विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 1093 1393385 1351836 2026-10-31T02:08:09Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393385 wikitext text/x-wiki '''गुगल''' संयुक्एक बहुराष्ट्रीय सार्वजनिक कम्पनी हो, जसले ईन्टरनेट सर्च, क्लाउड कम्प्युटिङ र विज्ञापनको क्षेत्रमा अत्याधिक लगानी गरेको छ ।<ref name="See: List of Google products">See: [[List of Google products]].</ref> इन्टरनेटमा आधारित बहुसङ्ख्यक सेवा तथा उत्पादनहरूको आयोजना तथा विकास गरेर आफ्नो विज्ञापन प्रोग्राम एडवर्ड्सको माध्यमबाट नै गुगलले नाँफा कमाउँदछ । यो कम्पनी स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयबाट गरेका दुई छात्रहरू [[ल्यारी पेज|ल्या]]द्वारा मेन्लो पार्क, क्यालिफोर्निया स्थित सेप्टेम्बर ४, १९९८ मा स्थापना गरिएको थियो ।<ref name="corporate">{{cite web |url=http://www.google.com/corporate/ |title=Google Corporate Information |publisher=Google, Inc. |accessdate=February 14, 2010}}</ref> हाल यिनलाई "गुगल गाइज"को नामले सम्बोधन गरिन्छ । यसको पहिलो सार्वजनिक कार्य, सेवा १९ अगस्ट २००४ मा प्रारम्भ भएको थियो । सोही दिन ल्यारी पेज, सर्गेई ब्रिन र एरिक स्मिटले गुगलमा अर्को बिस वर्ष (२०२४) सम्म एकैसाथ सँगसँगै काम गर्ने सम्झौता गरेका थिए। कम्पनीको आरम्भ देखि नै "संसार भरी ज्ञानको व्यवस्थित तथा सर्वत्र उपलब्ध र लाभप्रद गर्नु" कथित उदेश्य रहेको छ ।<ref>{{Cite journal|last=Brin|first=Sergey|author-link=Sergey Brin|last2=Page|first2=Lawrence|author-link2=Larry Page|year=1998|title=The anatomy of a large-scale hypertextual Web search engine|url=http://infolab.stanford.edu/pub/papers/google.pdf|journal=Computer Networks and ISDN Systems|volume=30|issue=1–7|pages=107–117|citeseerx=10.1.1.115.5930|doi=10.1016/S0169-7552(98)00110-X|issn=0169-7552|archive-url=https://web.archive.org/web/20150927004511/http://infolab.stanford.edu/pub/papers/google.pdf|archive-date=2015-09-27|access-date=2020-08-12}}</ref><ref>{{cite journal |last=Barroso |first=L.A. |last2=Dean |first2=J. |last3=Holzle |first3=U. |date=April 29, 2003 |title=Web search for a planet: the google cluster architecture |journal=IEEE Micro |volume=23 |issue=2 |pages=22–28 |doi=10.1109/mm.2003.1196112 |quote=We believe that the best price/performance tradeoff for our applications comes from fashioning a reliable computing infrastructure from clusters of unreliable commodity PCs.|url=https://semanticscholar.org/paper/8db8e53c92af2f97974707119525aa089f6ed53a}}</ref>[[File:Googleplex HQ (cropped).jpg|thumb|The Googleplex, Google's Headquarters in Mountain View, California.]] ==इतिहास== '''गुगल''' आधिकारिक रूपमा १९९८ मा [[ल्यारी पेज]] र [[सेर्गेई ब्रिन|सर्गेई ब्रिन]]ले [[गुगल खाेज|गुगल सर्च]]लाई बजारमा ल्याउनको लागि सुरु गरेका थिए, जुन अहिले सबैभन्दा धेरै प्रयोग हुने वेब-आधारित सर्च इन्जिन बनेको छ। सुरुमा खोज इन्जिनले स्ट्यानफोर्डको वेबसाइटलाई google.stanford.edu र z.stanford.edu डोमेनहरू प्रयोग गर्थ्यो। अगस्ट १९, २००४ मा, गुगल प्रारम्भिक सार्वजनिक प्रस्ताव मार्फत सार्वजनिक कम्पनी बन्यो। == उत्पादन र सेवाहरू == === खोज === === विज्ञापन === === जेनेरेटिभ आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स === === उपभोक्ता सेवाहरू === === उद्यम सेवाहरू === === इन्टरनेट सेवाहरू === === वित्तीय सेवाहरू === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Google|गुगल}} * {{official website|https://www.google.com|mobile=https://m.google.com}} ** {{URL|https://www.google.com/about/company/facts/management|कर्पोरेट गृहपृष्ठ}} ** {{URL|https://www.google.com/intl/en/about/company/history.html|कर्पोरेट इतिहास र समयरेखा}} ** {{URL|http://research.google.com|गुगल अनुसन्धान}} ** {{Blogger|googleblog|गुगल}} ** {{YouTube channel|Google|गुगल}} * {{dmoz|Computers/Companies/Google%2C_Inc./}} * {{crunchbase|Google|गुगल}} [[श्रेणी:बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:इन्टरनेट कम्पनीहरू]] eeb43xkh3pmjmzj6175wxui98v98bsk 0 1106 1393494 1382600 2026-10-31T08:07:13Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393494 wikitext text/x-wiki {{Table Unicode}} याहा कोहि Unicode), प्रत्येक अक्षर को लागि एक विशेष संख्या प्रदान गर्दछ, चाहे कुनै पनि कम्प्युटर प्लेटफर्म, [[प्रोग्राम]] अथवा कुनै पनि भाषा हो। यूनिकोड स्टैंडर्ड को [[एपल इंक.|एपल]], [[ह्यूलेट पेकर्ड|एच.पी.]], [[आई.बी.एम.]], [[जस्ट सिस्टम]], [[माइक्रोसफ्ट]], [[ओरेकल कर्पोरेसन|ओरेकल]], [[सैप]], [[सन]], साईबेस, यूनिसिस जस्तो उद्योग को प्रमुख कम्पनिहरु र धेरै अन्य ले अपनाएको छ। यूनिकोड को आवश्यकता आधुनिक मानदंडों, जस्तै [[एक्स.एम.एल]], [[जाभा|जावा]], एकमा स्क्रिप्ट ([[जावास्क्रिप्ट]]), एल.डी.ए.पी., [[कोर्बा 3.0]], [[डब्ल्यू.एम.एल]] को लागि हुन्छ र यो [[आई.एस.ओ]]/[[आई.ई.सी. 10646]] को लागू गर्ने अधिकारिक तरीका छ। यो धेरै सञ्चालन प्रणालिहरु, सबै आधुनिक [[ब्राउजरों]] र धेरै अन्य उत्पादनहरु मा हुन्छ। यूनिकोड स्टैंडर्ड को उत्पति र यसको सहायक उपकरणहरू को उपलब्धता, हाल नै को अति महत्त्वपूर्ण विश्वव्यापी [[सफ्टवेयर प्रौद्योगिकी]] रुझानों मध्ये छन्। यूनिकोड को [[ग्राहक-सर्भर]] अथवा बहु-आयामी उपकरणहरू र [[वेबसाइट|वेबसाइटों]] मा शामिल गर्न से, परम्परागत उपकरणहरू को प्रयोग गरे अपेक्षा खर्च मा अत्यधिक बचत हुन्छ। यूनिकोड भन्दा एक यस्तो एक्लो सफ्टवेयर उत्पादन अथवा एक्लो वेबसाइट मिलछ, जसलाई री-इंजीनियरिंग को बिना विभिन्न प्लेटफर्महरु, भाषाहरु र देशहरू मा उपयोग गरिन सक्छ। यसले आँकडहरूलाई बिना कुनै बाधा को विभिन्न प्रणालिहरूसँग भएर ले जाया जान सक्छ। == यूनिकोड के हो? == यूनिकोड प्रत्येक अक्षर को लागि एक विशेष नम्बर प्रदान गर्दछ, * चाहे कुनै पनि प्लटफर्म हो, * चाहे कुनै पनि प्रोग्राम हो, * चाहे कुनै पनि भाषा हो। कम्प्युटर, मूल रूप मा, नम्बरसग सम्बंध राख्छ। यो प्रत्येक अक्षर र वर्ण को लागि एक नम्बर निर्धारित गरेर अक्षर र वर्ण सङ्ग्रहित गर्छन। यूनिकोड को आविष्कार होने भन्दा पहिले, यस्तो नम्बर दिन को लागि सैंकडों विभिन्न [[सङ्केत लिपि प्रणाली|सङ्केत लिपि प्रणालिहरु]] थिए। कुनै एक सङ्केत लिपि मा पर्याप्त अक्षर हैन हुन सक्छन् : उदाहरण को लिए, [[यूरोपीय सङ्घ]] को एक्लै ही, आफ्नो सबै भाषाहरु को कवर गर्न को लागि अनेक विभिन्न सङ्केत लिपिहरु को आवश्यकता हुन्छ। अङ्ग्रेजी जस्तो भाषा को लागि पनि, सबै अक्षरहरु, विरामचिन्हों र सामान्य प्रयोग को प्रौद्योगिकी प्रतीकहरु हेतु एक नै सङ्केत लिपि पर्याप्त थिएन। यो सङ्केत लिपि प्रणालिहरु मास्पर विरोधी पनि छन्। यसैको लागि, दुइ सङ्केत लिपिहरु दुइ विभिन्न अक्षरहरु को लिए, एक नै नम्बर प्रयोग गर्न सक्छं, अथवा समान अक्षर को लागि विभिन्न नम्बरहरूको प्रयोग गर्न सक्छं। कुनै पनि कम्प्युटर (विशेष रूप ले सर्वर) को विभिन्न सङ्केत लिपिहरु संभालनी पडती है; फेरि पनि जब दुइ विभिन्न सङ्केत लिपिहरु अथवा [[प्लेटफर्म (कम्प्यूटर)|प्लेटफर्मों]] को बीच [[डाटा]] पठाइन्छ त उन डाटा को संधै खराब भएको जोखिम रहन्छ। '''यूनिकोड देखि यो सबै केहि बदल रहेको छ !''' == यूनिकोड को विशेषताहरु == १) यो विश्व को सबै लिपिहरूसँग सबै संकेतहरु को लागि एक अलग कोड बिन्दु प्रदान गर्दछ। २) यो वर्णहरु (कैरेक्टर्स) को एक कोड दिइन्छ, न कि ग्लिफ (glyph) को। ३) जहाँ पनि सम्भव यूनिकोड हुन्छ, यो भाषाहरु को एकीकरण गर्ने प्रयत्न गर्दछ। त्यहि नीति को तहत सबै पश्चिम यूरोपीय भाषाहरु को [[लैटिन]] को अन्तर्गत समाहित गरिएको छ; सबै स्लाविक भाषाहरु को सिरिलिक (Cyrilic) को अन्तर्गत राखाइएको छ; हिन्दी, संस्कृत, मराठी, नेपाली, सिन्धी, कश्मीरी आदि को लागि 'देवनागरी' नाम ले एक नै ब्लक दिइएको छ; चीनी, जापानी, कोरियाई, वियतनामी भाषाहरु को 'युनिहान्' (UniHan) नाम ले एक ब्लक मा राखाइएको छ; अरबी, फारसी, उर्दू आदि को एक नै ब्लक मा राखाइएको छ। ४) बायाँ भन्दा दायाँ लिखी जाने वाला लिपिहरु को अतिरिक्त दाएँ-से-बाएँ लिखी जाने वाला लिपिहरु (अरबी, हिब्रू आदि) को पनि यसमा शामिल गरिएको छ। माथि देखि तल को तर्फ लिखी जाने वाला लिपिहरु को अझै अध्ययन गरे जा रहेको छ । ५) यो ध्यान राख्न जरूरी छ कि यूनिकोड केवल एक कोड-सारणी छ। यि लिपिहरु लाई लिख्न/पढ्ने क लागि [[इनपुट मेथड एडिटर]] र [[फण्ट]]-फाइल जरूरी छ। ५) यूनिकोड १६ बिट्स को एक ईकाई को रूप मा लेकर चल्छ। == यूनिकोड को महत्त्व र लाभ == * एक नै दस्तावेज मा अनेकों भाषाहरु को टेक्स्ट लिखे जान सकिन्छ। * टेक्स्ट को केवल एक निश्चित तरिका देखि संस्कारित गर्ने आवश्यकता पडती छ जसबाट विकास-खर्च एवं अन्य खर्चे कम लाग्छन। * कुनै सफ्टवेयर-उत्पाद को एक नै संस्करण पुरा विश्व मा चलाया जान सक्छ। क्षेत्रीय बजारहरु को लागि अलग देखि संस्करण निकालन आवश्यकता हैन पडती * कुनै पनि भाषा को टेक्स्ट पुरा संसार मा बिना भ्रष्ट भएका हिड जान्छ। पहिले यस तरिका को धेरै समस्याएंम् आती थिए। === हानियाँ === यूनिकोड, [[आस्की]] तथा अन्य [[अक्षर कोडन|कैरेकटर कोडों]] को अपेक्षा अधिक स्मृति (मेमोरी) लिन्छ। कितनी अधिक स्मृति लगेगी यो यस कुरा मा निर्भर गर्दछ कि तपाईँ को सा यूनिकोड प्रयोगएर रहे छन्। UTF७, UTF८, UTF१६ या वास्तविक यूनिकोड - एक अक्षर अलग-अलग बाइट प्रयोग गर्छन। == देवनागरी यूनिकोड == * देवनागरी यूनिकोड को परास (रेंज) ०९०० देखि ०९७F सम्म छ। (दोनो संख्याहरू षोडषाधारी हैं) * क्ष, त्र एवं ज्ञ को लागि अलग देखि कोड छैन। यिनलाई संयुक्त वर्ण मानएर अन्य संयुक्त वर्णहरु को भांति यिनीहरुका अलग देखि कोड हैन दिइएको छ। * यस रेंज मा धेरै देखि यस्तो वर्णहरु को लागि पनि कोड दिये गये हो जो सामान्यतः हिन्दी मा व्यवहृत हुदैनन्। किन्तु मराठी, सिन्धी, मलयालम आदि को देवनागरी मा सम्यक ढंग देखि लेखन को लागि आवश्यक छन्। * नुक्ता वाला वर्णहरु (जस्तै ज) को लागि यूनिकोड निर्धारित गरिएको छ। यसको वाहेक नुक्ता को लागि पनि अलग भन्दा एक यूनिकोड दिइएको छ। अतः नुक्तायुक्त अक्षर यूनिकोड को दृष्टि ले दुइ प्रकार देखि लिखे जान सकिन्छं - एक बाइट यूनिकोड को रूप मा या दुइ बाइट यूनिकोद को रूप मा। उदाहरण को लागि '''ज''' को ' ज ' पछि नुक्ता ( ) टाइप गरेर पनि लेखन सकिन्छ। ; देवनागरी को यूनिकोड {| border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" style="font-size: large; border-collapse:collapse; width:100%" |- style="font-size: small; text-align:center;" | &nbsp; || 0 || 1 || 2 || 3 || 4 || 5 || 6 || 7 || 8 || 9 || A || B || C || D || E || F |- | style="font-size: small;" | U+090x | bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ँ || ं || : || ऄ || अ || आ || इ || ई || उ || ऊ || ऋ || ऌ || ऐ || ऐ || ए |- | style="font-size: small;" | U+091x | ऐ || ओ || ओ || ओ || औ || क || ख || ग || घ || ङ || च || छ || ज || झ || ञ || ट |- | style="font-size: small;" | U+092x | ठ || ड || ढ || ण || त || थ || द || ध || न || ऩ || प || फ || ब || भ || म || य |- | style="font-size: small;" | U+093x | र || र || ल || ळ || ल || तथा || श || ष || स || ह || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || || ऽ || ा || ि |- | style="font-size: small;" | U+094x | || ु || ू || ृ || ॄ || े || े || े || ै || || ो || ो || ौ || ् || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; ||bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; |- | style="font-size: small;" | U+095x | ॐ || ॑ || ॒ || ॓ || ॔ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || क || ख || ग || ज || ड || ढ || फ || य |- | style="font-size: small;" | U+096x | ॠ || ॡ || ॢ || ॣ || । || ॥ || ० || १ || २ || ३ || ४ || ५ || ६ || ७ || ८ || ९ |- | style="font-size: small;" | U+097x | ॰ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ॲ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ग॒ || ज॒ || bgcolor="#CCCCCC" | &nbsp; || ड॒ || ब॒ |} == यूनिकोड कन्सर्शियम == [[यूनिकोड कन्सर्शियम]], एक लाभ न कमाने वाला एक सङ्गठन हो जसको स्थापना [[यूनिकोड स्टैंडर्ड]], जो आधुनिक सफ्टवेयर उत्पादनहरु र मानकहरु मा पाठ को प्रस्तुति को निर्दिष्ट गर्दछ, को विकास, विस्तार र यसको प्रयोग लाई बढावा दिन को लागि गरिएको थियो। यस कन्सर्शियम को सदस्यहरु मा, कम्प्युटर र सूचना उद्योग मा विभिन्न निगम र सङ्गठन शामिल छन्। यस कन्सर्शियम को वित्तपोषण पूर्णतः सदस्यहरु को शुल्क देखि गरिन्छ। यूनिकोड कन्सर्शियम मा सदस्यता, विश्व मा कहीं पनि स्थित उन सङ्गठनहरु र व्यक्तिहरु को लागि खुली छ जो यूनिकोड को समर्थन गर्छन र जो यसको विस्तार र कार्यान्वयन मा सहायता गर्न चाहते छन्। == UTF-८, UTF-१६ तथा UTF-३२ == # यूनिकोड को मतलब छ सबै लिपिचिह्नों को आवश्यकता को पूर्ति गर्न मा सक्षम 'एकसमान मानकीकृत कोड' । # पहिले सोचा गएको थियो कि केवल १६ बिट को माध्यम ले नै दुनिया को सबै लिपिचिह्नहरूको लागि अलग-अलग कोड प्रदान किये जा सकेंगे। त्यस पछि थाहा भएको कि यो कम छ। फेरि यसलाई ३२ बिट गरइयो। अर्थात यस समय दुनिया को कुनै सङ्केत छैन जसलाई ३२ बिट को कोड मा कहीं न कहीं ठाँउ न मिल गयी हो। # ८ बिट को कुल २पर घात ८ = २५६ अलग-अलग बाइनरी संख्याहरु बन सकती हैं; १६ बिट देखि २ मा घात १६ = ६५५३६ र ३२ बिट देखि ४२९४९६७२९६ भिन्न (distinct) बाइनरी संख्याहरु बन सकती छन्। # यूनिकोड को तीन रूप प्रचलित छन्। UTF-८, UTF-१६ र UTF-३२. # यिनीहरूमा अन्तर के हो? मान लीजिये तपाईँको नजिकै दस पेज को कुनै टेक्स्ट छ जसमा रोमन, देवनागरी, अरबी, गणित को चिन्ह आदि धेरै केहि छ। यिनी चिन्हों को यूनिकोड अलग-अलग होंगे। यहाँ ध्यान दिन योग्य कुरा हो कि केहि संकेतहरु को ३२ बिट को यूनिकोड मा शुरू मा शून्य नै शुन्य हो (जस्तै अङ्ग्रेजी को संकेतहरु को लागि)। यदि सुरुवाती शून्यहरूलाई हटा दिए जाय त यिनलाई केवल ८ बिट को द्वारा पनि निरूपित गरिन सक्छ र कहीं कुनै भ्रम या कांफ्लिक्ट हुनेछैन। त्यहि तरिका रूसी, अरबी, हिब्रू आदि को यूनिकोड यस्तो हो कि शून्य को छोड दिए पछि उनलाई प्राय: १६ बिट = २ बाइट देखि निरूपित गरिन सक्छ। देवनागरी, जापानी, चीनी आदि को आरम्भिक शून्य हटाउन पछि प्राय: २४ बिट = तीन बाइट देखि निरूपित गरिन सक्छ। किन्तु धेरै देखि सङ्केत हुनेछन् जसमा आरम्भिक शून्य हुनेछैनन् र उनलाई निरूपित गर्न को लागि चार बाइट नै लगेंगे। # बुन्दु (५) मा बताए गये काम को UTF-८, UTF-१६ र UTF-३२ थोडा अलग अलग ढंग देखि गर्छन। उदाहरण को लागि यूटीएफ-८ के गर्दछ कि केहि लिपिचिह्नहरूको लागि १ बाइट , केहि को लागि २ बाइट, केहि को लागि तीन बढी चार बाइट प्रयोग गर्दछ। तर UTF-१६ त्यहि काम को लागि १६ न्यूनतम बिटहरूको प्रयोग गर्दछ। अर्थात जो चीजहरु UTF-८ मा केवल एक बाइट ठाँउ लेती थिए उनी अब १६ बिट==२ बाइट को द्वारा निरूपित होंगी। जो UTF-८ मा २ बाइट लेतीं थियो यूटीएफ-१६ मा पनि दुइ नै लेंगी। किन्तु पहिले जो संकेतदि ३ बाइट या चार बाइट मा निरूपित हुन्थे यूटीएफ-१६ मा ३२ बिट=४ बाइट को द्वारा निरूपित गरिनेछ। (तपाईँको नजिकै ठुला-बडी ईटाहरु हो र उनको बिना तोडे खम्भा बनाउन हो त खम्भा ज्यादा बडा नै बनाया जान सक्छ। ) # लगभग स्पष्ट छ कि प्राय: UTF-८ मा इनकोडिंग गर्न देखि UTF-१६ को अपेक्षा कम बिट्स लगेंगे। # यसको वाहेक धेरै देखि पुराना सिस्टम १६ बिट को हैंडिल गर्न मा अक्षम थिए। उनी एकबार मा केवल ८-बिट नैसँग काम गरेर सकते थिए। यस कारण पनि UTF-८ को अधिक अपनाएइयो। यो अधिक प्रयोग मा आउछ। # UTF-१६ र UTF-३२ को पक्ष मा राम्रोई यो हो कि अब कम्प्युटरहरु को हार्डवेयर ३२ बिट या ६४ बिट को भएको छ। यस कारण UTF-८ को फाइलहरूलाई 'प्रोसेस' गर्न मा UTF-१६, UTF-३२ वाला फाइलों को अपेक्षा अधिक समय लगेगा। == उपयोगी यूनिकोड औजार (टूल्स) == * [http://puter.a-no-ne.com/hiro_tools/unicode Unicode Tools] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110428115058/http://puter.a-no-ne.com/hiro_tools/unicode |date=2011-04-28 }} : :* (क) String to Unicode Value ; :* (ख) Numeric Value to String ; :* (ग) Numeric Value Generator * [http://people.w3.org/rishida/scripts/uniview/descn UniView] - An XHTML-based application to look up characters, character blocks, paste in and discover unknown characters, store your own info about characters, search on character names, do hex/dec/ncr conversions, highlight character types, etc. etc. * [http://www.macchiato.com/unicode/convert.html UTF-८, UTF-१६, UTF-३२ Code Charts and Converter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071028092210/http://macchiato.com/unicode/convert.html |date=2007-10-28 }} * [http://www-atm.physics.ox.ac.uk/user/iwi/charmap.html Character map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050727080402/http://www-atm.physics.ox.ac.uk/user/iwi/charmap.html |date=2005-07-27 }} (requires [[JavaScript]]) === फंण्ट परिवर्तक === यदि कुनै लेख कुनै ठाँउ मा कुनै यस्तो फंन्ट को प्रयोगएर को लेखाइएको छ जो कि यूनिकोड छैन त फन्ट परिवर्तक प्रोग्रामहरूको प्रयोग गरेर उसलाई यूनिकोड मा बदलन सकिन्छ। विस्तृत जानकारी को लागि हेर्नुहोस - '[[फण्ट परिवर्तक]]' === जंक (विकृत) यूनिकोड को सही गर्न को उपाय === याहू जस्तै इमेल सेवाहरू मा यूनिकोड कैरेक्टर विकृत भए पछि मूल इमेल प्राप्त गरेर पढने को ओनलाईन औजार * बालेंदु शर्मा दाधीच द्वारा विकसित [https://web.archive.org/web/20080703222323/http://www.balendu.com/sanshodhak/ आनलाईन यूनिकोड विकृति संशोधक] * [http://lang.ojnk.net/hindi/unifix.html Hindi Unicode Repair Tool] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071201032128/http://lang.ojnk.net/hindi/unifix.html |date=2007-12-01 }} == [[संघर्ष (पत्रिका)|संदर्]] == {{reflist}} == यिनलाई पनि हेर्नुहोस == * [[इण्डिक यूनिकोड]] * [[इस्की (ISCII)]] * [[आस्की]] (ASCII) == बाहिरी कडिहरु == * [http://www.unicode.org/standard/translations/hindi.html यूनिकोड.ओर्ग] * [http://unicode.org/standard/translations/hindi.html यूनिकोड के हो?] * [http://www.localisationlabs.com/Hindi%20Articles.aspx?storyid=060825073627031000 भूमंडलीकरण मा आईटी को योगदान हो यूनिकोड] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071021222652/http://localisationlabs.com/Hindi%20Articles.aspx?storyid=060825073627031000 |date=2007-10-21 }} * [http://www.unicode.org/onlinedat/products.html यूनिकोड-सक्षम उत्पादनहरु को सूची] - आपरेटिंग सिस्टम, ब्राउजर, प्रोग्रामिंग को भाषाहरु, एवं अन्य अनेक उत्पाद * [http://www.unicode.org/faq/indic.html#3 FAQ about Unicode for Indic Scripts and Languages] * [http://www.utf8-chartable.de/unicode-utf8-table.pl UTF-८ encoding table and Unicode characters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011011906/http://www.utf8-chartable.de/unicode-utf8-table.pl |date=2007-10-11 }} * [http://www.decodeunicode.org/ DecodeUnicode - यूनिकोड विकी], ५०.००० gifs * [http://tlt.its.psu.edu/suggestions/international/bylanguage/devanagarichart.html Unicode Entity Codes for the Devanāgarī Script] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100202012030/http://tlt.its.psu.edu/suggestions/international/bylanguage/devanagarichart.html |date=2010-02-02 }} * [http://unicode.org/charts/PDF/U0900.pdf देवनागरी को यूनिकोड चार्ट] (स्टैण्डर्ड ५.०) * [http://unicode.coeurlumiere.com/ Table of Unicode characters from १ to ६५५३५] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071103125951/http://unicode.coeurlumiere.com/ |date=2007-11-03 }} * [http://www.decodeunicode.org/ decodeunicode.org] images of all ९८,८८४ graphical unicode characters (German/English, full text search) * Tim Bray's [http://www.tbray.org/ongoing/When/200x/2003/04/26/UTF Characters vs Bytes] explains how the different encodings work. * [http://www.linguistlist.org/~hdry/Zadar/Unicode.pdf '''Unicode'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429010017/http://linguistlist.org/~hdry/Zadar/Unicode.pdf |date=2011-04-29 }} (good introduction) * [http://www.prabhasakshi.com/ShowArticle.aspx?ArticleId=120929-114950-440010 हिन्दी एवं देवनागरी को लागि यूनिकोडोत्तर दौर को चुनौती अलग र ठूलो हैं] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130413080450/https://www.prabhasakshi.com/ShowArticle.aspx?ArticleId=120929-114950-440010 |date=2013-04-13 }} (बालेन्दु शर्मा दाधीच) * [https://web.archive.org/web/20160304131413/http://pnclink.org/annual/annual2000/2000pdf/4-2-3.pdf The Significance of Unicode] === यूनिकोड उपकरण तथा फण्ट === * [http://rishida.net/tools/conversion/ Unicode Code Converter v७.०३] - यूनिकोड को तरह-तरह को वैकल्पिक रूपहरु मा बदलन वाला आनलाईन प्रोग्राम * [http://www.freebyte.com/programming/unicode/#freecppunicodelibraries Free C++ Unicode Libraries] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071110194921/http://www.freebyte.com/programming/unicode/#freecppunicodelibraries |date=2007-11-10 }} * [http://www.alanwood.net/unicode/ Alan Wood's Unicode Resources] Contains lists of word processors with Unicode capability; fonts and characters are grouped by type; characters are presented in lists, not grids. [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:कम्प्युटर]] [[श्रेणी:सफ्ट्वेर]] ra4va2spafrm35i3dg03669dn7b70es 0 1845 1393367 1392725 2026-10-31T00:11:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393367 wikitext text/x-wiki {{About|नेपालको राजधानी सहर तथा महानगरपालिका}} {{Infobox settlement | name = काठमाडौँ | official_name = काठमाडौँ महानगरपालिका | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = [[राजधानी]] | image_skyline = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | caption_align = center | perrow = 1/2/2/1 | image1 = Locus3.jpg | caption1 = काठमाडौँको क्षितिज | image2 = Ghantaghar Kathmandu.jpg | caption2 = [[घण्टाघर (काठमाडौँ)|घण्टाघर]] | image3 = DHARAHARA TOWER.jpg | caption3 = [[धरहरा]] | image4 = Pashupatinath Temple-2020.jpg | caption4 = [[पशुपतिनाथ मन्दिर]] | image5 = Narayanhiti Palace Museum, crop.jpg | caption5 = [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी दरबार]] | image6 = Kathmandu Durbar Square, Shiva Parvati Temple, Nepal.jpg | caption6 = [[वसन्तपुर दरबार क्षेत्र]]}} | image_flag = Flag of Kathmandu, Nepal.svg | image_seal = | motto = साँस्कृतिक सहर, काठमाडौँ महानगर | pushpin_map = काठमाडौँ महानगरपालिका#काठमाडौँ जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल | pushpin_mapsize = 300 | coordinates = {{coord|27.7172|85.3240|type:city_region:NP|display=display=title, inline}} | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flag|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] | established_title = स्थापना | established_date = अज्ञात | founder = [[मञ्जुश्री]] (स्वयम्भू पुराण अनुसार)<ref name="इतिहास">{{cite news|title=गोकर्णेश्वर नगरपालिका सुन्ताखानको ईतिहास बदल्ने अभिलेख |url=https://www.gokarneshwormun.gov.np/sites/gokarneshwormun.gov.np/files/documents/%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B0%20%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%96%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%88%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8%20%E0%A4%AC%E0%A4%A6%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%20%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96_0.pdf |date=वि.सं. २०७७ |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २ |agency=गोकर्णेश्वर नगरपालिका |page=१२ |language=नेपाली |publisher=गोकर्णेश्वर नगरपालिका}}</ref> | established_title1 = राजधानी | established_date1 = वि.सं. १८२६ चैत १०<ref>{{Cite book |last=अमात्य |first=साफल्य |url=https://books.google.com.np/books?id=HpNPAQAAMAAJ&dq |title=काठमाडौँ नगरायण: काठमाडौँ नगरको उद्भव, नगरायण, र सांस्कृतिक इतिहास |date=सन् १९९६ |page=८६ |publisher=नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठान |language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://risingnepaldaily.com/opinion/relocating-the-capital |title=Relocating The Capital? |trans-title=राजधानी स्थानान्तरण गर्ने? |website=गोरखापत्र |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2022-03-18}}</ref> | established_title2 = सफाई अड्डा<ref>{{Cite web |url=https://ekagaj.com/article/pradesh-3/91502/?v=1 |title=काठमाडौँमा १०२ वर्षदेखिको समस्या​ : सफाई अड्डा महानगर बन्यो, फोहर व्यवस्थापन ज्युँका त्युँ |website=ई कागज |language=नेपाली |accessdate=2022-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406050318/https://ekagaj.com/article/pradesh-3/91502/?v=1 |archive-date=2023-04-06 }}</ref> | established_date2 = वि.सं. १९७६ पुस २ (सवाल सनद् बमोजिम भोटाहिटीमा गठन)<ref name="सय वर्ष">{{Cite web |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/31590/2019-12-18 |title=स्थानीय तह अभ्यासका सय वर्ष |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="सवाल">{{cite news |title=स्वायत्त शासन |url=http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta_Shasan-2072-Issue-I.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414225227/http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta_Shasan-2072-Issue-I.pdf |archive-date=वि.सं. २०७९ चैत १५ |date=वि.सं. २०७२ बैशाख |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २ |language=नेपाली |page=७ |publisher=स्वशासन अध्ययन प्रतिष्ठान }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220316075129/http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta_Shasan-2072-Issue-I.pdf |date=2022-03-16 }}</ref> | established_title3 = म्युनिसिपालिटी | established_date3 = वि.सं. २००३ फागुन २<ref name="सय वर्ष"/><ref>{{Cite web |url=https://arthasamaya.com/news/detail/1161 |title=स्थानीय तह निर्वाचन इतिहासलाई फर्केर हेर्दा... |website=अर्थसमय |language=नेपाली |accessdate=2022-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221204162355/https://arthasamaya.com/news/detail/1161 |archive-date=2022-12-04 }}</ref> | established_title4 = नगरपालिका | established_date4 = वि.सं. २०१० भदौ १७<ref name="नगर वर्ष">{{Cite web |url=https://www.thenepaltop.com/news/224892 |title=कहिले-कहिले भएको थियो स्थानीय तह निर्वाचन? |website=द नेपाल टप |language=नेपाली |accessdate=2022-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202042321/https://www.thenepaltop.com/news/224892 |archive-date=2022-12-02 }}</ref> | established_title5 = महानगरपालिका | established_date5 = वि.सं. २०५२ मङ्सिर २९<ref name="महानगर">{{cite news|title=नगर कार्यपालिकाको कार्यालय - काठमाडौँ महानगरपालिका |url=https://kathmandu.gov.np/wp-content/uploads/2021/08/Notice-publication.pdf |date=वि.सं. २०७८ |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २ |language=नेपाली |page=१ |publisher=काठमाडौँ महनगरपालिका कार्यालय}}</ref> | parts_type = वडा सङ्ख्या | parts = ३२ | seat_type = | seat = | government_footnotes = | government_type = स्थानीय सरकार | governing_body = काठमाडौँ महानगरपालिका | leader_party = | leader_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|कावा नगरप्रमुख]] | leader_name = [[सुनिता डङ्गोल]] <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = | leader_name1 = | unit_pref = Metric <!-- square kilometers -->| area_total_km2 = 49.45 | area_metro_km2 = 899<!--- "Kathmandu Valley" is considered as a singular Metropolitan area by World Bank 2010. Source: https://www.worldbank.org/en/news/feature/2013/04/01/managing-nepals-urban-transition---> <!-- hectares -->| elevation_m = 1400 | population_footnotes = <ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना">{{cite news|url=http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf|title=नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८|date=वि.सं. २०७२ मङ्सिर २४|accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन १|publisher=[[राष्ट्रिय योजना आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय योजना आयोग]]|agency=नेपाल सरकार|ref=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|archive-url=https://web.archive.org/web/20150213064822/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf|archive-date=2015-02-13}}</ref> | population_as_of = [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|राष्ट्रिय जनगणना २०६८]] | population_total = 862400 | population_density_km2 = auto | population_rank = [[नेपालका सहरहरूको सूची|पहिलो]] | population_metro = | population_blank1_title = | population_blank1 = | timezone1 = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] | utc_offset1 = +०५:४५ | postal_code_type = हुलाक कोड | postal_code = ४४६०८८ | area_code = ०१ | area_codes = <!-- for multiple area codes --> | iso_code = | website = [http://www.kathmandu.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | module = | footnotes = | other_name = कान्तिपुर, नेपाल मण्डल, येँ }} '''काठमाडौँ''' [[नेपाल]]को सङ्घीय [[राजधानी]] र नेपालको सबैभन्दा [[नेपालका सहरहरूको सूची|बढी जनसङ्ख्या]] भएको सहर हो।<ref name="स्थानीय तह">{{cite news |title=गाउँपालिका तथा नगरपालिकाको सङ्क्षिप्त परिचय पुस्तिका |url=https://mofaga.gov.np/download-notice/eyJpdiI6IjBSZ1g5ZlJJQkphMGZsMkp0WWhUU0E9PSIsInZhbHVlIjoic3c5enIycTNwbHhYUDllakRIWlBaK0xNRmwydjJMV25CczNKa3p6ajZ0aTdqdmRPWE9UXC9ZSnNiZVloNkRtbjciLCJtYWMiOiI2OTZmNjRiZjMyNmRjYjg3OTY5M2FkZTJkNGU5ZmM1YzYwOWNhNmQzYzgzOWY1Y2QyMzBjNmQ4MmFhY2ZhMDhlIn0= |date=वि.सं. २०७८ |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत ५ |language=नेपाली |page=१८७ |publisher=सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, नेपाल |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129085606/https://mofaga.gov.np/download-notice/eyJpdiI6IjBSZ1g5ZlJJQkphMGZsMkp0WWhUU0E9PSIsInZhbHVlIjoic3c5enIycTNwbHhYUDllakRIWlBaK0xNRmwydjJMV25CczNKa3p6ajZ0aTdqdmRPWE9UXC9ZSnNiZVloNkRtbjciLCJtYWMiOiI2OTZmNjRiZjMyNmRjYjg3OTY5M2FkZTJkNGU5ZmM1YzYwOWNhNmQzYzgzOWY1Y2QyMzBjNmQ4MmFhY2ZhMDhlIn0= |archive-date=2022-11-29 }}</ref> यो महानगर [[बागमती प्रदेश]] तथा मध्य नेपालको अग्लो पठारको रूपमा रहेको [[काठमाडौँ उपत्यका]]मा १,३३७ मिटर (४,६०० फिट) को उचाइमा अवस्थित छ। यो भारतको [[श्रीनगर]] सहरपछि हिमालय पहाडी क्षेत्रमा अवस्थित दोस्रो ठुलो सहर हो र हिमालय पहाडी क्षेत्रको सबैभन्दा ठुलो महानगरीय क्षेत्र हो। [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं. २०७८ को जनगणना]] अनुसार यो महानगरको कुल जनसङ्ख्या ८,६२,४०० रहेको छ भने यहाँ २,३८,९६६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="तथ्याङ्क">{{cite news |title=Population Ward Level 753 Local Unit |trans-title=७५३ स्थानीय तहको वडागत जनसङ्ख्या |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Population_Ward_Level_753_Local_Unit.pdf |date=सन् २०१७ |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत ५ |language=अङ्ग्रेजी |page=१२५ |publisher=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग, नेपाल |archive-url=https://web.archive.org/web/20190214172717/http://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Population_Ward_Level_753_Local_Unit.pdf |archive-date=2019-02-14 }}</ref> प्रागऐतिहासिक इतिहास भएको यो नगर ईशा पूर्व दोस्रो शताब्दीमा स्थापना भएको र विश्वको सबैभन्दा पुरानो निरन्तर बसोबास गर्ने ठाउँहरू मध्येको एक हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/122223 |title=नेपाल चिनाउने 'नेपाल विद्या' |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/coin-speaks-the-history-189091 |title=इतिहास बोल्ने सिक्का |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-20}}</ref> यो उपत्यकालाई ऐतिहासिक रूपमा "[[नेपाल मण्डल]]" र मध्यकालमा "[[कान्तिपुर राज्य|कान्तिपुर]]" भनिन्थ्यो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/4611 |title='नेपाल खादलको वंशावली' |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-19}}</ref> यो उपत्यका प्राचीन कालदेखि [[नेवार जाति|नेवार मानिस]]हरूको मूल घरको रूपमा रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/58677-58677 |title=आर्य सभ्यताको इतिहास |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-20}}</ref> हिमालयको फेदमा रहेको सर्वदेशीय सहरी सभ्यता बोकेको यो सहर [[नेपाल अधिराज्य]]को राजधानी र नेपालका कुलीन वर्गका दरबार, महल र [[बगैँचा|बगैँचा]]हरूद्वारा सुसज्जित छ। यो सहरमा सन् १९८५ देखि [[दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन]]को मुख्यालय रहेको छ। काठमाडौँ धेरै वर्षदेखि [[नेपालको इतिहास]], [[कला]], [[संस्कृति]] र अर्थतन्त्रको केन्द्रको रूपमा रहँदै आएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/124998 |title=के लिच्छविकाल 'स्वर्णयुग' नै थियो ? |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-20}}</ref> यो महानगर क्षेत्रमा बहु-जातीय मानिसहरूको बसोबास रहेता पनि [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] धर्मावलम्बीहरू बहुसङ्ख्यक छन्।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/hinduu-baudgh-ghulnmaa-pshuptinaath-172290 |title=हिन्दु–बौद्ध घुलनमा पशुपतिनाथ |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/127356 |title='नेपालमा ८५ प्रतिशत गैरहिन्दु छन्' |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> धार्मिक र सांस्कृतिक चाडपर्वहरू काठमाडौँमा बसोबास गर्ने मानिसहरूको जीवनको एक प्रमुख हिस्सा हो।<ref>{{Cite web |url=https://udghoshdaily.com/?p=10336 |title=हाम्रा चाडपर्व र यसको मौलिकता |website=उद्घोष दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> यो नगरको अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण भाग [[पर्यटन]] हो। सन् २०१९ मा ट्रिपएडभाइजरद्वारा विश्वको शीर्ष पच्चीस पर्यटकीय गन्तव्यहरूको सूचीमा काठमाडौँ १९औँ स्थानमा थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.newssewa.com/content/kathmandu-visit.html |title=घुम्नैपर्ने विश्वका उत्कृष्ट २५ पर्यटकीय गन्तव्यको सूचीमा काठमाडौँ १९औँ स्थानमा |website=न्युजसेवा |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस सहरलाई नेपाली हिमालयको प्रवेशद्वार मानिन्छ र [[विश्व सम्पदा क्षेत्र]]मा सूचीकृत [[वसन्तपुर दरबार क्षेत्र]], [[स्वयम्भूनाथ]], [[बौद्धनाथ]] र [[पशुपतिनाथ मन्दिर|पशुपतिनाथ]] यो सहरको ऐतिहासिकता तथा सुन्दरतालाई शोभामान बनाइरहेको छ।[[File: Kathmandu Photo College 2017.jpg|thumb|[[काठमाडौँ]] , [[नेपाल]] ]] इतिहासका विभिन्न कालखण्डमा विभिन्न राजवंशले शासन गरेको यो नगर [[नेपालको एकीकरण]] कालदेखि नेपालको राजधनीको रूपमा रहेको छ।<ref>{{Cite book |last=लेभी |first=सिल्भाँ |url=https://books.google.com.np/books?id=6uNJAQAAIAAJ&q |title=नेपाल, हिन्दु अधिराज्यको इतिहास |date=सन् २००५ |publisher=हिमाल किताब |page=३३ |language=नेपाली}}</ref> [[पृथ्वीनारायण शाह]]को नेतृत्वमा [[गोरखाली|गोर्खाली सेना]]ले [[काठमाडौँ उपत्यका]] विजय गरेपछि वि.सं. १८२६ चैत १० मा यो नगरलाई राजधानी बनाएका थिए। देशको राजधानी रहेकै कारण यो सहरमा [[राष्ट्रपति भवन|राष्ट्रपति निवास]], प्रधानमन्त्रीको कार्यालय ([[सिंहदरबार|सिंहदरवार]]), [[नेपाल सरकार]]को केन्द्रीय सचिवालय तथा मन्त्रालयहरू, सरकारी तथा निजी टेलिभिजन स्टेसनहरू लगायत उल्लेखनीय सङ्ख्यामा सरकारी तथा निजी रेडियोहरू र समाचार संस्थाहरू रहेका छन्। [[नेपाली सेना]]को केन्द्रीय कार्यालय जङ्गी अड्डा, सशस्त्र प्रहरी बलको प्रधान कार्यालय तथा [[नेपाल प्रहरी]]को केन्द्रीय कार्यालय पनि यसै नगरमा रहेका छन्। ==व्युत्पत्ति== काठमाडौँलाई आदिवासी [[नेवारी भाषा|नेपाल भाषा]]मा 'येँ' भन्ने गरिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/education/2021-03-13-33671 |title='येँ देय् म्हसीके' अर्थात् 'काठमाडौँ चिनौं ' पाठ्यपुस्तक विमोचन |website=गोरखापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> काठमाडौँको [[नेपाली भाषा|नेपाली]] नाम [[हनुमान ढोका|काठमाडौँ दरबार क्षेत्र]]मा रहेको '[[काष्ठमण्डप]]'बाट आएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/53232-53232 |title=काष्ठमण्डपः एउटा मायावी कथा |last=किरण |first=सुरेश |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> [[संस्कृत|संस्कृत भाषा]]मा काष्ठको अर्थ 'काठ' र मण्डपको अर्थ 'देवपूजा गर्ने स्थान' हुन्छ। यो सार्वजनिक मण्डपलाई नेपाल भाषामा 'मरसतः' पनि भनिन्छ जसलाई [[मल्ल वंश|मल्लकालीन]] राजा [[लक्ष्मीनरसिंह मल्ल]]को पालामा बिसेत<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/kaasstthmnnddp-punh-nirmaann-85-prtisht-smpnn-173018 |title=काष्ठमण्डप पुनः निर्माण ८५ प्रतिशत सम्पन्न |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-22}}</ref> नामक व्यक्तिले सन् १५९६ मा पुनर्निर्माण गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/cover-story/katha-ye:/189887/ |title=पाँचौं शताब्दीदेखि पाँचपटक बनेको काष्ठमण्डप |last=श्रेष्ठ |first=सुदीप |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126153644/https://www.setopati.com/cover-story/katha-ye:/189887 |archive-date=2022-01-26 }}</ref> तीन तले यो संरचना पूर्णतया काठले बनेको थियो र यसमा कुनै फलामको कील वा कुनै समर्थन प्रयोग गरिएको थिएन।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/koseli/2021/04/24/16192339260267154.html |title=काष्ठमण्डपको काष्ठ–कथा |last=किरण |first=सुरेश |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> पौराणिक कथा अनुसार यस मण्डपको [[छाने शैली|प्यागोडा]] निर्माण गर्न प्रयोग गरिएको सबै काठ एउटै रूखबाट प्राप्त भएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://nepalmag.com.np/history/2017/06/13/20170613184503 |title=काष्ठमण्डपको जगभित्र लुकेको कथा |website=नेपाल पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> वि.सं. २०७२ सालमा नेपालमा गएको [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|ठुलो भूकम्प]]मा यस मण्डपको संरचना भत्किएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/68151/2021-08-04 |title=काष्ठमण्डप पुनर्निर्माण ११ हजार क्युफिट काठको प्रयोग, कहिलेसम्म सकिएला ? |last=गौतम |first=गोकर्ण |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.karobardaily.com/news/166428 |title=काष्ठमण्डप पुनर्निर्माणको काम सकियो |website=कारोबार दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> २०औँ शताब्दीको अन्तमा लेखिएका पुरानो पाण्डुलिपिहरूको पुष्पिका [[नेपाल मण्डल]]मा काठमाडौँलाई काष्ठमण्डप [[महानगर]] भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/prdesh-nmbr-3-ko-naam-nepaal-mnnddl-raakhn-maag-128648 |title=प्रदेश नम्बर ३ को नाम 'नेपाल मण्डल' राख्न माग |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> महानगरको अर्थ 'महान सहर' हुने गर्छ। यो सहरलाई हालसम्म पनि [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] भिक्षु तथा पुजारीहरूले काष्ठमण्डप नै भन्ने गरेका छन्। यसैकारण काठमाडौँलाई काष्ठमण्डप पनि भन्ने गरिन्छ। मध्ययुगमा यो सहरलाई '[[कान्तिपुर राज्य|कान्तिपुर]]' पनि भनिन्थ्यो।<ref>{{Cite web |url=https://saptahik.com.np/travelling/2019/05/30/20190530085457 |title=खुम्चिँदै गएको हाम्रो सहर |last=नेपाली |first=किशोर |website=साप्ताहिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21}}</ref> यो नाम दुई [[संस्कृत|संस्कृत शब्द]] 'कान्ति' र 'पुर' बाट आएको हो। कान्ति शब्दको अर्थ 'सौन्दर्य' हुन्छ र प्रायः प्रकाशसँग सम्बन्धित छ तथा पुरको अर्थ 'ठाउँ' हुन्छ यसैले यो सहरले 'प्रकाशको सहर' भन्ने अर्थ दिन्छ। आदिवासी नेवार समुदायले, काठमाडौँलाई 'येँ देश' तथा [[ललितपुर महानगरपालिका|पाटन]] र [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]]लाई क्रमशः 'यल देश' र 'ख्वप देश' भन्ने गर्छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.sanghunews.com/content/24371 |title=मच्छिन्द्रनाथ देवता भन्दा पनि कृषि वैज्ञानिक हुन् |website=साँघु समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-22 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 'यम्बु' शब्दको छोटो रूप 'येँ' हो, जसले मूलतः काठमाडौँको उत्तरी आधा भागलाई बुझाउने गर्छ। काठमाडौँको पुरानो उत्तरी बस्तीलाई 'याम्बी' र दक्षिणी बस्तीलाई 'यँगाल' भनेर चिनिन्थ्यो। == इतिहास == काठमाडौँका केही भागमा पुरातात्विक उत्खननले प्राचीन सभ्यताका प्रमाण फेला पारेको छ। विभिन्न कालखण्डमा गरिएका उत्खननबाट प्राप्त प्राचीन बस्तुहरू मध्ये मालिगाउँबाट प्राप्त एक मूर्तिमा सन् १८५ उल्लेख रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=http://www.ekantipur.com/nepal/article/?id=1485 |title=सुस्त उत्खनन |date=2010-09-11 |website=नेपाल पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100911000320/http://www.ekantipur.com/nepal/article/?id=1485 |archive-date=2010-09-11}}</ref> [[चाबहिल]]मा अवस्थित [[अशोक|सम्राट अशोक]]को पुत्रीद्वारा निर्मित [[धन्दो चैत्य]]को उत्खननले [[ब्राह्मी लिपि]]मा शिलालेख भएको इँटा फेला परेको थियो। [[पुरातत्त्वशास्त्र|पुरातत्वविदहरूका]] अनुसार यो दुई हजार वर्ष पुरानो हुने सम्भावना रहेको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/14401|title=काठमाडाै‌ भन्दा पुरानाे सभ्यता दाेलखा |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-11}}</ref> ढुङ्गाका शिलालेखहरू सम्पदा स्थलहरूमा सर्वव्यापी तत्व हुन् र नेपालको इतिहासका प्रमुख स्रोत हुन्। सन् १६२८ को [[वसन्त|वसन्त ऋतु]]मा पुर्तगाली रोमन पादरी होआओ काब्राल [[काठमाडौँ उपत्यका]] भएर गएको र [[नेपाल अधिराज्य]]को राजधानी काठमाडौँ रहेको आफ्नो यात्रा वृतान्तमा वर्णन गरेका थिए<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/blog/23518/ |title=नेपाली क्रिश्चियन इतिहासलाई नियाल्दा |last=पोखरेल |first=जगदीश |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321150219/https://www.setopati.com/blog/23518/ |archive-date=2022-03-21 }}</ref> र त्यस समयमा सम्भवतः काठमाडौँका राजा लक्ष्मीनरसिंह मल्लले उनलाई [[तिब्बत]]बाट [[भारत]] जाँदै गर्दा कृपापूर्वक स्वागत गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/3260/2019-01-15 |title=इसाईबारे पृथ्वीनारायण |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पुरातात्विक रूपले काठमाडौँमा मानव वस्ती धेरै प्राचीन समयदेखि रहेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://jhannaya.nayapatrikadaily.com/news-details/217/2019-05-11 |title=काठमाडौँका अद्भुत चार |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-11 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> काठमाडौँमा नवपाषाण युगका अवशेषहरू भेट्टाइएका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/07/779613 |title=काठमाडौँलाई कस्तो शहर बनाउने ? प्राचीन कि आधुनिक ? |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-11}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://baahrakhari.com/index.php/news-details/212471/ |title=किन राजधानी अन्तै सारे यी देशले ? |website=बाह्रखरी |language=नेपाली |accessdate=2022-03-21 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===प्राचीन काल=== काठमाडौँ नगरको प्राचीनतम् इतिहास धार्मिक ग्रन्थ, परम्परागत मिथक, किंवदन्ती तथा वंशावलीहरूबाट प्राप्त गर्न सकिन्छ। नेपालको प्रमुख प्राचीन ग्रन्थ [[स्वयम्भू पुराण]]का अनुसार वर्तमान काठमाडौँमा कुनै समय [[नागदह]] नामको विशाल र गहिरो ताल सर्पले भरिएको थियो। महाचीनबाट बुद्ध धर्मका बोधिसत्त्व [[मञ्जुश्री]]ले दहमा आलौकिक रश्मि देखेर यहाँ मानव वस्ती निर्माण गर्ने निधो गरेपछि दहको दक्षिणमा रहेको कच्छपाल पर्वतमा चन्द्रह्रास खड्गले प्रहार गरेर यहाँको पानी निकास गरिदिएका थिए।<ref>{{Cite web |url=http://www.shittalpati.com/index.php/Other/Art-Culture-Entertainment/6146 |title=गुँला पर्व र राँगाको सिङ फुक्ने चलन |website=शित्तलपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-03-22}}</ref> त्यसपछि उनले 'मञ्जुपट्टन'<ref>{{Cite book |last=मुनाकर्मी |first=लीलाभक्त |url=https://books.google.com.np/books?id=j60GAQAAIAAJ&q |title=मल्लकालीन नेपाल |date=सन् १९६८ |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |page=१६६ |language=नेपाली}}</ref> नामक सहर स्थापना गरे र धर्मकारलाई उपत्यकाको शासक बनाएर आफू चीनतर्फ लागेका थिए। केही समयपछि [[बाणासुर]] नामक राक्षसले नाका बन्द गरिदिए र उपत्यका फेरि तालमा परिणत भयो। त्यसपछि भगवान [[कृष्ण]] नेपाल आएर बाणासुरलाई मारेर फेरि पानी निकालेका थिए। उनले केही गोपालहरूलाई साथमा ल्याए र भुक्तमानलाई नेपालको राजा बनाएका थिए।<ref>{{Cite web |url=http://www.nepalmandal.com/content/7752.html |title=झीसं पत्याः यानाच्वनागु अन्धविश्वास |last=महर्जन |first=विपेन्द्र |website=नेपाल मण्डल |language=नेपाल भाषा |accessdate=2022-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203210240/http://www.nepalmandal.com/content/7752.html |archive-date=2012-02-03 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nepalmag.com.np/history/2016/10/16/20161016181055 |title=उसबेलाको नेपाल |website=नेपाल पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-22}}</ref> [[शिव पुराण]]को कोटिरुद्र संहिता, अध्याय ११, श्लोक १८ ले पशुपति शिवलिङ्गका लागि प्रख्यात रहेको 'नयाँपाल सहर' भनेर उल्लेख गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/110378-1478152680.html |title=मुखर्जीको भ्रमण र पशुपति दर्शन |last=टण्डन |first=डा. गोविन्द |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-03-22}}</ref> नेपाल नामको उत्पत्ति सायद यसै नयाँपाल सहरबाट भएको भन्ने विश्वास गरिन्छ। मध्यकालीन लिच्छवी शासकहरू अघिको अवधिको धेरै थोरै ऐतिहासिक अभिलेखहरू पाइएका छन्। नेपाली राजतन्त्रको वंशावली [[गोपालराजवंशावली|गोपाल राजवंशावली]]का अनुसार [[लिच्छवि राज्य|लिच्छवि काल]]भन्दा पहिले काठमाडौँ उपत्यकाका शासकहरू गोपाल, महिषपाल, अभीर, किराँत र सोमवंशी थिए। किराँत राजवंश [[यलम्बर]]द्वारा स्थापित भएको थियो। किराँतकालमा पुरानो काठमाडौँको उत्तरी भागमा याम्बु नामको बस्ती थियो। [[चिनियाँ तिब्बती भाषा परिवार|चिनियाँ-तिब्बती भाषा परिवार]]का केही भाषाहरूमा अझै पनि काठमाडौँलाई याम्बु भनिन्छ। काठमाडौँको दक्षिणी भागमा 'मञ्जुपट्टन' नजिक यँगाल भनिने अर्को सानो प्राचीन बस्ती रहेको थियो।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com.np/books?id=DOhFAQAAIAAJ&q |title=बुद्ध जयन्ती स्मारिका |date=सन् १९९३ |publisher=ॐ बुद्ध जयन्ती समारोह समिति |page=१७ |language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com.np/books?id=KRlHAQAAIAAJ&q |title=हेमराज भिन्तुना देश अभिनन्दन ग्रन्थ |date=सन् १९९४ |publisher=बोधी परिषद् |page=२८५ |language=संस्कृत}}</ref> सातौं किराँती शासक जितेदास्तीको पालामा बौद्ध भिक्षुहरू काठमाडौँ उपत्यकामा प्रवेश गरे र साँखुमा वन विहार स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.janabhav.com/news-detail/1862 |title=प्राचीन नेपालको गौरवशाली इतिहास |website=जनभाव |language=नेपाली |accessdate=2022-03-25 }}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[लुम्बिनी]]मा शाक्य वंशमाथि विरुढकद्वारा आक्रमण भएपश्चात् बचेका शाक्य र कोलियहरूको आगमन पश्चात काठमाडौँमा रहेका बस्तीहरूको नाम 'यम्बु'बाट कोलिग्राम र 'यँगाल'बाट दक्षिण कोलिग्राममा परिवर्तन भएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://nepalbuddhistnews.com/2021/08/1258 |title=काठमाडौँ उपत्यकासँग बौद्ध धर्म र संस्कारको प्राचीन सम्बन्ध |date=2021-08-14 |website=नेपाल बौद्ध समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-22}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/snsaarko-prtibimb-svymbhuu-mhaacaity-192244 |title=संसारको प्रतिबिम्ब स्वयम्भू महाचैत्य |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-22}}</ref> === किराँत काल === किराँत काल नेपालको इतिहासको एक काल खण्ड हो, जुन समयमा नेपालमा किराँतीहरूले शासन गर्दथे। किरातहरू सभ्य, सुसंस्कृत र लडाकू थिए । किरातको पालादेखि नेपालको मौलिक जीवनको क्रम बसेको थियो भन्छन् इतिहारकार राजाराम सुवेदी । काठमाडौं उपत्यकामा पशुपालन गरेर बसेका महिषपाल अभिरलाई धपाएर यो जातिले किरात सभ्यताको विकास गरेका थिए । प्रथम किराँती राजा यलम्बरले किराँत अधिराज्यको स्थापना गरेका थिए । काठमाडौँ उपत्यकामा पाइएका नि‍योलि‍थि‍क उपकरणहरूबाट यो थाहा पाइन्‍छ कि‍ नेपालमा मानि‍सको बसोबास कम्‍ति‍मा पनि‍ ९ हजार वर्ष पहि‍लादेखि‍ हुँदै आएको छ| यसले देखाएको छ कि मानिसहरू जुन शायद किराँत जातिका थिए लगभग २५०० वर्ष अगाडि यहाँ बसोबास गर्दथे। पुर्खाको कथन अनुसार नौलाख किराँती पहाडहरूको एक भुमिपुत्र मुलबासी हो, १९०३ वर्ष ८ महिना लामो ३१ पुस्ताले उपत्यकामा शासन गरेका थिए गरे भन्ने कुरा विभिन्न ऐतिहासिक स्रोतहरूमा उल्लेख गरिएको छ । किराँत राजा का सन्तानहरू मध्ये मा राई, लिम्बु, याक्खा, आदि इत्यादी जो नेपालमा मूल बासिको रुप मा चिनिन्छ। यलम्बर द्वारा स्थापित भएको थियो। किराँतकालमा पुरानो काठमाडौँको उत्तरी भागमा याम्बु नामको बस्ती थियो । केही भाषाहरूमा अझै पनि काठमाडौँलाई याम्बु भनिन्छ। काठमाडौँको दक्षिणी भागमा 'मञ्जुपट्टन' नजिक यँगाल भनिने अर्को सानो प्राचीन बस्ती रहेको थियो। सबै ३२ किरात राजा को एक सूची तल दिइएको छ । राजा श्री यलम्बर - ९० वर्ष, राजा श्री पेलं - ८१ वर्ष, राजा श्री मेलं - ८९ वर्ष, राजा श्री चंमिं - ४२ वर्ष, राजा श्री धस्कं - ३७ वर्ष राजा श्री वलंच - ३१ वर्ष ६ महिना, राजा श्री हुतिं - ४० वर्ष ८ महिना, राजा श्री हुरमा - ५० वर्ष, राजा श्री तुस्के - ४१ वर्ष ८ महिना, राजा श्री प्रसफुं - ३८ वर्ष ६ महिना, राजा श्री पवः - ४६ वर्ष, राजा श्री दास्ती - ४० वर्ष, राजा श्री चम्ब - ७१ वर्ष, राजा श्री कंकं - ५४ वर्ष, राजा श्री स्वनन्द - ४० वर्ष ६ महिना, राजा श्री फुकों - ५८ वर्ष, राजा श्री शिंघु - ४९ वर्ष ६ महिना, राजा श्री जुलम् - ७३ वर्ष ३ महिना, राजा श्री लुकं - ४० वर्ष, राजा श्री थोरम् - ७१ वर्ष, राजा श्री थुको - ८३ वर्ष, राजा श्री वर्म्म - ७३ वर्ष ६ महिना, राजा श्री गुंजं ७२ वर्ष ७ महिना, राजा श्री पुस्क - ८१ वर्ष, राजा श्री त्यपमि - ५४ वर्ष, राजा श्री मुगमम् - ५८ वर्ष, राजा श्री शसरू - ६३ वर्ष, राजा श्री गंणं - ७४ वर्ष, राजा श्री खिम्बुं - ७६ वर्ष, राजा श्री गिरीजं - ८१ वर्ष, राजा श्री खुरांज - ७८ वर्ष, राजा श्री गस्ती - ८५ वर्ष काठमाडौंलाई पहिले किरातहरूले नामकरण गरेका थिए जसलाई कोठमधुम भन्ने गर्थे किरातहरूको धर्म लाई मुक्धुम भनिन्छ। अहिले पनि राई, लिम्बु, याक्खाहरूको बस्तीमा कोट वा कोठ ठाउको नामकरण गरिन्छ जुन ठाउँ बिश्स्ता धर्म, कर्म, रितिर्वज, शिक्षा दिक्षा र गुठ को महान भूमिका राखिन्छ (कोठ + मुक्धुम = कोठमधुम) किरात राज्य पछि (कस्ठामण्डप) काठमाडौं राखिएको पाइन्छ राज्य गर्ने ठाउँ लाई कोट वा कोठ भनिन्छ कोट लाई २ किसिमले नामकरण गरिन्छ जुन पहिलो कोट एउटै मात्रै हुन्छ जुन अगाडि राखिन्छ जस्तै कोट + धर्म, ठाउँ र कुनै... दोस्रो कोट अन्तिम मा राखिन्छ जुन पहिलो कोट छुटिएर गाएको दाजु वा भई को राज्यलाई (शाख) कोट अन्तिममा राखिन्छ जस्तै : नगरकोट कोट+मण्डुम = काठमण्डु प्रमुख नगर+कोट = नगरकोट, चरी+कोट = चरीकोट शाख मानिन्छ । सम्राट अजातशत्रु (इ.पू. ४९३–४६२ इ.पू.) को पालामा मगध साम्राज्य विस्तारित भएको थियो । राज्यविस्तारका क्रममा अजातशत्रुले उत्तरी भारतका सबैजसो राज्यमाथि आक्रमण गरे । मगध साम्राज्यसँगको युद्धमा वैशाली गणराज्य तहसनहस भयो । वैशालीमा शासन गरिरहेका लिच्छवीहरूको भागाभाग भयो । उनीहरू भागेर नेपाल पसे । अजातशत्रुबाट पराजीत भएपछि वैशालीका लिच्छवीहरू उपत्यकामा सरणार्थी भएर आए । त्यस्तै कपिलवस्तुबाट शाक्य कुशीनगरबाट मल्ल र रामग्रामबाट कोलियहरू पनि नेपाल छिरे । विस्तारै सोझा र इमान्दार किरातीलाई आफ्नो बसमा पारी लिच्छवीहरूले शासनाधिकारमाथि कब्जा जमाए । इसाको प्रथम शताब्दीतिर उनीहरूले किरात राज्य हडपे । अन्तिम किराती राजा गस्तिलाई हराएर उनीहरूलाई कोशीपारि धकेले । यसरी करिब एक हजार वर्ष शासन गरेको किरात जातिको पतन भयो । किरात सभ्यताको विकास कहिलेदेखि भयो भन्नेमा इतिहासकारबिच फरक मत पाइन्छ । गोपाल वंशावली अनुसार बाह्रौँ किराती राजा जितेदास्तीका पालामा गौतम बुद्धका शिष्य आनन्द काठमाडौं आएका थिए । यो आँकडालाई आधार मान्ने हो भने किरात सभ्यता ३००० वर्षभन्दा पहिलेसम्म पुग्छ । ==== लिच्छवि काल ==== भारतीय गङ्गाको मैदानबाट लिच्छविहरू उत्तरमा बसाइँ सरेपछि किराँतहरूलाई पराजित गर्दै लगभग सन् ४०० मा लिच्छवि राजवंशको स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/cover-story/katha-ye:/189886/ |title=लिच्छविकालमा कसले कसरी शासन हत्याए? |last=श्रेष्ठ |first=सुदीप |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521175714/https://www.setopati.com/cover-story/katha-ye:/189886/ |archive-date=2022-05-21 }}</ref> यस युगको समयमा लुम्बिनीमा विरुढकद्वारा शाक्यहरूको नरसंहार पछि उक्त युद्धबाट बाँचेकाहरू उत्तरतिर बसाइँ सरेका थिए भने कोलियको रूपमा लुकेर वन मठमा प्रवेश गरेका थिए। साँखुबाट उनीहरू यम्बु र यँगाल (लञ्जगवाल र मञ्जुपट्टन) गएर काठमाडौँको पहिलो स्थायी बौद्ध विहारको स्थापना गरेका थिए। यसले नेवार बौद्ध धर्मको आधार सृजना गरेको थियो<ref>{{Cite web |url=https://koliyakhabar.com/archives/187 |title=सरावलको बासा गाउ प्राचीन कोलिय गणराज्यको प्रमुख नगर ‘सज्जनेल नगर’ घोषणा |website=कोलिय खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127022327/http://koliyakhabar.com/archives/187 |archive-date=2022-01-27 }}</ref>, जुन संसारमा एकमात्र जीवित संस्कृत आधारित बौद्ध परम्परा हो। तिनीहरूको प्रवाससँगै लिच्छवि युगको अधिकांश समय 'यम्बु'लाई कोलिग्राम भनिन्थ्यो र 'यँगाल'लाई दक्षिण कोलिग्राम भनिन्थ्यो। अन्ततः लिच्छवि शासक [[गुणकामदेव]]ले कोलिग्राम र दक्षिण कोलिग्रामलाई विलय गरी काठमाडौँ सहरको स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://kharibot.com/news-details/63156/2020-09-04 |title=कसरी शुरु भयो रातो मछिन्द्रनाथको भोटो जात्रा ? |website=खरिबोट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ukeraa.com/news/2021/10/13/10255 |title=किसान र राजाको सहयोगबाट स्थापना भएकी भद्रकाली |last=थपलिया |first=पुष्पा |website=युकेरा |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो सहर मञ्जुश्रीको तरवार चन्द्रह्रासको आकारमा डिजाइन गरिएको थियो। यो सहर [[अजिमा]]हरूद्वारा संरक्षित आठ ब्यारेकहरूले घेरिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://rajdhanidaily.com/id/7563/ |title=पाहाँचः-हे र घोडेजात्रा |last=राउत |first=कुमार |date=2020-03-23 |website=राजधानी राष्ट्रिय दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref> यी मध्ये एउटा ब्यारेक अहिले पनि [[भद्रकाली]] ([[सिंहदरबार]] अगाडि) प्रयोगमा रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.aarthiksanjal.com/flash-news/49844.html |title=आज नवदुर्गा भगवतीको विशेष पूजा आराधना महानवमी पर्व मनाईंदै |date=2021-10-13 |website=आर्थिक सञ्जाल |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref> यो सहरले [[भारत]] र [[तिब्बत]]बीचको व्यापारमा महत्वपूर्ण नाका बिन्दुको रूपमा सेवा गरेको थियो, जसले [[वास्तुशास्त्र|वास्तुकला]]को क्षेत्रमा अत्यधिक वृद्धि गर्न सफल भएको थियो। मानगृह, कैलाशकूट भवन, भद्राधिवास भवन<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/literature/2020/09/19/16004841639672702.html |title=भद्राधिवासमा टेड रिकार्डी |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref> जस्ता भवनहरूको विवरण यस युगमा बस्ने यात्रु र भिक्षुहरूको संरक्षित तथा प्रकाशमा आएका यात्रा दस्तावेजहरूमा पाइन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://nepalmag.com.np/history/2016/01/24/20160124130621 |title=कैलाशकूट भवन: स्वर्ण युगको स्वर्ण दरबार |website=नेपाल पत्रिका |last=गौतम |first=गोकर्ण |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/social/179024/ |title=कहीँ नभएको इतिहास हाँडीगाउँमा |last=श्रेष्ठ |first=सुदीप |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उदाहरणको लागि, ७औँ शताब्दीमा प्रसिद्ध चीनी यात्री ह्वेन साङले लिच्छवि राजा [[अंशुवर्मा]]को कैलाशकूट भवनको बारेमा वर्णन गरेका थिए। यो ऐतिहासिक व्यापारिक मार्गले दुवै क्षेत्रहरूबीच सांस्कृतिक आदानप्रदान पनि भएको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका आदिवासी बासिन्दाहरूको रूपमा रहेका [[नेवार जाति|नेवार]]हरूको कलात्मकता यस युगमा, उपत्यका भित्र र बृहत् हिमालय क्षेत्रभरि फैलिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/502711-1618633074.html |title=लिच्छविकालीन कला |last=मल्ल |first=मुकेश |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref> नेवार कलाकारहरूले आफ्ना छिमेकीहरूका लागि धार्मिक कला सिर्जना गर्दै एसियाभर व्यापक रूपमा यात्रा गरेका थिए। उदाहरणको लागि, [[अरनिको]]ले तिब्बत र चीन हुँदै आफ्ना स्वदेशी कलाकारहरूको समूहको नेतृत्व गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/koseli/2020/08/28/159861509651481460.html?author=1 |title=लायकुको अन्तिम पर्खाल ! |website=कान्तिपुर समाचार |last=सापकोटा |first=दीपक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26}}</ref> तिब्बती सम्राट [[स्रोङ्चन गम्पो]]सँग विवाह गर्ने नेपालकी राजकुमारी [[भृकुटी]]ले तिब्बतमा [[बौद्ध धर्म|बुद्ध धर्म]]को परिचय गराउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |url=https://motivatenews.com/archives/31855 |title=को हुन भृकुटी ? कसरी भयो तिब्बतमा उनको विवाह ? |date=2020-06-20 |website=मोटिभेट न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200624211148/http://motivatenews.com/archives/31855 |archive-date=2020-06-24}}</ref> ==== मल्ल काल ==== लिच्छवि कालको अन्त्यपछि नेपाल अधिराज्यमा [[मल्ल वंश|मल्ल काल]]को प्रारम्भ भएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/132620-1510717620.html |title=इतिहास पुनर्लेखन गर्नुपर्दैन ? |last=श्रेष्ठ |first=आदित्यमान |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref><ref name="टोखा">{{cite news |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_23_01_16.pdf |title=टोखा: एक ऐतिहासिक चर्चा |last=श्रेष्ठ |first=टेक बहादुर |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत १३ |language=नेपाली |publisher=प्राचीन नेपाल |agency=नेपाल सरकार पुरातत्व विभाग |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331075455/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_23_01_16.pdf |archive-date=2022-03-31 }}</ref> मल्ल कालको पहिलो राजाको रूपमा [[अरि मल्ल]]लाई मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=ज्ञवाली |first=सूर्यविक्रम |url=https://books.google.com.np/books?id=1d8GAQAAIAAJ&q |title=नेपाल उपत्यकाको मध्यकालीन इतिहास |date=सन् १९६२ |publisher=शाही नेपाल एकेडमी |page=४८ |language=नेपाली}}</ref> [[दिल्ली]]को [[मुगल साम्राज्य|मुगल शासक]]ले नेपालको दक्षिणी भागमा रहेको तिरहुत राज्यमा आक्रमण गरेपछि तिरहुतका शासकहरू उत्तरतर्फ काठमाडौँ उपत्यकातिर भागेर आएका थिए।<ref>{{Cite web |url=http://nepalihimal.com/article/7461 |title=काठमाडौँका रैथाने तिरहुतिया |last=चापागाईं |first=प्रज्जवल |website=हिमाल खबरपत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनीहरूले नेपाली राजपरिवारसँग अन्तरविवाह गरेपछि यसले मल्ल युगको नेतृत्व गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/520311-1620447831.html |title=मध्यकालीन कला |last=मल्ल |first=मुकेश |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/koseli/2017/12/30/20171230092244.html?author=1 |title=जयस्थिति मल्लको वंश |last=दास |first=वाशुदेव लाल |website=कान्तिपुर दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref> मल्ल युगको आरम्भमा [[खस राज्य|खस]] र [[टर्की|तुर्क]] [[मुसलमान|मुस्लिम]]हरूको आक्रमणले गर्दा यसको इतिहास उथलपुथल रहेको देखिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/koseli/2021/07/31/162770098452181413.html |title=नेपाली सङ्घीयता, उमेर : २६०० वर्ष |last=चाम्लिङ |first=भोगीराज |website=कान्तिपुर दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref> वि.सं. १३१० सालमा नेपालमा आएको विनाशकारी भूकम्पले तत्कालीन राजा [[अभय मल्ल]]सहित काठमाडौँ उपत्यकाको एक तिहाई जनसङ्ख्याको ज्यान लिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://saptahik.com.np/history/2015/06/15/17172 |title=भूकम्पमा परेर ज्यान गुमाउने राजा |website=साप्ताहिक पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref> यी प्रकोपहरूले लिच्छवि युगको अधिकांश वास्तुकला (जस्तै मानगृह र कैलाशकूट भवन) को विनाश भएको थियो भने सहर भित्रका विभिन्न गुम्बाहरूमा सङ्कलन गरेर राखिएका साहित्यको क्षति भएको थियो। प्रारम्भिक कठिनाइहरूलाई छिचोल्दै काठमाडौँले पुन: आफ्नो लोकप्रियता कायम गर्न सफल भएको थियो। मल्ल युगको अधिकांश समयमा काठमाडौँले भारत र तिब्बतबीचको व्यापारमा प्रभुत्व जमाएको थियो। नेपाली मुद्रा बृहत् हिमालय क्षेत्रको व्यापारमा मानक मुद्रा बनेको थियो।<ref name="मुद्रा">{{cite news|url=https://www.nepjol.info/index.php/hj/article/download/34695/27236/101251 |title=इतिहास र संस्कृतिको स्रोतका रूपमा प्राचीन र मध्यकालीन नेपाली मुद्रा |last=काफ्ले |first=डा. डोलराज |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत १३ |language=नेपाली |publisher=हिस्टोरिक जर्नल |agency=नेपाल जोल}}</ref> मल्ल युगको उत्तरार्धमा, काठमाडौँ उपत्यकाभित्र चार सुदृढ सहरहरू [[कान्तिपुर राज्य|कान्तिपुर]], ललितपुर, भक्तपुर र कीर्तिपुर समावेश गरेको थियो। यी चारै सहरहरूले त्यस ताका नेपालमा राज्य गरिरहेको मल्ल महासङ्घको राजधानीको रूपमा सेवा गरेका थिए। यी सहररूले कला, वास्तुकला, सौन्दर्यशास्त्र र व्यापारमा एक-अर्कासँग प्रतिस्पर्धा गर्दै विकासको बाटो खोलेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.nagariktimes.com/2018/03/38245/ |title=मल्लकालदेखि आधुनिककालसम्म : यसरी भयो नेपाली रङ्गमञ्चको विकास |website=नागरिक टाइम्स |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406050319/https://www.nagariktimes.com/2018/03/38245/ |archive-date=2023-04-06 }}</ref> यस अवधिका राजाहरूले सार्वजनिक भवनहरू, दरबार क्षेत्रहरू र मन्दिरहरूको निर्माण, साथै जलस्रोतहरूको विकास, [[गुठी]]हरूको संस्थागतीकरण, कानूनको संहिताकरण, नाटक लेखन तथा सहरका चोकहरूमा नाटकहरूको प्रदर्शनमा उल्लेखनीय योगदान गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/119083-1490668080.html |title=‘मध्यकाल र मल्लकालका नाटकबारे अनुसन्धान जरुरी’ |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref> [[भारत]], [[तिब्बत]], [[चीन]], [[इरान|फारस]] र [[युरोप]] लगायतका ठाउँबाट विचारधाराको आगमन भएको प्रमाण राजा [[प्रताप मल्ल]] पालाको ढुङ्गाको शिलालेखमा पाइन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/news/2022/01/24/164299214227314055.html |title=प्रताप मल्लकालीन शिलालेख प्रहरी चौकी आँगनमा |last=भट्टराई |first=देवेन्द्र |website=कान्तिपुर दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref><ref name="शिलालेख">{{cite news |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_13_03.pdf |title=प्रताप मल्लका पालाका पाँच अभिलेख |last=रेगमी |first=जगदीशचन्द्र |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत १३ |language=नेपाली |publisher=प्राचीन नेपाल |agency=नेपाल सरकार पुरातत्व विभाग |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331075300/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_13_03.pdf |archive-date=2022-03-31 }}</ref> यस युगबाट तिनीहरूको तान्त्रिक परम्परा (जस्तै तान्त्रख्यान), चिकित्सा (जस्तै हरमेखला), धर्म (जस्तै मूलदेवशाशिदेव), कानून, नैतिकता र इतिहासको वर्णन गर्ने पुस्तकहरू फेला परेका छन्। सन् १३८१ मा लेखिएको संस्कृत-नेपाल भाषाको शब्दकोश अमरकोश पनि फेला परेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.khabarhub.com/2021/28/283694/ |title=फेरि संस्कृत भाषाविरुद्ध प्रचार अभियान ! |last=झा |first=देवेश |website=खबरहब |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> यस युगका वास्तुकलाका रूपमा उल्लेखनीय भवनहरूमा [[वसन्तपुर दरबार क्षेत्र|काठमाडौँ दरबार क्षेत्र]], [[पाटन दरबार क्षेत्र]], [[भक्तपुर दरबार क्षेत्र]], कीर्तिपुरको पुरानो दरबार, [[पाँचतले मन्दिर|न्यातपोल]], [[पचपन्नझ्याले दरबार]]<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/55-jhyaale-drbaarkaa-mllkaaliin-bhittecitr-naasindai-108305 |title=५५ झ्याले दरबारका मल्लकालीन भित्तेचित्र नासिँदै |last=खाईजू |first=ईश्वरकाजी |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27}}</ref>, [[कुम्भेश्वर मन्दिर|कुम्भेश्वर]], [[कृष्ण मन्दिर]] र अन्य समावेश छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/8756 |title=कृष्ण मन्दिर जीर्णोद्धार सम्पन्न, सर्वसाधारणका लागि खुला |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006142804/https://www.himalkhabar.com/news/8756 |archive-date=2022-10-06 }}</ref> ===मध्यकालिक युग=== ==== प्रारम्भिक शाह काल ==== वि.सं. १८२५ सालमा [[कान्तिपुरको युद्ध|काठमाडौँको युद्ध]]पछि [[गोरखा राज्य]]ले मल्ल सङ्घको अन्त्य गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2017-09-23/20170923104348.html |title=जसले नेपालको जग बसाए |last=वैद्य |first=तुलसीराम |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220330030011/https://ekantipur.com/ampnews/2017-09-23/20170923104348.html |archive-date=2022-03-30}}</ref> यसले काठमाडौँमा आधुनिक युगको सुरुवात गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/opinion/2022/01/08/164165132466842421.html |title=पञ्चायती: एकीकरणको बहस |last=श्री |first=आहुति |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> [[कीर्तिपुरको युद्ध]]मा गोरखाली सेनाको विजय नै काठमाडौँ उपत्यकामाथि गोरखालीहरूको विजयको सुरुवात थियो। काठमाडौँ उपत्यकाको विजय पश्चात् गोरखाका राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले काठमाडौँलाई नेपालको राजधानी बनाएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/2043 |title=पृथ्वीनारायणको रणनीति |last=नेपाल |first=ज्ञानमणि |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> यस युगको प्रारम्भिक अवधिमा, काठमाडौँले आफ्नो विशिष्ट संस्कृतिलाई कायम राखेको थियो। वसन्तपुरको नौ तले [[धरहरा]] जस्ता विशेषत: नेपाली वास्तुकला भएका भवनहरू यस युगमा निर्माण भएका थिए। यसका साथै यस कालका शासकहरूले आफ्नो भूभागलाई जोगाउँदै सीमा विस्तार गर्ने अभिप्राय राखेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2016-01-11/20160111084545.html?is_ifooter=1 |title=पृथ्वीनारायण शाहको सान्दर्भिकता |last=पन्त |first=रघु |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220330030408/https://ekantipur.com/ampnews/2016-01-11/20160111084545.html?is_ifooter=1 |archive-date=2022-03-30}}</ref> अस्थिर राजनीतिक अवस्था र नेपालको छिमेकी राष्ट्रहरूसँगको निरन्तर युद्धका कारण यो कालमा व्यापारमा अत्यधिक गिरावट देखिएको थियो। [[भीमसेन थापा]]ले [[इङ्ल्यान्ड|ग्रेट ब्रिटेन]]विरुद्ध [[फ्रान्स]]लाई समर्थन गरेका थिए जसले काठमाडौँमा आधुनिक सैन्य ब्यारेकहरू सहित आधुनिक सैन्य संरचनाहरूको विकास भएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.gorkhasamachar.com/2019/07/26/34313 |title=भीमसेन थापालाई किन सम्झिने ! |last=बस्नेत |first=श्रीरामसिंह |date=2019-07-26 |website=गोरखा समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== राणा शासन काल ==== वि.सं. १९०३ भदौ ३१ गते हनुमानढोका दरबार नजिकै भएको [[कोत पर्व]]बाट नेपालमा [[राणा वंश|राणा शासन]] सुरु भएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://saptahik.com.np/archives/2019/06/02/20190602123127 |title=नेपालको इतिहासमा घटेका केही ठुला हत्याकाण्ड |website=साप्ताहिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> यस नरसंहारका क्रममा [[जङ्गबहादुर राणा]] र उनका समर्थकहरूले नेपालका अधिकांश उच्च पदस्थ अधिकारीहरूको हत्या गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/111260 |title=राणा शासनमा सडकको झमेला |website=हिमाल खबर |last=रिसाल |first=भैरव |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> कोत पर्व लगत्तै नेपालको अर्को चर्चित काण्ड, [[भण्डारखाल पर्व]] पनि काठमाडौँमा कुँवर र उनका समर्थकहरूले गराएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/115863 |title=कुँवरबाट कसरी राणा बने जङ्गबहादुर? |last=दिक्पाल |first=राजकुमार |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112013927/https://www.himalkhabar.com/news/115863 |archive-date=2020-11-12 }}</ref> राणा शासनको समयमा, काठमाडौँको गठबन्धन ब्रिटिस विरोधीबाट ब्रिटिस समर्थकमा सरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/122173 |title=नेपाल–बेलायत सम्बन्धकाे २०० वर्ष : अझै बाँकी छ सम्बन्धमा संशय |website=हिमाल खबर |last=कन्दङ्वा |first=डा. राम |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> यसै समर्थन तथा प्रभावका कारण पश्चिमी युरोपेली वास्तुकलाको शैलीमा काठमाडौँस्थित भवनहरूको निर्माण गर्न नेतृत्व गरेको थियो। यीमध्ये सबैभन्दा चर्चित भवनहरूमा [[सिंहदरबार]], [[स्वप्न बगैँचा]], [[राष्ट्रपति भवन|शितल निवास]] र पुरानो [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी दरबार]] पर्छन्। काठमाडौँ उपत्यकाको पहिलो आधुनिक व्यापारिक सडक ‘[[न्यु रोड, काठमाडौँ|न्युरोड]]’ पनि यही कालखण्डमा बनेको थियो। [[त्रि-चन्द्र कलेज|त्रिचन्द्र कलेज]] (नेपालको पहिलो कलेज), [[दरबार हाई स्कुल]] (नेपालको पहिलो आधुनिक विद्यालय) र [[वीर अस्पताल]] (नेपालको पहिलो अस्पताल) यस युगमा काठमाडौँमा बनेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2021/04/942838 |title=राणाकालको वास्तुकला |last=अर्याल |first=सुदर्शन |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> यस युगमा शिक्षा भने विशेषाधिकार प्राप्त वर्गको लागि मात्र पहुँचयोग्य थियो। राणा शासन काललाई निरङ्कुश, आर्थिक शोषण र धार्मिक उत्पीडनद्वारा चिह्नित गर्ने गरिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/454101-1612852653.html |title=के त्यस्तो पनि दिन थियो ? |last=श्रेष्ठ |first=आदित्यमान |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-30}}</ref> ==भूगोल== [[काठमाडौँ उपत्यका]]को उत्तरपश्चिमी भाग र [[बागमती नदी]]को उत्तरमा रहेको काठमाडौँ सहरले {{convert|50.7|km2|1|abbr=on}} क्षेत्रफल ओगटेको छ। समुद्र सतहदेखि यसको औसत उचाइ {{convert|1400|m|ft|sigfig=2}} रहेको छ। काठमाडौँ उपत्यकाभित्र रहेका अन्य नगरपालिकाहरूले यो सहरसँग सीमा साझा गर्दछ। यो सहरलाई बागमती नदीको दक्षिणमा रहेको [[ललितपुर महानगरपालिका]]ले रिङरोडले घेरिएको एउटा सहरी क्षेत्र बनाउँछ भने दक्षिणपश्चिममा [[कीर्तिपुर नगरपालिका]] र पूर्वमा [[मध्यपुर थिमी नगरपालिका]]ले गरेको छ। यसै प्रकार यो सहरको उत्तरमा [[नागार्जुन नगरपालिका|नागार्जुन]], [[तारकेश्वर नगरपालिका|तारकेश्वर]], [[टोखा नगरपालिका|टोखा]], [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बुढानीलकण्ठ]], [[गोकर्णेश्वर नगरपालिका|गोकर्णेश्वर]] र [[कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका]] रहेका छन्। यद्यपि, सहरी परिवेश र व्यवस्थापन यसको छिमेकी नगरपालिका [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]]सम्म फैलिएको छ र यसले लगभग सम्पूर्ण काठमाडौँ उपत्यकालाई समेट्ने गर्छ। {{wide image|Panoramic view of Kathmandu Valley from Swoyambhu hill.jpg|800px|align-cap=center|स्वयम्भूबाट देखिएको काठमाडौँ उपत्यकाको प्यानोरेमिक दृश्य}} {{Geographic location |Centre = काठमाडौँ महानगरपालिका |North = [[टोखा सरस्वती|टोखा]] / [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बुढानीलकण्ठ]] |Northeast = [[गोकर्णेश्वर नगरपालिका|गोकर्णेश्वर]] |East = [[कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका|कागेश्वरी मनोहरा]] |Southeast = [[मध्यपुर थिमी नगरपालिका|मध्यपुर थिमी]] |South = ''[[बागमती नदी]]''<br />[[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] |Southwest = [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपुर]] |West = [[नागार्जुन नगरपालिका|नागार्जुन]] |Northwest = [[तारकेश्वर नगरपालिका|तारकेश्वर]] }} उपत्यकाको मुख्य नदीको रूपमा रहेको बागमती र यसका सहायक नदीहरू, जसमध्ये [[विष्णुमती नदी|विष्णुमती]], धोबीखोला, मनोहरा खोला, हनुमन्ते खोला र टुकुचा खोला प्रमुख छन्। यी उपत्यकाका आठ नदीहरूले काठमाडौँलाई विच्छेद गरेको छ। यी नदीहरू {{convert|1500|-|3000|m|ft}} को उचाइबाट उत्पत्ति हुन्छन् र नदीसँगै रहेका डाँडाहरूले काठमाडौँ र यसको उपत्यकाबाट पहुँच प्रदान गर्दछ। कुनै समय नागार्जुन पहाडबाट बालाजुहुँदै काठमाडौँसम्म एउटा पुरानो नहर बगेको थियो जुन हाल आएर लोप भइसकेको छ। काठमाडौँ सहर र वरपरका उपत्यकाहरू 'पर्णपाती मनसुनी वन क्षेत्र' (१,२००–२,१०० मिटर (३,९००–६,९०० फिट)) को उचाइमा छन्, जुन नेपालका लागि परिभाषित पाँच वनस्पति क्षेत्रहरू मध्ये एक हो। यस क्षेत्रमा उम्रिने प्रमुख रूखका प्रजातिहरूमा [[कटुस]] लगायतका रुख र उच्च उचाइमा कोणधारी रूखहरू पाइने गर्छन्। <gallery mode="packed"> चित्र:2015-03-08 Swayambhunath, Katmandu, Nepal.jpg|काठमाडौँ सहरीकरण चित्र:Kathmandu, Nepal.JPG|काठमाडौँ महानगरीय क्षेत्र (हल्का खैरो, तस्विर केन्द्र) वरपरका हरियो, वनस्पति ढलानहरूमा वन आरक्ष र राष्ट्रिय निकुञ्ज दुवै समावेश छन्। चित्र:Kathmandu City during monsoon.jpg|[[अरनिको राजमार्ग]]ले काठमाडौँलाई [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]] र त्यसपछि चिनियाँ सीमासँग जोड्ने गर्छ। चित्र:Evening view of the mountain range from Patan, Lalitpur.jpg|पृष्ठभूमिमा [[गौरीशङ्कर हिमाल]]सँग पूर्वोत्तर काठमाडौँ। </gallery> ===काठमाडौँ प्रशासन=== देशको राजधानीको रूपमा रहेको काठमाडौँमा स्थानीय प्रशासनको आरम्भ तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रशमशेर राणा]]ले गरेका थिए। 'ए श्रेणी'का राणा तथा शासकवर्गहरू हिड्ने बाटो सफा तथा व्यवस्थित गर्नुपर्ने अभिप्रायले गर्दा उनले वि.सं. १९७६ पुस २ गते सवाल सनद जारी गर्दै खड्ग निशान लगाएर भोटाहिटीमा सफाई अड्डाको स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=ujK0AAAAIAAJ&newbks=0& |title=नेपालको संवैधानिक इतिहास र राजनीति |last=गौतम |first=राजेश |date=सन् १९९७ |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |language=नेपाली |page=८ |accessdate=2023-03-29}}</ref><ref name="सय वर्ष"/> सफाई अड्डाको प्रशासनिक व्यवस्थापनमा रैती दुनियाँबाट सात जना भलादमी सदस्यहरू र तत्कालीन राणा सरकारका तर्फबाट चेयरम्यान, भाइस चेयरम्यान, इन्जिनियर र म्युनिसिपालिटी हाकिम गरेर ११ जनाको समिति बनाएका थिए।<ref name="सवाल"/> नेपालमा यसलाई नै स्थानीय प्रशासन विकेन्द्रीकरणको पहिलो प्रयास तथा जनताहरूको समेत प्रत्यक्ष पहुँच र नजिकको सरकारी अड्डाको संस्थागत संरचना मान्ने गरिन्छ। प्रारम्भिक समयमा सफाई अड्डाको स्थापना हुँदा यसलाई तल्लो फाँट र माथिल्लो फाँट गरी २ फाँटमा विभाजन गरिएको थियो जसलाई सुधार गर्न, जनताको काम व्यवस्थापन गर्न र अड्डाको कार्य क्षेत्र फराकिलो बनाउन तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर राणा]]ले वि.सं. १९८८ मा सवाल सनद जारी गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://nepalmag.com.np/literature/2014/07/13/7158|title=रोलक्रम परिवर्तन र प्रजातन्त्रको उदय|last=आचार्य|first=सन्तोष|website=नेपाल पत्रिका|language=नेपाली|access-date=2022-04-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.kathmandu.gov.np/cityatglance/index.html|title=नगर परिचय|date=2006-05-01|website=काठमाडौँ महानगरपालिका कार्यालय|language=नेपाली|access-date=2022-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070702223544/http://www.kathmandu.gov.np/cityatglance/index.html|archive-date=2007-07-02}}</ref> सफाई अड्डाको रूपमा २८ वर्षसम्म काम गरेपछि वि.सं. २००३ फागुन २ गते तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्म शमशेर राणा]]ले आफ्नै निवासमा मानिसहरू भेला पारी भोटाहिटी सफाइ अड्डालाई 'काठमाडौँ म्युनिसिपालिटी' घोषणा गरेका थिए। [[राणा वंश|राणा शासन]]कै समयमा वि.सं. २००६ चैत २७ गते तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर राणा]]ले नेपालमा नगर पञ्चायत ऐन, २००६ जारी गरेर लागु गरेपछि 'काठमाडौँ म्युनिसिपालिटी' नगर पञ्चायत बन्न पुगेको थियो।<ref name="सवाल" /> देशमा राणा शासनको अन्त्य र [[लोकतन्त्र|प्रजातन्त्र]]को उदय भएसँगै वि.सं. २०१० जेठ ५ गते नेपाल राज्य नगरपालिका ऐन, २००९ जारी भएपछि वि.सं. २०१० भदौ १७<ref name="नगर वर्ष" /> गते १८ वटा वडाहरू सहितको काठमाडौँ नगरपालिका बनेको थियो। वि.सं. २०१७ पुष २२ गते देशमा तत्कालीन राजा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र शाह]]ले [[पञ्चायती व्यवस्था]] आरम्भ गरेको २ वर्षपछि वि.सं. २०१९ भदौ ५ गते नगर पञ्चायत ऐन, २०१९ जारी गरिएको थियो जसको फलस्वरूप यो नगरपालिका स्वतः नगर पञ्चायतमा परिणत भएको थियो। पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्य भएपछि तत्कालीन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०४७ साल जेठ २८ गते<ref name="नगरपालिका ऐन नेपाल">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|title=नगरपालिका ऐन, २०४७|date=वि.सं. २०४७ जेठ २८|accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन १०|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222160428/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|archive-date=2022-02-22}}</ref> नगरपालिका ऐन, २०४७ घोषणा गरि लागु गरेपछि नगरपालिका बन्नको लागि चाहिने आवश्यक पूर्वाधार तथा जनशक्ति भएको कारणले काठमाडौँ स्वतः आधिकारिक रूपमा नगरपालिका बन्न पुगेको थियो।<ref name="संविधान">{{cite news|title=श्री ५ महारजाधिराज वीरेन्द्र वीर विक्रम शाहदेवबाट नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७ बक्सेको घोषणा |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15853 |date=वि.सं. २०४७ कात्तिक २३ |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन १ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://books.google.com.np/books?id=yi5GAQAAIAAJ |title=मेचीदेखि महाकाली |date=सन् १९७५ |publisher=श्री ५ सरकार सूचना मन्त्रालय |language=नेपाली |accessdate=2022-02-15}}</ref> राजधानीको रूपमा रहेको यो नगरमा बढ्दो जनसङ्ख्या, शिक्षा, स्वास्थ्य, खेलकूद, सहरीकरण, यातायात, विमानस्थल लगायतका आवश्यक भौतिक पूर्वाधार भएको कारणले तत्कालीन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०५२ मङ्सिर २९ गते काठमाडौँ नगरपालिकालाई स्तरोन्नति गर्दै देशकै पहिलो महानगरपालिकाको रूपमा काठमाडौँ महानगरपालिका घोषणा गरेको थियो।<ref name="महानगर" /> ===काठमाडौँका नगर प्रमुखहरूको सूची<ref name="मेयर इतिहास">{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2017/05/13/a-mayoral-history-of-kathmandu|title=A mayoral history of Kathmandu|last=खतिवडा|first=दिपेश|website=काठमाडौँ पोस्ट|language=अङ्ग्रेजी|trans-title=काठमाडौँको मेयर इतिहास|access-date=2022-04-02}}</ref>=== {{मुख्य|काठमाडौँको नगर प्रमुख}} {| class="wikitable sortable" |+ !क्रसं !वर्ष !नाम !पद !राजनीतिक दल !नाम !पद !राजनीतिक दल !टिप्पणी |- |१ |वि.सं. १९७६ |सिंह शमशेर<ref name="मेयर इतिहास" /> |चेयरम्यान | - | - | | - |सफाई अड्डाका चेयरम्यान, चन्द्र शमशेरद्वारा मनोनित |- |२ |वि.सं. २००४- वि.सं. २००७ |गहेन्द्र शमशेर थापा<ref name="मेयर इतिहास" /> |सभापति | - |[[शङ्करदेव पन्त]] |उपसभापति |स्वतन्त्र |सभापति राणा वर्गद्वारा मनोनित गरिएका थिए भने उप सभापति जनताद्वारा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2017/04/564708|title=यस्तो छ अहिलेसम्म भएका १२ स्थानीय चुनावको इतिहास|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |- |३ |वि.सं. २०१० |[[जनकमान श्रेष्ठ]]<ref name="मेयर">{{Cite web|url=https://nepalkhabar.com/opinion/14372-2019-12-13-11-55-58|title=जो २४ वर्षको उमेरमा काठमाडौँको पहिलो मेयर बने|last=थापा|first=सूर्य|website=नेपालखबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-01}}</ref> |सभापति |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी|कम्युनिस्ट पार्टी]] |प्रयागराज सिंह सुवाल |उपसभापति |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |पहिलो जननिर्वाचित नगर प्रमुख र उप-प्रमुख<ref name="जनक2">{{Cite web|url=https://www.setopati.com/social/195566/|title=रहेनन् काठमाडौँका पहिलो मेयर जनकमान श्रेष्ठ|website=सेतोपाटी|language=नेपाली|access-date=2022-03-31}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="मातृका2">{{Cite web|url=https://www.setopati.com/politics/87845/|title=मातृकाले बर्खास्त गरेका काठमाडौँका पहिलो मेयर|last=शर्मा|first=शोभा|website=सेतोपाटी|language=नेपाली|access-date=2022-04-01}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |४ |वि.सं. २०१४ |प्रयागराज सिंह सुवाल<ref name="मेयर सूची">{{cite news |last=नेपाल |first=खेमराज |title=नगरपालिका: के छ, के छैन? |url=http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta-Shasan-Municipal-Issue-10_2073.pdf |date=वि.सं. २०७३ आसार |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २० |language=नेपाली |page=१२ |publisher=स्वशासन अध्ययन प्रतिष्ठान |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403235456/http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta-Shasan-Municipal-Issue-10_2073.pdf |archive-date=2022-04-03 }}</ref> |सभापति |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |कृष्णलाल श्रेष्ठ |उपसभापति |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी|कम्युनिस्ट पार्टी]] | |- | colspan="9" |<center>''वि.सं. २०१७ सालपछि अधिकांश समय वडाध्यक्षहरू र केही समय कायममुकायम प्रधानपञ्च हुनुभएका चन्द्रानन्द नेवाले काम गरेका थिए।<ref name="मेयर सूची"/>''</center> |- |५ |वि.सं. २०२२ |गणेशमान श्रेष्ठ<ref name="मेयर सूची"/> |प्रधानपञ्च | | | | | |- |६ |वि.सं. २०२७ |चन्द्रानन्द नेवा<ref name="मेयर सूची"/><ref name="नेवा">{{Cite web |url=https://www.lalitpurkhabar.com/2022/05/12/66736 |title=रहेनन् काठमाडौँ महानगरका पूर्ववडाध्यक्ष चन्द्रानन्द नेवा |date=2022-05-12 |website=ललितपुर खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528103421/https://www.lalitpurkhabar.com/2022/05/12/66736 |archive-date=2022-05-28 }}</ref> |प्रधानपञ्च | | | | |उनी तत्कालिन काठमाडौँ नगरपालिका वडा नं. १२ को वडाअध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भएका थिए तर अधिकांश समय उनले कायममुकायम प्रधानपञ्च भएर काम गरेका थिए।<ref name="नेवा"/> |- |७ |वि.सं. २०३३ - वि.सं. २०३८ |बासुदेव ढुङ्गाना<ref name="मेयर सूची"/> |प्रधानपञ्च | | | | | |- |८<center></center> |वि.सं. २०३८ - वि.सं. २०३९ |प्रेमबहादुर शाक्य |प्रधानपञ्च | | | | |वि.सं. २०३८ देखि वि.सं. २०३९ सालसम्म पञ्चायत सुधार आयोगका अध्यक्षको रूपमा प्रधानपञ्च भएर कार्य गरेका थिए।<ref name="मेयर सूची" /> |- |९ |वि.सं. २०३९ - वि.सं. २०४३ |कमल चित्रकार<ref>{{Cite web|url=https://pahilopost.com/content/20190501124705.html|title=३८ वर्षअघि भोटाहिटीमा बनेको नेपालकै पहिलो 'अन्डरग्राउन्ड सब-वे' ठेकेदारको नियन्त्रणमा|website=पहिलो पोस्ट|language=नेपाली|access-date=2022-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206131510/https://pahilopost.com/content/20190501124705.html|archive-date=2022-12-06}}</ref> |प्रधानपञ्च | | | | |काठमाडौँ नगर पञ्चायतका प्रधानपञ्च रहेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://pahilopost.com/content/20190501124705.html|title=३८ वर्षअघि भोटाहिटीमा बनेको नेपालकै पहिलो 'अन्डरग्राउन्ड सब-वे' ठेकेदारको नियन्त्रणमा|last=रञ्जित|first=सहयोग|website=पहिलो पोस्ट|language=नेपाली|access-date=2022-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206131510/https://pahilopost.com/content/20190501124705.html|archive-date=2022-12-06}}</ref> |- |१० |वि.सं. २०४४ - वि.सं. २०४९ |हरिबोल भट्टराई |प्रधानपञ्च |प्रजातान्त्रिक समूह |शारदाप्रसाद भट्टराई |उप प्रधानपञ्च |प्रजातान्त्रिक समूह |नेपाली काङ्ग्रेस र नेकपा एमाले मिलेर प्रजातान्त्रिक समूह नामक गठबन्धन बनाएर निर्वाचन लडेका थिए। हरिबोलले पञ्चायतको विरोध गरेपछि उनलाई पदबाट निलम्बित गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.janaaastha.com/archives/25163|title=दुःखद् संयोग : मेयरलाई हृदयघात उपमेयरलाई ब्रेन ह्यामरेज,एउटै अस्पतालमा उपचार|website=जन आस्था|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>प्रधानपञ्चको निलम्बनपछि शारदाप्रसादले कायममुकायम भएर काम गरेका थिए। |- |११ |वि.सं. २०४९ - वि.सं. २०५४ |प्रेमलाल सिंह<ref>{{Cite web|url=https://suryakhabar.com/2017/04/11079/|title=यसरी जितेका थिए पिएल सिंह र केशव स्थापितले काठमाडौँ महानगरको चुनाव, अहिले त्यस्तै तयारी नथाले जित्न मुस्किल पर्छ !|website=सूर्य खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |मेयर |नेपाली काङ्ग्रेस |नवीन्द्रराज जोशी<ref>{{Cite web|url=https://shilapatra.com/detail/54249/|title=नवीन्द्रराज जोशी जो ३१ वर्षमा काठमाडौँका उपमेयर भए, इमानको राजनीति गरे|last=ढकाल|first=योगेश|website=शिलापत्र |language=नेपाली |access-date=2022-04-02}}</ref> |उप मेयर |नेपाली काङ्ग्रेस |पिएल सिंहको रूपमा चिनिने प्रेमलाल नगर प्रमुख रहेकै समयमा काठमाडौँ नगरपालिकाबाट महानगरपालिकामा स्तरोन्नति भएको थियो। |- |१२ |वि.सं. २०५४ - वि.सं. २०६० |[[केशव स्थापित]]<ref>{{Cite web|url=https://www.makalukhabar.com/2018/11/572580/|title=केशव स्थापित सरकारबाट विस्थापित होलान् ?|date=2018-11-02|website=मकालु खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |मेयर |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी|कम्युनिस्ट पार्टी]] |विदुर मैनाली |उप मेयर |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी|कम्युनिस्ट पार्टी]] | |- |१३ |वि.सं. २०६० |[[राजाराम श्रेष्ठ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2017/05/579806|title=आधा दर्जन पूर्वसांसद मेयरमा भिड्दै (सूचीसहित)|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-03}}</ref> |मेयर |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]] | | | |तत्कालिन शाही सरकारद्वारा गरिएको स्थानीय निर्वाचनमा निर्वाचित भएर मात्र दुई महिना काम गरेका थिए। |- |१४ |वि.सं. २०७४ - वि.सं. २०७९ |[[विद्यासुन्दर शाक्य]]<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/122924-1495942740.html|title=काठमाडौँ महानगरमा एमालेका विद्यासुन्दर शाक्य विजयी|website=नागरिक सामचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |मेयर |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी|कम्युनिस्ट पार्टी]] |हरिप्रभा खड्गी |उप मेयर |नेपाली काङ्ग्रेस |देशमा सङ्घीयता स्थापना भएपछि पहिलो निर्वाचित मेयर<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/122992-1496027280.html|title=विद्यासुन्दर शाक्य : वडाध्यक्षदेखि मेयरसम्म|last=पौडेल|first=सुरेन्द्र|website=नागरिक सामचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |- |१५ |वि.सं. २०७९ - वर्तमान |[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]]<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/after-the-defeat-sirjana-congratulated-balen-204944 |title=पराजित भएपछि सिर्जनाले दिइन् बालेनलाई बधाई |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-06-28}}</ref> |मेयर |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |सुनिता डंगोल |उप मेयर |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी|कम्युनिस्ट पार्टी]] |काठमाडौँ महानगरपालिकाको निर्वाचानमा नगर प्रमुखको रूपमा विजयी हुने पहिलो स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ<ref>{{Cite web |url=https://www.prasashan.com/2022/05/25/324748/ |title=काठमाडौँ महानगर : स्वतन्त्र उम्मेदवार बालेन्द्र साह विजयी, काङ्ग्रेस-एमाले असफल |website=प्रशासन |language=नेपाली |accessdate=2022-06-28}}</ref> |} === काठमाडौँ समूह === {{see|काठमाडौँ उपत्यका}} काठमाडौँ समूहलाई आधिकारिक रूपमा परिभाषित गरिएको छैन। [[काठमाडौँ उपत्यका]]को सहरी क्षेत्रलाई तीन फरक जिल्लाहरू (प्रदेशभित्रको दोस्रो तहको प्रशासनिक विभाजन) मा विभाजित छ। तुलनात्मक रूपमा थोरै जनसङ्ख्या भएको दक्षिणी भागहरू बाहेक उपत्यकाको क्षेत्र तीन वटै जिल्लाका सबै भागमा धेरै थोरै फैलिएको छ।<ref name="प्रशासन">{{Cite web |url=https://www.prasashan.com/2020/06/14/182376/ |title=काठमाडौँ उपत्यकाको साझा समस्या र स्थानीय तहको नीति तथा कार्यक्रम |last=त्रिपाठी |first=बलराम |website=प्रशासन |language=नेपाली |accessdate=2022-04-04}}</ref> [[उपत्यका]]भित्रका तीन वटै जिल्लाहरूमा देशको उच्च जनसङ्ख्या घनत्व छ। यी ३ जिल्लाहरूमा जम्मा २१ स्थानीय तहहरू छन् जस अन्तर्गत २ [[महानगरपालिका]] (काठमाडौँ र [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]]), १६ [[नगरपालिका]] र ३ [[गाउँपालिका]] रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.lokpath.com/story/196480 |title=हरायो उपत्यकालाई ‘मेट्रोसिटी’ बनाउने अवधारणा |website=लोकपथ |language=नेपाली |accessdate=2022-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221203044829/https://www.lokpath.com/story/196480 |archive-date=2022-12-03 }}</ref> निम्न तथ्याङ्क तालिकाले यी जिल्लाहरूको वर्णन गर्दछ जुन सम्भवतः एक समूह मानिनेछ: {| class="wikitable" style="text-align:right;" !प्रशासनिक जिल्ला !क्षेत्रफल (वर्ग किमी) !जनसङ्ख्या (२०५८ जनगणना)<ref name="जनसङ्ख्या">{{Cite web |url=http://www.citypopulation.de/en/nepal/admin/ |title=Nepal: Administrative Division |website=सिटी पोपुलेसन |language=अङ्ग्रेजी |trans-title=नेपाल : प्रशासनिक विभाजन |accessdate=2022-04-04}}</ref> !जनसङ्ख्या (२०६८ जनगणना)<ref name="जनसङ्ख्या"/> !जनसङ्ख्या (२०७८ जनगणना)<ref name="जनसङ्ख्या"/> !जनघनत्व (/वर्ग किमी) |- | style="text-align:left;" |[[काठमाडौँ जिल्ला]] |३९५ |१०,८१,८४५ |१७,४०,९७७ |२०,१७,५३२ |५१०८ |- | style="text-align:left;" |[[ललितपुर जिल्ला]] |३८५ |३,३७,७८५ |४,६६,७८४ |५,४८,४०१ |१४२४ |- | style="text-align:left;" |[[भक्तपुर जिल्ला]] |११९ |२,२५,४६१ |३,०३,०२७ |४,३०,४०८ |३६१७ |- | style="text-align:left;" |'''काठमाडौँ समूह''' |'''८९९''' |'''१६,४५,०९१''' |'''२५,१०,७८८''' |'''२९,९६,३४१''' |'''३३३३''' |} === हावापानी === {{climate chart | काठमाडौँ |2|19|14.4 |5|21|18.7 |8|25|34.2 |12|28|61.0 |16|29|123.6 |19|29|236.3 |20|28|363.4 |20|29|330.8 |19|28|199.8 |13|27|51.2 |8|24|8.3 |4|20|13.2 |float=right |clear=none |units=metric}} नेपालमा पाँच प्रमुख हावापानी क्षेत्र पाइन्छ। काठमाडौँ उपत्यकाको {{convert|1200|to|2300|m|ft}} सम्मको उचाइमा पर्ने क्षेत्रहरूको हावापानी एकदमै [[समशीतोष्ण हावापानी|समशीतोष्ण]] छ जुन यस क्षेत्रको लागि असामान्य रहेको छ। उपत्यकाको {{convert|2100|and|3300|m|ft}} बीचको उचाइमा पर्ने भागहरूमा शीत शीतोष्ण हावापानीद्वारा पछ्याइएको छ। [[कोपेन हावापानी वर्गीकरण|कोपेन जलवायु वर्गीकरण]] अन्तर्गत, तल्लो उचाइ भएका सहरका भागहरूमा [[आर्द्र उपोष्णकटिबन्धीय हावापानी]] रहेको छ, जबकि उच्च उचाइ भएका सहरका केही भागहरूमा सामान्यतया उपोष्णकटिबन्धीय समुद्री जलवायु रहेको छ। उपत्यकाको हावापानीको प्रतिनिधित्व गर्ने काठमाडौँ उपत्यकामा गर्मीको औसत तापक्रम २८ देखि ३० डिग्री सेल्सियस (८२ देखि ८६ डिग्री फारेनहाइट) सम्म हुन्छ। जाडोयाममा यहाँको औसत तापक्रम {{convert|10.1|C|1}} हुन्छ। सहरमा सामान्यतया दिन न्यानो हुने गर्छ भने रात र बिहानको मौसम चिसो हुन्छ। जाडोको समयमा यहाँको तापक्रम {{convert|1|C|F}} वा कममा झर्ने भएको हुनाले सो मौसममा यहाँको तापक्रम अप्रत्याशित हुने गरेको छ। सन् २०१३ को चिसोयामको आरम्भमा काठमाडौँ तापक्रम {{convert|−4|C|F}}मा झरेको थियो भने सबैभन्दा कम तापक्रम सन् २०१३ जनवरी १० मा {{convert|-9.2|C|F}} तापक्रम रेकर्ड गरिएको थियो। उपत्यकाको वर्षा प्रायः [[मनसुन]]मा आधारित हुन्छ ([[जुन]]देखि [[सेप्टेम्बर]]सम्मको मनसुन महिनाहरूमा केन्द्रित कुल वर्षाको लगभग ६५%), र पूर्वी नेपालदेखि पश्चिम नेपालसम्म पर्याप्त मात्रामा ({{convert|100|to|200|cm|0|abbr=on}}) घट्छ। काठमाडौँ उपत्यकामा करिब १४०० मिलिमिटर (५५.१ इन्च) र काठमाडौँ सहरमा औसत १४०७ मिलिमिटर (५५.४ इन्च) वर्षा रेकर्ड गरिएको छ। यहाँको औसत आर्द्रता ७५% छ। {{Weather box | location = काठमाडौँ | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 24.4 | Feb record high C = 28.3 | Mar record high C = 33.3 | Apr record high C = 35.0 | May record high C = 36.1 | Jun record high C = 37.2 | Jul record high C = 32.8 | Aug record high C = 33.3 | Sep record high C = 33.3 | Oct record high C = 33.3 | Nov record high C = 29.4 | Dec record high C = 28.3 |year record high C = 37.2 | Jan high C = 19.1 | Feb high C = 21.4 | Mar high C = 25.3 | Apr high C = 28.2 | May high C = 28.7 | Jun high C = 29.1 | Jul high C = 28.4 | Aug high C = 28.7 | Sep high C = 28.1 | Oct high C = 26.8 | Nov high C = 23.6 | Dec high C = 20.2 |year high C = 25.6 | Jan mean C = 10.8 | Feb mean C = 13.0 | Mar mean C = 16.7 | Apr mean C = 19.9 | May mean C = 22.2 | Jun mean C = 24.1 | Jul mean C = 24.3 | Aug mean C = 24.3 | Sep mean C = 23.3 | Oct mean C = 20.1 | Nov mean C = 15.7 | Dec mean C = 12.0 |year mean C = | Jan low C = 2.4 | Feb low C = 4.5 | Mar low C = 8.2 | Apr low C = 11.7 | May low C = 15.7 | Jun low C = 19.1 | Jul low C = 20.2 | Aug low C = 20.0 | Sep low C = 18.5 | Oct low C = 13.4 | Nov low C = 7.8 | Dec low C = 3.7 |year low C = 12.1 | Jan record low C = -9.2 | Feb record low C = -1.1 | Mar record low C = 1.7 | Apr record low C = 4.4 | May record low C = 9.4 | Jun record low C = 13.9 | Jul record low C = 16.1 | Aug record low C = 16.1 | Sep record low C = 13.3 | Oct record low C = 5.6 | Nov record low C = 0.6 | Dec record low C = -1.7 |year record low C = -9.2 |precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 14.4 | Feb precipitation mm = 18.7 | Mar precipitation mm = 34.2 | Apr precipitation mm = 61.0 | May precipitation mm = 123.6 | Jun precipitation mm = 236.3 | Jul precipitation mm = 363.4 | Aug precipitation mm = 330.8 | Sep precipitation mm = 199.8 | Oct precipitation mm = 51.2 | Nov precipitation mm = 8.3 | Dec precipitation mm = 13.2 |year precipitation mm = 1454.9 | Jan precipitation days = 2 | Feb precipitation days = 3 | Mar precipitation days = 4 | Apr precipitation days = 6 | May precipitation days = 12 | Jun precipitation days = 17 | Jul precipitation days = 23 | Aug precipitation days = 22 | Sep precipitation days = 15 | Oct precipitation days = 4 | Nov precipitation days = 1 | Dec precipitation days = 1 |year precipitation days = 110 | Jan humidity = 79 | Feb humidity = 71 | Mar humidity = 61 | Apr humidity = 53 | May humidity = 57 | Jun humidity = 73 | Jul humidity = 81 | Aug humidity = 83 | Sep humidity = 82 | Oct humidity = 79 | Nov humidity = 85 | Dec humidity = 80 |year humidity = 74 | Jan sun = 223 | Feb sun = 254 | Mar sun = 260 | Apr sun = 231 | May sun = 229 | Jun sun = 186 | Jul sun = 136 | Aug sun = 159 | Sep sun = 132 | Oct sun = 252 | Nov sun = 244 | Dec sun = 250 |year sun = 2556 | source 1 = जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, नेपाल<ref name= DHM>{{cite web |url = http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/657898146NORMAL%20FILE.pdf |title = सन् १९८१ देखि सन् २०१० सम्मको तापक्रम |access-date = 14 October 2012 |publisher = जल तथा मौसम विज्ञान विभाग (नेपाल) |archive-url = https://web.archive.org/web/20130511135805/http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/657898146NORMAL%20FILE.pdf |archive-date = 11 May 2013}}</ref>}} === वायु गुणस्तर === काठमाडौँ उपत्यकामा [[वायु प्रदूषण|वायु प्रदुषण]] एउटा प्रमुख समस्या हो जसकारण यो सहरलाई 'धुलोको सहर'<ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/new-news/44215/|title=‘काठमाडौँ सहर, धुलोले उडायो रहर’|website=सेतोपाटी|language=नेपाली|access-date=2022-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202073815/https://www.setopati.com/new-news/44215/|archive-date=2022-12-02}}</ref>, 'धुलोमाडौँ'<ref>{{Cite web|url=https://www.karobardaily.com/news/5787|title=धुलोधुवाँ पीडित काठमाडौँ|website=कारोबार दैनिक|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.abcnepal.tv/posts/34157|title=धुलोमाडौं काठमाडौँ : श्वास फेर्नै गाह्रो (भिडियोसहित)|date=2018-04-25|website=एसबिसी न्युज नेपाल|language=नेपाली|access-date=2022-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127092504/https://www.abcnepal.tv/posts/34157|archive-date=2022-11-27}}</ref> भन्ने उपनाम दिइएको छ। वि.सं. २०७८ को चैत महिनामा काठमाडौँ सहरको वायु प्रदूषण [[विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन]]को वायु प्रदूषणको मापदण्डभन्दा १० गुणा बढी देखिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/83083/2022-03-24|title=काठमाडौँको वायु प्रदूषण डब्लुएचओको मापदण्डभन्दा १० गुणा बढी|last=बम|first=यम|website=नयाँ पत्रिका|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> युरोपेली संस्था आइक्युएअरले सन् २०२१ मा प्रकाशित गरेको ‘विश्वको वायुको गुणस्तरसम्बन्धी प्रतिवेदन, २०२१’ अनुसार विश्वको प्रदूषित राजधानीहरूको सूचीमा काठमाडौँ छैटौँ स्थानमा रहेको थियो ।<ref>{{Cite web|url=https://kharibot.com/news-details/92546/2021-11-20|title=काठमाडौँ विश्वकै आठौँ प्रदूषित शहर|website=खरिबोट|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/121835|title=कसरी संसारकै उच्च वायुप्रदूषित शहर बन्यो काठमाडौँ ?|last=कुमार|first=रमेश|website=हिमाल खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref> सन् २०१७ देखि काठमाडौँको वायु गुणस्तर मापन गर्न [[नेपाल सरकार]]को वातावरण विभाग र काठमाडौँस्थित [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को राजदूतावासले वास्तविक समयको वायु गुणस्तर तथ्याङ्क अनुगमन र सार्वजनिक रूपमा साझा गर्दै आएको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/nepali/news-51734845|title=वायु प्रदूषण धूमपानभन्दा खतरनाक|date=2020-03-04|website=बिबिसी नेपाली सेवा|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref> नेपालमा वायु प्रदूषणका कारण हुने कुल अकाल मृत्युमध्ये झण्डै एक चौथाइ काठमाडौँमा हुने गरेको एक प्रतिवेदनले जनाएको छ।<ref>{{Cite web|url=https://gorkhapatraonline.com/opinion/2022-03-26-60693|title=वायु प्रदूषणको पेचिलो मुद्दा|last=पौड्याल|first=डा. रामहरी|website=गोरखापत्र|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref> ==सरकारी र सार्वजनिक सेवाहरू== ===नागरिक प्रशासन=== काठमाडौँको प्रशासन व्यवस्थापनको लागि काठमाडौँ महानगरपालिका कार्यालय (केएमसी) प्रमुख जिम्मेवार स्वायत्त संस्था हो। नेपालका शासक वर्गद्वारा उपयोग गरिने सडकलाई सफा राख्न तथा जनताको समेत पहुँच हुने अभिप्रायले काठमाडौँको भोटाहिटीमा वि.सं. १९७६ पुस २ गते सफाई अड्डा स्थापना गरिएको थियो।<ref name="सय वर्ष"/><ref name="प्रोफाइल">{{cite web |title=स्वायत्त शासन |url=https://nepalindata.com/media/resources/bulk_file/Ktm-Profile-2075.pdf |date=वि.सं. २०७५ बैशाख |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २४ |language=नेपाली |page=५ |publisher=नेपाल सरकार, योजना आयोग |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408075035/https://nepalindata.com/media/resources/bulk_file/Ktm-Profile-2075.pdf |archive-date=2022-04-08 }}</ref> विभिन्न कालखण्डमा म्युनिसपालिटी, नगरपालिका, नगरपञ्चायत, पुनः नगरपालिका र अन्त्यमा वि.सं. २०५२ मङ्सिर २९ गते काठमाडौँ महानगरपालिकाको रूपमा स्तरोन्नति गरिएको यो कार्यालयले काठमाडौँको प्रशासनिक व्यवस्थापन गर्दै आएको छ।<ref name="प्रोफाइल"/> काठमाडौँ महानगरपालिकालाई केन्द्रीय क्षेत्र, पूर्व क्षेत्र, उत्तरी क्षेत्र, नगर क्षेत्र र पश्चिम क्षेत्र गरी पाँच भागमा विभाजन गरिएको छ। नागरिक प्रशासनको लागि यो सहरलाई ३२ वटा प्रशासनिक वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=९० प्रतिशत निर्वाचन क्षेत्र जनसङ्ख्याको आधारमा निर्धारण |url=https://www.setopati.com/politics/80274/ |access-date=2022-04-07 |website=सेतोपाटी |language=नेपाली }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नगर कार्यपालिकाको समितिमा रहेका १७७ निर्वाचित प्रतिनिधि र २० मनोनित सदस्यहरूले काठमाडौँ महानगरपालिकाको व्यवस्थापन गर्ने कार्य गर्दछ।<ref>{{Cite web |url=https://kathmandu.gov.np/official-type/elected-official/ |title= जनप्रतिनिधि विवरण |website=काठमाडौँ महानगरपालिका, नगर कार्यपालिकाको कार्यालय |language=नेपाली |accessdate=2022-04-07}}</ref> यसले वार्षिक बजेटको समीक्षा, प्रक्रिया र अनुमोदन गर्न र प्रमुख नीतिगत निर्णयहरू गर्न द्विवार्षिक बैठकहरू गर्छ। काठमाडौँ महानगरपालिका नगर कार्यपालिकाद्वारा तयार पारिएको ३२ वडाको वडा प्रोफाइलमा प्रत्येक वडाको [[जनसङ्ख्या]], घरको संरचना र अवस्था, सडकको प्रकार, [[शिक्षा|शैक्षिक]], [[स्वास्थ्य]] तथा वित्तीय संस्था, [[मनोरञ्जन|मनोरञ्जन सुविधा]], पार्किङ, सुरक्षा प्रावधानहरू, आदि रहेको छ। यसमा [[संस्कृति|सांस्कृतिक सम्पदा]], [[चाडपर्व]], ऐतिहासिक स्थलहरू र स्थानीय बासिन्दाहरू बारे जानकारीमूलक तथ्याङ्कहरू सहित सम्पन्न, चालु र योजनाबद्ध विकास परियोजनाहरूको सूची समावेश छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.prasashan.com/2019/06/01/121311/ |title=स्थानीय कार्यपालिका |last=खतिवडा |first=केदार |website=प्रशासन |language=नेपाली |accessdate=2022-04-07}}</ref> क्षेत्रफलको आधारमा काठमाडौँ महानगरपालिकाको सबैभन्दा ठुलो वडा वडा नं. १६ हो जसको क्षेत्रफल ४३७.४ हेक्टर रहेको छ भने सबैभन्दा सानो वडा वडा नं. २६ हो जसको क्षेत्रफल ४ हेक्टर रहेको छ। काठमाडौँ नगर काठमाडौँ जिल्लाको [[मुख्यालय|सदरमुकाम]] हो। [[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बूढानीलकण्ठ]], [[चन्द्रागिरी नगरपालिका|चन्द्रागिरी]], [[दक्षिणकाली नगरपालिका|दक्षिणकाली]], [[गोकर्णेश्वर नगरपालिका|गोकर्णेश्वर]], [[कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका|कागेश्वरी मनोहरा]], [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपुर]], [[नागार्जुन नगरपालिका|नागार्जुन]], [[शङ्खरापुर नगरपालिका|शङ्खरापुर]], [[तारकेश्वर नगरपालिका|तारकेश्वर]] र [[टोखा नगरपालिका|टोखा]] गरी १० वटा नगरपालिकासँगै काठमाडौँ सहरले यो जिल्ला बनाएको छ। ===कानून र व्यवस्था=== यो सहरको प्रमुख कानून प्रवर्तन निकाय महानगरीय प्रहरी कार्यालय हो।<ref>{{Cite web |url=https://metro.nepalpolice.gov.np/about-us/introduction/ |title=परिचय |website=महानगरीय प्रहरी कार्यालय |language=नेपाली |accessdate=2022-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523091301/https://metro.nepalpolice.gov.np/about-us/introduction/ |archive-date=2022-05-23 }}</ref> यो निकाय प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षकको नेतृत्वमा रहेको हुन्छ। महानगरीय प्रहरी [[नेपाल प्रहरी]]को एउटा महाशाखा हो र यसको प्रशासनिक नियन्त्रण नेपाल सरकारको [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]मा रहेको छ। === अग्नि नियन्त्रण सेवा === वि.सं. १९९४ सालको भदौ महिनामा सातौँ [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|राणा प्रधानमन्त्री]] [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले काठमाडौँको न्यु रोडमा पहिलो वारुण यन्त्र कार्यलय खोलेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/12/730894|title=जुद्ध समशेरकालीन दमकल भवन भत्काउने तयारी|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref> वि.सं. १९९० सालमा नेपालमा गएको महाभूकम्पका कारण दरबारमा ठुलो आगलागि भएको थियो जसलाई नियन्त्रण गर्न सो समयमा निकै कठिनाई भएको थियो।<ref name="दमकल">{{Cite web|url=https://www.nepalkhoj.com/2020/11/04/50935/|title=जलन व्यवस्थापनमा वारुणयन्त्रको भूमिका : एक सङ्क्षिप्त विवेचना|last=सुवाल|first=पुण्यश्वरी|website=नेपाल खोज|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref> आगलागिका कारण दरबारका विभिन्न भौतिक संरचनाहरू नष्ट भएको घटनाबाट प्रभावित तत्कालीन प्रधानमन्त्री राणा [[इङ्ल्यान्ड|बेलायत]] भ्रमणमा जाँदा त्यहाँको [[दमकल]] सेवालाई अध्ययन गरेर त्यहाँबाट दमकल ल्याउन पहल गरेका थिए। पहल अनुरूप बेलायत सरकारले 'मोरिस' कम्पनीको दमकल सहयोगस्वरूप उपलब्ध गराएको थियो। देशमा यातायातको साधन सीमित र राजधानीसँग सडक सञ्जाल नभएको कारणले मानिसहरूद्वारा भीमफेदी भएर दमकल (पानी तान्ने पम्प जडित यन्त्र) ल्याइएको थियो।<ref name="दमकल" /> नेपालमा सर्वसाधारणको लागि टेलिफोन सेवा नभएको कारणले गर्दा सहरमा आगलागि भएको हेर्न फलामको अग्लो टावर बनाइएको थियो। काठमाडौँमा वारुण यन्त्र कार्यालय स्थापना भएको सात वर्षपछि वि.सं. २००१ सालमा छिमेकी सहर [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] र [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]]मा समेत दमकल सेवा विस्तार गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/ampnews/2015-02-11/403601.html|title=दमकल छ, काम लाग्ने छैन|last=श्रेष्ठ|first=लीला|website=कान्तिपुर समाचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528120520/https://ekantipur.com/ampnews/2015-02-11/403601.html|archive-date=2022-05-28}}</ref> वि.सं. २०२२ सालमा काठमाडौँ केन्द्रीय विमानस्थलमा अग्नि नियन्त्रक सेवा स्थापना भएको थियो। वि.सं. २०३० सालसम्म उपत्यकामा मात्रै केन्द्रित रहेको दमकल सेवा वि.सं. २०३१ सालमा जर्मनी सरकारबाट सात वटा 'म्यागिरस डज' दमकल प्राप्त भएपछि उपत्यकाबाहिरका नेपालका औद्योगिक सहरमा समेत दमकल सेवा विस्तार भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/104244-1468902120.html|title=वारुणयन्त्रको दारुण कथा|last=भट्टराई|first=किशोरकुमार|website=नागरिक समाचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref>काठमाडौँ महानगरमा सानो र ठुलो गरी जम्मा ६ थान दमकल रहेका छन् भने आठ वटा फायर वाइक रहेको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.safalkhabar.com/news/84420|title=काठमाडौँ महानगरमा अब २० तला सम्म आगो निभाउने ‘बारुण यन्त्र’|website=सफल खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/51486/2020-09-19|title=७७ वर्षे इतिहास बोकेको जुद्ध बारुण यन्त्र अलपत्र|website=नयाँ पत्रिका|language=नेपाली|access-date=2022-04-07}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2016/01/373321|title=उपत्यकामा दमकल स्टेसन थप गरी दश बनाइने|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}</ref> === बिजुली र पानी आपूर्ति === काठमाडौँ महानगरपालिकाभित्र [[नेपाल विद्युत प्राधिकरण]]द्वारा बिजली सेवा नियमन र वितरण गरिन्छ। यसै प्रकार खानेपानी र सरसफाई सुविधा [[काठमाडौँ उपत्यका खानेपानी लिमिटेड]]ले उपलब्ध गराएको छ। काठमाडौँमा पिउने, नुहाउने, खाना पकाउने, धुने र सिँचाइ जस्ता घरायसी प्रयोजनका लागि पानीको चरम अभाव छ।<ref>{{Cite web|url=https://ekagaj.com/article/society/6614/?v=1|title=काठमाडौँमा दैनिक ४३ करोड लिटर खानेपानीको माग|website=इ कागज|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पानीसँग सम्बन्धित सबै प्रयोजनका लागि मानिसले बोतलबन्द मिनरल वाटर, ट्याङ्की ट्रकको पानी र प्राचीन [[ढुङ्गे धारा]]को पानी प्रयोग गर्दै आएका छन्। नेपालको राष्ट्रिय गौरव तथा बहुचर्चित [[मेलम्ची खानेपानी आयोजना]]<ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/122672|title=को थिए मेलम्ची खानेपानी आयोजनाका परिकल्पनाकार ?|last=कुमार|first=रमेश|website=हिमाल खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}</ref>को आंशिक काम सम्पन्न गरेर वि.सं. २०७७ साल चैत २५ गतेदेखि सहरमा पानी वितरण थालिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/business/2021/03/29/16169827936181117.html|title=धारामा आयो मेलम्ची|last=दीपेन्द्र विष्ट|first=नुमा थाम्सुहाङ,|website=कान्तिपुर समाचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rajdhanidaily.com/id/36099/|title=मेलम्चीको पानी आज काठमाडौमा|last=राउत|first=कुमार|date=2021-03-06|website=राजधानी राष्ट्रिय दैनिक|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}</ref> पानी वितरण सुरु गरेको दुई महिना नबित्दै वि.सं. २०७८ असार १ गते मेलम्ची खोलामा आएको बाढीले खानेपानीको लाइनलाई प्रभावित गरेपछि यसको सेवा ठप्प रहेको छ।<ref>{{Cite web|url=https://farakdhar.com/story/56423/|title=मेलम्चीको पानी, अब कहिले खानी ?|last=अवस्थी|first=मनीषा|website=फरकधार|language=नेपाली|access-date=2022-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712062112/https://farakdhar.com/story/56423/|archive-date=2021-07-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nepalpress.com/2021/06/23/70033/|title=मेलम्ची खानेपानी आयोजनामा एक अर्बको क्षति, वैकल्पिक माध्यमबाट पानी ल्याउने तयारी|website=नेपाल प्रेस|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}</ref> === फोहोर व्यवस्थापन === काठमाडौँ महानगरपालिकाको फोहोर व्यवस्थापन महानगरपालिका कार्यालय अन्तर्गतको सरसफाई शाखाले गर्दै आएको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.khabarhub.com/2021/30/301610/|title=फोहोर फालेर महानगरको कार्यालय अगाडि प्रदर्शन, प्रधानमन्त्री र मेयरबीच छलफल|website=खबरहब|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}</ref> महनगरपालिकाबाट दैनिक ४ सय ५० टन फोहोर उत्पादन हुने गरेको छ। महानगरको घर, पसल, व्यवसाय, उद्योग तथा कार्यालय लगायतका स्थानहरूबाट उत्सर्जित हुने फोहोर वि.सं. २०६२ सालदेखि [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[ककनी गाउँपालिका]]को वडा नं. २ मा रहेको [[सिसडोल ल्यान्डफिल|सिसडोल ल्यान्डफिल साइट]]मा व्यवस्थापन गरिँदै आएको छ।<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/social-affairs/82010-1439673015.html|title=महानगरको फोहर व्यवस्थापनमा कर्मचारी र निजी ठेकेदारको लुट|last=न्यौपाने|first=ज्ञान|website=नागरिक समाचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-08}}</ref> ==जनसाङ्ख्यिकी== {{Historical populations |type = US |align = center |cols = 2 |source = [https://docs.censusnepal.cbs.gov.np/Documents/12a7daec-ca34-417b-ab81-d7a9f6f89a36.pdf सोधपत्र] |वि.सं.१९७८ |१,०८,८०५ |वि.सं.१९९८ |६८,५९४ |वि.सं.२००८ |१०६,५७९ |वि.सं.२०१८ |१२१,०१९ |वि.सं.२०२८ |१५०,४०२ |वि.सं.२०३८ |२३,५१६० |वि.सं.२०४८ |४२१,२५८ |वि.सं.२०५८ |६७१,८४६ |वि.सं.२०६८ |९७५,४५३ |वि.सं.२०७८ |८६५,९०६ |footnote=थप स्रोत: [https://www.internationalscholarsjournals.com/articles/ethniccaste-diversification-in-kathmandu-metropolitan-changing-social-landscape-of-a-capital-city.pdf तथ्य],<ref>{{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=Vnk6AAAAIAAJ&newbks=0&hl=en |title=भारतको जनसाङ्ख्यिकी |date=सन् १९७४ |page=२३९ |publisher=हिन्दुस्तान पब्लिशिङ कर्पोरेशन |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2023-03-29}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://books.google.com/books?id=OLlBAAAAYAAJ&newbks=0 |title=एसियाली प्रोफाइल |date=सन् १९७५ |page=१९१ |publisher=एसियाली अनुसन्धान सेवा |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2023-03-29}}</ref> }} काठमाडौँको विश्वव्यापी सहरी चरित्रले यसलाई नेपालको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर बनाएको छ।<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/others/171669-1550803860.html|title=महानगरको जनघनत्व थेग्नै नसकिने|last=लम्साल|first=हिमाल|website=नागरिक सामचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-11}}</ref> नेपालमा भएको [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं. २०६८ को राष्ट्रिय जनगणना]] अनुसार काठमाडौँको जनसङ्ख्या ९,७५,४५३ रहेको छ।<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना"/> [[नेपालको दसौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०५८|वि.सं. २०५८ को जनगणना]]को सन्दर्भमा यो सहरको वार्षिक जनसङ्ख्या बृद्धि दर ६.१२% रहेको थियो। काठमाडौँमा बसोबास गर्ने कुल जनसङ्ख्याको ७०% मानिसहरू १५ देखि ५९ वर्षका छन्।<ref name="महानगर जनसङ्ख्या">{{cite web |last=नरेन्द्रराज खनाल |first=गोपीकृष्ण वश्याल |title=Process and Characteristics of Urbanization in Nepal |trans-title=नेपालमा सहरीकरणको प्रक्रिया र विशेषताहरू |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_28_02_03.pdf |date=सन् २००१ |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २८ |language=अङ्ग्रेजी |page=७-८ |publisher=त्रिभुवन विश्वविद्यालय अनुसन्धान पत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20220921141325/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_28_02_03.pdf |archive-date=2022-09-21 }}</ref> एक दशकमा काठमाडौँको जनसङ्ख्या [[नेपालको नवौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०४८|वि.सं. २०४८]] मा ४,२७,०४५ बाट बढेर वि.सं. २०५८ मा ६,७१,८४६ पुगेको थियो।<ref name="महानगर जनसङ्ख्या"/> काठमाडौँको वि.सं. २०६८ को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या ९,७५,४५३ रहेको थियो भने [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं. २०७८ को प्रारम्भिक जनगणना]] प्रतिवेदन अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या ११.२३% घटेर ८,६५,९०६ पुगेको छ।<ref>{{Cite web |date=2022-01-26 |title=११.२३ प्रतिशतले घट्यो काठमाडौँ महानगरको जनसङ्ख्या |url=https://www.lalitpurkhabar.com/2022/01/26/55842 |access-date=2022-04-10 |website=ललितपुर खबर |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20221126083944/https://www.lalitpurkhabar.com/2022/01/26/55842 |archive-date=2022-11-26 }}</ref> ===जातीय समूह=== {{Bar chart | title = काठमाडौँ महानगरमा बसोबास गर्ने जातिगत विवरण<ref>{{Cite web |url=https://www.nepalarchives.com/popbycaste-piechart-kathmandu-kathmandu-2011/ |title=Caste-Based Population Pie Chart of Kathmandu Metropolitan City |trans-title=काठमाडौँ महानगरपालिकाको जातीय आधारमा जनसङ्ख्या तालिका |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2022-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419021433/https://www.nepalarchives.com/popbycaste-piechart-kathmandu-kathmandu-2011/ |archive-date=2022-04-19 }}</ref><br/><small>वि.सं. २०६८ को राष्ट्रिय जनगणनाको आधारमा</small> | float = center | label_type = जाति | data_type = जनसङ्ख्या | bar_width = 25 | width_units = em | data_max = 250000 | label1 = [[नेवार जाति|नेवार]] | data1 = 2,41,131 | label2 = [[ब्राह्मण|ब्राह्मण (पहाड)]] | data2 = 2,38,590 | label3 = [[क्षेत्री]] | data3 = 1,75,889 | label4 = [[तामाङ जाति|तामाङ]] | data4 = 76,066 | label5 = [[मगर जाति|मगर]] | data5 = 36,761 | label6 = [[गुरुङ जाति|गुरुङ]] | data6 = 25,780 | label7 = [[राई जाति]] | data7 = 20,648 | label8 = [[मुसलमान]] | data8 = 17,706 | label9 = [[मारवाडी जाति|मारवाडी]] | data9 = 12,823 | label10 = [[थारू जाति|थारु जाति]] | data10 = 11,903 | label11 = [[शेर्पा जाति]] | data11 = 11,776 | label12 = [[ठकुरी]] | data12 = 11,260 | label13 = अन्य | data13 = 95,120 }} काठमाडौँको सबैभन्दा ठुलो जातीय समूह उपत्यकाको मूल निवासी [[नेवार जाति|नेवार]]हरू हुन्,<ref>{{Cite web|url=https://www.blastkhabar.com/news/2017/03/28/37352.html|title=नेवार जाति र वर्तमान अवस्था|website=ब्लाष्ट खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-11}}</ref> जसको विभिन्न जात समूहहरूको संयुक्त जनसङ्ख्या २५% रहेको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.janakhabar.com/2021/07/05/73190/|title=नेपालमा वर्ण र जात व्यवस्थाको सुरुवात|last=लुवार|first=दयाराम|date=2021-07-05|website=जनखबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206032812/https://www.janakhabar.com/2021/07/05/73190/|archive-date=2022-12-06}}</ref> जनसङ्ख्याको हिसाबले काठमाडौँ महानगरपालिकामा [[ब्राह्मण|बाहुन]]हरू लगभग २४% छन् भने [[क्षेत्री]]हरूको जनसङ्ख्या १८% रहेको छ। काठमाडौँका अन्य जाति समूहहरूमा [[तामाङ जाति|तामाङ]] (८%), [[मगर जाति|मगर]] (४%), [[गुरुङ जाति|गुरुङ]] (३%), [[राई जाति|राई]] (२%) र [[लिम्बू जाति|लिम्बू]] (१%) सहित जनजातिहरू समावेश छन्। पहाडी क्षेत्रका विभिन्न जातीय समूह र [[तराई]] क्षेत्रका रैथाने जातीय समूहहरूले काठमाडौँ सहरको जनसङ्ख्या अनुपातको पर्याप्त मात्रामा प्रतिनिधित्व गरिरहेका छन्। यस नगरमा लगभग १२,००० [[मारवाडी जाति|मारवाडी]]हरू छन् जुन मुख्य रूपमा व्यापारीहरू हुन्। वि.सं. २०६८ को तथ्याङ्क अनुसार काठमाडौँ सहरमा सबैभन्दा प्रमुख धर्म [[हिन्दु धर्म|हिन्दु धर्म]] रहेको छ जसको जनसङ्ख्या ८१.३% रहेको छ। यसै प्रकार [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] ९%, [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] ४.४% र अन्य जातजाति ५.२% रहेका छन्।<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना"/> ===भाषा=== [[शाह वंश]]को शासनकालमा हिन्दु संस्कृतिप्रतिको कडा पूर्वाग्रहका कारण काठमाडौँको भाषिक पार्श्वचित्रमा ठुलो परिवर्तन आएको थियो।<ref name="महानगर शिक्षा">{{cite web |last=दाहाल |first=कमला |title=नेपालमा शिक्षा |url=https://www.nepjol.info/index.php/TUJ/article/download/2797/2481 |date=सन् २००९ |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २८ |language=नेपाली |page=१ |publisher=नेपाल जोल}}</ref> यस शासन कालमा शासकहरूले [[संस्कृत|संस्कृत भाषा]]लाई प्राथमिकता दिनुका साथै नेपालको तराई भेगमा संस्कृत भाषा सिक्न र प्रोत्साहित गर्नका निमित्त संस्कृत केन्द्रहरू स्थापित गरिएको थियो।<ref name="महानगर शिक्षा"/> संस्कृत विद्यालयहरू विशेष रूपमा काठमाडौँ र तराई क्षेत्रमा परम्परागत हिन्दु संस्कृति र नेपालबाट उत्पन्न प्रथाहरूलाई जोगाउनको लागि स्थापना गरिएको थियो। वि.सं. २०६८ को जनगणना अनुसार यो सहरको कुल जनसङ्ख्याको ६१.२६% [[नेपाली भाषा]], १९.००% [[नेवारी भाषा|नेवार भाषा]], ५.५५% [[तामाङ भाषा]], २.८२% [[मैथिली भाषा]], १.८१% [[हिन्दी भाषा]], १.६०% [[भोजपुरी भाषा]], १.२३% [[गुरुङ भाषा]], १.१६% [[मगर भाषा]] र १.४०% ले आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्ने गर्छन्। [[अङ्ग्रेजी भाषा]] बोल्ने र बुझ्ने मानिसहरूको सङ्ख्या समेत उल्लेखनीय रहेको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/blog/256018/|title=नेपाली राम्रोसँग बोल्न आउँदैन, अङ्ग्रेजी जानेमा उत्कृष्ट!|last=पराजुली|first=कृष्णप्रसाद|website=सेतोपाटी|language=नेपाली|access-date=2022-04-11}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_03.pdf |title=नेपाल+तिब्बत सम्बन्ध:ऐतिहासिक सिंहावलोकन |last=जोशी |first=इन्दिरा |website=प्राचीन नेपाल |language=नेपाली |page=१-६ |type=pdf |accessdate=2022-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220415034346/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_03.pdf |archive-date=2022-04-15 }}</ref> ==वास्तुकला र सहर दृश्य== {{Main|काठमाडौँको वास्तुकला}} {{Kathmandu valley World Heritage Site (WHS) Monuments}} [[भारत]] र [[तिब्बत]] बीचको प्राचीन व्यापारिक मार्ग काठमाडौँलाई काटेर गएको थियो जसले गर्दा अन्य संस्कृतिका कलात्मक र वास्तुकलाको परम्परालाई स्थानीय कला र वास्तुकलासँग मिलाउन सक्षम बनाएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/116385 |title=प्राचीन खशमार्ग नै हो आजको रेशममार्ग (सिल्क रोड) |last=न्यौपाने |first=गोविन्द |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/135290-1514172360.html |title=रेशमी मार्ग र हामी |last=सुवेदी |first=डा. देवीप्रसाद |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> काठमाडौँ सहरका स्मारकहरू कैयौँ शताब्दीदेखि हिन्दु र बौद्ध धार्मिक अभ्यासहरूद्वारा प्रभावित छन्।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/131502-1509075120.html |title=यसरी बन्छ काठमाडौँ |last=बम |first=पुकार |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> काठमाडौँ उपत्यकाभित्र रहेका वास्तुकलाहरू जसमा प्राचीन स्मारक र भवनहरू रहेका छन्।<ref name="युनेस्को">{{Cite web |url=https://www.bbc.com/nepali/news/2016/11/161102_heritage_sites_concerns |title=सम्पदाबारे युनेस्कोको चिन्ता |last=फुयाल |first=सुरेन्द्र |date=2016-11-02 |website=बिबिसी नेपाली सेवा |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> यी वास्तुकलाहरूलाई सात समूहमा वर्गीकरण गरिएको छ। यस समूहभित्र सांस्कृतिक सम्पदा र भवनहरू रहेका छन्। सन् २००६ मा [[युनेस्को]]ले स्मारकहरूको यी सात समूहहरूलाई विश्व सम्पदा क्षेत्रभित्र स्थान दिएको थियो। सात स्मारक क्षेत्रहरूले {{convert|189|ha|acre}} क्षेत्रफल ओगटेको छ भने मध्यवर्ती क्षेत्रसमेत जोडेर यसले कुल {{convert|2394|ha|acre}} क्षेत्रफल ओगटेको छ। सन् १९७९ मा मूल रूपमा सूचीकृत गरिएका सात स्मारक क्षेत्रहरू भित्र [[हनुमान ढोका|हनुमानढोका]], [[पाटन दरबार क्षेत्र|पाटन]] र [[भक्तपुर दरबार क्षेत्र|भक्तपुरका दरबार क्षेत्रहरू]], [[पशुपतिनाथ मन्दिर|पशुपतिनाथ]] र [[चाँगुनारायण मन्दिर|चाँगुनारायणका हिन्दु मन्दिरहरू]], [[स्वयम्भूनाथ]] र [[बौद्धनाथ|बौद्धनाथका बौद्ध स्तूपहरू]] रहेका छन्।<ref name="युनेस्को"/><ref>{{Cite web |url=https://www.khabarhub.com/2019/26/43090/ |title=काठमाडौँ उपत्यका युनेस्कोको खतराको सूचीमा पर्नसक्ने |website=खबरहब |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ekagaj.com/article/society/6235/?v=1 |title=विश्व सम्पदा : राजनीति 'इन', सूचीबाट 'आउट' |last=साखकर्मी |first=सुनीता |website=ई कागज |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406052324/https://ekagaj.com/article/society/6235/?v=1 |archive-date=2023-04-06 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/mainnews/2021-12-21-53439 |title=सम्भावित विश्व सम्पदा स्थलको अध्ययन सुस्त |last=श्रेष्ठ |first=दीपक |website=गोरखापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> === दरबार क्षेत्रहरू === {{Main|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र|हनुमान ढोका}} दरबार क्षेत्रको शाब्दिक अर्थ 'दरबारहरूको स्थान' हुने गर्छ। काठमाडौँ उपत्यकामा तीन र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपुर]]मा एउटा असुरक्षित दरबार क्षेत्रहरू रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.prasashan.com/2021/07/01/244531/ |title=पुनर्निर्माणपछि जीवन्तता पाउँदै भक्तपुर दरबार स्क्वायर(भिडियोसहित) |last=उपाध्याय |first=एस. राज |website=प्रशासन |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> काठमाडौँ दरबार क्षेत्र जसलाई वसन्तपुर दरबार क्षेत्र पनि भनिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.khabarhub.com/2019/08/73994/ |title=के वसन्तपुर घुम्नका लागि योग्य छैन ? |last=कार्की |first=सविना |website=खबर हब |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> यो पुरानो सहरमा अवस्थित छ र यसमा चार राज्यहरू ([[कान्तिपुर राज्य|कान्तिपुर]], ललितपुर, भक्तपुर र कीर्तिपुर) को प्रतिनिधित्व गर्ने सम्पदा भवनहरू छन् जसमा सबैभन्दा प्रारम्भिक [[लिच्छवि राज्य|लिच्छवि वंश]]को हो। यस परिसरमा ५० वटा मन्दिरहरू छन् र दरबार क्षेत्र दुई चतुर्भुजमा विभाजित छ।<ref name="दरबार क्षेत्र">{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/mustread/2022-01-05-54648 |title=वसन्तपुर क्षेत्रका ३० वटा सम्पदाको पुनर्निर्माण सम्पन्न |last=पाण्डेय |first=विष्णु |website=गोरखापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> बाहिरी चतुर्भुजमा [[काष्ठमण्डप]], [[कुमारीघर|कुमारी घर]] र शिव-पार्वती मन्दिर छ भने भित्री चतुर्भुजमा [[हनुमान ढोका|हनुमानढोका दरबार]] छ। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|वि.सं. २०७२ को भूकम्प]]मा दरबार क्षेत्रहरू नराम्ररी क्षतिग्रस्त भएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://nepalmag.com.np/contemporary/2015/05/04/8356 |title=सिद्धिए सम्पदा |last=सापकोटा |first=जनकराज |website=नेपाल पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/social/168010/ |title=वसन्तपुर दरबारको सेतो भित्तामा इतिहासको एनिमेसन |last=श्रेष्ठ |first=सुदीप |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> हनुमानढोका [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]] र [[शाह वंश]]को राजदरबार भएको संरचनाको एक जटिल संरचना हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.ghamchhaya.com/?p=696 |title=मल्लकाल देखि बन्द चोकहरू; अब खुल्दै छन् |last=आचार्य |first=रूपेश |date=2020-01-01 |website=घामछाया |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201129065154/https://www.ghamchhaya.com/?p=696 |archive-date=2020-11-29 }}</ref> यो पाँच एकड अर्थात् ४४ रोपनीमा फैलिएको छ।<ref name="दरबार क्षेत्र"/> दस प्राङ्गण भएको सबैभन्दा पुरानो भाग पूर्व पट्टी रहेको छ, जुन १६औँ शताब्दीको मध्यतिर निर्माण गरिएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.prasashan.com/2021/06/30/244294/ |title=वसन्तपुर दरबार स्क्वायर : मौलिक स्वरूप र शैलीमै पुनर्निर्माण हुँदै[भिडियो रिपोर्ट] |last=उपाध्याय |first=एस. राज |website=प्रशासन |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/34148/2020-01-21 |title=विश्व सम्पदा सूचीका ६४ सम्पदा अझै पुनर्निर्माण भएनन् |last=शान्ति तामाङ |first=प्रकाश धौलाकोटी |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> १७औँ शताब्दीमा मल्ल वंशका राजा [[प्रताप मल्ल]]ले अनेक मन्दिरहरू सहित यसको विस्तार गरेका थिए। सन् १८८६ मा [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी दरबार]]मा सर्नुभन्दा पहिले राजपरिवारका सदस्यहरू यसै दरबारमा बस्ने गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/15365 |title=त्यो नारायणहिटी राजदरबार, त्यो मालश्री र मङ्गलधुन |last=खरेल |first=शेखर |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> काठमाडौँ सहरको मध्यभागमा रहेको दरबार क्षेत्रको छेउमा कुमारी घर रहेको छ जहाँ धेरै कुमारीहरूबाट छानिएका शाही [[कुमारी (जीवित देवी)|कुमारी]]हरू बस्छिन्।<ref>{{Cite web |url=https://ratopati.com/story/171028/2021/3/9/kumari-ghar |title=कुमारी घर पुनःनिर्माण हुने |website=रातोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> कुमारी, वा कुमारी देवी, दक्षिण एसियाली देशहरूमा दैवी नारी शक्ति वा देवीको अभिव्यक्तिको रूपमा युवा हुनु पूर्व [[किशोरावस्था|किशोरी]]हरूलाई पूजा गर्ने परम्परा हो।<ref name="कुमारी">{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/video/160637-1538061300.html |title=जीवित देवी कुमारी माथि राजनीति (भिडियाे) |last=बिष्ट |first=देबकी |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> नेपालमा कुमारी छनोटको प्रक्रिया निकै कडा र प्रतिस्पर्धात्मक छ।<ref name="कुमारी"/> राजतन्त्रको समयमा तत्कालीन रानी र राज पुजारीहरूले ज्योतिषीय परीक्षण र ३२ गुणको नाजुक प्रक्रियाबाट प्रस्तावित कुमारी नियुक्त गर्ने गर्दथे। चिना अर्थात् प्राचीन हिन्दु ज्योतिषीय प्रतिवेदन अनुसार वर्तमान कुमारी र शासन गरिरहेका राजाको चिना समान हुनुपर्ने व्यवस्था रहेको थियो। कुमारीलाई [[तलेजु भवानी|देवी तलेजु]] (दुर्गा) को शारीरिक अवतार मानिन्छ जबसम्म उनीहरूको [[महिनावारी]] हुँदैन, त्यसपछि देवीले आफ्नो शरीर खाली गर्छिन् भन्ने विश्वास गरिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2016-10-06/20161006080554.html |title=कसले बनाउने कुमारी घर ? |last=न्यौपाने |first=दामोदर |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> गम्भीर रोग वा चोटबाट रगत ह्रास हुँदा समेत कुमारीहरूलाई आफ्नो सामान्य स्थितिमा फर्काउन सक्छ।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/social-affairs/129780-1506218220.html |title=काठमाडौँमा नयाँ कुमारी आउँदै |last=घिमिरे |first=शिवहरि |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> सन् २०१७ सेप्टेम्बरमा पदभार ग्रहण गरेकी तृष्णा शाक्य वर्तमान कुमारी हुन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2017/09/629106 |title=कुमारी घरमा नयाँ कुमारीको प्रवेश |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> उनी कुमारी नियुक्ति हुने समयमा तीन वर्षकी थिइन्। राजतन्त्रको अन्त्यपछि काठमाडौँकी पहिलो कुमारी रहेकी मतिना शाक्यलाई तृष्णाले पदस्थान्तर गरेकी थिइन्। [[गोरखनाथ]]को प्रतिमा राखिएको काष्ठमण्डप एक तीन तले मन्दिर हो। यो १६औँ शताब्दीमा [[छाने शैली|प्यागोडा]] शैलीमा बनाइएको थियो। काठमाडौँ नाम काष्ठमण्डप शब्दबाट आएको हो। यो राजा [[लक्ष्मीनरसिंह मल्ल]]को पालामा बनेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/116435 |title=सातौँ शताब्दीको प्रविधिबाटै काष्ठमण्डप पुनःनिर्माण हुँदै |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-13}}</ref> भारत र तिब्बत जोड्ने दुई प्राचीन व्यापारिक मार्गहरूलाई काट्ने मरु क्षेत्रमा काष्ठमण्डप उभिएको छ। यो सुरुमा यात्रुहरूको लागि विश्राम गृहको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। === पशुपतिनाथ मन्दिर === {{Main|पशुपतिनाथ मन्दिर}} [[चित्र:Pashupatinath Temple-2020.jpg|thumb|centre|बागमती नदीको किनारमा रहेको पशुपतिनाथ मन्दिरको दृश्य|633x633px|alt=]] पशुपतिनाथ मन्दिर [[शिव|भगवान शिव]]लाई समर्पित पाँचौं शताब्दीको प्रसिद्ध [[मन्दिर|हिन्दु मन्दिर]] हो। [[बागमती नदी]]को किनारमा अवस्थित पशुपतिनाथ मन्दिर काठमाडौँको सबैभन्दा पुरानो हिन्दु मन्दिर हो।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/172497-1551599700.html |title=काठमाडौँ उपत्यकाकै प्राचीनतम धार्मिकस्थल , पशुपतिनाथ मन्दिर |last=नागरिक - |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14}}</ref> नेपाल धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र नभएसम्म यसले राष्ट्रिय देवता तथा [[पशुपतिनाथ मन्दिर|भगवान पशुपतिनाथ]]को आसनको रूपमा सेवा गरेको थियो। यो मन्दिरको एक महत्वपूर्ण भागलाई वि.सं. १४०६ मा [[बङ्गाल]]का मुसलमान शासक शमशुद्दीन इलियासको आक्रमणकारी सेनाहरूले नष्ट गरेको थियो जसकारण यो मन्दिरको मूल ५औँ शताब्दीको मन्दिरको बाहिरी भागको थोरै वा केही पनि बाँकी छैन।<ref>{{Cite web |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_115_03.pdf |title=पशुपतिनाथ प्राङ्गणमा प्राप्त अप्रकाशित लिच्छवि अभिलेख |last=राजवंशी |first=श्यामसुन्दर |website=प्राचीन नेपाल |language=नेपाली |page=१-२ |type=pdf |accessdate=2022-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220415074939/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_115_03.pdf |archive-date=2022-04-15 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/bhgvaan-raamle-muddaa-jite-140757 |title=भगवान् रामले मुद्दा जिते |last=कोइराला |first=कमल |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2018/02/658585 |title=जब बङ्गालका राजाले ‘नेपाल उपत्यका’मा आक्रमण गरे |last=जोशी |first=अभयराज |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14}}</ref> गोरुको मूर्ति र पशुपतिको कालो चार टाउको भएको मूर्ति कम्तिमा ३०० वर्ष पुरानो भए पनि आज उभिएको मन्दिर १९औँ शताब्दीमा बनेको हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/117165 |title=पशुपति विनाश गुरुयोजना ! |last=महर्जन |first=वसन्त |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14}}</ref> यो मन्दिरलाई [[युनेस्को]]ले आफ्नो [[विश्व सम्पदा क्षेत्र]]मा सूचिकृत गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.nirmanpati.com/detail/2484/ |title=विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत पशुपति मन्दिर जीर्णोद्धारको पर्खाइमा |website=निर्माणपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14}}</ref> यो मन्दिरमा मनाइने सबैभन्दा महत्वपूर्ण चाड [[महाशिवरात्रि|शिवरात्रि]] हो। शिवरात्रिको दिन यो मन्दिर दर्शन गर्न हजारौँ भक्त र साधुहरू आउने गर्छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/nepali/live/news-56356566 |title=शिवरात्रिः पशुपतिनाथ र अन्य शिवालयमा मानिसको घुइँचो |website=बिबिसी समाचार नेपाली |language=नेपालय |accessdate=2022-04-14}}</ref> पशुपतिनाथमा विश्वास गर्नेहरूमध्ये मुख्यतया [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरूलाई मात्रै मन्दिर परिसरमा प्रवेश गर्न अनुमति दिइएको छ, तर गैर-हिन्दु आगन्तुकहरूलाई बागमती नदी पारीबाट मात्र मन्दिर हेर्न अनुमति दिइएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://bigulnews.tv/story/2018/06/27/102225.html |title=नेपालको यस्तो ५ मन्दिर जहाँ हिन्दुहरूलाई मात्र प्रवेश अनुमति! |date=2018-06-27 |website=बिगुल न्यूज |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14 }}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस मन्दिरमा सेवा गर्ने पुजारीहरू [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]] [[यक्ष मल्ल]]को समयदेखि [[दक्षिण भारत]]को [[कर्नाटक]]का ब्राह्मणहरू हुन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2013/09/118269 |title=अब को बन्ला पशुपतिनाथको मूल पूजारी ? |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14}}</ref> यो परम्परा आदि [[शङ्कराचार्य]]को अनुरोधमा सुरु भएको मानिन्छ जसले सांस्कृतिक आदानप्रदानलाई प्रोत्साहित गरेर पौराणिक राजा भरतले शासन गरेको मानिने दक्षिण एसियाको भारतीय राज्यहरूलाई एकीकरण गर्न खोजेका थिए। यो प्रक्रिया भारत वरपरका अन्य मन्दिरहरूमा पछ्याइएको छ, जुन आदि शङ्कराचार्यद्वारा पवित्र गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://nayapusta.com/2018/05/28/69280 |title=पशुपतिनाथमा यसरी आए भारतीय भट्ट, जो पछि मूलभट्ट र पुजारी भएर राज गर्दैछन् |date=2018-05-28 |website=नयाँ पुस्ता |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14}}</ref> यो मन्दिर [[छाने शैली|प्यागोडा]] वास्तुकलाको शैलीमा बनाइएको छ। मन्दिरमा [[तामा]] र [[सुन]]को दुई-स्तरको छानाहरू रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.pashupati.gov.np/content/62 |title=पशुपति विकास ट्रस्ट |website=पशुपतिनाथ आधिकारिक वेबसाइट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524090622/https://pashupati.gov.np/content/62 |archive-date=2022-05-24 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nepaliheadlines.com/142542-2/ |title=पशुपतिनाथको मन्दिरको बारेमा ११ रोचक तथ्य- भगवान शिवको नाम 'पशुपतिनाथ' कसरी हुन पुग्यो? |date=2016-02-17 |website=नेपाली हेडलाइन्स |language=नेपाली |accessdate=2022-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205155046/https://nepaliheadlines.com/142542-2/ |archive-date=2022-12-05 }}</ref> ===बौद्धनाथ=== {{Main|बौद्धनाथ}} [[चित्र:Boudhanath Panorama.jpg|thumb|centre|बौद्धनाथ स्तूपको प्यानोरेमिक दृश्य|alt=|737x737px]] '''बौद्धनाथ'''लाई बौद्ध स्तुप वा खस चैत्य भनेर पनि चिनिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://newsabhiyan.com/news-details.php?nid=83259 |title=बौद्धनाथ स्तूप’ वृत्तचित्र निर्माण |website=न्युज अभियान |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो [[स्वयम्भूनाथ]]सँगै नेपालको सबैभन्दा पवित्र बौद्ध स्थलहरू मध्ये एक हो। यो लोकप्रिय पर्यटकीय क्षेत्र हो। बौद्धनाथलाई नेवारहरूद्वारा खस्ती र नेपाली वक्ताहरूद्वारा बौद्ध या बोधनाथ भन्ने गरिन्छ। काठमाडौँको केन्द्र उत्तरपूर्वी बाहिरी इलाकादेखि {{convert|11|km|0|abbr=on}}को दूरीमा रहेको यो स्तूपको विशाल मण्डलाले यसलाई नेपालको सबैभन्दा ठुलो गोलाकार स्तूपहरू मध्ये एक बनाएको छ। बौद्धनाथलाई सन् १९७९ मा [[युनेस्को]]द्वारा [[विश्व सम्पदा क्षेत्र]]मा सूचिकृत गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=http://www.tamangonline.com/news/30969 |title=बौद्धनाथको पौराणिक कथा |date=2018-10-18 |website=तामाङ अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012160530/https://www.tamangonline.com/news/30969 |archive-date=2022-10-12 }}</ref> स्तूपको आधारखण्डमा ध्यानी बुद्ध अमिताभको १०८ वटा साना चित्रणहरू छन्। प्रत्येक वर्ष स्तूप भ्रमण गर्न विश्वभरिका तिब्बती [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] तीर्थयात्रिहरू यहाँ आउने गरेका छन्। यी तीर्थालुहरूले यो स्तूपको आन्तरिक तल्लो घेरिएको भागमा शरीर निहुराएर साष्टाङ्ग प्रणाम गर्छन्, प्रार्थना चक्रसँगै स्तूपको चारै दिशामा घुम्ने गर्छन्, मन्त्रोच्चार र प्रार्थना गर्ने गर्छन्।<ref>{{Cite web |url=http://www.paryatanbazar.com/archives/4778 |title=स्वदेशी तथा विदेशी पाहुनाको प्रमुख आकर्षणको गन्तव्य , बौद्धनाथ स्तुपा |date=2019-11-10 |website=पर्यटन बजार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407132426/https://www.paryatanbazar.com/archives/4778 |archive-date=2023-04-07 }}</ref> ===स्वयम्भूनाथ=== {{Main|स्वयम्भूनाथ}} स्वयम्भूनाथ स्तूप काठमाडौँ सहरको उत्तरपश्चिमी भागमा अवस्थित पहाडमा रहेको बौद्ध [[स्तूप]] हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/111200 |title=स्वयम्भूनाथ होइन् स्वयम्भू महाचैत्य |last=महर्जन |first=बसन्त |website=हिमाल खबर |accessdate=2022-04-15}}</ref> यो नेपालको सबैभन्दा पुरानो धार्मिक स्थल हो।<ref>{{Cite web|url=https://kendrabindu.com/others/102230-1612474407.html|title=स्वयम्भूनाथ १८ करोडको लागतमा जीर्णोद्वार हुँदै|website=केन्द्रबिन्दु|language=नेपाली|accessdate=2022-04-15}}{{Dead link|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो बौद्ध क्षेत्र मान्ने गरिएता पनि यो बौद्ध र हिन्दु दुवै धर्मावलम्बीद्वारा सम्मानित र पूजनीय रहेको छ। स्तूपको आधारखण्डमा गुम्बज छ र गुम्बजको माथि, चारै दिशामा बुद्धको आँखाले हेरेको घन संरचना छ। चारै दिशामा पञ्चकोणीय तोरण छन्, जसमा मूर्तिहरू कुँदिएका छन्। तोरणको पछाडि र माथि गरि जम्मा तेह्र तहहरू छन्। सबै तहहरू माथि एउटा सानो ठाउँ छ जसमाथि गजुर रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://pahilopost.com/content/20181222131419.html |title=बौद्ध स्तुपमा प्वालैप्वाल : के हो विवाद? यस्तो छ चिनियाँ लामाको ‘कनेक्सन’ |last=रञ्जित |first=सहयोग |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206140459/https://pahilopost.com/content/20181222131419.html |archive-date=2022-12-06}}</ref> === रानी पोखरी === {{Main|रानी पोखरी}} रानीपोखरी काठमाडौँ सहरको मध्य भागमा अवस्थित एक ऐतिहासिक मानव निर्मित [[पोखरी]] हो।<ref>{{Cite web |url=https://jhannaya.nayapatrikadaily.com/news-details/1138/2020-10-10 |title=कथा रानीपोखरीको |last=मल्ल |first=के. सुन्दर |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यसलाई मल्ल राजा [[प्रताप मल्ल]]ले सन् १६६५ मा आफ्नो प्यारी रानीको लागि बनाएका थिए। पोखरीको दक्षिण कुनामा एउटा हात्तीको मूर्ति रहेको छ जसमा प्रताप मल्ल र उनको दुवै छोराहरूको छविलाई दर्शाउने गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/91895-91895 |title=रानी पोखरी प्रताप मल्लले बनाएका होइनन् |last=जोशी |first=हरिराम |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> बालगोपालेश्वर मन्दिर पोखरीको मध्यभागमा रहेको छ। रानी पोखरी प्रत्येक वर्ष [[तिहार]]को अन्तिम दिन अर्थात् [[भाइटीका]] र [[छठ]] पर्वको समयमा सर्वसाधारणको लागि खोलिने गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/ke-ho-raaniipokhrii-mndirko-vaastviktaa-98951 |title=के हो रानीपोखरी मन्दिरको वास्तविकता ? |last=काफ्ले |first=सुरेन्द्र |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/news/2020/10/21/160324829198498141.html |title=यसरी बन्यो रानीपोखरी |last=न्यौपाने |first=दामोदर |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> == संस्कृति == {{Main|काठमाडौँको संस्कृति}} === कला === [[मन्दिर]], तीर्थस्थल, [[स्तूप]], गोम्पा, [[चैत्य]] र दरबारहरूमा प्रशस्त पाइने काठ, ढुङ्गा, धातु र टेराकोटाबाट बनेको कलात्मक बस्तुहरूले काठमाडौँ उपत्यकालाई [[नेवार जाति|नेवार]]हरूको सहरको रूपमा वर्णन गर्ने गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/news/2022/04/15/16500215292493433.html |title=नेपालको कला विश्वकै चिनारी : उपराष्ट्रपति |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/blog/221949/ |title=रहरै रहर, काठमाडौँ सहर |last=केसी |first=खिमु |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> कलात्मक वस्तुहरू सडकको कुना, गल्ली, निजी आँगन र खुला मैदानमा पनि देखिन्छन्।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/others/111689-1480138260.html |title=कलाको मूल्य |last=खतिवडा |first=ऋषि |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> प्रायजसो [[देवता]] र [[देवी]]हरूको प्रतिमामा कला देखिने गरेन्छ। काठमाडौँ उपत्यका लामो समयदेखि कलाको खजाना रहेको भए पनि सन् १९५० मा बाहिरी विश्वका लागि यो देश खुलेपछि मात्रै यसले विश्वव्यापी मान्यता पाएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/national/2019-09-21-1636 |title=काठमाडौँ उपत्यका: कला र सम्पदाले झकिझकाउ बनाइँदै |last=हमाल |first=चाँदनी |website=गोरखापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> नेपाल र काठमाडौँको धार्मिक कलामा विशेष गरी [[भवानी देवी|भवानी]], [[दुर्गा]], गज-लक्ष्मी, हरिती-सीतला, महिषमर्दिनी, सप्तमातृका (सात मातृ देवी), र [[लक्ष्मी|श्रीलक्ष्मी]] (धन देवी) माता देवीहरूको प्रतीकात्मक प्रतीकहरू समावेश छन्। ईशा पूर्व तेस्रो शताब्दीदेखि हिन्दु देवी-देवताहरू बाहेक [[अशोक|सम्राट अशोक]] कालका बौद्ध स्मारकहरूले सामान्यतया नेपाल र विशेष गरी उपत्यकालाई सुन्दर बनाएको छ। यी कला र वास्तुकलाका भवनहरूले विकासको तीन प्रमुख कालहरू समेटेका छन्: [[लिच्छवि राज्य|लिच्छवि]] वा शास्त्रीय काल (सन् ५०० देखि ९००), उत्तर-शास्त्रीय अवधि (सन् १००० देखि १४००) जसमा पाल कालको बलियो प्रभाव रहेको थियो त्यसपछि [[मल्ल वंश|मल्ल काल]] (सन् १४०० पछि) जसले तिब्बती दानवविज्ञानको कलाको साथमा स्पष्ट रूपमा तान्त्रिक प्रभावहरू देखाएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/04/760454 |title=नेपाली कला-संस्कृतिमा लोभिएका चिनियाँ कलाकार |last=ढुङ्गाना |first=नारायण |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/Art/2021/11/04/163599130276998220.html |title=आधुनिकताले बिर्साएको सहरको कथा |last=तामा‌ङ |first=सुशीला |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> नेपाली कलाकारले बनाएको कलात्मक प्रतिमूर्ति र नक्काशीलाई व्यापक टाइपोलोजी भनिएको छ। यी कलाकारहरूले हिन्दु र बौद्ध धर्मको मिश्रणलाई कायम राखेका छन्। यी कलाकारहरूले प्रायः ढुङ्गा कला, धातु कला, काठ कला, टेराकोटा कला, र चित्रकलाको प्रयोग गरिएको सामग्री बनाउने गरेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/625391-1631928629.html |title=नेपाली कला कार्यशालाको इतिवृत्ति |last=मल्ल |first=मुकेश |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> <gallery mode="packed"> चित्र:Bhairav Statue Koteshwor Mahadev Temple Koteshwor Kathmandu Nepal Rajesh Dhungana.jpg|भैरवको मूर्ति चित्र:Stone carving in Kathmandu.jpg|ढुङ्गा कलाको एक नमूना चित्र:Basantapur Kathmandu Nepal (8528227205).jpg|बसन्तपुरमा रहेको एक मन्दिर बाहिरको काष्ठ कला चित्र:Basantapur Kathmandu Nepal (8528168475).jpg|धातु कला </gallery> ====सङ्ग्रहालय==== काठमाडौँ नेपालको राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय<ref>{{Cite web |url=https://shilapatra.com/detail/52606/ |title=अब घरमै बसीबसी छाउनी राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय घुम्न सकिने |website=शिलापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.news24nepal.tv/2022/03/21/864946 |title=राष्ट्रिय सङ्ग्रहालयलाई सार्कस्तर बनाउनुपर्छ : मन्त्री आले |date=2022-03-21 |website=न्युज २४ |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412001451/https://www.news24nepal.tv/2022/03/21/864946 |archive-date=2022-04-12 }}</ref> र नेपालको प्राकृतिक इतिहास सङ्ग्रहालय सहित धेरै सङ्ग्रहालयहरू र कला गृहहरूको घर हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/112249 |title=‘भगवान भरोसा’ मा हाम्रा ऐतिहासिक सङ्ग्रहालय |last=महर्जन |first=वसन्त |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> नेपालको कला र वास्तुकला दुई प्राचीन धर्म हिन्दु र बौद्ध धर्मको मिलन हो। काठमाडौँ उपत्यकाका सात राम्ररी परिभाषित स्मारक क्षेत्रहरूमा रहेका धेरै मन्दिर, तीर्थस्थल, स्तूप, गुम्बा र दरबारहरूमा यिनीहरू पर्याप्त रूपमा प्रतिबिम्बित छन्। यो एकीकरण काठमाडौँ र यसका भगिनी सहर [[ललितपुर महानगरपालिका|पाटन]] र [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]]का सङ्ग्रहालय र कला गृहहरूमा आयोजना र प्रदर्शनीहरूमा पनि झल्किन्छ। सङ्ग्रहालयहरूले पुरातात्विक निर्यात सहित ५औँ शताब्दीदेखि वर्तमान दिनसम्मका अद्वितीय कलाकृतिहरू र चित्रहरू प्रदर्शन गर्छन्। =====राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय===== {{मुख्य|राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय, छाउनी}} राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय काठमाडौँको पश्चिमी भागमा नेपालका तत्कालीन सेनापति र मुख्तियार [[भीमसेन थापा]]ले १९औँ शताब्दीको प्रारम्भमा निर्माण गरेको ऐतिहासिक भवनमा स्वयम्भूनाथ स्तूप नजिकै छ। यो देशको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सङ्ग्रहालय हो।<ref>{{Cite web |url=https://onlineradionepal.gov.np/2022/03/21/263644.html |title=राष्ट्रिय सङ्ग्रहालयलाई सार्कस्तरीय बनाउनुपर्छ : मन्त्री आले |website=रेडियो नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> यो सङ्ग्रहालयमा हतियार, कला र ऐतिहासिक र सांस्कृतिक महत्त्वको पुरातात्विक वस्तुहरूको विस्तृत सङ्ग्रह रहेको छ। यो सङ्ग्रहालय युद्ध ट्रफी र हतियारहरूको सङ्कलन गृहको रूपमा सन् १९२८ मा स्थापना भएको थियो भने यस सङ्ग्रहालयको प्रारम्भिक नाम छाउनी सिलखाना थियो, जसको अर्थ "हतियार र गोला बारुदको ढुङ्गा घर" हो।<ref>{{Cite web |url=https://nepalmag.com.np/history/2019/07/18/20190718133719 |title=सङ्ग्रहागारदेखि सङ्ग्रहालयसम्म |last=जोशी |first=हरिराम |website=नेपाल पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> यसको महत्वलाई ध्यानमा राख्दै सङ्ग्रहालयमा धेरै हतियारहरू छन्, जसमा युद्धहरूमा प्रयोग हुने स्थानीय रूपमा बनाइएको हतियारहरू, १८ र १९औँ शताब्दीका छालाका तोपहरू, र काठ, काँसा, ढुङ्गा र चित्रहरूमा मध्यकालीन र आधुनिक कार्यहरू समावेश छन्।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/praathmiktaamaa-pren-sngrhaaly-149311 |title=‘प्राथमिकतामा परेन सङ्ग्रहालय’ |last=महर्जन |first=सपना |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> =====प्राकृतिक इतिहास सङ्ग्रहालय===== {{मुख्य|प्राकृतिक इतिहास सङ्ग्रहालय नेपाल}} प्राकृतिक इतिहास सङ्ग्रहालय स्वयम्भूनाथ पहाडको दक्षिणी फेदमा छ। यो सङ्ग्रहालयमा विभिन्न प्रजातिका जनावर, पुतली र बोटबिरुवाहरूको ठुलो सङ्ग्रह छ। यो सङ्ग्रहालय प्रागैतिहासिक गोलादेखि भरिएका जनावरहरूका प्रजातिहरूको प्रदर्शनको लागि प्रख्यात छ।<ref>{{Cite web |url=https://emulyankan.org/natural-history-museum-tu/ |title=प्रकृति बुझ्न प्राकृतिक विज्ञान सङ्ग्रहालय जाने कि ? |last=डङ्गोल |first=प्रा.डा. धर्मराज |date=2018-05-15 |website=मूल्याङ्कन अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406050320/https://emulyankan.org/natural-history-museum-tu/ |archive-date=2023-04-06 }}</ref> =====नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय===== {{मुख्य|नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय}} नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय काठमाडौँको उत्तर-मध्य भागमा अवस्थित छ। वर्तमान दरबारको मुख्य भवन सन् १९७० मा पुरानो दरबारको अगाडि बनाइएको थियो। यो भवन तत्कालीन युवराज र सिंहासनका उत्तराधिकारी वीरेन्द्रको विवाहको अवसरमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको दक्षिणी ढोका पृथ्वीपथ र [[दरबार मार्ग|दरबारमार्ग]] सडकको छेउमा छ। दरबार क्षेत्रले कुल {{convert|30|ha|acre}} क्षेत्रफल ओगटेको छ र चारैतिर अग्ला फाटकहरूद्वारा पूर्ण रूपले सुरक्षित छ। नेपालको [[दरबार हत्याकाण्ड]] यसै स्थानमा भएको थियो। [[राजतन्त्र]]को पतनपछि यसलाई सङ्ग्रहालयमा परिणत गरिएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/01/1066225 |title=नारायणहिटीको श्रीसदनका दुई कोठाको दस्तावेज सूचीकृत गरिँदै |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> =====तारागाउँ सङ्ग्रहालय===== {{मुख्य|तारागाउँ सङ्ग्रहालय}} तारागाउँ सङ्ग्रहालयले काठमाडौँ उपत्यकाको आधुनिक इतिहास प्रस्तुत गर्दछ। यसले काठमाडौँ उपत्यकाको ५० वर्षको अनुसन्धान र सांस्कृतिक सम्पदा संरक्षणमा २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा विदेशबाट आएका कलाकार, फोटोग्राफर, वास्तुविद् र मानवशास्त्रीहरूले योगदान दिएका कलाहरूलाई दस्तावेजीकरण गर्ने प्रयास गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.janaboli.com/post/48586 |title=पौभा, थान्का बारे अध्ययन अनुसन्धान बढाउन माग |date=2016-08-25 |website=जनबोली न्यूज |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406050319/https://www.janaboli.com/post/48586 |archive-date=2023-04-06 }}</ref> सङ्ग्रहालयको वास्तविक संरचनाले काठमाडौँको निर्मित सम्पदा जोगाउनको लागि पुनर्स्थापना र पुनर्स्थापनाका लागि गरिएका प्रयासहरू देखाउँछ। यो सङ्ग्रहालय काठमाडौँ उपत्यकाको नियोजनकर्ताको रूपमा परिचित कार्ल प्रुस्चाले सन् १९७० मा डिजाइन गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/128803 |title=४० देशको जीवनशैली चिनाउने ३०० कलाकृति |last=भेटवाल |first=तारा |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-15}}</ref> <gallery mode="packed"> चित्र:Nepal's Museum.jpg|राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय चित्र:Toran Dwar of Simroungarh in National Museum Kathmandu.jpg|राष्ट्रिय सङ्ग्रहालयमा रहेको तोरण द्वार चित्र:The Royal Palace and its surrounding during spring season in Nepal.jpg|बसन्त ऋतुमा नारायणहिटी दरबार चित्र:The Taragaon Museum.jpg|तारागाउँ सङ्ग्रहालयको आँगन </gallery> ==== कला गृह ==== नेपालको कलाको केन्द्रको रूपमा रहेको काठमाडौँमा देशका समसामयिक कलाकारहरूको काम र ऐतिहासिक कलाकारहरूको सङ्कलित कलाकृति प्रदर्शन गरिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/Art/2022/03/04/164637798712694756.html |last=तामा‌ङ |first=सुशीला |title=काठमाडौँ ट्रिएनाले : कलामा समकालीन साझा समस्याको उठान |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref> उपत्यका भित्रको पाटन सहर विशेषगरी [[ललितकला|ललित कला]] र शिल्पकलाका लागि प्रख्यात प्राचीन सहर हो।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/art/2021/04/22/161905887537176195.html |title=पाटन कलानगरी ‘रेड जोन’ मा |last=माली |first=प्रशान्त |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref> काठमाडौँको कला नेपाली परम्परागतता र आधुनिक कलाको सम्मिश्रण प्रदर्शन गर्दै, ठुलो सङ्ख्यामा राष्ट्रिय, एसियाली र विश्वव्यापी प्रभावहरूबाट व्युत्पन्न कलाकृति जीवन्त रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/555201-1624070894.html |title=कलामा सौन्दर्यको चासो |last=मल्ल |first=मुकेश |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref> नेपाली कलालाई सामान्यतया दुई क्षेत्रमा विभाजन गरिएको छ: नेपालमा [[पौभा]]<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/178008-1556951700.html |title=पौभा चित्रको भबिश्य |last=निरौला |first=तीर्थ |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref> भनेर चिनिने आदर्शवादी परम्परागत चित्रकला जसलाई तिब्बतमा [[थान्का]] भनेर चिनिन्छ<ref>{{Cite web |url=https://www.lokpath.com/story/66501 |title=थाङ्का चित्र: एउटा अद्भुत इतिहास, तर यसरी मासिँदैछ (भिडियो सहित) |website=लोकपथ |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406050319/https://www.lokpath.com/story/66501 |archive-date=2023-04-06 }}</ref>, जुन देशको धार्मिक इतिहाससँग घनिष्ठ रूपमा जोडिएको छ र अर्कोतर्फ समकालीन पश्चिमी शैलीको प्रकृति सहितको चित्रकला रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/nepali/news-50520563 |title=थाङ्का बनाउँदै 'अँध्यारोबाट उज्यालोतिर'को यात्रा |date=2019-11-23 |website=बिबिसी नेपाली समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref> तान्त्रिक तत्वहरू र सामाजिक विषयवस्तुहरूमा आधारित रचनाहरू वा अमूर्त कलाकृति जसका लागि नेपालका चित्रकारहरू प्रख्यात छन्। अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा बेलायतमा रहेको परोपकारी संस्था, काठमाडौँ समकालीन कला केन्द्र काठमाडौँमा कला प्रवर्द्धनमा संलग्न छ। काठमाडौँमा धेरै उल्लेखनीय कला प्रदर्शनी गृहहरू छन्। नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको कला तथा शिल्प विभागद्वारा सञ्चालित नाफा कला प्रदर्शनी गृह नव-शास्त्रीय पुरानो राणा दरबार सीता भवनमा रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/126225 |title=संसारभर फैलिएको नेपाली कलाकृतिको सुकीर्ति |last=बराल |first=सजना |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://shilapatra.com/detail/52772/ |title=पाटन सङ्ग्रहालयको गर्भमा लुकेको रहस्यमय मल्लकालीन कलाकृति |last=देवकोटा |first=सबिना |website=शिलापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref> भृकुटीमण्डप प्रदर्शनी मैदान भित्र रहेको सृजना समकालीन कला गृहले समकालीन चित्रकार र मूर्तिकारहरूको कामलाई प्रदर्शन गर्ने गर्दछ र नियमित रूपमा प्रदर्शनीहरू आयोजना गर्दछ। यसले कला विद्यालयहरूमा बिहान र साँझ कक्षाहरू पनि चलाउँछ। भीमसेनथानको तीन-तले भवनमा रहेको मोती अजिमा कलागृह पनि उल्लेखनीय छ। यहाँ परम्परागत भाँडाहरू र हस्तनिर्मित पुतलीहरू र मध्यकालीन नेवार घरको विशिष्ट वस्तुहरूको प्रभावशाली सङ्ग्रह समावेश छ, जसले नेपाली इतिहासमा महत्त्वपूर्ण अन्तरदृष्टि प्रदान गर्दछ। दरबारमार्गमा रहेको नारायणहिटी दरबार नजिकैको जे आर्ट कलागृहमा प्रख्यात, स्थापित नेपाली चित्रकारहरूको कलाकृति प्रदर्शन गरिएको छ। [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]] जाने बाटोमा रहेको [[बबरमहल]]मा रहेको [[नेपाल कला-परिषद्|नेपाल कला परिषद्]] कलागृहमा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय कलाकारका कलाकृति र कला प्रदर्शनीका लागि नियमित रूपमा प्रयोग हुने फराकिलो सभाकक्षहरू रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://sampurnaweekly.com/news/3086 |title=‘नेपाली साहित्य मेला–महोत्सवमा रमाइरहेको छ’ |last=स्मृति |first=स्वपनिल |website=सम्पूर्ण साप्ताहिक |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528145921/https://sampurnaweekly.com/news/3086 |archive-date=2022-05-28 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/566141-1625290505.html |title=नेपाली आधुनिक कलाको पहिलो दशक |last=मल्ल |first=मुकेश |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21}}</ref> ==== साहित्य ==== [[नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालय|नेपालको राष्ट्रिय पुस्तकालय]] पाटनमा अवस्थित छ। [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[नेपाली]], [[संस्कृत]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] र [[नेपाल]] भाषाका ७० हजारभन्दा बढी पुस्तकहरू भएको यो देशकै ठुलो पुस्तकालय हो। पुस्तकालयमा १७औँ शताब्दीका संस्कृत र अङ्ग्रेजी भाषाका दुर्लभ विद्वानहरूद्वारा लिखित पुस्तकहरू रहेका छन्। काठमाडौँको [[केशर महल]]मा रहेको शिक्षा मन्त्रालय भवनको भुइँ तल्लामा रहेको [[केसर पुस्तकालय]] रहेको छ। करिब ४५ हजार पुस्तकको यो सङ्ग्रह [[केशर शमशेर राणा|केशर सम्शेर राणा]]को व्यक्तिगत सङ्ग्रहबाट लिइएको हो। यसले [[इतिहास]], [[कानून]], कला, धर्म, र दर्शनलगायतका विषयहरूको विस्तृत दायरालाई समेट्छ। यहाँ तन्त्रको एक संस्कृत पुस्तिकालाई १,००० वर्षभन्दा पुरानो मानिन्छ। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|वि.सं. २०७२ भूकम्प]]ले गर्दा शिक्षा मन्त्रालयको भवनमा ठुलो क्षति पुगेको थियो र केसर पुस्तकालयका सामग्रीहरूलाई अस्थायी रूपमा सारिएको थियो। ==== चलचित्र र रङ्गमञ्च ==== काठमाडौँ नेपाली चलचित्र र रङ्गमञ्चहरूको गृह सहर हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.merofilm.com/2018/02/156/ |title=‘नेपाली चलचित्र’ इतिहासदेखि वर्तमानसम्म |website=मेरो फिल्म |language=नेपाली |accessdate=2022-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525045513/https://www.merofilm.com/2018/02/156/ |archive-date=2022-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://archive.himalkhabar.com/65916 |title=अल्मलिएको नेपाली चलचित्र |last=कार्की |first=प्रकाशजङ्ग |date=2014-04-23 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207162756/https://archive.himalkhabar.com/65916 |archive-date=2022-12-07 }}</ref> महानगरभित्र कान्ति पथमा अवस्थित [[राष्ट्रिय नाचघर|राष्ट्रिय नाच घर]], गङ्गा रङ्गमञ्च, हिमालयन रङ्गमञ्च र सन् १९८२ मा स्थापित आरोहण रङ्गमञ्च समूह सहित धेरै रङ्गमञ्चहरू छन्। गुरुकुल स्कूल अफ थिएटरले काठमाडौँमा अन्तर्राष्ट्रिय रङ्गमञ्च महोत्सव आयोजना गर्दछ, जसले विश्वभरका कलाकारहरूलाई आकर्षित गर्दछ। दरबार संरक्षण तथा प्रवर्द्धन समितिले स्थापना गरेको हनुमानढोका दरबार क्षेत्रमा सानो रङ्गमञ्च खोलिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.newsabhiyan.com.np/news-details.php?nid=54329 |title=रङ्गमञ्चको काल यात्रा |last=कार्की |first=पदम सिंह |website=न्युज अभियान |language=नेपाली |accessdate=2022-04-17 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/arts/2021-03-28-34532 |title=रङ्गमञ्च : हिजो, आज र भोलि |last=सायमी |first=प्रकाश |language=नेपाली |website=गोरखापत्र |accessdate=2022-04-17}}</ref> काठमाडौँमा [[कलिउड (चलचित्र)|नेपाली]], [[बलिउड]] र [[हलिउड]] चलचित्रहरू देखाउने धेरै सिनेमाघरहरू (पुरानो एकल पर्दा भएका चलचित्र घर र केही नयाँ मल्टिप्लेक्सहरू) छन्।<ref>{{Cite web |url=https://nepalmag.com.np/history/2019/01/17/20190117185453 |title=पहिलो सिनेमा घरको कथा : ‘फस्ट सो’ मा सधैँ राजा |last=पराजुली |first=लोकरञ्जन |website=नेपाल पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-04-17}}</ref> केही पुराना चलचित्र घरहरूमा विश्वज्योति सिनेमा हल, [[जय नेपाल सिनेमा हल|जय नेपाल हल]], कुमारी सिनेमा हल, गोपीकृष्ण सिनेमा हल र गुण सिनेमा हल पर्छन्। काठमाडौँमा केही अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका सिनेमा घरहरू र मल्टिप्लेक्सहरू पनि छन्। मल्टिप्लेक्सहरूमा [[क्यूएफएक्स सिनेमाज]], सिने डे सेफ, एफक्युब सिनेमा, क्युज सिनेमाज, बिग मुभिज, बिएसआर मुभिज र अन्य धेरै रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.kharibot.com/news-details/38870/2019-08-19 |title=काठमाडौँमा ३८ सिनेमा हलले तिरेनन् मनोरञ्जन कर |website=खरिबोट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-17}}</ref> ==== सङ्गीत ==== काठमाडौँ नेपालको सङ्गीत र नृत्यको केन्द्र हो। यी कलाका विधाहरू सहरको अभिन्न अङ्ग हुन्। काठमाडौँका साँस्कृतिक स्थलहरूमा साङ्गीतिक कार्यक्रमहरू आयोजना गरिन्छ। सङ्गीत काठमाडौँको परम्परागत पक्ष हो। [[नेपाल सम्वत्|नेपाल संवत्]] अनुसार 'गुन्ला' परम्परागत साङ्गीतिक पर्व हो। नेवार सङ्गीतको उत्पत्ति काठमाडौँबाट भएको हो। यसबाहेक काठमाडौँमा नेपालभरका सङ्गीतहरू पाउन सकिन्छ। सन् १९७० को दशकमा धेरै [[हिप्पी]]हरूले काठमाडौँको भ्रमण गरेका थिए जसले गर्दा यो सहरमा रक एन्ड रोल, [[रक सङ्गीत|रक]] र ज्याज सङ्गीतको आगमन भएको थियो। ज्याजमान्डु भनेर चिनिने ज्याज महोत्सवका लागि काठमाडौँ अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा प्रख्यात छ। यो हिमालय क्षेत्रमा आयोजना गरिने एक मात्र ज्याज महोत्सव हो। यो उत्सवले [[अस्ट्रेलिया]], [[डेनमार्क]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका]], [[बेनिन]], र [[भारत]]जस्ता देशहरूबाट [[सङ्गीतकार]]हरूलाई आकर्षित गर्ने गर्दछ। यो सहरलाई धेरै विदेशी गीतहरूमा सन्दर्भित गरिएको छ, जसमा क्याट स्टिभेन्सको ('काठमान्डु', मोना बोन ज्याकन, सन् १९७०), बब सेगरको ('काठमान्डु', ब्युटिफुल लुजर, सन् १९७५), रस ब्यान्डको ('ए प्यासेज टु बैङ्कक', पुल्लिङ इन काठमान्डु; २११२ एल्बम, सन् १९७६), जोन लेननको ('नोबडी टुल्ड मी', सन् १९८४, मरणोपरान्त), क्रेमाटोरिज ब्यान्डको ('काठमान्डु', थ्री स्प्रिङ्स, सन् २०००), फितो पेजको (त्राफिको पो काठमान्डु - "ट्राफिक थ्रु काठमान्डु") र क्याभलकेडको ('काठमाडौँ किड', सन् २०१९) रहेका छन्। ===खाना=== काठमाडौँका अधिकांश मानिसहरूको प्रमुख खाना [[दालभात|दाल भात]] हो। यसमा [[चामल]] र [[दाल]]को झोल हुन्छ र सामान्यतया यसलाई [[तरकारी]], [[अचार]] र कहिलेकाहीँ [[चटनी]]सँग पस्किने गरिन्छ। तिब्बती उमालेको डल्लोको नेपाली संस्करणको एक प्रकारको रूपमा रहेको [[मम:]] नेपालका सडक बिक्रेता र रेस्टुरेन्टहरूले बेच्ने गरेका छन्। यो काठमाडौँमा सबैभन्दा लोकप्रिय चाँडो खानाको एक प्रकार हो। बफ (अर्थात् भैँसी) मोमो, चिकेन मोमो र शाकाहारी मोमो सहित मोमोका विभिन्न नेपाली प्रकारहरू काठमाडौँमा प्रख्यात छन्। काठमाडौँमा पाइने अधिकांश खाना मांसाहारी छन् यद्यपि शाकाहारको अभ्यास असामान्य छैन र शाकाहारी व्यञ्जनहरू सहरभरि पाइन्छ। [[भैँसी]]को मासु सामान्य रहेता पनि गाईको मासु असामान्य र निषेधित छ। काठमाडौँमा विशेषगरी रैथाने नेवारको घरमा भैँसी खाने चलन छ, जुन नेपालका अन्य भागमा पाइँदैन। केही दशक अघिसम्म [[सुँगुर]]को मासुको उपभोग निषेधित मानिन्थ्यो। पूर्वी नेपालको किराँत खानाको काठमाडौँमा आगमनसँगै यो क्षेत्रमा समेत सुँगुरको मासुले स्थान पाएको छ। [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] र [[मुसलमान]] धर्मालम्बीहरूको एक विशेषवर्गका जनसङ्ख्याले यसलाई अहिलेपनि निषेध मान्छन्। हिन्दुहरूले [[गाई]]लाई पवित्रताको प्रतीक मान्ने भएकाले र मुसलमानहरूको [[कुरान]] अनुसार भैंसी अपवित्र भएकोले यी जीवहरू खाँदैनन्। हिन्दुहरूले गाईको मासु बाहेक सबै किसिमको मासु खाने गर्छन्। स्थानीय र आगन्तुकहरूको लागि मुख्य खाजा प्रायः म:म वा [[चाउमिन]] हो। सन् १९५५ सम्म काठमाडौँमा एउटा मात्र पश्चिमी शैलीको रेस्टुरेन्ट रहेको थियो। नेपाली खाना, तिब्बती खाना, चिनियाँ खाना र विशेष गरी [[भारतीय खाना]]हरू पाइने भएपछि काठमाडौँमा ठुलो सङ्ख्यामा [[भोजनालय|रेस्टुरेन्ट]]हरू खुलेका छन्। अन्य धेरै रेस्टुरेन्टहरू स्थानीय, प्रवासी र पर्यटकहरू समायोजन गर्न खोलिएका छन्। काठमाडौँमा पर्यटनहरूको आगमनमा बृद्धिले गर्दा परम्परागत भोजन रुपान्तरण हुँदै पर्यटकहरूका लागि मिल्ने ठिमहा खानाको विकास निम्त्याएको छ। महाद्वीपीय खानाहरू चयन गरिएका ठाउँहरूमा पाउन सकिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय चेन रेस्टुरेन्टहरू दुर्लभ छन्, तर पिज्जा हट र केएफसीका केही खाजा घरहरू हालै महानगर क्षेत्रमा खुलेका छन्। यसका साथै अन्तर्राष्ट्रिय आइसक्रिम चेन कम्पनी बास्किन रोबिन्सको समेत विक्रीघरहरू रहेका छन्। काठमाडौँमा [[कफी]] पिउनेभन्दा [[चिया]] पिउनेहरूको सङ्ख्या धेरै छ। विशेष रूपमा अन्य स्थानीय तथा विदेशी खाजाहरूसँग व्यापक रूपमा चिया घरहरू रहेका छन्। यहाँका मानिसहरू व्यापक रूपमा रक्सी पिउने गर्छन् र यहाँ मादक पेय पदार्थहरूको धेरै स्थानीय प्रकारहरू रहेका छन्। महानगरीय क्षेत्रमा मद्यपान गरेर गाडी गुडाउनु निषेधित छ र यसका लागि ट्राफिक प्रहरी अधिकारीहरूले शून्य सहिष्णुता नीति अपनाएका छन्। [[अयला]] र [[थ्वं]] (चामलबाट बनेको मादकपदार्थ) काठमाडौँको मदिराजन्य पेय पदार्थ हो, जुन सबै स्थानीय रक्सी भट्टीहरूमा पाइन्छ। [[जाँड|छ्याङ]], [[तोङवा]] ([[कोदो]] वा [[जौ]]बाट बनेको मादकपदार्थ) र [[रक्सी]] नेपालका अन्य भागबाट काठमाडौँमा पाइने मदिराजन्य पेय पदार्थ हुन्। यस बाहेक काठमाडौँका मदिराजन्य बिक्री पसल, [[बासालय|होटल]], रेस्टुरेन्ट र बारहरूमा पश्चिमी र नेपाली बियरको व्यापक बिक्री हुने गरेको छ। <gallery mode="packed"> चित्र:Nepali dal-bhat-tarkari.jpg|नेपाली दाल भात चित्र:Momo101.jpg|नेपाली म:म चित्र:Dhindo by Ganesh.jpeg|नेपाली रैथाने भोजन [[ढिँडो]] चित्र:Chhwela.jpg|नेवारी परिकार [[छोइला]] </gallery> ===चाडपर्वहरू=== काठमाडौँका धेरैजसो मेला र चाडपर्वहरू [[मल्ल वंश|मल्ल काल]] वा त्यसभन्दा अघिका हुन्। परम्परागत रूपमा यी चाडहरू [[नेवार जाति|नेवार]]हरूले मनाउने गरेका भएता पनि पछिल्ला वर्षहरूमा यी चाडपर्वहरूमा अन्य काठमाडौँवासीहरूको पनि व्यापक सहभागिता रहेको छ। नेपालको राजधानी काठमाडौँमा विभिन्न राष्ट्रिय चाडपर्व मनाइन्छ। सहरमा ठुलो सङ्ख्यामा बसाइँ सर्दा पश्चिमबाट [[खस जाति|खस]], पूर्वबाट [[किराँत जाति|किराँत]], उत्तरबाट तिब्बती [[बोन धर्म|बोन]] र दक्षिणबाट [[मिथिला]] संस्कृति राजधानीमा भेटिन्छन् र एक आपसमा घुलमिल भइसकेका छन्। [[घोडेजात्रा|घोडे जात्रा]], [[इन्द्रजात्रा|इन्द्र जात्रा]], [[दसैँ|दशैं]], [[महाशिवरात्रि|शिवरात्री]] लगायतका पर्वहरू काठमाडौँका सबै हिन्दु र बौद्ध समुदायले भक्तिभाव र उत्साहका साथ मनाउँछन्। लागु गरिएका संहिताहरूमा सामाजिक नियमनले हिन्दु परम्परा र नैतिकतालाई समावेश गरेको छ। यिनीहरूलाई [[शाह वंश|शाह राजा]]हरू र यसअघिका राजाहरूले हिन्दु र बौद्ध धर्मका संरक्षकहरूको रूपमा अनुसरण गरेका थिए। काठमाडौँ र देशका अन्य भागमा देवी देवताको विशेष पूजामा शताब्दीदेखि सांस्कृतिक निरन्तरता कायम छ। यी देवताहरूमा [[अजिमा]], [[तलेजु भवानी]] र उनको अन्य रूप: [[देगुतलेजु]] र [[कुमारी (जीवित देवी)|कुमारी]] (जीवित देवी) समावेश छन्। कलात्मक भवनहरू अहिले मानिसहरूको दैनिक जीवनमा पूजा गर्ने ठाउँ बनेका छन्, त्यसैले वार्षिक चाडपर्वहरू मनाउन सूची कायम गरिएको छ। महानगरमा वर्ष भरिमा १३३ वटा पर्व मनाइन्छ। यसअघि उल्लेख गरिएका बाहेक काठमाडौँमा मनाइने केही परम्परागत चाडहरूमा [[दसैँ|बडा दशैं]], [[तिहार]], [[छठ]], [[माघे सङ्क्रान्ति|माघे संक्रान्ति]], [[नागपञ्चमी]], [[साउन शुक्ल पूर्णिमा|जनै पूर्णिमा]], पञ्चदान, [[तीज]]/[[ऋषिपञ्चमी|ऋषि पञ्चमी]], पाहां चह्रे, [[सेतो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा]], [[मातातीर्थऔँसी]] रहेका छन्। <gallery mode="packed"> चित्र:Sweta bhairava krt.jpg|इन्द्र जात्राको लागि स्वेत भैरव Ranipokhari during chhath festival.jpg|छठको समयमा रानी पोखरी HIndu Festival of Tihar 06.jpg|भाइटिकाको लागि सप्तरङ्गी थाल Sweets and fruits with Dashain jamara.jpg|दसैँको जमरा र प्रसाद </gallery> ==धर्म== {{bar box |title=काठमाडौँ महानगरमा बसोबास गर्ने धर्मावलम्बीहरू<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना"/> |titlebar=#Fcd116 |left1=धर्मावलम्बी |right1=प्रतिशत |float=right |bars= {{bar percent|[[हिन्दु धर्म|हिन्दु धर्म]]|#FF6600|८१.३}} {{bar percent|[[बौद्ध धर्म]]|#FFFF00|९}} {{bar percent|[[इस्लाम धर्म]]|#009000|४.४}} {{bar percent|अन्य|#808080|५.२}} <small>अन्य भित्र [[इसाई धर्म|क्रिस्चियन धर्म]], [[जैन धर्म]] र अन्य धर्मावलम्बीहरू (५.२%)</small> }} [[File:Chhetrapati Ganesh Temple in Kathmandu, Nepal..jpg|thumb|काठमांडू में क्षेत्रपाटी गणेश मंदिर]] ===हिन्दु धर्म=== काठमाडौँमा हिन्दु धर्म परापूर्वकालदेखि पालन गरिदै आएको छ। [[लिच्छवि राज्य]] (सन् ४०० देखि ७५०) अस्तित्वमा आएसँगै काठमाडौँ उपत्यकामा हिन्दु धर्म र यसभित्रका [[सवर्ण विवाह]], [[सामाजिक स्तरीकरण]] र [[नेपालमा जति व्यवस्था|जाति व्यवस्था]]को स्थापना भएको मानिन्छ। [[पशुपतिनाथ मन्दिर]], [[चाँगुनारायण मन्दिर]] र [[काष्ठमण्डप]] हिन्दुहरूका लागि विशेष महत्व राख्ने गरेका छन्। काठमाडौँ र वरपरका उपत्यकाका अन्य उल्लेखनीय हिन्दु मन्दिरहरूमा [[बज्रयोगिनी मन्दिर]], दक्षिणकाली मन्दिर, [[गुह्येश्वरी|गुह्येश्वरी मन्दिर]] र [[शोभा भगवती मन्दिर]] समावेश छन्। काठमाडौँबाट बग्ने [[बागमती नदी]]लाई हिन्दु र बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले पवित्र नदी मान्छन् र धेरै हिन्दु मन्दिरहरू यस नदीको किनारमा अवस्थित छन्। बागमतीको महत्व यस तथ्यमा पनि निहित छ कि यसको किनारमा हिन्दुहरूको दाहसंस्कार गरिन्छ र किराँतहरू यसको छेउमा पहाडमा गाडिन्छन्। नेपाली हिन्दु परम्परा अनुसार दाहसंस्कार गर्नुअघि शवलाई तीन पटक बागमतीमा डुबाउनु पर्छ। मुख्य शोक गर्ने (सामान्यतया पहिलो छोरा) जसले अन्त्येष्टि चितालाई जलाउँछ उसले दाहसंस्कार पछि तुरुन्तै पवित्र नदीको पानीमा स्नान गर्नुपर्छ। शवयात्रामा सामेल हुने धेरै आफन्तहरूले पनि बागमतीमा नुहाउँछन् वा दाहसंस्कारको अन्त्यमा आफ्नो शरीरमा पवित्र पानी छर्कन्छन् किनभने बागमतीले मानिसहरूलाई आध्यात्मिक रूपमा शुद्ध गर्ने विश्वास गरिन्छ। ===बौद्ध धर्म=== गौतम बुद्धको समयमा (ईशापूर्व ४८३ - ५६३) बौद्ध भिक्षुहरूको आगमनसँगै बौद्ध धर्म काठमाडौँमा आगमित भएको थियो। उनीहरूले साँखुमा वनविहार मठको स्थापना गरेका थिए। [[लुम्बिनी]]मा शाक्य वंशमाथि विरुढकद्वारा (शा. ईशापूर्व ४६१ - ४९१) आक्रमण भएपश्चात् त्यहाँबाट [[शाक्य]]हरू भागेपछि यो मठको पुनर्निर्माण गरिएको थियो। हिन्दु लिच्छवी युग (ईशापूर्व ४०० देखि ७५०) को समयमा विभिन्न मठहरू र आदेशहरू जारी गरिएपछि क्रमिक रूपमा [[नेवार बौद्ध धर्म]]को गठन भएको थियो, जुन अझै पनि [[हिन्दु धर्म|हिन्दु धर्म]]को प्राथमिक [[धार्मिक भाषा]] संस्कृतमा अभ्यास गरिन्छ। काठमाडौँ उपत्यकाको त्यो परम्परालाई पौराणिक राजकुमारी [[भृकुटी]] (सातौँ शताब्दी) र कलाकार [[अरनिको]] (सन् १२४५–१३०६)ले [[तिब्बत]] र [[चीन]]मा बौद्ध धर्म फैलाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए। नेवार बौद्ध धर्ममा आधारित काठमाडौँमा १०८ भन्दा बढी परम्परागत गुम्बाहरू (बहा: र बहाई) रहेका छन्। सन् १९६० को दशकदेखि काठमाडौँको स्थायी तिब्बती बौद्ध जनसङ्ख्या उल्लेख्य रूपमा बढेको छ र अहिले यस क्षेत्रमा पचासभन्दा बढी तिब्बती बौद्ध गुम्बाहरू छन्। यसका साथै नेवार बौद्ध धर्मको आधुनिकीकरणसँगै विभिन्न [[थेरवाद]] बिहारहरू स्थापना भएका छन्। ===किराँत मुन्धुम=== किराँत मुन्धुम नेपालको आदिवासी जनजाति प्रथाहरू मध्ये एक हो। यो [[किराँत जाति]]ले अभ्यास गर्ने गरेका छन्। किराँत धर्मका केही जीववादी पक्षहरू, जस्तै पुर्खाको पूजा (अजिमाको पूजा) पनि किराँत मूलका नेवारहरूमा पाइन्छ। प्राचीन किराँतहरूले पूजा गर्ने विश्वास भएका प्राचीन धार्मिक स्थलहरू, जस्तै पशुपतिनाथ, वाङ्गा आकाश भैरव (यलम्बर) र अजिमालाई अहिले काठमाडौँमा सबै धर्म मान्ने मानिसहरूले पुज्छन्। नेपालका अन्य भागबाट काठमाडौँ आएका किराँतहरूले सहरमा [[मुन्धुम]]को अभ्यास गर्ने गरेका छन्। ===इस्लाम धर्म=== काठमाडौँका मल्ल राजा रत्न मल्लले १५औँ शताब्दीमा [[कश्मीर]], [[लद्दाख]] र [[ल्हासा]]सँग व्यापार गर्न भारतीय मुसलमानहरूलाई यहाँ निम्तो दिएका थिए।<ref name="मुसलमान">{{cite web |last=यासमिन |first=चोम्पा मौसमी |title=Muslim cultural Practices in Nepal |trans-title=नेपालमा मुस्लिम सांस्कृतिक अभ्यासहरू |url=https://www.nepjol.info/index.php/pragya/article/download/34205/26905 |date=सन् २०२० |accessdate=वि.सं. २०७९ बैशाख ५ |language=अङ्ग्रेजी |page=३-४ |publisher=नेपाल जोल |archive-url=https://web.archive.org/web/20210212191611/https://www.nepjol.info/index.php/pragya/article/download/34205/26905 |archive-date=2021-02-12 }}</ref> व्यापारबाट सुरु भएको मुसलमानहरूको आगमनले अहिले बाक्लो रूप लिइसकेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://saptahik.com.np/history/2015/09/25/20150925183952 |title=काठमाडौँमा इस्लामिक आक्रमण |last=महर्जन |first=संजीवन |website=साप्ताहिक पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-04-18}}</ref> वि.सं. २०६८ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार काठमाडौँमा मुसलमानहरूको जनसङ्ख्या ४.४% पुगेको छ। इस्लाम धर्मावलम्बीहरूले [[ईद]], [[बकरी ईद]] लगायतका पर्वहरू मनाउने गरेका छन्। ===अन्य धर्म=== [[सिख धर्म]] मुख्यतया काठमाडौँको बालाजु र कुपण्डोलस्थित गुरुद्वारामा अभ्यास गरिन्छ। मल्लकालीन राजा जयजगत मल्लको पालामा सिख धर्मको आगमन नेपालमा भएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://nepalaaja.com/2019/11/20191112103456 |title=भब्य लंगर(भोजन) आयोजना |website=नेपाल आज |language=नेपाली |accessdate=2022-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205065553/https://nepalaaja.com/2019/11/20191112103456 |archive-date=2022-12-05 }}</ref>भारतमा ब्रिटिस शासनकालको समयमा करिब डेढ सय वर्ष अघि सिख समुदाय नेपाल प्रवेश गरेको उल्लेख गरिएको छ। [[जैन धर्म]] एउटा सानो समुदायद्वारा अभ्यास गरिन्छ। कमलपोखरीमा रहेको [[जैन मन्दिर, कमलपोखरी|जैन मन्दिर]]मा जैन धर्मावलम्बीहरूको उपस्थिति हुने गरेको छ। काठमाडौँमा मात्रै १७० गिर्जाघरहरू रहेको छ। यसका साथै यो सहरमा क्रिस्चियन मिसनरी अस्पतालहरू, कल्याणकारी संस्थाहरू र विद्यालयहरू पनि सञ्चालनमा छन्। भारतीय र बेलायती सेनामा सिपाहीका रूपमा सेवा गरेका नेपाली नागरिकहरू सेवामा रहँदा क्रिस्चियन धर्म ग्रहण गरेको हुनाले नेपाल फर्किएर पनि उनीहरूले यस धर्मलाई निरन्तरता दिइरहेका छन्। तिनीहरूले ईसाई धर्मको प्रसार र विशेष गरी काठमाडौँमा गिर्जाघरहरूको निर्माणमा योगदान दिएका छन्। ==शिक्षा== नेपालको सबैभन्दा पुरानो आधुनिक विद्यालय [[दरबार हाई स्कुल]]<ref>{{Cite web |url=https://ratopati.com/story/110927/2019/12/23/durbar-high-school |title=यस्तो बन्यो ‘दरबार हाई स्कुल’, डेढ महिनाभित्र हस्तान्तरण हुँदै |website=रातोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-04-23}}</ref> र सबैभन्दा पुरानो कलेज [[त्रि-चन्द्र कलेज|त्रिचन्द्र कलेज]]<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/feature/2021/08/31/163039228343273875.html |title=त्रिचन्द्र कलेज : शताब्दी लामो इतिहास, बर्खे झरीमा रुझिरहेछ ! [भिडियाे] |last=राई |first=गणेश |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-24}}</ref> दुवै काठमाडौँमा छन्। नेपालमा रैती दुनियाँको लागि शिक्षा निषेधित रहेको समयमा राणा वंशका सन्तानहरूको लागि शिक्षादीक्षाको प्रबन्धनको लागि तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा]]ले वि.सं. १९१० असोज २७ गते नेपालमा पहिलो औपचारिक विद्यालयको रूपमा दरबार हाई स्कुलको स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.newsofnepal.com/2018/10/15/151678/ |title=दरबार हाई स्कुल स्थापनाको १ सय ६६औँ दिवस मनाइयो |last=भट्टराई |first=प्रदीप |website=न्युज अफ नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-04-24}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/feature/2020/05/12/158927915025767644.html |title=कहिले खुल्ला दरबार हाई स्कुल ? |last=राई |first=गणेश |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-23}}</ref> विद्यार्थी र कलेजहरूको सङ्ख्या अनुसार नेपालको सबैभन्दा पुरानो र प्रतिष्ठित विश्वविद्यालयको रूपमा रहेको सबैभन्दा ठुलो [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] कीर्तिपुरमा रहेको छ। काठमाडौँमा नेपालकै उत्कृष्ट माध्यमिक विद्यालय र उच्च शिक्षाका लागि कलेजहरू रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/79242-79242 |title=उत्कृष्ट २० विद्यालय छनोट |last=पाण्डे |first=सूर्यप्रसाद |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-23}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.janaboli.com/post/118282 |title=चिन्नुहोस् यी हुन काठमाडौँका ११ सरकारी स्कुल, जहाँ प्राइभेटमा भन्दा राम्रो पढाई हुन्छ |date=2018-01-14 |website=जनबोली न्यूज नेटवर्क |language=नेपाली |accessdate=2022-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406050320/https://www.janaboli.com/post/118282 |archive-date=2023-04-06 }}</ref>नेपालका विभिन्न स्थानहरूबाट उच्च शिक्षा तथा स्तरीय शिक्षाका लागि विद्यार्थीहरू यहाँका उच्च माध्यमिक विद्यालय तथा कलेजहरूमा भर्ना लिने गरेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/others/178927-1557745380.html |title=‘काठमाडौँलाई शिक्षाको ‘हब’ बनाउन सकिन्छ’ |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-24}}</ref> महानगरपालिकाभित्र जम्मा ९२ वटा सामुदायिक विद्यालयम र ६४० वटा संस्थागत विद्यालय रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/kaatthmaaddaun-mhaangrkaa-sbai-vidyaalymaa-ab-sthaaniiy-paatthykrm-162266 |title=काठमाडौँ महानगरका सबै विद्यालयमा अब स्थानीय पाठ्यक्रम |last=पाण्डे |first=सूर्यप्रसाद |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-24}}</ref> शिक्षा मन्त्रालयले प्रत्येक वर्ष अनुगमन र मूल्याङ्कन गरेर नेपालका उत्कृष्ट विद्यालय तथा कलेजहरूको सूची जारी गर्ने गरेकोमा अधिकांश विद्यालय र कलेज यसै महानगरपालिकाभित्र पर्ने गरेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://kendrabindu.com/others/170815-1612474244.html |title=नेपालका उत्कृष्ट २५ प्लस टु (कक्षा ११, १२) |website=केन्द्रबिन्दु |language=नेपाली |accessdate=2022-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819011833/https://kendrabindu.com/others/170815-1612474244.html |archive-date=2022-08-19 }}</ref> ==अर्थतन्त्र== देशको आर्थिक विकासमा काठमाडौँको स्थान र भूभागले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। यो प्राचीन सहर उर्वर माटो, समतल भू-भाग र तालको किनारमा अवस्थित रहेको छ। यो भूगोलले कृषिमा आधारित समाज बनाउन मद्दत गरेको थियो। प्राचीन कालदेखि भारत र चीनको महत्वपूर्ण व्यापारिक नाकाको रूपमा यो सहर महत्त्वपूर्ण व्यापारिक केन्द्रको रूपमा स्थापित हुन पुगेको हो। काठमाडौँको व्यापार भारत र तिब्बतलाई जोड्ने रेशम मार्गको किनारमा फस्टाएको पुरानो पेशा हो। शताब्दीयौँदेखि, काठमाडौँका [[ल्हासा नेवार]] व्यापारीहरूले हिमालय पार गर्दै व्यापार सञ्चालन गर्दै मध्य एसियाभरि कला, शैली र बौद्ध धर्मलाई फैलाउन योगदान दिएका थिए। यो सहरको अन्य परम्परागत पेशाहरूमा खेती, धातु कला, काष्ठकला, चित्रकारी, सिलाई बुनाई र भाँडाहरू हुन्। काठमाडौँ नेपालको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण औद्योगिक र व्यापारिक केन्द्र हो। [[नेपाल स्टक एक्सचेन्ज]], [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]को प्रधान कार्यालय, [[नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ|उद्योग वाणिज्य सङ्घ]], राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बैङ्क, दूरसञ्चार कम्पनी, विद्युत प्राधिकरणलगायत विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घसंस्थाका मुख्य कार्यालयहरू काठमाडौँमा छन्। काठमाडौँका प्रमुख आर्थिक केन्द्रहरू [[न्यु रोड, काठमाडौँ|न्यु रोड]], दरबारमार्ग, [[असन, काठमाडौँ|असन]] र पुतलीसडक हुन्। काठमाडौँ महानगरपालिकाले राष्ट्रको कुल गार्हस्थ उत्पादनमा एक तिहाईको योगदान दिने गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/economy/526001-1621041624.html |title=काठमाडौँ अर्थतन्त्रको पनि राजधानी |last=ज्ञवाली |first=बालकृष्ण |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-04-28}}</ref> यो सहरभित्र वार्षिक आर्थिक उत्पादन करिब रु. ५५० बिलियन हुने गरेको छ। यो सहरमा बसोबास गर्ने प्रति व्यक्ति आय $२२०० रहेको छ जुन राष्ट्रको अन्य क्षेत्रको तुलनामा लगभग तीन गुना बढी छ। काठमाडौँबाट हस्तशिल्प, कलाकृति, कपडा, गलैँचा, पश्मिना, कागज निर्यात हुन्छ। व्यापार क्षेत्रबाट महानगरपालिकालाई २१% राजश्व उठ्ने गरेको छ। काठमाडौँ महानगरपालिकाले सङ्कलन गर्ने राजस्वको १९% योगदान उत्पादन क्षेत्रबाट हुने गर्दछ। महानगरपालिकाभित्र कपडा र गलैँचा सबैभन्दा उल्लेखनीय निर्मित उत्पादहरू हुन्। काठमाडौँमा अन्य आर्थिक क्षेत्रहरू कृषि (९%), शिक्षा (६%), यातायात (६%) तथा होटल र रेस्टुरेन्ट (५%) क्षेत्रले राजश्वमा साझेदारी गर्छन्। [[नेपाली कागज]] र [[पस्मिना (कपडा)|पस्मिना दोसल्ला]]को लागि काठमाडौँ प्रसिद्ध रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/kinmel/business/162197/ |title=४७ मुलुकमा नेपाली पश्मिना निर्यात |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-04-30 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/63991-63991 |title=गुमेको बजार फर्काउँदै पश्मिना |last=अर्याल |first=नवीन |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-04-30}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2014/12/223496 |title=नेपाली कागज : माग उच्च, जनशक्ति अभाव |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-04-30}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/kinmel/business/180273/ |title=लोक्ताबाट बन्ने नेपाली कागजको मापदण्ड तोकियो |last=सिटौला |first=सुनिता |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-04-30 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==पर्यटन== {{Main|काठमाडौँमा पर्यटन}} [[नेपालमा पर्यटन|पर्यटन]]लाई नेपालको अर्को महत्वपूर्ण उद्योग मानिन्छ। सन् १९५० पछि आएको वैश्विक राजनीतिक शृङ्खलामा परिवर्तनले देशमा पर्यटन क्षेत्रको आरम्भ भएको थियो। सन् १९५६ मा हवाई यातायातको स्थापना भएको थियो भने [[त्रिभुवन राजपथ]]को निर्माण भएसँगै काठमाडौँ र [[रक्सौल]] (भारत-नेपाल सीमामा रहेको) बीचको सडक यातायात सुरु भएको थियो। यस गतिविधिलाई प्रवर्द्धन गर्न काठमाडौँमा छुट्टाछुट्टै संस्थाहरू स्थापना भएको थियो जसमा [[नेपाल पर्यटन बोर्ड]], पर्यटन विभाग र नागरिक उड्डयन विभाग समावेश छन्। यसबाहेक, नेपाल विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटक सङ्घहरूको सदस्य बनेको थियो। अन्य राष्ट्रहरूसँग कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापनाले यो गतिविधिलाई अझ बढाएको छ। होटल उद्योग, पर्यटकीय संस्थाहरू, पर्यटक सहयोगीहरूको प्रशिक्षण र लक्षित प्रचार अभियानहरू नेपालमा र विशेष गरी काठमाडौँमा यस उद्योगको उल्लेखनीय वृद्धिको प्रमुख कारण हुन्। पर्यटन क्षेत्र देशको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण उद्योगहरू मध्येको एक हो। पर्यटन सहरका धेरैजसो मानिसहरूको आम्दानीको प्रमुख स्रोत हो। काठमाडौँमा वार्षिक लाखौं पर्यटकहरू आउने गरेका छन्। काठमाडौँको पशुपतिनाथ, स्वयम्भूनाथ, बौद्धनाथ, चाँगुनारायण र बुढानीलकण्ठलगायतका धार्मिकस्थलमा विश्वभरबाट हिन्दु र बौद्ध धर्मावलम्बीहरू आउने गर्दछन्। विदेशी पर्यटकहरूको नेपाल आगमनको रेकर्ड राख्ने कार्य सन् १९६४ देखि सुरु गरिएको थियो। माओवादी विद्रोहको कारण ओरालो लागेको पर्यटन उद्योग सो विद्रोहको समाप्तिपछि उदाएको थियो। सन् २००९ देखि सन् २०१९ सम्मको समयकालभित्र नेपालमा पर्यटक आगमनको सङ्ख्यामा उल्लेखनीय वृद्धि भएको थियो। त्यसपछि विश्वव्यापी [[२०१९-२० कोरोना भाइरस प्रकोप|कोरोना भाइरस महामारी]]का कारण दुई वर्ष डुबेको पर्यटन क्षेत्र पुनः उठ्ने जमर्को गरिरहेको छ। काठमाडौँको [[ठमेल]] क्षेत्र विदेशबाट आउने पर्यटकहरूको प्राथमिक अड्डा हो, जहाँ पर्यटकहरूको लागि खानपान गर्ने अतिथि घरहरू, रेस्टुरेन्टहरू, पसलहरू र पुस्तक पसलहरू रहेका छन्। यसै प्रकार विदेशी पर्यटकहरूमाझ लोकप्रिय बनिरहेको अर्को छिमेकी क्षेत्र झमेल हो। यो टोलको वास्तविक नाम झम्सीखेल हो जसलाई ठमेलसँगै व्यवहार मिलाउन झमेल भन्ने गरिन्छ। सन् १९६० देखि सन् १९७० को समयकालमा हिप्पीहरूले लोकप्रिय बनाएको फ्रिक स्ट्रिट जसलाई स्थानीयहरू [[झोछेँ टोल]] भन्छन् यो समेत काठमाडौँको मौलिक पर्यटकहरूको अड्डा हो। यो ठमेलको लोकप्रिय विकल्प हो। तिब्बतको पुरानो व्यापारि मार्ग र परम्परागत बजार [[असन, काठमाडौँ|असन]]ले समेत पर्यटकहरू आकर्षित गर्ने गर्दछ। सन् १९५० मा नेपालको राजनीतिक परिवेशमा आएको परिवर्तनपछि पर्यटन उद्योग खुलेपछि होटल उद्योगमा उल्लेख्य सुधार आएको थियो। अहिले काठमाडौँभित्र हायात रिजेन्सी, द्वारिकाज, होटल याक एन्ड यती, द एभरेस्ट होटल, होटल र्‍याडिसन, होटल देल अन्नपूर्ण, द मल्ल होटल, [[शङ्कर होटल|शंकर होटल]], साङ्ग्रिला होटल (साङ्ग्रिला होटल समूहद्वारा सञ्चालित नभएको) जस्ता धेरै विलासी होटलरू रहेका छन्। काठमाडौँभित्र रहेका चार तारे होटलहरूमा होटल वैशाली, अकामा होटल, होटल नारायणी, द ब्लु स्टार र ग्रान्ड होटलहरू छन्। गार्डेन होटल, होटल एम्बेसेडर र अलोहा इन काठमाडौँका तीन तारे होटल हुन्। क्यासिनो भएका पाँचतारे होटेलहरूमध्ये हायात रिजेन्सी, होटल देल अन्नपूर्ण र याक एन्ड यती जस्ता होटलहरू पर्छन्। <gallery mode="packed"> चित्र:Hyatt Regency Kathmandu Hotel.jpg|[[हयात रिजेन्सी काठमाडौँ|हायात रिजेन्सी]] चित्र:Shanker.jpg|होटल शंकर चित्र:Legal hashish shop in Kathmandu, Nepal in 1973.jpg|सन् १९७३ ताका झोछेँ टोल चित्र:Old Kathmandu0761.JPG|असन बजार </gallery> ==स्वास्थ्य संस्थानहरू== नेपालका केन्द्रीय अस्पतालहरू [[वीर अस्पताल|बीर अस्पताल]], सहिद गङ्गालाल राष्ट्रिय ह्रदयरोग केन्द्र, सहिद शुक्रराज सरूवा रोग नियन्त्रण अस्पताल, [[नेपाल आँखा अस्पताल]] त्रिपुरेश्वर, [[तिलगङ्गा आँखा अस्पताल|तिलगङ्गा आँखाकेन्द्र]], [[कुष्ठरोग अस्पताल]], टोखा नेपाली सेनाका [[त्रिचन्द्र सैनिक अस्पताल|त्रिचन्द्र अस्पताल]], [[वीरेन्द्र सैनिक अस्पताल]], पायोनिएर अस्पताल, शसस्त्र प्रहरीको [[ज्ञानेन्द्र शसस्त्र प्रहरी अस्पताल]], [[नेपाल प्रहरी]]को [[वीरेन्द्र प्रहरी अस्पताल]], त्रिभुवन विश्वविद्यालय चिकित्सासास्त्र अध्यान संस्थानको [[त्रिवि शिक्षण अस्पताल|शिक्षण अस्पताल महाराजगंज]], [[नेपाल मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल|नेपाल मेडिकल कलेज]] शिक्षण अस्पताल सिनामङ्गल, [[आयुर्वेद चिकित्सालय, नरदेवी|आयुर्वेदिक अस्पताल नरदेवी]], सुस्माकोइराला प्लास्टिक सर्जरी अस्पताल सांखु का साथै नर्भिक, मेडीकेयर, काठमाडौँ मोडेल अस्पताल लगायतका प्रसिद्ध थुप्रै निजी तथा सामुदायिक अस्पतालहरू पनि यहाँ रहेका छन। == खेलकूद == [[चित्र:Dasarath_Rangasala_Stadium.jpg|thumb|[[दशरथ रङ्गशाला]]]] [[फुटबल खेल|फुटबल]] र [[क्रिकेट]] नेपालको युवा पुस्ता बीच सबैभन्दा लोकप्रिय खेल हो। यो नगरमा विभिन्न खेल मैदानहरू रहेका छन्। [[राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल|राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्]]ले नेपालमा हुने विभिन्न खेलकूद प्रतियोगिताहरू नियमन र सञ्चालन गर्ने गर्दछ। सहरको एकमात्र अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल रङ्गशाला त्रिपुरेश्वरको छेउछाउमा रहेको [[दशरथ रङ्गशाला]] हो। यो रङ्गशालामा फुटबल खेल र सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना हुने एक बहुउद्देश्यीय रङ्गशाला हो। नेपालको सबैभन्दा ठुलो रङ्गशालाको रूपमा रहेको दशरथ रङ्गशालाको निर्माण सन् १९५६ मा सकिएको थियो। यस रङ्गशालाको दर्शक क्षमता २५ हजार रहेको छ। यस मैदानमा प्रत्येक वर्ष [[सहिद स्मारक ए-डिभिजन लिग|सहिद स्मारक लिग]] पनि आयोजना गरिन्छ। [[दक्षिण एसियाली खेलकुद १९९९|आठौं दक्षिण एसियाली खेलकुद]] काठमाडौँमा आयोजना हुनुअघि चिनियाँ सरकारको सहयोगमा रङ्गशालाको मर्मतसम्भार गरी फ्लडलाइट जडान गरिएको थियो। [[आरसीटि क्लब|रानीपोखरी कर्नर टोली]] (आरसिटी), [[सङ्कटा क्लब]] र [[एनआरटी क्लब|न्युरोड टोली]] (एनआरटी) जस्ता नेपालका पुराना फुटबल क्लबहरू काठमाडौँको गृह फुटबल टोली हो। अन्य प्रमुख फुटबल क्लबहरूमा [[मनाङ- मर्स्याङ्दी क्लब]], [[मछिन्द्र फुटबल क्लब]], [[नेपाल आर्मी फुटबल टिम|नेपाल आर्मी क्लब]] र [[नेपाल पुलिस फुटबल क्लब|नेपाल पुलिस क्लब]] रहेका छन्। यङ्गाल स्पोर्ट्स क्लब जस्ता नेपालका केही पुराना क्रिकेट क्लबहरूको घर पनि काठमाडौँ हो। [[एभरेष्ट प्रिमियर लिग]]मा काठमाडौँ किङ्स इलाभेनले काठमाडौँको प्रतिनिधित्व गर्दछ। == यातायात सेवा == === सडक === नेपालको आर्थिक सर्वेक्षण २०७७/०७८ मा उल्लेख भए अनुसार नेपालमा रहेका सम्पूर्ण राजमार्गहरूको सडकको कुल लम्बाइ ३३,५२८ किलोमिटर रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/sddkko-smrddhi-191315 |title=सडकको समृद्धि |last=कार्की |first=सुनिता |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> यो सडक सञ्जालले देशको आर्थिक विकासमा विशेष गरी कृषि, बागवानी, तरकारी खेती, उद्योग तथा पर्यटनको क्षेत्रमा मद्दत गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2014-11-28/399345.html |title=नेपालमा सडक: दक्षिण एसियाकै कमजोर |last=गजुरेल |first=आशीष |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |script-title=देवनागरी |accessdate=2022-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817024245/https://ekantipur.com/ampnews/2014-11-28/399345.html |archive-date=2022-08-17}}</ref> [[पहाडी प्रदेश (नेपाल)|पहाडी भूभाग]]लाई हेर्दा काठमाडौँको यातायात मुख्यतया सडक र हवाई मार्गबाट ​​हुने गरेको छ। काठमाडौँलाई [[त्रिभुवन राजपथ|त्रिभुवन राजमार्ग]]ले दक्षिणमा [[भारत]], पश्चिममा [[पृथ्वी राजमार्ग]] र उत्तरमा [[अरनिको राजमार्ग]]ले [[चीन]]सँग जोडेको छ। [[बिपी राजमार्ग]]ले [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]]हुँदै काठमाडौँलाई नेपालको पूर्वी भागसँग जोड्छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.enepalese.com/2017/01/113739.html |title=बिपी राजमार्गले फेरियो जीवनशैली |website=ईनेपलिज |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.arthadainik.com/news/4898 |title=​यसरी फेरिदियो बिपी राजमार्गले किसानको जीवनशैली |website=आर्थिक दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> राष्ट्रिय गौरवको आयोजनामध्येको एक काठमाडौँ-तराई द्रुत मार्ग निर्माणाधीन छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/news/2021/03/28/161689541262445937.html |title=काठमाडौँ-तराई द्रुतमार्ग : खोकना छाडेर निजगढतर्फ काम |last=खतिवाडा |first=विमल |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> यो मार्ग तराईलाई उपत्यकासँग जोड्ने सबैभन्दा छोटो मार्ग हुनेछ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/news/2020/05/27/159059069757142500.html |title=द्रुतमार्गको काम दोस्रो चरणमा |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> साझा यातायातले काठमाडौँ र वरपरको उपत्यकामा नियमित बस सेवा प्रदान गर्दछ। माइक्रो बस कम्पनीहरू सहित अन्य बस कम्पनीहरूले धेरै अनिश्चित मार्गहरूमा आफ्नो सेवा सञ्चालन गर्ने गर्छन्। वि.सं. २०३२ सालमा चीन सरकारको सहयोगमा उपलब्ध भएको २२ वटा ट्रलीबसले काठमाडौँ त्रिपुरेश्वरदेखि भक्तपुरको सूर्यविनायकसम्म १३ किलोमिटरको रुटमा सेवा प्रदान गर्ने गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.abhiyandaily.com/newscategory-detail/323329 |title=ट्रलीबसको गुमनाम अन्त्य |last=बजगाईं |first=काशीराम |website=अभियान दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409084619/https://abhiyandaily.com/newscategory-detail/323329 |archive-date=2023-04-09 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://jhannaya.nayapatrikadaily.com/news-details/219/2019-05-11 |title=ट्रलीबस नोस्टाल्जिया |last=प्रजापति |first=रत्न |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2016/03/403518 |title=किन सदुपयोग हुन सकेन चिनियाँ सहयोग ? |last=अर्याल |first=नवीन |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> === हवाई === काठमाडौँ उपत्यकालाई सेवा गर्ने मुख्य अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]] हो।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/nepaalii-uddaanko-grvilo-itihaas-185031 |title=नेपाली उडानको गर्विलो इतिहास |last=शेर्पा |first=फूर्वा |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> यो सहरको केन्द्रबाट लगभग ६ किलोमिटरको दूरीमा रहेको छ र [[नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण]]द्वारा सञ्चालित छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/15291 |title=त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल दक्षिण एसियाकै महँगो |last=ओझा |first=शरद |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref><ref>{{Cite book |last=अर्याल |first=श्रीहरि |url=https://books.google.com.np/books?id=MNlWEAAAQBAJ |title=बानेश्वरको सेरोफेरो |date=2021-10-29 |page=१२६ |publisher=सौजन्य अर्याल |language=नेपाली}}</ref> विमानस्थलमा एउटा आन्तरिक र एउटा अन्तर्राष्ट्रिय गरी दुईवटा टर्मिनलहरू छन्। हाल, यसले [[युरोप]], [[एसिया]] र [[मध्य पूर्व]]का [[इस्तानबुल विमानस्थल|इस्तानबुल]], [[इन्दिरा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|दिल्ली]], [[छत्रपति शिवाजी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|मुम्बई]], [[केम्पेगौडा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|बेङ्गलोर]], [[नेताजी सुभाष चन्द्र बोस अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|कोलकाता]], [[चाङ्गी विमानस्थल|सिङ्गापुर]], [[सुवर्णभूमि विमानस्थल|बैङ्कक]], [[क्वालालम्पुर अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|क्वालालम्पुर]], [[शाहजलाल अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|ढाका]], [[पारो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|पारो]], [[ल्हासा गोनगार विमानस्थल|ल्हासा]], [[चेङ्दु अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|चेङ्दु]], [[ग्वाङ्झाउ बाइयुन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|ग्वाङ्झाउ]] र [[हङकङ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|हङकङ]] जस्ता विश्वभरका ३० सहरहरूलाई जोडेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://nepalsamaya.com/economy/2022-06-20-162931 |title=यस्ता छन् त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट उडान भर्ने विभिन्न देशका एयरलाइन्स |website=नेपाल समय |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817025751/https://nepalsamaya.com/economy/2022-06-20-162931 |archive-date=2022-08-17 }}</ref> सन् २०१३ देखि [[टर्किस एअरलाइन्स]]ले इस्तानबुललाई काठमाडौँसँग जोड्छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2013/09/111117 |title=टर्किस एयरको काठमाडौँ सिधा उडान सुरु |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> [[ओमान एअर]]ले पनि सन् २०१० देखि [[मस्कट, ओमान|मस्कट]]लाई काठमाडौँसँग जोड्छ। [[नेपाल वायुसेवा निगम|नेपाल एयरलाइन्स]]ले सन् २०२० मार्च २ देखि [[नारिता अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|टोकियो-नारिता]] उडान सुरु गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://deshsanchar.com/2019/08/13/235758/ |title=नेपाल-जापान उडान अगस्ट २९ देखि |date=2019-08-13 |website=देशसञ्चार |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> देशभरका विभिन्न सहरहरूसँग क्षेत्रीय रूपमा [[बुद्ध एयर|बुद्ध एअर]], [[नेपाल वायुसेवा निगम|नेपाल एअरलाइन्स]], [[श्री एअरलाइन्स|श्री एयरलाइन्स]] र [[यति एयरलाइन्स|यती एअरलाइन्स]] लगायतका धेरै नेपाली वायुसेवा कम्पनीहरू उडान भर्ने गरेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://ratopatinews.com/?p=13681 |title=बिहीबारदेखि हवाई उडान सुरुः दैनिक ६४ आन्तरिक उडान, ९ कम्पनीबाट अन्तराष्ट्रिय उडान |website=रातोपाटी समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220817024247/https://ratopatinews.com/?p=13681 |archive-date=2022-08-17 }}</ref> === रोपवे सेवा === [[नेपालमा रोपवे सेवा|रोपवे]] पहाडी इलाकाको अन्य महत्वपूर्ण यातायातको साधन हो। काठमाडौँ र हेटौँडाबीच सञ्चालन भएको {{convert|43|km|mi|abbr=on}} लामो रज्जुमार्ग सेवाले प्रतिघण्टा २५ टन सामान ढुवानी गर्ने गरेको थियो। कम बोक्ने क्षमता र मर्मतसम्भार समस्याहरूको कारण पछि यो सेवालाई बन्द गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://shilapatra.com/detail/19749/ |title=रोपवे पुनः सञ्चालन गर्न अध्ययन |website=शिलापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> [[राणा वंश|राणाकाल]]मै काठमाडौँको [[मातातीर्थ]]देखि [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]]को ढोरसिङसम्म {{convert|22|km|0|abbr=on}}भन्दा बढी लम्बाइको रज्जुमार्ग निर्माण गरिएको थियो, जसले प्रतिघण्टा ८ टन सामान ढुवानी गर्ने गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/63875-63875 |title=पुनःसञ्चालन हुँदै हेटौँडा-मातातीर्थ रोपवे |last=बास्कोटा |first=राजु |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> हाल काठमाडौँको [[चन्द्रागिरी केबलकार|चन्द्रागिरी पहाड]]मा केबलकार सेवा सञ्चालन भइरहेको छ। == भगिनी सहर == काठमाडौँको निम्नलिखित सहरहरूसँग भगिनी सम्बन्ध रहेको छ: ===राष्ट्रिय=== {{div col|colwidth=20em}} *{{flagicon|NEP}} [[अमरगढी नगरपालिका]]<ref name="सम्बन्ध">{{Cite web |url=https://www.lokpath.com/story/437499 |title=काठमाडौँ महानगरले गाँस्यो थप दुई नगरसँग भगिनी सम्बन्ध |website=लोकपथ |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818030944/https://www.lokpath.com/story/437499 |archive-date=2022-08-18 }}</ref> *{{flagicon|NEP}} [[चन्दननाथ नगरपालिका]]<ref>{{Cite web |url=https://www.lokpath.com/story/343140 |title=चन्दननाथ र काठमाडौँ भगिनी सम्बन्धलाई औपचारिकता |website=लोकपथ |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818030946/https://www.lokpath.com/story/343140 |archive-date=2022-08-18 }}</ref> *{{flagicon|NEP}} [[मेलम्ची नगरपालिका]]<ref>{{Cite web |url=https://farakdhar.com/story/42684/ |title=काठमाडौँ महानगर र मेलम्चीबीच भगिनी सम्बन्ध, महानगरको सहयोगमा पार्क बन्ने |website=फरकधार |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818030944/https://farakdhar.com/story/42684/ |archive-date=2022-08-18 }}</ref> *{{flagicon|NEP}} [[पाख्रीबास नगरपालिका]]<ref name="सम्बन्ध"/> *{{flagicon|NEP}} [[रामग्राम नगरपालिका]] {{div col end}} ===अन्तर्राष्ट्रिय=== {{div col|colwidth=20em}} *{{flagicon|CHN}} [[ल्हासा]], चीन<ref>{{Cite web |url=https://bigulnews.com/story/2019/07/28/4985/ |title=ल्हासा नगरसँग भगिनी सम्बन्ध विस्तार गर्न काठमाडौँ महानगरका मेयर चीन हानिए… |website=बिगुल समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> *{{flagicon|CHN}} [[चेङ्दु]], चीन<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/61263-61263 |title=काठमाडौँ - चेङ्दु भगिनी सम्बन्ध (भिडियो) |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> *{{flagicon|CHN}} [[सियान]], चीन<ref>{{Cite web |url=https://www.newsofnepal.com/2018/02/24/84655/ |title=सम्बन्ध गाँस्दै मिति बिर्संदै |last=ढकाल |first=ईश्वरराज |website=न्युज अफ नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-08-18}}</ref> *{{flagicon|CHN}} [[सेन्जेन|शेनझेन]], चीन *{{flagicon|CHN}} [[नान्जिङ]], चीन *{{flagicon|CHN}} [[जिन्झाउ]], चीन *{{flagicon|CHN}} [[लान्चोउ]], चीन *{{flagicon|USA}} [[बोल्डर, कोलोराडो|बोल्डर]], संयुक्त राज्य *{{flagicon|USA}} [[युजिन, ओरेगन|युजिन]], संयुक्त राज्य<ref>{{Cite web |url=https://www.eugene-or.gov/369/Sister-Cities |title=Sister Cities |trans-title=भगिनी सहरहरू |website=www.eugene-or.gov |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2022-08-17}}</ref> *{{flagicon|USA}} [[फ्रेडरिकवर्ग, भर्जिनिया|फ्रेडरिकवर्ग]], संयुक्त राज्य<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2018/09/707895 |title=काठमाडौँ महानगर र अमेरिकाको फ्रेडरिक्सवर्गबीच भगिनी सम्बन्ध स्थापित |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17}}</ref> *{{flagicon|USA}} [[रोचेस्टर, मिन्नेसोटा|रोचेस्टर]], संयुक्त राज्य *{{flagicon|JPN}} [[मात्सुमोतो, नगानो|मात्सुमोतो]], जापान<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/mhaangrko-15-shrsng-bhginii-smbndh-1-134688 |title=महानगरको १५ सहरसँग भगिनी सम्बन्ध |last=अर्याल |first=उपेन्द्र |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-08-18}}</ref> *{{flagicon|PRK}} [[प्योङयाङ]], उत्तर कोरिया<ref name="भगिनी सम्बन्ध सहर"/> *{{flagicon|KOR}} [[सियोल]], दक्षिण कोरिया<ref name="भगिनी सम्बन्ध सहर"/> *{{flagicon|IND}} [[बनारस|वाराणसी]], भारत<ref name="भगिनी सम्बन्ध सहर"/> *{{flagicon|BLR}} [[मिन्स्क]], बेलारुस<ref name="भगिनी सम्बन्ध सहर">{{Cite web |url=http://kathmanduonline.gov.np/news/detail/115 |title=इन्द्रजात्रामा भगिनी सम्बन्ध भएका नगर प्रमुखहरूलाई निमन्त्रणा गरिने |website=मेट्रो न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810162253/http://kathmanduonline.gov.np/news/detail/115 |archive-date=2022-08-10 }}</ref> *{{flagicon|MMR}} [[याङ्गुन]], म्यानमार<ref name="भगिनी सम्बन्ध सहर"/> *{{flagicon|ESP}} [[म्याड्रिड]], स्पेन<ref>{{Cite web |url=https://www.jaljalakhabar.com/2018/02/58754/ |title=काठमाडौँ र स्पेनको मड्रिड सहरबीच भगिनी सम्बन्ध स्थापना |date=2018-02-26 |website=जलजला खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-08-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.kharibot.com/news-details/2708/2017-09-23 |title=काठमाडौँ महानगरपालिका र स्पेनको शहर म्याड्रिडबीच भगिनी सम्बन्ध शुरु |website=खरिबोट |language=नेपाली |accessdate=2022-08-18}}</ref> <!--rest - other form of cooperation and/or twinning ended--> {{div col end}} ====प्रस्तावित भगिनी सहरहरू==== *{{flagicon|THA}} [[बैङ्कक]], थाइल्यान्ड<ref>{{Cite web |url=https://farakdhar.com/story/91048/ |title=काठमाडौँ महानगरले इन्द्रजात्रामा भगिनी सम्बन्ध भएका नगरप्रमुखलाई निमन्त्रणा गर्ने |website=फरकधार |language=नेपाली |accessdate=2022-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818030946/https://farakdhar.com/story/91048/ |archive-date=2022-08-18 }}</ref> *{{flagicon|PAK}} [[इस्लामाबाद]], पाकिस्तान<ref>{{Cite web |url=http://old.kathmandu.gov.np/ne/content/%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%8C-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A7 |title=काठमाडौ महानगरपालिकाको अन्तराष्ट्रिय सम्बन्ध |website=काठमाडौँ महानगरपालिका, नगर कार्यपालिकाको कार्यालय |language=नेपाली |accessdate=2022-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818030945/http://old.kathmandu.gov.np/ne/content/%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%8C-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A7 |archive-date=2022-08-18 }}</ref> *{{flagicon|NEP}} [[खाँदबारी नगरपालिका]]<ref>{{Cite web |url=https://sambahak.com/2022/07/23/%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A1%E0%A5%8C%E0%A4%81-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%B0/ |title=काठमाडौँ महानगरपालिका र खाँदाबारी नगरपालिकाबीच भगिनी सम्बन्धका बारेमा छलफल |date=2022-07-23 |website=सम्वाहक |language=नेपाली |accessdate=2022-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220802210402/https://sambahak.com/2022/07/23/%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%a0%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a1%e0%a5%8c%e0%a4%81-%e0%a4%ae%e0%a4%b9%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a4%97%e0%a4%b0%e0%a4%aa%e0%a4%be%e0%a4%b2%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be-%e0%a4%b0/ |archive-date=2022-08-02 }}</ref> == उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू == {{div col|colwidth=20em}} *[[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]] *[[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] *[[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]] *[[भीमसेन थापा]], नेपालको प्रधानमन्त्री *[[जङ्गबहादुर राणा]], नेपालको प्रधानमन्त्री *[[रणजङ्ग पाँडे]], नेपालको प्रधानमन्त्री *[[गेहेन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा]], नेपालको पहिलो वैज्ञानिक *[[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]], लेखक *[[नेपालका सहिदहरू|नेपालका सहिद]]: **[[धर्मभक्त माथेमा]] **[[गङ्गालाल श्रेष्ठ]] *[[मदनकृष्ण श्रेष्ठ]], अभिनेता र हास्य कलाकार *[[हरिवंश आचार्य]], अभिनेता र हास्य कलाकार *[[मनिषा कोइराला]], बलिउड अभिनेत्री *[[राजेश हमाल]], अभिनेता *[[अमृता आचार्य]], अभिनेत्री *[[अनुराधा कोइराला]], समाजसेवी *[[पुष्पा बस्नेत]], समाजसेवी *[[बैकुण्ठ मानन्धर]], म्याराथन धावक *[[पारस खड्का]], क्रिकेट खेलाडी *[[गगन थापा]], राजिनीतिज्ञ *[[प्रकाशमान सिंह]], राजिनीतिज्ञ *[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]], नगर प्रमुख{{div col end}} == चित्र दीर्घा == <gallery mode="packed"> चित्र:City under a cloudy sky.jpg|[[शिवपुरी नागार्जुन राष्ट्रिय निकुञ्ज|शिवपुरी पहाड]]बाट देखिएको उपत्यका चित्र:Simha durbar.jpg|[[सिंहदरबार]] चित्र:Kathmandu Durbar Square, Maju Dega 2, Nepal.jpg|[[हनुमान ढोका|बसन्तपुर दरबार क्षेत्र]] चित्र:Entrance to a building, Kathmandu, Nepal.jpg|दरबार क्षेत्रमा रहेको एक भवनको प्रवेशद्वार चित्र:Kathmandu Darbar0606 Kumari.JPG|[[कुमारी (जीवित देवी)|कुमारी]] रथयात्रा चित्र:Ghantaghar and Jacaranda.jpg|[[घण्टाघर (काठमाडौँ)|घण्टाघर]] र वरपरका क्षेत्र चित्र:Dharhara 2072.JPG| सन् २०१४ मा [[धरहरा]] चित्र:In Kathmandu 17 May 2019 1.jpg|[[बौद्धनाथ]]को गल्ली </gallery> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Wikivoyage|Kathmandu|काठमाडौँ}} {{Commonscat|Kathmandu|काठमाडौँ}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{क्षेत्रका आधारमा एसियाका राजधानीहरू}} {{नेपालका सङ्घीय तथा प्रादेशिक राजधानीहरू}} {{नेपालका महानगरीय नगरपालिकाहरू}} [[श्रेणी:एसियाका राजधानी सहरहरू]] [[श्रेणी:नेपालका महानगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँ]] [[श्रेणी:नेपालका राजधानी सहरहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०१० मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] f476f4jatj0498v1pijkyori792cqpo 0 1971 1393499 1393152 2026-10-31T08:41:48Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393499 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|उत्तरी युरोपमा अवस्थित ऐक देश}} {{बारेमा|गणतन्त्र लात्भिया}} {{Infobox country | conventional_long_name = गणतन्त्र लात्भिया | common_name = लात्भिया | native_name = {{ubl|{{native name|lv|Latvijas Republika}}|{{native name|ltg|Latvejas Republika}}|{{native name|liv|Leţmō Vabāmō}}}} | image_flag = Flag of Latvia.svg | alt_flag = लात्भियाको झण्डा | image_coat = Coat of arms of Latvia.svg | alt_coat = लात्भियाको निशान छाप | national_anthem = ''Dievs, svētī Latviju!''<br />{{small|({{Lang-ne|"भगवानले लात्भियालाई आशिष दिनुहुन्छ!"}})}}<div style="padding-top:0.5em;">{{center|[[File:Latvian National Anthem.ogg]]}}</div> | image_map = EU-Latvia.svg | map_caption = {{map caption |location_color=गाढा हरियो |region=युरोप |region_color=गाढा खैरो |subregion= [[युरोपेली सङ्घ]] |subregion_color=हरियो |legend=EU-Latvia.svg}} | capital = [[रिगा]] | coordinates = {{Coord|56|57|N|24|6|E|type:city}} | largest_city = राजधानी | official_languages = [[लात्भियाली भाषा|लात्भियाली]]^क | ethnic_groups = {{unbulleted list | ६२.५% लात्भियाली | २४.७% रुसी | 3.2% बेलारुसी | २.२% युक्रेनी | १.९% पोल्यान्डेली | १.१% लिथुआनियाली | ०.२% रोमानी | ०.२% यहूदी | {{nowrap|३.६% अन्य{{\}}<br />नछुट्याइएको}} }} | ethnic_groups_year = सन् २०१९<ref name=nat>{{cite web |author=Social Statistics Department of Latvia |title=Pastāvīgo iedzīvotāju etniskais sastāvs reģionos un republikas pilsētās gada sākumā |url=https://www.csb.gov.lv/lv/statistika/statistikas-temas/iedzivotaji/iedzivotaju-raditaji/tabulas/irg070/atsevisku-tautibu-iedzivotaju-skaits-ta |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613102205/https://www.csb.gov.lv/lv/statistika/statistikas-temas/iedzivotaji/iedzivotaju-raditaji/tabulas/irg070/atsevisku-tautibu-iedzivotaju-skaits-ta |url-status=dead |archive-date=13 June 2020 |publisher=Social Statistics Department of Latvia |access-date=23 July 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200613102205/https://www.csb.gov.lv/lv/statistika/statistikas-temas/iedzivotaji/iedzivotaju-raditaji/tabulas/irg070/atsevisku-tautibu-iedzivotaju-skaits-ta |date=13 June 2020 }}</ref> | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |८०.०% [[इसाई धर्म|इसाई]] |—34.3% [[लुथरवादी]] |—२५.१% [[रोमन क्याथोलिक]] |—१६.९% [[रूढीवादी]] |—३.७% अन्य इसाई|१८.३% [[अधार्मिकता|धर्म इतर]] |१.७% अन्य}} | religion_year = सन् २०११ | religion_ref = | demonym = लात्भियाली | government_type = [[एकात्मक राज्य|एकात्मक]] [[संसदीय व्यवस्था|संसदीय]] [[गणतन्त्र|संवैधानिक गणतन्त्र]] | leader_title1 = [[राष्ट्रपति]] | leader_name1 = [[एगिल्स लेभित्स]] | leader_title2 = [[प्रधानमन्त्री]] | leader_name2 = Krišjānis Kariņš | legislature = [[साइमा]] | sovereignty_type = [[स्वतन्त्रता|स्वतन्त्र]] | sovereignty_note = [[जर्मनी]] र [[सोभियत सङ्घ]]बाट | established_event1 = घोषणा<ref name=Germanis /> | established_date1 = १८ नोभेम्बर १९१८ | established_event2 = मान्यता प्राप्त | established_date2 = २६ जनवरी १९२१ | established_event3 = {{nowrap|हालको संविधान}} | established_date3 = ७ नोभेम्बर १९२२ | established_event4 = [[लात्भिया सोभियत समाजवादी गणतन्त्र#पतन, सन् १९९०–१९९१|सोभियत सङ्घको पतन पछि]] | established_date4 = २१ अगस्ट १९९१ | established_event5 = [[युरोपेली सङ्घ]]मा आवद्ध | established_date5 = १ मे २००४ | area_km2 = ६४,५८९ | area_rank = १२२औँ <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_sq_mi = २४,९३८ <!--Do not remove per [[WP:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | percent_water = २.०९ (सन् २०१५)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=2020-10-11|publisher=[आर्थिक सहयोग तथा विकास सङ्गठन|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> | population_estimate = १९,०७,६७५<ref name="Population – January 2020">{{Cite web|url=https://www.csb.gov.lv/en/statistics/statistics-by-theme/population/number-and-change/key-indicator/population-number-its-changes-and-density|title=Population number, its changes and density &#124; Central Statistical Bureau of Latvia|website=www.csb.gov.lv}}</ref> | population_census = २०,७०,३७१<ref name="Total population – 2011">{{cite web|url=http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-census-2011-key-indicators-33613.html|title=Population Census 2011 – Key Indicators|date=2 April 2012|publisher=Central Statistical Bureau of Latvia|access-date=2 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120610225219/http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-census-2011-key-indicators-33613.html|archive-date=10 June 2012|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120610225219/http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-census-2011-key-indicators-33613.html |date=10 June 2012 }}</ref> | population_estimate_year = सन् २०२० | population_estimate_rank = १४७औँ | population_census_year = सन् २०११ | population_density_km2 = २९.६ | population_density_sq_mi = ७७ <!--Do not remove per [[WP:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | population_density_rank = १४७औँ | GDP_PPP = $६३.५३९ अर्ब<ref name=wb>{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=941,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPRPPPPC,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=Latvia |publisher=IMF}}</ref> | GDP_PPP_year = सन् २०२१ | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = $33,393<ref name=wb /> | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = $३७.७२० अर्ब<ref name=wb /> | GDP_nominal_year = सन् २०२० | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_per_capita = $१९,८२४<ref name=wb /> | GDP_nominal_per_capita_rank = | Gini = ३५.२ <!--number only--> | Gini_year = सन् २०१९ | Gini_change = घट्दो <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tessi190&plugin=1 |title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey |publisher=Eurostat |website=ec.europa.eu |access-date=20 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320064533/https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tessi190&plugin=1 |archive-date=20 March 2019 |url-status=live }}</ref> | Gini_rank = | HDI = ०.८६६ <!--number only--> | HDI_year = सन् २०१९<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = बढ्दो<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = 37th | currency = [[युरो]] (€) | currency_code = EUR | time_zone = [[पूर्वीय युरोपेली समय]] | utc_offset = +२ | utc_offset_DST = +३ | time_zone_DST = [[पूर्वीय युरोपेली ग्रीष्मकालिन समय]] | drives_on = दायाँ | calling_code = +३७१ | cctld = .lv^ग | footnote_a = [[लात्भियाली भाषा|लात्भियाली]] भाषा देशको आधिकारिक भाषा हो<ref>{{cite web|url=http://www.saeima.lv/en/legislation/constitution|title=The Constitution of the Republic of Latvia, Chapter 1 (Article 4)|publisher=गणतन्त्र लात्भियाको संसद|access-date=20 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131205030657/http://www.saeima.lv/en/legislation/constitution|archive-date=5 December 2013|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131205030657/http://www.saeima.lv/en/legislation/constitution |date=5 December 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.valoda.lv/en/downloadDoc_436/mid_566 |title=Official Language Law, Section 3 (Article 1) |publisher=गणतन्त्र लात्भियाको संसद |access-date=20 November 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104204308/http://www.valoda.lv/en/downloadDoc_436/mid_566 |archive-date=4 January 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104204308/http://www.valoda.lv/en/downloadDoc_436/mid_566 |date=4 January 2014 }}</ref> [[लिभोनियाली भाषा|लिभोनियाली]] यहाँको लोपोन्मुख भाषा मध्ये एक हो र यसलाई विशेष कानुनी स्थिति प्रदान गरिएको छ।<ref>{{cite web |url=https://likumi.lv/ta/en/en/id/14740 |title=Official Language Law, Sections 4, 5 and 18 (Article 4) |publisher=Likumi.lv |access-date=7 October 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705131333/https://likumi.lv/ta/en/en/id/14740 |archive-date=5 July 2019 }}</ref> [[लात्गाली भाषा|लात्गाली]] लिखित भाषा हो र लात्भियाली साङ्केतिक भाषालाई विशेष कानुनी स्थिति प्रदान गरिएको छ।<ref>{{cite web |url=http://www.valoda.lv/en/downloadDoc_436/mid_566 |title=Official Language Law, Section 3 (Articles 3 and 4) |publisher=गणतन्त्र लात्भियाको संसद |access-date=20 November 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104204308/http://www.valoda.lv/en/downloadDoc_436/mid_566 |archive-date=4 January 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140104204308/http://www.valoda.lv/en/downloadDoc_436/mid_566 |date=4 January 2014 }}</ref> | footnote_b = लात्भिया कानुनी रूपमा १८ नोभेम्बर १९१८ देखि अस्तित्वमा आएको थियो। | footnote_c = [[युरोपेली सङ्घ]]को सदस्य राष्ट्र भएकाले डटइयू डोमेन पनि प्रयोगमा रहेको छ। | today = }} '''लात्भिया''', {{lang-lv|Latvija}} {{IPA-lv|ˈlatvija|}}; {{lang-ltg|Latveja}}; {{lang-liv|Leţmō}}), वा आधिकारिक रूपमा '''गणतन्त्र लात्भिया'''<ref>{{Cite web|title=Latvijas Republikas Satversme|url=https://likumi.lv/ta/en/en/id/57980-the-constitution-of-the-republic-of-latvia|access-date=2021-02-18|website=Likumi.lv|language=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417075243/https://likumi.lv/ta/en/en/id/57980-the-constitution-of-the-republic-of-latvia|archive-date=2021-04-17}}</ref> ({{lang-lv|Latvijas Republika|links=no}}, {{lang-ltg|Latvejas Republika|links=no}}, {{lang-liv|Leţmō Vabāmō|links=no}}) उत्तरी [[युरोप]]को बाल्टिक क्षेत्रमा पर्ने एक देश हो। यो बाल्टिक राज्यहरू मध्ये एक हो। देशको उत्तरमा एस्टोनिया, दक्षिणमा [[लिथुआनिया]], पूर्वमा [[रुस|रूस]], दक्षिणपूर्वमा [[बेलारुस]] र पश्चिममा [[स्विडेन]]सँग समुद्री सिमाना साझेदारी गरेको छ। लात्भियाले ६४,५८९ वर्ग किलोमिटर (२४,९३८ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ र यसको जनसङ्ख्या १९ लाख रहेको छ। यस देशमा शीतोष्ण मौसमी हावापानी पाइन्छ। यसको राजधानी र सबैभन्दा ठूलो सहर रिगा हो।<ref>{{cite web|url=http://www.travelsignposts.com/Latvia/latvia-riga-weather.php|title=Weather information in Latvia|date=14 March 2015|publisher=www.travelsignposts.com|access-date=14 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402134808/http://www.travelsignposts.com/Latvia/latvia-riga-weather.php|archive-date=2 April 2015|url-status=live}}</ref> लात्भियाली बाल्टिक क्षेत्रको एकै जातीय समूह र भाषा बोल्ने समूहका हुन्। देशको आधिकारिक भाषा लात्भियाली हो जुन बाल्टिक भाषा बोल्ने एक मात्र जीवित दुई भाषाहरू मध्ये एउटा हो। रूसीहरूको जनसङ्ख्या झन्डै एक चौथाइ भएको यस देशका प्रमुख अल्पसङ्ख्यकहरू हुन्। शताब्दीयौँसम्म जर्मनेली, स्विडेनी, पोल्यान्डेली-लिथुआनियाली र रूसी शासनको नियन्त्रणमामा रहेको थियो जहाँ मुख्यतया बाल्टिक जर्मनेली कुलीनद्वारा शासन सञ्चालन गरिएको थियो। जर्मनेली साम्राज्यबाट अलग भएसँगै गणतन्त्र लात्भिया स्थापना १८ नोभेम्बर १९१८ मा भएको थियो र प्रथम विश्व युद्ध पश्चात् यो स्वतन्त्र राष्ट्र घोषित भएको थियो।<ref name=Germanis>{{cite book |last=Ģērmanis |first=Uldis |editor=Ojārs Kalniņš |title=The Latvian Saga |edition=11th |page=268 |language=en |publisher=Atēna |location=रिगा |year=2007 |isbn=9789984342917 |oclc=213385330}}</ref>तथापि, सन् १९३४ मा, कार्लिस उल्मानिसको अधीनमा सत्तावादी शासन स्थापना गरेपछि सन् १९३० को दशकसम्मै देश झन्-झनै निरङ्कुश बन्न पुगेको थियो।<ref>{{cite web |title=History of Latvia 1918-1940 |url=https://www.latvia.eu/history-latvia-1918-1940 |website=[Latvia.eu] |access-date=28 January 2021 |language=en |date=3 December 2015}}</ref> [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को प्रारम्भमा देशको वास्तविक स्वतन्त्रतामा बाधा पुगेको थियो। [[सोभियत सङ्घ]]ले लात्भियामा जबरजस्ती निगमन गरेको थियो। त्यसपछि यसलाई सन् १९४१ मा नाजी जर्मनीले आक्रमण र कब्जा गरेको थियो। सन् १९४४ मा सोभियत सङ्घले लात्भियाली सोभियत समाजवादी गणतन्त्र गठन गरी आगामी ४५ वर्षको लागि शासन पुन: कब्जा गरेको थियो। देशमा शान्तिपूर्ण गायन क्रान्ति सन् १९८७ मा सुरु भएको थियो र २१ अगस्त १९९१ मा वास्तविक स्वतन्त्रता को पुनर्स्थापनासँगै अन्त्य भएको थियो। त्यसबेला देखि लात्भिया लोकतान्त्रिक एकात्मक संसदीय गणतन्त्र भएको छ। उच्च आय भएको उन्नत अर्थतन्त्र सहित लात्भिया एक विकसित देश हो। मानव विकास सूचकाङ्कमा धेरै उच्च स्थानमा रहेको छ। यसले नागरिक स्वतन्त्रता, प्रेस स्वतन्त्रता, इन्टरनेट स्वतन्त्रता, प्रजातान्त्रिक शासन, जीवनस्तर र शान्तिको मापनमा अनुकूल प्रदर्शन गर्दछ। लात्भिया [[युरोपेली सङ्घ]], युरोजोन, नाटो, युरोप परिषद्, [[संयुक्त राष्ट्र|संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]], बाल्टिक सागर राज्यहरूको परिषद्, [[अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष]], नोर्दिय-बाल्टिक आठ, नोर्दिय लगानी बैङ्क, आर्थिक सहयोग तथा विकास सङ्गठन, युरोपको सुरक्षा तथा सहयोग सङ्गठन र [[विश्व व्यापार सङ्गठन]]को सदस्य राष्ट्र हो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{युरोपेली संघका सदस्यहरू}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Sister project links|लात्भिया|voy=Latvia}} <!-- Notice: Wikipedia is not a web directory or a search engine. Please only post links that provide broad, non-trivial coverage of the article's topic. --> ; सरकार * [http://www.president.lv/?lng=en लात्भियाको राष्ट्रपति] * [http://www.saeima.lv/en लात्भियाको संसद] * [http://www.mk.gov.lv/en/?lang=1 लात्भिया सरकार] * [http://www.am.gov.lv/en/ लात्भियाको परराष्ट्र मन्त्रालय] * [http://www.csb.gov.lv/ लात्भियाली तथ्याङ्क महाशाखा] * [http://www.latvia.eu/ लात्भियाली शैक्षिक संस्था] * [http://www.bank.lv/en/ लात्भिया बैङ्क] ; साधारण जानकार * [http://www.latvia.eu/ लात्भिया] * [http://europa.eu/about-eu/countries/member-countries/latvia/index_en.htm युरोपेली सङ्घमा लात्भिया] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/332121/Latvia ब्रिटानिकामा लात्भिया] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/1106666.stm बीबीसी समाचारमा देशको बारेमा जानकारी पृष्ठ] * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ लात्भिया] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |date=2021-01-09 }}. ''[[द वर्ल्ड फ्याक्टबुक]]''। केन्द्रीय गुप्तचर संस्था * [https://web.archive.org/web/20081011191805/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/latvia.htm लात्भिया] सरकारी पुस्तकालय * {{curlie|Regional/Europe/Latvia}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=LV लात्भियाको लागि विकास पूर्वानुमान] इन्टरनेसनल फ्युचर्स मार्फत ; संस्कृति * [https://kulturasdati.lv/en सांस्कृतिक नक्सा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210808211420/https://kulturasdati.lv/en |date=2021-08-08 }} * [https://web.archive.org/web/20130118195808/http://www.kultura.lv/ लात्भियाली सांस्कृतिक प्रवेशद्वार] * [http://www.livones.net/en लिभोनियाली सांस्कृतिक प्रवेशद्वार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210719111800/http://www.livones.net/en |date=2021-07-19 }} * [https://web.archive.org/web/20210601140440/https://www.lnb.lv/en लात्भियाको राष्ट्रिय पुस्तकालय] * [http://latvians.com/ लात्भियाली सम्पदा] * [https://www.lmic.lv/en लात्भियाली सङ्गीत जानकार केन्द्र] ; यात्रा * [http://www.latvia.travel/en आधिकारिक लात्भियाली पर्यटन प्रवेशद्वार] ; नक्साहरू * {{wikiatlas|Latvia|लात्भिया}} * {{osmrelation-inline|72594}} [[श्रेणी:लात्भिया| ]] [[श्रेणी:बाल्टिक देशहरू|*]] [[श्रेणी:युरोपका देशहरू]] [[श्रेणी:उत्तरी युरोपका देशहरू]] [[श्रेणी:नाटोका सदस्य राष्ट्रहरू]] [[श्रेणी:युरोपेली सङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू]] [[श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू]] qpnrmn5rrrqfmaquds0sbmtmp87oclp 0 2718 1393453 1386562 2026-10-31T04:35:29Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393453 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = धनकुटा |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[नगरपालिका]]<br/>[[मुख्यालय|सदरमुकाम]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = Looking north to Dhankuta bazaar from roof of house in Chuliban ( 26°57'47.23"N 87°20'50.05"E).png |image_caption = चुलिवनबाट देखिएको धनकुटा बजार |imagesize = 300px |image_flag = |image_seal = |image_map = <!-- --> |mapsize = 300px |map_caption = | pushpin_map_caption = | pushpin_map = धनकुटा जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल |coordinates = {{coord|26|59|0|N|87|20|0|E|type:city(41210)_region:NP|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{flag|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] |<!-- Politics --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = चिन्तन तामाङ <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = भीमादेवी खनाल <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = नगर पञ्चायत | established_date = वि.सं. २०३५ माघ १५<ref name="नगर">{{cite news|title=नगर पञ्चायत ऐन २०१९ बमोजिम दाङ जिल्ला अन्तर्गत त्रिभुवन नगर पञ्चायतक्षेत्र घोषित गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=9927 |date=वि.सं. २०३५ माघ १५ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> | established_title1 = समावेश गाउँ पञ्चायत | established_date1 = चुलिवन, धनकुटा बजार र निगाले | established_title2 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) | established_date2 = [[भिरगाउँ]] र [[बेलहरा]] | established_title3 = सम्मिलित मिति | established_date3 = वि.सं. २०७१ पुस २८<ref name="उपमहानगर">{{cite news|title=शंखरापुर लगायत बिभिन्न नगरपालिका घोषणा |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22634 |date=वि.सं. २०७१ पुस २८ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 111 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes = |population_note = |population_total = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=7&municipality=4|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 35983 | population_density_km2 = auto |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |postal_code_type = हुलाकी सङ्केत |postal_code = ५६८०० |area_code = ०२६ |blank_name = |blank_info = |website = [http://dhankutamun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''धनकुटा''' [[नेपाल]]को [[कोशी प्रदेश]] मा पर्ने [[धनकुटा जिल्ला]]को [[मुख्यालय|सदरमुकाम]] तथा नगरपालिका हो।<ref name="सदरमुकाम">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685|title=नेपाल अधिराज्यलाई १४ अंचल, ७५ जिल्लामा विभाजित|date=वि.सं. २०१९ पौष २|accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|page=५|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212024248/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685|archive-date=2022-02-12}}</ref> तथा एक नगरपालिका हो। नेपालको तत्कालिन [[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र]]को क्षेत्रीय सदरमुकाम रहेको यो नगरपालिका धनकुटा जिल्लाको प्रमुख व्यापारिक, शैक्षिक तथा स्वास्थ्यको केन्द्र पनि हो। पूर्वी नेपालको सुन्दर नगरी धनुकटा [[राणा वंश|राणाकाल]]देखि नै धनकुटा गौँडा भई प्रसिद्धि पाएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.dhankutanews.com/2020/02/01/20453.html |title=धनकुटा गौंडाको विभिन्न नाम र काम |website=धनकुटा न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213014734/https://www.dhankutanews.com/2020/02/01/20453.html |archive-date=2022-02-13 }}</ref> नगर पञ्चायत ऐन २०१९ बमोजिम तत्कालिन सरकारले वि.सं. २०३५ साल माघ १५ गते तत्कालीन धनकुटा बजार, निगाले र चुलिवन गाउँ [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत]] मिलाएर धनकुटा नगर पञ्चायत बनाएको थियो। यो नगर धनकुटा जिल्लाकै पहिलो नगरपालिका समेत हो।<ref name="इतिहास"/> धनकुटालाई तत्कालिन सरकार मन्त्रिपरिषदको विकास समितिले वि.सं. २०७१ साल मङ्सिर १६ गते गरेको निर्णय र वि.सं. २०७१ पुस २८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन [[भिरगाउँ]] तथा [[बेलहरा]] गाविसलाई समावेश गरेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/social-affairs/69841-1417586846.html |title=फेरि थपिए सात उपमहानगर, ६१ नगरपालिका |last=सुवेदी |first=अर्जुन |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-02-12}}</ref> पुरानो इतिहास बोकेको यस नगरको उत्तरतिरका जिल्लाहरू [[भोजपुर जिल्ला, नेपाल|भोजपुर]], [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]], [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]], [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]]लगायत धनकुटा जिल्लाका प्रायः सबै गाउँपालिका तथा नगरपालिकाहरूको लागि यो नगरले व्यापारिक तथा आवतजावतको केन्द्रका रूपमा भूमिका निर्वाह गर्दै आइरहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://pradeshportal.com/news/view?id=2646 |title=यसरी नमुना बन्यो धनकुटाको ऐतिहासिक टुँडिखेल |website=प्रदेश पोर्टल |language=नेपाली |accessdate=2022-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212164619/https://pradeshportal.com/news/view?id=2646 |archive-date=2022-02-12 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sangalokhabar.com/18832 |title=धनकुटा नै प्रादेशिक राजधानी किन ? यस्ता छन आधारहरु |last=सुवेदी |first=विदुर |date=2017-12-18 |website=सङ्गालो खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-12}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2018/01/651165 |title=प्रदेश राजधानी धनकुटा हुनुपर्ने भन्दै आज पनि प्रधानमन्त्री निवासमा धर्ना |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-13}}</ref> == नगर प्रशासन इतिहास == क्षेत्रीय विकासमा सन्तुलन ल्याउने उद्देश्यले वि.सं. २०२९ सालमा नेपाललाई चार [[नेपालका विकास क्षेत्रहरू|विकास क्षेत्र]]हरूमा विभाजन गरिएपछि धनकुटा नगरपालिका रहेको क्षेत्र [[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र]]को क्षेत्रीय सदरमुकामका रूपमा विकास भएको हो। यस क्षेत्रको जनसङ्ख्या वृद्धि हुँदै गई तत्कालीन नगर पञ्चायत बन्नका लागि आवश्यक पूर्वाधारहरूमसमेत तयार भएकाले तीनवटा गाउँ पञ्चायतहरू चुलिवन, धनकुटा बजार र निगालेलाई मिलाएर वि.सं. २०३५ साल माघ १५ गते यसलाई तत्कालीन सरकारले नगर पञ्चायत घोषणा गरेको थियो।<ref name="नगर"/> पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्य भएपछि तत्कालिन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०४७ साल जेठ २८ गते<ref name="नगरपालिका ऐन">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|title=नगरपालिका ऐन, २०४७|date=वि.सं. २०४७ जेठ २८|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १०|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222160428/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|archive-date=2022-02-22}}</ref> नगरपालिका ऐन, २०४७ घोषणा गरि लागु गरे पछि नगरपालिका बन्नको लागि चाहिने आवश्यक पूर्वाधार तथा जनशक्ति भएको कारणले धनकुटा स्वतः आधिकारिक रूपमा नगरपालिका बन्न पुगेको थियो।<ref name="संविधान">{{cite news|title=श्री ५ महारजाधिराज वीरेन्द्र वीर विक्रम शाहदेवबाट नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७ बक्सेको घोषणा |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15853 |date=वि.सं. २०४७ कार्तिक २३ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://books.google.com.np/books?id=yi5GAQAAIAAJ |title=मेचीदेखि महाकाली |date=सन् १९७५ |publisher=श्री ५ सरकार सूचना मन्त्रालय |language=नेपाली |accessdate=2022-02-15}}</ref> == वडागत विवरण == {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ धनकुटा नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || धनकुटा (१) || ७,११३ || ७.४७ || ९५२.२१ |- | २ || [[भिरगाउँ]] || ३,८३३ || २०.९६ || १८२.८७ |- | ३ || धनकुटा (२) || २,११२ || ११.३१ || १८६.७४ |- | ४ || धनकुटा (४) || २,८८९ || ३.५७ || ८०९.२४ |- | ५ || धनकुटा (५) || २,८०५ || ३.८७ || ७२४.८१ |- | ६ || धनकुटा (३, ६) || ४,०९६ || ६.५४ || ६२६.३० |- | ७ || धनकुटा (७) || ५,२१६ || ३.१७ || १६४५.४३ |- | ८ || धनकुटा (८, ९) || १,८४४ || १२.४१ || १४८.५९ |- | ९ || [[बेलहरा]] (४-९) || ४,००६ || २९.९९ || १३३.५८ |- | १० || [[बेलहरा]] (१-३) || २,०६९ || ११.५६ || १७८.९८ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''३५,९८३''' || '''११०.८५''' || '''३२४.६१''' |} == नगर प्रमुखहरू == वि.सं. २०३५ सालको नगर पञ्चायत चुनावमा मोहनप्रसाद पोखरेल<ref name="प्रमुख">{{cite news |title=श्री ५ महाराजधिराज तथा श्री ५ बडामहारानी सरकारबाट पूर्वाञ्चल विकासक्षेत्रको अनौपचारिक भ्रमण |url=https://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=9739 |date=वि.सं. २०३९ माघ १४ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20180328010332/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=9739 |archive-date=2018-03-28 }}</ref> प्रधानपञ्च र शेरबहादुर गोङ्वा उपप्रधानपञ्चमा छानिएका थिए। यस्तै वि.सं. २०३९ सालको चुनावमा मोहनप्रसाद पोखरेल पुनः प्रधानपञ्चमा र इन्द्रमणि श्रेष्ठ उपप्रधानमञ्च भएका थिए। वि.सं. २०४३ सालको चुनावमा राजेन्द्रबहादुर प्रधान प्रधानपञ्चमा र पावित्री राई उपप्रधानपञ्चमा निर्वाचित भएका थिए। वि.सं. २०४६ सालमा प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना पश्चात् वि.सं. २०४९ को निर्वाचनमा [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का तर्फबाट सुशीलकुमार कर्माचार्य र हेमबहादुर तामाङ क्रमशः नगरप्रमुख र उपप्रमुखमा निर्वाचित भएका थिए। यसै प्रकार वि.सं. २०५४ सालको स्थानीय निकायको निर्वाचनमा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा एमाले]]का तर्फबाट वाङ्दी लामा र जीवप्रसाद पोखरेल क्रमशः प्रमुख तथा उपप्रमुखमा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/pradesh-1/2021/10/29/163550568632517515.html |title=धनकुटा नगरपालिकाका पूर्वमेयरको निधन |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-13}}</ref> [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७९|वि.सं. २०७९]] मा सम्पन्न स्थानीय तहको निर्वाचनमा नेकपा एमालेका चिन्तन तामाङ नगर प्रमुख पदमा निर्वाचित भएका थिए भने नेकपा एमालेकी भीमादेवी खनाल नगर उप-प्रमुख पदमा निर्वाचित भएकी छिन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2017/07/605612 |title=धनकुटा नगरमा एमालेको जित, चिन्तन तामाङ भए मेयर |website=अनलाइन खाबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-13}}</ref> == नामकरण == धनकुटाको नामकरणका सम्बन्धमा विभिन्न भनाई रहेको छ जसमध्ये एक स्थानीय भनाई अनुसार यस क्षेत्रको दुवैतिर अग्ला डाँडाहरूलाई धान कुट्ने [[ढिकी]]को खम्बा र [[पोखरी]]लाई [[ओखल र मुसल|ओखल]] जस्तो देखिने भएकाले मानिसहरूले यसलाई धान कुट्ने ठाउँ पो रहेछ यसलाई धानकुटा भन्नुपर्छ भनेर भन्दै जाँदा यही कालान्तरमा धनकुटामा परिणत भएको हो। यस्तै सत्रौँ शताब्दीअघि धनकुटाको अस्तित्व नभए पनि नेपाल-तिब्बत युद्धताका सैनिक तथा व्यापारीहरूलाई खाद्यान्न [[तराई]]बाट सिमानासम्म लैजान धेरै टाढा भएकाले यस ठाउँबाट धान कुटेर लैजाने गरिएकाले धानकुटा भन्न थालिएको र त्यही नाम पछि गएर धनकुटामा परिणत भएको जनश्रुतिहरू पाइन्छ।<ref name="इतिहास">{{cite news |url=https://dccdhankuta.gov.np/wp-content/uploads/2016/04/जिल्ला-पार्श्व-चित्र.pdf |title=जिल्ला पार्श्व चित्र |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |publisher=जिसस, धनकुटा |agency=नेपाल सरकार |page=१ |language=नेपाली }}{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == हावापानी == भौगोलिक दृष्टिकोणले १११ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको यो नगरपालिका [[महाभारत पर्वत शृङ्खला]]मा रहेकाले यस नगरको उचाइ, तापक्रम, वर्षा, वनस्पति तथा कृषि प्रणालीमा ठूलो विषमता रहेको देखिन्छ। समुद्री सतहबाट २ सय ५० देखि दुई हजार १ सय ४४ मिटरसम्मको उचाइ, दुई डिग्री सेल्सियसदेखि ३० डिग्री सेल्सियससम्म तापक्रम र औसत १२०० मिलिमिटरसम्म पानी पर्छ। यस नगरमा समशीतोष्ण र शीतोष्ण प्रकारको हावापानी पाइन्छ। यहाँका प्रमुख नदीनालाहरूमा [[तमोर नदी]], ताङखुवा खोला, पात्ले खोला, निबुवा खोला, सिस्ने खोला र ठोका खोला छन्। ==जनसङ्ख्या== [[कोशी प्रदेश]] स्थित धनकुटा जिल्लाका साविक [[भिरगाउँ]] र [[बेलहरा]] गाविसहरूलाई मिलाएर वि.सं. २०७१ सालमा धनकुटा नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको हो। [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३५,९८३ रहेको छ भने यहाँ ९,६३७ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> == सिमा र बसोबास == यस नगरको पूर्वमा [[छथर जोरपाटी गाउँपालिका]], पश्चिममा [[सहिदभूमि गाउँपालिका]], उत्तरमा [[पाख्रीबास नगरपालिका]] र छथर जोरपाटी गाउँपालिका तथा दक्षिणमा [[साँगुरीगढी गाउँपालिका]] पर्दछ। धनकुटा नगरपालिकाका विशेषता भनेको ऐतिहासिक धनकुटा गौंडा, सल्लेरी वन, बिहीबारे साप्ताहिक हाट बजार, ऐतिहासिक बाउन्न ढोके दरबार, श्रीपञ्चमी पार्क, थामडाँडा, चुलिवन, टुँडिखेल र धरहरा ऐतिहासिक भाषा स्कूल र ऐतिहासिक गोकुण्डेश्वर स्कूल, निशान भगवती, गुराँसे र नारायणी टी स्टेट, क्षेत्रीय सङ्ग्रहालय र पर्यटकीय तथा व्यापारिक स्थल मानिएको हिले बजार छन्। यस नगरमा [[ब्राह्मण]], [[क्षेत्री]], [[नेवार जाति|नेवार]], [[राई जाति|राई]], [[लिम्बू जाति|लिम्बु]], [[मगर जाति|मगर]], [[राई जाति|आठपहरिया]], [[तामाङ जाति|तामाङ]], [[शेर्पा जाति|शेर्पा]], [[दमाई जाति|दमाई]], [[विश्वकर्मा जाति|कामी]], [[सार्की जाति|सार्की]] जातिहरू बसोबास गर्छन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{धनकुटा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcdhankuta.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, धनकुटा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925162853/http://ddcdhankuta.gov.np/ |date=2020-09-25 }} [[श्रेणी:धनकुटा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०३५ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] tnujf8jcfwfcmba5ywgdm6w3yjsp0xd 0 3568 1393466 1321428 2026-10-31T05:42:09Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393466 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = पूर्व [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = Parasi budha chowk.jpg | image_caption = बुद्ध चोक | image_flag = | image_seal = | image_map = <!-- NepalNawalparasiDistrictmap.png --> | mapsize = 300px | map_caption = नवलपरासी जिल्लाको गाउँ विकास समितिहरूको नक्सा | pushpin_map = <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = 340 | pushpin_map_caption = नेपालमा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति <!-- Location -->| subdivision_type = देश | subdivision_name = {{झन्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला]]|<!-- Politics --> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = <!-- Area --> | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population -->| population_as_of = वि.सं २०५८ | population_footnotes = | population_note = | population_total = २५,९९० | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- General information -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = | elevation_footnotes = | postal_code = ३३०००<!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = [[नेपालमा टेलिफोन नम्बर|टेलिफोन नम्बर]] <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | area_code = +०७८ | blank_name = | blank_info = | website = | footnotes = }} [[File:Parasi Buddha chowk.jpg|thumb|]] '''परासी आदर्श''' वा '''परासी''' [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला]]को [[रामग्राम नगरपालिका]]मा अवस्थित एक बजार तथा प्रशासनिक केन्द्र हो। यो वि.सं २०५३ चैत १४ सम्म एक [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]को रूपमा अस्तित्वमा रहेको थियो। [[नेपालको दसौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०५८]] अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या २५,९९० रहेको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.digitalhimalaya.com/collections/nepalcensus/form.php?selection=1 |title=Nepal Census 2001 |work=नेपालका गाउँ विकास समितिहरू |publisher=[[डिजिटल हिमालय]] |accessdate=18 December 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081012163506/http://www.digitalhimalaya.com/collections/nepalcensus/form.php?selection=1 |archivedate=October 12, 2008 }}</ref> [[File:Prithvi Chandra hospital parasi.jpg|thumb|]] परासी [[तराई]] क्षेत्रमा पर्दछ र दक्षिणमा भारतसँग सीमा जोडिएको छ। परासीका प्रसिद्ध धार्मिक [[रामग्राम स्तूप]] र पाल्ही मन्दिर हुन्। == इतिहास == २०५३ चैत १४ मा, परासी आदर्श, उनवछ, मन्झरिया र जमुवाड गाविसहरूलाई गाभेर [[रामग्राम नगरपालिका]] घोषणा गरिएको थियो।<ref>{{cite news|title=नगरपालिकाको घोषणा गरी क्षेत्र तोकेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|accessdate=२१ वैशाख २०८२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128144613/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|archive-date=2022-01-28}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== * [https://daonawalparasiwest.moha.gov.np नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लाको आधिकारिक वेबसाइट] [[श्रेणी:नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लाका ठाउँहरू]] 74ifxqw3h24c247qgay4nzbnjyqgu7c 0 4275 1393502 1390401 2026-10-31T09:17:35Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393502 wikitext text/x-wiki {{about|नेपालको एक नगरपालिका|तनहुँ जिल्ला सदरमुकाम|दमौली}} {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = व्यास |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[नगरपालिका]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = Bhanu Ghansi Memorial ParkTanahu Ward No. 12 Byas Municipility Gandaki Pradesh Nepal Rajesh Dhungana (19).jpg |image_caption = भानुघाँसी स्मारक पार्कमा रहेको भानुभक्तको शालिक |imagesize = 300 |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = तनहुँ जिल्ला#Nepal Gandaki Province#Nepal |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = |coordinates = {{coord|27|58|35|N|84|16|05|E|region:NP_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{flag|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[तनहुँ जिल्ला]] |subdivision_type4 = वडा सङ्ख्या |subdivision_name4 = १४ |<!-- Politics --> |government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-tanahun/vyas?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = वैकुण्ठनाथ न्यौपाने <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]])<ref name="व्यास"/> |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = इन्दिरा दरै <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]])<ref name="व्यास">{{cite report|title=निर्वाचित पदाधिकारी विवरण, व्यास नगरपालिका |url=https://vyasmun.gov.np/sites/vyasmun.gov.np/files/documents/Elected%20Body.pdf|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १३|agency=व्यास नगरपालिका|publisher=नगर कार्यपालिकाको कार्यालय, व्यास}}</ref> |established_title = नगरपालिका |established_date = वि.सं. २०४८ चैत्र ३०<ref name="नगर">{{cite news|title=नगरपालिकाको क्षेत्र तोकेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=16609 |date=वि.सं. २०४८ चैत्र ३० |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १२ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |page=१२ |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title1 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date1 = फराकचौर, गुणाडी र घाँसीकुवा |established_title3 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date3 = [[पोखरी भञ्ज्याङ]] |established_title4 = सम्मिलित मिति |established_date4 = वि.सं. २०७१ पुस २८<ref name="गाविस थप">{{cite news|title=शंखरापुर लगायत बिभिन्न नगरपालिका घोषणा |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22634 |date=वि.सं. २०७१ पुस २८ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ७ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title5 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date5 = [[केशवटार]] (२-७), [[क्यामिन]], [[घाँसीकुवा]] (२-८), [[तनहुँसुर]] (४-९), [[रिस्ती]] (१-५, ७-९), [[श्याम्घा]] र [[सतिश्वरा]] (६-९) |established_title6 = सम्मिलित मिति |established_date6 = वि.सं. २०७३ फाल्गुण २७<ref name="अन्य थप">{{cite news |title=गाउँपालिका नगरपालिका उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र कायम गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |date=वि.सं. २०७३ फाल्गुण २७ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701210203/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |archive-date=2020-07-01}}</ref> <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 248<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=4&district=42&municipality=2|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 78939 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title= Ethnicities <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = हुलाक कोड |postal_code = ३३९०० |area_code = +९७७-६५ |blank_name = |blank_info = |website = [http://www.vyasmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''व्यास''' [[नेपाल]]को [[गण्डकी प्रदेश]]मा पर्ने [[तनहुँ जिल्ला]]को एक नगरपालिका हो। तनहुँ जिल्लाको सदरमुकाम [[दमौली]] यस नगरपालिका भित्रको एक केन्द्रीय स्थल हो। यो नगरपालिका [[मादी नदी]]को किनारमा पर्दछ। व्यास नगरपालिका नेपालको राजधानी सहर [[काठमाडौँ]]देखि १५० किलोमिटर पश्चिममा तथा प्रादेशिक राजधानी [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]]बाट ५० किलोमिटर पूर्व [[पृथ्वी राजमार्ग]]को छेउमा रहेको छ। नेपालको नगरपालिका ऐन, २०४७ लाई आधार बनाएर तत्कालीन सरकारले वि.सं. २०४८ चैत्र ३० गतेदेखि लागु हुने गरि गरेको निर्णय र सोही मितिमा नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तनहुँ जिल्लाको तत्कालीन फराकचौर, गुणाडी र घाँसीकुवा गाउँ विकास समितिको आंशिक भूभागहरूलाई समेटेर यसलाई नगरपालिका घोषणा गरेको थियो। व्यास नगरपालिका तनहूँ जिल्लाको मध्य भागमा रहेकाले आवागमन सुविधा, प्रचुर जलप्रवाह तथा अपेक्षाकृत भू-समताले गर्दा आर्कषणको केन्द्र विन्दु बनेको हो। जिल्ला सदरमुकाम दमौली समेत यसै नगरपालिकाको केन्द्रीय स्थल रहेकोले जिल्लाका विभिन्न स्थानहरूबाट सरकारी कामकाजको लागि मानिसहरूको आवतजावत भइरहेको हुन्छ। == राजनैतिक तथा प्रशासनिक इतिहास == पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्य भएपछि तत्कालिन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०४७ साल जेठ २८ गते<ref name="नगरपालिका ऐन">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|title=नगरपालिका ऐन, २०४७|date=वि.सं. २०४७ जेठ २८|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १०|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222160428/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|archive-date=2022-02-22}}</ref> नगरपालिका ऐन, २०४७ घोषणा गरिएको थियो। यसै ऐनलाई टेकेर तत्कालिन सरकारले वि.सं. २०४८ चैत्र ३० गते नेपालमा तीन वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा व्यास पनि नयाँ नगरपालिका बन्न पुगेको थियो।<ref name="नगरपालिका क्षेत्र">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15807|title=ईलाम समेतका क्षेत्रलाई नगर क्षेत्र घोषणा गरेको|date=वि.सं. २०४७ जेठ ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १०|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222160425/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15807|archive-date=2022-02-22}}</ref> नगरपालिका ऐन, २०४७ बमोजिम गठन हुने नेपालको पहिलो तीन नगरपालिकाहरू मध्ये व्यास नगरपालिका पनि एक हो। व्यासलाई तत्कालिन सरकार मन्त्रिपरिषदको विकास समितिले वि.सं. २०७१ साल मङ्सिर १६ गते गरेको निर्णय र वि.सं. २०७१ पुस २८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन [[पोखरी भञ्ज्याङ]] गाविसलाई समावेश गरेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरेको थियो।<ref name="गाविस थप" /> सङ्घीय शासन व्यवस्था लागू भएपछि देशमा स्थानीय तहको गठन भएसँगै वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार यो नगरपालिकामा तत्कालीन [[केशवटार]]को वडा नं. २ देखि ७, [[क्यामिन]], [[घाँसीकुवा]]को वडा नं. २ देखि ८, [[तनहुँसुर]]को वडा नं. ४ देखि ९, [[रिस्ती]]को वडा नं. १ देखि ५ र वडा नं. ७ देखि ९, [[श्याम्घा]] र [[सतिश्वरा]]को वडा नं. ६ देखि ९ वडासम्मको गाउँ विकास समितिहरू थपेर यसको क्षेत्र विस्तार गरेको थियो।<ref name="अन्य थप" /><ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/chapa-bata/60472/|title=गाउँ र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति ?|website=सेतोपाटी|language=नेपाली|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ०७|archive-url=https://web.archive.org/web/20220219161531/https://www.setopati.com/chapa-bata/60472/|archive-date=2022-02-19}}</ref><ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|title=जिविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|last=काफ्ले|first=प्रतिक्षा|date=वि.सं. २०७३ फाल्गुन ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ०७|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=वि.सं. २०७३ फाल्गुन ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ०७|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> ==नामकरण== हिन्दू धर्मका महर्षि [[व्यास (ऋषि)|वेदव्यास]]को जन्म यसै पावनभूमिमा भएको विश्वासको आधारमा उनै ऋषि वेदव्यासको नामबाट यस नगरपालिकाको नामकरण गरिएको हो। [[मगर भाषा]]मा 'व्यास' को अर्थ 'भूलभूल' वा 'जमीनबाट पलाएको पानी' भन्ने हुन्छ। यो क्षेत्र आदिम कालदेखि नै महर्षिहरूको आदर्श तपोभूमि मानिएको छ। == भूगोल == यो [[मादी नदी|मादी]] र [[सेती नदी]]को सङ्गमदेखि उत्तर किनारमा अवस्थित छ। समुद्र सतहदेखि ३०८ मिटरको उचाइमा पर्ने यो नगर [[महाभारत पर्वत शृङ्खला]]को उत्तरी खोचमा पर्दछ। यस नगरपालिकाको पूर्वमा [[भानु नगरपालिका]] र [[बन्दिपुर गाउँपालिका|बन्दीपुर गाउँपालिका]], पश्चिममा [[म्याग्दे गाउँपालिका]] र [[शुक्लगण्डकी नगरपालिका]], उत्तरमा [[लमजुङ जिल्ला|लम्जुङ]] र [[कास्की जिल्ला]] तथा दक्षिणमा [[ऋषिङ्ग गाउँपालिका]] र [[देवघाट गाउँपालिका]] रहेको छ। चारैतिर हराभरा वनजङ्गल तथा फाँट र नदीहरूको साथमा अवस्थित यो नगरपालिका आफ्नो प्राकृतिक क्षेत्रको लागि लोकप्रिय रहेको छ। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ७८,९३९ रहेको छ भने यहाँ २२,५८५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ व्यास नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश गाविस / नगरपालिका !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || व्यास (१) || १४,५९४ || ८.९२ || १६३६.१० |- | २ || व्यास (२) || ७,६११ || ०.३४ || २२३८५.२९ |- | ३ || व्यास (१०) || ३,८५१ || ०.७४ || ५२०४.०५ |- | ४ || व्यास (११) || ८,००० || २.१२ || ३७७३.५८ |- | ५ || व्यास (६–८) || ८,०८३ || २०.१६ || ४००.९४ |- | ६ || [[श्याम्घा]] || ४,५२९ || ३५.३४ || १२८.१६ |- | ७ || [[क्यामिन]] (१, ३, ७–९) || ३,३४४ || २१.२ || १५७.७४ |- | ८ || [[क्यामिन]] (६) र [[रिस्ती]] (१–५, ७–९) || १,८१६ || २०.०८ || ९०.४४ |- | ९ || [[क्यामिन]] (२, ४, ५), [[तनहुँसुर]] (६, ८) र [[सतिस्वाँरा]] (६–९) || ३,०६१ || २५.०६ || १२२.१५ |- | १० || व्यास (५, ९) || ७१९४ || १५.११ || ४७६.१० |- | ११ || व्यास (३, ४), [[घाँसीकुवा]] (६) र [[तनहुँसुर]] (४, ५, ७, ९) || ६,३१६ || ३३.३३ || १८९.५० |- | १२ || [[घाँसीकुवा]] (२–५, ७, ८) || ४,७०३ || १५.४ || ३०५.३९ |- | १३ || [[पोखरी भञ्ज्याङ]] || ३,५२५ || २६.०७ || १३५.२१ |- | १४ || [[केशवटार]] (२–७) || २,३१२ || २४.४९ || ९४.४१ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''७८,९३९''' || '''२४८.३६''' || '''३१७.८४''' |} == पर्यटकीय स्थल == व्यास नगरपालिकाभित्र भानुघाँसी स्मारक पार्क, [[छाब्दिबराही मन्दिर|छाब्दी बराह]], तनहुँसुर<ref>{{Cite web |url=https://www.ghatanarabichar.com/205876 |title=यस्तो छ ‘तनहुँसुर’को इतिहास |website=घटना र विचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-26}}</ref>, व्यास गुफा<ref>{{Cite web |url=https://www.nepalipatra.com/news/vyas-cave-tanahun/56613 |title=व्यास गुफा |website=नेपालीपत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220226153034/https://www.nepalipatra.com/news/vyas-cave-tanahun/56613 |archive-date=2022-02-26 }}</ref>, मानहुँकोट<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2020/10/906027 |title=पर्यटकीय गन्तव्य बन्दै मानहुँकोट |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-26}}</ref>, गलेखामकोट लगायतका प्राकृतिक तथा ऐतिहासिक पर्यटकीय स्थलहरू रहेका छन्।<ref name="व्यास"/> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddctanahu.gov.np/ जिल्ला विकास समिति, तनहुँ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518094646/http://ddctanahu.gov.np/ |date=2015-05-18 }} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{तनहुँ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०४८ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] 0vufiec7nr37plll5delloh63eupzk7 0 4289 1393454 1386569 2026-10-31T04:35:40Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393454 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = धनगढी | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[उपमहानगरपालिका]] | motto = | image_skyline = Behdaba Temple Urmarampur Dhangadi Kailali Nepal Rajesh Dhungana (1).jpg | imagesize = | image_caption = [[बेहडाबाबा|बेहडाबाबा मन्दिर]] | image_flag = | image_seal = | image_map = | mapsize = | map_caption = धनगढी उपमहानगरपालिकाको वडा विभाजन | pushpin_map = धनगढी उपमहानगरपालिका#कैलाली जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = 300px | pushpin_map_caption = नक्सामा धनगढीको अवस्थिति | coordinates = {{coord|28.70|80.64|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location -->| subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{flag|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kailali/dhangadhi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = [[गोपाल हमाल]] <small> ([[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = कन्दकलाकुमारी राना <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले) ]]) | established_title = नगर पञ्चायत | established_date = वि.सं. २०३३ असार २२<ref name="नगर">{{Cite book |last=भट्ट |url=https://books.google.com.np/books?id=zUAJAQAAIAAJ |title=नेपाल राजपत्र सारा सङ्ग्रह : नेपालको साप्ताहिक राजपत्रबाट छनोट, अधिकांश कानूनमा, सन् १९५१-१९८० मार्च |date=सन् १९८१ |page=१२८ |language=नेपाली}}</ref> | established_title1 = समावेश क्षेत्र | established_date1 = धनगढी बजार | established_title2 = उपमहानगरपालिका | established_date2 = वि.सं. २०७२ पुष २१<ref name="उपमहानगर">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=22714|title=नगरपालिका घोषणा गरी क्षेत्र तोकेको |date=वि.सं. २०७२ पुष २१ |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ६ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> | established_title3 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) | established_date3 = [[फुलबारी, कैलाली|फूलबारी]] र [[उर्मा]] | established_title5 = थप सम्मिलित क्षेत्रहरू | established_date5 = साविक [[अत्तरिया नगरपालिका|अत्तरिया]] (९-११) | established_title6 = समावेश मिति | established_date6 = वि.सं. २०७३ फागुन २७<ref name="स्थानीय">{{cite news |title=गाउँपालिका नगरपालिका उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र कायम गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |date=वि.सं. २०७३ फागुन २७ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701210203/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |archive-date=2020-07-01}}</ref> <!-- Area -->| area_footnotes = | area_total_km2 = 261.75 | population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes = <ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=76&municipality=13|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 198792 | population_density_km2 = auto | timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | elevation_footnotes = | elevation_m = १०९ | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-९१ | website = {{URL|http://dhangadhimun.gov.np}} | footnotes = }} '''धनगढी''' [[नेपाल]]को [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]]को [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] जिल्लाको [[मुख्यालय|सदरमुकाम]]<ref name="सदरमुकाम">{{cite news |title=नेपाल अधिराज्यलाई १४ अञ्चल, ७५ जिल्लामा विभाजित |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685 |date=वि.सं. २०१९ पुष २ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |page=५ |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212024248/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685 |archive-date=2022-02-12}}</ref> तथा एक उपमहानगरपालिका हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/raajneeti/34031/ |title=फेरि थपिए २६ नगरपालिका, धनगढी उपमहानगरपालिका (सूचीसहित) |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ०७ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218165515/https://www.setopati.com/raajneeti/34031/ |archive-date=2022-02-18 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2015/09/327611 |title=२६ नयाँ नगरपालिका थपिए, धनगढी उपमहानगरपालिका बन्यो |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ०७}}</ref> [[महेन्द्र राजमार्ग|पूर्व पश्चिम राजमार्ग]] छेउमै रहेको यो नगरपालिका नेपालको राजधानी [[काठमाडौँ]]बाट करिब ७५० किलोमिटर पश्चिममा रहेको छ। यो कैलाली जिल्लाको पहिलो नगरपालिका हो। कैलाली जिल्लाको तत्कालिन धनगढी बजार क्षेत्रलाई वि.सं. २०३३ असार २२ गते मिलाएर धनगढी नगर पञ्चायत घोषणा गरिएको थियो।<ref name="नगर" /> वि.सं. २०७२ असोज १ मा [[नेपाल सरकार]]को निर्णय र वि.सं. २०७२ पुष २१ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन [[फुलबारी, कैलाली|फूलबारी]] र [[उर्मा]] गाउँ विकास समितिहरूलाई यसमा गाभेर यो नगरपालिकालाई उपमहानगरपालिकामा स्तरोन्नति गरिएको थियो।<ref name="उपमहानगर"/>यसै प्रकार [[सङ्घीयता|सङ्घीय शासन व्यवस्था]] लागु भएपछि देशमा स्थानीय तहको गठन भएसँगै वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन [[अत्तरिया नगरपालिका]]को वडा नं. ९ (साविकको [[बेलादेवीपुर]] गाविसको ४,५ र ६ नम्बर वडाहरू), वडा नं. १० (साविकको [[बेलादेवीपुर]] गाविसको ७,८ र ९ नम्बर वडाहरू) र वडा नं. ११ (साविकको [[गेटा]] गाविसको ७,८ र ९ नम्बर वडाहरू) लाई यस उपमहानगरपालिकामा गाभेर यो उपमहानगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/chapa-bata/60472/ |title=गाउँ र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति ? |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ०७ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219161531/https://www.setopati.com/chapa-bata/60472/ |archive-date=2022-02-19 }}</ref><ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|title=जीविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|last1=काफ्ले|first1=प्रतिक्षा|date=वि.सं. २०७३ फागुन ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ०७|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=वि.सं. २०७३ फागुन ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ०७|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> यसको दक्षिणमा [[भारत]]को [[उत्तर प्रदेश]] राज्य, उत्तरमा [[गोदावरी नगरपालिका, कैलाली|गोदावरी नगरपालिका]] र [[गौरीगङ्गा नगरपालिका]], पूर्वमा [[कैलारी गाउँपालिका]] र पश्चिममा [[कञ्चनपुर जिल्ला]] र भारतसँग सिमाना जोडिएको छ। हाल यो उपमहानगरपालिकालाई १९ वटा वडामा विभाजित गरिएको छ भने वि.सं. २०७८ सालको राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यस उपमहानगरको जनसङ्ख्या १,९८,७९२ रहेको छ।<ref name="जनगणना २०७८" /> २७१.७४ वर्ग किलोमिटरको क्षेत्रफलमा फैलिएको यो उपमहानगरपालिका नेपालको [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]]को [[भीमदत्त नगरपालिका]]सँगै प्रमुख सहरहरू मध्ये एक हो। == इतिहास == [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर]]ले दिएको फौजी सहायताबाट खुशी भएको अङ्ग्रेज सरकारले नेपाललाई [[बाँके जिल्ला|बाँके]], [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]], [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] र [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्‍‍चनपुर]] [[नयाँ मुलुक|‘नयाँ मुलुक’]]का नाममा फिर्ता गर्‍यो।<ref>{{Cite web |date=2022-08-04 |title=सिटी स्टोरी : त्यो धुले धनगढी, यो प्रदेश राजधानी ! |url=https://nepaliheadline.com/26602/ |access-date=2023-09-22 |website=Nepaliheadline |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816130441/https://nepaliheadline.com/26602/ |archive-date=2022-08-16 }}</ref> अङ्ग्रेजले सुदूरपश्चिमको [[जोगबुडा]]सम्म रेलको लिक पु¥याएका थिए। त्यहाँको सालको काठ ओसार्न रेलको लिक बिछ्याईएको थियो। धनगढीमा पनि रेलको लिक थियो। भारतबाट अङ्ग्रेजीहरू लखेटिएपछि यहाँको रेलको लिक हटाईएको थियो।<ref name=":0" /> [[राणा वंश|राणा शासन]] कालमा कैलाली र कञ्चनपुर एउटा गोश्वारा थियो। जिल्ला भईसकेका थिएनन। कैलाली कञ्चनपुर गोश्वाराको सदरमुकाम [[बेलौरी नगरपालिका|बेलौरी]] थियो। त्यही कारण त्यतिबेलाको प्रशासनिक केन्द्र बेलौरी थियो। वि.स.१९९७ मा सदरमुकाम धनगढी सारियो र धनगढीमा बेलौरीबाट सरकारी कार्यालयहरू पनि सार्नेक्रम त्यही बेला शुरु भयो।<ref name=":1">{{Cite web |title=उहिलेको धनगढी, अहिलेको धनगढी |url=http://saptahik.com.np/archives/2020/04/20/20200420125131 |access-date=2023-05-20 |website=saptahik.com.np |language=English}}</ref> कैलाली र कञ्चनपुर गोश्वाराको जनसङ्ख्या ५० हजार जति थियो। [[आम निर्वाचन २०१५|२०१५ सालको निर्वाचन]]मा यहाँबाट लोकेन्द्र बहादुर शाहले चुनाव जिते। अभिलेखअनुसार ०१९ सालमा कैलाली र कञ्चनपुर अलग भएका हुन् । तर, मुख्य मुकाम धनगढी नै भयो । व्यापारिक केन्द्र पनि । आठ दशकअघिको कुरा हो । त्यति बेलाको धनगढीमा पाँचवटा मात्र घर पक्की थिए। जताततै जङ्गल थियो। अहिलेको [[सेती प्रादेशिक अस्पताल]]का दुई वटा साना पक्की भवन थिए। गोश्वारा, अञ्चलाधीशको आवास, कारागार, वन बिभागको एउटा घर र माल अड्डा(मालपोत कार्यालय) का गरी जम्मा पाँच वटा पक्की घर थिए। धनगढीको पुरानो बजार हालको मस्जिद र शिवमन्दिर क्षेत्र हो। पछि त्यहाँबाट बजार विस्तार हुँदै गयो।<ref name=":1" />२००७ सालअघि हाल मस्जिद रहेको क्षेत्रमा केही पसलहरु थिए। २०३६ सालतिर पहाडमा भोकमरी भयो। धमाधाम मान्छेहरू तराई झर्न थाले। पूर्वबाट पनि आए। आसाम र बर्माबाट लखेटिएर नेपालीहरू आए। त्यसपछि जङ्गल फाड्ने क्रम तिब्र भयो। पुनर्वास गरिएका जनतालाई सरकारले दुई वर्षसम्म पुष्टिक आहार दिएर पाल्यो।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://paschimtoday.com/news-details/67074/2023-01-09|title=धनगढीको विकासका साक्षीहरू|website=epaschimtoday|language=en|accessdate=2023-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114031648/https://paschimtoday.com/news-details/67074/2023-01-09|archive-date=2023-01-14}}</ref> ==नामकरण== मध्यकालीन समयमा [[महाराणा प्रताप]]का वंशज मानिने राना थारू समुदायले आफ्नो [[धन]] (मुद्रा) जमिनमा गाडी सुरक्षित भएर बसेकोले उक्त क्षेत्रको नाम 'धनगढी' रहन गएको किंवदन्ती छ। त्यस समयमा भारतमा मुसलमानहरूको दवदवा सहन नसकी त्यहाँका [[राना थारू]]हरू यहाँ आएर बसेका हुन्।<ref>{{Cite web |url=https://saptahik.com.np/archives/2020/04/20/20200420125131 |title=उहिलेको धनगढी, अहिलेको धनगढी |website=साप्ताहिक |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19}}</ref> == वडागत विभाजन र जनसङ्ख्या == नेपालको [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८]] अनुसार धनगढी उपमहानगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या १,९८,७९२ रहेको छ। यस उपमहानगरपालिकालाई १९ वटा वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ। उपमहानगरपालिकाको वडागत विवरण, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत तथ्याङ्क तलको तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ धनगढी उपमहानगरपालिकाको वडागत विभाजन, जनसङ्ख्या र जनघनत्व (२०७८) |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका वडाहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || धनगढी (१) || १८,८१९ || ३.३६ || ५,६०१.०१ |- | २ || धनगढी (२) || १६,७३६ || ५.०७ || ३,३००.५९ |- | ३ || धनगढी (३) || २१,२५८ || ९.३९ || २,२६३.८९ |- | ४ || धनगढी (४) || ११,८४० || ३.७९ || ३,१२३.७७ |- | ५ || धनगढी (५) || १७,८५६ || ५.२५ || ३,४०१.१४ |- | ६ || धनगढी (६) || ७,४३५ || ११.१८ || ६६५.०३ |- | ७ || धनगढी (७) || १२,८०६ || २९.०४ || ४४०.९८ |- | ८ || धनगढी (८) || ११,६२० || २.८ || ४,१५०.०० |- | ९ || धनगढी (९, १४) || ४,११२ || ९.७१ || ४२३.४८ |- | १० || धनगढी (१०, ११) || ४,५४८ || ८.३५ || ५४४.६७ |- | ११ || [[बेलादेवीपुर]] (४-९) || ६,३७३ || १९.६ || ३२५.१५ |- | १२ || धनगढी (१२) || १२,३१९ || १३.२८ || ९२७.६३ |- | १३ || धनगढी (१३) र [[गेटा]] (७-९) || १२,१०४ || १३.०९ || ९२४.६८ |- | १४ || [[फूलबारी, कैलाली|फूलबारी]] (७-९) || ९,०१८ || १८.८२ || ४७९.१७ |- | १५ || [[उर्मा]] (१,३,६) || ५,७४२ || ३२.५ || १७६.६८ |- | १६ || [[उर्मा]] (४-५,८-९) || ५,६९१ || ३०.८८ || १८४.३० |- | १७ || [[उर्मा]] (२,७) || ६,१७३ || १९.७८ || ३१२.०८ |- | १८ || [[फूलबारी, कैलाली|फूलबारी]] (४-६) || ६,१७६ || ८.८६ || ६९७.०७ |- | १९ || [[फूलबारी, कैलाली|फूलबारी]] (१-३) || ८,१६६ || १६.९९ || ४८०.६४ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १,९८,७९२ !! २६१.७४ !! ७५९.५० |} ==नगर प्रशासन इतिहास== वि.सं. २०३३ मा नगर पञ्चायत<ref>{{Cite web |url=https://www.nepaltalk.com/society/29722.html |title=नागरिकताविहिन मुस्लिम बस्तिको गुनासो : आफ्नो सम्पत्ति अर्काको नाममा, प्रमाणको नाममा छोराहरूको जन्मदर्ता ! |website=नेपाल टक |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219102952/https://www.nepaltalk.com/society/29722.html |archive-date=2022-02-19 }}</ref> बनेको धनगढीको पहिलो प्रधानपञ्च यज्ञराज पन्त<ref>{{Cite web |url=https://nepalsamaya.com/index.php/detail/40167 |title=धनगढीमा ४४ वर्षपछि फोहोरमैला व्यवस्थापनको पहल |website=नेपाल समय |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219102953/https://nepalsamaya.com/index.php/detail/40167 |archive-date=2022-02-19 }}</ref> थिए भने उपप्रधानपञ्च रत्नभक्त श्रेष्ठ थिए। उनीहरू दुबै जनालाई तत्कालीन श्री ५ को सरकारले प्रधानपञ्च तथा उपप्रधानपञ्चमा मनोनित गरेको थियो। वि.सं. २०३९ मा सम्पन्न चुनावबाट प्रमुखमा छेदालाल चौधरी र उपप्रमुखमा जुद्धलाल राना निर्वाचित भएका थिए भने वि.सं. २०४३ सालमा सम्पन्न चुनावबाट पनि दुवै जना सोही पदमा निर्वाचित भएका थिए। वि.सं. २०४६ सालमा प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना पश्चात् वि.सं. २०४९ को नगर चुनावबाट प्रमुखमा [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का किशोरकुमार बम र उपप्रमुखमा पनि सोही पार्टीकै उजागर राना निर्वाचित भएका थिए। यसै प्रकार वि.सं. २०५४ मा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा एमाले]]का खेमराज पाण्डेय प्रमुख र नारदमुनि राना उप-प्रमुखमा निर्वाचित भएका थिए। निर्वाचिन जनप्रतिनिधिहरूको कार्यकालको समाप्तिसँगै तत्कालिन सरकारद्वारा नगर प्रमुखमा धनबहादुर बम र उप-प्रमुखमा श्रीमती जनक कुँवरलाई मनोनीत गरेको थियो। वि.सं. २०७४ मा सम्पन्न स्थानीय तहको निर्वाचनमा नेपाली काङ्ग्रेसका नृप बहादुर वड<ref>{{Cite web |url=https://dalitonline.com/?p=13236 |title=उत्कृष्ट मेयर नृप वडको राजनीतिक यात्रा |website=दलित अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19}}</ref> नगर प्रमुख पदमा निर्वाचित भएका छन् भने सोही दलकी सुशीला मिश्र भट्ट नगर उप-प्रमुख पदमा निर्वाचित भएकी छिन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.reportersnepal.com/2017/07/189966 |title=धनगढी उपमहानगरपालीका मेयरमा काङ्ग्रेसका नृप वड विजयी |website=रिपोर्टर्स नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १,९८,७९२ रहेको छ भने यहाँ ४४,७७९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> यस उपमहानगरपालिमा [[ब्राह्मण|बाहुन]], [[क्षेत्री]], [[चौधरी]], [[डगौरा]], [[राना थारू|राना थारु]], [[ठकुरी]] र [[दलित|दलित समुदाय]]को बाहुल्य रहेको छ। ==पर्यटकीय तथा धार्मिक स्थलहरू== [[चित्र:Bandevi Temple1.jpg|अङ्गुठाकार|[[वनदेवी मन्दिर|वनदेवी मन्दिरको]] प्रवेश द्वार]] यस उपमहानगरपालिकाभित्र [[जोखर ताल|जाखोर ताल]], [[धनगढी पार्क]] र [[एअरक्राफ्ट म्युजियम]] रहेको छ। यसका साथै यहाँ [[नैनादेवी मन्दिर]], [[लक्ष्मीनारायण मन्दिर]], [[वनदेवी मन्दिर]], [[बेहडाबाबा|बेहडाबाबा मन्दिर]] र [[शिवपुरी धाम|शिवपुरीधाम]] समेत रहेको छ। ==यातायात == ===सडक यातायात === धनगढी नगर [[भारत]]को [[उत्तर प्रदेश]], [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]]का पहाडी जिल्लाहरू र [[काठमाडौँ]]सँग सडक सञ्चालनले जोडिएको छ। सुदूरपश्चिमाञ्चल यातायात, कर्णाली यातायात, मालिका यातायात व्यावसायी सङ्घले बस सेवा सञ्चालन गरेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/index.php/social/151130/ |title=यसरी फेरिँदैछ धनगढी सहर |last=सुदीप श्रेष्ठ |first=चेतना गुरागाईं र |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219132844/https://www.setopati.com/index.php/social/151130/ |archive-date=2022-02-19 }}</ref> ===हवाई यातायात === [[धनगढी विमानस्थल]] प्रशासनिक केन्द्रबाट १० किलोमिटर र काठमाडौँबाट करिब ६६० किलोमिटर पश्चिममा अवस्थित छ।<ref>{{Cite web |url=https://deshsanchar.com/2020/02/08/311082/ |title=धनगढी विमानस्थल बढाउन २२७ विघा जमिन अधिग्रहण गरिने |date=2020-02-08 |website=देशसञ्चार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19}}</ref> यो विमानस्थलको धावनमार्गलाई १,५२४ मिटर (५,००० फिट) लम्बाइमा विस्तार गरी फोकर १०० विमान अटाउन कालोपत्रे गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/economy/202677-1581211800.html |title=धनगढी विमानस्थल अन्तर्राष्ट्रिय स्तरकाे बनाउन गुरुयोजना |last=छत्याल |first=दिलबहादुर |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19}}</ref> ==प्रमुख होटलहरू== नेपाल तथा [[भारत]]को सीमाक्षेत्रमा रहेको कारणले गर्दा यस नगरमा भारतीय तथा नेपाली पर्यटकहरूको निरन्तर आगमन भइरहेको हुन्छ। सुदूरपश्चिम प्रदेशको व्यापारिक नगरको<ref>{{Cite web |url=https://www.karobardaily.com/news/3720 |title=होटलमा लगानी वृद्धि |website=कारोबार दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19}}</ref> उपनामले चिनिने धनगढी उपमहानगरपालिकाभित्र होटल आफ्नो घर temple रिजोर्ट , डिभोटी, होटल फ्लोरा<ref>{{Cite web |url=https://bizmandu.com/content/20211015165026.html |title=होटलको शहर बन्दै धनगढी, १० अर्ब रूपैयाँ भन्दा बढी लगानी, धमाधम होटल स्तरोन्नति हुँदै |website=बिजमाडौं |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19}}</ref>, होटल साथी, होटल रुबस<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2017/03/560618 |title=चार तारे स्तरको बन्दै धनगढीको ‘रुबस होटल’ |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19}}</ref>, होटल जलसा, होटल जगदम्बा, अमृत प्लाजालगायतका होटलहरू रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=http://suvadin.com/news/business-economy-management/hotel-opening |title=धनगढीमा होटल व्यवसाय फस्टाउँदै, लगानी उच्च |date=2017-04-03 |website=शुभदिन |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2017/03/552773 |title=धनगढीमा २१ करोडको लगानीमा ‘होटल फ्लोरा’ खुल्दै |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://okhalnews.com/tourist/711 |title=४ करोडको लगानीमा होटल वर्षाले गर्यो धनगढीमा पनि सेवा सुरु |website=ओखल समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219105633/https://okhalnews.com/tourist/711 |archive-date=2022-02-19 }}</ref> ==शैक्षिक संस्थाहरू== यस उपमहानगरपालिकामा माध्यमिक तह तथा उच्च शिक्षाका लागि निजी तथा सरकारी विद्यालय तथा कलेजहरू रहेका छन्। यस नगर क्षेत्रभित्र ऐश्वर्य विद्या निकेतन, ग्यालेक्सी उच्च माध्यमिक विद्यालय, पन्चोदय उच्च माध्यमिक विद्यालय, कैलाली मोडल उच्च माध्यमिक विद्यालय, ग्रिनल्यान्ड पब्लिक स्कुल, एरिस्टो इङ्लिस बोर्डिङ, साइपाल शिक्षा सदन, कैलाली विद्या निकेतन, बासुदेवी हायर सेकेन्डरी स्कुल, सिटी स्कुल, रवेस्ट सेकेन्डरी स्कुलर बोर्ड बेस्ड एकेडेमी, [[कैलाली बहुमुखी क्याम्पस]], सुदूरपश्चिमाञ्चल एकेडेमी, ऐश्वर्य बहुमुखी क्याम्पस, वेस्टर्न विजनेस स्कुल, धनगढी इन्जिनियरिङ कलेज रहेका छन्। ==बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाहरू== यस उपमहानगरपालिकाभित्र [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]को क्षेत्रिय कार्यालय हुनुका साथै राष्ट्रिय वाणिज्य बैङ्क, कृषि विकास बैङ्क, एभरेष्ट बैङ्क, नबिल बैङ्क, बैङ्क अफ काठमाडौँ, नेपाल क्रेडिट एण्ड कमर्स बैङ्क, सिद्धार्थ बैङ्क, माछापुच्छ्रे बैङ्क, कुमारी बैङ्क, नेपाल बङ्गलादेश बैङ्कको शाखा कार्यालय र कञ्चन विकास बैङ्क रहेको छ। ==सञ्चार तथा सूचना क्षेत्र== === एफएम स्टेसनहरू === {| class="wikitable" |- ! रेडियोको नाम !! ठेगाना !! मेघाहर्ज !! प्रसारण संस्था |- | दिनेश एफएम || धनगढी-४ || ९३.८ मेगाहर्ज || दिनेश एफएम प्रा.लि. |- | धनगढी एफएम || धनगढी-३ || ९०.५ मेगाहर्ज || धनगढी एफएम प्रा.लि. |- | पश्चिम टुडे || धनगढी-१ || ९८.८ मेगाहर्ज || पश्चिम टुडे प्रा.लि. |- |रेडियो सुदूर सन्देश |धनगढी-४ |१०४ मेगाहर्ज |सुदूर सन्देश पब्लिकेशन प्रा. लि |- |खप्तड एफएम |धनगढी-१३ |९८.२ मेगाहर्ज |खप्तड कम्युनिकेशन प्रा.लि. |- |रेडियो डेली मेल |धनगढी-४ |९४.६ मेगाहर्ज |रेडियो डेली मेल प्रा.लि. |- |रेडियो एक्टिभ एफएम |धनगढी-२ |९७.२ मेगाहर्ज |एसटिए मिडिया प्रा.लि |} == चित्र दिर्घा == <gallery> चित्र:ShivapuriDham Dhangadi.jpg|[[शिवपुरी धाम|शिवपुरीधाम मन्दिर]] चित्र:Behdaba Temple Urmarampur Dhangadi Kailali Nepal Rajesh Dhungana (34).jpg|[[बेहडाबाबा|बेहडाबाबा मन्दिर]] चित्र:Ganga Mata Temple Siddha Baba Lake Dhangadi Nepal Rajesh Dhungana (2).jpg|बेहडा बाबा ताल चित्र:Entrance of Dhangadhi Park-1.jpg|[[धनगढी पार्क]] चित्र:Dhangadhi Airport.jpg|[[धनगढी विमानस्थल]] चित्र:JhokharTal Dhangadi.jpg|[[जोखर ताल]] </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{कैलाली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{नेपालका महानगरीय नगरपालिकाहरू}} {{नेपालका ठुला सहरहरू}} [[श्रेणी:नेपालका उपमहानगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०३३ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू]] [[श्रेणी:नेपाल–भारत सीमामा स्थित पारवहन र भन्सार चौकीहरू]] 744514phvftzwbsj681ytbc8bl1ea3n 0 4551 1393484 1368355 2026-10-31T07:24:37Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393484 wikitext text/x-wiki {{सङ्क्षिप्त विवरण|नेपालका पूर्व प्रधानमन्त्री}} {{Infobox officeholder |name = |native_name = | image = Man Mohan Adhikari.png | caption = मनमोहन अधिकारी | birth_date = १९७७ जेठ २८ <ref>{{cite news|title=को हुन् स्व.मनमोहन अधिकारी ? सन्दर्भ : १७औँ मनमोहन अधिकारी स्मृति दिवस|url=http://archive.nepalpati.com/news/25740/manmohan|access-date=8 August 2017|work=नेपालपाटी|date=24 April 2016|language=ne|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808153812/http://archive.nepalpati.com/news/25740/manmohan|archive-date=8 August 2017|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170808153812/http://archive.nepalpati.com/news/25740/manmohan |date=8 August 2017 }}</ref> | birth_place = लाजिम्पाट, [[काठमाडौँ]] | death_date = {{मृत्यु मिति र उमेर|1999|4|26|1920|6|9|df=y}} | death_place=काठमाडौँ, नेपाल | party = [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा एमाले]] |office1 = [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|नेपाल]]को ३१औँ प्रधानमन्त्री |term_start1 = २०५१ मङ्सिर १४ |term_end1 = २०५२ भदौ २७ | monarch1 = [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र]] |predecessor1 = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] |successor1 = [[शेरबहादुर देउवा]] |relatives = {{plainlist| * [[भरतमोहन अधिकारी]] (भाइ) }} }} '''मनमोहन अधिकारी''' (१९७७ जेठ २८ - २०५६ वैशाख १३) [[नेपाल]]का पूर्व [[प्रधानमन्त्री]], प्रजातान्त्रिक योद्धा तथा राजनीतिज्ञ थिए। उनी [[दक्षिण एसिया]]कै इतिहासमा पहिलो निर्वाचित कम्युनिस्ट प्रधानमन्त्री थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=दक्षिण एसियाकै पहिलो कम्युनिस्ट प्रधानमन्त्री मनमोहन|युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2018/04/674868|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अनलाइन खबर|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१९ डिसेम्बर २०२१}}</ref> उनी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका संस्थापक सदस्य थिए। [[नेपालको जनआन्दोलन २०४६|वि.सं. २०४६ को जनआन्दोलन]] ताका [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी)|नेकपा मार्क्सवादी]]का अध्यक्ष रहेका अधिकारी २०४७ मा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा माले]]सँग पार्टी एकीकरण भएपछि [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा एमाले]]को समेत संस्थापक अध्यक्ष बन्न पुगेका थिए। काठमाडौँको [[लाजिम्पाट]]मा जन्मेका अधिकारीले आफ्नो बाल्यकाल [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]]मा बिताएका थिए। उनलाई वि.सं १९९४ मा [[बनारस|वाराणसी]] अध्ययन गर्नको लागि पठाइएको थियो। उनको बिएस्सीको अध्ययन सकिन लागेका बेला १९९८ मा, मनमोहन [[भारत छोड आन्दोलन]] आन्दोलनमा सहभागी भएका थिए।<ref>{{cite news|title= Man Mohan Adhikari|url=https://www.theguardian.com/news/1999/may/04/guardianobituaries.suzannegoldenberg|access-date=13 December 2017|newspaper= The Guardian|last=Goldenberg|first=Suzanne|date=4 May 1999}}</ref> उनलाई ब्रिटिस सरकारले गिरफ्तार गरेको थियो र अन्य नेताहरूसँगै कारागार चलान भएका थिए। यहाँबाट उनको अध्ययन पनि पुरा हुन पाएन। भारत बसाईमा नै मनमोहन कम्युनिस्ट आन्दोलनमा लागेका थिए। उनी [[भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी]]मा शामिल थिए। भारतबाट [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] फर्केपछि उनी त्यहाँ एक कारखानामा काम गर्न थाले र ट्रेड युनियनको नेता बनेका थिए। २००४ मा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]को स्थापना गर्नेमध्ये उनी पनि एक थिए। [[बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता युद्ध]]को क्रममा पनि उनी पक्राऊ परेका थिए।<ref>Parajulee, Ramjee P.. ''The Democratic Transition in Nepal''. Rowman & Littlefield, 2000. p. 57</ref> == प्रधानमन्त्री == [[आम निर्वाचन २०५१|२०५१ को मध्यावधि निर्वाचन]]मा कुनै पार्टीको स्पष्ट बहुमत नआएपछि २०५१ मङ्सिर १४ मा सबैभन्दा ठुलो दल [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा एमाले]]को तर्फबाट उनी [[अल्पमतको सरकार|अल्पमतको सरकार]]को‎ प्रधानमन्त्री बनेका थिए।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17248 २०५१ मङ्सिर १४ को राजपत्र] </ref> === मन्त्रिपरिषद् === {| class="wikitable" |+ !मन्त्री !हैसियत !कार्य विभाजन |- |[[मनमोहन अधिकारी]] |प्रधानमन्त्री |राजदरबार सम्बन्धी |- |[[माधवकुमार नेपाल]] |उप प्रधानमन्त्री |रक्षा र परराष्ट्र |- |[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] |मन्त्री |गृह |- |[[चन्द्रप्रकाश मैनाली]] |मन्त्री |स्थानीय बिकास र आपूर्ति |- |[[भरतमोहन अधिकारी]] |मन्त्री |अर्थ |- |[[राधाकृष्ण मैनाली|राधाकृष्ण मैनाली]] |मन्त्री |कृषि र् भूमी सुधार तथा व्यवस्था |- |[[मोदनाथ प्रश्रित]] |मन्त्री |शिक्षा, सस्क्रिती तथा समाज कल्याण |- |[[प्रदीप नेपाल]] |मन्त्री |सूचना तथा सञ्चार |- |[[पद्मरत्न तुलाधर|पद्मारत्न तुलाधर]] |मन्त्री |श्रम र स्वास्थ्य |- |[[अशोककुमार राई]] |राज्यमन्त्री |निर्माण तथा यातायात |- |[[शलिममियाँ अन्सारी]] |राज्यमन्त्री |वन तथा भू-संरक्षण |- |[[प्रेमसिंह धामी]] |राज्यमन्त्री |आवास तथा भौतिक योजना |- |[[सुवासचन्द्र नेम्वाङ]] |राज्यमन्त्री |कानून, न्याय तथा संसदीय व्य्वस्था र सामान्य प्रशासन |- |[[भीमबहादुर रावल]] |राज्यमन्त्री |वाणिज्य र पर्यटन तथा नागरिक उड्ड्यन |- |[[हरिप्रसाद पाण्डे]] |राज्यमन्त्री |उद्योग र जलस्रोत |} नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७ अनुसार, अल्पमतको सरकारलाई नौ महिनासम्म [[अविश्वास प्रस्ताव]] ल्याउन नमिल्ने व्यवस्था रहेको थियो।<ref name=नौ>{{वेब स्रोत|लेखक=किशोर दाहाल|शीर्षक=मनमोहन स्मृति दिवस : सम्झनामा ९ महिने सरकार|युआरएल=https://nepallive.com/story/64891|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल लाइभ|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१९ डिसेम्बर २०२१}}</ref> नौ महिना पछि प्रधानमन्त्री अधिकारीका विरुद्ध संसदमा [[अविश्वास प्रस्ताव|अविश्वासको प्रस्ताव]] दर्ता भएको थियो। उनको सरकार बनेको ९ महिनापछि अन्य पार्टीले समर्थन नदिएका कारण ढल्यो जुन नेपालको इतिहासमा ‘’’९ महिने सरकार’’’को रूपमा चिनिन्छ।<ref name=नौ/> २०५२ जेठ ३० मा प्रधानमन्त्री अधिकारीले [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]] समक्ष २०५२ मङ्सिर ७ मा प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन मिति तोकेर संसद विघटनको प्रस्ताव गरेका थिए। अघिकारीले सरकारलाई काम गर्न नदिइएकाले सार्वभौम सत्ता सम्पन्न जनतामा जानुपर्ने राजनैतिक आवश्यकता रहेको तर्क दिएका थिए। प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा संसद विघटन भएको थियो।<ref>{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17372 |title=२०५२ जेठ ३० को राजपत्र |access-date=2021-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922120654/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17372 |archive-date=2021-09-22}}</ref> यो कदम विरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा मुद्धा परेको थियो। २०५२/ भदौ /१२ मा [[नेपालको सर्वोच्च अदालत|अदालत]]ले सरकारको निर्णय उल्ट्याइएको थियो।<ref>[http://supremecourt.gov.np/nkp/full_detail/8880 निर्णय नं. ०२ - उत्प्रेषणयुक्त परमादेश] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201220150147/http://supremecourt.gov.np/nkp/full_detail/8880 |date=2020-12-20 }}</ref> त्यसपछि २०५२/ भदौ /२५ मा उनले राजीनामा दिएका थिए।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17405 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210922121528/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17405 |date=2021-09-22 }} <nowiki>२०५२ भदौ २५ को राजपत्र]</nowiki>]</ref> वि.सं २०५१ सालमा “आफ्नो गाउँ आफै बनाऔँ ” कार्यक्रम, महिला र पुरुषको नाममा संयुक्त रजिष्ट्रेशन पास र गाउँगाउँमा सहकारी जस्ता कार्यक्रम उनको कार्यकालमा ल्याइएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=यसरी सुरु भयो, ‘बृद्धभत्ता’ र ‘आफ्नो गाउँ, आफै बनाऔं’ कार्यक्रम|युआरएल=https://shilapatra.com/detail/1637|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=शिलापत्र|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१९ डिसेम्बर २०२१}}</ref> उनको सरकारले जेठ नागरिकलाई आ. व. २०५२।५३ देखि सुरु भएको ७५ वर्ष माथिका ज्येष्ठ नागरिकलाई मासिक १०० रुपैया वृद्ध भत्ता दिन सुरुवात गरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=भरतमोहन अधिकारीले १०० रुपैयाँबाट वृद्ध भत्ता सुरु गरेका थिए|युआरएल=https://www.hamropatro.com/news/details/5654259713048576?ns=|कार्य=|प्रकाशक=[[हाम्रो पात्रो]]|वेबसाइट=अन्नपूर्ण पोस्ट|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१९ डिसेम्बर २०२१}}</ref> ==मृत्यु == [[आम निर्वाचन २०५६|२०५६ मा चुनाव]] प्रचार प्रसार गर्ने क्रममा गोठाटारमा अधिकारी बेहोस भए र उनको मृत्यु भयो। उनको मृत्यु पछि, [[माधवकुमार नेपाल]] उनको पार्टीको नेताको रूपमा आए। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:विराटनगरका मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९९ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:काठमाडौँका राजनीतिज्ञहरू]] pbfj32vikg4netmvg05cikvnbsvhmm6 0 4818 1393360 1383621 2026-10-30T22:54:34Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393360 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = इलाम |nickname = |other_name = चारखोला<ref>{{Cite book |last=शर्मा |first=जनकलाल |url=https://books.google.com.np/books?id=JtBIAQAAIAAJ&q |title=मेरो निबन्ध अधुरै रह्यो |date=सन् २००७ |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |isbn=978-99933-0-633-7 |language=नेपाली |quote=गजराज थापालाई खुवाबिर्ता दिएका थिए चारखोलाको इलाम इलाका |page=५७}}</ref><ref>{{Cite book |last=क्यापलन |first=लियोनेल |url=https://books.google.com.np/books?id=pUnaAAAAQBAJ&pg |title=ल्यान्ड एन्ड सोसल चेन्ज इन इस्ट नेपाल: अ स्टडी अफ हिन्दू-ट्राइबल रिलेसन्स |date=2013-09-13 |publisher=रुटलेज |isbn=978-1-136-54501-6 |language=अङ्ग्रेजी |quote=Ilam is often referred to as Char Khola (Four Rivers). |page=१३}}</ref> |settlement_type = [[नगरपालिका]]<br/>[[मुख्यालय|सदरमुकाम]] <!-- images and maps --> |image_skyline = Ilam green.jpg |image_caption = इलामको सदाबहार चियाबारी |image_size = 300px |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = | pushpin_map = इलाम जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल| pushpin_mapsize = 300px |pushpin_label_position = |coordinates = {{coord|26|54|30|N|87|55|35|E|type:city_region:NP|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{flag|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[इलाम जिल्ला]] <!-- Politics --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = केदार थापा ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = विष्णुकुमारी लिम्बु ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |established_title = नगरपालिका |established_date = वि.सं. २०१७ बैशाख १<ref name="नगर">{{cite news|title=राजविराज र इलाम नगरपालिकामा चार किल्ला निर्धारण |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=1437 |date=वि.सं. २०१७ जेष्ठ ३१ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title1 = समावेश क्षेत्र |established_date1 = इलाम बजार |established_title2 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date2 = [[बरबोटे]], [[साँखेजुङ]], [[सुम्बेक]], [[पुवामझुवा]], [[सोयाक]], [[गोदक]], [[साङरुम्बा]] (१-६), [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]] (१-३) र [[सिद्धिथुम्का]] (७) |established_title3 = सम्मिलित मिति |established_date3 = वि.सं. २०७३ फाल्गुण २७<ref name="थप">{{cite news |title=गाउँपालिका नगरपालिका उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र कायम गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |date=वि.सं. २०७३ फाल्गुण २७ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701210203/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |archive-date=2020-07-01}}</ref> <!-- Area --> |area_total_sq_mi = |area_footnotes = |area_total_km2 = 173.32 <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=10&municipality=8|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 50085 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = <!-- demographics (section 1) --> |demographics_type1 = जातीयता |demographics1_title1 = मुख्य जातीयता |demographics1_info1 = [[लिम्बू जाति|लिम्बु]], [[क्षेत्री]], [[राई जाति|राई]], [[गुरुङ जाति|गुरुङ]], [[नेवार जाति|नेवार]], [[लेप्चा जाति|लेप्चा]] <!-- demographics (section 2) --> |demographics_type2 = भाषा |demographics2_title1 = मुख्य भाषाहरू |demographics2_info1 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]], [[लिम्बू भाषा|लिम्बु]] |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = <!-- elevation --> |elevation_max_m = 3636 |elevation_min_m = 140 <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = +९७७-२७ |website = {{url|https://ilammun.gov.np}} |footnotes = }} '''इलाम''' [[नेपाल]]को पूर्वी भागमा रहेको [[कोशी प्रदेश]] मा पर्ने [[इलाम जिल्ला]]को सदरमुकाम<ref name="सदरमुकाम">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685|title=नेपाल अधिराज्यलाई १४ अंचल, ७५ जिल्लामा विभाजित|date=वि.सं. २०१९ पौष २|accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|page=५|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212024248/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685|archive-date=2022-02-12}}</ref> तथा जिल्लाकै पहिलो नगरपालिका हो।<ref name="नगर"/> यो नगरपालिका [[महाभारत पर्वत शृङ्खला]]मा अवस्थित छ। नेपाली [[चिया]]को सबैभन्दा ठूलो उत्पादक क्षेत्र भएकोले, यहाँका [[चियाखेती|चियाबारी]] आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरू माझ मुख्य आकर्षणका केन्द्र हुन्। यहाँको प्राकृतिक क्षेत्र र परिदृश्यहरूका साथै बागवानी बाली उत्पादनमा विशेषज्ञता राख्ने विविध कृषि अर्थतन्त्रका लागि पनि प्रसिद्ध छन्।<ref name="इलाम परिचय">{{Cite journal |last=नगरपालिका |first=इलाम |url=http://ncdcilam.org.np/wp-content/uploads/2013/06/Strategic-Plan-for-Green-City-Initiativee-2012-2016.pdf |title=स्ट्रेटेजिक प्लान फर ग्रीन इनिसिएटिभ |date=सन् २०१३ |publisher=नाम्सालिङ सामुदायिक विकास केन्द्र |isbn=978-9937-2-7410-4 |language=अङ्ग्रेजी |page=१० |archive-url=https://web.archive.org/web/20181123204905/http://ncdcilam.org.np/wp-content/uploads/2013/06/Strategic-Plan-for-Green-City-Initiativee-2012-2016.pdf |archive-date=2018-11-23 |access-date=2022-02-22 }}</ref> नेपाल राज्य नगरपालिका ऐन, २००९ लाई आधार बनाएर तत्कालीन सरकारले वि.सं. २०१७ बैशाख १ गतेदेखि लागु हुने गरि गरेको निर्णय र वि.सं. २०१७ जेष्ठ ३१ गते नेपाल गजेटमा प्रकाशित सूचना अनुसार इलाम जिल्लाको तत्कालीन इलामका छिमेकी इलाकाहरूलाई समेटेर यसलाई नगरपालिका घोषणा गरेको थियो।<ref name="नगर"/> [[सङ्घीयता|सङ्घीय शासन व्यवस्था]] लागू भएपछि देशमा स्थानीय तहको गठन भएसँगै वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन [[बरबोटे]], [[साँखेजुङ]], [[सुम्बेक]], [[पुवामझुवा]], [[सोयाक]], [[गोदक]], [[साङरुम्बा]]को वडा नं. १ देखि ६, [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]]को वडा नं. १ देखि ३ तथा [[सिद्धिथुम्का]]को वडा नं. ७ र यस नगरपालिकाको सम्पूर्ण क्षेत्र गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो<ref name="थप"/><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/chapa-bata/60472/ |title=गाउँ र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति ? |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ०७ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219161531/https://www.setopati.com/chapa-bata/60472/ |archive-date=2022-02-19 }}</ref><ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|title=जिविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|last1=काफ्ले|first1=प्रतिक्षा|date=वि.सं. २०७३ फाल्गुन ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ०७|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=वि.सं. २०७३ फाल्गुन ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ०७|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल १७३.३२ वर्ग किलोमिटर (६६.९२ वर्ग माइल) छ र नेपालको [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं. २०६८ को जनगणना]] अनुसार यहाँको कुल जनसङ्ख्या ४८,५३६ रहेको छ। यो नगरपालिकालाई १२ वटा वडामा विभाजन गरिएको छ। [[मेची राजमार्ग]]को ७४ किलोमिटर खण्डले इलामलाई [[महेन्द्र राजमार्ग|पूर्व–पश्चिम राजमार्ग]] र त्यसपछि प्रदेश राजधानी [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]]सँग जोडेको छ। इलाम नगरपालिका नेपालको पर्यटकीय नगरको रूपमा विकसित भइरहेको छ। == शाब्दिक अर्थ == इलाम नगरपालिकाभित्र [[लिम्बू जाति|लिम्बु जाति]]को बाहुल्यता रहेको छ जसकारण यस नगरपालिकाको नामकरण समेत [[लिम्बू भाषा|लिम्बु भाषा]]बाट भएको मानिन्छ। इलाम शब्द लिम्बु भाषाको दुई शब्दहरूको संयोजन भएर बनेको छ। इलामको 'इ' शब्दको अर्थ घुमाउरो र ‘लाम’ शब्दको अर्थ बाटो हुन्छ। यी दुवै शब्दको अर्थ जोड्दा घुमाउरो बाटो भन्ने हुन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://thahaonline.com/89205/ |title=इलामका घुम्नै पर्ने केहि ठाउँ (हेर्नुहोस तस्विरमा ) |website=थाहा अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222034748/https://thahaonline.com/89205/ |archive-date=2022-02-22 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://epradeshtoday.com/2021/12/20/news-38751/ |title=इलामको प्राकृतिक सौन्दर्य र पर्यटन |website=प्रदेश टुडे |language=नेपाली |accessdate=2022-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222034748/https://epradeshtoday.com/2021/12/20/news-38751/ |archive-date=2022-02-22 }}</ref> == वडागत विवरण == {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ इलाम नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[साँखेजुङ]] || ४,५६९ || २०.६१ || २२१.६९ |- | २ || [[सुम्बेक]] || २,४५३ || १५.३ || १६०.३३ |- | ३ || [[पुवामझुवा]] || ३,१२५ || २१.३५ || १४६.३७ |- | ४ || [[बरबोटे]] (४-५) र [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]] (१–३) || ३,०३४ || ९.२७ || ३२७.२९ |- | ५ || [[बरबोटे]] (१–३, ६–९) || ५,१८७ || १४.३८ || ३६०.७१ |- | ६ || इलाम (८-९) || ४,५११ || ४.५५ || ९९१.४३ |- | ७ || इलाम (१-२) || ५,००९ || १.०३ || ४८६३.११ |- | ८ || इलाम (६-७) || ४,५६६ || ९.८२ || ४६४.९७ |- | ९ || इलाम (३–५) || ६,४२४ || ११.३७ || ५६५.०० |- | १० || [[गोदक]] || ४,६११ || २१.९१ || २१०.४५ |- | ११ || [[सोयाक]] र [[सिद्धिथुम्का]] (७) || ३,५३५ || २५.९३ || १३६.३३ |- | १२ || [[साङरुम्बा]] (१–६) || ३,०६१ || १७.८३ || १७१.६८ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''५०,०८५''' || '''१७३.३५''' || '''२८८.९२''' |} == पृष्ठभूमि == दुई सय वर्षदेखि जिल्लाको सदरमुकाम रहेको इलाम नगरपालिकाले जिल्लासँग नाम मिल्नाले अन्यत्रका मानिसका लागि जिल्लाकै प्रतिनिधित्व गर्दै आइरहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://ilammun.gov.np/ne/node/6 |title=इलाम नगरपालिकाको छोटो परिचय |website=इलाम नगरपालिका, नगर कार्यपालिकाको कार्यालय |language=नेपाली |accessdate=2022-02-22}}</ref> इलाम (इलाम बजार; प्रमुख क्षेत्र) इलाम गौडाको सदरमुकामको रूपमा वि.सं. १८७५ मा स्थापना भएको थियो।<ref>{{Cite book |last=बाँसतोला |first=नरेन्द्रनाथ |url=https://books.google.com.np/books?id=e-W3AAAAIAAJ |title=पूर्वाञ्‍चलमा सात सालको क्रान्ति |date=सन् १९९६ |publisher=शेखर र सन्दीप |language=नेपाली |page=६७}}</ref> यसलाई तत्कालीन सरकारले वि.सं. २०१७ बैशाख १ गतेदेखि लागु हुने गरि इलाम नगरपालिका भनि घोषणा गरेको थियो। यो नगरपालिका देशका पुराना नगरपालिकाहरू मध्येको एक हो। तत्कालिन राजा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र शाह]]ले वि.सं. २०१७ पुष २२ गते<ref>{{Cite web|url=https://annapurnapost.com/news/pnycaaytle-choddeko-ligesii-116096|title=पञ्‍चायतले छोडेको लिगेसी|website=अन्नपूर्ण पोस्ट|language=नेपाली|accessdate=2022-02-10}}</ref> नेपालमा [[पञ्चायती व्यवस्था]] लागु गरेपछि इलाम नगरपालिकाको नाम स्वतः परिवर्तन भई 'इलाम नगर पञ्चायत' भएको थियो।<ref>{{Cite book|url=https://ecommons.cornell.edu/bitstream/handle/1813/24342/189.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=सामाजिक शिक्षा पञ्चायत, कक्षा ८|publisher=जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र|language=नेपाली|type=pdf|page=१५|accessdate=2022-02-10}}</ref><ref>{{Cite book|last=प्रधान|first=पुष्कर|url=https://books.google.com.np/books?id=wZHzAAAAMAAJ|title=Manual for Urban Rural Linkage and Rural Development Analysis|trans-title=शहरी ग्रामीण अन्तरसम्बन्ध र ग्रामीण विकास विश्लेषणको लागि पुस्तिका|date=2003|publisher=न्यु हिरा बुक इन्टरप्राइजेज|page=२२२|isbn=978-99933-685-2-6|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्य भएपछि तत्कालिन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०४७ साल जेठ २८ गते<ref name="नगरपालिका ऐन">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|title=नगरपालिका ऐन, २०४७|date=वि.सं. २०४७ जेठ २८|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १०|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222160428/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|archive-date=2022-02-22}}</ref> नगरपालिका ऐन, २०४७ घोषणा गरि लागु गरे पछि नगरपालिका बन्नको लागि चाहिने आवश्यक पूर्वाधार तथा जनशक्ति भएको कारणले इलाम स्वतः आधिकारिक रूपमा नगरपालिका बन्न पुगेको थियो।<ref name="नगरपालिका क्षेत्र">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15807|title=ईलाम समेतका क्षेत्रलाई नगर क्षेत्र घोषणा गरेको|date=वि.सं. २०४७ जेठ ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १०|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222160425/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15807|archive-date=2022-02-22}}</ref> जिल्लाको सदरमुकाम तथा प्रशासनिक केन्द्र रहेकाले यस नगरपालिकामा पूर्वाधारको विकास पनि तुलनात्मक रूपमा स्तरीय रहेको छ।<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com.np/books?id=yi5GAQAAIAAJ|title=मेचीदेखि महाकाली|date=सन् १९७५|publisher=श्री ५ सरकार सूचना मन्त्रालय|language=नेपाली|accessdate=2022-02-15}}</ref> ==भूगोल== यस नगरपालिको पूर्वी सिमाना [[माईजोगमाई गाउँपालिका]] तथा [[सूर्योदय नगरपालिका]]सँग जोडिन पुगेको छ भने उत्तरमा [[सन्दकपुर गाउँपालिका]] र [[पाँचथर जिल्ला]], पश्चिममा [[देउमाई नगरपालिका]] र दक्षिणमा माईजोगमाई र सूर्योदय नगरपालिका पर्दछन्। भौगोलिक विविधता, जातीय तथा सामाजिक सद्भाव कायम रहेको यस नगरपालिकामा ऐतिहासिक एवम् सांस्कृतिक सम्पदाहरू रहेका छन्। जिल्लाका ठूला खोलाहरूमध्ये माई, जोगमाई र पुवामाईका बेसीहरू पर्ने भएकाले अन्नवाली उत्पादनका अव्वल क्षेत्रहरू यस नगरपालिकामा पर्दछन्। ==जनसङ्ख्या== [[कोशी प्रदेश]] स्थित इलाम जिल्लाका साविक [[बरबोटे]], [[साँखेजुङ]], [[सुम्बेक]], [[पुवामझुवा]], [[सोयाक]], [[गोदक]], [[साङरुम्बा]]को वडा नं. १ देखि ६, [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]]को वडा नं. १ देखि ३ तथा [[सिद्धिथुम्का]]को वडा नं. ७ गाउँ विकास समितिहरूलाई मिलाएर वि.सं. २०७३ फागुन २७ सालमा इलाम नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको हो। [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५०,०८५ रहेको छ भने यहाँ १२,९५२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> ==चित्र दीर्घा== <gallery mode="packed"> Ilam green 4.jpg|इलामको सौन्दर्यता- चियाबारी Ilam green.jpg|इलामको सौन्दर्यता- चियाबारी Ilam image 031.jpg|इलामको सौन्दर्यता- चियाबारी Ilam image 032.jpg|इलामको सौन्दर्यता- चियाबारी Ilam Malum Ganu.jpg|इलामको सौन्दर्यता- चियाबारी Ilam mun.jpg|इलामको सौन्दर्यता- चियाबारी </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcilam.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, इलाम]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{इलाम जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{इलाम जिल्लाका धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलहरू}} {{कमन्सश्रेणी|Ilam, Nepal}} [[श्रेणी:नेपालका प्रमुख पर्यटकीय स्थलहरू]] [[श्रेणी:इलाम जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०१७ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] aoers0rq1fotetjv3ta49rs5d4ue655 0 5820 1393455 1386638 2026-10-31T04:43:49Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393455 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = धौख्यः | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline =Dhulikhel Valley.jpg | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-kavrepalanchowk/banepa?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = नगरप्रमुख | leader_name = अशोककुमार ब्याञ्जु श्रेष्ठ <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = निराजन जङ्गम <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = वि.सं २०४३<ref>{{cite news|title=थप ४ वटा नगर पंचायत गठन गरेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=14427|accessdate=जनवरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423093856/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=14427|archive-date=2026-04-23}}</ref> | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = ५५<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=31&municipality=1|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 33726 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.61|85.58|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०११ | blank_name = केन्द्र | blank_info = | website = [http://dhulikhelmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''धुलिखेल नगरपालिका''' ([[नेवारी भाषा|नेपालभाषा]]मा : धौख्यः) [[नेपाल]]को [[बागमती प्रदेश]]को [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक जिल्ला]] जिल्लामा अवस्थित छ। धुलीखेल काभ्रेपलान्चोक जिल्लाको सदरमुकाम पनि हो। करीव १६२५ मिटर (५३३० फिट)को उचाइमा अवस्थित धुलिखेल नगरी हरियालीले ढाकिएका होचा अग्ला पहाडहरू र ती भन्दा पर सेता हिउँले सजिएका पर्वतमालाको पृष्ठभूमि पारेर पानपाते आकारमा बसेको छ । हिमाली चुचुरा र सूर्‍योदयको बिहङ्गम द्रश्य आदिले पर्यटकहरूलाई मात्र नभै नेपालीहरू समेत लोभिएको कुरा हिउँदमा स्थानीय टुँडिखेलमा हुने बनभोजहरूको घुइँचो, होटलमा रात बिताउन आउने रसिकहरूको लामो लाईन, र पर्यटकहरूको बिहान ३ बजेदेखि नै भेला हुने बातावरणले नै बताउँछ ।<ref name="जिल्ला झलक">{{cite web| accessdate = मे 7, २०११| url = http://www.ddckavre.gov.np/leftall_blank.php?page=intro_detail| title = जिल्ला झलक| publisher = '''ddckavre.gov.np'''| archive-url = https://web.archive.org/web/20111124075807/http://www.ddckavre.gov.np/leftall_blank.php?page=intro_detail| archive-date = 2011-11-24}}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, साविकको धुलिखेल नगरपालिकामा साविकका [[पात्लेखेत, काभ्रेपलाञ्चोक|पात्लेखेत]], [[शङ्खुपाटीचौर]] (१-३, ५-९), [[शारदा बतासे]] (१,२,५, ६-८), [[रविओपी]] (१-५) र [[देवीटार]] (१-३, ६-९) [[गाविस]]हरू गाभ्दै यस नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३३,७२६ रहेको छ भने यहाँ ८,५७० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> यस नगपालिकामा २५.६३% [[तामाङ जाति|तामाङ जाति,]] २४.०४%[[खस ब्राह्मण|पहाडी ब्राह्मण]], १८.२४% [[नेवार जाति]] र १५.४४% [[क्षेत्री]] समुदायहरु रहेका छन। साथै प्रथम भाषा (मातृभाषा) बोलिनेमा नेपाली ५८.५७%, तामाङ २४.०८% र नेपालभाषा १४.४८% रहेका छन्। == वडागत विभाजन र जनसङ्ख्या == नेपालको [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८]] अनुसार धुलिखेल नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ३३,७२६ रहेको छ। यस नगरपालिकालाई १२ वटा वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ। नगरपालिकाको वडागत विवरण, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत तथ्याङ्क तलको तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ धुलिखेल नगरपालिकाको वडागत विभाजन, जनसङ्ख्या र जनघनत्व (२०७८) |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका वडाहरू/गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[देवीटार]] (१-३, ६-९) || १,९८२ || ६.१३ || ३२३.३३ |- | २ || [[रविओपी]] (१-५) || २,३३५ || ८.५१ || २७४.३८ |- | ३ || धुलिखेल (६) || २,३३६ || २.७४ || ८५२.५५ |- | ४ || धुलिखेल (७) || ५,८३९ || १.५५ || ३,७६७.१० |- | ५ || धुलिखेल (८-९) || २,९९७ || ०.६७ || ४,४७३.१३ |- | ६ || धुलिखेल (४-५) || २,१२५ || १.०१ || २,१०३.९६ |- | ७ || धुलिखेल (२-३) || २,८८९ || १.९८ || १,४५९.०९ |- | ८ || धुलिखेल (१, १३) || ३,१२३ || ८.६४ || ३६१.४६ |- | ९ || धुलिखेल (१०-१२) || २,८९८ || ४.९३ || ५८७.८३ |- | १० || [[शारदा बतासे]] (१, २, ५, ६-८) || १,४१९ || २.९८ || ४७६.१७ |- | ११ || [[पात्लेखेत, काभ्रेपलाञ्चोक|पात्लेखेत]] || ३,४०७ || १०.१२ || ३३६.६६ |- | १२ || [[शङ्खुपाटीचौर]] (१-३, ५-९) || २,३७६ || ५.३५ || ४४४.११ |- ! colspan="2" | जम्मा !! ३३,७२६ !! ५४.६१ !! ६१८.६८ |} ==ऐतिहासिक पृष्ठभूमि== वि.सं. २०२२ तिर जिल्ला सदरमुकामको रूपमा चिनिन थालेको धुलिखेल, नेपालको इतिहासमा समेत स्पष्ट रूपमा उल्लेख भएको कुरा ऐतिहासिक पृष्ठभूमिमा नै उल्लेख भइसकेको छ। वि.सं. १८२० कार्तिक १० गतेका दिन पृथ्वीनारायण शाहको फौजसँग पराजित धुलीखेलमा ५० घरपरिवार मात्र बाँकी रहेका थिए।<ref name="जिल्ला झलक"/> ==नामाकरण== प्राकृतिक सौन्दर्य, होचा-होचा हरिया पाटनहरूले (घाँसे मैदान) भरिएको, स्वस्थ्यकर जलवायु भएको धुलिखेलको नामाकरण कसरी रहन गयो भन्ने सन्दर्भमा केही किम्बदन्तीहरू छन् । धौ - नेवारी भाषामा दहि भएको हुनाले राम्रो दहि पाउने ठाउको रूपमा चिनिन्थ्यो | यहाँ बाघ लाग्ने घना जंगल थियो । त्यसै जंगलका बाघहरू खेल्ने डुल्ने ठाउँ भएकोले "धुंखेल" भनिन्थयो। यसैगरी अर्को थरीको भनाइ अनुसार अघिका यी बन्य सम्पदा मासेर मानिसहरूले बस्ती बसाल्दै लगेपछि उजाडिएका डाँडाकाडाँमा हुरी बतासले गर्दा धुलैधुलो उड्ने भएकोले यसको नाम धुलिखेल रहन गएको हो । ==पर्यटकीय महत्त्व== [[काठमाडौँ]]-[[तातोपानी]] (चिन सिमाना) पुग्ने [[अरनिको राजमार्ग]]को ३० कि.मि. (नौ कोस) मा अवस्थित धुलिखेल यातायातको दृष्टिले सुविधायक्त, मानिन्छ । यहाँ आवागमनको निम्ति बस, ट्याक्सी आदि सुविधा सदैव प्राप्य छ । यहाँबाट गगनचुम्बी हिमालहरूमध्ये [[मनास्लू]], [[लमजुङ्ग]], [[गणेश हिमाल]], [[गौरीशङ्कर हिमाल|गौरीशंकर हिमाल]], [[लामटाङ]], [[रोल्वालिङ]], [[महालंगूर]] र [[कुम्भकर्ण]] हिमालयहरू देखिन्छन् । यसका अतिरिक्त अग्ला चुचुरा चढ्ने पर्वतारोहीहरूले मात्र साधारणतया: देख्न पाउने हिमनदी धुलिखेलको [[देवीस्थान डाँडा]]बाट सजिलै देख्न पाउने भएकोले पनि यो ठाउँ आकर्षणको केन्द्रबिन्दू बन्दै गएको छ। उपत्यकाको पूर्वमा रहेको नेवार बस्ती भएता पनि [[काठमाडौँ]] र पाटनका नेवारहरूको भन्दा यहाँका नेवारहरूको संस्कृति र रीतिरिवाज धेरै अर्थमा बेग्लै र आफ्नै ढंगको छ । यहाँका बासिन्दाहरूको मुख्य ब्यवसाय कृषि र व्यापार हो। कूल जनसङ्ख्याको ५३१ घरधुरीले वयापार र ५२८ घरधुरीले कृषि पेशा अपनाएको तथ्य २०५२ सालमा लिइएको बस्तीस्तरीय सर्भेक्षणबाट प्राप्त भएको छ। यहाँका पुरुषहरूले ब्यवसायमा लागेको पाइन्छ । यहाँ एउटा भनाइ मान्नुपर्छ - यहाँका नेवारहरू ब्यापार गर्न पूर्व लाग्छन् पश्चिम जाँदैनन् भन्ने जनसाधारणको भनाइ छ । हुन त यथार्थमा धुलिखेल ब्यापारीहरू पूर्वमा इलाम, [[दार्जिलिङ|दार्जीलिङ्ग]], [[सिक्किम]] र भुटानसम्म पुगेको पाइन्छ । [[धुलिखेल नगरपालिका|धुलिखेल]], [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलाञ्चोक]] जिल्लाको जिल्ला सदरमुकाम भएकले जिल्लास्तरीय सरकारी तथा गौरसरकारी कार्यालयहरू यहीं छन्। यहाँ ३ मा.वि.मा १०‍‌‌ + २ को कक्षा सञ्चालन भैसकेको छ भने निजी क्षत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय गुणस्तर कायम गर्न सफल [[काठमाडौँ विश्वविद्यालय]] रहेको छ ।स्थानीय बासिन्दाको पहलमा स्थापित देशकै पहिलो नमूना सामुदायिक अस्पताल - [[धुलिखेल अस्पताल]]ले शिक्षा र स्वास्थ्यको क्षेत्र प्रदान गर्दै आएका छन् | स्थानीय चिकित्सक डा. राम कण्ठ माकजु र उनकै सहयोगी डा. राजेन्द्र कोजु को नेतृत्व बाट धुलिखेल अस्पताल देशमै गुणस्तरीय अस्पताल को रूपमा चिनिन्छ | प्राथमिक शिक्षा तालीम केन्द्र पनि रहेको छ | यहाँ रहेको [[नापी तालीम केन्द्र, धुलिखेल]]ले प्राविधिक शीप प्रवर्द्धन गर्दौ आएको छ । गणेश, सरस्वती, वाराही, गीता, मन्दिर, [[गोखुरेश्वर महादेव]], भैखण्डा मन्दिर र भगवतीको मन्दिर प्रसिद्ध छन् । दक्षिण पूर्व स्थित मन्दिर पनि रहेको छ । ==जनसङ्ख्या== नेपालको बि.स.२०६८ को जनगणना अनुसार धुलिखेल नगरपालिकाको जनसङ्ख्या १४,२६८ छ ।<ref name="census">{{cite web | accessdate = सेप्टेम्बर २८, २००७ | url = http://www.cbs.gov.np/Population/National%20Report%202001/VDC.pdf | title = नेपाल जनगणना २००१ | archive-url = https://web.archive.org/web/20070708163707/http://www.cbs.gov.np/Population/National%20Report%202001/VDC.pdf | archive-date = 2007-07-08 }}</ref> यस मध्ये पुरुष ५०%, र महिला ५०% छन् । २०७४ बैसाग ३१ गते सम्पन्न निर्वाचन द्वारा निर्वाचित अशोक ब्यान्जु प्रमुख धुलिखेल न्नगर पालिका बिमल सर्मा उप प्रमुख धुलिखेल नगर पालिका == चित्रदिर्घा == <gallery> File:Devisthan Gate.jpg|thumb|देबिस्थान डाँडा प्रवेशद्वार File:Devisthan.jpg|thumb|देबिस्थान File:Devisthan6.jpg|thumb|देबिस्थान File:Devisthan1.jpg|thumb|देबिस्थान File:Devisthan Stone.jpg|thumb|देबिस्थान डाँडामा रहेको ढुंगा </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{Wikivoyage|Dhulikhel}} {{Commonscat|Dhulikhel}} [[श्रेणी:नेपालका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:पहाडी नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:नेपालका प्रमुख स्थानहरू]] [[श्रेणी:नेपालका प्रमुख पर्यटकीय स्थलहरू]] [[श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू]] [[श्रेणी:काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०४३ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] 22lsloqkblptsj498d8jrn0nw3csl3c 0 5967 1393403 1392130 2026-10-31T03:07:04Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393403 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |official_name = जनकपुरधाम |other_name = जनकपुर |native_name = |nickname = |settlement_type = [[उपमहानगरपालिका]]<br/>[[मुख्यालय|सदरमुकाम]]<br/>[[राजधानी|प्रादेशिक राजधानी]]<ref name="राजधानी">{{cite news |title=प्रदेश राजधानी सम्बन्धमा |url=https://ocmcm.p2.gov.np/sites/ocmcm/files/2022-01/pradesh%20ko%20rajdhani.pdf |date=वि.सं. २०७८ माघ ३ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १६ |agency=मधेश प्रदेश सरकार |language=नेपाली |publisher=प्रदेश राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228155413/https://ocmcm.p2.gov.np/sites/ocmcm/files/2022-01/pradesh%20ko%20rajdhani.pdf |archive-date=2022-02-28 }}</ref> |motto = |named_for = [[जनक]]<ref>{{Cite web |url=https://www.nagariktimes.com/2018/03/36153/ |title=जनकपुरको प्राचिन चिनारी : दरबार थियो अहिलेको जानकी मन्दिर |website=नागरिक टाइम्स |language=नेपाली |accessdate=2022-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228155411/https://www.nagariktimes.com/2018/03/36153/ |archive-date=2022-02-28 }}</ref> <!-- images and maps --> |image_skyline = Fish-eye view of Janaki Temple.jpg |image_caption = जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकामा अवस्थित जानकी मन्दिर |image_size = 300 |image_seal = <!-- images and maps --> | image_map = | mapsize = | map_caption = | pushpin_map = धनुषा जिल्ला#Nepal Madhesh Province#Nepal | pushpin_label_position= bottom | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = नक्सामा जनकपुरधामको अवस्थिति <!-- Location --> |coordinates = {{coord|26|43|43|N|85|55|30|E|type:city_region:NP|display=inline,title}}<!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{Flag|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] |subdivision_type2 = जिल्ला |subdivision_name2 = [[धनुषा जिल्ला]] <!-- Politics --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख|मेयर]] |leader_name = मनोज कुमार साह<ref>{{Cite web |last=सन्तोष सिंह, |first=श्यामसुन्दर शशी |title=कांग्रेस छाडेर स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएका मनोजकुमार साह बने जनकपुरको मेयर |url=https://ekantipur.com/local-elections-2022/2022/05/23/165331361008032335.html |access-date=2024-08-22 |website=कान्तिपुर |language=नेपाली}}</ref> ([[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख|उप मेयर]] |leader_name1 = किशोरी साह ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |established_title = नगरपालिका |established_date = वि.सं. २०१७ जेठ १३<ref name="नगर">{{cite news|title=नेपाल राज्य नगरपालिका ऐन जनकपुरधाममा लागु गर्ने |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=1448 |date=वि.सं. २०१७ आषाढ १७ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १६ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |page=१ |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title1 = सम्मिलित क्षेत्र |established_date1 = जनकपुरधाम |established_title2 = उपमहानगरपालिका |established_date2 = वि.सं. २०७१ पुस २८<ref name="उपमहानगर">{{cite news|title=शंखरापुर लगायत बिभिन्न नगरपालिका घोषणा |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22634 |date=वि.सं. २०७१ पुस २८ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ७ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |page=६३ |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title3 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date3 = [[लोहना]], [[प्रखे महुवा]], [[बेगा शिवपुर|बेंगाशिवपुर]], [[बसविटिट]], [[कुर्था]], [[देवपुरा रूपैठा]], [[बिन्धी]], [[बसहिया]], [[गोपालपुर]] र [[कनकपट्टी]] |established_title4 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date4 = [[कनकपट्टी]], [[अन्दुपट्टी]] (६-९), [[मानसिंहपट्टी]] (१-५) र [[गोपालपुर]] (१-२) |established_title5 = सम्मिलित मिति |established_date5 = वि.सं. २०७४ जेठ ११<ref name="निर्णय">{{cite news|title=स्थानीय तह थप गरेको |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/22/Local_units.pdf |date=वि.सं. २०७४ जेठ ११ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १२ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |page=३२ |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref><ref name="राजपत्र">{{cite news|title=स्थानीय मन्त्रालयको सूचना |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=23047 |date=वि.सं. २०७४ भदौ ४ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १२ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |page=१ |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 91.97<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=17&municipality=15|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> |population_note = |population_total = १,९४,५५६ |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = |population_blank2_title = <!-- General information --> |timezone = |utc_offset = |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = |postal_code = ४५६०० |area_code = ०४१ |blank_name = |blank_info = |website = [http://www.janakpurmun.gov.np www.janakpurmun.gov.np] |footnotes = }} '''जनकपुरधाम'''<ref name="नामाकरण">{{cite news|title=जनकपुरको साट्टो जनकपुरधाम भन्ने नामाकरण गर्ने बारे |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=3742 |date=वि.सं. २०२३ भाद्र १३ |accessdate=वि.सं. २०८१ भाद्र ६ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |page=१ |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> (पूर्व तथा हालसम्म चलनचलतीमा रहेको नाम: '''जनकपुर''')<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/14200 |title=राजधानी जनकपुर निश्चित, नामकरणमा फरक प्रस्ताव |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-28}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://shilapatra.com/detail/75484/ |title=प्रदेश २ को नाम मधेस , राजधानी जनकपुर |website=शिलापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-02-28}}</ref> [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]]को [[धनुषा जिल्ला]]मा रहेको प्रादेशिक राजधानी<ref name="राजधानी"/>, जिल्ला सदरमुकाम<ref name="सदरमुकाम">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685|title=नेपाल अधिराज्यलाई १४ अंचल, ७५ जिल्लामा विभाजित|date=वि.सं. २०१९ पौष २|accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|page=५|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212024248/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685|archive-date=2022-02-12}}</ref> र एक उपमहानगरपालिका हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/raajneeti/20816/ |title=थप ६१ नगरपालिका र सात उपमहानगरपालिका घोषणा, काठमाडौं र भक्तपुर गाविसरहित |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220129031640/https://www.setopati.com/raajneeti/20816/ |archive-date=2022-01-29 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/raajneeti/20840/ |title=दुई उपमहानगरपालिका हुने नेपालको एउटै जिल्ला सुनसरी |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220129031638/https://www.setopati.com/raajneeti/20840/ |archive-date=2022-01-29 }}</ref> धनुषा जिल्लाको पहिलो नगरपालिका रहेको यो नगरको नामकरण [[मिथिला|प्राचीन मिथिला]] क्षेत्रका राजा [[जनक]]को नामबाट भएको हो। यो सहर नेपालको राजधानी [[काठमाडौँ]]बाट ४५० कि.मि. को दुरीमा अवस्थित छ। नेपाल राज्य नगरपालिका ऐन, २००९ बमोजिम तत्कालिन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०१७ जेठ १३ गतेदेखि लागु हुने गरी जनकपुर नगरपालिकको गठन गरिएको थियो।<ref name="नगर"/> जनकपुरलाई तत्कालिन सरकार मन्त्रिपरिषदको विकास समितिले वि.सं. २०७१ साल मङ्सिर १६ गते गरेको निर्णय र वि.सं. २०७१ पुस २८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार उपमहानगरपालिको लागि चाहिने आवश्यक प्रक्रिया पूरा भएपछि नगरपालिकाबाट उपमहानगरपालिका घोषणा गरिएको थियो। जनकपुरलाई उपमहानगरपालिका घोषित गर्दा यसमा [[कुर्था, धनुषा|कुर्था]], [[बसविटिट]], [[बिन्धी]], [[प्रको महुवा]], [[लोहना]], [[बेगा शिवपुर|बेंगाशिवपुर]], [[बसहिया]], [[देवपुरा रूपैठा]], [[लक्ष्मीपुरबगेवा]], [[गोपालपुर]] तथा [[कनकपट्टी]] गाउँ विकास समितिलाई समावेश गरेर यसलाई उपमहानगरपालिका घोषणा गरिएको हो।<ref name="उपमहानगर"/> [[सङ्घीयता|सङ्घीय शासन व्यवस्था]] लागू भएपछि देशमा स्थानीय तहको गठन भएसँगै वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार यो नगरपालिकामा २ वटा गाउँ विकास समितिहरूको आंशिक भाग थपेर यसको क्षेत्र विस्तार गरेको थियो<ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/chapa-bata/60472/|title=गाउँ र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति ?|website=सेतोपाटी|language=नेपाली|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ०७|archive-url=https://web.archive.org/web/20220219161531/https://www.setopati.com/chapa-bata/60472/|archive-date=2022-02-19}}</ref><ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|title=जिविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|last=काफ्ले|first=प्रतिक्षा|date=वि.सं. २०७३ फाल्गुन ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ०७|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=वि.सं. २०७३ फाल्गुन ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ०७|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> तर राजनीतिक विवादका कारण सरकारले स्थानीय तहहरू पुनर्मूल्याङ्कन गरि वि.सं. २०७४ जेठ ८ गते गरेको निर्णय तथा वि.सं. २०७४ जेठ ११ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार थप गरिएका गाउँ विकास समितिहरूलाई खारेज गरि यस उपमहानगरपालिकामा [[कनकपट्टी]], [[अन्दुपट्टी]] (वडा नं. ६-९), [[मानसिंहपट्टी]] (वडा नं. १-५) र [[गोपालपुर]] (वडा नं. १-२) क्षेत्र कायम गरेर क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref name="निर्णय"/><ref name="राजपत्र">{{cite news|title=स्थानीय मन्त्रालयको सूचना |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=23047 |date=वि.सं. २०७४ भदौ ४ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १२ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |page=१ |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2017-08-11/20170811194121.html?fb_comment_id=1595989460475289_1595995193808049 |title=प्रदेश नम्बर २ मा ९ वटा स्थानीय तह थपिँदै, स्थानीय तहको संख्या ७५३ पुग्यो |website=कान्तिपुर समाचार |last=मिश्र |first=राजेश |language=नेपाली |accessdate=2022-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224045412/https://ekantipur.com/ampnews/2017-08-11/20170811194121.html?fb_comment_id=1595989460475289_1595995193808049 |archive-date=2022-02-24 }}</ref> यहाँ नेपालको प्रसिद्ध [[जानकी मन्दिर]] रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2017/07/612042 |title=नेपालको पहिचान, जनकपुर धाम ! (फोटो फिचर) |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-28}}</ref> जनकपुर [[हिन्दु धर्म|हिन्दू धर्म]]मा एक महत्त्वपूर्ण स्थल, [[मिथिला कला|मैथिली संस्कृति]]को केन्द्र तथा नेपालको एकमात्र रेल सुविधा भएको सहर भएकोले पर्यटनका लागि पनि महत्वपूर्ण मानिन्छ। वर्तमान समयमा यो उपमहानगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल ९१.९७ वर्ग किलोमिटर रहेको छ भने नेपालको वि.सं. २०७८ को जनगणना अनुसार यहाँको कुल जनसङ्ख्या १,९४,५५६ रहेको छ। यो नगरपालिकालाई २५ वटा वडामा विभाजन गरिएको छ। ==नामकरण== [[मिथिला]]का राजा तथा नेपालको राष्ट्रिय विभूतिका रूपमा स्थापित [[जनक]]को नाउँकै आधारमा यसको नाम '''जनकपुर''' राखिएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/others/198377-1576293900.html |title=जनकदर्शनले दिएको मिथिला सम्पदा |last=नागरिक |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref> प्राचीन कालदेखि वर्तमान समयसम्म यस नाममा कुनै परिवर्तन आएको छैन।<ref>{{Cite web |url=https://esamaad.com/mithila-and-maithili-prem-by-modi/ |title=राजा जनकक नगरी जनकपुर मे देखायल PM मोदीक मिथिला-मैथिली प्रेम |trans-title=राजा जनकको नगरी जनकपुरमा देखियो मोदीको मिथिला-मैथिली प्रेम|date=2018-05-13 |website=इसमाद |language=मैथिली |accessdate=2022-03-01}}</ref> == वडागत विवरण == [[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका]]को वडा विभाजन, समावेश साविकका गाविसहरू, जनसङ्ख्या, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत विवरण निम्न तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || ‍जनकपुर (१) || १०,२१४ || ०.७७ || १३२६४.९४ |- | २ || जनकपुर (२) || ६,२७८ || ०.४३ || १४६००.०० |- | ३ || जनकपुर (३) || १,७०५ || ०.०५ || ३४१००.०० |- | ४ || जनकपुर (४) || १८,२३४ || २.५४ || ७१७८.७४ |- | ५ || जनकपुर (५) || १,८२५ || ०.०२ || ९१२५०.०० |- | ६ || जनकपुर (६) || ३,२५४ || ०.२५ || १३०१६.०० |- | ७ || जनकपुर (७) || १०,९५६ || १.६९ || ६४८२.८४ |- | ८ || जनकपुर (८) || १३,९५१ || २.३९ || ५८३७.२४ |- | ९ || जनकपुर (९) || ७,२४९ || ०.९९ || ७३२२.२२ |- | १० || जनकपुर (१०) || ३,२१८ || ०.२ || १६०९०.०० |- | ११ || जनकपुर (११) || ५,२२५ || ०.१८ || २९०२७.७८ |- | १२ || जनकपुर (१२) || ७,८५९ || ३.५९ || २१८९.१४ |- | १३ || जनकपुर (१३) || ७,९९४ || ३.७६ || २१२६.०६ |- | १४ || जनकपुर (१४) || १०,६०७ || ३.११ || ३४१०.६१ |- | १५ || जनकपुर (१५) || ३,४१६ || १.४९ || २२९२.६२ |- | १६ || जनकपुर (१६) || ९,४८५ || ३.२४ || २९२७.४७ |- | १७ || [[मानसिंहपट्टी]] (१–५), [[अन्दुपट्टी]] (६–९) र [[कनकपट्टी]] || १०,१३६ || १०.४८ || ९६७.१८ |- | १८ || [[प्रको महुवा]] || ६,११४ || ६.४४ || ९४९.३८ |- | १९ || [[गोपालपुर]] (१-२) र [[बेगा शिवपुर]] || ११,०९३ || १३.२६ || ८३६.५८ |- | २० || [[देवपुरा रूपैठा]] || ८,९४४ || ८.४६ || १०५७.२१ |- | २१ || [[कुर्था, धनुषा|कुर्था]] || ८,५४७ || ७.९८ || १०७१.०५ |- | २२ || [[बसविटिट]] || ३,५०६ || ३.४५ || १०१६.२३ |- | २३ || [[बिन्धी]] || ८,९५४ || ४.७८ || १८७३.२२ |- | २४ || [[बसहिया]] || ८,४५४ || ६.५२ || १२९६.६३ |- | २५ || [[लोहना]] || ७,३३८ || ५.९८ || १२२७.०९ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१,९४,५५६''' || '''९१.९७''' || '''२११५.४३''' |} == नगर प्रशासन इतिहास == नेपाल र भारतका हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको आस्थाको केन्द्रको रूपमा रहेको जनकपुरधामलाई तत्कालीन श्री ५ को सरकारले वि.सं. २०१७ जेठ १३ गते नगरपालिका क्षेत्र कायम गरेको थियो। यो नगरपालिका देशका पुराना नगरपालिकाहरू मध्येको एक हो। तत्कालिन राजा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र शाह]]ले वि.सं. २०१७ पुष २२ गते<ref>{{Cite web|url=https://annapurnapost.com/news/pnycaaytle-choddeko-ligesii-116096|title=पञ्‍चायतले छोडेको लिगेसी|website=अन्नपूर्ण पोस्ट|language=नेपाली|accessdate=2022-02-10}}</ref> नेपालमा [[पञ्चायती व्यवस्था]] लागु गरेपछि जनकपुर नगरपालिकाको नाम स्वतः परिवर्तन भई 'जनकपुर नगर पञ्चायत' भएको थियो।<ref>{{Cite book|url=https://ecommons.cornell.edu/bitstream/handle/1813/24342/189.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=सामाजिक शिक्षा पञ्चायत, कक्षा ८|publisher=जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र|language=नेपाली|type=pdf|page=१५|accessdate=2022-02-10}}</ref><ref>{{Cite book|last=प्रधान|first=पुष्कर|url=https://books.google.com.np/books?id=wZHzAAAAMAAJ|title=Manual for Urban Rural Linkage and Rural Development Analysis|trans-title=शहरी ग्रामीण अन्तरसम्बन्ध र ग्रामीण विकास विश्लेषणको लागि पुस्तिका|date=2003|publisher=न्यु हिरा बुक इन्टरप्राइजेज|page=२२२|isbn=978-99933-685-2-6|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्य भएपछि तत्कालिन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०४७ साल जेठ २८ गते<ref name="नगरपालिका ऐन">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|title=नगरपालिका ऐन, २०४७|date=वि.सं. २०४७ जेठ २८|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १०|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222160428/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|archive-date=2022-02-22}}</ref> नगरपालिका ऐन, २०४७ घोषणा गरि लागु गरे पछि नगरपालिका बन्नको लागि चाहिने आवश्यक पूर्वाधार तथा जनशक्ति भएको कारणले जनकपुरधाम पुन: आधिकारिक रूपमा नगरपालिका बन्न पुगेको थियो।<ref name="संविधान">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15853|title=श्री ५ महारजाधिराज वीरेन्द्र वीर विक्रम शाहदेवबाट नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७ बक्सेको घोषणा|date=वि.सं. २०४७ कार्तिक २३|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.google.com.np/books?id=yi5GAQAAIAAJ|title=मेचीदेखि महाकाली|date=सन् १९७५|publisher=श्री ५ सरकार सूचना मन्त्रालय|language=नेपाली|accessdate=2022-02-15}}</ref>वि.सं. २०७१ सालमा यस क्षेत्रवरिपरीका छिमेकी गाउँ विकास समितिहरू सम्मिलित गरेर यसलाई उपमहानगरपालिकामा स्तरोन्नति गरेको थियो। ==इतिहास== यो सहर पूर्व ऐतिहासिक मैथिली सभ्यताको केन्द्रविन्दुको रूपमा रहेको छ। तपस्वीहरू, [[पण्डित|पण्डितहरू]] र स्थानीय गीतहरूबाट प्राप्त विवरणले हालको जनकपुर क्षेत्रको स्थापना १८औँ शताब्दीको प्रारम्भमा भएको देखाउँछ।<ref name="प्राचीन नेपाल">{{cite news |title=चितवनदेखि जनकपुरसम्मका केही पुरातत्व स्थल |last=शर्मा |first=जनकलाल |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_02_full.pdf |date=वि.सं. २०२४ माघ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १७ |agency=नेपाल पुरातत्व विभाग |language=नेपाली |page=१४-१६ |publisher=पुरातत्व विभाग |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301030631/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_02_full.pdf |archive-date=2022-03-01 }}</ref>तीर्थस्थलको रूपमा जनकपुरको सबैभन्दा प्रारम्भिक वर्णन सन् १८०५ मा गरिएको थियो। यसअघि कुनै प्राचीन सहरको उपस्थितिको पुरातात्विक प्रमाण फेला परेको छैन। राजा [[जनक]]को दरबार विदेह राज्यको राजधानी मानिएको प्राचीन जनकपुरमा रहेको मानिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://nepalpatra.com/articles/80642/ |title=नेपालका राष्ट्रिय विभुति राजा जनक र उनको योगदान |website=नेपाल पत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301030633/https://nepalpatra.com/articles/80642/ |archive-date=2022-03-01 }}</ref> [[रामायण]]का अनुसार जनकले खेतमा हलो जोत्ने क्रममा एक बालिकालाई भेट्टाए जसलाई [[सीता]] नामकरण गरेर उनलाई आफ्नो छोरीको रूपमा हुर्काएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://pahilopost.com/content/20191016165334.html |title=सीताको जन्मभूमिबारे कौन बनेगा करोडपतिमा सोधिएको प्रश्नले तातेको सामाजिक सञ्जाल |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सीता ठूली भएपछि जनकले एक हजार वर्ष पहिले जनकपुर नजिकै छोडेको [[शिव]]को [[धनुष बाण|धनुष]] उठाउन सक्ने जो कोहीसँग सीताको विवाह गर्ने प्रस्ताव राखेपछि विभिन्न राज्यका राजकुमारहरूले सो धनुष उठाउने प्रयास गरे तर [[अयोध्या]]का राजकुमार [[राम]]ले मात्र धनुष उठाउन सफल भएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/jnk-drbaarmaa-bhyo-raam-siitaa-vivaah-142116 |title=जनक दरबारमा भयो राम-सीता विवाह |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref> मिथिला क्षेत्रका पुरानो गीत अनुसार यो धनुष जनकपुरको उत्तरपूर्वमा भेटिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.reportersnepal.com/2020/02/398843 |title=सीताको जन्मको यथार्थ र उनका आमाबाबु |website=रिपोर्टर्स नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://shikshyakhabar.com/2016/07/05/51 |title=सीताको जन्म कसरी भएको थियो ? |website=शिक्षा खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301030643/https://shikshyakhabar.com/2016/07/05/51 |archive-date=2022-03-01 }}</ref> हिन्दू धर्ममा राम र सीता दुवै प्रमुख व्यक्तित्व भएकोले जनकपुर हिन्दूहरूको लागि महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थल हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.enepalese.com/2021/03/306400.html |title=राजा जनकको वंश:अघि र पछि |website=इ नेपाली |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref> == आकर्षण == जनकपुरधामको केन्द्रीय बजार उत्तर-पश्चिम दिशाबाट भव्य [[जानकी मन्दिर]]ले सुसज्जित छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/opinion/2021/04/09/161793325076964761.html |title=अस्तित्वको संघर्षमा जनकपुरधामका सम्पदा |website=कान्तिपुर दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref> यो मन्दिर सन् १९११ मा भारतमा रहेको टिकमगढकी राजकुमारी कुमारी वृषभानुद्वारा निर्माण गरिएको हो। जानकी मन्दिर राजपूत र मुगल शैलीको समिश्रण बाट बनाइएको बिशेष बास्तुकला झल्कने मन्दिर हो र यो तथ्यले यस मन्दिरलाई अझै पनि महत्त्वपूर्ण बनाउँछ। यस मन्दिरको निर्माण गर्दा त्यस ताका ९ लाख रूपैया खर्च भएको हुँदा यस मन्दिरलाई '''नौलखा मन्दिर''' पनि भन्ने गरिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/jaankii-mndirko-mauliktaamaa-asr-prne-grii-snrcnaahru-bnaaindai-171266 |title=जानकी मन्दिरको मौलिकतामा असर पर्ने गरी संरचनाहरु बनाइँदै |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref> यो नेपाल भरिकै ठूलो मन्दिरहरू मध्ये एक हो।<ref>{{Cite web |url=http://nepallive.com/story/120941 |title=पुरातत्व विभागको पत्रपछि रोकियो जानकी मन्दिरको पुनर्निर्माण |website=नेपाल लाइभ |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref> जनकपुरधामको अर्को विशेषता यहाँ रहेका पोखरी तथा कुण्डहरू हुन्। यहाँ कुटीहरू पनि प्रशस्तै रहेका छन्। पोखरीहरूको कारण जनकपुरको [[माछा]] नेपालमै प्रख्यात छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/kinmel/business/253169/ |title=जसले तारेको माछा जनकपुरबाट काठमाडौंसम्म पुग्छ |last=महतो |first=रोहित |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301030631/https://www.setopati.com/kinmel/business/253169/ |archive-date=2022-03-01 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://halokhabar.com/news-details/10293/2022-02-19 |title=जनकपुरको माछा त्यसै फेमस, त्यसमाथि पीएमएमपीले सहयोग गर्न थालेपछि झनै फेमस |website=हलोखबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531144948/https://halokhabar.com/news-details/10293/2022-02-19 |archive-date=2022-05-31 }}</ref> एक सन्त कविले मिथिलाको पवित्र नगरीलाई आफ्नो कवितामा यसरी अभिव्यक्त गरेका थिए- 'बावन कुटी, बहत्तर कुण्डा। फिरही सन्तजन झुण्डही झुण्डा।' यसको अर्थ ५२ कुटी (मठ तथा मन्दिर) र ७२ वटा (कुण्ड पोखरी, कुवा, इनार) भएको यस पवित्र भूमिमा झुण्डका झुण्ड साधुसन्तहरू भ्रमण गरिरहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2015-01-02/401341.html |title=नासिँदै पवित्र सरोवर |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301030634/https://ekantipur.com/ampnews/2015-01-02/401341.html |archive-date=2022-03-01 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/jnkpurkaa-pokhrii-maasdai-snskrti-naasdai-188581 |title=जनकपुरका पोखरी मास्दै, संस्कृति नास्दै |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref> यहाँ तिथि अनुसार कुण्डमा स्नानको धेरै महत्त्व छ। जनकपुरधाममा भएका केही महत्त्वपूर्ण कुण्डहरू बिहार कुण्ड, अग्नि कुण्ड, मध्यमा सर, रत्न सागर, अङ्गराज सर, सूर्य कुण्ड, गङ्गा सागर, धनुष सागर, दसरथ तलाउ, पापमोचिनि सर, परशुराम कुण्ड, जनक सरोवर, गोपाल सर, रुक्मिनी सर, मुरली सर, विडाल सर, राम सर, कपाल मोचिनि सर, महाराज सागर, पाकवति सर, धौत-पाप सर आदि हुन्।<ref>{{Cite web |url=https://shilapatra.com/detail/1928/ |title=जनकपुरका झकिझकाउ पोखरी |website=शिलापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/30855/2019-12-09 |title=जनकपुरका ऐतिहासिक पोखरी अतिक्रमणको चपेटामा |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301030640/https://nayapatrikadaily.com/news-details/30855/2019-12-09 |archive-date=2022-03-01 }}</ref> == भाषा र संस्कृति == जनकपुरधाममा बोलिने प्रमुख भाषा [[मैथिली भाषा|मैथिली]] हो। मैथिल महिलाहरूद्वारा बनाइने [[मिथिला कला|मैथिली चित्रकला]] पुरै नेपालमा प्रख्यात रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2020/02/839897 |title=मिथिला संस्कृति अध्ययन केन्द्र बन्दै |website=Online Khabar |language=en-US |accessdate=2022-03-01}}</ref> मुख्यतया माटोको भाँडा र घरको भित्तामा गरिने चित्रकला समेतले महत्त्वपूर्ण स्थान ओगटेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/tourism/2020-02-22-9093 |title=मिथिला संस्कृतिको पर्यटन सम्भावना बढ्दै |website=गोरखापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref> मिथिलाको पारम्परिक घरहरू माटो र परालद्वारा बनाइन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://pahilopost.com/content/20180512205939.html |title=ओली र मोदीको 'जनकपुर ड्रेस' मैथिली हैन : मिथिला संस्कृतिका जानकार |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301030633/https://pahilopost.com/content/20180512205939.html |archive-date=2022-03-01}}</ref> जनकपुरधाममा मनाइने प्रमुख चाड पर्वहरू मध्ये [[छठ]], [[विवाह पञ्चमी]], [[राम नवमी]], [[लक्ष्मी पूजा]], [[होली]] आदी हुन्। == जलवायु == यो स्थान समुद्री सतहभन्दा ६६ मिटरमाथि रहेको छ। जनकपुर नेपलको [[तराई]] क्षेत्रमा अवस्थित छ, जहाँको हावापानी [[आर्द्र अर्ध-कटिबन्धीय जलवायु]] रहेको छ। मार्च र अप्रिल महिनामा तातो, सुख्खा र हावा चल्ने गर्छ भने यहाँ मे महिनादेखि सेप्टेम्बरसम्म [[मनसुन]] रहन्छ। अक्टोबरदेखि नोभेम्बरसम्म हल्का सुख्खा र डिसेम्बरदेखि फेब्रुअरीसम्म जाडो याम रहन्छ।<ref>{{cite report |title= तापक्रम तालिका |publisher= जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, नेपाल सरकार |url= http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/1749218667Ext%20temp%20of%20January.pdf |access-date= वि.सं. २०७८ फाल्गुन १७ }} {{Cite web |url=http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/1749218667Ext%20temp%20of%20January.pdf |title=अभिलेख प्रतिलिपि |access-date=2022-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221858/http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/1749218667Ext%20temp%20of%20January.pdf |archive-date=2016-03-04}}</ref> {{Weather box |location = जनकपुरधाम विमानस्थल (सन् १९८१-२०१०) |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = 22.2 |Feb high C = 26.0 |Mar high C = 31.2 |Apr high C = 34.8 |May high C = 34.6 |Jun high C = 34.1 |Jul high C = 32.5 |Aug high C = 32.7 |Sep high C = 32.3 |Oct high C = 31.7 |Nov high C = 29.3 |Dec high C = 25.1 |year high C = 30.5 |Jan mean C = 15.6 |Feb mean C = 18.6 |Mar mean C = 23.4 |Apr mean C = 27.7 |May mean C = 29.3 |Jun mean C = 30.0 |Jul mean C = 29.3 |Aug mean C = 29.6 |Sep mean C = 28.8 |Oct mean C = 26.8 |Nov mean C = 22.5 |Dec mean C = 18.0 |year mean C = 25.0 |Jan low C = 9.1 |Feb low C = 11.3 |Mar low C = 15.5 |Apr low C = 20.6 |May low C = 24.0 |Jun low C = 25.9 |Jul low C = 26.1 |Aug low C = 26.4 |Sep low C = 25.3 |Oct low C = 22.0 |Nov low C = 15.7 |Dec low C = 10.9 |year low C = 19.4 |precipitation colour= green |Jan precipitation mm = 11.7 |Feb precipitation mm = 11.4 |Mar precipitation mm = 11.5 |Apr precipitation mm = 52.2 |May precipitation mm = 128.3 |Jun precipitation mm = 238.7 |Jul precipitation mm = 487.6 |Aug precipitation mm = 339.4 |Sep precipitation mm = 197.5 |Oct precipitation mm = 63.9 |Nov precipitation mm = 1.9 |Dec precipitation mm = 8.4 |year precipitation mm = 1552.5 |source 1= जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, नेपाल सरकार<ref>{{cite report |title= मौसम तापक्रम तालिका |publisher= जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, नेपाल सरकार |url=http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/880251189NORMAL%20FILE.pdf |access-date=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १७}}</ref> }} == यातायात == === सडक यातायात === जनकपुरधामलाई देशका प्रमुख स्थानसँग जोडने कार्य जनकपुर-ढलकेवर फेडर रोडले ढलकेवरमा [[महेन्द्र राजमार्ग]]सँग जोड्दै पुरा गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/jnkpur-ddhlkebr-antim-crnnmaa-191324 |title=जनकपुर–ढल्केबर सडकखण्ड अन्तिम चरणमा |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref> महेन्द्र राजमार्ग प्रयोग गरेर जनकपुरबाट नेपालका प्रमुख सहरहरू जस्तै [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]], [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]], [[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]], [[काठमाडौँ]], [[इटहरी उपमहानगरपालिका|इटहरी]], [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]], [[राजविराज नगरपालिका|राजविराज]], [[दमक नगरपालिका|दमक]], [[बिर्तामोड नगरपालिका|बिर्तामोड]], [[काँकडभिट्टा]]सँग जोड्ने गरेको छ। जनकपुरधामबाट नेपालका विभिन्न स्थानहरूका लागि सोझै [[बस]] सेवाहरू सञ्चालनमा रहेका छन्। सहर भित्र सामान्य आवतजावतको लागी [[साइकल|साइकल रिक्सा]], विद्युतीय रिक्सा, टेम्पो र बसहरू उपलब्ध छन्। === रेलवे === वि.सं. २०७८ फाल्गुन अनुसार [[नेपाल रेल्वे]]<ref>{{Cite web |url=https://www.dcnepal.com/2020/09/188811/ |title=जनकपुर आइपुग्यो नयाँ रेल, यस्तो छ नेपालमा रेल इतिहास |website=डिसी नेपल |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref>द्वारा सञ्चालनमा रहेको एकमात्र रेल जनकपुरधाम रेलवे हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/80465/2022-02-13 |title=जनकपुर–जयनगर रेल सेवा सात वर्षपछि आजदेखि पुन: सञ्चालन हुँदै |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो रेलले पहिलो चरणमा कुर्था–जनकपुर–जयनगरसम्म ३२ किलोमिटरसम्म रेल सञ्चालन गरिरहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/118532 |title=नेपालको आफ्नै रेल जनकपुर आइपुग्यो, यात्रुसेवा भने तत्कालै शुरू नहुने |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301035549/https://www.himalkhabar.com/news/118532 |archive-date=2022-03-01 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/nepali/news-59011731 |title=भारतद्वारा जयनगर-कुर्था रेलखण्ड नेपाललाई हस्तान्तरण |website=बिबिसी नेपाली सेवा |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref> ===वायुमार्ग=== जनकपुरमा एउटा आन्तरिक विमानस्थल रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://gaunsahar.com/news-details/35770/2020-12-08 |title=जनकपुर विमानस्थलमा निर्माण गरिएको नयाँ टर्मिनल भवनको उद्घाटन |website=गाउँ सहर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[जनकपुर विमानस्थल]]बाट नेपालको राजधानी [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|काठमाडौँ]] तथा पर्यटकीय नगर [[पोखरा विमानस्थल|पोखरा]]को लागि सोझै उडान सेवा उपलब्ध रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://shilapatra.com/detail/77759/ |title=जनकपुर–पोखरा हवाई उडान, टिकट बुकिङ खुला |website=शिलापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.imagekhabar.com/news/285475/ |title=जनकपुर–पोखरा हवाई उडान फागनु १७ गतेबाट |website=इमेज खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref>यो सहरलाई रामजन्मभूमि [[अयोध्या]]सँग विमान सेवाद्वारा जोड्ने प्रस्ताव गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2021/03/935094 |title=जनकपुर-अयोध्या हवाई उडान गर्ने तयारी |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref> {{airport-dest-list |[[बुद्ध एयर]] | [[काठमाडौँ]]<ref>{{Cite web |url=https://shilapatra.com/detail/13157/ |title=बुद्ध एयरको जनकपुर–काठमाडौं कनेक्सनः असोजमा मात्रै ४७ उडान ‘डिले’ (सूचीसहित) |website=शिलापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref>, [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] |[[यति एयरलाइन्स]] | [[काठमाडौँ]]<ref>{{Cite web |url=https://www.lokpath.com/story/217616 |title=बुद्ध एयरको जहाज र यति एयरलाइन्स एकआपसमा ठोक्कियो |website=लोकपथ |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |[[श्री एयरलाइन्स]] | [[काठमाडौँ]]<ref>{{Cite web |url=https://www.bizmandu.com/content/20200116184505.html |title=श्री एयरलाइन्सको काठमाडौं-जनकपुर उडान भाडा २ हजार रूपैयाँ, सोमबारदेखि नियमित उडान भर्ने |website=बिजमाडौं |language=नेपाली |accessdate=2022-03-01}}</ref> }} ==जनसङ्ख्या== [[मधेश प्रदेश]] स्थित धनुषा जिल्लाका साविक [[कुर्था, धनुषा|कुर्था]], [[बसविटिट]], [[बिन्धी]], [[प्रको महुवा]], [[लोहना]],[[बेगा शिवपुर|बेंगाशिवपुर]], [[बसहिया]], [[देवपुरा रूपैठा]], [[लक्ष्मीपुरबगेवा]], [[गोपालपुर]] तथा [[कनकपट्टी]] गाविसहरूलाई मिलाएर वि.सं. २०७१ सालमा जनकपुरधामलाई उपमहानगरपालिकाको रूपमा विस्तार गरिएको थियो भने वि.सं. २०७४ सालमा यस उपमहनगरपालिकामा [[अन्दुपट्टी]] (वडा नं. ६-९), [[मानसिंहपट्टी]] (वडा नं. १-५) र [[गोपालपुर]] (वडा नं. १-२) क्षेत्र थप गरिएको थियो। नेपालको [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] अनुसार यी ठाउँहरूको जनसङ्ख्यालाई जोडेर जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाको [[जनसङ्ख्या]] १,९४,५५६ रहेको छ।<ref name="जनगणना २०७८"/><ref name="नयाँ नेपाल">{{cite web|url=http://www.onlinekhabar.com/2015/01/231233/|title=सात प्रदेशको राज्य पुन: संरचना प्रस्ताव |last=थापा |first=सूर्य |publisher=[[अनलाइनखबर]] |date=वि.सं. २०७१ माघ १ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १}}</ref> ==चित्र दीर्घा== <gallery mode="packed"> Buddha Air 9N-AMD Aircraft.jpg|वद्ध एयरको विमान जनकपुर विमानस्थलमा Atrts of janakpur.jpg|मिथिला चित्रकला Nepal Railway, Janakpur 20200918 03.jpg|नेपाल रेल Ratan Sagar.jpg|रत्न सागर Vidyapati Chowk (Janakpurdham).jpg|विद्यापति चौक Janakpur Railway Station, Nepal Railway 20200918.jpg|[[जनकपुरधाम रेल बिसाैनी|जनकपुर रेल बिसाैनी]] Ganga Sagar, Janakpur-September 22, 2016-IMG 7686.jpg|गङ्गा सागर A vendor of Sadar Janak Chwok,Janakpur-September 22, 2016-7601.jpg|जनक चौक Janaki Mandir inner view, Janakpur.jpg|जानकी मन्दिर </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Janakpur|जनकपुर}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{नेपालका ठूला सहरहरू}} {{धनुषा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{नेपालका सङ्घीय तथा प्रादेशिक राजधानीहरू}} {{नेपालका महानगरीय नगरपालिकाहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:नेपालका प्रमुख पर्यटकीय स्थलहरू]] [[श्रेणी:नेपालका उपमहानगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:धनुषा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:रामायणका स्थानहरू]] [[श्रेणी:नेपालका राजधानी सहरहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०१७ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू]] [[श्रेणी:नेपालका राजारानीहरूको नामबाट नामकरण गरिएका ठाउँहरू]] r8yncoxlplexx6r86139m9fsiwsd7iw 0 6312 1393477 1392947 2026-10-31T06:58:36Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393477 wikitext text/x-wiki {{about|नेपालको एक नगरपालिका|झापा जिल्ला सदरमुकाम|चन्द्रगढी}} {{Infobox settlement <!-- Basic info --> |name = भद्रपुर |other_name = चन्द्रगढी |nickname = |motto = पूर्वी क्षेत्रको व्यापारिक द्वार, शान्ति र सम्बृद्धिसहितको भद्रपुर नगर |settlement_type = [[नगरपालिका]] <!-- images and maps --> | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Bhadrapur Airport in 1967.jpg | photo2a = Marwari House, Bhadrapur in 1966.jpg | photo2b = Main Street of Bhadrapur in 1966.jpg | photo4a = Celebration at Bhadrapur High School in 1966.jpg | spacing = 2 | color_border = #000000 | color = #000000 | size = 300 }} |image_alt = |image_caption = 'घडीको दिशामा शीर्षदेखि': [[भद्रपुर विमानस्थल]], मुख्य बजार क्षेत्र, भद्रपुर विद्यालयमा एक समारोह हुँदै र बजार क्षेत्रमा रहेको एक पक्की घर (सबै तस्विर सन् १९६० को दशकमा) |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = 300px |map_caption = | pushpin_map = झापा जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल|pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = |coordinates = {{coord|26.5444|88.0944|region:NP-P1_type:city(18164)|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{flag|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[झापा जिल्ला]] |<!-- Politics --> |government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-jhapa/bhadrapur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = गणेश पोखरेल <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]])<ref name="नतिजा">{{Cite web |url=https://annapurnapost.prixa.net/news/204284/ |title=भद्रपुर नगरपालिका प्रमुखमा काङ्ग्रेस, उपप्रमुखमा राप्रपा विजयी |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2023-04-03}}</ref> |leader_title1 = [[उपप्रमुख|उप मेयर]] |leader_name1 = राधा कार्की <small> ([[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]])<ref name="नतिजा"/> |established_title = नगरपालिका |established_date = वि.सं. २००८<ref>{{Cite web |url=https://www.newsofnepal.com/2018/06/01/105829/ |title=नेपालकै दोस्रो भद्रपुर नगरपालिका पुनः उदाउने प्रयासमा |last=नेपाल |first=उत्तम |website=न्युज अफ नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2023-04-04}}</ref> |established_title1 = विस्तार तथा समावेश [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू |established_date1 = [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] र [[चन्द्रगढी]] |established_title2 = सम्मिलित (मिति) |established_date2 = वि.सं. २०७१ मङ्सिर १६<ref name="थप नगरपालिका">{{cite news|title=शंखरापुर लगायत बिभिन्न नगरपालिका घोषणा |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22634 |date=वि.सं. २०७१ पुस २८ |accessdate=वि.सं. २०७९ चैत्र २१ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title3 = समावेश [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू |established_date3 = [[पृथ्वीनगर]] |established_title4 = सम्मिलित (मिति) |established_date4 = वि.सं. २०७३ फागुन २७<ref name="थप">{{cite news |title=गाउँपालिका नगरपालिका उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र कायम गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |date=वि.सं. २०७३ फागुन २७ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701210203/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |archive-date=2020-07-01}}</ref> <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 96.35<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना">{{cite web |url=https://drive.google.com/file/d/1cdn80YAupQOPaqCGG7beWLMDe8diEH1X/view |title=नेपालको जनगणना २०७८ |publisher=राष्ट्रिय तथ्याङ्क विभाग, नेपाल |format=PDF |access-date=वि.सं. २०७९ चैत १७}}</ref> |population_note = |population_total = 70913 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = Ethnicities |population_blank2_title = Religions |population_rank = <!-- elevation --> |elevation_max_m = 113 |elevation_min_m = 68 <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = हुलाकी सङ्केत |postal_code = ५७२०० |area_code = ०९१ |blank_name = |blank_info = |website = {{URL|http://bhadrapurmun.gov.np/}} }} '''भद्रपुर''' वा '''चन्द्रगढी''' पूर्वी [[नेपाल]]को [[कोशी प्रदेश]]मा पर्ने [[झापा जिल्ला]]को एक नगरपालिका हो। यो नगरपालिका [[काठमाडौँ उपत्यका]]को [[काठमाडौँ]], [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] र [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]] नगरपालिका र पूर्वी नेपालकै [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]]पछि वि.सं. २००८ सालमा स्थापना भएको नेपालको पाँचौ पुरानो<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/pradesh-1/2018/10/10/15391425401849507.html |title=ओझेलमा पुराना सहर |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2023-04-04}}</ref> र [[झापा जिल्ला]]को पहिलो नगरपालिका हो।<ref name="दर्पण">{{cite web |url=https://bhadrapurmun.gov.np/sites/bhadrapurmun.gov.np/files/documents/नगर दर्पण छपाइ.pdf |title=नगर दर्पण |publisher=भद्रपुर नगरपालिका |format=PDF |access-date=वि.सं. २०७९ चैत २१ }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bhadrapurmun.gov.np/ne/node/27 |title=भद्रपुर नगर परिचय |website=भद्रपुर नगरपालिका आधिकारिक वेबसाइट |language=नेपाली |accessdate=2023-04-04}}</ref> [[भारत]]को [[बिहार]] र [[पश्चिम बङ्गाल]]सँग सिमाना साझा गर्ने भद्रपुर तत्कालीन [[राणा वंश|राणा शासन]]कालमा नै बजारको स्वरूप लिइसकेको थियो।<ref>{{Cite web |url=http://southasiacheck.org/np/?p=4886 |title=६६ वर्षे आन्दोलनले जन्माएको मेची पुलको कथा |last=मैनाली |first=सुजित |date=2019-12-09 |website=साउथ एसिया चेक |language=नेपाली |accessdate=2023-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404030535/http://southasiacheck.org/np/?p=4886 |archive-date=2023-04-04 }}</ref> भद्रपुरलाई तत्कालिन सरकार मन्त्रिपरिषदको विकास समितिले वि.सं. २०७१ साल मङ्सिर १६ गते गरेको निर्णय र वि.सं. २०७१ पुस २८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] र [[चन्द्रगढी]] गाविसलाई समावेश गरेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरेको थियो।<ref name="थप नगरपालिका" /> नगरपालिका क्षेत्र विस्तारपछि झापा जिल्लाको सदरमुकाम [[भद्रपुर नगरपालिका|चन्द्रगढी]]<ref name="सदरमुकाम">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685|title=नेपाल अधिराज्यलाई १४ अंचल, ७५ जिल्लामा विभाजित|date=वि.सं. २०१९ पौष २|accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|page=५|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212024248/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685|archive-date=2022-02-12}}</ref> यसै नगरपालिकाभित्रको एक केन्द्रीय स्थल हो। यस नगरपालिकाभित्र सबै जिल्ला स्तरीय कार्यलयहरूका साथै क्याम्पस, विद्यालय तथा अस्पतालहरू समेत रहेका छन्। वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार भद्रपुरमा साविकको [[पृथ्वीनगर]] गाउँ विकास समितिलाई यसमा गाभिएको थियो।<ref name="थप"/> कुल १० वडामा विभाजित यो नगरपालिकाको जनसङ्ख्या वि.सं. [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|२०७८]] सालको जनगणना अनुसार ७०,९१३ रहेको छ।<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना"/> भद्रपुर नगरपालिकाको पूर्वमा [[भारत]], पश्चिममा [[हल्दीबारी गाउँपालिका]], उतरमा [[मेचीनगर नगरपालिका]] तथा दक्षिणमा [[कचनकवल गाउँपालिका]] रहेका छन्। यो नगरपालिकामा एउटा विमानस्थल [[भद्रपुर विमानस्थल]] रहेको छ जहाँबाट राजधानी [[काठमाडौँ|काठमाडौं]]को लागि दैनिक उडानको सुविधा रहेको छ। यसलाई नेपालको चिया सहर पनि भन्ने गरिन्छ। == पृष्ठभूमि == [[राणा वंश|राणा शासनकाल]]मै तत्कालीन भद्रपुर बजार भारतको [[बिहार]] राज्यमा पर्ने गलगलियासँग जोडिएकोले यहाँबाट [[पश्चिम बङ्गाल]] र पूर्वी बङ्गाल (वर्तमान [[बङ्गलादेश]])सँग व्यापार गर्न सहज रहेको थियो। विस्तारै भद्रपुरमा चामल मिलहरू खुल्नुका साथै बिँडी, चिया, गार्मेन्ट आदिका कारखानाहरू खुलेका थिए। पञ्चायत कालको मध्यतिर भद्रपुर पूर्वी नेपालको विराटनगरपछि ठूलो व्यापारिक नगर बन्न पुगेको थियो। देशमा प्रजातन्त्रको स्थापना भएपछि यस बजार क्षेत्रलाई तत्कालीन सरकारले वि.सं. २००८ मा चारकिल्ला खोली भद्रपुर नगरपालिका घोषणा गरेको थियो। यो नगरपालिका देशका पुराना नगरपालिकाहरू मध्येको एक हो। तत्कालिन राजा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र शाह]]ले वि.सं. २०१७ पुष २२ गते<ref>{{Cite web|url=https://annapurnapost.com/news/pnycaaytle-choddeko-ligesii-116096|title=पञ्‍चायतले छोडेको लिगेसी|website=अन्नपूर्ण पोस्ट|language=नेपाली|accessdate=2022-02-10}}</ref> नेपालमा [[पञ्चायती व्यवस्था]] लागु गरेपछि भद्रपुर नगरपालिकाको नाम स्वतः परिवर्तन भई 'भद्रपुर नगर पञ्चायत' भएको थियो।<ref>{{Cite book|url=https://ecommons.cornell.edu/bitstream/handle/1813/24342/189.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=सामाजिक शिक्षा पञ्चायत, कक्षा ८|publisher=जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र|language=नेपाली|type=pdf|page=१५|accessdate=2022-02-10}}</ref><ref>{{Cite book|last=प्रधान|first=पुष्कर|url=https://books.google.com.np/books?id=wZHzAAAAMAAJ|title=Manual for Urban Rural Linkage and Rural Development Analysis|trans-title=शहरी ग्रामीण अन्तरसम्बन्ध र ग्रामीण विकास विश्लेषणको लागि पुस्तिका|date=2003|publisher=न्यु हिरा बुक इन्टरप्राइजेज|page=२२२|isbn=978-99933-685-2-6|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्य भएपछि तत्कालिन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०४७ साल जेठ २८ गते<ref name="नगरपालिका ऐन">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|title=नगरपालिका ऐन, २०४७|date=वि.सं. २०४७ जेठ २८|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १०|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222160428/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|archive-date=2022-02-22}}</ref> नगरपालिका ऐन, २०४७ घोषणा गरि लागु गरे पछि नगरपालिका बन्नको लागि चाहिने आवश्यक पूर्वाधार तथा जनशक्ति भएको कारणले भद्रपुर स्वतः आधिकारिक रूपमा नगरपालिका बन्न पुगेको थियो।<ref name="नगरपालिका क्षेत्र">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15807|title=ईलाम समेतका क्षेत्रलाई नगर क्षेत्र घोषणा गरेको|date=वि.सं. २०४७ जेठ ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १०|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222160425/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15807|archive-date=2022-02-22}}</ref> == वडागत विवरण == {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ भद्रपुर नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[पृथ्वीनगर]] (१-२, ७–९) || ५,८४१ || १०.८७ || ५३७.३५ |- | २ || [[पृथ्वीनगर]] (३,५-६) || ७,५६८ || १०.५६ || ७१६.६७ |- | ३ || [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] (२-४) र [[पृथ्वीनगर]] (४) || ६,६७७ || १६.४६ || ४०५.६५ |- | ४ || [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] (१,५) || ७,०७७ || १४.३४ || ४९३.५१ |- | ५ || भद्रपुर (१-३,१२) || ६,८२२ || ५.०७ || १३४५.५६ |- | ६ || [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] (६,८) र भद्रपुर (७-९,१३) || ७,१५४ || ४.५८ || १५६२.०१ |- | ७ || [[महेशपुर, झापा|महेशपुर]] (७,९), भद्रपुर (६,११) र [[चन्द्रगढी]] (८) || ८,१९३ || ८.५८ || ९५४.८९ |- | ८ || भद्रपुर (४-५,१०,१४-१५) || ५,६९८ || ४.१ || १३८९.७६ |- | ९ || [[चन्द्रगढी]] (३-५,९) || ७,७८७ || १३.३८ || ५८१.९९ |- | १० || [[चन्द्रगढी]] (१-२,६-७) || ८,०९६ || ८.४१ || ९६२.६६ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''७०,९१३''' || '''९६.३५''' || '''७३५.९९''' |} == भूगोल == यस नगरपालिको पूर्वी सिमाना [[भारत]]को बिहार राज्यको [[किशनगन्ज जिल्ला|किशनगञ्ज जिल्ला]]को गलगलिया र [[पश्चिम बङ्गाल]]सँग जोडिएको छ भने यसको पश्चिममा [[बिर्तामोड नगरपालिका]] र [[हल्दीबारी गाउँपालिका]], उतरमा [[मेचीनगर नगरपालिका]] तथा दक्षिणमा [[कचनकवल गाउँपालिका]] रहेका छन्। भौगोलिक विविधता, जातीय तथा सामाजिक सद्भाव कायम रहेको यस नगरपालिकाभित्र ऐतिहासिक एवम् सांस्कृतिक सम्पदाहरू रहेका छन्। यस नगर क्षेत्रभित्र [[द्वापर युग|द्वापर युगकालीन]] [[किच्चक वध]], ऐतिहासिक चन्द्रगढ र कमलधाप जस्ता सांस्कृतिक धरोहरहरू रहेका छन्। == नगर प्रशासन इतिहास == [[नेपाल अधिराज्य]]को मानचित्रमा वर्तमान कोशी प्रदेश अन्तर्गत तत्कालीन भद्रपुर नगरपालिकाको वि.सं. २००८ सालमा नगरपालिकाको रूपमा स्थापना गरिएको थियो। उक्त समयमा यस नगरपालिकालाई कुल १० वटा वडामा निर्धारण गरिएको थियो। [[पञ्चायती व्यवस्था]] कालमा नगर पञ्चायत, [[लोकतन्त्र|प्रजातन्त्र]]को पुनर्बहाली पश्चात् [[नगरपालिका]] बनेको यो नगरलाई सो कालखण्डमा विभिन्न व्यक्तिद्वारा नेतृत्व प्रदान गरिएको थियो। भद्रपुर नगरपालिकाको पहिलो निर्वाचनमा विजयी भएका वडा सदस्यहरूले सत्यनारायण अग्रवाललाई सभापति छानेका थिए। अग्रवालले दुई कार्यकाल अर्थात् वि.सं. २००८ देखि वि.सं. २०१४ सम्म नगरपालिकाको बागडोर सम्हालेका थिए।<ref>{{Cite web |title=भद्रपुर नगरपालिका : सात दशकको इतिहासमा को-को भए नगर प्रमुख ? |url=https://timesofpradesh.com/news/1653108754 |first=पार्थ |last=मण्डल |access-date=2023-04-05 |website=टाइम्स अफ प्रदेश |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405085028/https://timesofpradesh.com/news/1653108754 |archive-date=2023-04-05}}</ref> त्यसपछि वि.सं. २०१४ सालमा भएको निर्वाचनमा पदमबहादुर गिरी सभापति चयन भएका थिए।<ref>{{Cite web |last=खनाल |first=राधा |title=काङ्ग्रेस–कम्युनिस्ट गठबन्धन भएको त्यो चुनाव |url=https://annapurnapost.com/story/202683/ |access-date=2023-04-05 |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=Nepali}}</ref> देशमा पञ्चायती व्यवस्था लागु हुनुभन्दा ठिक अगाडि वि.सं. २०१८ सालमा मोहनलाल अग्रवाल सभापति भएर काम गरेका थिए।<ref>{{Cite web |last=गडतौला |first=गोपाल |title=मेचीपुल बन्यो तर फर्किएन दरबार पसेको जनताको २३ लाख |url=https://www.himalkhabar.com/news/10876 |access-date=2023-04-05 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |last=लम्साल |first=गणेश |title=​जसले पूर्वबाट देश हल्लाए |url=https://janaastha.com/archives/6705/ |access-date=2023-04-05 |website=जन आस्था |language=नेपाली }}{{Dead link|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> वि.सं. २०१९ सालको निर्वाचनमा प्रधानपञ्चमा तुलसीप्रसाद आचार्य निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |last=नेपाल |first=उत्तम |title=७० वर्ष पुरानो पुस्तकालय बन्द, भद्रपुर नगरपालिका बेखबर |url=https://www.blastkhabar.com/news/2019/05/21/105654.html |access-date=2023-04-05 |website=ब्लास्ट खबर |language=नेपाली}}</ref> त्यस्तै वि.सं. २०२१ सालमा डा. ऋषिकेश उपाध्याय प्रधानपञ्चको जिम्मेवारी निभाएका थिए।<ref>{{Cite web |last=पोर्तेल |first=पर्वत |title='निर्भीक' पत्रकार - कान्तिपुर समाचार |url=https://ekantipur.com/ampnews/2016-08-13/20160813081539.html?is_ifooter=1 |access-date=2023-04-05 |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405085021/https://ekantipur.com/ampnews/2016-08-13/20160813081539.html?is_ifooter=1 |archive-date=2023-04-05 }}</ref> वि.सं. २०२३ मा स्वयम्भूलाल श्रेष्ठ र चेतनाथ शर्मा क्रमशः प्रधानपञ्च र उप-प्रधानपञ्च निर्वाचित भएका थिए। वि.सं. २०२६ सालमा पुनः एक पटक प्रधानपञ्चको जिम्मेवारी डा. ऋषिकेश उपाध्यायले सम्हालेका थिए भने चेतनाथ शर्माले उप–प्रधानपञ्च भएर काम गरेका थिए। वि.सं. २०२९ को माघ र फागुन महिनामा ओमप्रकाश सरावगी निर्विरोध प्रधानपञ्च बनेर उक्त भूमिकामा काम गरेका थिए।<ref>{{Cite web |last=ढुङ्गाना |first=राजेश |date=2023-03-28 |title=समाजसेवामा सक्रिय ओमप्रकाश सरावगी |url=https://purwanchaldaily.com/161300/ |access-date=2023-04-05 |website=पूर्वाञ्चल दैनिक |language=नेपाली}}</ref> सरावगीमाथि मुद्दा लागिसकेपछि उप–प्रधानपञ्च रहेका रामचन्द्र शर्माले वि.सं. २०२९ को चैत्रदेखि वि.सं. २०३३ सम्म कार्यवाहक प्रधानपञ्च भएर कामकाज चलाएका थिए। वि.सं. २०३४ मा सम्पन्न निर्वाचनमा भक्तिमान देवान र ओमप्रकाश सरावगी क्रमशः प्रधानपञ्च र उप–प्रधानपञ्च भएर पूर्ण कार्यकालको लागि काम गरेका थिए। वि.सं. २०३९ सालमा भएको स्थानीय निर्वाचनमा ओमप्रकाश सरावगी प्रधानपञ्च र गोविन्दचन्द्र क्षेत्री उप–प्रधानपञ्चमा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=पहिलो बैठकका नायक सरावगी |url=https://ekantipur.com/pradesh-1/2018/02/05/20180205084020.html |access-date=2023-04-05 |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली}}</ref> वि.सं. २०४५ देखि वि.सं. २०४७ सालसम्म पुनः ओमप्रकाश सरावगी प्रधानपञ्च र भक्त खवास उप-प्रधानपञ्च भएका थिए।<ref>{{Cite web |last=मण्डल |first=पार्थ |title=मेची पुलमाथिबाट गाडी पनि चल्छ, व्यापारिक कारोबार पनि फस्टाउँछ : प्रधानमन्त्री |url=https://thahakhabar.com/news/61106/ |access-date=2023-04-05 |website=थाहा खबर |language=नेपाली}}</ref> वि.सं. २०४७ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि वि.सं. २०४९ सालको स्थानीय निर्वाचनमा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|एमाले]]का पुष्पराज पोखरेल नगर प्रमुख पदमा र [[सद्भावना पार्टी]]बाट भारतेन्दुकुमार मल्लिक उप नगर प्रमुख पदमा विजयी भएका थिए।<ref>{{Cite web |date=2022-10-08 |title=झापा २ (१)बाट प्रदेशसभा सदस्यको उम्मेदवार पुष्पराज पोखरेल |url=https://pratidindaily.com/68689/ |access-date=2023-04-05 |website=प्रतिदिन डेली |language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |title=शालिन र बेदाग ब्यक्तित्वका रुपमा परिचित नेता पुष्पराज पोखरेल |url=https://shabdapatra.com/news/2022/11/08/3984.html |access-date=2023-04-05 |website=शब्दपत्र |language=नेपाली}}</ref> वि.सं. २०५४ सालको स्थानीय निर्वाचनमा सद्भावना पार्टीका भारतेन्दुकमार मल्लिक र एमालेका जीवनकुमार श्रेष्ठ क्रमशः नगर प्रमुख र नगर उप प्रमुख पदमा विजयी भएका थिए।<ref>{{Cite web |date=2022-10-19 |title=भद्रपुरका पूर्व मेयर भारतेन्दु मल्लिक काङ्ग्रेस |url=https://khabarsamachar.com/news/6833 |access-date=2023-04-05 |website=खबर समाचार |language=नेपाली}}</ref> शाही शासनकालमा पूर्व राजा ज्ञानेन्द्र शाहले वि.सं. २०६२ सालमा गराएको स्थानीय निकायको निर्वाचनमा स्वतन्त्र भएर चुनावमा होमिएका भारतेन्दुकमार मल्लिक नगर प्रमुख र गोपाल धमला नगर उपप्रमुख पदमा विजयी भएका थिए। यी दुवै निर्वाचित जनप्रतिनिधिले छोटो समयको लागि मात्र नगर चलाउन पाएका थिए। देशमा सङ्घीयता लागू भएपछि सम्पन्न वि.सं. २०७४ सालको [[नेपालका स्थानीय तहहरू|स्थानीय तह]]को [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४|निर्वाचन]]मा यस नगरपालिकाको नगर प्रमुख पदमा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]का जीवनकुमार श्रेष्ठ र उप नगरप्रमुख पदमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीकी चन्द्रामाया श्रेष्ठ विजयी भएका थिए<ref>{{Cite web |title=झापाको भद्रपुरमा एमालेका जीवन श्रेष्ठ विजयी, उपमेयर एमालेकै चन्द्रा श्रेष्ठ |url=https://www.setopati.com/new-news/57815/ |access-date=2023-04-05 |website=सेतोपाटी |language=नेपाली }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> भने वि.सं. २०७९ सालमा सम्पन्न [[नेपालका स्थानीय तहहरू|स्थानीय तह]]को [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७९|निर्वाचन]] परिणाम अनुसार नगरपालिकाको नगर प्रमुख पदमा इतिहासमा पहिलो पटक [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का गणेश पोखरेल र उप नगर प्रमुख पदमा [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]की राधा कार्की विजयी भएका थिए।<ref>{{Cite web |last=घिमिरे |first=चिरञ्जीवी |title=भद्रपुर नगरपालिका प्रमुखमा काङ्ग्रेस र उपप्रमुखमा राप्रपा विजयी |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/86928/2022-05-19 |access-date=2023-04-05 |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405085025/https://nayapatrikadaily.com/news-details/86928/2022-05-19 |archive-date=2023-04-05 }}</ref><ref>{{Cite web |last=श्रेष्ठ |first=विगम |date=2022-05-20 |title=भद्रपुरको मत परिणाम मिश्रित ˸ भद्रपुरमा काङ्ग्रेसबाट पहिलो नगर प्रमुख बने पोखरेल » नयाँ सन्दर्भ |url=https://nayasandarva.com/2022/05/11704/ |access-date=2023-04-05 |website=नयाँ सन्दर्भ |language=नेपाली}}</ref> [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] अनुसार यो नगरपालिकाको जनसङ्ख्या ७०,९१३<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना" /> रहेको छ र यहाँको जनघनत्व ७३६ प्रति वर्ग किलोमिटर रहेको छ।<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना" /> == यातायात == भद्रपुर नगरमा स्थानीय यातायात बस वा निजी सवारी साधनबाट चल्ने गरेको छ। बसहरू सहरको केन्द्र वरपरको गोलाकार सडकमा बारम्बार गुड्छन्। नेपालका अन्य विकासशील सहरहरू जस्तै भद्रपुर पनि वरपरका नयाँ बासस्थानका साथ विस्तार हुँदै गएको छ। यी क्षेत्रहरूमा यातायात सेवा पनि द्रुत रूपमा विस्तार भइरहेको छ। स्थानीयहरू सामान्यतया पैदल हिड्ने गर्छन्। नेपालका अन्य सहरमा जस्तै अटो रिक्सा पनि यहाँ सामान्य रहेको छ। === सडक === [[महेन्द्र राजमार्ग|पूर्वपश्चिम राजमार्ग]]मा पर्ने [[बिर्तामोड नगरपालिका|बिर्तामोड]]बाट भद्रपुर सडक सञ्जालबाट जोडिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://purwanchaldaily.com/84045/ |title=भद्रपुरमाथि अन्यायका छ दशक |last=दाहाल |first=चिन्तामणि |date=2020-11-25 |access-date=2023-04-05 |website=पूर्वाञ्चल डेली |language=नेपाली}}</ref> चार लेनको प्रस्तावित सडकको वि.सं. २०७९ सालको अन्त्यसम्म पूर्ण काम सकिएको छैन।<ref>{{Cite web |url=https://www.karobardaily.com/news/19516 |title=अस्ताउँदै झापाभित्रको ‘झापा’ |last=चम्लागाईँ |first=मनिषा |access-date=2023-04-05 |website=कारोबार डेली |language=नेपाली}}</ref> पूर्वाञ्चल संयुक्त यातायात र अन्य निजी बस एजेन्सीहरूले उपत्यका र पूर्वी नेपालका विभिन्न क्षेत्र वरपर व्यापक यातायात सेवा प्रदान गर्दछ। सडक यातायात मार्फत यो सहर नेपालका अन्य प्रमुख सहरहरूसँग जोडिएको छ।<ref>{{Cite news |url=https://khabarhub.com/2022/17/433941/ |title=काठमाडौँबाट पूर्वी क्षेत्रमा सञ्चालन हुने यातायात एउटै व्यवस्थापनमा |access-date=2023-04-05 |website=खबर हब |language=नेपाली}}</ref> यो सहरमा हालसम्म सरकारी सवारी साधनहरू उपलब्ध छैनन्। === हवाई === [[भद्रपुर विमानस्थल]] जसलाई चन्द्रगढी विमानस्थल<ref>{{Cite web |url=https://chandragadi.caanepal.gov.np/ |title=चन्द्रगढी विमानस्थल |access-date=2023-04-05 |language=अङ्ग्रेजी}}</ref> भन्ने गरिन्छ भद्रपुर नगरपालिकाको वडा नं. ८ मा रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/185031/ |title=नेपाली उडानको गर्विलो इतिहास |access-date=2023-04-05 |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.gaunsahar.com/news-details/12971/2018-12-14 |title=भद्रपुर विमानस्थलमा स्तर वृद्धिपछि दैनिक आठ वटासम्म जहाजले उडान भर्दै |access-date=2023-04-05 |website=गाउँ संसार |language=नेपाली }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो विमानस्थल चन्द्रगढीमा अवस्थित छ।<ref>{{Cite web |url=http://annapurnapost.com/news/95412/ |title=दमकल छैन भद्रपुर विमानस्थलमा |access-date=2023-04-05 |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली}}</ref> विमानस्थलबाट [[काठमाडौँ]]को लागि दैनिक उडान हुने गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/109434/2023-03-10 |title=नियमित रात्रिकालीन उडान : हवाई सञ्जालमा जोडिए पोखरा-भद्रपुर |access-date=2023-04-05 |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405162814/https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/109434/2023-03-10 |archive-date=2023-04-05 }}</ref> [[पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]] सुचारु भएपछि त्यहाँबाट भद्रपुरको लागि [[बुद्ध एयर]]ले सीधा उडान आरम्भ गरेको थियो तर हाल उक्त सेवा प्रभावित भइसकेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.nepalpress.com/2023/03/15/303061/ |title=पोखरा-भद्रपुर उडान चार दिनमै स्थगित |last=गौतम |first=बिमल |access-date=2023-04-05 |website=नेपाल प्रेस |language=नेपाली}}</ref> यो विमानस्थलबाट भारतको [[बागडोगरा विमानस्थल]] मात्र ४० किलोमिटर टाढा रहेको छ। <gallery mode=packed> Bhadrapur Airport in 1966.jpg|सन् १९६६ मा भद्रपुर विमानस्थल Peoples carrying their stuff in sand of Mechi River.jpg|सन् १९६० को दशकमा यातायातको प्रमुख साधन बयलगाडाद्वारा मेची नदी पार गर्दै Bus and bullock cart in Jhapa.jpg|सन् १९६० को दशकमा झापा जिल्लाको सडकमा बस गुड्दै </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.bhadrapurmun.gov.np/ भद्रपुर नगरपालिका]{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Commonscat|Bhadrapur|भद्रपुर}} {{झापा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:झापा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २००८ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाल–भारत सीमामा स्थित पारवहन र भन्सार चौकीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] gwxsgi5hondma17luo1o8pbu5cjmzs6 0 6326 1393380 1392379 2026-10-31T01:38:34Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393380 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = खाँदबारी |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[नगरपालिका]]<br/>[[मुख्यालय|सदरमुकाम]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = Khadbari - street view 2 (9270291810).jpg |image_caption = खाँदबारी नगरपालिकाको बजारको दृश्य |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सङ्खुवासभा जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल |coordinates = {{coord|27|22|N|87|13|E|region:NP_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{flag|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |<!-- Politics --> |government_footnotes = |government_type = |governing_body = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = महेश थपलिया <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = महेश्वरा श्रेष्ठ बज्राचार्य <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) |established_title = स्थापना |established_date = वि.सं. २०५३ माघ ११<ref>{{cite news|title=चार किल्ला खोली नगरपालिका क्षेत्र तोकी बिभाजन गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17871|accessdate=जनवरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title1 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date1 = मनकामना, पाङ्मा र मालटा |established_title2 = सम्मिलित (मिति) |established_date2 = वि.सं. २०५३ माघ ११ |established_title3 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date3 = [[सित्तलपाटी|सितलपाटी]] |established_title4 = सम्मिलित (मिति) |established_date4 = वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२<ref>{{cite news|title=गाउँपालिका, नगरपालिका, उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र कायम गरेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690|accessdate=फेब्रुअरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701210203/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690|archive-date=2020-07-01}}</ref> <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 122.78 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं. २०७८]] |population_footnotes = |population_note = |population_total = 35565 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = Ethnicities |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = [http://khandbarimun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''खाँदबारी नगरपालिका''' (खाँदवारी) [[नेपाल]]को [[कोशी प्रदेश]] मा पर्ने [[सङ्खुवासभा जिल्ला]]को सदरमुकाम तथा एक नगरपालिका हो। सङ्खुवासभा जिल्लाको ऐतिहासिक बजार [[चैनपुर नगरपालिका|चैनपुर]]मा पहिले यस जिल्लाको सदरमुकाम रहेकोमा वि.सं. २०२४ जेठ ८ गतेको सरकारी निर्णयबाट तत्कालिन खाँदबारी बजारमा सदरमुकाम सारिएको थियो।<ref>{{cite web|title=गृह पंचायत मन्त्रालयको सूचना चईनपूरको सट्टा खाँदबारी तोकेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=3983|accessdate=जनवरी २०२२|type=pdf|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://purbelinews.com/244421 |title=पूर्वको करिब २५० बर्ष पुरानो ब्यापारिक केन्द्र चैनपुर बजारलाई सुर्यबहादुर थापाले यसरी बनाए स्याल कराउने पाखो |date=2018-08-11 |website=पूर्वेली न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220129015541/https://purbelinews.com/244421 |archive-date=2022-01-29 }}</ref> सङ्खुवासभा जिल्लाका तत्कालिन मनकामना, पाङ्मा र मालटा गाउँ विकास समितिहरूलाई वि.सं. २०५३ माघ ११ गते मिलाएर खाँदबारी नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो। वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ मा नेपाल सरकारको निर्णय अनुसार [[सित्तलपाटी]] गाविस समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|title=गाउँ र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति ?|date=पुष २३, २०७३|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/}}</ref><ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|title=जिविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|last1=काफ्ले|first1=प्रतिक्षा|date=३० फाल्गुन २०७३|accessdate=३० फाल्गुन २०७३|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=२८ फाल्गुण २०७३|accessdate=२८ फाल्गुण २०७३|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> यो नगरपालिका ११ वडामा विभाजित छ। == जनसङ्ख्या == [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३५,५६५ रहेको छ भने यहाँ ९,३०९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=2&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ खाँदबारी नगरपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || खाँदबारी (१) || ५,६७५ || ३.९३ || १,४४३.७७ |- | २ || खाँदबारी (२) || १,८१० || १०.६५ || १७०.०० |- | ३ || खाँदबारी (३) || ४,०२४ || ४.८३ || ८३३.१३ |- | ४ || खाँदबारी (४-५) || ३,३५० || १२.६ || २६५.८७ |- | ५ || खाँदबारी (६-७) || १,४९६ || ९.२८ || १६१.२० |- | ६ || खाँदबारी (८-९) || २,०९४ || १७.०८ || १२२.६० |- | ७ || खाँदबारी (१०) || ३,८५१ || ६.०२ || ६३९.७० |- | ८ || खाँदबारी (११) || ३,३४९ || ९.७७ || ३४२.७८ |- | ९ || खाँदबारी (१२-१३) || ५,४८८ || १७.१ || ३२०.९४ |- | १० || [[सित्तलपाटी]] (१-५, ९) || २,६३५ || १७.२८ || १५२.४९ |- | ११ || [[सित्तलपाटी]] (६-८) || १,७९३ || १४.२४ || १२५.९१ |- ! कुल !! !! ३५,५६५ !! १२२.७८ !! २८९.६६ |} ==ऐतिहासिक, धार्मिक तथा पर्यटकिय स्थलहरू== * मनकामना मन्दिर * चारधाम मन्दिर * सतीढुङ्गा * फेक्मालुङ (ठूलो ढुङ्गा) * पोखरी पार्क * शान्ति वाल उद्यान * तुम्लिङ्टार एयरपोर्ट * लहरीखर्क बनभोज स्थल * चेवा स्थीत भ्यू टावर * कोकले बजार (खोरण्डे) ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240725060356/https://dccsankhuwasabha.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, सङ्खुवासभा] {{सङ्खुवासभा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:पहाडी नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०५३ मा घोषित नगरपालिकाहरू|माघ]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] 2s25qctvclzncllqgcuhjlsykb5wuxt 0 6373 1393364 1384053 2026-10-30T23:51:19Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393364 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info -->| name = कमलामाई | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = Sindhuli madi.jpg | image_caption = सिन्धुलीमाढी बजारको दृश्य | imagesize = 300 | image_flag = | image_seal = | image_map = | mapsize = | map_caption = | pushpin_map = सिन्धुली जिल्ला#Nepal Bagmati Pradesh#Nepal | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = नक्सामा कमलामाई नगरपालिका | coordinates = {{coord|27|12|37|N|85|54|45|E|region:NP_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location -->| subdivision_type = देश | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश|बागमती]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]]|<!-- Politics --> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-sindhuli/kamalamai?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = उपेन्द्रकुमार पोखरेल <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = मञ्जु देवकोटा <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = नगरपालिका | established_date = वि.सं. २०५३ चैत्र १४<ref>{{cite news|title=नगरपालिका क्षेत्र तोकी बिभाजन गरेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|accessdate=जनवरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128144613/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|archive-date=2022-01-28}}</ref> | established_title1 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) | established_date1 = सिद्धेश्वर र भिमान | established_title2 = सम्मिलित (मिति) | established_date2 = वि.सं. २०५३ चैत्र १४ | established_title3 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) | established_date3 = [[डाँडिगुराँसे]], [[भद्रकाली, सिन्धुली|भद्रकाली]], [[जलकन्या]], [[रानिबास]] र [[रानिचुरी]] | established_title4 = सम्मिलित (मिति) | established_date4 = वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ <!-- Area -->| unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 482.57<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population -->| population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] | population_footnotes = <ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=33&municipality=5|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 71016 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- General information -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = हुलाक कोड | postal_code = ४५९०० | area_code = +९७७-०४७ | blank_name = | blank_info = | website = {{URL|www.kamalamaimun.gov.np}} | footnotes = | subdivision_type3 = प्रशासनिक केन्द्र | subdivision_name3 = [[सिन्धुलीमाढी]] }} '''कमलामाई''' [[नेपाल]]को [[बागमती प्रदेश]]मा पर्ने [[सिन्धुली जिल्ला]]को एक नगरपालिका हो। सिन्धुली जिल्लाको सदरमुकाम [[सिन्धुलीमाढी]]<ref>{{Cite web |last=कार्की |first=राजकुमार |title=सिन्धुली सदरमुकामका जंगल खरानी हुँदै |url=https://ekantipur.com/bagmati-pradesh/2020/04/11/158657446003523508.html |access-date=2025-12-25 |website=कान्तिपुर अनलाइन |language=नेपाली}}</ref><ref>{{cite news|title=सदरमुकाम तोकेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=3716|accessdate=डिसेम्बर २०२५|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> यस नगरपालिका भित्रको एक केन्द्रीय स्थल हो। सिन्धुली जिल्लामा रहेका तत्कालिन सिद्धेश्वर र भिमान गाउँ विकास समिति मिलाएर वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते यो नगरपालिकाको गठन गरिएको थियो। कमला उपत्यकाभित्र पर्ने यो नगरपालिकामा सबै जिल्ला स्तरीय कार्यलयहरूका साथै क्याम्पस, विद्यालय तथा अस्पतालहरू समेत रहेका छन्। कुल १४ वडामा विभाजित यो नगरपालिकाको जनसङ्ख्या वि.सं. २०७८ सालको [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना]] अनुसार ७१,०१६ रहेको छ।<ref name="जनगणना २०७८"/>कमलामाई नगरपालिकाको पूर्वमा [[तीनपाटन गाउँपालिका]], [[गोलन्जोर गाउँपालिका|गोलञ्जोर गाउँपालिका]] र [[दुधौली नगरपालिका]] त्यसतै यसको पश्चिममा [[मरिण गाउँपालिका]] र [[सर्लाही जिल्ला]], उतरमा [[सुनकोशी गाउँपालिका (स्पष्टता)|सुनकोशी गाउँपालिका]] र गोलञ्जोर गाउँपालिका तथा दक्षिणमा [[धनुषा जिल्ला]] र [[महोत्तरी जिल्ला]] रहेका छन्। ==नामकरण== प्रसिद्ध कमला नदीको तटमा रहेको कमलामाई मन्दिरको नामबाट यो नगरपालिकाको नामाकरण कमलामाई गरिएको छ। [[कमलामाई मन्दिर]] यस नगरपालिकाको वडा नम्बर ५ मा पर्दछ।<ref>{{Cite web |last=ढुङ्गाना |first=राजेश |title=सिन्धुलीको कमलामाई मन्दिर (फोटो फिचर) |url=https://gorkhapatraonline.com/news/105451 |access-date=2025-12-25 |website=गोरखापत्र अनलाइन |language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-07 |title=कमलामाई मन्दिरको उत्पत्तिस्थलको पर्यटन प्रवर्द्धनमा जोड |url=https://tourismpana.com/kamalamai-temple-tourism/ |access-date=2025-12-25 |website=टुरिजम पाना अनलाइन |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20260106060749/https://tourismpana.com/kamalamai-temple-tourism/ |archive-date=2026-01-06 }}</ref> ==क्षेत्रगत फैलावट== नेपाल राजपत्रमा वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन सिद्धेश्वर र भिमान गाविसहरूलाई मिलाएर यो नगरपालिकाको स्थापना भएको हो। वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ गते [[नेपाल सरकार]]को [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रिपरिषद]]को निर्णय बमोजिम यस नगरपालिकामा १४ वडा रहेका छन्।<ref>{{cite news|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|title=गाउँ र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति ?|date=पुष २३, २०७३|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/}}</ref><ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|title=जिविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|last1=काफ्ले|first1=प्रतिक्षा|date=३० फाल्गुन २०७३|accessdate=३० फाल्गुन २०७३|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=२८ फाल्गुण २०७३|accessdate=२८ फाल्गुण २०७३|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> स्थानीय तह पुनर्संरचना आयोगले वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ गते गरेको सिफारिसलाई नेपाल सरकारले अनुमोदन गरि नेपाल राजपत्रमा वि.सं. २०७३ फाल्गुन २७ गते प्रकाशित गरेपछि यस नगरपालिकामा सिन्धुली जिल्लाका तत्कालिन [[डाँडिगुराँसे]], [[भद्रकाली, सिन्धुली|भद्रकाली]], [[जलकन्या]], [[रानिबास]] र [[रानिचुरी]] गाउँ विकास समितिलाई सम्मिलित गरिएको थियो। वर्तमान समयमा यो नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल ४८२.५७ वर्ग किलोमिटर भएको छ। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ७१,०१६ रहेको छ भने यहाँ १८,१३५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ कमलामाई नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका वडाहरु / गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[डाँडिगुराँसे]] || ४,५६५ || ८२.६६ || ५५.२३ |- | २ || [[भद्रकाली]] || ३,७९० || ५०.४८ || ७५.०८ |- | ३ || [[जलकन्या]] || १,३५९ || ९.०५ || १५०.१७ |- | ४ || कमलामाई (१, २, ५, ९) || ८,८१८ || २७.१२ || ३२५.१५ |- | ५ || कमलामाई (४) || ८,२९२ || २६.८४ || ३०८.९४ |- | ६ || कमलामाई (६) || १२,४९८ || ५.९३ || २१०७.५९ |- | ७ || कमलामाई (७, ८) || ६,८२८ || २८.७९ || २३७.१७ |- | ८ || कमलामाई (३, १०) || ३,६७२ || ५७.८४ || ६३.४९ |- | ९ || कमलामाई (११, १२, १४) || ४,७२८ || २४.२२ || १९५.२१ |- | १० || कमलामाई (१३, १५–१८) || ३,३७५ || ३७.३५ || ९०.३६ |- | ११ || [[रानीचुरी]] (१–३, ५) || ३,८०० || ३८.१३ || ९९.६६ |- | १२ || [[रानीचुरी]] (४, ६–९) || ३,८२२ || ४३.३४ || ८८.१९ |- | १३ || [[रानीबास]] (१–३, ८, ९) || २,२५८ || २४.३८ || ९२.६२ |- | १४ || [[रानीबास]] (४–७) || ३,२११ || २६.४४ || १२१.४४ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''७१,०१६''' || '''४८२.५७''' || '''१४७.१६''' |} ==प्रमुख स्थानहरू== नगरपालिकाको मुख्य वस्तीहरूमा करकरे, माईस्थान, सिस्नेरी बाघमारा, माझीटार, लुङ्गेलिटार, मधुटार, चियाबारी, ज्यामिरे, वेसारे, खैरेनी, लामिडाँडा, कुडुले, बोगटी, गैयाँटार, रातमाटा, राम्माढी, दोभानटार, माझगाउँ, पाखाटोल, कुलो खोला गाउँ, सरकारी टोल, राजमहल, चिलाउने टोल, तरुल वन, मजुरे गाउँ, ताप्के गाउँ, भिमान, ढुङ्ग्रेवास, ढकाल गाउँ आदि हुन्। भिमान बजार, सिन्धुली बजार (१ नं. बजार, २ नं. बजार), धुरा बजार र ढुङ्ग्रेवास बजार नगरपालिकाका प्रमुख बजारहरू हुन्। सिन्धुली तथा भिमान बजारमा साप्ताहिक हाटबजार पनि लाग्ने गर्दछ। शिद्धबाबा, कालीमाई तथा कमलामाई यहाँका मुख्य मन्दिरहरू हुन्। रानीचुरी डाँडो नगरपालिकाको ऐतिहासिक स्थल हो।<ref>{{cite web|url=http://www.kamalamaimun.gov.np/app/webroot/index.php/content_pages/view/5|title=कमलामाई नगरपालिका|publisher='''Kamalamaimun.gov.np'''}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == इतिहास == कमलामाई नगरपालिका कमला उपत्यकाभित्र पर्दछ। यस उपत्यका तथा नगरपालिकाको मथिल्लो डाँडामा ऐतिहासिक [[सिन्धुलीगढी]] दरवार छ। नगरको मुख्य बजार सिन्धुलीमाढीमा बसेको छ। यहाँ [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]का [[गोरखाली|गोर्खाली सेना]]ले कप्तान किनलोकका अङ्ग्रेजी सेनालाई [[नेपाल एकीकरण अभियानका युद्धहरू|नेपाल एकीकरण]] ताका पराजित गरेको थियो। राणाकालमा दरवार बनेपछि सो क्षेत्रको प्रशासनिक केन्द्र बनाइएको थियो। यस नगरपालिकाको सिन्धुलीमाढी क्षेत्रमा लगभग नौ हजार मानिस बसोबास गर्दछन्। == नगर निर्वाचन इतिहास == वि.सं. २०५४ को निर्वाचनमा प्रमुख र उपप्रमुख पदमा क्रमशः वासुदेव श्रेष्ठ र रसबहादुर कार्की निर्वाचित भएका थिए। उनीहरूको कार्यकाल समाप्तिपछि तत्कालिन श्री ५ को सरकारले वासुदेव श्रेष्ठलाई प्रमुख र भीष्मराज श्रेष्ठलाई उपप्रमुखमा मनोनित गरेको थियो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{सिन्धुली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सिन्धुली जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०५३ मा घोषित नगरपालिकाहरू|चैत्र]] [[श्रेणी:नेपालका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] sxsdkm9vx7aj7540q72y3i3sf8lqhot 0 6376 1393501 1390371 2026-10-31T09:16:07Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393501 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = वीरेन्द्रनगर |other_name = चौहानचौर<ref name="परिचय">{{Cite web |url=https://birendranagarmun.gov.np/ne/node/5 |title=वीरेन्द्रनगर नगरपालिका सङ्क्षिप्त परिचय |website=वीरेन्द्रनगर नगरपालिका वेबसाइट|language=नेपाली|accessdate=2022-02-19}}</ref> |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = [[नगरपालिका]]<br />[[सदरमुकाम]]<br />[[राजधानी|प्रादेशिक राजधानी]]<ref name="राजधानी">{{cite news|title=प्रदेश नाम र राजधानी सम्बन्धमा |url=http://moial.karnali.gov.np/np/images/publication/38_Are%201%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6%20%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%20%E0%A4%B0%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%80_0.pdf |date=वि.सं. २०७४ फागुन १४ |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ७ |agency=कर्णाली प्रदेश सरकार |language=नेपाली |publisher=प्रदेश राजपत्र}}</ref> |motto = |named_for = [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]]<ref name="परिचय"/> <!-- images and maps --> |image_skyline = Ghantaghar@surkhet.JPG |image_caption = वीरेन्द्रनगरमा रहेको घण्टाघर {{Photomontage | photo1a = Birendranagar.jpg | photo1b = Surkhet Bulbule Lake.jpg | photo2a = | photo3a = | photo3b = | photo4a = | spacing = 1 | position = centre | size = 300 | foot_montage = वीरेन्द्रनगरको पन्छीनेत्र दृश्य,वीरेन्द्रनगर स्थित बुलबुले ताल }} |image_size = 300px |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = सुर्खेत जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300px |pushpin_map_caption = नक्सामा वीरेन्द्रनगरको अवस्थिति |coordinates = {{coord|28|34|N|81|49|E|region:NP_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[सुर्खेत जिल्ला]] <!-- Politics --> |government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-solukhumbu/Sotang?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख|मेयर]] |leader_name = मोहनमाया भण्डारी ढकाल <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = निलकण्ठ खनाल <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा एमाले]]) |established_title = नगर पञ्चायत |established_date = वि.सं. २०३३ फागुन १२<ref name="नगर">{{cite news|title=वीरेन्द्रनगर नगरपञ्चायत क्षेत्र घोषित गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=11100 |date=वि.सं. २०३७ असोज २७ |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ७ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title1 = समावेश गाउँ पञ्चायतहरू |established_date1 = वयल काँडा (आंशिक भाग),गोठी काँडा (आंशिक भाग), जर्बुटा (आंशिक भाग) र कटुकुवा (पूर्ण) |established_title2 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू) |established_date2 = [[लाटिकोइली]] र [[उत्तरगङ्गा]] |established_title3 = सम्मिलित मिति |established_date3 = वि.सं. २०७१ वैशाख २५<ref name="थप">{{cite news|title=नगरपालिका घोषणा गरी क्षेत्र तोकेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22724 |date=वि.सं. २०७१ बैशाख २५ |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ७ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title4 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू) |established_date4 = [[जर्बुटा]] |established_title5 = सम्मिलित मिति |established_date5 = वि.सं. २०७१ पुस २८<ref name="गाविस थप">{{cite news|title=शङ्खरापुर लगायत विभिन्न नगरपालिका घोषणा |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22634 |date=वि.सं. २०७१ पुस २८ |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ७ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title6 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date6 = [[रतु]], [[गर्पन]] र [[गडि वयलकाँडा]] |established_title7 = सम्मिलित मिति |established_date7 = वि.सं. २०७३ फागुन २७<ref name="अन्य थप">{{cite news |title=गाउँपालिका नगरपालिका उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र कायम गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |date=वि.सं. २०७३ फागुन २७ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701210203/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |archive-date=2020-07-01}}</ref> <!-- Area --> |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 245.06 |area_total_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=3&municipality=3|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> |population_note = |population_total = 153863 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = <!-- demographics (section 1) --> | demographics_type1 = जातीयता | demographics1_title1 = मुख्य जाति | demographics1_info1 = [[ब्राह्मण]], [[क्षेत्री]], [[मगर जाति|मगर]], [[गुरुङ जाति|गुरुङ]], [[नेवार जाति|नेवार]], [[दमाई जाति|परियार]], [[सुनार]], [[थारू जाति|थारु]] <!-- demographics (section 2) --> | demographics_type2 = भाषा | demographics2_title1 = मुख्य भाषाहरू | demographics2_info1 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[गुरुङ भाषा|गुरुङ]], [[नेवारी भाषा|नेवारी]], [[मगर भाषा|मगर]], [[थारू भाषा|थारू]] |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = <!-- elevation --> | elevation_max_m = 665 | elevation_min_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = +९७७-८३ |website = {{URL|http://birendranagarmun.gov.np/}} |footnotes = }} '''वीरेन्द्रनगर''' (पूर्व नाम: '''चौहानचौर''')<ref name="स्मारिका"/> [[नेपाल]]को [[कर्णाली प्रदेश]] अन्तर्गत पर्ने [[सुर्खेत उपत्यका]]को [[सुर्खेत जिल्ला]]मा रहेको प्रादेशिक राजधानी<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/91835-91835 |title=प्रदेश ६ : नाम कर्णाली, राजधानी वीरेन्द्रनगर |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19}}</ref><ref name="राजधानी"/>, जिल्ला सदरमुकाम<ref name="स्मारिका">{{Cite book |url=https://books.google.com.np/books?id=PPFFAQAAIAAJ&q |title=स्मारिका |quote=महेन्द्र सरकारको उद्गारलाई मूर्त रूप दिने सिलसिलामा वि.सं. २०२३ सालको हिउँददेखि जिल्लाको सदरमुकाम गोठीकाँडाबाट हालको स्थानमा सारियो। |date=सन् १९८९ |publisher=सुर्खेती कल्याण समाज |page=१० |language=नेपाली}}</ref> र एक नगरपालिका हो।<ref name="परिचय"/> यो सहर तत्कालीन [[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र|मध्य-पश्चिमाञ्चल]] विकास क्षेत्रको सदरमुकाम समेत रहेको थियो। सुर्खेत जिल्लाको पहिलो नगरपालिका रहेको यो नगरको नामकरण तत्कालीन राजा [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र शाह]]को नामबाट भएको हो। राजा वीरेन्द्रबाट नै सुर्खेत उपत्यकामा मलेरियाको उन्मूलन पछि वीरेन्द्रनगर सहरको परिकल्पना गरिएको थियो। सुर्खेत जिल्लाको तत्कालिन गोठी काँडा र जर्बुटा गाउँ पञ्चायतको आंशिक भाग र कटुकुवा गाउँ पञ्चायतको सम्पूर्ण क्षेत्रलाई वि.सं. २०३३ फागुन १२ गते मिलाएर वीरेन्द्रनगर नगर पञ्चायत घोषणा गरिएको थियो।<ref name="नगर"/> यसै प्रकार वि.सं. २०७२ बैशाख २४ मा नेपाल सरकारको निर्णय र वि.सं. २०७२ बैशाख २४ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन [[लाटिकोइली]] र [[उत्तरगङ्गा]] गाउँ विकास समितिहरू समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref name="थप"/><ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2014-05-08/388826.html |title=थप ७२ नगरपालिका घोषणा (सूचिसहित) |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219160630/https://ekantipur.com/ampnews/2014-05-08/388826.html |archive-date=2022-02-19 }}</ref> पुन: एक पटक वि.सं. २०७१ मङ्सिर १६ मा नेपाल सरकारको निर्णय र वि.सं. २०७१ पुष २८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार [[जर्बुटा]] गाउँ विकास समिति समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref name="गाविस थप"/> यसै प्रकार सङ्घीय शासन व्यवस्था लागु भएपछि देशमा स्थानीय तहको गठन भएसँगै वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन [[रतु]], [[गर्पन]] र [[गडि वयलकाँडा|गढी]] गाउँ विकास समितिको सम्पूर्ण क्षेत्र गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref name="अन्य थप"/><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/chapa-bata/60472/ |title=गाउँ र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति ? |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ०७ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219161531/https://www.setopati.com/chapa-bata/60472/ |archive-date=2022-02-19 }}</ref><ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|title=जीविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|last1=काफ्ले|first1=प्रतिक्षा|date=वि.सं. २०७३ फागुन ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ०७|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=वि.सं. २०७३ फागुन ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ०७|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> वर्तमान समयमा वीरेन्द्रनगर पश्चिम नेपालको प्रमुख वाणिज्य केन्द्रका साथै शिक्षा र स्वास्थ्यको पनि केन्द्र हो। == नामकरण == नेपाल अधिराज्यको तत्कालीन राजा [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र शाह]]को नाममा यो नगर क्षेत्रको नाम वीरेन्द्रनगर राखिएको हो।<ref name="परिचय"/> ==नगर प्रशासनिक इतिहास== वि.सं. २०१९ मङ्सिर ५ गते तत्कालिन श्री ५ को सरकारको निर्णय र वि.सं. २०१९ पुष २ गते नेपाल गजेटमा प्रकाशित सूचना अनुसार नेपाल अधिराज्यलाई १४ अञ्चल र ७५ जिल्लामा विभाजन गरेपछि सुर्खेत जिल्ला गठन भएपछि सर्वप्रथम यसको सदरमुकाम 'सुर्खेत' गोठीकाँडा बजारमा रहेको थियो।<ref name="सदरमुकाम साविक">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=2685|title=नेपाल अधिराज्यलाई १४ अञ्चल, ७५ जिल्लामा विभाजित|date=वि.सं. २०१९ पुष २|accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|page=१|language=नेपाली}}</ref> वि.सं. २०२३ सालको हिउँदमा तत्कालिन श्री ५ को सरकारको निर्णय अनुसार जिल्ला सदरमुकामहरू विवादास्पद देखिएकोले सुर्खेत जिल्लाको सदरमुकाम वीरेन्द्रनगर सारिएको थियो।<ref name="स्मारिका"/> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १,५३,८६३ रहेको छ भने यहाँ ३८,३७७ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center" |+ वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाको वडागत विभाजन, जनसङ्ख्या र जनघनत्व (२०७८) |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका वडा/गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || वीरेन्द्रनगर (१-२) || १०,२०८ || ६.१० || १,६७३.४४ |- | २ || [[उत्तरगङ्गा]] (१-७) || १४,३२६ || २९.२० || ४९०.६२ |- | ३ || [[उत्तरगङ्गा]] (८-९) || १९,६१९ || ६.६२ || २,९६३.५९ |- | ४ || वीरेन्द्रनगर (३-४) || १०,२२७ || ७.१ कि.मी. || १,४४०.४२ |- | ५ || वीरेन्द्रनगर (५) || ६,३३६ || ५.८० || १,०९२.४१ |- | ६ || वीरेन्द्रनगर (६) || ७,६९१ || ०.६० || १२,८१८.३३ |- | ७ || वीरेन्द्रनगर (७-८) || ९,३९७ || ५.२ कि.मी. || १,८०७.१२ |- | ८ || वीरेन्द्रनगर (९-१०) || ७,८२४ || १.४० || ५,५८८.५७ |- | ९ || [[लाटिकोइली]] (६-८) || ११,६७८ || २८.८२ || ४०५.२० |- | १० || [[लाटिकोइली]] (२-५,९) || १८,०९१ || १७.०० || १,०६४.१८ |- | ११ || [[लाटिकोइली]] (१), [[जर्बुटा]] (१)|| १२,१५१ || २६.७० || ४५५.०९ |- | १२ || वीरेन्द्रनगर (११-१२) || १४,३५८ || ८.८२ || १,६२७.८९ |- | १३ || [[जर्बुटा]] (२-९) || ५,९८२ || २५.९० || २३०.९७ |- | १४ || [[गडि वयलकाँडा|गढी वयलकाँडा]] || २,५७६ || २८.९६ || ८८.९५ |- | १५ || [[रतु]] || १,५५७ || २४.६१ || ६३.२७ |- | १६ || [[गर्पन]] || १,८४२ || २२.२३ || ८२.८६ |- class="sortbottom" style="font-weight:bold; background:#f2f2f2" | colspan="2" | जम्मा / औसत || १,५३,८६३ || २४५.०६ || ६२७.८६ |} == यातायात == ===सडक यातायात=== वीरेन्द्रनगरलाई देशका प्रमुख स्थानसँग जोडने कार्य [[रत्न राजमार्ग]]ले [[कोहलपुर नगरपालिका|कोहलपुर]]मा [[महेन्द्र राजमार्ग]]सँग जोड्दै पुरा गरेको छ। महेन्द्र राजमार्ग प्रयोग गरेर वीरेन्द्रनगरबाट नेपालका प्रमुख सहरहरू जस्तै [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]], [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]], [[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]], [[काठमाडौँ]], [[इटहरी उपमहानगरपालिका|इटहरी]], [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]], [[दमक नगरपालिका|दमक]], [[बिर्तामोड नगरपालिका|बिर्तामोड]], [[काँकडभिट्टा]]सँग जोड्ने गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.khabarhub.com/2022/16/351623/ |title=ब‍न्दको प्रभाव : कर्णालीमा लामो दूरीको यातायात ठप्प |website=खबर हब |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref> यसै सहरलाई काटेर गएको [[कर्णाली राजमार्ग]]ले [[दैलेख जिल्ला]]का साथै दुर्गम जिल्लाको रूपमा रहेको [[कालिकोट जिल्ला|कालीकोट]], [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] लगायतका जिल्लासँग जोडेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/pradesh-6/2021/01/12/161043115408786579.html?author=1 |title=साँघुरो बसपार्कमा फोहरले सास्ती |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref> यसै प्रकार [[दाङ उपत्यका]]बाट [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] हुँदै [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] पसेको कच्ची सडकले यो सहरलाई [[तुलसीपुर उपमहानगरपालिका|तुल्सीपुर]] तथा [[घोराही उपमहानगरपालिका|त्रिभुवननगर]]सँग जोडेको छ तथा जाजरकोट सडकले [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]]को सदरमुकाम तथा [[रुकुम जिल्ला|रूकुम]]को [[चौरजहारी नगरपालिका|चौरजाहारी]]सँग जोडेको छ। ===हवाई=== यो नगरको पूर्वमा [[सुर्खेत विमानस्थल]] रहेको छ जसलाई वीरेन्द्रनगर विमानस्थल पनि भन्ने गरिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/open/2021-07-28-43096 |title=अघि बढेन सुर्खेत विमानस्थल विस्तार योजना |website=गोरखापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref> यस विमानस्थलबाट नेपालको राजधानी सहर [[काठमाडौँ|काठमाडौँ]] लगायत नेपालको पश्चिममा रहेका दुर्गम जिल्लाहरू [[जुम्ला जिल्ला]], [[हुम्ला जिल्ला]], [[कालिकोट जिल्ला]], [[डोल्पा जिल्ला]], [[मुगु जिल्ला]] लगायतका स्थानहरूका लागि सोझै उडान रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.khabarhub.com/2020/05/224850/ |title=सुर्खेत विमानस्थल विस्तारका लागि ३० बिघा जग्गा अधिग्रहण |website=खबरहब |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref> ==मौसम== सन् १९९९ को मे महिनाको ५ तारिखमा वीरेन्द्रनगरमा अहिलेसम्मकै उच्चतम तापक्रम {{convert|41.8|°C}} दर्ज गरिएकोथियो, जबकि सबैभन्दा कम तापक्रम सन् २०१३ जनवरी ९ मा {{convert|-0.7|°C}} दर्ज गरिएको थियो।<ref>{{cite report |title= तापक्रम तालिका |publisher= जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, नेपाल सरकार |url= http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/1749218667Ext%20temp%20of%20January.pdf |access-date= वि.सं. २०७८ फागुन ११ }} {{Cite web |url=http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/1749218667Ext%20temp%20of%20January.pdf |title=अभिलेख प्रतिलिपि |access-date=2022-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221858/http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/1749218667Ext%20temp%20of%20January.pdf |archive-date=2016-03-04}}</ref> {{Weather box |location = वीरेन्द्रनगर (सन् १९८१- सन् २०१०) |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = 19.9 |Feb high C = 22.5 |Mar high C = 27.6 |Apr high C = 32.8 |May high C = 33.9 |Jun high C = 33.1 |Jul high C = 30.7 |Aug high C = 30.6 |Sep high C = 29.9 |Oct high C = 28.4 |Nov high C = 24.9 |Dec high C = 21.2 |year high C = 28.0 |Jan mean C = 12.6 |Feb mean C = 15.2 |Mar mean C = 19.7 |Apr mean C = 24.7 |May mean C = 27.2 |Jun mean C = 28.0 |Jul mean C = 27.1 |Aug mean C = 26.9 |Sep mean C = 25.8 |Oct mean C = 22.1 |Nov mean C = 17.7 |Dec mean C = 13.8 |year mean C = 21.7 |Jan low C = 5.4 |Feb low C = 7.9 |Mar low C = 11.8 |Apr low C = 16.6 |May low C = 20.4 |Jun low C = 22.9 |Jul low C = 23.5 |Aug low C = 23.3 |Sep low C = 21.6 |Oct low C = 15.8 |Nov low C = 10.4 |Dec low C = 6.4 |year low C = 15.5 |precipitation colour= green |Jan precipitation mm = 34.4 |Feb precipitation mm = 42.5 |Mar precipitation mm = 26.0 |Apr precipitation mm = 29.2 |May precipitation mm = 91.3 |Jun precipitation mm = 252.3 |Jul precipitation mm = 471.9 |Aug precipitation mm = 422.6 |Sep precipitation mm = 190.9 |Oct precipitation mm = 42.4 |Nov precipitation mm = 9.7 |Dec precipitation mm = 18.5 |year precipitation mm = 1631.7 |source 1= जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, नेपाल सरकार<ref>{{cite report |title= मौसम तापक्रम तालिका |publisher= जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, नेपाल सरकार |url=http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/880251189NORMAL%20FILE.pdf |access-date=वि.सं. २०७८ फागुन ११}}</ref> }} ==स्वास्थ्य== वीरेन्द्रनगरमा सरकारी नियन्त्रणमा सञ्चालित स्वास्थ्य संस्थाहरू मध्ये [[कर्णाली प्रादेशिक अस्पताल]], एक जिल्ला अस्पताल र एक नेत्र उपचार केन्द्र रहेका छन्। == शिक्षा == कर्णाली प्रदेशको शैक्षिक सहरको रूपमा नाम कमाएको वीरेन्द्रनगरमा उच्च शिक्षाका लागि सरकारको लगानीमा स्थापना गरिएका सुर्खेत बहुमुखी क्याम्पस र [[वीरेन्द्रनगर बहुमुखी क्याम्पस]] रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://skynewsnepal.com.np/2021/02/05/9307 |title=सुर्खेत क्याम्पस (शिक्षा) बहुमुखि हुँदै |date=२३ माघ २०७७, शुक्रबार ०१:०९ |website=स्काई न्युज नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220220153340/https://skynewsnepal.com.np/2021/02/05/9307 |archive-date=2022-02-20 }}</ref> यसको साथै सामुदायिक चिकित्सा क्याम्पस पनि यहाँको मुख्य शैक्षिक संस्था हो। वीरेन्द्रनगरमा [[मध्यपश्चिम विश्वविद्यालय|मध्यपश्चिमाञ्चल विश्वविद्यालय]] समेत रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/pradesh-6/2020/02/08/15811360099958882.html?author=1 |title=केन्द्रीय विश्वविद्यालय बनाउन माग |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref> == पर्यटकीय स्थल == [[तिब्बत]]मा रहेको [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरूको प्रसिद्ध तिर्थस्थल [[मानसरोवर]] जाने यात्रुले [[हुम्ला जिल्ला]]सम्म जानका लागि हेलिकप्टर तथा हवाई जहाज चढ्ने प्रमुख स्थान वीरेन्द्रनगर हो।<ref>{{Cite web |url=https://nepalkhabar.com/blog/9907-2019-10-14-5-36-13 |title=कर्णाली रेशम मार्ग: विकासको ‘गेम चेन्जर’ |website=नेपाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/42753/2020-05-05 |title=सुनसान कैलाश मानसरोवर तीर्थयात्रा |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस नगर क्षेत्रभित्र रहेका [[देउतीबज्यै]]<ref>{{Cite web |url=https://www.lokpath.com/story/59430 |title=सुर्खेतको देउती बज्यै मन्दिरको भित्रि कथा |website=लोकपथ |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220220153337/https://www.lokpath.com/story/59430 |archive-date=2022-02-20 }}</ref> तथा [[काँक्रे विहार]]<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/bibidha/2019/10/04 |title=विविध |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref> क्षेत्र यहाँका मुख्य प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक आकर्षण हुन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.nepalgunjnews.com/finance/20191036999/ |title=सुर्खेतका पर्यटकीयस्थलमा चहलपहल, रारा पुग्ने सुर्खेत ‘ट्रान्जिट प्वाइन्ट’ |date=2019-10-17 |website=नेपालगन्ज समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220220153337/https://www.nepalgunjnews.com/finance/20191036999/ |archive-date=2022-02-20 }}</ref> नगर भित्रै रहेको पश्चिम नेपालको एकमात्र घण्टाघर वीरेन्द्रनगर सहरको गौरव हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.nepalpress.com/2021/12/31/139924/ |title=वीरेन्द्रनगर घण्टाघरका घडी चार वर्षसम्म मर्मतको पर्खाइमा |website=नेपाल प्रेस |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref> नगरसँग टासिएर [[बुलबुले ताल|बुलबुल ताल]] तथा पार्क रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://ehimalayatimes.com/karnali-pradesh/67779 |title=दसैंसँगै वीरेन्द्रनगर झलमल्ल |website=हिमालय टाइम्स |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220220153336/https://ehimalayatimes.com/karnali-pradesh/67779 |archive-date=2022-02-20 }}</ref> ==चित्र दीर्घा== <gallery mode=packed> Kakrebihar 21.jpg|काँक्रे विहारमा रहेको प्राचीन कलाकृति Kakrebihar 11.jpg|काँक्रे विहारमा रहेको प्राचीन कलाकृति Kakrebihar 14.jpg|काँक्रे विहारमा रहेको प्राचीन कलाकृति Deuti Bajai Temple 1.JPG|देउतीबज्यै मन्दिर Boating at Bulbule lake 04.jpg|बुलबुल ताल </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{सुर्खेत जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{नेपालका सङ्घीय तथा प्रादेशिक राजधानीहरू}} [[श्रेणी:सुर्खेत जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:नेपालका राजधानी सहरहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०३३ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू]] [[श्रेणी:नेपालका राजारानीहरूको नामबाट नामकरण गरिएका ठाउँहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] hwjk3ygylkyau7u7yq3gh7zqbalfyjl 0 6383 1393447 1392609 2026-10-31T04:10:46Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393447 wikitext text/x-wiki {{बारेमा|नेपालको एक नगरपालिका|उदयपुर जिल्ला सदरमुकाम|गाईघाट}} {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = त्रियुगा |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[नगरपालिका]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = सगरमाथा राजमार्गको दृश्य गाईघाट प्रवेश (डि एम गेट) नजिक.jpg |image_caption = गाईघाट बजार |imagesize = 300 |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = | pushpin_map_caption = | pushpin_map = उदयपुर जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल |coordinates = {{coord|26|47|31|N|86|41|56|E|region:NP-BR|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[उदयपुर जिल्ला]] |<!-- Politics --> |government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-udayapur/triyuga?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = वसन्तकुमार बस्नेत <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = महेश्वरी राई <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) |established_title = नगरपालिका |established_date = वि.सं. २०५३ चैत्र १४<ref>{{cite news|title=नगरपालिका क्षेत्र तोकी बिभाजन गरेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|accessdate=जनवरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128144613/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|archive-date=2022-01-28}}</ref> |established_title1 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date1 = [[गाईघाट]], देउरी र भुमरसुवा |established_title2 = सम्मिलित (मिति) |established_date2 = वि.सं. २०५३ चैत्र १४ |established_title3 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date3 = [[जोगीदह]], [[साउने]], [[खाँबु]] र [[जल्पाचिलाउने]] |established_title4 = सम्मिलित (मिति) |established_date4 = वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 547.43<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=14&municipality=3|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 102725 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title= Ethnicities <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = हुलाक कोड |postal_code = ५६३०० |area_code = ०३५ |blank_name =केन्द्र |blank_info =गाईघाट |website = [http://www.triyugamun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''त्रियुगा''' [[नेपाल]]को [[कोशी प्रदेश]]मा रहेको [[उदयपुर जिल्ला]]को एक नगरपालिका हो। उदयपुर जिल्लाको सदरमुकाम [[गाईघाट]] यस नगरपालिका भित्रको एक केन्द्रीय स्थल हो। उदयपुर जिल्लामा रहेका तत्कालिन गाईघाट, देउरी र भुमरसुवा गाउँ विकास समिति मिलाएर वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते यो नगरपालिकाको गठन गरिएको थियो भने २०७३ फागुन २७ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा [[जोगीदह]], [[साउने]], [[खाँबु]] र [[जल्पाचिलाउने]] गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए। पूर्वी नेपालको उदयपुर उपत्यकाको [[उदयपुर जिल्ला]]मा रहेको त्रियुगा नगर द्रुततर गतिमा विकास भइरहेको नगर हो। यस नगरपालिकाभित्र सबै जिल्ला स्तरीय कार्यलयहरूका साथै क्याम्पस, विद्यालय तथा अस्पतालहरू समेत रहेका छन्। नगरपालिका कुल १६ वडामा विभाजित छ।<ref name="census">{{cite web |url=http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf |title=नेपाल जनगणना वि.सं. २०६८ |accessdate=फेब्रुअरी २०२२ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150213064822/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf |archive-date=2015-02-13}}</ref> त्रियुगा नगरपालिकाको पूर्वमा [[चौदण्डीगढी नगरपालिका]], पश्चिममा [[उदयपुरगढी गाउँपालिका]] र [[सप्तरी जिल्ला]], उतरमा [[रौतामाई गाउँपालिका]] र [[खोटाङ जिल्ला]] तथा दक्षिणमा [[सप्तरी जिल्ला]] रहेका छन्। ==नामकरण== यो सहर [[त्रियुगा नदी]]को किनारमा अवस्थित रहेको हुनाले यसकै नाउँमा त्रियुगा नगरपालिका राखिएको हो। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १,०२,७२५ रहेको छ भने यहाँ २५,६२३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ त्रियुगा नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[जोगीदह]] (१, २–५, ७, ८) || ४,६५८ || ४६.५ || १००.१७ |- | २ || [[जोगीदह]] (६,९) र त्रियुगा (६) || ५,८३० || ४७.१५ || १२३.६५ |- | ३ || त्रियुगा (७) || ९,९९७ || ३०.०५ || ३३२.६८ |- | ४ || त्रियुगा (८) || ५,६६६ || ४८.३८ || ११७.११ |- | ५ || त्रियुगा (९-१०) || ६,९८३ || ४४.७९ || १५५.९१ |- | ६ || त्रियुगा (११) || ८,८२० || ३८.०३ || २३१.९२ |- | ७ || त्रियुगा (१२-१३) || ६,७३३ || ४०.३१ || १६७.०३ |- | ८ || त्रियुगा (१४-१५) || ५,४६८ || १९.४ || २८१.८६ |- | ९ || त्रियुगा (१६-१७) || ५,५७५ || १९.४ || २८७.३७ |- | १० || त्रियुगा (१) || ८,२६५ || ३.८१ || २१६९.२९ |- | ११ || त्रियुगा (२) || ११,४०० || १२.३ || ९२६.८३ |- | १२ || त्रियुगा (३) || ७,९०७ || ३.८१ || २०७५.३३ |- | १३ || त्रियुगा (४-५) || ६,३८६ || ३३.४९ || १९०.६८ |- | १४ || [[साउने]] || २,३१२ || ७६.९७ || ३०.०४ |- | १५ || [[खाँबु]] || ३,५४१ || ४४.१३ || ८०.२४ |- | १६ || [[जल्पाचिलाउने]] || ३,१८४ || ३८.९ || ८१.८५ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१,०२,७२५''' || '''५४७.४२''' || '''१८७.६५''' |} ==क्षेत्रगत फैलावट== नेपाल राजपत्रमा वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते प्रकाशित सूचना अनुसार तात्कालिन गाईघाट, देउरी र भुमरसुवा गाविसहरूलाई मिलाएर यो नगरपालिकाको स्थापना भएको हो। वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ गते [[नेपाल सरकार]]को [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रिपरिषद]]को निर्णय बमोजिम यस नगरपालिकामा १६ वडा रहेका छन्।<ref>{{cite news|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|title=गाउँ र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति ?|date=पुष २३, २०७३|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/}}</ref><ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|title=जिविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|last1=काफ्ले|first1=प्रतिक्षा|date=३० फाल्गुन २०७३|accessdate=३० फाल्गुन २०७३|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=२८ फाल्गुण २०७३|accessdate=२८ फाल्गुण २०७३|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> क्षेत्रफलको आधारमा यो नेपालको तेस्रो सबैभन्दा ठूलो नगरपालिका हो। स्थानीय तह पुनर्संरचना आयोगले वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ गते गरेको सिफारिसलाई नेपाल सरकारले अनुमोदन गरि नेपाल राजपत्रमा वि.सं. २०७३ फाल्गुन २७ गते प्रकाशित गरेपछि यस नगरपालिकामा उदयपुर जिल्लाका तत्कालिन [[जोगीदह]], [[साउने]], [[खाँबु]] र [[जल्पाचिलाउने]] गाउँ विकास समितिलाई सम्मिलित गरिएको थियो। वर्तमान समयमा यो नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल ५४७.४३ वर्ग किलोमिटर भएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.solutionkhabar.com/2020/09/28/1811.html |title=उदयपुर डायरी |date=2020-09-28 |website=सोलुसन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-03}}</ref> ==इतिहास== यो सहर प्रसिद्ध तथा ऐतिहासिक [[उदयपुर उपत्यका]]मा छ। [[सेन वंश]]को सत्ता केन्द्र र वि.सं. २०२७ को अन्त्यसम्म [[उदयपुर जिल्ला]]को सदरमुकाम [[उदयपुरगढी गाउँपालिका|उदयपुरगढी]]<ref>{{Cite web |url=https://www.masalapati.com/118.html |title=ऐतिहासिक पर्यटकीय गन्तब्य उदयपुरगढी |date=2020-09-21 |website=मसालापाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203171658/https://www.masalapati.com/118.html |archive-date=2022-02-03 }}</ref> रहेकोमा<ref>{{Cite web |url=https://nepalpatra.com/visit/86124/ |title=उदयपुर जिल्लाको ऐतिहासिक पर्यटकीय गन्तब्य उदयपुरगढी |website=नेपालपत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-02-03}}</ref> नेपाल सरकारको निर्णयपछि जिल्लाको सदरमुकाम [[गाईघाट]] सारिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://pradeshdainik.com/2020/03/11958.html |title=उदयपुरका प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यहरु |date=2020-03-06 |website=प्रदेश दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-02-03}}</ref> ==भूगोल तथा वन्य जीवन== यस उपत्यकाको पूर्व तिर [[सप्तकोशी नदी|कोशी नदी]] बग्छ जुन नेपालको सबैभन्दा ठुलो नदी हो। कोशी नदीमा ८० प्रजातिका माछाहरू लगायत साथै दुर्लभ [[घडियाल]], [[गोही]] तथा [[गङ्गा सोँस|सोँस]] पनि पाइन्छन्। कोशी नदीको मध्यमा एउटा टप्पु छ जुन वन्यजन्तुहरूको लगि सुरक्षित गरिएको छ। यो टप्पु एक प्रकारको पानी भैसी ([[अर्ना]]) को घर पनि हो। [[कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष]] अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्व राख्ने भूमि हो। मुख्यत: लोपोन्मुख अवस्थामा रहेका अर्ना (जङ्गली भैँसी)हरू पाइने यो आरक्षमा अन्य २० प्रकारका साना ठूला जनावरहरू जस्तै: [[हरिण]], [[रतुवा]], [[निलगाई]], [[बँदेल]], [[बाँदर]], [[अजिङ्गर]] आदि जनावरहरू पाइन्छन्। यसलाई सन् १९८७ मा [[रामसार क्षेत्र]] घोषित गरिएको थियो। यो टप्पु क्षेत्र २८० प्रजातिका चराचुरङ्गीहरूको घर पनि हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.newsofnepal.com/2020/12/17/369481/ |title=चराहरुको स्वर्ग कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष |website=न्युज अफ नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-02-03}}</ref> == धार्मिक तीर्थस्थल == यस नगरपालिकाले हरेक जातजाति र भाषाभाषीहरूको आस्था अनुरूप विभिन्न मठमन्दिर र थानहरूको सुरक्षा गर्दै आइरहेको छ जसले ऐतिहासिक, धार्मिक एवं दर्शनीय स्थलको रूपमा पर्यटकीय सम्भावना बोकेका छन्।<ref>"त्रियुगा नगर सन्देश २०५८ असोज" मा श्री गिरिराज खतिवडाको लेखबाट</ref> यी पवित्र सम्पदाहरूलाई निम्नानुसार वर्गीकरण गर्न सकिन्छ। === प्राकृतिक तीर्थस्थल === * ककनी महादेव, कालीखोला * खाटमन्दिर, बागचौरी * मूढगढा, मोतिगडा * शिवालय, असारी * सलेश, चुरिया माई * [[रौता पोखरी]], रौता === मानव निर्मित तीर्थस्थल === * इन्द्रेश्वर महादेव, बरुवा * गणेश र भगवती मन्दिर, गाईघाट * गीता मन्दिर, खाटथान * राधाकृष्ण मन्दिर, गाईघाट * राम मन्दिर, कालीखोला * शिव मन्दिर, जलजले * शिवालय, बगाहा * सीताराम मन्दिर, मोतिगडा * सिद्देश्वर महादेव, चुहाडे * राधाकृष्ण मन्दिर, नमुना चोक, चुहाडे == बैङ्क तथा वित्तीय संस्था == यो सहरमा स्थानीय स्तरका विभिन्न वित्तीय संस्था खुलेका छन्। राष्ट्रिय स्तरका बैङ्कहरूले पनि आफ्नो शाखा कार्यालय खोलेर सेवा प्रदान गर्दै आइरहेका छन्। [[नेपाल बैङ्क|नेपाल बैंक]], [[राष्ट्रिय वाणिज्य बैङ्क|राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक]], [[कृषि विकास बैङ्क|कृषि विकास बैंक]], [[ग्लोबल आइएमई बैङ्क|ग्लोबल आईएमई बैंक]], [[एनआइसी एसिया बैङ्क|एन आई सी एसिया बैंक लिमिटेड]], [[नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा बैङ्क|नेपाल इन्भेष्टमेण्ट बैंक]], [[सिभिल बैङ्क|सिभिल बैंक]] आदि बैङ्कहरूको शाखा कार्यालय गाईघाटमा छन्। ==यातायात== [[चित्र:BeautyPlus 20150925082816 save.jpg|thumbnail|right|गाईघाट बस पार्क]] [[सगरमाथा राजमार्ग]]ले (जुन [[लहान नगरपालिका|लहान]]भन्दा केही किमी पूर्व [[कदमाहा]] देखि सुरु हुन्छ) त्रियुगा नगरलाई पूर्व-पश्चिम राजमार्ग ([[महेन्द्र राजमार्ग]]) को कदमाहामा जोड्छ। त्रियुगालाई देशका मुख्य मुख्य सहरहरूमा यातायात सञ्जाल मार्फत जोड्ने मार्ग पनि यहि हो। [[सगरमाथा राजमार्ग]]ले गाईघाटलाई उत्तर तर्फका पहाडी जिल्लाहरू [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]], [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] र  [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्ब]]सँग जोड्छ। [[चौदण्डीगढी नगरपालिका|बेल्टार]]हुँदै पूर्वमा [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]] र [[कटारी नगरपालिका|कटारी]]हुँदै पश्चिममा [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] पुगिने गरि पूर्व-पश्चिम राजमार्गको वैकल्पिक खण्डको रूपमा विकास भएको सडक पूर्वाधार पनि त्रियुगा नगर हुँदै जान्छ। नगरभित्र आवत जावत गर्न निजी सवारीसाधनको रूपमा [[साइकल]] र [[भटभटे|मोटरसाइकल]] अत्याधिक प्रयोग हुन्छन्। नगर भित्र टेम्पो, ट्याक्सी, अटो, [[रिक्सा]], [[बस|मिनि बस]] जस्ता भाडाका सवारीसाधन सञ्चालित छन्। छोटो तथा लामो दुरीका सार्वजनिक सवारीसाधन दैनिक रूपमा सञ्चालन हुनाले देशका प्रमुख सहरहरूबाट सजिलै यात्रा गर्न सकिन्छ। == ‍‍‍‍‍मिडिया तथा सञ्चार साधन == राष्ट्रिय समाचार पत्रहरू जस्तै [[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]], [[द काठमान्डू पोस्ट]], [[अन्नपूर्ण पोष्ट|अन्नपूर्ण पोस्ट]], द हिमालयन टाइम्स, [[नागरिक दैनिक|नागरिक]], रिपब्लिका, [[गोरखापत्र]] आदि बिहान बिहानै उपलब्ध हुन्छन्। क्षेत्रीय टेलिभिजन जसको नाम जी-म्युजिक हो यहाँबाट केबलको माध्यमले प्रसारित गरिन्छ। यहाँ केबल [[टेलिभिजन]] सेवाहरू पनि उपलब्ध छन्। यहाँबाट कयौं क्षेत्रीय [[समाचारपत्र|समाचार पत्र]]हरू दैनिक, साप्ताहिक या मासिक आधारमा प्रकाशित हुन्छन्। माझखड्का, त्रियुगा पोस्ट, बरुआ टाइम्स, उदयपुर पोस्ट आदि यहाँबाट प्रकाशित हुने समाचार पत्रपत्रिका हुन्। यहाँ एफएम स्टेसनहरू पनि छन् जहाँबाट मनोरञ्जनका साथै समाचारहरू पनि प्रसारित भइरहेका रहन्छन्। यहाँबाट प्रसारण भइरहेका एफएमहरू यस प्रकार छन्: * रेडियो त्रियुगा १०४ मेगाहर्ज (सामुदायिक) * रेडियो उदयपुर १०२ मेगाहर्ज (सामुदायिक) * रेडियो अमूर्त ९१.६ मेगाहर्ज (व्यवसायिक) यस बाहेक [[कान्तिपुर एफएम]], [[ईमेज एफएम|इमेज एफएम]] तथा सप्तकोशी एफएम प्रष्टसँग सुन्न सकिन्छ। यो सहरमा [[नेपाल टेलिकम]]को तार तथा तार-रहित टेलिफोन र फ्याक्स सेवा उपलब्ध छ भने [[एनसेल]]ले तार-रहित टेलिफोन सेवा दिंदै आएको छ। [[नेपाल टेलिकम]] र [[एनसेल]]को फोर जी इन्टरनेट नेटवर्क रहेको सहरमा ब्रोडलिङ्क, वर्ल्डलिङ्क, सुविसु आदिको इन्टरनेटको सुविधा पनि उपलब्ध छ। == उद्योग == यस नगरमा रहेको [[उदयपुर सिमेन्ट उद्योग लिमिटेड]] नेपालको सबैभन्दा ठूलो सिमेन्ट उद्योग हो। वि.सं. २०४५ सालमा [[जापान]] सरकारको आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोगमा निर्मित यस उद्योग नगरपालिकाको वडा नं. ११ जलजलेको वनक्षेत्रमा अवस्थित छ। आवश्यक [[चुनढुङ्गा]] भने नगर क्षेत्र बाहिर उदयपुर जिल्लाकै उत्तरी भेगको सुकौराबाट रोपवे मार्फत ढुवानी गर्न पुर्वाधारहरू बनाइएको छ। In this Municipality, There is Devika Copy Udhyog which produces Notebooks and Registers. It is located to PG Chowk, Ward 11 of Triyuga Municipality. <ref>{{Cite book}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{उदयपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240721000840/https://dccudayapur.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, उदयपुर] [[श्रेणी:उदयपुर जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०५३ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] cg6v64bkydexbr77mycp4pf421129av 0 6385 1393371 1391935 2026-10-31T00:39:00Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393371 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |official_name = कीर्तिपुर |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[नगरपालिका]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = Kirtipur, 1950 - 1955.jpg |image_caption = कीर्तिपुर सहरको मनोरम दृश्य |image_size = 300px |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = 300px |map_caption = | pushpin_map_caption = | pushpin_map = काठमाडौँ जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल <!-- Location --> |coordinates = {{coord|27|40|41|N|85|16|37|E|region:NP_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[काठमाडौँ जिल्ला]] <!-- Politics --> |government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-kathmandu/kirtipur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = कृष्णमान डङ्गोल <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस|ने.का.]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = शुभलक्ष्‍मी शाक्‍य <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस|ने.का.]]) |established_title = नगरपालिका |established_date = वि.सं. २०५३ चैत्र १४<ref>{{cite news|title=नगरपालिका क्षेत्र तोकी बिभाजन गरेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|accessdate=जनवरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128144613/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|archive-date=2022-01-28}}</ref> |established_title1 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date1 = लायकु, कीर्तिपुर चिठुविहार, पालिफल, चम्पादेवी, पाङ्गा विष्णुदेवी, पाङ्गा बालकुमारी, चोभार र बाहिरीगाउँ |established_title2 = सम्मिलित (मिति) |established_date2 = वि.सं. २०५३ चैत्र १४ <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 14.76<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=28&municipality=9|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 81578 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = Ethnicities |population_blank2_title = Religions <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = हुलाक सङ्केत |postal_code = ४४६१८ |area_code = ०१ |blank_name = |blank_info = |website = [http://www.kirtipurmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''कीर्तिपुर''' [[नेपाल]]को [[बागमती प्रदेश]]मा पर्ने [[काठमाडौँ जिल्ला]]को एक नगरपालिका हो। [[काठमाडौँ उपत्यका]]को [[काठमाडौँ जिल्ला]]मा रहेका तत्कालिन मालायकु, कीर्तिपुर चिठुविहार, पालिफल, चम्पादेवी, पाङ्गा विष्णुदेवी, पाङ्गा बालकुमारी, चोभार र बाहिरीगाउँ गाउँ विकास समिति मिलाएर वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते यो नगरपालिकाको गठन गरिएको थियो। यो [[काठमाडौँ|काठमाडौँ उपत्यका]]को एक ऐतिहासिक नगर हो। यस नगरपालिकाभित्र प्रसिद्ध [[बाघभैरव मन्दिर]]<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2015/08/313541 |title=कीर्तिपुरमा बाघभैरव जात्रा मनाइँदै |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-03}}</ref> तथा काठमाडौँ उपत्यकाको सबैभन्दा ठूलो ताल [[टौदह]] रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/social/211678/ |title=टौदहमा साइबेरियादेखि आउँछन् चराहरू, विकासका नाममा मासिने खतरा |last=श्रेष्ठ |first=सबिना |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-03 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sancharkarmi.com/news-details/40066/2020-12-03 |title=टौदह; ऐतिहासिक र उपत्यकाकै सबैभन्दा ठूलो प्राकृतिक ताल [फोटो फिचर] |website=सञ्चारकर्मी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-03 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> कुल १० वडामा विभाजित यो नगरपालिकाको जनसङ्ख्या वि.सं. २०६८ सालको जनगणना अनुसार ६५,६०२ रहेको छ।<ref name="census">{{cite web | url=http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf | title=नेपाल जनगणना बि.स.२०६८ | accessdate=November 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150213064822/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf | archive-date=2015-02-13 }}</ref>सन् २००८ मा [[युनेस्को]]ले कीर्तिपुरको मध्यकालीन बस्तीलाई सम्भावित [[विश्व सम्पदा क्षेत्र]]को सूचीमा सूचिकृत गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/mainnews/2021-12-21-53439 |title=सम्भावित विश्व सम्पदा स्थलको अध्ययन सुस्त |website=गोरखापत्र अनलाइन |language=नेपाली|accessdate=2022-02-03}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5258/ |title=Medieval Settlement of Kirtipur |trans-title=कीर्तिपुरको मध्यकालीन बस्ती |website=युनेस्को विश्व सम्पदा केन्द्र |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2022-02-02}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ८१,५७८ रहेको छ भने यहाँ २४,१५० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> ==नामकरण== कीर्तिपुर नाम संस्कृत शब्द 'कीर्ति' (महिमा) र 'पुर' (सहर) बाट बनेको हो। यसका साथै [[किराँत जाति|किराँत]] वंशको प्रथम राजा [[यलम्बर]]को राज्यबाट यसको नाम कीर्तिपुर भएको हो। उपत्यकाका मानिसहरू यो सहरलाई 'किपू' समेत भन्ने गर्छन्।<ref>{{Cite web |url=https://nepalbhasatimes.com/34799 |title=किपू व ह्वाङकाङ दथुइ भगिनी सम्बन्ध |trans-title=किपू र हङकङबिच भगिनी सम्बन्ध|date=2020-09-30 |website=नेपालभाषा टाइम्स |language=नेपाल भाषा |accessdate=2022-02-03}}</ref> ==नगर निर्वाचन इतिहास== वि.सं. २०५३ चैत्र ११ गते काठमाडौँ जिल्लाको तत्कालिन ८ वटा गाविस मिलाएर कीर्तिपुर नगरपालिका घोषणा भएको हो। वि.सं. २०५४ सालको पहिलो नगर निर्वाचनमा हिराकाजी महर्जन<ref>{{Cite web |url=https://www.jyotinews.com/2021/02/29210.html |title=कीर्तिपुर सार्वजनिक पुस्तकालयको अध्यक्षमा भुसाल |website=ज्योति न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220203152242/https://www.jyotinews.com/2021/02/29210.html |archive-date=2022-02-03 }}</ref> नगर प्रमुख र नगर उपप्रमुखमा रमेशमान महर्जन निर्वाचित भएका थिए। वि.सं. २०६० असोज २२ गते तत्कालिन सरकारले शिविरप्रसाद धिताललाई प्रमुख र पन्नारत्न वज्राचार्यलाई उपप्रमुखमा मनोनयन गरेको थियो। [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४|वि.सं. २०७४]]मा सम्पन्न स्थानीय तहको निर्वाचनमा नेकपा एमालेका रमेश महर्जन नगर प्रमुख पदमा र सोही दलकी सरस्वती खड्का नगर उप-प्रमुख पदमा निर्वाचित भएकी छिन्।<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/122446-1495192680.html |title=कीर्तिपुरमा एमाले विजयी, रमेश महर्जन बने मेयर |last=नागरिक |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-02-03}}</ref> ==इतिहास== कीर्तिपुरमा [[गोपाल वंश]]कालदेखि नै मानव बस्ती विकास भइसकेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2016-05-29/20160529184137.html |title=Kantipur-बन्दीपुरबाट कीर्तिपुर हेर्दा... |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-03}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[पशुपतिनाथ (स्पष्टता)|पशुपतिनाथ]]को उत्पत्तिका बारेमा लेख्दा कीर्तिपुरमा रहेका ग्वालाहरूको 'बहुर्‍ही' नामको गाईले दिनदिनै दूध चढाउन जाने गरेको उल्लेख गरिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/opinion/2021/10/22/163486514728575245.html |title=कीर्तिपुरको इतिहास जोगाऔं |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-03}}</ref> काठमाडौँ उपत्यकाभित्र रहेका कान्तिपुर, ललितपुर र भक्तपुरपछिको ठूलो प्राचीन सहर कीर्तिपुर थियो। भौगोलिक अवस्थितिका कारण यो सहरमाथि विजय प्राप्त गर्न [[पृथ्वीनारायण शाह]]लाई समेत धेरै धन, जन र समय खर्चिनुपरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2017/05/587523 |title=पृथ्वीनारायणदेखि प्रचण्डसम्मः कीर्तिपुरले किन गर्छ पटक-पटक चमत्कार ? |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-03}}</ref> ==संस्कृति र स्थल== कीर्तिपुरमा परम्परादेखि चल्दै आएको मुख्य चाडमा गथांमुगः, गथुप्याखः, इन्द्रायणीजात्रा, [[गाईजात्रा|गाइजात्रा]] र [[दसैँ|दशैं]] र [[तिहार]] निकै रमझमका साथ मनाइन्छ। यस नगरका [[बाघभैरव मन्दिर|बाघभैरव]], [[उमा महेश्वर मन्दिर, किर्तिपुर|उमा महेश्वर]], नारायण सरस्वती र इन्द्रायणी मन्दिर उल्लेख्य वास्तुकलाका नमुना हुन् भने लोदेंगः, शाक्यमुनि बुद्ध मन्दिर, लोकेश्वर मन्दिर शिखरशैलीका उत्कृष्ट नमुना हुन्। यसैगरी चैत्यहरूमा चीलंचो प्रख्यात छ। नेपालको पहिलो र सबैभन्दा ठूलो विश्वविद्यालय [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] पनि यसै नगरमा छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{काठमाडौँका दर्शनीय स्थलहरू}} {{काठमाडौँ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:नेपालका प्रमुख पर्यटकीय स्थलहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०५३ मा घोषित नगरपालिकाहरू|चैत्र]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] rqpr3qfga093uo92nroeg9mzfpy9dm3 0 6387 1393483 1388764 2026-10-31T07:17:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393483 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info -->| name = मध्यपुर थिमि | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = Layaku Taleju.jpg | image_caption = मध्यपुर थिमि नगरपालिका भित्र रहेको ऐतिहासिक दरबार | image_flag = | image_seal = | image_map = <!-- --> | mapsize = 300px | map_caption = | pushpin_map = भक्तपुर जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = 300px | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|27|40|50|N|85|22|55|E|region:NP_type:city|display=inline,title}} <!-- Location -->| subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flag|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[भक्तपुर जिल्ला]]|<!-- Politics --> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-bhaktapur/madhyapur-thimi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = सुरेन्द्र श्रेष्ठ <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = विजयकृष्ण श्रेष्ठ <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = नगरपालिका | established_date = वि.सं. २०५३ चैत्र १४<ref>{{cite news|title=नगरपालिका क्षेत्र तोकी बिभाजन गरेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|accessdate=जनवरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128144613/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|archive-date=2022-01-28}}</ref> | established_title1 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) | established_date1 = बोडे, नगदेश, चपाचो, बालकुमारी र लोकन्थली | established_title2 = सम्मिलित (मिति) | established_date2 = वि.सं. २०५३ चैत्र १४ <!-- Area -->| unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 11.47 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population -->|population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=29&municipality=3|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 119756 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities | timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | elevation_m = | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | website = [http://madhyapurthimimun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''मध्यपुर थिमि''' [[नेपाल]]को [[बागमती प्रदेश]]मा पर्ने [[भक्तपुर जिल्ला]]को एक नगरपालिका हो। [[काठमाडौँ उपत्यका]]को [[भक्तपुर जिल्ला]]मा रहेका तत्कालिन बोडे, नगदेश, चपाचो, बालकुमारी र लोकन्थली गाउँ विकास समिति मिलाएर वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते यो नगरपालिकाको गठन गरिएको थियो। १७ वटा वडामा विभाजित यो नगरपालिकालाई देशमा [[सङ्घीयता|सङ्घीय शासन व्यवस्था]] लागू भएपछि वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ गते नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषदको निर्णय र वि.सं. २०७३ फाल्गुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना बमोजिम यो नगरपालिकालाई ९ वटा वडामा सीमित गरिएको हो।<ref>{{cite web|title=गाउँपालिका, नगरपालिका, उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र क़ायम गरेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=22690|accessdate=फेब्रुअरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस नगरको पूर्वमा [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]] र [[चाँगुनारायण नगरपालिका|चाँगुनारायण नगरपालिका,]] पश्चिममा [[काठमाडौँ|काठमाडौँ महानगरपालिका]]को सिनामङ्गल, उत्तरमा [[कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका]] र दक्षिणमा [[सूर्यविनायक नगरपालिका]] र [[महालक्ष्मी नगरपालिका, ललितपुर|महालक्ष्मी नगरपालिका]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/interview/2021-06-29-40734 |title=‘स्थानीय बासिन्दा खुसी हुने गरी काम गरेका छौँ’ |website=गोरखापत्र अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-02-02}}</ref> == भूगोल == विश्व मानचित्रमा यो नगरपालिका २७ डिग्री ४०’ देखि २७ डिग्री ४२’ उत्तरी अक्षांशसम्म र ८१ डिग्री २२’३०” पूर्व देखि ८५ डिग्री २५’०” देशान्तरसम्म फैलिएर रहेको छ। कुल ११.४७ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल रहेको यो नगर समुद्री सतहबाट १,३२६ मिटरको उचाइमा अवस्थित छ। यस नगरपालिकाले जिल्लाको कूल भूभागको (११९ वर्ग किलोमिटर) ९.६ प्रतिशत भूभाग ओगटेको छ। यो सहर ऐतिहासिक, कला, संस्कृति र शिल्पकारिताका कारण विश्वप्रसिद्ध छ।<ref name="कला">{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2020/11/908677 |title=रूप फेर्दै मध्यपुर थिमि (फोटो फिचर) |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-03}}</ref> समशितोष्ण हावापानी भएको यस नगरपालिकामा औसत तापक्रम न्यूनतम १ डिग्री सेल्सियस देखि ३५ डिग्री सेल्सियससम्म पुग्ने गर्दछ। नगरपालिका क्षेत्रमा औसत वर्षा १२३.१ मिलिमिटर सम्म हुने गर्दछ। ==पेशा== यहाँका अधिकांश जनता [[कृषि]] पेशामा संलग्न छन्। यहाँ मौसम अनुसारका हरियो तरकारी र धानबालीका लहलहाउँदा बालाहरूले यहाँको सौन्दर्यमा रौनक त थपिरहेकै हुन्छ, ठाउँ ठाउँमा सुकाउन राखिएका विभिन्न आकार प्रकारका माटाका भाँडाकुँडाहरूले पनि आगन्तुकहरूलाई छुट्टै आनन्द दिइरहेको हुन्छ। == जनसङ्ख्या == [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १,१९,७५६ रहेको छ भने यहाँ ३१,९६६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> == नदीनाला == मध्यपुर थिमि नगरपालिकामा बग्ने मुख्य नदीहरूमा मनोहरा र हनुमन्ते छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.nayapage.com/archives/120885 |title=बिहानै मनोहरा नदी किनारको फोहर टिप्दै पूर्वप्रधानमन्त्री नेपाल |website=नयाँ पेज |language=नेपाली |accessdate=2022-02-02 }}{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यी नदीहरूको बहाव वर्षा याममा मात्र बढी हुने र अन्य समयमा पानीको मात्रा ज्यादै कम हुने गर्दछ। मनोहरा नदी मणिचुडबाट निस्केर [[शालीनदी]] हुँदै [[काठमाडौँ जिल्ला]] र [[भक्तपुर जिल्ला]]को सिमाना हुँदै बग्ने गर्दछ। यो मध्यपुर थिमि नगरपालिकाको उत्तर पश्चिम सिमाना भएर बग्दछ। यो नदीमा हनुमन्ते खोला मिसिएपछि [[बागमती नदी]]मा मिसिन्छ। यसले काठमाडौँ, [[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]] र मध्यपुर थिमि नगरपालिका क्षेत्रमा सिँचाइ सुविधा पुगाउनुका साथै जल प्रवाह गर्दछ। हनुमन्ते नदी महादेव पोखरी डाँडावाट बगेर नगरकोट डाँडा र वागेश्वरी डाँडाको मध्य भागबाट पश्चिमतर्फ बग्दै भक्तपुरको दक्षिणी भाग हुँदै मध्यपुर थिमि नगरपालिकाको दक्षिणी सिमाना भएर बग्ने गर्दछ। == मुख्य धार्मिक स्थलहरू == नगरपालिकामा रहेका मुख्य धार्मिक तथा ऐतिहासिक स्थलहरूमा निलबाराही, महालक्ष्मी मन्दिर, कुमारीको मन्दिर, सिद्धिगणेश मन्दिर, विश्वविनायक मन्दिर, सिद्धिकाली मन्दिर, दिगु भैरव मन्दिर, राज गणेश मन्दिर, स्वेतभैरव मन्दिर, गुरु गणेश, लोकेश्वर मन्दिर, थासोमा गणेश मन्दिर, बालकुमारी मन्दिर,<ref>{{Cite web |url=http://nepallive.com/story/266737 |title=लेन्सबाट उतारिएको लिच्छविकालीन एउटा सहरको कथा |website=नेपाल लाइभ |language=नेपाली |accessdate=2022-02-02}}</ref> ताहानारायण मन्दिर, बिष्णुवीर मन्दिर, वामुने गणेश मन्दिर, प्रथम गणेश, नगदेश बुद्ध विहार, पाटी बिहार, धर्मचक्र गुम्वा, शिवा गणेश मन्दिर, विश्वेश्वर महादेव, सिलेश्वर महादेव, शोणे कामदेव मन्दिर, निलवर्ण गणेश मन्दिर, महालक्ष्मी मन्दिर, भवानी शङ्कर मन्दिर, दिव्यश्वरी मन्दिर, नित्यनाथ मन्दिर, आकाश भैरव मन्दिर, वसुन्धरादेवीको मन्दिर, नारायण मन्दिर,<ref>{{Cite web |url=https://www.newsabhiyan.com.np/news-details.php?nid=180959 |title=बालकुमारी मन्दिर दुई भैरव नाच |website=न्युजअभियान |language=नेपाली |accessdate=2022-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220202155923/https://www.newsabhiyan.com.np/news-details.php?nid=180959 |archive-date=2022-02-02 }}</ref> तछ्छु गणेश मन्दिर, अजिमाद्यो मन्दिर, इन्द्रायणी वम्हायानी मन्दिर, गोरखनाथ मन्दिर, हरिसिद्धि मन्दिर, तलेजु भवानी मन्दिर, कुशल भैरव मन्दिर, नवदुर्गा भवानी मन्दिर, नाट्यश्वरी मन्दिर, विन्दवासीनी (वडा नं. २) मन्दिर, कुकीइनाय गणेश मन्दिर, सूर्यविनायक मन्दिर, भक्ति मन्दिर श्यामाश्याम धाम राधेराधे मन्दिर, शंखधर साख्वाचोक आदि रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2021/04/948989 |title=सम्पदा पुनर्निर्माणपछिको मध्यपुर थिमी (फोटो फिचर) |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://deshsanchar.com/2018/02/23/26841/ |title=पर्यटकीय क्षेत्रको अध्ययन सुरु, थिमिलाई जीवित संग्रहालय बनाइने |date=2018-02-23 |website=देशसञ्चार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-02}}</ref> == जातजाति == [[नेवार जाति|नेवार]]हरूको वाहुल्यता रहेका यस नगरमा भने [[क्षेत्री]], [[ब्राह्मण|बाहुन]], [[राई जाति|राई]], [[मगर जाति|मगर]], [[दमाई जाति|दमाई]], [[सार्की जाति|सार्की]] लगायत अन्य जातजातीको पनि यहाँ बसोबास छ। पेशागत रूपले मध्यपुर थिमिलाई श्रृजना र शिल्पीहरूको सहर भन्ने गरिएको छ।<ref name="कला"/> == सांस्कृतिक पक्ष == यस नगरमा मनाइने जात्राहरूमा [[बिस्केट जात्रा|विस्केट जात्रा]], [[जिब्रो छेड्ने जात्रा]]<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/75899-75899 |title=११ वर्षपछि मध्यपुर थिमिमा जिब्रो छेड्ने जात्रा हुने |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-02}}</ref>, [[गाईजात्रा]], [[इन्द्रजात्रा]], [[खड्ग जात्रा]], दिपंकर जात्रा र पुलुकिसि जात्रा प्रमुख जात्रा हुन् भने महाकाली नाच, भैरव नाच, निलबाराही गण नाच, इन्द्र अप्सरा नाच, हनुमान नाच, अष्टमात्रिका नाच, मयुर नाच, आदि प्रमुख नाचहरू हुन्।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/mdhypur-mhotsv-hune-149325 |title=मध्यपुर महोत्सव हुने |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/115704 |title=के महामारीकै बीच होला त रातो मत्स्येन्द्रनाथको जात्रा ? |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-02}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{काठमाडौँका दर्शनीय स्थलहरू}} {{भक्तपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:भक्तपुर जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०५३ मा घोषित नगरपालिकाहरू|चैत्र]] 2g5kmizfmeytinvxbxby5rv0zt6zs6z 0 6393 1393500 1390267 2026-10-31T09:00:32Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393500 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = नुवाकोट जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-nuwakot/bidur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = राजन श्रेष्‍ठ <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = प्रभा बोगटी <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) |established_title = स्थापित |established_date = वि.सं. ५ फागुन २०४३ |established_title1 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ पञ्चायत]]) |established_date1 = भैरवी (आंशिक), त्रिशूली (सबै), [[तुप्चे]] (आंशिक) विदुर (सबै) र [[खड्गभञ्ज्याङ]]को देवीघाट जलविद्युत् क्षेत्र |established_title2 = सम्मिलित (मिति) |established_date2 = वि.सं. ५ फागुन २०४३<ref>{{cite news|title=थप ४ वटा नगर पंचायत गठन गरेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=14427|accessdate=जनवरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423093856/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=14427|archive-date=2026-04-23}}</ref> | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 130.01<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=27&municipality=4|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 59227 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27|56|52|N|85|13|46|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०१० | blank_name = | blank_info = | website = [http://www.bidurmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नुवाकोट जिल्ला]]का २ वटा [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> ५ फागुन २०४३ मा, विदुर नगर पञ्चायतको रूपमा यसको स्थापना भएको थियो भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा साविकका [[चारघरे]], [[तुप्चे]], [[गेर्खु]], [[कल्याणपुर, नुवाकोट|कल्याणपुर]] र [[खड्गभन्ज्याङ]] (४-९) [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। यस नगरपालिकाको प्रमुख बजार केन्द्रहरुमा विदुर, वट्टार, त्रिशुली, गगटे, हात्तिगौडा, ढुंगे, वेत्रावती, अक्करे, राईसिङ्ग, नुवाकोट दरबार क्षेत्र, [[देवीघाट]], वगुवा र कोलनी आदि रहेका छन् । ठोरी-गल्छी- विदुर हुँदै [[त्रिशूली करिडोर|त्रिशुली-मैलुङ-स्याफ्रुबेशी-रसुवागढी]] त्रिदेशीय सडक मार्गले भारत, नेपाल र चिनको केरुङसम्मको पहुँचलाई स्थापित गराएको छ भने सिन्धुपाल्चोक-चिसापानी-छहरे ढिकुरे हुँदै विदुर नगरपालिकादेखि धादिङसम्मको अर्को [[पुष्पलाल राजमार्ग|पुष्पलाल मध्यपहाडी लोकमार्ग]]ले छिमेकी जिल्लासँग स्थलमार्ग मार्फतको पहुँचलाई सुविधाजनक बनाएको छ ।<ref>{{Cite web |title=संक्षिप्त परिचय {{!}} विदुर नगरपालिका |url=http://bidurmun.gov.np/node/3 |access-date=2026-07-30 |website=bidurmun.gov.np |language=ne}}</ref> [[२०८३ रसुवा बाढी|२०८३ को रसुवा बाढी]]ले [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]] आसपासका क्षेत्रमा धेरै क्षति पुर्‍यायो । == इतिहास == == भूगोल == === हावापानी === [[चित्र:Map_of_Bidur_Municipality.jpg|अङ्गुठाकार|Map of Bidur Municipality]] विदुर त्रिशूली र तादी नदीको किनारमा फैलिएको नदी बेसिन उपत्यका हो। होचो उचाइमा रहेकाले यहाँको हावापानी मुख्यतया उपोष्णप्रदेशीय (Sub-tropical) प्रकृतिको छ—अर्थात् काठमाडौँ उपत्यकाको तुलनामा विदुर क्षेत्र काफी न्यानो र गर्मी हुन्छ। * गर्मी तथा मनसुन (जुन – सेप्टेम्बर): [[त्रिशूली नदी]]को खोंच भएकाले गर्मीमा यहाँ हावा थुनिने र उकुसमुकुस हुन्छ। भारी वर्षाका कारण त्रिशूली र [[तादी नदी]]मा पानीको बहाव उच्च हुन्छ। उच्चतम ३२°C देखि ३६°C सम्म पुग्छ। वार्षिक वर्षा करिब १,८०० देखि २,२०० मिमी * शरद ऋतु (अक्टोबर – नोभेम्बर): मनसुन पछि आकाश सफा हुन्छ, तापक्रम घट्दै जान्छ र घुमघामका लागि मौसम अनुकूल बन्छ। * हिउँद (डिसेम्बर – फेब्रुअरी): बिहान र राति चीसो हुन्छ भने त्रिशूली नदी किनारमा हुस्सु वा कुहिरो लाग्ने गर्छ। तर, दिउँसोपख कडा र पारिलो घाम लाग्ने भएकाले मौसम सुहाउँदो हुन्छ। न्यूनतम ७°C देखि १०°C हुन्छ। * वसन्त (मार्च – मे): डाँडाकाँडा हरियाली हुन थाल्छन् र सुख्खा हावा चल्छ। अप्रिलदेखि गर्मी तीव्र रूपमा बढ्न थाल्छ। === वायु गुणस्तर === == सरकारी र सार्वजनिक सेवाहरू == === नागरिक प्रशासन === === कानून र व्यवस्था === === अग्नि नियन्त्रण सेवा === === बिजुली र पानी आपूर्ति === === फोहोर व्यवस्थापन === विदुरको वडा नं ६ मा डम्पिङ साइट छ । वडा नं २ मा अर्को डम्पिङ साइटको प्रस्ताव गरिएको छ । <ref>{{Cite journal |date=२०८१।०५।०७ |title=आ.व. ०८०।०८१ को वार्षिक प्रगति प्रतिवेदन |url=http://bidurmun.gov.np/sites/bidurmun.gov.np/files/documents/वार्षिक%20समिक्षा-%20२०८०-८१.pdf |journal=विदुर नगरपालिका |pages=44-48}}</ref> == जनसाङ्ख्यिकी == === जनसङ्ख्या === [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५९,२२७ रहेको छ भने यहाँ १५,२३४घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८" /> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ विदुर नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || विदुर (१, १०, ११) || २,८८५ || ४.६९ || ६१५.१४ |- | २ || विदुर (२, ३) || ५,१९६ || ८.४४ || ६१५.६४ |- | ३ || [[खड्गभञ्ज्याङ]] (४–९) || ४,८१५ || १२.५६ || ३८३.३६ |- | ४ || विदुर (४) || ६,८६९ || १.९२ || ३५७७.६० |- | ५ || विदुर (५, ७) || ६,१०६ || ७.४४ || ८२०.७० |- | ६ || विदुर (६) र [[चारघरे]] (१, २) || ३,९१७ || ५.९८ || ६५५.०२ |- | ७ || तुप्चे (१–५,७) || ४,०२७ || १३.४६ || २९९.१८ |- | ८ || विदुर (८) र [[तुप्चे]] (६, ८) || ३,८०७ || ७.९१ || ४८१.२९ |- | ९ || विदुर (९) र [[तुप्चे]] (९) || ७,३३४ || ६.१६ || ११९०.५८ |- | १० || [[गेर्खु]] (३, ४, ७, ९) || ३,३९२ || १३.५८ || २४९.७८ |- | ११ || [[गेर्खु]] (१, २, ५, ६, ८) || २,२०६ || ९.०३ || २४४.३० |- | १२ || [[चारघरे]] (३–९) || ३,५९० || १४.८४ || २४१.९१ |- | १३ || [[कल्याणपुर, नुवाकोट|कल्याणपुर]] || ५,०८३ || २४ || २११.७९ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''५९,२२७''' || '''१३०.०१''' || '''४५५.५६''' |} === जातीय समूह === === भाषा === == वास्तुकला र सहर दृश्य == === दरबार क्षेत्रहरू === == संस्कृति == [[खैजडी भजन]] यहाँको एक महत्वपूर्ण, मौलिक र प्राचीन लोकसांस्कृतिक पहिचान हो। यो भजन [[खैँजडी|खैजडी]]को तालमा भगवान् श्रीकृष्ण वा अन्य पौराणिक कथा तथा लीलाहरू गाएर प्रस्तुत गरिन्छ। यसमा गोलाकार भएर खैजडी बजाउँदै लय हालेर धार्मिक तथा लोक कथाहरू गाइन्छ। मल्लकालिन धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाका रूपमा प्रसिद्घ [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]] र [[सिन्दुरे जात्रा (नुवाकोट)]] लगायत तलेजु मन्दिर, नारायण तथा विष्णुको मन्दिर, नारायण जात्रा, सिपाही जात्रा, रोपाइँ जात्रा, [[टाकटुके जात्रा]] र लाखे जात्रा आदि प्रमुख मानिन्छ। यी बाहेक अन्य मन्दिर, पाटी-पौवा, डबलीहरू पनि छन्। गत वि.सं.२०२० सालको सदरमुकाम स्थानान्तरण सँगसँगै केही साँस्कृतिक परम्पराहरू लोप हुदै गएका छन्। मल्लकालमा उपत्याकाबाट बसाई सरी आएका नेवार समुदायले आफ्ना टोल बजारको नाम काठमाडौँको जस्तै [[इन्द्रचोक, काठमाडौँ|इन्द्रचोक]], ब्रह्मटोल, भूटोल आदि राखेका थिए। जुन अद्यपि कायम छ। यी नेवार जातिमध्ये कतिपय सात तले नुवाकोट दरबारको निर्माणका लागि आएका हुनसक्ने अनुमान गर्न सकिन्छ। [[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]] === कला === === कला गृह === === साहित्य === === चलचित्र र रङ्गमञ्च === === सङ्गीत === === खाना === === जात्रा-चाडपर्वहरू === [[चित्र:Taktuke.jpg|अङ्गुठाकार|[[टाकटुके जात्रा]]]] [[चित्र:Taktuke_03.jpg|अङ्गुठाकार|टाकटुके जात्रा]] [[चित्र:Bull_fight_NP_03.JPG|बायाँ|अङ्गुठाकार|गोरु जुधाइ मेला]] नारायण जात्रा, सिपाही जात्रा, रोपाइँ जात्रा, [[टाकटुके जात्रा]] र लाखे जात्रा आदि प्रमुख मानिन्छ। सिन्दुरे जात्रा चैत्रशुक्ल पूर्णिमाका दिन बेलु्का धामीको स्नान कार्यसँगै जात्रा मुख्य विधिबाट सुरु हुन्छ।<ref>{{Cite web |last=डंगोल |first=प्रेममान |date=११ वैशाख २०७९ |title=नुवाकोटको भैरवी र जीवित देवता धामीको जात्रा |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/803711-1650858361.html |access-date=2026-07-31 |website=nagariknews.nagariknetwork.com |language=ne}}</ref> बन्दुक पड्केको विशेष साइतमा स्नान कार्य गरेपछि धामीलाई पोशाक सुनौला मुकुट, गहना, बाला, चाँदीको पेटी, डमरु पात्र, भोटो आदि भेषभूषा पहिराइन्छ। चैत शुक्ल चतुर्दर्शीको दिन बेलुका बुढी भैरवी (देवी भैरवीको आमा) र भैरवी मन्दिरको पछाडि एक-एक वटा लिङ्गो गाड्ने गरिन्छ। लिङ्गो गाड्ने बेलामा धामी खाल्टोसँगै भैरवीको रुप धारण गरी आसन जमाएर बसिरहनु पर्दछ। यो अवधि धामीको लागि कष्टकर हुन्छ। तर, भैरवीको शक्तिका कारण केही नहुने विश्वास गरिन्छ। यो लिङ्गोहरु वैशाख कृष्ण नवमी र दशमीका दिन क्रमशः ढालिन्छ। प्रतिपदाको दिन विशेष बाजागाजा साथ धामीधमिनी र गणहरुलाई तलेजु मन्दिरतर्फ लगिन्छ। त्यहाँ बज्राचार्यद्वारा आवश्यक पूजाआजा गर्ने कार्य सकिएपछि यो जात्रा [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]देखि दक्षिण–पश्चिमपट्टि देवीघाट (जालपा मन्दिर) तर्फ प्रस्थान गर्दछन्। खटमा भैरव (भैरवी र अष्टमातृकाका मूर्तिहरु राखिएको हुन्छ। देवता चढेका धामीबाट आउँदो सालको भविष्यवाणी हुन्छ। यो भविष्यवाणी सुन्ने अवसर गुभाजु, द्वारे (सरकारका प्रतिनिधि), बाह्रभाइ खलक आदिलाई मात्र प्राप्त हुन्छ। उल्लेखनीय वाणीलाई पहिले राजदरबारमा द्वारे (सरकारका प्रतिनिधि)मार्फत पुर्‍याइन्थ्यो भने हाल राष्ट्र प्रमुखसमक्ष पुर्‍याउने गरिन्छ। भविष्यवाणी शुभ रहेमा हर्षोल्लास गरिन्छ भने अशुभ संकेत देखिएमा राष्ट्रप्रमुखका तर्फबाट राष्ट्रपतिले क्षमापूजा गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=रासस |first= |date=चैत्र २४, २०७९ |title=नुवाकोटको ऐतिहासिक सिन्दूरे जात्रा |url=https://ekantipur.com/bagmati-pradesh/2023/04/07/16808631954431179.html |access-date=2026-07-31 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> देवीघाटको मेला सकिएपछि धामीधमिनी लगायत अन्य गणहरु बाजागाजासाथ रमाइलो यात्रा गर्दै नुवाकोट डाँडातर्फ लाग्छन्। भोलिपल्ट अथवा द्वितीयाको दिन दिउँसो जिल्लाका सरकारी कार्यालय प्रमुखहरुको उपस्थितिमा दुई सलामी (निशान झण्डा र भैरवी सलामी) दिइन्छ। यो यात्रा देवी भैरवी मन्दिरनिर महेश मर्दिनी मन्दिर पुगेपछि धमिनीलाई सिन्दुर हालिन्छ र यसले सिन्दुरे जात्राको रुप लिन्छ। हरेक वर्ष माघ १ गते [[माघे सङ्क्रान्ति|माघे संक्रान्ति]]को अवसरमा भव्य रूपमा [[गोरु जुधाइ मेला]] आयोजना हुने गर्छ । ऐतिहासिक परम्पराको रूपमा रहेको गोरु जुधाइ मेला एउटा भिन्न प्रकारको परम्परागत मेला हो । गोरु जुधाइ मेला विदुर नगरपालिकाको [[वेत्रावती]] तथा [[तारकेश्वर गाउँपालिका|तारुका]]मा हुन्छ । == धर्म == === हिन्दु धर्म === === बौद्ध धर्म === === किराँत मुन्धुम === === इस्लाम धर्म === मुसलमानहरूको बसोबास त्रिशूली बजार क्षेत्रमा बाक्लो पाइन्छ । मुसलमानहरुको प्रमुख पेशा व्यापार व्यवसाय हो । चुरा, धागो पोते बेच्ने मुसलमानहरू अन्य व्यवसायमा पनि संलग्न छन् । त्रिशूलीमा मुसलमानको वस्ती तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा]] प्रधानमन्त्रीत्वकालमा बसोबास गर्दै आएको देखिन्छ । इराकबाट व्यापारको सिलसिलामा भारततर्फ छिर्ने क्रममा काठमाडौं प्रवेश गरे । अहिले त्रिशूलीबाट केही मुसलमानहरू व्यापारकै सिलसिलामा व्यापारीक केन्द्र बट्टार, [[देवीघाट]], चोकदे, रानीपौवाका साथै काठमाडौँतर्फ छरिएका छन् ।<ref>{{Cite web |last=खबर |first=डबली |date=2023-12-21 |title=नुवाकोट जिल्लामा जातीय विविधता |url=https://www.dabalikhabar.com/2023/12/24367/ |access-date=2026-07-30 |website=Dabali Khabar |language=en-US}}</ref> विदुर नगरपालिका क्षेत्रभित्र मुस्लिम समुदायलाई नमाज पढ्न र धार्मिक गतिविधि सञ्चालन गर्नका लागि बट्टार/त्रिशूली वरपर स्थानीय मस्जिद रहेका छन्। === अन्य धर्म === === शिक्षा === नुवाकोट आदर्श बहुमुखी क्याम्पस (बट्टार) यहाँको सबैभन्दा ठूलो र पुरानो क्याम्पसहरू मध्ये एक हो। नगरपालिका भित्र त्रिभुवन त्रिशूली माध्यमिक विद्यालय (नेपालकै पुरानो र ऐतिहासिक विद्यालय मध्येको एक) जस्ता नाम चलेका सरकारी विद्यालय र थुप्रै अंग्रेजी माध्यमका स्कूलहरू छन्। == अर्थतन्त्र == [[चित्र:Trishuli_Hydropower.png|अङ्गुठाकार|[[त्रिशुली जलविद्युत|त्रिशूली जलविद्युत]] ]] यहाँका अधिकांश बासिन्दाको आयस्रोत कृषि हो। तरकारी खेती, धान, मकै उत्पादन तथा पशुपालनले स्थानीय अर्थतन्त्रमा ठूलो योगदान पुर्‍याएको छ। * [[देवीघाट जलविद्युत]] * [[नुवाकोट सौर्य उर्जा केन्द्र]] == पर्यटन == विदुर नगरपालिका ऐतिहासिक, धार्मिक, सांस्कृतिक र जलविद्युत पर्यटनको एक प्रमुख केन्द्र हो। काठमाडौँबाट नजिकै रहेको र बन्चरेडाँडा वा गल्छी हुँदै सहजै पुग्न सकिने भएकाले यो क्षेत्र आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकका लागि गन्तव्य बन्दै गएको छ। विदुरका मुख्य पर्यटकीय क्षेत्रहरू * '''नुवाकोट दरबार क्षेत्र:''' विदुर नगरपालिकाको शिरमा अवस्थित ऐतिहासिक [[नुवाकोट दरबार|साततले दरबार]], पृथ्वीनारायण शाहको गढी, तलेजु भवानी र भैरवी मन्दिर यहाँका मुख्य आकर्षण हुन्। यस क्षेत्रले नेपाल एकीकरणको इतिहास झल्काउँछ। * '''धार्मिक पर्यटकीय स्थल देवीघाट:''' त्रिशूली र तादी नदीको संगममा रहेको [[देवीघाट]] एक पवित्र धार्मिक स्थल हो। यहाँ बुढीभैरवी मन्दिर, जालपादेवी मन्दिर र पृथ्वीनारायण शाहको समाधि स्थल (अन्त्येष्टि गरिएको ठाउँ) रहेकाले यसको धार्मिक र ऐतिहासिक महत्त्व छ। * '''जलविद्युत र सौर्य ऊर्जा पर्यटन:''' नेपालकै ऐतिहासिक त्रिशूली र देवीघाट जलविद्युत आयोजनाका साथै देशकै ठूलो २५ मेगावाटको सौर्य ऊर्जा केन्द्र (Solar Plant) यसै नगरपालिकामा पर्दछन्। यो क्षेत्र शैक्षिक तथा प्राविधिक भ्रमणका लागि प्रसिद्ध छ। * '''त्रिशूली नदी र साहसिक पर्यटन:''' विदुर भएर बग्ने [[त्रिशूली नदी]]मा राफ्टिङका लागि देश-विदेशबाट पर्यटकहरू आउने गर्छन्। नदी किनारमा बन्दै गरेका अत्याधुनिक रिसोर्टहरूले यहाँको 'रिभर टुरिजम' लाई बढावा दिएका छन्। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[अर्जुननरसिंह केसी]] * [[जगदिश्वरनरसिंह केसी|जगदीश्वर नरसिंह केसी]] * [[केदार नरसिंह केसी|केदारनरसिंह केसी]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नुवाकोट जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcnuwakot.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190926074101/http://ddcnuwakot.gov.np/ |date=2019-09-26 }} [[श्रेणी:नुवाकोट जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०४३ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] tuhfkcm4oeoodm0gxns6nwzs9ugnkeh 0 6396 1393390 1384942 2026-10-31T02:29:49Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393390 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = गौर |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[नगरपालिका]]<br/>[[मुख्यालय|सदरमुकाम]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = | pushpin_map_caption = | pushpin_map = रौतहट जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल |coordinates = {{coord|26|46|N|85|16|E|type:city_region:NP|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[रौतहट जिल्ला]] |<!-- Politics --> |government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-rautahat/gaur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = शम्भु साह <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = शैलकुमारी साह <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) |established_title = नगरपालिका |established_date = वि.सं. २०४८ चैत्र ३०<ref name="नगर">{{cite news|title=नगरपालिकाको क्षेत्र तोकेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=16609 |date=वि.सं. २०४८ चैत्र ३० |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १२ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |page=१२ |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title1 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date1 = सवगाडा, पुरेनव, सिर्सिया र टिकुलिया (१-८) <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 21.53<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=20&municipality=1|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 39846 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title= Ethnicities <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = हुलाक कोड |postal_code = ४४५०० |area_code = ०५५ |blank_name = |blank_info = |website = {{url|http://gaurmun.gov.np}} |footnotes = }} '''गौर''' [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]]मा पर्ने [[रौतहट जिल्ला]]को सदरमुकाम<ref name="सदरमुकाम">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685|title=नेपाल अधिराज्यलाई १४ अंचल, ७५ जिल्लामा विभाजित|date=वि.सं. २०१९ पौष २|accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|page=५|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212024248/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685|archive-date=2022-02-12}}</ref> तथा जिल्लाकै पहिलो नगरपालिका हो। नेपालको राजधानी [[काठमाडौँ]]बाट यो नगर लगभग १९४ किलोमिटर दक्षिण पूर्वमा रहेको छ। भारतीय सीमासँग जोडिएर रहेको यो नगरको दक्षिणमा [[भारत]]को [[बिहार|बिहार राज्य]]मा पर्ने बैरगनिया सहर रहेको छ। नगरपालिका ऐन, २०४७ लाई आधार बनाएर तत्कालीन सरकारले वि.सं. २०४८ चैत्र ३० गतेदेखि लागु हुने गरि गरेको निर्णय र सोही मितिमा नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार रौतहट जिल्लाको तत्कालीन सवगाडा, पुरेनव, सिर्सिया गाउँ विकास समितिको सम्पूर्ण भाग र टिकुलिया गाउँ विकास समितिको वडा नं. १ देखि ८ सम्मको इलाकाहरूलाई समेटेर यसलाई नगरपालिका घोषणा गरेको थियो। [[सङ्घीयता|सङ्घीय शासन व्यवस्था]] लागू भएपछि देशमा स्थानीय तहको गठन भएसँगै वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार यो नगरपालिकामा ७ वटा गाउँ विकास समितिहरू थपेर यसको क्षेत्र विस्तार गरेको थियो<ref>{{Cite web|url=https://www.setopati.com/chapa-bata/60472/|title=गाउँ र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति ?|website=सेतोपाटी|language=नेपाली|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ०७|archive-url=https://web.archive.org/web/20220219161531/https://www.setopati.com/chapa-bata/60472/|archive-date=2022-02-19}}</ref><ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|title=जिविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|last=काफ्ले|first=प्रतिक्षा|date=वि.सं. २०७३ फाल्गुन ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ०७|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=वि.सं. २०७३ फाल्गुन ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ०७|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> तर राजनीतिक विवादका कारण सरकारले स्थानीय तहहरू पुनर्मूल्याङ्कन गरि वि.सं. २०७४ जेठ ८ गते गरेको निर्णय तथा वि.सं. २०७४ जेठ ११ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार थप गरिएका गाउँ विकास समितिहरूलाई खारेज गरि यस नगरपालिकाको साविककै सम्पूर्ण क्षेत्र कायम गरेको थियो।<ref name="निर्णय">{{cite news|title=स्थानीय तह थप गरेको |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/22/Local_units.pdf |date=वि.सं. २०७४ जेठ ११ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १२ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |page=५० |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref><ref name="राजपत्र">{{cite news|title=स्थानीय मन्त्रालयको सूचना |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=23047 |date=वि.सं. २०७४ भदौ ४ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १२ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |page=१ |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2017-08-11/20170811194121.html?fb_comment_id=1595989460475289_1595995193808049 |title=प्रदेश नम्बर २ मा ९ वटा स्थानीय तह थपिँदै, स्थानीय तहको संख्या ७५३ पुग्यो |website=कान्तिपुर समाचार |last=मिश्र |first=राजेश |language=नेपाली |accessdate=2022-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224045412/https://ekantipur.com/ampnews/2017-08-11/20170811194121.html?fb_comment_id=1595989460475289_1595995193808049 |archive-date=2022-02-24 }}</ref> वर्तमान समयमा यो नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल २१.५३ वर्ग किलोमिटर रहेको छ भने यो नगरपालिकालाई ९ वटा वडामा विभाजन गरिएको छ। == पृष्ठभूमि == गौरलाई तत्कालीन सरकारले वि.सं. २०१९ पुष ३ गतेदेखि नेपाललाई १४ अञ्चल र ७५ जिल्लामा विभाजित गरेपछि यसलाई रौतहट जिल्लाको सदरमुकाम बनाइएको थियो।<ref name="सदरमुकाम2">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685|title=नेपाल अधिराज्यलाई १४ अंचल, ७५ जिल्लामा विभाजित|date=वि.सं. २०१९ पौष २|accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|page=५|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212024248/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685|archive-date=2022-02-12}}</ref>जिल्ला सदरमुकाम तथा भारतीय सीमा क्षेत्रसँग नजिक रहेको कारण यहाँ व्यापार तथा सरकारी कार्यालयहरू रहेका छन्। पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्य भएपछि तत्कालिन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०४७ साल जेठ २८ गते<ref name="नगरपालिका ऐन">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|title=नगरपालिका ऐन, २०४७|date=वि.सं. २०४७ जेठ २८|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १०|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222160428/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|archive-date=2022-02-22}}</ref> नगरपालिका ऐन, २०४७ घोषणा गरिएको थियो। यसै ऐनलाई टेकेर तत्कालिन सरकारले वि.सं. २०४८ चैत्र ३० गते नेपालमा तीन वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा गौर पनि नयाँ नगरपालिका बन्न पुगेको थियो।<ref name="नगरपालिका क्षेत्र">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15807|title=ईलाम समेतका क्षेत्रलाई नगर क्षेत्र घोषणा गरेको|date=वि.सं. २०४७ जेठ ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १०|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222160425/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15807|archive-date=2022-02-22}}</ref> नगरपालिका ऐन, २०४७ बमोजिम गठन हुने नेपालको पहिलो तीन नगरपालिकाहरू मध्ये गौर नगरपालिका पनि एक हो। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३९,८४६ रहेको छ भने यहाँ ७,२३५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> ==मिडिया== गौरमा रेडियो राजदेवी एफ.एम., रेडियो बोर्डर, रेडियो संस्कृति एफ.एम. र रौतहट एफएम गरी चार सामुदायिक रेडियो स्टेसन छन्। गौरमा एक चलचित्र हल शान्ता चलचित्र भवन रहेको छ। ==शैक्षिक केन्द्र== नेपालको तेस्रो सबैभन्दा पुरानो विद्यालय जुद्ध माध्यमिक विद्यालय यसै नगरपालिकामा [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर राणा]]द्वारा स्थापना गरिएको थियो। गौरमा प्राथमिक विद्यालयदेखि उच्च शिक्षाका लागि कलेजहरू रहेका छन्। यहाँ रहेका निजी विद्यालयहरूमा लोरेटो अङ्ग्रेजी बोर्डिङ स्कूल, प्रभात बोर्डिङ स्कूल, लुम्बिनी अङ्ग्रेजी बोर्डिङ स्कूल, जनक अङ्ग्रेजी बोर्डिङ स्कूल, सत्य शिशु निकेतन माध्यमिक विद्यालय, जी स्टार एकेडेमी, अन्तर्राष्ट्रिय बाल एकेडेमी, जिएनएस अङ्ग्रेजी बोर्डिङ स्कूल, कृष्ण मेर्सी अङ्ग्रेजी बोर्डिङ स्कूल रहेका छन्। ==यातायात सुविधा== गौर-चन्द्रनिगाहपुर राजमार्ग यहाँबाट सुरु भएर [[चन्द्रपुर नगरपालिका|चन्द्रपुर]]को [[महेन्द्र राजमार्ग|पूर्व-पश्चिम राजमार्ग]]मा गएर भेट्छ जसले गौरलाई नेपालका सबै प्रमुख सहरहरूसँग जोड्ने गरेको छ। यस नगरमा यातायातको सुविधा भरपर्दो छ। यहाँबाट नेपालको राजधानी [[काठमाडौँ]] लगायत नेपालका प्रमुख सहरहरू [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगञ्ज]], [[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुरधाम]], [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]], [[नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका|नेपालगञ्ज]], [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]का लागि सोझै बस सेवाहरू उपलब्ध रहेको छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{रौतहट जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:रौतहट जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०४८ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाल–भारत सीमामा स्थित पारवहन र भन्सार चौकीहरू]] dfao4yvbx2w4wy36bqp9kdhxs53f0kc 0 6398 1393358 1380087 2026-10-30T22:30:35Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393358 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = | native_name = | established_title = स्थापित | settlement_type = [[नगरपालिका]] | image_skyline = Inaruwa signature Well.webp | image_caption = | mapsize = 300px | image_map = | map_caption = | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सुनसरी जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल | coordinates = {{coord|26|36|09|N|87|09|00|E}} | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश|कोशी]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] | established_date = वि.सं २०४३<ref>{{cite news|title=थप ४ वटा नगर पंचायत गठन गरेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=14427|accessdate=जनवरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423093856/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=14427|archive-date=2026-04-23}}</ref> | postal_code_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख|नगर प्रमुख]] | leader_name = केदार भण्डारी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = विनीताकुमारी मेहता <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title2 = | leader_name2 = | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-sunsari/inaruwa?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 77.92 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=13&municipality=9|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> |population_note = |population_total = 74914 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = |population_rank = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_blank2_title = धर्मावलम्बी |population_blank2 =[[हिन्दु धर्म|हिन्दू]], [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website =[https://www.inaruwamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''इनरूवा नगरपालिका''' [[कोशी प्रदेश]]को [[सुनसरी जिल्ला]]मा पर्ने एक नगरपालिका तथा जिल्लाको सदरमुकाम हो। यो नगरपालिका सुनसरी नदिको किनारमा, पूर्व पश्चिम लोकमार्गको दक्षिणमा अवस्थित छ। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गर्दा साविकका [[मधेशा]], [[चाँदबेला]], [[बबिया]], [[डुम्राहा]] (२,७-९) र [[जल्पापुर]] गाविसहरूलाई यसमा गाभिएको थियो। भौगोलिक सिमाङ्कन अनुसार पूर्वमा गढी र पश्चिममा [[भोक्राहा नरसिंह गाउँपालिका]], उत्तरमा [[इटहरी उपमहानगरपालिका]] र [[रामधुनी नगरपालिका]] तथा दक्षिणमा [[हरिनगर गाउँपालिका]]ले घेरिएको छ। यो नगरपालिकालाई राजनीतिक हिसाबले १० वटा वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ। ईनरुवा नगरपालिकाका विभिन्न कालखण्डमा भएका प्रथम नेतृत्व कर्ताहरु सुनसरि जिल्लाको सदरमुकाम ईनरुवाको प्रारम्भिक काल झोडा फडानी देखि लोकतान्त्रिक गणतन्त्र सम्मका आफ्नो कालखण्डमा विभिन्न ब्यवस्थाका प्रथम नेतृत्वकर्ताहरु क्रम संख्या नेतृत्वको तह/कालखण्ड पद नाम राजनीतिक दल / नियुक्ति प्रकार मुख्य योगदान / विशेष नोट १ प्रारम्भिक बस्ती विकास काल प्रशासनिक प्रमुख (हाकिम) बदामीप्रसाद राजवंशी सरकारी नियुक्ति हुनु भएको थियो। इनरुवाको झोडा फँडानी गरी व्यवस्थित बस्ती बसाल्ने र इनारहरू खनेर खानेपानीको व्यवस्था गर्ने प्रारम्भिक कार्यको नेतृत्व। २ गाउँ पञ्चायत काल (वि.सं. २०१९) प्रथम मनोनीत तथा जननिर्वाचित प्रधानपञ्च बाबुलाल उराँव हुनु हुन्थ्यो। निर्दलीय पञ्चायत व्यवस्थामा इनरुवा गाउँ पञ्चायतको पहिलो मनोनीत र पछि पहिलो जननिर्वाचित प्रधानपञ्च हुनु भएको थियो। आदिवासी उराँव समुदायबाट स्थानीय न्याय र प्रशासनिक जग बसाल्न योगदान। ३ गाउँ विकास समिति काल (वि.सं. २०४९) प्रथम जननिर्वाचित अध्यक्ष गोपाल कोइराला हुनु हुन्थ्यो। नेपाली कांग्रेसबाट निर्वाचित वहाँ प्रजातन्त्र पुनर्स्थापनापछिको पहिलो बहुदलीय स्थानीय निर्वाचनबाट निर्वाचित। इनरुवालाई नगरपालिकामा स्तरोन्नति गर्ने पूर्वाधारको खाका तयार। ४ नगरपालिका काल (वि.सं. २०५४) प्रथम जननिर्वाचित नगर प्रमुख (मेयर) हरिकृष्ण श्रेष्ठ नेकपा (एमाले) इनरुवा नगरपालिका घोषणापछिको पहिलो निर्वाचित मेयर। बजार क्षेत्रको सडक पिच, ढल निकास र आधुनिक सहरीकरणको जग बसालेको। ५ सङ्घीय गणतन्त्र काल (वि.सं. २०७४) गणतन्त्र पछिको पहिलो नगर प्रमुख (मेयर) राजन मेहता हुनु हुन्थ्यो। वहाँ नेपाली कांग्रेसबाट मेयर पदमा निर्वाचित हुनु भएको थियो। नेपालमा सङ्घीय गणतन्त्र लागू भएपछिको पहिलो निर्वाचित मेयर। इनरुवाको आधुनिक २० वर्षे दीर्घकालीन गुरुयोजना (Master Plan), चक्रपथ, र खेलकुद पूर्वाधार विकास। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ७४,९१४ रहेको छ भने यहाँ १६,०२९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> == वडागत विवरण == [[इनरुवा नगरपालिका]]को वडा विभाजन, समावेश साविकका क्षेत्रहरू, जनसङ्ख्या, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत विवरण निम्न तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ इनरुवा नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || इनरुवा (१-२) || ५,३५६ || १.०५ || ५१०१.०० |- | २ || इनरुवा (७-८) || ७,०१८ || ४.७६ || १४७४.३७ |- | ३ || इनरुवा (३,५) || ९,२०० || ४.४३ || २०७६.७५ |- | ४ || इनरुवा (४,६) || ६,९२२ || ५.२२ || १३२६.०५ |- | ५ || इनरुवा (९,१०) || ५,४८० || ६.९५ || ७८८.४९ |- | ६ || [[मधेशा]] || ७,३७० || १४.५२ || ५०७.५८ |- | ७ || [[चाँदबेला]] || ७,५३१ || १२.५४ || ६००.५६ |- | ८ || [[डुम्राहा]] (२, ७–९) || ८,५३९ || ११.८२ || ७२२.४२ |- | ९ || [[बबिया]] || ९,८१३ || १०.७४ || ९१३.६९ |- | १० || [[जल्पापुर]] || ७,६८५ || ५.८९ || १३०४.७५ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''७४,९१४''' || '''७७.९२''' || '''९६१.४२''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{सुनसरी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{कमन्सश्रेणी|Inaruwa|इनरूवा}} [[श्रेणी:सुनसरी जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०४३ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] ke5w71bxchmsog3rtqih0huwn1c4zz2 0 6399 1393498 1392969 2026-10-31T08:41:13Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393498 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = लहान |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = [[नगरपालिका]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = Mahendra highway.jpg |image_caption = पूर्व पश्चिम राजमार्गसँगै रहेको लहान नगर |image_size = 300 |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सिराहा जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल |coordinates = {{coord|26|42|30|N|86|29|30|E|region:NP_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[सिराहा जिल्ला]] |<!-- Politics --> |government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-siraha/lahan?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> |government_type = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|स्थानीय तह]] |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = महेशप्रसाद चौधरी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = रामचलितर महतो <small> ([[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]) |established_title = नगर पञ्चायत |established_date = वि.सं. २०३३ असार २२<ref name="नगर">{{Cite book |last=भट्ट |url=https://books.google.com.np/books?id=zUAJAQAAIAAJ |title=नेपाल राजपत्र सारा सङ्ग्रह : नेपालको साप्ताहिक राजपत्रबाट छनोट, अधिकांश कानूनमा, सन् १९५१-१९८० मार्च |date=सन् १९८१ |page=१२८ |language=नेपाली}}</ref> |established_title1 = समावेश गाउँ पञ्चायत |established_date1 = लहान बजार, लहान गोठ र सिगराही मटियर्वा<ref name="इतिहास">{{Cite web |url=https://lahanmun.gov.np/ne/node/3 |title=नगरको सङ्क्षिप्त परिचय |website=लहान नगरपालिका |language=नेपाली |accessdate=2022-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220217042446/https://lahanmun.gov.np/ne/node/3 |archive-date=2022-02-17}}</ref> |established_title2 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date2 = [[पडरिया थारुटोल]], [[सोनमति मझौरा]], [[बस्तिपुर, सिराहा|बस्तीपुर]], [[गोविन्दपुर तारेग्ना|तरेगना गोविन्दपुर]], [[ढोढना]], [[भदैया]], [[ब्रह्मा गौघडी|ब्रह्मान गोरछारी]], [[सिसवनी]] र [[भवानीपुर कालाबन्जर]] |established_title3 = समावेश मिति |established_date3 = वि.सं. २०७१ पौष २८<ref name="थप">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22634|title=शंखरापुर लगायत बिभिन्न नगरपालिका घोषणा |date=वि.सं. २०७१ पौष २८ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ५ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title4 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date4 = [[गढा|गाढा]] र [[गोविन्दपुर मलहनमा]] |established_title5 = समावेश मिति |established_date5 = वि.सं. २०७३ फाल्गुण २७<ref name="स्थानीय">{{cite news |title=गाउँपालिका नगरपालिका उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र कायम गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |date=वि.सं. २०७३ फाल्गुण २७ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701210203/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |archive-date=2020-07-01}}</ref> <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 167.17<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=16&municipality=1|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 102031 | population_density_km2 = auto |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = Ethnicities <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = १११ <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = ५६५०२ |area_code = ०३३ |blank_name = |blank_info = |website = [http://lahan.municipality.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''लहान''' [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]]मा पर्ने [[सिराहा जिल्ला]]को एक नगरपालिका हो। [[महेन्द्र राजमार्ग|पूर्व पश्चिम राजमार्ग]] छेउमै रहेको यो नगरपालिका नेपालको राजधानी [[काठमाडौँ]]बाट करिब ३५० किलोमिटर पूर्वमा रहेको छ। यो नगरपालिका सिराहा जिल्लाको पहिलो नगरपालिका हो। सिराहा जिल्लाका तत्कालिन लहान बजार, लहान गोठ र सिगराही मटियर्वा गाउँ पञ्चायतलाई वि.सं. २०३३ असार २२ गते मिलाएर लहान नगर पञ्चायत घोषणा गरिएको थियो।<ref name="नगर"/><ref name="इतिहास"/> वि.सं. २०७१ मङ्सिर १६ मा [[नेपाल सरकार]]को निर्णय र वि.सं. २०७१ पौष २८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित भएअनुसार [[पडरिया थारुटोल]], [[सोनमति मझौरा]], [[बस्तिपुर, सिराहा|बस्तीपुर]], [[गोविन्दपुर तारेग्ना|तरेगना गोविन्दपुर]], [[ढोढना]], [[भदैया]], [[ब्रह्मा गौघडी|ब्रह्मान गोरछारी]], [[सिसवनी]] र [[भवानीपुर कालाबन्जर]] गाविसहरू समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref name="थप"/> यसै प्रकार [[सङ्घीयता|सङ्घीय शासन व्यवस्था]] लागू भएपछि देशमा स्थानीय तहको गठन भएसँगै वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन [[गाढा]] र [[गोविन्दपुर मलहनमा]] गाविसहरू समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|title=गाउँ र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति ?|date=पुष २३, २०७३|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/}}</ref><ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|title=जिविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|last1=काफ्ले|first1=प्रतिक्षा|date=३० फाल्गुन २०७३|accessdate=३० फाल्गुन २०७३|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=२८ फाल्गुण २०७३|accessdate=२८ फाल्गुण २०७३|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> कुल २४ वडामा विभाजित यो नगरपालिकामा गत २० वर्षको अवधिमा सहरीकरणका कारण जनसङ्ख्या क्रमशः बढ्दै गएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/opinion/2020/02/15/158173392740912530.html |title=कसरी बन्दैछन् सहर ? |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-17}}</ref> वि.सं. २०६८ सालको राष्ट्रिय जनगणना अनुसार यस नगरको जनसङ्ख्या ९१,७६६ रहेको छ। भारतको [[बिहार]] राज्यमा पर्ने [[लौकाहा, भारत|लौकाहा]] र नेपालको लहानबाट १८ किलोमिटर दक्षिणमा पर्ने [[ठाडी]] नजिकैको सहर नेपाल र भारतबीचको पारस्परिक व्यापारका लागि सहमति भएको मार्गको एक भाग हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.nepalpukar.com/archives/32017 |title=दशगजा क्षेत्रमा भारतको रबैया |website=नेपाल पुकार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220217161324/https://www.nepalpukar.com/archives/32017 |archive-date=2022-02-17 }}</ref> लहानले ठाडीलाई नेपालको अन्य भोगौलिक क्षेत्रहरूसँग जोड्ने गर्दछ।<ref>{{Cite web |url=https://sancharkarmi.com/news-details/40385/2020-12-08 |title=विकासको नमूना नगर बन्दै लहान |website=सञ्चारकर्मी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-17 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[नेपाल सरकार]]ले सीमाक्षेत्रमा एउटा भन्सार कार्यालय स्थापना गरेको छ भने भारत सरकारले परिवेक्षक स्तरका अधिकारीसहितको भूमि भन्सार केन्द्रको स्थापना गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2021/07/986205 |title=ठाडी भन्सारमा लक्ष्यभन्दा ४४ प्रतिशत बढी राजस्व संकलन |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-17}}</ref> == भौगोलिक स्थिति == लहान नगरपालिकाको पूर्वमा [[बलान नदी]]<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2021/07/991379 |title=कमला नदीको कटान नियन्त्रणका लागि दीर्घकालीन योजना बनाइने |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-17}}</ref> ([[सप्तरी जिल्ला]]), पश्चिममा [[धनगढीमाई नगरपालिका]], उत्तरमा [[उदयपुर जिल्ला]] र दक्षिणमा [[लक्ष्मीपुर पतारी गाउँपालिका]] र [[सखुवानान्कारकट्टी गाउँपालिका]] पर्दछन्।<ref name="इतिहास"/> == वडागत विवरण == {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ लहान नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || लहान (१) || ५,९०७ || २.६ || २२७१.९२ |- | २ || लहान (२) || ३,३१६ || १.०७ || ३०९९.०७ |- | ३ || लहान (३) || ५,८३० || ७.८५ || ७४२.६८ |- | ४ || लहान (४) || ४,४६८ || २.२९ || १९५१.०९ |- | ५ || लहान (५) || ४,९०७ || ०.५५ || ८९२१.८२ |- | ६ || लहान (६) || २,६१० || ०.९३ || २८०६.४५ |- | ७ || लहान (७) || २,४१४ || ०.६२ || ३८९३.५५ |- | ८ || लहान (८) || ३,१७५ || ०.३ || १०५८३.३३ |- | ९ || लहान (९) || २,३३४ || १.७५ || १३३३.७१ |- | १० || लहान (१०) || ३,६१० || २.२५ || १६०४.४४ |- | ११ || [[पडरिया थारुटोल]] (१-६) || ३,५९३ || ३.६६ || ९८१.६९ |- | १२ || [[पडरिया थारुटोल]] (७-९) || ३,५१८ || ३.७१ || ९४८.२५ |- | १३ || [[बस्तिपुर, सिराहा|बस्तिपुर]] (१-५) || ४,४७६ || ९.०८ || ४९२.९५ |- | १४ || [[बस्तिपुर, सिराहा|बस्तिपुर]] (६-९) || २,६०१ || ७.०२ || ३७०.५१ |- | १५ || [[ढोढना]] || ५,१७४ || २९ || १७८.४१ |- | १६ || [[तरेगना गोविन्दपुर]] (१-६) || २,१०५ || ३२.३४ || ६५.०९ |- | १७ || [[तरेगना गोविन्दपुर]] (७-९) || ३,३३७ || ९.९५ || ३३५.३८ |- | १८ || [[भदैया]] || ६,७२३ || ८.७८ || ७६५.७२ |- | १९ || [[सोनमति मझौरा]] || ४,९०६ || ४.६ || १०६६.५२ |- | २० || [[ब्रह्मा गौघडी]] || ३,८२० || ६.२१ || ६१५.१४ |- | २१ || [[भवानीपुर कालाबन्जर]] || ४,२५४ || ५.८५ || ७२७.१८ |- | २२ || [[सिसवनी]] || ६,३६० || ९.५१ || ६६८.७७ |- | २३ || [[गाढा]] || ५,०५८ || ५.१९ || ९७४.५७ |- | २४ || [[गोविन्दपुर मलहनमा]] || ७,५३५ || १४.४१ || ५२२.९० |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१,०२,०३१''' || '''१६९.५२''' || '''६०१.८८''' |} == नामकरण == 'लहान'को नामकरण सम्बन्धमा एक जनश्रुति अनुसार वर्षौ पहिले यस ठाउँमा हाट लाग्ने गरेको र पहाडबाट व्यापार गर्न आउने व्यापारीहरू सरसामान खरिद तथा बेचबिखन गर्न आउँदा ती व्यापारीहरूबीच परस्पर मारपीट र झैझगडा हुने क्रममा 'लौ हान' शब्दको बारम्बार प्रयोग भएपछि कालान्तरमा 'लौहान' शब्दबाट अप्रभंश भई लहान नामकरण भएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.lahanpost.com/news/157 |title=लहानको नामाकरण र ऐतिहासिक तथ्य |last=पोखरेल |first=तुलसीराम |website=लहान पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218145638/https://www.lahanpost.com/news/157 |archive-date=2022-02-18 }}</ref> एक अन्य जनविश्वास अनुसार पहिले यस क्षेत्रमा लौहान सिंह नामक राजाले राज्य गरेकाले उनैको नाउँमा यसको नाम लहान भएको बताउने गरिन्छ। == जनसङ्ख्या र रितिथिति == [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १,०२,०३१ रहेको छ भने यहाँ २०,५७७ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> नगरपालिकामा अधिकांश व्यक्ति [[मैथिली भाषा]] बोल्छन्। [[हिन्दु धर्म|हिन्दू धर्मावलम्बी]]हरूको [[दसैँ|दशैं]], [[तिहार]]का साथै स्थानीय चाडपर्वमा [[नयाँ वर्ष|सिरूवा]], [[होली|फागु]], भातृ द्वितीया, चौठ चन्द्र, [[छठ]], [[दीपावली]] प्रमुख छन्। नगरमा [[कोइरी]], [[कायस्थ]], [[कथवनियाँ]], [[थारू जाति|थारु]], [[मुसलमान]], [[मारवाडी जाति|मारवाडी]], मुसहर, [[यादव]], डुम, [[चमार]], [[ब्राह्मण|ब्राम्हण]], [[क्षेत्री]]लगायत विभिन्न जातजाति बसोबास गर्दै आइरहेका छन्। ==पर्यटन स्थल== लहान बजारदेखि ४ किलोमिटर पश्चिममा ऐतिहासिक धार्मिकस्थलको रूपमा राजा सहलेसको [[सहलेस फुलबारी]] रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://deshsanchar.com/2020/04/08/338443/ |title=नयाँ वर्षको सलहेश फुलवारी मेला यसवर्ष नलाग्ने |date=2020-04-08 |website=देशसञ्चार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-17}}</ref> उक्त फूलवारीमा प्रत्येक वर्ष वैशाख १ गतेका दिन मेला लाग्छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/shles-phuulbaariih-jhaan-nihsntaanle-bhaakl-grchn-photto-phicr-95682 |title=सहलेस फूलबारीः जहाँ निःसन्तानले भाकल गर्छन् (फोटो फिचर) |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-17}}</ref> उक्त ठाउँको एउटा रूखमा वर्षको एकचोटि वैशाख १ गते मात्र फूल फुल्छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.newsofnepal.com/2019/04/14/201406/ |title=नयाँ वर्षको दिन मात्र फुल्ने अनौठो फूल |website=न्युज अफ नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-02-17}}</ref> उक्त फूल हेर्न [[नेपाल]] र [[भारत]]का हजारौं व्यक्तिहरू पुग्ने गर्छन्। यसै प्रकार लहानदेखि ६ किलोमिटर उत्तरमा पकडरिया गढ अवस्थित छ भने नगरमा विभिन्न मठ मन्दिरहरू छन्।<ref>{{Cite web |url=https://janprabhabnews.com/photos/1801/ |title=सलहेस फुलवारी,पकडिया गढ,पतारी लगायतका मेला स्थगित |date=2020-04-08 |website=जनप्रभा समाचर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220217161325/https://janprabhabnews.com/photos/1801/ |archive-date=2022-02-17 }}</ref> == नगर निर्वाचन इतिहास == वि.सं. २०३३ मा नगर पञ्चायत बनेको लहान नगरमा वि.सं. २०३३ देखि वि.सं. २०७४ सालसम्म ६ पटक निर्वाचन भइसकेको छ। ६ पटक सम्पन्न स्थानीय निर्वाचनमा लगातार तीनपटक लगनलाल चौधरी नगरप्रमुखमा विजयी भएका छन्। वि.सं. २०३३ को पहिलो नगर पञ्चायत चुनावमा पहिलो प्रधानपञ्चको रूपमा रामलोचन महतो<ref>{{Cite book |last=मन्त्रालय |first=पञ्चायत |url=https://books.google.com.np/books?id=-G62AAAAIAAJ&dq |title=प्रशासन शक्ति विकेन्द्रीकरण आयोग प्रतिवेदन|date=सन् १९६४ |page=१९८|language=नेपाली}}</ref> र उप-प्रधानपञ्चमा विश्वनाथ चौधरी विजयी भएका थिए। यस्तै वि.सं. २०३९ सालको चुनावमा लगनलाल चौधरी प्रधानपञ्चमा विजयी भएका थिए। वि.सं. २०४३ सालको चुनावमा पुन: लगनलाल चौधरी प्रधानपञ्चमा निर्वाचित भएका थिए। वि.सं. २०४६ सालमा प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना पश्चात् वि.सं. २०४९ को निर्वाचनमा राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका तर्फबाट लगनलाल चौधरी र प्रकाशबहादुर केसी क्रमशः नगरप्रमुख र उपप्रमुखमा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://thahakhabar.com/news/16570/ |last=विश्वकर्मा |first=मणिलाल |title=लहानमा तात्यो चुनावी माहोल, २४ वडामै मोटरसाइकल र्‍याली |website=थाहा खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-18}}</ref> यसै प्रकार वि.सं. २०५४ सालको स्थानीय निकायको निर्वाचनमा नेकपा एमालेका तर्फबाट मुनी साह सुडी र राजेन्द्र महतो क्रमशः प्रमुख तथा उपप्रमुखमा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/5961 |title=देशभरको जोडघटाउ ‘चर्चित उम्मेदवारहरूको चुनावी अवस्था’ |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-18}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.kharibot.com/news-details/1795/2017-09-05 |title=तेस्रो चरणको निर्वाचन : तराईमा चुनावी अभियान तीव्र |website=खरिबोट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-18}}</ref> त्यसपछि तोकिएको समयमा निर्वाचन हुन नसक्दा तत्कालीन श्री ५ को सरकारद्वारा नगरप्रमुखमा प्रकाशबहादुर केसी र उप-प्रमुखमा सागरलाल चौधरीलाई मनोनित गरिएको थियो। वि.सं. २०७४ मा सम्पन्न [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४|स्थानीय तहको निर्वाचन]]मा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा एमाले]]का मुनि साह सुडी<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/129883-1506321180.html |title=ब्रान्ड ‘मेयर साब’ मुनी साह |last=यादव |first=मिथिलेश |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-02-18}}</ref> नगर प्रमुख पदमा निर्वाचित भएका छन् भने नेकपा एमालेकी सरियारकुमारी चौधरी नगर उप-प्रमुख पदमा निर्वाचित भएकी छिन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.janaboli.com/post/103614 |title=पूर्वी मधेसको गढ सिरहाको लहान नगरपालिका प्रमुख, उपप्रमुखमा एमालेको शानदार जित |date=2017-09-23 |website=जनबोली न्यूज |language=नेपाली |accessdate=2022-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218035021/https://www.janaboli.com/post/103614 |archive-date=2022-02-18 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://kharibot.com/news-details/2715/2017-09-23 |title=सिरहाको १७ स्थानीय तहमध्ये १६ तहको नतिजा सार्वजनिक |website=खरिबोट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-18}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ebudhabar.com/2017/09/10295/ |title=लहान सहरको विकास पुनरुत्थान गर्नेछु |date=2017-09-13 |website=बुधबार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-17}}</ref> == यातायात == लहान नगरमा स्थानीय यातायात बस वा निजी सवारी साधन चल्ने गरेको छ। नेपालका अन्य विकासशील सहरहरू जस्तै लहान पनि वरपरका नयाँ बासस्थानका साथ विस्तार हुँदै गएको छ। यी क्षेत्रहरूमा यातायात सेवा पनि द्रुत रूपमा विस्तार भइरहेको छ। पर्यटक ट्याक्सीहरू पनि सहर बाहिर यात्राको लागि एक विकल्प हो। स्थानीयहरू सामान्यतया पैदल हिड्ने गर्छन्। अन्य सहरहरूमा जस्तै अटो रिक्सा पनि यहाँ सामान्य रहेको छ। === सडक सञ्जाल === यो नगरपालिका अन्तर्गत [[महेन्द्र राजमार्ग|पूर्व-पश्चिम राजमार्ग]] सडक खण्ड रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/7855 |title=पूर्व–पश्चिम एउटै शहर ! |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-18}}</ref> पूर्व पश्चिम राजमार्गको कारण यहाँबाट देशका हरेक भागमा जानका लागि [[बस]], माइक्रो बस, भाडाको कार, [[ट्याक्सी]], लगायत लामो दुरीका यातायात साधन उपलब्ध छन्। यातायातको प्रमुख साधन सडक सञ्जालद्वारा यो नगरबाट नेपालको पूर्व पश्चिम भागमा जान सकिने सहजता रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.ujyaalonetwork.com/archives/39875 |title=सिरहामा मानविय क्षती र सवारी दुर्घटना न्युनिकरण गर्न सचेतना कार्यक्रम - |date=2020-02-12 |website=उज्यालो नेटवर्क |language=नेपाली |accessdate=2022-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218160838/https://www.ujyaalonetwork.com/archives/39875 |archive-date=2022-02-18 }}</ref> === हवाई यातायात === यहाँबाट सबैभन्दा नजिकको [[राजविराज विमानस्थल]] लगभग ४० किलोमिटरको दूरीमा रहेको छ। यो विमानस्थलबाट दैनिक [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|काठमाडौँ]]को लागि विमान सेवा उपलब्ध रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://purbelinews.com/business/381761 |title=काठमाडौं-राजविराज उडानमा बुद्ध एयरकाे आकर्षक छुट |website=पूर्वेली समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218160838/https://purbelinews.com/business/381761 |archive-date=2022-02-18 }}</ref> === रेलवे === यो सहर [[लौकाहा बजार रेलवे स्टेसन]]सँग पनि जोडिएको छ जुन नजिकैको भारतीय सहर लौकाहामा रहेको छ। नेपाली सहर ठाडी हुँदै लहानबाट लगभग १८ किलोमिटर दक्षिणमा अवस्थित रहेको यो रेलवे स्टेसन नेपाल र भारतका मानिसहरूका लागि मुख्य प्रवेश र निकास बिन्दु हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/7659/2019-03-05 |title=नेपाली विद्यार्थी सीमापारि वारिका विद्यालय सुनसान |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218160847/https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/7659/2019-03-05 |archive-date=2022-02-18 }}</ref> == विविध == लहानस्थित सगरमाथा चौधरी आँखा अस्पतालले मुलुक र विशेष गरी भारतमा प्राप्त गरेको ख्यातिले अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा लहानको पहिचान कायम भएको छ।<ref name="सगरमाथा">{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/economy/203350-1581927120.html |title=उज्यालो देखाउँदै सगरमाथा आँखा अस्पताल |last=यादव |first=मिथिलेश |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-02-18}}</ref> सन् १९८२ मा स्थापना भएको यस अस्पतालबाट हालसम्म २० लाखभन्दा बढी व्यक्तिको आँखा उपचार गरिएको अस्पतालले जनाएको छ।<ref name="सगरमाथा"/> यहाँ एउटा सरकारी क्याम्पस तथा तीन वटा उच्च शिक्षाका निजी कलेजहरू छ्न्। ==अस्पतालहरू== ;लहान सहरमा भएका अस्पतालहरू *सगरमाथा चौधरी आँखा अस्पताल *रामप्रसाद रामप्रताप मेमोरियल अस्पताल *सप्तर्षि अस्पताल *स्टार हस्पिटल ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{सिराहा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सिराहा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०३३ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू]] 5qdcl8ec2v2a6fubqmxva1nccodj0vs 0 6411 1393402 1385318 2026-10-31T03:06:35Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393402 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = जङ्गबहादुर कुँवर राणा | title = [[कास्की र लमजुङको महाराज|लमजुङ र कास्कीका श्री ३ महाराज]] | image = Jang Bahadur Ranaji.jpg | caption = समकालीन चित्र, १८८७ | full name = श्री ३ महाराज सर जङ्गबहादुर कुँवर राणा | succession = [[नेपालको प्रधानमन्त्री]] {{Infobox officeholder/office | termstart = १९१४ असार १५ | termend = १९३३ फागुन १३ | monarch = [[सुरेन्द्र वीर विक्रम शाह|श्री ५ सुरेन्द्र]] | predecessor = [[बमबहादुर कुँवर]] | successor = [[रणोद्दीप सिंह कुँवर]] }} {{Infobox officeholder/office | termstart = १९०३ असोज २ | termend = १९१३ साउन १८ | office = [[मुख्तियार]] / [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] | monarch = [[राजेन्द्र वीर विक्रम शाह|श्री ५ राजेन्द्र]], [[सुरेन्द्र वीर विक्रम शाह|श्री ५ सुरेन्द्र]] | predecessor = [[फत्तेजङ्ग शाह]] | successor = [[बमबहादुर कुँवर]] }} | succession2 = [[कास्की र लमजुङको महाराज|लमजुङ र कास्कीका महाराज]] {{Infobox officeholder/office | termstart = १९१३ साउन २४ | termend = १९३३ फागुन १३ | monarch = [[सुरेन्द्र वीर विक्रम शाह|श्री ५ सुरेन्द्र]] | predecessor = ''पद स्थापना'' | successor = [[रणोद्दीप सिंह कुँवर]] }} | house = [[राणा वंश]] | father = [[बालनरसिंह कुँवर]] | mother = [[गणेश कुमारी कुँवर]] | spouse = {{ubl|प्रसाद लक्ष्मी बस्नेत|नन्द कुमारी|[[हिरण्यगर्भ देवी]]}} | issue = {{collapsible list|title=सन्तानहरूको सूची|भीमजङ्ग कुँवर|जगतजङ्ग राणा|जीतजङ्ग राणा|[[ललित राजेश्वरी राज्य लक्ष्मी देवी]]|सोमगर्भ दिव्यश्वरी राज्य लक्ष्मी देवी|पद्मजङ्ग बहादुर राणा|बदन कुमारी देवी|तारा राज्य लक्ष्मी देवी}} | birth_date = १८७४ असार ४ | birth_place = [[थापाथली दरबार]], [[काठमाडौँ]], [[नेपाल अधिराज्य]] | death_date = १९३३ फागुन १३ (उमेर ५९) | death_place = पत्थरघट्टा, [[रौतहट]], [[नेपाल अधिराज्य]] | religion = [[हिन्दु धर्म]] | module = {{Infobox military person | embed = yes | allegiance = {{flag|Nepal}} | branch = [[नेपाली सेना]] | service_years = १८८९–१९३३ | rank = [[कमान्डिङ जनरल]] | commands = [[नेपाली सेनाको प्रधानसेनापति|प्रधानसेनापति]] | honors = {{ubl|[[अर्डर अफ द बाथ|GCB]] (१९१५)|[[अर्डर अफ द स्टार अफ इन्डिया|GCSI]] (१९३०)|थोंग-लिंग-पिम-मा-को-कांग-वांग-स्यान (१९२९)|स्वर्ड अफ अनर (१९०८)}} }} }} महाराजा '''जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी,''' [[अर्डर अफ द बाथ|जिसिबी]], [[अर्डर अफ द स्टार अफ इन्डिया|जिसिएसआई]] (जन्म '''बीर नरसिंह कुँवर''', वि.सं. १८७४ असार ४; '''जङ्गबहादुर राणा'''को रूपमा लोकप्रिय''')''' [[नेपालको प्रधानमन्त्री|नेपालको ८औँ प्रधानमन्त्री]] तथा प्रथम श्री ३ महाराज थिए। वि.सं. १९०३ सालमा भएको [[कोत पर्व|कोतपर्व]]<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/nepali/news-48488494 |title=यी हुन् नेपालमा सत्ता परिवर्तन गराउने प्रमुख हत्याकाण्ड |date=2019-06-02 |website=बिबिसी न्युज नेपाली |language=नेपाली |accessdate=2020-11-12}}</ref> र [[भण्डारखाल पर्व]]पछि जङ्गबहादुर नेपालको राजनीति र शासन व्यवस्थामा एक्कासी शक्तिशाली हुन सफल भएका थिए। नेपालको शासनव्यवस्थामा [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा राजेन्द्र]] शक्तिशाली भएर पदासिन रहेको समयमा जङ्गबहादुरले राजदरबार भित्र आन्तरिक विद्रोह गरेर [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|युवराज सुरेन्द्र]]लाई गद्दी आरोहण गराइ [[दामोदर पाँडे]], [[भीमसेन थापा]], [[रणजङ्ग पाँडे|रणजङ पाँडे]] र [[माथवरसिंह थापा]]को नीति सकारेर आफुलाई अत्यधिक शक्तिशाली बनाएका थिए।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २३५</ref><ref name="नेपालको तथ्य इतिहास">{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२३५|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/115863 |title=कुँवरबाट कसरी राणा बने जङ्गबहादुर? |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112013927/https://www.himalkhabar.com/news/115863 |archive-date=2020-11-12 }}</ref> वि.सं. १९१३ साउन १८ मा जङ्गबहादुरले [[मुख्तियार]] पदबाट राजीनामा दिएर श्रावन २४ गते [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा सुरेन्द्र]]बाट [[कास्की राज्य|कास्की]] र [[लमजुङ राज्य|लमजुङ]]को श्री ३ महाराज पद प्राप्त गरेका थिए। महाराज पद प्राप्त गरिसकेपछि नै उनलाई श्री ३ जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी भन्न थालिएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://onlinemajdoor.com/?p=56088 |title=“नेपालको इतिहासमा जङ्गबहादुर” एक चर्चा |date=2020-11-08 |website=अनलाइन मजदुर |language=नेपाली |accessdate=2020-11-12}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://sampurnaweekly.com/news/2958 |title=रसिक जङ्गबहादुर |last=पन्त |first=प्रा दिनेशराज |website=सम्पूर्ण साप्ताहिक |language=नेपाली |accessdate=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112194109/https://sampurnaweekly.com/news/2958 |archive-date=2020-11-12 }}</ref> श्री ३ महाराजको लागि [[श्रीपेच]] बनाउन लगाई जनताको छोराद्वारा श्रीपेच लगाउने जङ्गबहादुर पहिलो व्यक्ति थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/117451 |title=जङ्गबहादुर राणाका अक्षर |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2020-11-12}}</ref> नेपालले [[अङ्ग्रेज]]सँगको [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध|युद्ध]]मा गुमाएको भूभागमध्ये यिनले अङ्ग्रेजलाई खुसी पारी [[राप्ती नदी|राप्ती]]देखि [[महाकाली नदी|महाकाली]]सम्मको भूभाग जसमा वर्तमानको [[तराई]]मा पर्ने [[बाँके जिल्ला|बाँके]], [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]], [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] तथा [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] पुनः नेपालमा गाभ्न सफल भएका थिए।<ref>{{Cite web |url=http://annapurnapost.com/news/88749 |title=एकीकरणका अर्का नायक जङ्गबहादुर राणा |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2020-12-14}}</ref> वर्तमान समयमा यस भूभागलाई [[नयाँ मुलुक]]को नामले समेत चिनिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.reportersnepal.com/2019/08/334944 |title=जङ्गबहादुरः जस्ले नेपालको नक्शा बदले |date=2019-08-10 |website=रिपोर्टर्स नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2020-11-13}}</ref> नेपालमा [[राणा वंश|राणा शासन]]को जग बसालेर १०४ वर्षसम्म पारिवरिक शासनशैलीको आरम्भ गर्ने व्यक्ति यिनै हुन्। बेलायती शासकहरूका प्रिय रहेका<ref>{{Cite web |url=https://www.nayapage.com/archives/45202 |title=यी हुन् जङ्गबहादुर राणाका १० चर्चिकला |date=2018-04-17 |website=नयाँ पेज |language=नेपाली |accessdate=2020-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625110854/https://www.nayapage.com/archives/45202 |archive-date=2021-06-25 }}</ref> जङ्गबहादुरले आफ्नो शासनकालको समयमा दरबारिया कट्टर विरोधीहरूलाई तह लगाएर एकतन्त्री शासन चलाएका थिए। [[इङ्ल्यान्ड|बेलायत]] र [[फ्रान्स]]को भ्रमणबाट फर्केपछि उनले नेपाली [[कला]], [[संस्कृति]], जनजीवन र [[कानून]]मा समेत पश्चिमी प्रभावको छाप छोडेका थिए।<ref>{{Cite web |url=http://suvadin.com/news/people-community-and-responsiblity/suvadin-museum-kotparba-episode-4-jungabahadur |title=काे हुन् जङ्गबहादुर राणा? |date=2017-07-18 |website=शुभदिन |language=नेपाली |accessdate=2020-12-14}}</ref> ==प्रारम्भिक जीवन तथा परिवार== === जन्म === जङ्गबहादुर राणाको जन्म वि.सं. १८७४ असार ७ गते गोरखाको बोर्लाङमा भएको थियो। उनको बुवा काजी [[बालनरसिंह कुँवर]] थिए भने आमा गणेशकुमारी थिइन्। उनको जन्मको नाम बीरनरसिंह कुँवर थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2016/01/381488 |title=जङ्गबहादुरः सुन्दरीहरूका भोगी नेता |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2020-12-14}}</ref> काजीको छोरा भएको कारणले उनको बाल्यकाल सम्पन्न तरिकाले नै बितेको थियो। उनको बुवा तत्कालीन राजा [[रणबहादुर शाह|रणबहादुर शाह]]को अङ्गरक्षक थिए। उनको परिवार तत्कालीन नेपालको प्रधानमन्त्री [[भीमसेन थापा]]को नातेदार पर्थ्यो। उनकी आमा [[माथवरसिंह थापा]]की सहोदर बहिनी र महारानी [[ललित त्रिपुरा सुन्दरी|ललितत्रिपुरासुन्दरी]]की दिदी थिइन्। ===पूर्वज=== {{main|राणा वंश}} {{See|थापा वंश|पाँडे वंश|कुँवर परिवार|कुँवर खलक}} <gallery> Ram Krishna Kunwar.jpg|[[रामकृष्ण कुँवर]]; उनका ज्यु ज्यु बाजे Bal Narsingh Kunwar.jpg|बालनरसिंह कुँवर; उनका पिता </gallery> उनको बुबा काजी [[बालनरसिंह कुँवर]] दरबारमा रहिरहदा तत्कालीन राजा [[रणबहादुर शाह]]को उनको आफ्नै सौतेनी भाइ शेरबहादुर शाहले हत्या गरेका थिए जसको प्रतिउत्तरको क्रममा बाल नरसिंहले शेरबहादुर शाहलाई घटनास्थलमै मारेका थिए। यस साहसिक कार्यका लागि उनलाई '[[काजी]]' पद शीर्षकबाट पुरस्कृत गरियो, जसपछि यो प्रशासनिक पद उनको परिवारमा परम्पराको रूपमा कायम भयो। उनी दरबारमा हतियार लिएर जाने एकमात्र व्यक्ति थिए। उनी काजी [[रणजित कुँवर]]का{{sfn|Acharya|1971|p=25}} नाति र [[सरदार]] [[रामकृष्ण कुँवर]]का पनाति हुनुका साथै राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमा एक प्रभावशाली सैन्य अधिकारी थिए।{{refn| group=note|नेपालको प्रधानमन्त्रीको रूपमा जङ्गबहादुर कुँवरको नियुक्ति पत्रले उनी बालनरसिंह कुँवरका छोरा र रणजित कुँवरका नाति थिए भनेर पुष्टि गर्दछ।{{sfn|Acharya|1971|p=25}}}} जङ्गबहादुरकी आमा गणेशकुमारी मार्फत उनी [[थापा वंश]]का [[मुख्तियार]] [[भीमसेन थापा]]सँग सम्बन्धित थिए, जसले उनलाई सानै उमेरमा शाही दरबारमा प्रवेश गर्न मद्दत गर्‍यो। आफ्नो मावली हजुरआमा मार्फत उनी प्रतापी [[पाँडे वंश]]सँग सम्बन्धित थिए किनकि वहाँको बुवापट्टिकी हजुरआमा राना कुमारी एक प्रभावशाली शाही दरबारी 'काजी' [[रणजित पाँडे]]की छोरी थिइन्।<ref name="PurushottamShamsher1990">{{cite book |last=JBR|first=PurushottamShamsher|date=1990 |title=Shree Teen Haruko Tathya Britanta|trans-title=|url=|language=Nepali|location=Bhotahity, Kathmandu|publisher=Vidarthi Pustak Bhandar|isbn=99933-39-91-1|accessdate= }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.kantipath.com/amazing-news/jbr-history-in-a-single-news |title=जङ्गबहादुर राणाको कहाली लाग्दो इतिहास |website=कान्तिपथ |language=नेपाली |accessdate=2020-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113110705/https://www.kantipath.com/amazing-news/jbr-history-in-a-single-news |archive-date=2020-11-13 }}</ref> ===प्रारम्भिक जीवन=== जङ्गबहादुर ११ वर्ष छँदा काजी प्रसादसिंह बस्न्यातकी भित्रिनी पट्टिकी छोरी प्रसादकुमारीसँग कुमारग्रह उतारी विवाह भएको थियो।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास:[[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २३७</ref> नेपाल दरबारमा भीमसेन थापाको पतन भएपछि बालनरसिंहको जागिर खोसिएको थियो। परिवारको बिचल्ली भएसँगै सो कठिन समयमा जङ्बहादुरको जुवाको लतले गर्दा भएभरका पारिवारिक धनसम्पति नाश भएको थियो। अन्त्यमा उनको बुवा [[बनारस|काशी]] जान वाध्य भएका र दुःख गरेर कमाएको सम्पति लिएर वि. सं. १८९६ मा काठमाडौँ फर्कदा उनकी पत्नी मरिन् र वि. सं. १८९९ मा बालनरसिंह कुँवर पनि चिन्तैचिन्ताले मरेका थिए। जङ्गबहादुर सेवामुक्त भएर हिँडिरहेको बेला वि.सं. १८९७ को माघ महिनामा हात्ती खेदामा आफ्नो बहादुरी देखाउँदा तत्कालीन राजा [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजेन्द्र शाह]]बाट उनलाई तोपखानाको कप्तान दिएपछि उनी पुनः जागिरे हुन पुगेका थिए। जागिरे भएपछि उनले राजपरिवारको आँखामा पर्नको लागि अनेकौं वीरता देखाए, जसमा वि.सं. १९९८ मा दहचोक जङ्गलमा [[चितुवा]] काट्ने, मातेको हात्तीलाई नियन्त्रण गर्ने, त्रिशूली [[देवीघाट]]को झगडा मिलाउने, तत्कालीन युवराज सुरेन्द्रको आठपहरिया छँदा [[विदुर नगरपालिका|त्रिशुली बजार]] भ्रमणका सिलसिलामा [[त्रिशूली नदी|त्रिशूली]]मा हामफाल्ने, वि.सं. १८९९ वैशाखमा बाह्रवर्षे इनारमा हामफाल्ने लगायतका काम गरेका थिए। आफ्नो प्रारम्भिक दिनमा जङ्गबहादुर लफङ्गा, जुवाडे रहेको भएता पनि आफ्नो साहस, वीरता र चतुरपनका कारण नेपालको इतिहासमा एक सफल नायकका रूपमा चिनिने गर्छन्। == वृत्ति == === युवराज सुरेन्द्रको अङ्गरक्षक === नेपालका तत्कालीन [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|युवराज सुरेन्द्रको]] स्वभाव रोमाञ्चकारी र सनकपुर्ण थियो। उनको अङ्गरक्षक रूपमा कार्य गर्दा जङ्गबहादुरले युवराजद्वारा दिइएको जोखिमपूर्ण, साहसिक र खतरनाक आदेशहरू पालना गर्नुपरेको थियो। जसमा [[त्रिशूली नदी|त्रिशुली नदी]]मा घोडासहित हाम फाल्ने, [[धरहरा]]बाट हाम फाल्ने, बाह्र वर्षे इनारमा हामफाल्ने जस्ता आदेश रहेको थियो। यस्तै वीरतापूर्वक कार्यको सराहना गर्दै उनलाई तत्कालीन राजा राजेन्द्रको आठपहरियामा नियुक्त गरिएको थियो। त्यहाँ काम गरेर अनुभव बटुलेपछि उनलाई तत्कालीन राजा राजेन्द्रले [[कुमारी चोक]]को काजी नियुक्त गरेका थिए जहाँ काम गर्दा उनले देशको आर्थिक स्थितिको ज्ञान पाएका थिए। === माथवरसिंहको हत्या === ''मुख्य लेख : [[माथवरसिंह थापा]]'' वि. सं. १९०१ मा माथवरसिंह थापा काठमाडौ फर्केपछि देशमा शान्ति व्यवस्थाको आगमन हुने अड्कलबाजी गरिएको थियो। जङ्गबहादुर कुँवरका काकाका छोरा देवीबहादुर कुँवर एउटा राजनीतिक अपराधमा फसेका थिए। यिनलाई प्राणदण्द दिइने निश्चित प्रायः थियो। यिनलाई बचाइन आवश्यक सहयोग गर्न जङ्गबहादुरले आफ्ना मामा माथवरसिंह थापा सँग आग्रह पनि गरेका थिए। चाहेका भए मुख्तियार माथवरसिंह थापाले कप्तान देवीबहादुर कुँवरलाई प्राणदण्डको सजायबाट बचाउन पनि सक्थे। तर चाहेनन्। फलस्वरूप उनलाई प्राणदण्ड मिलेको थियो। यस घटना बाट जङ्गबहादुर कुँवर आफ्ना मामा मुख्तियार माथवरसिंह थापा सँग क्रुद्ध थिए।<ref>{{cite book|title=[[अब यस्तो कहिल्यै नहोस्]] |author=[[बाबुराम आचार्य]] |page=१४४ |date=माघ २०७५ |publisher=फाइनप्रिन्ट बुक्स |isbn=978-9937-665-40-7|url=}}</ref> मामा माथवरसिंहको सहानुभूति पाएर राजदरबारसँग नजिक भएका जङ्गबहादुर, आफ्नो मामाको आगमनपछि उनीहरूको सम्बन्धमा कटुता आएको थियो। सोही कटुताको परिणामस्वरूप जङ्गबहादुरले आफ्नै मामा माथवरसिंहको वि. सं. १९०२ जेठ २ गतेका राति राजदरबारमा गोली हानेर हत्या गरेका थिए। माथवर सिंहको हत्या गरेपछि जङ्गबहादुरसँग उनकी आमाले नबोल्ने अठोट गरेकी थिइन्।<ref name=":2">प्राचीन नेपाल २५-०१ (नेपाल देशको इतिहास)</ref> राजनीतिक अस्थिरताका बीच [[फत्तेजङ्ग शाह|फत्तेजङ शाह]]को नेतृत्वमा मन्त्रिमण्डल विस्तार गरिएको थियो। उनले प्रधानसेनापति [[गगनसिंह भण्डारी|गगनसिंह]]लाई ७ [[रेजिमेन्ट]]को अधिकारी, [[अभिमानसिंह राना मगर|अभिमानसिंह रानामगर]]लाई ३ [[रेजिमेन्ट]]को अधिकारी र जङ्गबहादुरलाई ३ रेजिमेन्टको अधिकारी बनाएका थिए। मामाको हत्या गरेपछि दरबारको शासन व्यवस्थामा आफ्नो कद बढ्ने सोचेका थिए तर उनी चौथो श्रेणीको भारदारमा परेका थिए। आफ्नो महत्त्वाकांक्षाको कारणले गर्दा जङ्गबहादुरले राजा र रानीलाई खुसी पार्न विभिन्न प्रयत्न गरेका थिए।<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२२६-२२७|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> आफ्नो मामाको हत्या गरेपछि उनकी आमा गणेशकुमारीले जङ्गबहादुरसँग नबोल्ने प्रतिज्ञा गरेकी थिइन्। === गगनसिंहसँगको सम्बन्ध === [[गगनसिंह भण्डारी]] तत्कालीन राजाको एकदमै नजिक रहेका थिए। तत्कालीन रानी [[राज्यलक्ष्मी देवी|राज्यलक्ष्मी]]को विश्वास पात्रको रूपमा रहेको गगनसिंह र रानीबीच प्रेम रहेको हल्ला समेत दरबारमा सुनिएको थियो। गगन सिंह र तत्कालीन रानीको सम्बन्धलाई तत्कालीन राजा राजेन्द्र तथा तत्कालीन युवराज सुरेन्द्रले मन पराएका थिएन्न्। जङ्गबहादुर र युवराजबीच गहिरो सम्बन्ध रहेको थियो। यसै कारणले गर्दा गगन सिंह र जङ्गबहादुर बीच राम्रो सम्बन्ध रहेको थिएन। [[डायमनशमशेर राणा|डायमनसम्शेर राणा]]ले आफ्नो उपन्यास 'सेतो बाघ'मा गगन सिंहको हत्या राजा राजेन्द्र र युवराज सुरेन्द्रको आदेशमा जङ्गबहादुरले गरेको उल्लेख गरेका छन्। यस हत्याकाण्डको कारणले रानी आवेशमा आएर उनको हत्यारा खोज्ने निहुँमा आयोजना गरेको सभामै विध्वंशकारी [[कोत पर्व]] मच्चिन गएको थियो जसको परिणामस्वरूप नेपालको तत्कालीन राजनीतिमा जङ्गबहादुर शक्तिशाली भएर निस्केका थिए। यी विषयहरूलाई अध्ययन गर्दा जङ्गबहादुर तथा गगन सिंह बीच एक प्रतिसपर्धीको सम्बन्ध रहेको अड्कल गर्न सकिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://bishalnepal.com/%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%A3-%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%B8/ |title=इतिहासको सम्रक्षण गरियोस |website=बिशाल नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2020-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018012907/http://bishalnepal.com/%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%A3-%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%B8/ |archive-date=2018-10-18 }}</ref> === कोत पर्व === {{main|कोत पर्व}} तत्कालीन रानी [[राज्यलक्ष्मी देवी]]को विश्वासपात्र गगनसिंहको हत्यारा पत्ता लगाउनको लागि कोतमा वि.सं. १९०३ भदौ महिनाको ३१ गते राति भारदारहरूहरूलाई बोलाइएको थियो। सोही सभामा भारदारहरूबीच विवाद हुँदा मच्चिएको यो काण्डले तत्कालिन नेपालको अस्थिर राजनीतिलाई १०४ वर्षे [[राणा वंश|राणा शासन]]तिर सुम्पेको थियो।<ref>{{Citeweb|url=https://ekantipur.com/ampnews/2016-09-17/20160916181521.html|title=कोतपर्वको १७० वर्ष : इतिहासको त्यो पाठ|last=मानन्धर|first=त्रिरत्न|date=२०७३ असोज १|website=कान्तिपुर दैनिक|publisher=|accessdate=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625072624/https://ekantipur.com/ampnews/2016-09-17/20160916181521.html|archive-date=2021-06-25}}</ref> [[गगनसिंह भण्डारी|गगनसिंह]]को हत्यारा पत्ता लगाउनको लागि सबैभन्दा पहिले [[अभिमानसिंह राना मगर|अभिमान सिंह राना मगर]]लाई मारेपछि त्यहाँको स्थिति चर्किदै हात हालाहाल र गोली हानाहान हुँदा त्यस समय नेपालका प्रधानमन्त्री [[फत्तेजङ्ग शाह]], काजी [[दलभञ्जन पाँडे]], कर्पदार काजी [[वीरकेशर पाँडे]] लगायतका ३१ जनाको हत्या भएको थियो। यस घटनामा कुल ११ चौतारिया, ६ पाँडे, ३ थापा र ११ अन्य क्षेत्रीय भारादारको हत्या भएको थियो। यस घटनापछि रानी राज्यलक्ष्मी देवीको मौखिक हुकुमले जङ्गबहादुरलाई प्रधानमन्त्री र प्रधानसेनापति बनाइएको थियो। वि.सं. १९०३ असोज २ गते तत्कालीन राजा राजेन्द्रबाट लालमोहर पाएपछि जङ्गबहादुर नेपालको आधिकारिक मुख्तियार बन्न पुगेका थिए।<ref>{{Citeweb|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/170836-1549614960.html?click_from=trending|title=महाराजकी जय !|last=गौतम|first=युवराज|date=२०७५ माघ २५|website=नागरिक न्युज|publisher=|accessdate=}}</ref> == प्रधानमन्त्री == === भण्डारखाल पर्व === {{main|भण्डारखाल पर्व}} [[कोत पर्व]]पछि [[राज्यलक्ष्मी देवी|रानी लक्ष्मीदेवी]]को मन जितेर प्रधानसेनापति बन्न सफल भएका जङ्गबहादुरले [[माथवरसिंह थापा]]को हत्या गरे जस्तै युवराज सुरेन्द्रको हत्या गरि रणेन्द्रलाई गद्दीमा राख्न आवश्यक प्रबन्ध गर्न दबाब दिएकी थिइन्। रानीले जङ्गबहादुरबाट आफ्नो उद्देश्य पुरा हुने विश्वास गरेता पनि जङ्गबहादुरले मामा माथवरसिंह थापाले झैँ रानीको आदेश उल्लङ्घन गरेका थिए। यसैको निहुँमा रानीले वि.सं. १९०३ कात्तिक १२ गते [[हनुमान ढोका|हनुमानढोका]]को भण्डारखाल [[बगैँचा]]मा भोजको आयोजना गरेकी थिइन्। सोही भोजमा जङ्गबहादुर र उनका भाइहरूलाई विष मिसिएको खाना खुवाएर हत्या गर्ने योजना बनाएको कुरा [[पण्डित विजयराज]]ले पोल खोले पछि जङ्गबहादुरले आफ्ना विरोधीहरूको संहार गरेका थिए। यस घटनापछि यो षड्यन्त्रमा सामेल रहेका बिरध्वज बस्नेत लगायतलाई हत्या तथा कैद गरिएको थियो भने रानीको सम्पूर्ण अधिकार खोसेर देश निकाला गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/5170|title=६४ साल पर्व|last=|first=|date=२०७४ भदौ २४|website=हिमाल खबर|publisher=|accessdate=}}</ref> === अलौ पर्व === {{main|अलौ पर्व}}[[भण्डारखाल पर्व]] भएपछि तत्कालीन राजा राजेन्द्र विक्रम शाह आफ्नो रानीसँगै केही समयका लागि काशी गएका थिए।<ref>{{Citeweb|url=https://www.bbc.com/nepali/news-48124207|title=नेपालमा पनि यी राजाले गद्दीत्याग गरेका थिए|last=|first=|date=२०१९ मे २|website=बिबिसी नेपाली सेवा|publisher=|accessdate=}}</ref> तत्कालीन राजा र उनका भारदारहरू काशीमा षड्यन्त्र बनाउनमा व्यस्त रहेकाले प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुरले वि. सं. १९०४ मा राजालाई पदच्युत गरि युवराज सुरेन्द्रलाई गद्दीमा राखेका थिए। जङ्गबहादुरले राजासँगै पठाएका आफ्ना गुप्तचरहरूद्वारा काशीमा भएका सबै षड्यन्त्र एवम् योजनाको बारम्बार जानकारीकै आधारमा राजाका सैनिक टोलीहरूलाई [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगन्ज]] नजिकै [[अलौ]] भन्ने ठाउँमा बाटो ढुकी सबैको हत्या गरेका थिए र राजा राजेन्द्र शाहलाई गिरफ्तार गरेर नजरबन्दमा राखिएको थियो। यो पर्वलाई नेपालको इतिहासमा 'अलौ पर्व' भनेर उल्लेख गरिएको छ।<ref>{{Citeweb|url=https://www.souryaonline.com/2019/08/263078.html|title=गौरवपूर्ण इतिहास र धिक्कार योग्य वर्तमान|last=कार्की|first=अञ्जु|date=२०७६ साउन २८|website=|publisher=|accessdate=}}</ref><ref>{{Citeweb|url=https://nepalmag.com.np/memoir/2019/08/09/20190809132054|title=शाह राजाका सत्तापलट|last=जोशी|first=हरिराम|date=२०७६ साउन २४|website=नेपाल पत्रिका|publisher=|accessdate=}}</ref> ===राणाजी=== वि. सं. १९०५ वैशाख महिनाको १३ गते तत्कालीन राजा सुरेन्द्रबाट तत्कालीन प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुर लगायत उनका सबै वंशजहरू भारतको [[चित्तौडगढ]]बाट राजपूत राणाजीका सन्तानहरू रहे भएका र [[कास्की राज्य|कास्की]] आएर [[गोरखा राज्य|गोरखा]]बाट देशको सेवा गरेको कुरा मान्यता गराएर 'राणाजी' भन्न पाउने गराएकोले सो उपरान्त जङ्गबहादुर र उनका सबै वंशजहरूलाई राणाजी भन्न थालिएको थियो।<ref>पुरूषोत्तमशमशेर जबरा, श्री ३ हरूको तथ्यवृतान्त </ref> === युरोप भ्रमण === {{main|जङ्गबहादुर राणाको युरोप भ्रमण}} {{wide image|Jangabahadur Horse Riding Statue.jpg|400px|[[टुँडिखेल]], सुन्धाराबाट त्रिपुरेश्वर जाने मोडमा रहेको [[जङ्गबहादुर राणाको घोडचढी सालिक|जङ्ग बहादुरको शालिक]]|45%|right|alt=जङ्गबहादुरले युरोप भ्रमणका बेला वि.सं. १९०७ भदौ १० गते [[फ्रान्स]]को सर्टरी मैदानमा सैनिक परेड हेर्न घोडा चढेर अघि बढ्दा घोडालाई नियन्त्रणमा ल्याई पछाडि फर्केको क्षणलाई स्मरण गराउन यो सालिकको निर्माण गरिएको थियो। यो सालिकको अनावरण वि.सं १९३८ मा गरिएको थियो भने सालिकको उद्घाटन वि.सं. १९४२ असारमा [[रणोद्दिप सिंह बहादुर राणा|श्री ३ रणोद्दिप सिंह]]ले तत्कालीन राजा [[पृथ्वी वीरविक्रम शाह|पृथ्वी वीर बिक्रम शाह]]को उपस्थितिमा गरेका थिए। वि.सं. २०१७ मा सडक विस्तार गर्ने क्रममा यो सालिक स्थानान्तरण गरिँदा जङ्गबहादुरको सालिकको हातमा रहेको तरबार भाँचिएको थियो।}} शाही राजदूतको रूपमा वि. सं. १९०६ साल माघमा युरोप भ्रमण जान लागेका जङ्गबहादुरले नेपालको राजनीतिक व्यवस्थालाई सामान्य बनाइ राख्न भाइ [[बमबहादुर राणा|बमबहादुर]]लाई कार्यवाहक प्रधानमन्त्री र [[बद्री नरसिंह राणा|बद्रीनरसिंह]]लाई कार्यवाहक प्रधानसेनापतिको जिम्मेवारी दिएका थिए।<ref>{{Citeweb|url=https://www.himalkhabar.com/news/119343|title=जङ्गबहादुर राणाको स्त्री–मोह|last=दिक्पाल|first=राजकुमार|date=२०७७ असोज २४|website=हिमाल खबर|publisher=|accessdate=}}</ref> उनको भ्रमण दलमा २ जना कर्णेलहरू [[जगत शमशेर राणा|जगत शमशेर]], [[धीर शमशेर राणा|धीर शमशेर]], १ जना कप्तान राम मेहर अधिकारी, ३ जना काजी करवीर खत्री, हेमदल थापा, डिल्लीसिंह बस्न्यात, ३ जना लप्टन लाल सिंह खत्री, करवीर खत्री, भीमसेन राना, ३ जना सुब्बा सिद्धिमान, सोम नरसिंह, सुबेदार दलमर्दन थापा गरि एक वैद्य चकृपाणी, एक कलाकार भाजुमान चित्रकार, ४ जना भान्से, १२ जना नोकर र १० जना सहयोगी रहेका थिए।<ref>{{Citeweb|url=https://www.onlinekhabar.com/2019/08/789090|title=जङ्गबहादुर राणाको त्यो बेलायत यात्रा|last=नेपाल|first=ज्ञानमणी|date=२०७६ भदौ २|website=अनलाइन खबर|publisher=|accessdate=}}</ref><ref>{{Citeweb|url=https://nagarikkhabar.com/2019/06/3761/|title=प्रधानमन्त्री ओलीको ‘जङ्गबहादुरको झल्को दिने’ युरोप भ्रमण|last=अधिकारी|first=मदन कुमार|date=२०१९ जुन १२|website=नागरिक न्युज|publisher=|accessdate=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210617091051/https://nagarikkhabar.com/2019/06/3761/|archive-date=2021-06-17}}</ref> ठुलो दलबल सहित नेपालबाट प्रस्थान गरेका यिनीहरू बिहारको [[पटना]]मा [[२१ तोपको सलामी|१९ तोपको सलामी]] दिएर स्वागत गरिएको थियो। पटनाबाट [[कोलकाता|कलकत्ता]] पुगेपछि समेत उनीहरूलाई सोही प्रकारको [[२१ तोपको सलामी|सलामी]] दिइएको थियो। कलकत्तामा उनले शाही कार्यक्रममा भाग लिनुका साथै लर्ड र लेडी डालहाउजीसँग भेट गरेका थिए। कलकत्ताबाट पानी जहाजमा सामुद्रिक मार्ग प्रयोग गर्दै [[चेन्नई|मद्रास]], [[श्रीलङ्का]] र इडेन हुँदै [[स्वेज नहर]] पुगेका थिए। [[इजिप्ट]]मा [[कायरो]] र एलेक्जेन्ड्रिया भ्रमण गरेपछि जङ्गबहादुर र उनको टोलीले अब्बास प्रथमसँग भेट गरेका थिए। अन्तत जङ्गबहादुरको टोली वि. सं. १९०७ साल जेठमा [[इङ्ल्यान्ड|बेलायत]]को साउथ ह्याम्पटन पुगेको थियो। बेलायत भ्रमणको क्रममा राजकीय भेटघाट लगायतका काम गर्दै जङ्गबहादुर र उनका दलले बेलयातको शासन प्रणाली, सैन्य संरचना, कारागार लगायतका महत्वपूर्ण विषयको अध्ययन गरेको थियो। बेलायत पछि फ्रान्स पुगेका जङ्गबहादुरले त्यहाँ समेत शक्ति सम्बन्धी ज्ञान लिएका थिए।<ref>{{Citeweb|url=https://lokaantar.com/story/31254/2017/12/30/jangabahadur|title=जङ्गबहादुरको युरोप भ्रमण : लण्डनमा सडक बढार्ने नेपालीसँग भेट, फ्रान्समा राष्ट्रपतिलाई चोटिलो जवाफ|last=अधिकारी|first=ध्रुबहरी|date=२०७४ पुस १५|website=लोकान्तर|publisher=|accessdate=}}</ref> [[युरोप]]का दुई शक्तिशाली राष्ट्रहरूको भ्रमण र निरीक्षण गरेपछि जङ्गबहादुरले ब्रिटिससँग मेलमिलाप र सहकार्य गेरेर अगाडि बढ्ने नीति सकार गरेका थिए।<ref>[http://himalkhabar.com/news/8639 जङ्गबहादुरको द्वैधनीति]</ref> === मुलुकी ऐन १९१० === ''मुख्य लेख : [[मुलुकी ऐन]]'' मुलुकी ऐनलाई नेपालको पहिलो लिखित<ref>[http://www.lawcommission.gov.np/documents/2015/08/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%90%E0%A4%A8-%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%A7%E0%A5%A6.pdf/ मुलुकी ऐन] नेपाल कानुन आयोग</ref> र संहिताबद्ध राष्ट्रिय कानुनको दर्जा प्राप्त छ। यसलाई वि.स. १९१० पुस ७ गते जारी गारिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=454 |title=मुलुकी ऐन |access-date=2020-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201014171328/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=454 |archive-date=2020-10-14}}</ref><ref>[http://www.moljpa.gov.np/wp-content/uploads/2018/02/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%90%E0%A4%A8-1.pdf मुलुकी ऐन १९१०] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116123748/https://www.moljpa.gov.np/wp-content/uploads/2018/02/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%90%E0%A4%A8-1.pdf |date=2023-11-16 }}</ref> जङ्गबहादुरले बेलायातको यात्राबाट फर्केपछि युरोपको कानुनी अभ्यासको प्रेरणाले यो ऐन बनाएका थिए। यो नितान्त मौलिक कानुन र हिन्दु दर्शनमा आधारित रहेको छ। यो कानुनको मुख्य उद्देश्य जातिको आधारमा अपराधीहरूलाई सजायको व्यवस्था गर्नु रहेको थियो।<ref>पुस्तकको नाम, पृष्ठ, प्रकाशक, ISBN</ref> === नेपाल तिब्बत युद्ध / थापाथली सन्धि === ''मुख्य लेख :'' [[अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्ध|तेश्रो नेपाल तिब्बत युद्ध]] [[बेत्रावती सन्धि|बेत्रावती सन्धी]] अनुसार सन् १८४७ मा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै सौरथसिंह पन्तको नेतृत्वमा नेपाली सैनिक मिसन [[चीन]] गएको थियो। वि.सं. १९०९ मा गएको पेकिङ प्रतिनिधि मण्डल मध्ये १९११ बैशाख मा लेफ्टिनेन्ट भीमसेन कुँवर मात्र फर्के। अरूलाई भोटेहरूले लुट्दा र खानबस्न नदिँदा सबै बाटैमा मरे। नेपालबाट गएको उक्त १३औँ मिसनका ४० देखि ४५ सदस्यहरूमध्ये भीमसेन राना मात्र सन् १८५२ मा स्वदेश फर्कन सफल भएका थिए। दलको मुख्य सैनिक मध्येका काजी गम्भीरसिंह अधिकारी, उपनेता सरदार शमशेर थापासहितले चीन र [[तिब्बत]]मा पाएको हैरानीका कारण मृत्युवरण गरेका थिए।<ref>{{Cite news|url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/45914/2020-06-23|title=पुर्खाले झेलेको चीन|date=|access-date=2020-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807221408/https://nayapatrikadaily.com/news-details/45914/2020-06-23|archive-date=2020-08-07|publisher=नयाँ पत्रिका}}</ref><ref>[https://nayapatrikadaily.com/news-details/45914/2020-06-23 पुर्खाले झेलेको चीन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200810054810/https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/45914/2020-06-23 |date=2020-08-10 }}</ref> भीमसेन रानाले जङ्गबहादुरको अगाडि तिब्बती भोटेहरूको अपमान र दुर्व्यवाहारको वर्णन गरेपछि जङ्गबहादुरले तिब्बत/भोटमाथि आक्रमण गरेर ठीक पार्ने निर्णय गरेका थिए। [[सुगौली सन्धि]]को कारणले आफ्नो अभिन्न भूभाग गुमाउन परेकोले भोटलाई जितेर राजा र प्रजालाई खुसी पार्ने दाउमा जङ्गबहादुर कम्मर कसेका थिए।<ref name=":0">{{Cite book |last=Pramode S. J. B. Rana (Pramode Shamshere J. B. Rana), 1932- |url=https://www.worldcat.org/oclc/60391882 |title=Rāṇāśāsanako vr̥ttānta |date=[2004] |publisher=Ramā Rāṇā |isbn=99946-30-72-5 |location=Kāṭhamāḍauṃ |oclc=60391882|pages=31, 32, 44}}</ref> [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध]]को अन्त्य गर्न भएको [[बेत्रावती सन्धि|बेत्रावती सन्धी]] पूर्ण रूपमा चिनियाँहरूको पक्षमा थियो। एक वर्षसम्म चलेको [[अन्तिम नेपाल तिब्बत युद्ध]]को अन्त्य [[थापाथली सन्धि]] भएपछि सकिएको थियो। युद्धको परिणामस्वरूप भएको सन्धिको कारण तिब्बतले नेपाललाई प्रत्येक वर्ष १०,००० रकम तिर्नुपर्ने रहेको थियो। === श्री ३ महाराज लालमोहर === तत्कालीन राजा सुरेन्द्रबाट वि.सं. १९१३ साउन २२ का दिन जङ्गबहादुरलाई [[कास्की राज्य|कास्की]] र [[लमजुङ राज्य|लमजुङ]]को महाराज घोषित गरिएको थियो। उक्त घोषणाको आधारमा जङ्गबहादुर र उनको परिवारमा त्यहाँको महाराजको उपाधि, दुई जिल्लाहरू लगायत देशको पश्चिममा रहेको [[महाकाली अञ्चल|काली]] र पूर्वमा [[मेची अञ्चल|मेची]]सम्मको राज्य सञ्चालनको सम्पूर्ण अधिकार प्रयोग गर्न सम्पत्तिको भोग चलन हस्तान्तरण हुने भनिएको थियो। यस बाहेक उनलाई जीवन र मृत्युको अधिकार, सरकारका सबै तहका कर्मचारीहरूलाई नियुक्त र बर्खास्त गर्नसक्ने अधिकार, कुनै पनि विदेशी राष्ट्रसँग सन्धिपत्रमा हस्ताक्षर गर्ने अधिकार, [[युद्धको घोषणा]] र शान्ति सम्झौता गर्नसक्ने अधिकार, दोषीमाथि दण्ड सजाय तोक्न सक्ने अधिकार, नयाँ कानुनको निर्माण र पुरानो कानुन (देवानी, फौजदारी र सैनिक अधिकार) खारेज गर्नसक्ने अधिकार दिइएको थियो। माथि उल्लेख गरिएका सम्पूर्ण अधिकार जङ्गबहादुरको मृत्यु पश्चात उनका भाइ र उनका छोराहरूमा हस्तान्तरण हुँदै जाने पनि घोषणापत्रमा राखिएको थियो। यससँगै राजाबाट समेत राज्य सञ्चालन गर्दा हुनसक्ने आन्तरिक वा बाह्य मामिलामा गल्ती वा अपराधलाई निसर्ग गर्ने अधिकार समेत जङ्गबहादुरलाई दिइएको थियो।<ref>जङ्गबहादुरको जीवन यात्रा लेखक: पद्मजङ्ग राणा अनुवादक :रामबहादुर पहाडी</ref> १९२४ माघ २२ मा जङ्गबहादुरले आफ्नो नाउँमा तल लेखिएको लालमोहर गराए- <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |<center>'''श्री ५ महाराजधिराज सुरेन्द्र,श्री ५ महारजधिराज राजेन्द्र, श्री ५ महारजधिराज वलीअहद त्रैलोक्यबाट<br>श्री ३ महारज जङ्गबहादुर राणाजीके...<br>कंपू पल्टन कम्पनी भारादार जंगी मुलुकी निजामती गैर्हका नाउमा तिमीहरूले जो उर्दि देउला, सो उर्दि बजाउनु, हामीबाट अर्को कमान उर्दि बक्स्या पनि कबुल नगर्नु, तिम्रा उर्दि कमानमा नरहन्यालाई जातअनुसारको सजाय गर्न्याछन्. ...<Br>इति संवत् १९२४ साल माघसुदि १० रोज २ शुभम्'''</center> | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> यो लालमोहर पछि शाह वंश नाम मात्रको राजा र श्री ३ नै नेपालको सर्वेसर्वा हुने भयो। श्री ५ को आदेशलाई श्री ३ ले खारेज गर्न सक्ने भए। ===भारतीय सिपाही बिद्रोह, सन् १८५७=== भारतमा अङ्ग्रेज शासनप्रति असन्तोषको भावना सन् १८५० ताका प्रारम्भ भएको थियो। यसैबीच 'सिपाही विद्रोह'का नामले स्वतन्त्रता सङ्ग्राम सुरु भयो। यो विद्रोह दमन गर्न [[इस्ट इन्डिया कम्पनी|इस्ट इन्डिया कम्पनी सरकार]]को अनुरोधमा नेपालले २ जुलाई १८५७ मा ६ रेजिमेन्ट [[भारतीय सिपाही विद्रोहमा शाही नेपाली सेना|गोर्खाली फौज]] अङ्ग्रेजको सहायतार्थ भारततर्फ पठायो। यसका साथै लर्ड केनिङको अनुरोध अनुसार, जङ्गबहादुर आफैँ तीन पल्टन सेना लिएर १० डिसेम्बर १८५७ मा लखनऊतर्फ प्रस्थान गरे। तिनले [[गोरखपुर]] देखि लखनऊसम्मका विभिन्न स्थान नियन्त्रणमा लिई विद्रोही जत्थालाई १० मार्च १८५८ सम्ममा पूर्णरूपले लखनऊबाट हटाई अङ्ग्रेजी प्रभुत्व कायम गरे। गोर्खाली फौज नेपाल फर्कदा 'लखनऊ लुट' गरी आए भन्ने पनि इतिहासमा चर्चा गरिएको छ। यस बारे बि.सं. १९३२ बैशाख ९ गते मङ्गलबार स्थापित गरिएको कालमोचन घाटको शिलापत्रमा जङ्गबहादुरले यसरी बर्णन गरेका छन्। <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |'''श्रीनेपाल मुलुकका माहाजन रयेत ...''' '''... आउन्या हिन्दुस् थान् मा रह्याका बृटिस् सर्कारका फौज औ जगाजगाका राजारजौताहरू उठी बृटिस् सर्कारसँग हंगमा गरि जगाजगामा रह्याका मिम् बाबा: बाबिहरूलाई मार्दा अस्त्रिहत्या बालहत्या गर्याको हेरिरहन मुनासिब छैन भनि आफ्नु ४१ वर्षको उमेर हुदा बृटिस् सर्कारका मद्दतनिमित्त आफ्ना फौज पठाइ हंगमा गर्न्या रेबिलहरूसँग लडाञी गरि फेरि भारि फौज लि आफै गै लडाञी गरि गोरषपुर फत्त्ये गरि बृटिस् सर्कारका कम्यांडर इन चिफसँग सामेल भै लषनौ लडाञी गरि लषनौ फत्त्ये गरि यस्तै रितले रेबिल्हरूसँग २५ लडाञी गरि आफ्ना अकल् र ज्मामर्दिले बृटिस् सर्कारसँग दोस्ति बढाउदा ७२ सालमा बृटिस् सर्कारतर्फ गयाको नेपालका पश्र्वीम् तर्फको मुलुक् बृटिस् सर्कारबाट श्री नेपालसर्कारमा सपुर्त गराई बेलायत्का कुईन् बादसाहबात वजिरका नाउमा: जि:सि:बी भंन्या इलाकाप र तक्मा षलिता ...''' '''इति सम्वत् १९३१ साल मिति चैतशुदि १५ रोज ३ शुभम्''' | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> ===नयाँ मुलुक फिर्ता=== {{main|नयाँ मुलुक}} [[चित्र:Naya_Muluk.png|thumb|300x300px|१८६० ई० मा नेपालले गुमेको पश्चिमी तराई फिर्ता पाए पछि "नयाँ मुलुक" भनेर चिनियो]] जङ्गबहादुरको गुणको बदला नेपाललाई के गरेर चुकाउने भन्ने कुरो भारतका बृटिस शासकहरूमा धेरै सर-सल्लाह भयो। अन्त्यमा [[सुगौली सन्धि]]द्वारा हरण गरिएको राप्तीदेखि काली नदीसम्मको मैदानी भाग नेपाललाई फिर्ता गर्ने निधो भयो। त्यसबेला नयाँ मुलुकका रूपमा चिनिने बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुर जिल्लाको सीमारेखा २७८ किलोमिटर रहेको छ भने यसको क्षेत्रफल ९ हजार २ सय ७ वर्गकिलोमिटर छ। महत्त्वपूर्ण कुरा के रहेको छ भने जङ्गबहादुरले नयाँ मुलुकरूपी भूमिको नापनक्सा नगरी फिर्ता लिन मानेनन्। यसैकारण ब्रिटिस कमिस्नरद्वारा त्यस क्षेत्रको सर्भेक्षण गरिँदै ७ फिट अग्लो र १० फिट गोलाइ भएको २ सय ५२ जङ्गे खम्बा (जङ्गे पिलर) खडा गरियो। दुई वर्ष लगाएर जङ्गे खम्बाका साथै दसगजा क्षेत्र कायम गरिएपछि मात्रै दुई देशबीच १५ नोभेम्बर १८६० मा [[नेपाल-बेलायत सन्धि, १८६०|सीमा सन्धि]] भयो। सुगौली सन्धिमा नेपालले गुमाएको यो भाग ४४ वर्षपछि नेपालले फिर्ता पायो। यस सन्धिमा [[भारतका गभर्नर जनरलहरूको सूची|भारतका भाइसराय गभर्नर जनरल]] अर्ल केनिङका तर्फबाट लेफ्टिनेन्ट जनरल जर्ज र्‍यामसे र नेपालका महाराजाधिराज सुरेन्द्रविक्रम शाहका तर्फबाट जङ्गबहादुर राणाले १ नोभेम्बर १८६० मा काठमाडौँमा संयुक्त हस्ताक्षर गरेका थिए। यसलाई गभर्नर जनरलले कलकत्तामा १५ नोभेम्बर १८६० मा अनुमोदन गरे। सन्धिको प्रारम्भिक अनुच्छेदमा 'यो भू-भाग नेपाल दरबारबाट खटाइएको कमिश्नरको उपस्थितिमा ब्रिटिस सरकारबाट नियुक्त कमिश्नरले दुई देशबीचको सीमारेखामा सीमांकन गरी पक्की स्तम्भहरू ठड्याई सो सीमाक्षेत्र विधिवत् नेपाली अधिकारीलाई सदाका लागि हस्तारण गरियो। यो सीमाक्षेत्र शान्तमय तरिकाले पुनःस्थापना गरी सदैव नेपालको अधीनमा रहने सुनिश्चितताका लागि दुई राष्ट्रबीच यो सन्धि गरिएको छ' भन्ने विवरण उल्लेख गरिएको छ। जङ्गबहादुरलाई सीमा संरक्षणका दृष्टिकोणमा र नेपालको गुमेको पश्चिमी तराई भाग अङ्ग्रेजबाट फिर्ता लिन उनले गरेको कार्यको सराहना गर्नुपर्छ।<ref>[[बुद्धिनारायण श्रेष्ठ]]</ref> === गोरखाको बुङ्कोट विद्रोह === १९३३ सालमा [[लखन थापा मगर|लखन थापा]]ले गोरखाको बुङ्कोटमा विद्रोह गर्दा त्यहाँ लखनका साथै उनका ६ जना सहयोगीको पनि जङ्गबहादुरले ज्यान लिए।<ref>{{Cite news|url=https://www.himalkhabar.com/news/128465|title=भीमसेन थापा क्रूर कि जङ्गबहादुर?|last=दिक्पाल|first=राजकुमार|date=फागुन ११, २०७८|work=हिमालखबर}}</ref> ==जङ्गबहादुरको हत्या प्रयासहरू== # १९०३ को [[भण्डारखाल पर्व]]<br>रानी लक्ष्मीदेवीले जङ्गबहादुर र उनका भाइहरूलाई भण्डारखालको बगैँचामा भोजको आयोजना गरि जङ्गबहादुरलाई बीष मिसाइएको खाना खान दिई हत्या गर्ने योजना बनाएकी थिइन्। पण्डित विजयराजले सो षड्यन्त्रको पोल खोलेपछि उनले रानीलाई देशनिकाला गराए। # १९०५ बैशाखमा जङबहादुर बागमती नुहाउन जाँदा मकैबारीमा दुई जना लुकेका मानिस पक्रिए। ती पक्रिएपछि बुझ्दा चौतारिया गुरुप्रसाद शाहले हतियार र पत्र सहित पठाएका हत्यारा रहेछन्।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २३८</ref> # वि.सं. १९०७ फागुन ६ गते बेलायत भ्रमण गरी फर्केपछि जङ्गबहादुरको हत्या गर्ने षड्यन्त्र बनेको थियो। सो षड्यन्त्रमा [[बमबहादुर राणा|बमबहादुर]], [[बद्री नरसिंह राणा|बद्री नरसिंह]], जयबहादुर, करवीर खत्री, माहिला साहेबज्यू उपेन्द्रविक्रम सहभागी थिए। बमबहादुरले सो षड्यन्त्रको भण्डाफोर गरे। त्यो कुरा प्रमाणित भएकोले भारत [[प्रयागराज|इलाहावाद]]को जेल-चलान गरी तीन जनालाई सजाय गरियो।<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२३८-२३९|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> # वि.सं. १९०८ पुषमा भोटुसिंह बस्न्यातले जङ्गबहादुर र उनका भाइहरूलाई एकै चिहान पार्ने षड्यन्त्र बनाएका थिए। सो षड्यन्त्रको पोल खुल्दा बस्न्यात सहित तीन जनालाई औलो क्षेत्र चितौनमा पठाई खेती गराए।<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२३९|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> # १९३३ मा [[लखन थापा मगर|लखन थापा]]ले गोरखामा जङ्गबहादुर विरुद्ध सैन्य सङ्गठन गरेका थिए। उनले जङ्गबहादुर गोरखामा आएका बेलामा हत्या गरि अधिराजकुमार उपेन्द्रलाई राजा बनाई शासन सत्ता हत्याउने षड्यन्त्र गरेका थिए। == सन्तानहरू == [[चित्र:Gajaraj Singh Thapa and wife.jpg|thumb|ज्वाइँ गजराजसिंह थापा र छोरी बदनकुमारी]] उनका १३ छोराहरू र २० छोरीहरू थिए; <ref>{{Cite web |title=Lambjang and Kaski GENEALOGY |url=https://royalark.net/Nepal/lamb3.htm |access-date=2026-03-02 |website=royalark.net|language=en}}</ref> # भीम प्रताप जङ्ग राणा #[[जगतजङ्ग राणा]] #[[जीतजङ्ग राणा|जितजङ्ग राणा]] # पद्म जङ्ग राणा # बबर जङ्ग राणा # रणवीर जङ्ग राणा त्यस्तै जेठी छोरी बदन कुमारीको विवाह कर्णेल [[गजराजसिंह थापा|गजराज सिंह थापा]]सँग भएको थियो। ३ छोरीहरूको विवाह युवराज [[त्रैलोक्य वीरविक्रम शाह|त्रैलोक्य विक्रम शाह]]सँग भएको थियो। केहीको बझाङी राजा विक्रम बहादुर सिंह र युवराज धीरेन्द्र र नरेन्द्रसँग भएको थियो। [[चित्र:Rana Jodha Jung Bahadur.jpg|thumb| भारतीय सेनाका कमाण्डिङ कर्णेल रणयोद्धा जङ्ग राणा, जङ्गबहादुरका वंशज]] ===उत्तराधिकारीको रोलक्रम === १९२४ माघ सुदि १० रोज २ मा जङ्गबहादुरले [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|श्री ३ महाराज र प्रधानमन्त्रीको उत्तराधिकारीको रोलक्रम]] बनाए। उनले आफु पछि आफ्ना भाइहरूलाई राखे तर आफ्ना छोराहरू पछि भतिजाहरूलाई नराखी नातीलाई राखे। नातिपछि को रोलक्रममा भतिजाहरूलाई राखे। उनको यो अबैज्ञानिक रोलक्रमको नियमले राणा खलकमा जंग खलक र शमशेर खलक बीच वैमनस्यता सुरु भयो। यसैको नतिजास्वरुप [[४२ सालको पर्व]] घट्यो जसमा शमशेर खलकले जङ्गबहादुरका छोरा जगतजंग, नाति युद्धप्रतापजंगको हत्या गरे। बाँकी जंग खलकहरूलाई काठमाडौँबाट निर्वासित गरियो।<ref>पूर्णिमा ८७ पूर्णाङ्क २२ वर्ष ३ अङ्क सम्पादक महेशराज पन्त, दिनेशराज पन्त। </ref> == रङमन्च == [[चलचित्र बसन्ती]] [[सेतो बाघ (उपन्यास)|चलचित्र सेतो बाघ]] == मृत्यु == वि.सं. १९३३ मा श्री ३ जङ्गबहादुरलाई '''Prince of Wales''' सँग नेपाल आएका '''Dr. Fayrer''' ले मुटुनजिक बोसो जमेको हुँदा त्यो क्रम बढ्दै गए छिटै मृत्यु हुन सक्ने भविष्यवाणी गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/129509|title=जङ्गबहादुरको मृत्यु स्वाभाविक कि हत्या?|last=दिक्पाल|first=राजकुमार|date=२७ वैशाख २०७९|website=हिमालखबर|publisher=हिमालमिडिया प्रा.लि|accessdate=१४ जेठ २०७९}}</ref> १९३३ सालमा जङ्गबहादुर सिकारको लागि तराई जाने भए। हनुमानढोका दरबारमा सुरेन्द्र विक्रम शाह महाराजधिराजसित मदेश शिकारमा जान बिदा हुने बेलामा "यस पाला त म निकै गले, शिकारबाट यहाँ फर्केर सरकारको दर्शन गर्न आउन पाउँदिन कि क्या, त्यसैले सरकारसित एउटा विन्ती गर्छु" भनेर जङ्गबहादुरले भन्दा राजा सुरेन्द्र विक्रमले ," के कुरा सम्धी , भन न।" अनि जङ्गबहादुरले भने - "उहिलेको जस्तै गरि सरकारलाई आफ्नो बुइमा चढाएर तल चोकसम्म सवारी चलाउने इच्छा छ।" अनि बोकेर [[नासल चोक]]मा पुर्याई त्यतैबाट बिदा भएर उनी मधेश तिर लागे। फागुन १३ गते रगत बान्ता र झाडा भएर आधा रातमा जेलाई पनि सेतो देख्ने भइ पत्थरघट्टा [[बागमती नदी|बागमती नदि]] तटमा श्री ३ जङ्गबहादुरले प्राण विसर्जन गरे। उनीसँग उनका तीन रानी हिरण्यगर्भकुमारी, पुतलीनानी र मिश्री महारानी [[सती प्रथा|सति]] गए। हिरण्यकुमारीले टोपी, पुतलीनानीले लबेदा र मिश्री महारानीले जुत्तासँग बेग्लाबेग्लै चितामा जलेर जङ्गबहादुरका नाममा सति गए। दागबत्ती दिने काममा पद्मजङ राणाले गरेका थिए।<ref name=":1">नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २४१</ref> फागुन १६ गते दाहसंस्कार भयो।<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२४२|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> ===श्राद्ध=== हरेक वर्ष फागुन शुक्लद्वादशी र सोह्रश्राद्धमा समेतगरी दुई पटक जङ्गबहादुरको श्राद्ध गरिन्छ। जङ्गको श्राद्ध त्रिपुरेश्वरको कालमोचन घाटस्थित ‘जङ्ग हिरण्य हेम नारायण मन्दिर’ हाताभित्र जङ्गबहादुर राणाको शालिकको आड सरकारी खर्चमा गरिन्छ। सरकारी खर्चमा देशमा एकजना जङ्गबहादुरको मात्र श्राद्ध हुने गरेको गुठी संस्थानले गर्छ। सुरुमा उनको श्राद्ध कौसीतोषखाना नामको सरकारी अड्डाले गर्दथ्यो। २०२० सालपछि भने यो श्राद्ध [[गुठी संस्थान]]ले गर्न थालेको हो। ==सुधारहरू== ===प्रशासनिक सुधार=== {{main|राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू}} * वि.सं. १९०८ फागुन १ मा जङ्गबहादुरले हनुमानढोका दरबार भित्रको भण्डारखाल नेर संसद् भवनको (Parliament House) को निर्माण गरे। त्यस ठाउँमा उनले भारदारी कचहरी पनि आयोजना गर्दथे।<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२३९|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> * कौसल अड्डा (भारदारी सभा) र जङ्गी तथा निजामती जागिरदारहरूको नाम, थर र दर्जाको अभिलेख राख्न ‘[[कमाण्डरी किताबखाना|किताबखाना]]’ अड्डा स्थापना<ref>[https://www.pis.gov.np/pages/details/about]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210130080327/https://www.pis.gov.np/pages/details/about |date=2021-01-30 }} राष्ट्रिय किताबखाना सङ्क्षिप्त परिचय]</ref> * घूस खाने र खुवाउनेहरू दुवैको छानबिन गरी सजायका निम्ति धर्मकचहरीको स्थापना<ref>[https://www.nijamatikhabar.com/archives/2957 नेपालको न्यायिक विकासक्रमबारे] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200305164009/https://www.nijamatikhabar.com/archives/2957 |date=2020-03-05 }}</ref>राणाकालमा जङ्गबहादुरले भारदारी कौशल र धर्म कचहरी नामक न्यायालय स्थापना गरेका थिए। उनले १९१० सालमा मुलुकी ऐन जारी गरेका थिए। * मालमोत उठाउन मुखिया ‘चौधरीहरू’ को बन्दोबस्त। आफ्नो क्षेत्रको जग्गा जमिनको मालपोत चौधरीले नउठाए त्यस वापतको पोत उसैले भर्नुपर्ने नियम बसालियो। मालपोत उठाउने काम वापत चौधरीलाई गाउँघरका सानातिना मुद्दामामिलाको छिनोफानो गर्न पाउने अधिकार दिइएको थियो।<ref>[https://www.himalkhabar.com/news/13023 जङ्गबहादुरको उज्याला पाटा]</ref><ref>[http://www.ghatanarabichar.com/46403 जङ्गबहादुरले के गरे, ‘यी’ नेता के गर्दै छन् ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231015184957/https://www.ghatanarabichar.com/46403 |date=2023-10-15 }}</ref> *वि.सं १९२४ मा जङ्गबहादुरले बेलायतको नक्कल गरी आफ्ना रानी र भाइहरूका नारीहरू जम्मा पारी लेडिज कोर्टको स्थापना गरे। त्यहाँ सबैले पालैपालो बोल्ने मौका पाउँथे। तर त्यसै साल अनिकाल परेकोले त्यो लेडिज कोर्टको त्यति महत्त्व नेपालीले बुझेनन्।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २४१</ref> *१९२४ को अनिकाल, विपत्ति आइपरेका समयमा उपयोग गर्ने गरी कौशीअड्डामा आफ्नो तर्फबाट जङ्गबहादुरले ११ करोड रुपियाँ जम्मा गरी प्रत्येक जिल्लामा "धर्मभकारी" खडा गर्ने उर्दी पिटाए।<ref name=":1" /><br>वि.स. १९२५ मा जङ्गबहादुरले भाइ, छोरा, भतिजा, भारदार जङ्गी, निजामती, गुरु, पुरोहित, सन्त, महन्त, साहस–महाजन, भलाद्मी, रैती, दुनियाँ सकललाई जम्मा गराउनका लागि ठाउँ ठाउँमा सूचना टाँस गरे, इस्तिहार जारी गरे, ढ्याङ्ग्रो पिटाए र [[टुँडिखेल]]को ऐतिहासिक खरीको रुखको चौतारामुनि ठुलो भेला गराए। उक्त जनभेलालाई सम्बोधन गर्दै जङ्गबहादुरले भनेका थिए, ‘देशमा सङ्कटकालीन अवस्था आई परेमा, दैवी प्रकोप परेमा मात्र राष्ट्रको ढुकुटी (कौसी तोखाखाना)को प्रयोग गर्नु अन्यथा नगर्नू, बरु पछि हुने शासकले यस ढुकुटीमा थप गर्दै जानू। मैले आजका मितिमा यो ढुकुटीमा जम्मा ११ करोड रूपैयाँ राखिदिएको छु भन्दै सार्वजनिक घोषणा गरे। ===कानुनी सुधार=== *[[मुलुकी ऐन]] जारी<br> यद्यपि त्यो ऐनमा एउटै खालको अपराधमा पनि जातका आधारमा मृत्युदण्ड र फरक कैद सजायको व्यवस्था थियो। * अङ्ग भङ्ग गर्ने कानुन अन्त्य * ‘बोक्सी’ को आरोप लगाउने रुढिवादी पक्षधरहरूलाई दण्ड सजायको व्यवस्था === सामाजिक-आर्थिक सुधार === [[चित्र:Sign Post 2.jpg|thumb|इलाममा राखिएको बोर्ड]] *[[गिद्धेप्रेस]]को स्थापना; यसै प्रेसबाट मुलुकी ऐन छापिएको थियो। *[[जनगणना]] जसमा ५२ लाखको आँकडा निस्किएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/koseli/2018/09/08/1536378025576267.html|title=जङ्गबहादुर जुगको जनगणना|last=|first=प्रा.डा. जनकराज सापकोटा|date=भदौ २३, २०७५|website=कान्तिपुर दैनिक; कोसेली |publisher=कान्तिपुर|accessdate=भदौ २३, २०७५}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://annapurnapost.com/news/143090|title=ठूले लामा, जङ्ग–जनगणना अनि १२२ वर्षअघिको पाइखाना अड्डा|last=|first=प्रा.डा. जगदीशचन्द्र रेग्मी|date=२८ मङि्सर २०७६|website=अन्नपूर्ण|publisher=अन्नपूर्ण|accessdate=२८ मङि्सर २०७६}}</ref> * अविवाहित महिलाले अंश पाउने व्यवस्था * पहाड, मधेश र दुर्गम भेगमा हुलाकको बन्दोबस्त *[[सिंहदरबार वैद्यखाना|वैद्यखाना]]को विस्तार<ref>[https://www.nepjol.info/index.php/JMMIHS/article/view/19182/15689 History of Pharmaceutical Development in Nepal Dharma Prasad Khanal M Pharm PhD]</ref> * बिफर जस्तो घातक रोग विरुद्ध लड्न खोप लगाउने प्रणाली<br>नेपाल आएका बेलायती चिकित्सक ओल्डफिल्डका अनुसार जङ्गबहादुर राणाले पहिलोपटक आफ्ना जेठा छोरालाई सन् १८५० मा बिफरविरुद्धको खोप लगाउन अनुमति दिएबमोजिम उनै ओल्डफिल्डले लगाइदिए । जङ्गबहादुरले १९०६ मा नै बिफर विरुद्ध खोप लगाउने योजना गरे। राज्यभरि नै खोप लगाउने योजनासहित सबैतिर कर्मचारी पठाए। त्यति वेला यो रोग देवीदेउता रिसाएर लागेको भनिन्थ्यो। त्यही रुढिवादी विश्वासका कारण पहाडतिरका जनताले खोप कार्यक्रमको घोर विरोध गरे। तर, श्री ३ जङ्गले कार्यक्रम सफल नै गराए। धेरै प्रयासपछि नेपालबाट सन् १९७७ (२०३२ साल) मा उन्मूलन भयो।<ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/112906?fbclid=IwAR3V1qZ2gDsmdSXTMoeK_FeTTPHnxi6-uzw_k4K-mfPB0nAnEfIMGO5FZxM|title=बिफरको महामारी: देवी खुशी पार्न चक्कुले घाउ पारिन्थ्यो:|last=|first=भैरव रिसाल|date=चैत २४, २०७६|website=हिमालखबर |publisher=हिमालखबर|accessdate=चैत २४, २०७६}}</ref> * १९२३ सालमा ठाउँठाउँमा धर्मभकारी खडा गराएर अन्न जम्मा गर्ने प्रचलन, रशद गोदाम अड्डा (हालको [[नेपाल खाद्य संस्थान]])को स्थापना<ref>[http://www.nfc.com.np/ नेपाल खाद्य तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेड ऐतिहासिक पृष्ठभूमि] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200430194522/http://www.nfc.com.np/ |date=2020-04-30 }}</ref>। वि.सं. १९२६ मा काठमाडौँमा भयंकर अनिकाल पर्दा सरकारले तराईबाट तुरुन्तै चामल झिकाई रु.१ को चार पाथीको दरले बिक्री गर्‍यो। धर्मभकारीका लागि अन्न जोहो गर्न मालपोत लिंदा आधा नगद र आधा जिन्सी लिने गरिएको थियो। यो काम गर्न तराईमा जमिनदार चौधरी र पटवारीलाई, पहाडतर्फ थरी, मुखिया, जिम्मावाललाई तोकिन्थ्यो। * वन संरक्षणका लागि ‘काठमाल’ अड्डा खोली रूख काट्नेहरूलाई सजाय दिने व्यवस्था *[[इलाम जिल्ला|इलाम]] [[चियाखेती|चिया खेती]]को सुरुवात<ref>[https://halokhabar.com/news-details/2248/2019-08-17 नेपालमा चिया खेतीको इतिहास यस्तो छ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200407061617/https://halokhabar.com/news-details/2248/2019-08-17 |date=2020-04-07 }}</ref><ref>[http://ncfd.gov.np/public/kcfinder/upload/files/%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%20%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%80%20%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%B2%282%29.pdf चिया खेती म्यानुअल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331143732/http://www.ncfd.gov.np/public/kcfinder/upload/files/%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%20%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%A4%E0%A5%80%20%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%B2(2).pdf |date=2020-03-31 }}</ref> ===रक्षा क्षेत्र सुधार=== * [[रसुवागढी]] र [[कोदारी|कोदारीगढी]]को निर्माण गरे। *[[नेपाली जङ्गी अड्डा|जङ्गी अड्डा]]को स्थापना<ref>[https://books.google.com.np/books?id=CVLeCQAAQBAJ&pg=PA103&lpg=PA103&dq=jangi+adda&source=bl&ots=XDaTJr8Ec0&sig=ACfU3U0lPpWCp1nx6ozd9G0gw5XhuCJy8g&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjtveva_dPoAhWL4jgGHa4vCWYQ6AEwI3oECAcQAQ#v=onepage&q=jangi%20adda&f=false Military and Democracy in Nepal page 103]</ref> *देशको अन्तर्राष्ट्रिय सीमा छुट्याउन जङ्गबहादुरले सन् १८६० को अक्टोबरदेखि एक–एक माइलमा सीमास्तम्भ राख्ने कार्यारम्भ गरे, जसलाई जङ्गे पिलरका रूपमा पनि चिनिन्छ। *नेपाल राज्यको नापी गराई नक्शा सम्पन्न * पहिलोपटक नेपालमै तोप कारखाना स्थापित ===नेपालको शैक्षिक विकासमा जङ्गबहादुर=== [[चित्र:Durbar High School 6.jpg|thumb|[[दरबार हाई स्कुल]]|300px]] नेपालमा परम्परागत संस्कृत र बौद्ध शिक्षाको प्रचलन रही रहेको बेला वि.सं. १९१० मा [[दरबार हाई स्कुल|दरबार स्कुल]]को स्थापनासँगै नेपालमा अङ्ग्रेजी शिक्षा प्रणालीको सुरुवात भएको थियो।<Ref> [https://moe.gov.np/content/historical-background.html नेपाल सरकार शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय नेपालमा शिक्षा विकासका केही तथ्यहरू ऐतिहासिक पृष्ठभूमि] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200407060922/https://moe.gov.np/content/historical-background.html |date=2020-04-07 }} </ref> राणाकालको १०४ वर्ष नै यस्तो रहृयो जब कुनै न कुनै रूपमा नेपालले उच्च शिक्षा मात्र होइन पाश्चात्य शिक्षाको पनि जग हाल्न सक्यो। राणा शासनका संस्थापक एवम् प्रथम राणा प्रधानमन्त्री र कास्की तथा लमजुङका श्री ३ महाराज जङ्गबहादुर कुँवर राणाजी नै यस्ता थिए जसले नेपालमा पाश्चात्य शिक्षाको जग बसाले। ई.१८५० मा एसियाकै पहिलो प्रधानमन्त्रीका रूपमा विट्रेनको भ्रमणमा पुगेका जङ्गबहादुरले [[बेलायती साम्राज्य|वि्रटिश साम्राज्य]]ले गर्न सकेको विश्व विजय र प्रगतिको पछाडि उसको शैक्षिक जागरण नै कारक रहेको हृदयङ्गम गरी आफ्ना छोराहरूमा पनि त्यस्तो शिक्षा दिन सकियोस् भन्ने हेतुले नै नेपालमा पाश्चात्य शिक्षाको जग बसालेका थिए। [[चित्र:Janga Bahadur Rana.jpg|thumb|जङ्गबहादुरको तस्वीर]] प्रारम्भमा जङ्गबहादुरकै गोल बैठकमा यो पाश्चात्य शिक्षाको श्री गणेश भएको कारण पछिबाट नेपालको पाश्चात्य ढर्राको माध्यमिक शिक्षण संस्थाको प्रथम नाम नै 'दरबार हाइस्कुल' पर्न गयो। तीनताका राणा प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुरको निवास थापाथलीमा थियो र '[[थापाथली दरबार|थापाथली दरवार]]' कहिन्थ्यो। सोही दरबारमा रहेको उनको भव्य गोलबैठकमा अङ्ग्रेजी शिक्षक मास्टर क्यानिंङले उनका छोराहरूलाई पाश्चात्य शिक्षा दिन थालेपछि विधिवत नेपालमा अङ्ग्रेजी शिक्षाको जग बस्यो। यो वि.सं. १९९१ सालको कुरा थियो। सुरुका जङ्गबहादुरका छोराहरूले मात्र पढ्ने यस गोलबैठक शिक्षामा क्रमशः उनका भाइ, भतिजाहरू पनि संलग्न हुन थाले। त्यसैगरी क्रमशः दरबारिया भाइ भारदारका छोराहरूले पनि यसमा पढ्ने छुट पाउँदै गए। अन्ततः द्वितीय राणा प्रधानमन्त्री [[रणोद्दिप सिंह बहादुर राणा|रणोद्विपसिंह]] का पालामा वि.सं. १९४८ मा उक्त गोल बैठकमा हुने पाश्चात्य पढाइ कार्यका लागि [[रानी पोखरी]]को पश्चिमतर्फ एक पृथक भवन बनाई उक्त पठनपाठन कार्य त्यही स्थानान्तरण गरेपछि नै नेपालमा औपचारिक ढङ्गले माध्यमिक स्तरको पाश्चात्य शिक्षाको प्रादुर्भाव हुन सकेको हो। == नीति == ===परराष्ट्र नीति=== जङ्गबहादुर कुंंवर एकछत्र शासन गर्ने सर्वेसर्वा प्राइमिनिष्टर भएर चम्किए पछि [[नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध|नेपालको परराष्ट्र नीति]] पनि बदलियो। युरोप भ्रमण पछि जङ्गबहादुरले "अङ्ग्रेजसँग जुध्ने पनि होइन, निहुरिने पनि होइन" भन्ने द्वैध नीति लिए। श्री ३ जङ्ग अङ्ग्रेजका समर्थक थिए। तर काठमाडौँ उपत्यकाभित्र रहेका रेसिडेन्ट ( आवासीय दूत)लाई स्वेच्छापूर्वक घुम्न र नेपालीहरूलाई रेसिडेन्टभित्र प्रवेश गर्न सरकारी अनुमति अनिवार्य रूपमा लिनुपर्ने व्यवस्था जङ्गबहादुरले गरेका थिए। बि.सं. १९२१ असारमा जङ्गबहादुरले अङ्ग्रेज राजदूत र निजका सबै मानिसको निको चाल नदेख्ता स्वेच्छाले आफ्नो आज्ञा विना घुम्न प्रतिबन्ध लगाए। राणा शासन भरी यो नीति कायम रहिरह्यो। [[अवध]]की [[बेगम हजरत महल]] नेपालमा शरण मिलेको थियो।<ref>Hibbert (1980); pp. 386–387</ref><ref>{{cite news|last=Krishna|first=Sharmila|title=Far from the madding crowd she lies, forlorn & forgotten|url=http://oudh.tripod.com/bhm/bhmfar.htm|accessdate=3 September 2013|newspaper=The Indian Express - LUCKNOW|date=11 June 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203001546/http://oudh.tripod.com/bhm/bhmfar.htm|archive-date=3 December 2013}}</ref> भोटलाई लडाइँमा पराजित गरी [[थापाथली सन्धि]] गरे। ===अर्थ नीति=== जङ्गबहादुरले नेपालको धन विदेशमा लान वा विदेशी बैङ्कमा राख्न सक्त मनाही गरेका थिए । जहिले पनि धनबल, जनबल विदेशिनबाट रोकिराख्नु पर्छ । वास्तवमा आफ्नो जनशक्ति, आर्थिक शत्ति विदेशियो भने देश कमजोर हुने उनको बुझाइ थियो । आफुलाई केही पर्दा असहाय होइन्छ भन्ने अर्को दृढ विश्वास थियो । सरकारले धनसम्पत्ति विदेशी बैङ्कमा राख्नु हुँदैन, धनीमानी जनहरूले पनि विदेशमा पैसा लानु, राख्नु हुँदैन भन्थे । अघि राजा [[रणबहादुर शाह]]ले धर्म गरेर गुठी जग्गा राखेका रहेछन्, त्यो गुठी जग्गा हिनामिना भएछ । नेपाल सरकारले ब्रिटिस सरकारसँग अर्दाश गरेछ । ब्रिटिस सरकारले तिम्रो देशको जग्गाजमिन तिम्रो खुस हुन्छ, हाम्रो देशको जमिनको हाम्रो खुस हुन्छ भनेपछि नेपाल सरकार नाजवाफ भएछ । धर्मकर्म गर्नुपरे, गुठी राख्नुपरे आफ्नै देशमा गर्नु, आफ्नै देशमा राख्नु भनेर जङ्गबहादुरले त ऐननै बनाएका थिए । जङ्गबहादुरले देशलाई बलियो समृद्ध बनाउने जनतालाई सुखी बनाउने भनेर नेपाली जनताहरूलाई ब्रिटिस रेजिमेन्टमा भर्ना हुन रोके, नेपालको र नेपालीको नगद धन विदेश लान दिएनन् । धर्म गर्न विदेशमा किन ? त्यसका लागि धन विदेशमा लानुपर्‍यो ? आफ्नै देशमा धर्मकर्म गर्नू, गुठी राख्नू, सदावर्त चलाउनू, देशमा गरेको धर्मकीर्ति दिगो हुन्छ, सन्तान–दरसन्तानसम्म चल्छ भनेर ऐन बनाए । परन्तु उनका यी ऐन–नियम उनका पालाभरि मात्र चले, रहे ।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/bibidha/2019/04/13/155512268357058035.html|title=अनि जनबल र धनबल विदेशियो|last=नेपाल|first=ज्ञानमणि|website=कान्तिपुर }}</ref> ==मन्दिर== [[चित्र:Statue_of_Jang_Bahadur_Rana_at_Kalmochan_Temple.jpg|thumb|alt=|left|600x600px|कालमोचन मन्दिरमा रहेको श्री ३ जङ्गको शालिक]] श्री ३ जङ्गले मन्दिर र गुम्बाहरूको मर्मत र आवश्यक परेको ठाउँमा जीर्णोद्धार पनि गराए। पशुपति मृगस्थलीमा विश्वरूपको विशाल मूर्तिको साथै मन्दिर स्थापना गराए। वागमती नदीको तीरमा कालमोचनदेखि पंचायनसम्म घाट समेत बनाउन लगाए। * कालमोचन मन्दिर [[चित्र:Kalmochan_Temple.jpg|thumb|कालमोचन मन्दिर]] गोत्र हत्या र अन्य नरसंहारको पापमोचन गर्न जङ्गबहादुरले काठमाडौँको थापाथलीमा कालमोचन मन्दिर र घाट निर्माण गर्न लगाएका थिए। कालमोचन परिसरमै लक्ष्मी– नारायणको मन्दिर बनाए। कालमोचन घाट परिसरमा दुईतले मन्दिर छ। लक्ष्मी–नारायणको मन्दिर भए पनि यसको खास नाम ‘जङ्ग–हिरण्य–हेम मन्दिर हो। तत्कालीन प्रधानमन्त्री श्री ३ जङ्गबहादुरले १ सय ४५ वर्षअघि आफु, आफ्नी रानी र छोराको नाममा यो मन्दिर बनाएका थिए। जङ्गबहादुरले आफ्नो जीवनको अन्तिम क्षणतिर यही मन्दिरमा आएर धार्मिक अनुष्ठान गरेका इतिहास थिए। <ref>[https://samachardainik.com/news-details/20209/2019-05-22] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210614044408/https://samachardainik.com/news-details/20209/2019-05-22 |date=2021-06-14 }}</ref> वरिपरि चारवटा नारायणको मठ राखेर अगाडिपट्टि अग्लो स्तम्भमा आफ्नै शालिक खडा गरे। जङ्गबहादुरको स्तम्भमा विसं १९३१ सालमा खोपिएको शिलालेख देख्न सकिन्छ। ढुङ्गाको कछुवामाथि रहेको ढुङ्गाकै १५ फिट अग्लो स्तम्भमाथि जङ्गबहादुरको पूर्णकदको शालिक छ। कालमोचनमा [[दशनामी सन्यासी अखडा]] [[बैरागी अखडा]] [[उदासी अखडा]] गरी तीन अखडा छन्। ती अखडामा छुट्टाछुट्टै सम्प्रदायका बाबाहरू र छुट्टै संस्कार हुन्छ। विभिन्न ठाउँबाट आएका साधुसन्तका लागि लक्षित गरी राणाले निर्माण गरेका थिए। * [[राम मन्दिर, थापाथली|राम मन्दिर]] * जङ्ग–हिरण्य–हेमेश्वर मन्दिर (नरबेश्वर ) * जङ्ग–हिरण्य–हेमनारायण मन्दिर * गोपाल मन्दिर * [[दशनामी सन्यासी अखडा]] * [[बैरागी अखडा]] * [[उदासी अखडा]] * नाथ अखडा * पान्चायन * जङ्ग नन्देश्वर शिव मन्दिर * तीन शिवालय (दीप मुक्तेश्वर, नन्द मुक्तेश्वर, जगन्नन मुक्तेश्वर) <ref>[http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_142_05.pdf कालमोचनघाट र आसपासका मठ, मन्दिर एवम् सत्तलहरू] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240629034902/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_142_05.pdf |date=2024-06-29 }}</ref> चित्र:Kalmochanghat.jpg [[चित्र:Kalmochanghat.jpg|thumb|368x368px|कालमोचन मन्दिर]] ==पद टिप्पणीहरू== {{reflist|group=note}} {{notelist}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}} {{DEFAULTSORT|राणा, जङ्गबहादुर}} [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपाली मानिसहरू]] [[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:१९औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:राणा शासन]] [[श्रेणी:नेपालको राजनीति]] [[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]] [[श्रेणी:नेपालको एकीकरणकाल]] [[श्रेणी:नेपाल अधिराज्य]] [[श्रेणी:राणा वंश]] [[श्रेणी:१९औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] fj36jl25a9om5js8zam9mw3vro3ccgg 0 6461 1393444 1386036 2026-10-31T03:58:10Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393444 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> | name = तानसेन | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]]<br/> [[मुख्यालय|सदरमुकाम]]<br/> [[पर्वतीय पर्यटन स्थल]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = Shreenagar with Tansen.jpg | imagesize = 300px | image_caption = श्रीनगर र तानसेन नगरपालिका | image_flag = | image_seal = | image_map = | mapsize = | map_caption = | pushpin_map = पाल्पा जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = नक्सामा तानसेनको अवस्थिति | coordinates = {{coord|27|52|0|N|83|33|0|E|type:city_region:NP|display=inline,title}} <!-- Location --> | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[पाल्पा जिल्ला]] <!-- Politics --> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-palpa/tansen?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = सन्तोषलाल श्रेष्ठ <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = प्रतिक्षा सिञ्जाली <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = नगरपालिका | established_date = वि.सं. २०१४ जेष्ठ १७<ref name="नगरपालिका">{{cite news|title=पाल्पा नगरपंचायतको उपनिर्वाचनको सदस्य सम्बन्धी |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=2421|date=वि.सं. २०१४ असोज २८ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २८ |agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> | established_title1 = समावेश इलाका | established_date1 = तानसेन बजार | established_title2 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) | established_date2 = [[बराङ्दी]] (२-६), [[मदनपोखरा]], [[तेल्घा]], [[बन्दीपोखरा]], [[बौघागुम्बा]], [[बौघापोखराथोक]] र [[अर्गली]] | established_title3 = सम्मिलित (मिति) | established_date3 = वि.सं. २०७३ फाल्गुण २२ <!-- Area --> | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 109.8<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_total_sq_mi = <!-- Population --> | population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=52&municipality=5|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 50792 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities | population_blank2_title = Religions <!-- General information --> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = 1350 | elevation_ft = 4430 <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = +९७७-७५ | blank_name = | blank_info = | website = [http://www.tansenmun.org.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''तानसेन''' [[नेपाल]]को [[लुम्बिनी]] प्रदेशको [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] जिल्लाको सदरमुकाम<ref name="सदरमुकाम">{{cite news |title=नेपाल अधिराज्यलाई १४ अंचल, ७५ जिल्लामा विभाजित |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685 |date=वि.सं. २०१९ पौष २ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |page=५ |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212024248/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685 |archive-date=2022-02-12}}</ref> तथा एक नगरपालिका हो। पाल्पा जिल्लाको तत्कालिन पाल्पा तानसेन इलाकाका क्षेत्रहरूलाई समेटेर वि.सं. २०१४ जेष्ठ १७ गते नेपाल राज्य नगरपालिका ऐन, २००९ लाई आधार बनाएर यो नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो। तत्कालिन राजा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र शाह]]ले वि.सं. २०१७ पुष २२ गते<ref>{{Cite web|url=https://annapurnapost.com/news/pnycaaytle-choddeko-ligesii-116096|title=पञ्‍चायतले छोडेको लिगेसी|website=अन्नपूर्ण पोस्ट|language=नेपाली|accessdate=2022-02-10}}</ref> नेपालमा [[पञ्चायती व्यवस्था]] लागु गरेपछि तानसेन नगरपालिकाको नाम स्वतः परिवर्तन भई 'तानसेन नगरपञ्चायत' भएको थियो।<ref>{{Cite book|url=https://ecommons.cornell.edu/bitstream/handle/1813/24342/189.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=सामाजिक शिक्षा पञ्चायत, कक्षा ८|publisher=जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र|language=नेपाली|type=pdf|page=१५|accessdate=2022-02-10}}</ref><ref>{{Cite book |last=प्रधान |first=पुष्कर |url=https://books.google.com.np/books?id=wZHzAAAAMAAJ |title=Manual for Urban Rural Linkage and Rural Development Analysis |trans-title=शहरी ग्रामीण अन्तरसम्बन्ध र ग्रामीण विकास विश्लेषणको लागि पुस्तिका |date=2003 |publisher=न्यु हिरा बुक इन्टरप्राइजेज |page=२२२ |isbn=978-99933-685-2-6 |language=अङ्ग्रेजी}}</ref> [[नेपालको संविधान २०७२]] अनुसार वि.सं. २०७३ साल फाल्गुण २२ गते नेपालमा स्थानीय तह कायम गर्दा [[पाल्पा जिल्ला]]मा साविक [[बराङ्दी]] (२-६), [[मदनपोखरा]], [[तेल्घा]], [[बन्दीपोखरा]], [[बौघागुम्बा]], [[बौघापोखराथोक]] र [[अर्गली]] गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{Cite web |url=https://www.setopati.com/raajneeti/64651/ |title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220211143226/https://www.setopati.com/raajneeti/64651/ |archive-date=2022-02-11 }}</ref> यो पश्चिम नेपालको एक एतिहासिक सहर हो। यो सहर [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]] तथा [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] भएर जाने राजमार्गमै अवस्थित छ। [[पाल्पा दरबार सङ्ग्रहालय|तानसेन दरबार]], [[रानीमहल]], [[भगवती मन्दिर, तानसेन|भगवती मन्दिर]]<ref>{{Cite web |url=https://www.kharibot.com/news-details/60645/2020-08-01 |title=पाल्पाको ऐतिहासिक भगवती जात्रा स्थगित |website=खरिबोट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-11}}</ref>, अमर नारायण मन्दिर, [[माण्डव्य मन्दिर]]<ref>{{Cite web |last=रायमाझी |first=रामचन्द्र |title=ओझेलमा रहेको ३ सय ७७ वर्ष पुरानो ‘माण्डव्य ऋषिको मन्दिर’ प्रचार–प्रसारमा चासो |url=https://www.shittalpati.com/detail/11133 |access-date=2025-01-19 |language=नेपाली |website=शितल पाटी}}</ref>, [[भैरवस्थान, पाल्पा|भैरवस्थान]] मन्दिर यहाँका लोकप्रिय पर्यटकीय स्थलहरू हुन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.samayapost.com/12/118448.html |title=प्रकृतिकी रानी पाल्पा |website=समय पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-11 }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==इतिहास== [[शाह वंश|शाह राजवंश]]को उदय हुनुभन्दा अघि तानसेन [[पाल्पा राज्य|मगर राज्य]]को राजधानी थियो। [[मगर भाषा]]मा 'तानसेन' शब्दको अर्थ 'उत्तरी बस्ती' हुनाले यो सहरको नाम तानसेन राखिएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/tyo-taansen-97402 |title=त्यो तानसेन |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-11}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/others/135902-1514890620.html |title=कल्लाबारीका चार पुस्ते लाहुरे |last=घर्तीमगर |first=मनोज |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-02-11}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५०,७९२ रहेको छ भने यहाँ १४,७८२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ तानसेन नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[बराङ्दी]] (२, ६) र तानसेन (१०) || ४,८८८ || ३.४७ || १४०८.६५ |- | २ || तानसेन (१-२,१५) || ३,९९९ || १.७९ || २२३४.०८ |- | ३ || तानसेन (५-६,८) || ५,५७९ || १.१ || ५०७१.८२ |- | ४ || तानसेन (४) || ३,६९९ || ०.४२ || ८८०७.१४ |- | ५ || [[बराङ्दी]] (३–५) र तानसेन (७,१२-१३) || ३,६६३ || ११.२८ || ३२४.७३ |- | ६ || तानसेन (३,९) || ४,४९५ || ६.३९ || ७०३.४४ |- | ७ || तानसेन (११,१४) || ६,२४० || ३.१४ || १९८७.२६ |- | ८ || [[मदनपोखरा]] (२–५,९) || ३,०११ || ११.७१ || २५७.१३ |- | ९ || [[मदनपोखरा]] (१,६–८) || ३,३२१ || ६.३७ || ५२१.३५ |- | १० || [[तेल्घा]] || २,८१३ || १५.६८ || १७९.४० |- | ११ || [[बन्दीपोखरा]] || १,९९२ || १२.०७ || १६५.०४ |- | १२ || [[बौघापोखराथोक]] || २,२६१ || १३.४६ || १६७.९८ |- | १३ || [[बौघागुम्बा]] || १,७१५ || १२.०८ || १४१.९७ |- | १४ || [[अर्गली]] || ३,११६ || १०.८३ || २८७.७२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''५०,७९२''' || '''१०९.७९''' || '''४६२.६३''' |} == भू-वनोट == तानसेन नगरपालिकामा १४ [[वडा]]हरू रहेका छन्। तानसेनको कुल [[क्षेत्रफल]] १०९.८ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। यो नगरपालिकाको [[पूर्व]]मा [[बगनासकाली गाउँपालिका]] छ भने [[पश्चिम]]मा [[रिब्दीकोट गाउँपालिका]] छन्। यसको [[उत्तर|उत्तरी]] भागमा [[स्याङ्जा जिल्ला]] छ भने [[दक्षिण|दक्षिणी]] क्षेत्रमा [[तिनाउ गाउँपालिका]] पर्दछ।<ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=२८ फाल्गुण २०७३|accessdate=२८ फाल्गुण २०७३|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> ==विश्व सम्पदा सूची== '''तानसेनको मध्यकालीन सहर''' क्षेत्रलाई सन् २००८ जनवरी ३० मा [[युनेस्को]]ले आफ्नो [[विश्व सम्पदा क्षेत्र]]को सम्भावित सूचीको संस्कृति वर्गमा सूचीकृत गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5262/ |title=The Medieval Town of Tansen |trans-title=तानसेनको मध्यकालीन सहर |last=केन्द्र |first=युनेस्को विश्व सम्पदा |website=युनेस्को विश्व सम्पदा केन्द्र |language=अङ्ग्रेजी |accessdate=2022-02-11}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/social/192345/ |title=यसरी पर्न सक्छ काठमाडौं सहर विश्व सम्पदामा |last=श्रेष्ठ |first=सुदीप |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-11 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==मुख्य आकर्षणहरू== === शितलपाटी === {{main|शितलपाटी}} शितलपाटी तानसेन नगरको मध्य भागमा अवस्थित गोलो आकारको पौवा हो। यसलाई गोलघर पनि भन्ने गरिन्छ। यस स्थानमा स्थानीय कार्यक्रम तथा स्थानीय मानिसहरूलाई कुराकानी गर्ने स्थानको रूपमा प्रख्यात प्राप्त गरेको छ। गोलघरको संरचना गोलो आकारको एक तल्ले भवन र विचमा खुला स्थान रहेको छ। यो संरचनामा सेतो रङ लगाइएको छ। ==सूचना तथा सञ्चार== तानसेन नगरपालिकामा एक टेलिभिजन तथा ३ वटा रेडियो सञ्चार सुविधाका साथै छापा पत्रिकाहरू पनि उपलब्ध छन्। == उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू == * [[माधवप्रसाद देवकोटा]], लेखक * [[रामेश्वर श्रेष्ठ]], गायक तथा गीतकार * [[राजेश हमाल]], नेपाली चलचित्र अभिनेता ==चित्र दीर्घा== <gallery mode="packed"> RaniMahal, Palpa.jpg|रानीमहल Darlam Mahakali Temple.jpg|दलराम महाकाली मन्दिर Shitalpati.JPG|शितलपाटी, तानसेन Palpa Durbar.jpg|तानसेन पाल्पा दरबार Tansen, Paddy fields, Rice paddies, Palpa, Nepal.jpg|धानको खेत Tansen at sunset, Palpa, Nepal.jpg|सूर्यास्तको समयमा तानसेन Tansen, Landscape, Palpa, Nepal.jpg|महाभारत पहाडको भाग </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{पाल्पा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.tansenmun.org.np तानसेन नगरपालिका कार्यालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828002527/http://www.tansenmun.org.np/ |date=2008-08-28 }} [[श्रेणी:पाल्पा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०१४ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू]] gnyz78nblbwn2sv75ugo2p8tzdrk55m 0 6464 1393448 1386338 2026-10-31T04:20:39Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393448 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info -->| official_name = दशरथचन्द नगरपालिका | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]]<br/>[[मुख्यालय|सदरमुकाम]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = Baitadi (12).JPG | image_caption = दशरथचन्दको मनोरम दृश्य | image_flag = | image_seal = | image_map = | mapsize = | map_caption = | pushpin_map = बैतडी जिल्ला#Nepal Sudurpashchim Province#Nepal | coordinates = {{coord|29|33|17|N|80|25|36|E|display=inline}} | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = <!-- Location -->| subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flag|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बैतडी जिल्ला]] <!-- Politics -->| = <!-- Politics --> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-baitadi/dasharathchanda?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = पुष्करराज जोशी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = कुमारी कौशिला चन्द <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = नगरपालिका | established_date = वि.सं. २०५३ चैत्र १४<ref>{{cite news|title=नगरपालिका क्षेत्र तोकी बिभाजन गरेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|accessdate=जनवरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128144613/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|archive-date=2022-01-28}}</ref> | established_title1 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) | established_date1 = खलङ्गा, दशरथचन्द, थालीगडा, त्रिपुरासुन्दरी, बाराकोट र जगन्नाथ | established_title2 = सम्मिलित (मिति) | established_date2 = वि.सं. २०५३ चैत्र १४ | established_title3 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) | established_date3 = [[गुरुखोला]], [[देहीमाण्डौं|देहिमाडौँ]], [[दुर्गाभवानी]], [[नागार्जुन]] र [[दुर्गास्थान]] (४-७) | established_title4 = सम्मिलित (मिति) | established_date4 = वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२<ref>{{cite news|title=गाउँपालिका, नगरपालिका, उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र कायम गरेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690|accessdate=फेब्रुअरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701210203/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690|archive-date=2020-07-01}}</ref> <!-- Area -->| unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 135.15<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_total_sq_mi = <!-- Population --> | population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=72&municipality=5|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 31567 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities | population_blank2_title = धर्म | population_blank2 = [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] <!-- General information -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = हुलाक कोड | postal_code = १०२०० | area_code = ०९५ | blank_name = | blank_info = | website = [https://dasharathchandmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''दशरथचन्द''' [[नेपाल]]को [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]]मा पर्ने [[बैतडी जिल्ला]]को एक नगरपालिका तथा जिल्ला सदरमुकाम हो। खलङ्गा गाउँ विकास समिति लगायत अन्य पाँचवटा गाविसहरू दशरथचन्द, त्रिपुरासुन्दरी, बाराकोट, थालिगडा र जगन्नाथलाई मिलाएर वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते यस नगरपालिकाको गठन गरिएको थियो। वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ मा [[ग्वाल्लेक]], [[गुरुखोला]], [[देहीमाण्डौं]], [[दुर्गाभवानी]], [[नागार्जुन]] गाविसहरू र [[दुर्गास्थान]] गाविसका तीन वडा (४-७) समेत यसमा गाभेर यस नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|title=गाउँ र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति ?|date=पुष २३, २०७३|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/}}</ref><ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|title=जिविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|last1=काफ्ले|first1=प्रतिक्षा|date=३० फाल्गुन २०७३|accessdate=३० फाल्गुन २०७३|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=२८ फाल्गुण २०७३|accessdate=२८ फाल्गुण २०७३|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> कुल ११ वडामा विभाजित यो नगरपालिकाको [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३१,५६७ रहेको छ भने यहाँ ७,१९८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> == वडागत विवरण == दशरथचन्द नगरपालिकाको वडा विभाजन, साविकका गाविसहरू, जनसङ्ख्या, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत विवरण निम्न तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ दशरथचन्द नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[गुरुखोला]] || ४२२३ || १६.४६ || २५६.५६ |- | २ || [[देहीमाण्डौं]] || ४३४३ || १२.७८ || ३३९.८३ |- | ३ || [[दुर्गाभवानी]] || १९७१ || ११.२७ || १७४.८९ |- | ४ || दशरथचन्द (१–३) || ५२१३ || १२.०४ || ४३२.९७ |- | ५ || दशरथचन्द (४-५) || २३२६ || ५.८ || ४०१.०३ |- | ६ || दशरथचन्द (६,७,१२) || ३०११ || १४.६४ || २०५.६७ |- | ७ || [[दुर्गास्थान]] || १४७५ || ७.४४ || १९८.२५ |- | ८ || दशरथचन्द (८-९) || १७९५ || ७.९६ || २२५.५० |- | ९ || [[ग्वाल्लेक]] || ४०२१ || २३.६८ || १६९.८१ |- | १० || दशरथचन्द (१०-११) || १५७१ || ११.१३ || १४१.१५ |- | ११ || [[नागार्जुन]] || १६१८ || ११.९४ || १३५.५१ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''३१,५६७''' || '''१३५.१४''' || '''२३३.५८''' |} == धर्म == यहाँ रहेका धार्मिक स्थलहरूमा [[जगन्नाथ मन्दिर (बैतडी)|जगन्नाथ मन्दिर बैतडी]] र [[त्रिपुरासुन्दरी मन्दिर, बैतडी|त्रिपुरासुन्दरी]] भगवतीको मन्दिर प्रसिद्ध रहेका छन्। == जाति == यहाँ बढी जसो [[ब्राह्मण]], [[क्षेत्री]], [[ठकुरी]] र [[दलित]]को बसोबास रहेको छ । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{बैतडी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:पहाडी नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:बैतडी जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०५३ मा घोषित नगरपालिकाहरू|चैत्र]] anxks3d5s0dlsvh3w1y6leiq82vd18c 0 6465 1393446 1386132 2026-10-31T04:05:54Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393446 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- Basic info --> |name = तुलसीपुर |other_name = |nickname = |motto = |settlement_type = [[उपमहानगरपालिका]] <!-- images and maps --> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = 300px |map_caption = |pushpin_map = दाङ जिल्ला#Nepal Lumbini Province#Nepal |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = नक्सामा तुलसीपुरको अवस्थिति |coordinates = {{coord|28|07|40|N|082|21|44|E|region:NP_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झन्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[दाङ जिल्ला]] |<!-- Politics --> |government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-dang/tulsipur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = टिकाराम खड्का <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = स्यानी चौधरी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) |established_title = नगरपालिका |established_date = वि.सं. २०४८ चैत्र ३०<ref name="नगर">{{cite news|title=नगरपालिकाको क्षेत्र तोकेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=16609 |date=वि.सं. २०४८ चैत्र ३० |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १२ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |page=१२ |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title1 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date1 = तुलसीपुर र अमृतपुर |established_title2 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date2 = [[उरहरी]], [[टरिगाउँ]] र [[हलवार]] |established_title3 = सम्मिलित मिति |established_date3 = वि.सं. २०७१ पुस २८<ref name="गाविस थप">{{cite news|title=शंखरापुर लगायत बिभिन्न नगरपालिका घोषणा |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22634 |date=वि.सं. २०७१ पुस २८ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ७ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title4 = उपमहानगरपालिका |established_date4 = वि.सं. २०७३ फाल्गुण २७<ref name="उपमहानगर">{{cite news |title=गाउँपालिका नगरपालिका उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र कायम गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |date=वि.सं. २०७३ फाल्गुण २७ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701210203/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |archive-date=2020-07-01}}</ref> |established_title5 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date5 = [[मानपुर, दाङ|मानपुर]], [[बिजौरी]], [[डुरुवा]], [[फुलबारी, दाङ|फुलबारी]] र [[पवननगर]] <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 384.63<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=56&municipality=3|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 179755 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title= Ethnicities |population_blank2_title= Religions |population_rank = [[नेपालका सहरहरूको सूची|११औँ]] (नेपाल)<br />दोस्रो ([[लुम्बिनी प्रदेश]]) <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = हुलाकी सङ्केत |postal_code = २२४१२ |area_code = ०८२ |blank_name = |blank_info = |website = [http://www.tulsipurmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] }} '''तुलसीपुर''' [[नेपाल]]को [[लुम्बिनी प्रदेश]]मा पर्ने [[दाङ जिल्ला]]को एक उपमहानगरपालिका हो। यो तीव्र गतिमा विकसित हुँदै गइरहेको एक व्यापारिक सहर हो। यो नगर नेपालको राजधानी [[काठमाडौँ]]देखि ४३० किलोमिटर दक्षिण-पश्चिममा रहेको छ।<ref name="परिचय">{{cite news |title=तुलसीपुर उपमहानगरपालिका परिचय |url=https://tulsipurmun.gov.np/sites/tulsipurmun.gov.np/files/profile%20of%20tulsipur%20.pdf |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १५ |agency=तुलसीपुर नगर कार्यपालिकाको कार्यालय |language=नेपाली |publisher=तुलसीपुर उपमहानगरपालिका |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227031958/https://tulsipurmun.gov.np/sites/tulsipurmun.gov.np/files/profile%20of%20tulsipur%20.pdf |archive-date=2022-02-27 }}</ref> भौगोलिक विस्तारको कारण यो उपमहानगरपालिका [[महाभारत पर्वत शृङ्खला]]देखि दक्षिणमा [[चुरे]] क्षेत्रसम्म फैलिएर रहेको छ। दाङ जिल्लाको तत्कालिन तुलसीपुर र अमृतपुर गाउँ विकास समितिका सम्पूर्ण वडालाई समेटेर वि.सं. २०४८ चैत्र ३० गते यसलाई नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो।<ref name="नगर"/> वि.सं. २०७१ मङ्सिर १६ मा नेपाल सरकारको निर्णय र वि.सं. २०७१ पौष २८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित भएअनुसार तत्कालीन [[उरहरी]], [[टरिगाउँ]] र [[हलवार]] गाउँ विकास समितिहरू समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref name="गाविस थप"/>यसै प्रकार [[सङ्घीयता|सङ्घीय]] शासन व्यवस्था लागू भएपछि देशमा [[नेपालका स्थानीय तहहरू|स्थानीय तह]]को गठन भएसँगै तुलसीपुरलाई वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते [[नेपाल सरकार]]को निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार उपमहानगरपालिको लागि चाहिने आवश्यक प्रक्रिया पूरा भएपछि नगरपालिकाबाट उपमहानगरपालिका घोषणा गरिएको थियो। तुलसीपुरलाई उपमहानगरपालिका घोषित गर्दा यसमा तत्कालिन [[मानपुर, दाङ|मानपुर]], [[बिजौरी]], [[डुरुवा]], [[फुलबारी, दाङ|फुलबारी]] र [[पवननगर]] गाउँ विकास समितिलाई समावेश गरिएको थियो।<ref name="उपमहानगर"/> ==नामकरण== ऐतिहासिक पृष्ठभूमि रहेको यस क्षेत्रमा भारतको तुलसीपुरबाट आएको राजाले राज्य गरेको र उनै तुलसीपुरे राजाको कारणले गर्दा यस स्थानको नाम पनि 'तुलसीपुर' भएको अनुमान गरिएको छ।<ref name="इतिहास">{{Cite web |url=https://tulsipuronline.com/bannernews/94198 |title=तुलसीपुर बजारको नाम कसरी ‘तुलसीपुर’ रह्यो ? |last=वि.सं. २०७५ बैशाख |website=तुलसीपुर अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १५ }}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tulsipuronline.com/bannernews/125464 |title=यसरी रह्यो ‘तुलसीपुर’ को नाम |last=वि.सं. २०७६ असोज |website=तुलसीपुर अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227155841/https://tulsipuronline.com/bannernews/125464 |archive-date=2022-02-27 }}</ref> ==इतिहास== [[भारत]]को [[अवध]]को सबैभन्दा ठूलो तालुकमा [[तुलसीपुर राज्य|तुलसीपुरका राजाहरू]]ले शासन गरेका थिए, जसमा वर्तमान [[दाङ उपत्यका|दाङ र देउखुरी उपत्यका]]हरू समावेश रहेका थिए।<ref name="इतिहास"/> तसर्थ, यसलाई [[बाइसे राज्यहरू|बाइसे राज्य]]मध्ये एकको रूपमा पनि गणना गरियो<ref>{{Cite web |url=https://www.deshdainik.com/content/4976/2020-10-10 |title=यस्ताे छ बाईसे राज्यका दरबारहरुकाे वर्तमान अवस्था |website=देश दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-02-27}}</ref>, जुन पृथ्वीनारायण शाहको एकीकरण अभियानपछि [[नेपालको एकीकरण|पश्चिम नेपाल]] बनेको हो। सुकौराकोट ([[बबई नदी]]को उत्तरी किनारमा)को [[थारू जाति|थारु]] सभ्यता सबैभन्दा पुरानो मानव सभ्यता हो जुन यस समुदायका मानिसहरूको पूर्वतिर बसाइँसराइसँगै देशको पूर्वी भागसम्म विस्तार भएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://epradeshtoday.com/2020/02/19/news-23831/ |title=दाङ पर्यटनको गन्तव्य ... |website=ई प्रदेश |language=नेपाली |accessdate=2022-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227151349/https://epradeshtoday.com/2020/02/19/news-23831/ |archive-date=2022-02-27 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nayayougbodh.com/saugat/2022/02/05/127922 |title=नयाँ युगबोध राष्ट्रिय दैनिक |website=नयाँयुगबोध |language=नेपाली |accessdate=2022-02-27}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/index.php/social/188890/ |title=अट्वारी पर्वमा दाङको दंगीशरणले दियो सार्वजनिक बिदा |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220227151347/https://www.setopati.com/index.php/social/188890/ |archive-date=2022-02-27 }}</ref> == जनसङ्ख्या == [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १,७९,७५५ रहेको छ भने यहाँ ४६,०१८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> यस नगरमा मुख्यतया [[ब्राह्मण]], [[क्षेत्री]], [[थारू जाति|थारु]] रहेका छन्। यसका साथै यहाँ [[नेवार जाति|नेवार]], [[मगर जाति|मगर]], [[विश्वकर्मा जाति|विश्वकर्मा]], [[राई जाति|राई]], [[लिम्बू जाति|लिम्बु]] लगायतका जातजाती बसोबास गर्छन्।<ref name="परिचय"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ तुलसीपुर उपमहानगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[पवननगर]] (१–४) || ४,६६० || १९.८८ || २३४.४१ |- | २ || [[पवननगर]] (५–९) || ४,८७७ || १३.०५ || ३७३.७२ |- | ३ || तुलसीपुर (१, ७, १०) || ८,०२५ || ५५.६३ || १४४.२६ |- | ४ || तुलसीपुर (२) र [[हलवार]] (४-९) || ९,२६० || ३६.३८ || २५४.५४ |- | ५ || तुलसीपुर (५) || १३,६४७ || १.६२ || ८४२४.०७ |- | ६ || तुलसीपुर (६) || २१,६५६ || ७.५२ || २८७९.७९ |- | ७ || तुलसीपुर (३-४) [[हलवार]] (१-३) || १३,८६८ || १२.७४ || १०८८.५४ |- | ८ || तुलसीपुर (८,११) || ८,७९५ || १०.७३ || ८१९.६६ |- | ९ || तुलसीपुर (९) || १३,४६४ || ५.९७ || २२५५.२८ |- | १० || [[टरिगाउँ]] (४-९) || ६,५८७ || १७.२६ || ३८१.६३ |- | ११ || [[उरहरी]] (३,५-९) || ८,९०९ || १७.२९ || ५१५.२७ |- | १२ || [[टरिगाउँ]] (१-३) र [[उरहरी]] (१-२,४) || १०,८९७ || १५.७७ || ६९१.०० |- | १३ || [[फूलबारी, दाङ|फूलबारी]] || ५,९०८ || ५२.३ || ११२.९६ |- | १४ || [[डुरुवा]] (२-३,८-९) || ६,४१५ || २०.५७ || ३११.८६ |- | १५ || [[डुरुवा]] (१,४-७) || ७,८५० || १४.३२ || ५४८.१८ |- | १६ || [[मानपुर, दाङ|मानपुर]] (२-६) || ७,९२९ || १७.११ || ४६३.४१ |- | १७ || [[मानपुर, दाङ|मानपुर]] (१, ७, ८, ९) || ९,३१२ || १६.०७ || ५७९.४६ |- | १८ || [[बिजौरी]] (१,३-५ ७) || ९,४६२ || १६.२४ || ५८२.६४ |- | १९ || [[बिजौरी]] (२,६,८-९) || ८,२३४ || ३४.२ || २४०.७६ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१,७९,७५५''' || '''३८४.६५''' || '''४६७.३२''' |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{दाङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{नेपालका महानगरीय नगरपालिकाहरू}} == बाह्य कडीहरू == *[http://www.ddcdang.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, दाङ]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:दाङ जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका उपमहानगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०४८ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] i3c9yfi6v36iao8puijvbvwjjc38ghk 0 6469 1393460 1386802 2026-10-31T05:02:20Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393460 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = नारायण |native_name = |settlement_type = [[नेपालका नगरपालिकाहरू|नगरपालिका]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = Bhuti ka baais dewal.jpg |image_caption = नगरपालिका क्षेत्रभित्र रहेका भूर्ती देवलहरू |image_size = 300 |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = दैलेख जिल्ला#Nepal Karnali Province#Nepal |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = नक्सामा नारायण नगरपालिका |coordinates = {{coord|28|50|43|N|81|42|50|E|type:city_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |subdivision_type3 = वडा सङ्ख्या |subdivision_name3 = ११ <!-- Politics --> |government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dailekh/narayan?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = लोमन शर्मा <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = तप्ताकुमारी थापा <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) |established_title = नगरपालिका |established_date = वि.सं. २०५३ चैत्र १४<ref>{{cite news|title=नगरपालिका क्षेत्र तोकी बिभाजन गरेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|accessdate=जनवरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128144613/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|archive-date=2022-01-28}}</ref> |established_title1 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date1 = नारायण, [[विलासपुर राज्य|बेलासपुर]], सरस्वती, त्रिभुवन र वसन्तमाला |established_title2 = सम्मिलित (मिति) |established_date2 = वि.सं. २०५३ चैत्र १४ |established_title3 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date3 = [[खरिगैरा]] (८-९), [[बिन्ध्यवासिनी, दैलेख|बिन्ध्यवासिनी]] र [[भवानी]] |established_title4 = सम्मिलित (मिति) |established_date4 = वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 110.63 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_min_m = |elevation_max_m = <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=64&municipality=8|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 26111 |population_density_km2 = auto <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] |utc_offset = +५:४५ <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = कार्यालय |blank_info = दैलेख बजार |website = [http://narayanmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''नारायण''' [[नेपाल]]को [[कर्णाली प्रदेश]]मा पर्ने [[दैलेख जिल्ला]]को एक नगरपालिका हो। यो नगरपालिका वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते दैलेख जिल्लाको सदरमुकाम आसपासका पाँच वटा तत्कालिन गाउँ विकास समितिहरू नारायण, [[विलासपुर राज्य|विलासपुर]], सरस्वती, त्रिभुवन र वसन्तमाला गाभेर गठन गरिएको हो। [[नेपालको संविधान २०७२]] अनुसार नेपालको पुनसंरचना गर्ने क्रममा [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]ले नेपालमा ७५३ वटा [[नेपालका स्थानीय तहहरू|स्थानीय तह]]हरू बनाउने निर्णय पारित गरेपछि वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते पुनः यस नगरपालिकामा साविकका [[खरिगैरा]] गाविसका दुईवटा वडा (८-९), [[बिन्ध्यवासिनी, दैलेख|बिन्ध्यवासिनी]] र [[भवानी]] गाउँ विकास समितिलाई जोडेर नगर पालिकालाई जम्मा ११ वटा वडाहरूमा विभाजन गरिएको हो। यस नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल {{convert|110.63|sqkm|sqmi}} रहेको छ भने नेपालको राष्ट्रिय जनगणना [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं. २०६८]] अनुसार यस नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या २७,०३७ रहेको छ।<ref>{{cite web |url= http://103.69.124.141/ |title= स्थानीय तहहरूको विवरण |language =नेपाली|access-date= 17 July 2018 |website= www.mofald.gov.np/en |publisher=[[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]}}</ref> यो नगरपालिका [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]]-[[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] [[कर्णाली राजमार्ग]] नजिकै पर्दछ। एतिहासिक नगर [[दुल्लु नगरपालिका|दुल्लु]] यो नगरपालिकाबाट केही किलोमिटरको दुरीमा छ। प्राचीनकालमा बेलास राज्यको राजधानी र दैलेख जिल्लाको सदरमुकाम रहेको [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]]<ref>{{Cite web |url=https://satyapati.com/2018/09/16086/ |title=सदरमुकामभित्रकै सम्पदा संरक्षणविहीन |date=वि.सं. २०७५ आश्विन २ |website=सत्यपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208032700/https://satyapati.com/2018/09/16086/ |archive-date=2022-02-08 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://paschimnepal.com/2016/08/615/ |title=दैलेख बजारको ईतिहास |date=2016-08-23 |website=पश्चिम नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-02-08}}</ref> बजार समेत यसै नगरपालिकाभित्र पर्दछ। यो नगरपालिका दैलेख जिल्लाको एक ऐतिहासिक तथा पर्यटकीय नगर हो।<ref>{{Cite web |url=https://paschimnepal.com/2017/12/13745/ |title=नेपालको घुम्नैपर्ने ठाँउ पंञ्चकोशीबारे पढ्नुहोस् (तस्विर सहित) |date=2017-12-06 |website=पश्चिम नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-02-08}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://khabar24nepal.com/2019/02/08/925 |title=ओझेलमा दैलेखका ऐतिहासिक ,पुरातात्विक सम्पदा (फोटो फिचर) |date=2019-02-08 |website=खबर नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-02-08}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २६,१११ रहेको छ भने यहाँ ६,५०४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ नारायण नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || नारायण (१) || ३,७२५ || ६.९८ || ५३३.६७ |- | २ || नारायण (२) || २,१७९ || ८.७९ || २४७.८९ |- | ३ || नारायण (३) || १,८६६ || ६.५४ || २८५.३२ |- | ४ || नारायण (४) र [[खरिगैरा]] (८-९) || २,४०१ || १८.६९ || १२८.४६ |- | ५ || नारायण (५) || १,८७२ || ७.५१ || २४९.२७ |- | ६ || नारायण (६) || ३,३३१ || ३.६३ || ९१७.६३ |- | ७ || नारायण (७) || २,३०२ || ७.६३ || ३०१.७० |- | ८ || नारायण (८) || १,६४७ || ४.५ || ३६६.०० |- | ९ || नारायण (९) || २,१७८ || ८.७५ || २४८.९१ |- | १० || [[भवानी, दैलेख|भवानी]] || २,०१८ || १३.२७ || १५२.०७ |- | ११ || [[बिन्ध्यवासिनी, दैलेख|बिन्ध्यवासिनी]] || २,५९२ || २४.३४ || १०६.४९ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२६,१११''' || '''११०.६३''' || '''२३६.०२''' |} ==नामकरण== दैलेख बजारमा रहेको [[नारायण मन्दिर]]को नामले यो नगरपालिकाको नामकरण गरिएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2014-08-25/394629.html |title=सुन्दर दैलेख |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208032707/https://ekantipur.com/ampnews/2014-08-25/394629.html |archive-date=2022-02-08 }}</ref> ==इतिहास== विभिन्न इतिहासहरूलाई केलाएर हेर्दा प्राचिन कालमा यही नगर क्षेत्रलाई मात्र दैलेख भनिने गरेको पाइन्छ । अहिले पनि आधिकारिक रूपमा नारायण नगरपालिका भए पनि सामान्य बोलचालमा यस नगरलाई दैलेख नै भनिन्छ । [[बाइसे राज्यहरू|बाइसे]] राज्यकालमा यो नगरपालिका [[विलासपुर राज्य|विलासपुर]] राज्यको राजधानी रहेको थियो । विलासपुर [[बाइसे राज्यहरू|बाइसे राज्य काल]]को समयमा एक बलियो राज्य थियो। प्रख्यात [[खस जाति|खस]] राजा संसारी वर्माका छोरा श्री वम्मले वि.सं. १७७५ मा [[दुल्लु नगरपालिका|दुल्लु]] राज्यबाट टुक्य्राएर '''विलासपुर राज्य''' को स्थापना गरेका थिए। विलासपुर राज्यको सिमाना पूर्वमा [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] राज्य, पश्चिममा [[छामगाड खोला]] उत्तरमा साततला र [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] राज्य तथा दक्षिणमा [[भेरी नदी|भेरी]]नदीसम्म रहेको थियो। संसारी वर्माले वि.सं. १४५३ मा दुल्लु राज्यको स्थापना गर्दा दुल्लु, दैलेख र [[अछाम जिल्ला|अछाम]] एउटै राज्यमा पर्ने भएकोले धेरै जसो विद्वानका मत अनुसार विलापुर राज्यका संस्थाप पनि संसारी वर्मा नै थिए। संसारी वर्मापछी उनका छोरा श्री वम्म र भतिजा पर्वता वम्मले दुल्लु राज्यलाई आपसमा बाँडेर साँधसिमाना सहित छुट्याएकाले विलासपुर राज्यको स्थापना हुन गएको थियो। त्यसैले संसारी वर्माका छोरा श्री बम्मलाई नै विलासपुर राज्यका संस्थापक मानिन्छ। <ref name= "Kirtikhamba">पुस्तक '''किर्तीखम्ब''' पहिलो संस्करण, लेखक विश्व के. सी. पोखरेल</ref> श्री बम्म पछि जितारी बम्म, शक्ति बम्म, बजुर बम्म, विक्रम बम्म, सुपी बम्म र सुधर शाही क्रमैसँग राजा हुँदै आए। वि.सं. १६२५ मा राजा प्रताप शाहीको पालामा दुल्लु र विलासपुर राज्य केही समयका लागि पुनः एकिकरण भएको थियो। दुइवटा राज्य एकिकृत भएकोमा राज्यको क्षमतामा वृद्धी त भयो तर दुई अलग अलग राज्यमा राखिएका उत्तराधिकारीहरूको अधिकारमा कटौती हुने भएकोले दुवै राज्यलाई अलग अलग रहन दिनकोलागी राजा प्रताप शाहीमाथी दवाब बढ्न थाल्यो। यसरी आफूमाथी दवाब परेकोले बुढा राजा प्रताप शाहीले राजपाठ छोडी सन्यास लिएर खलेटाकुरा भन्ने स्थानमा गएर बस्न थाले। प्रताप शाही खले टाकुरा हिंडेपछि दुल्लु राज्य राजा विहिन भएकाले दुल्लुका जनताले प्रताप शाहीका माइला भाइ छडुङ्का राजा जसराजलाई ल्याएर केही समयको लागि दुल्लुको राजगद्दीमा बसालेका थिए। त्यसपछि दुल्लु राज्यमा प्रताप शाहीका जेठा छोरा मान शाही बसे भने विलासपुर राज्यमा संग्राम शाही बसे। यसरी फेरी दुल्लु र विलासपुर राज्य छुट्टिन पुगे। त्यसपछि कर्ण शाही, तीलमान शाही, सुर्तान शाही, माद् शाही, भान शाही, रुद्र शाही, प्रताप शाही, हरिनारायण शाही, सङ्ग्राम शाही द्वितिय र वि.सं. १८४६ [[कात्तिक]]सम्म कर्ण शाही द्वितिय क्रमैसँग विलासपुर राज्यका राजा बने। विलासपुर राज्यका अन्तिम शासक कर्ण शाही घमण्डी पाराका भएकाले तिनको राज्यकालमा छिमेकी राज्य दुल्लु, जाजरकोट र सल्यानसँग राम्रो सम्बन्ध रहेको थिएन। त्यसका साथै उनले जुम्ला राज्य र [[डोटी राज्य]]सँग मिलेर [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा गोर्खाली सेनालाई आफ्नो राज्यबाट जुम्ला जाने बाटो नदिएका हुनाले पनि गोर्खाली सेना उनबाट क्रुद्ध थियो। <ref name= "Kirtikhamba"/> गोर्खाली सेनाले १८४६ [[असोज|आश्विन]] ३ गतेका दिन जुम्ला राज्य जितीसकेपछि सरदार कालु पाँडे (काजी [[कालु पाँडे]] अर्कै व्यक्ति हुन) र शत्रुसाधन शाहीको नेतृत्वमा २ कम्पनी सैन्य टोली सुर्खेतको बाटो विलासपुर पुगेर ठुलो मारकाट, लुटपात, भीषण आगजनी र आतंक मच्चाएक थियो। विलासपुर राज्यमा विजय प्राप्त गर्नकोलागि गोर्खाली सेनाले दैलेख सदरमुकामको पुरानो बजार स्थित [[कोत गढी]] जस्तो बलियो किल्ला निर्माण गरेको थिए। गोर्खाली सेना विलासपुर पुग्दा राजा कर्ण शाही त्यहाँबाट भागीसकेका थिए। कर्ण शाहीकी गर्भवती रानीलाई बिजौराका चौतरिया सिंहहरूले [[बडाभैरव]]को जंगलमा रहेको ओढारमा लुकाएका थिए। पछि यिनै रानीको गर्भबाट कर्ण शाहीका छोरा पर्मान शाहीको जन्म भयो। कर्ण शाहीलाई फेला नपारेको रीसमा राजपरिवारका भाग्न न सकेका सदस्य तथा भारदारहरू गोर्खाली सेनाद्वारा काटिएका थिए। राज दरबार र शहरभरी आगो लगाइयो। त्यहाँ भएका हात हतियार तथा बहुमुल्य वस्तुहरू लुटिए। गोर्काली सेनाको आधिपत्य स्विकार गरेकाले दुल्लु राज्यले २०१९ सम्म दुल्लु राज्यको मान्यता र नेपाल सरकारको खान्गी। उपभोग गरिरह्यो भने कर्ण शाहीका कारण विलासपुर राज्यले धनजनको ठुलो क्षेती व्यहोर्दै वि.सं. १८४६ कर्तिक महिना मै आफ्नो अस्तित्व गुमाउन पुग्यो। यही विवत्स घटका कारण विलासपुर राज्यसँग सम्बद्ध जम्मा चारवटा मात्र ऐतिहासिक अभिलेखहरू प्राप्त भएका छन्।<ref name= "Kirtikhamba"/> विलासपुर राज्यको पतन भएपछि पुनः दैलेखका विभिन्न मठमन्दिरहरूको निर्माण तथा जिर्णोद्धारको क्रम चल्यो। दैलेखको सांस्कृतिक विकासमा काजी जसपाउ थापा तथा कर्णेल जयमान सिंह बस्नेतका परिवारहरूको ठुलो योगदान रहन गयो। यिनीहरूले दैलेख बजारमा [[नारायण मन्दिर]] सस्थापना गरे। [[पञ्चकोशी|पञ्चकोशी तिर्थस्थल]]का [[शिरस्थान]], [[नाभीस्थान|नाभिस्थान]], [[धुलेश्वर]] र [[पादुकास्थान]]मा मन्दिरहरूको जिर्णोद्धार गरी गुठी तथा अभिलेखहरू राख्न लगाए। दुल्लुमा धर्मशाला तथा [[दुल्लु पौवा|पौवा]] निर्माण गरे। <ref name= "Kirtikhamba"/> त्यस पछि हाल प्रशान कार्यालय रहेको गौंडा दरबारमा दैलेख लगायत [[डोटी जिल्ला|डोटी]] र [[अछाम जिल्ला|अछाम]] सम्मको प्रशासन चलाइको कुरा इतिहासमा उल्लेख पाइन्छ । २०१७ सालमा तत्कालिन राजा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र]]ले [[पञ्चायती व्यवस्था]] लागु गरेपछि दैलेख बजारमा रहेको नारायण मन्दिरका नामले '''नारायण गाउँ पञ्चायत''' बनाइयो । २०४६ सालको प्रजातन्त्र पुनस्थापना पश्चात '''नारायण गाउँ विकास समिति''' भएको यस नगरलाई २०५३ सालमा नारायण गाविस लगायत आसपासका अरु चारवटा गाविसलाई जोडेर नारायण नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो । २०७३ सालमा यस नगरपालिकामा अरु दुई गाविस सिङ्गै र एक गाविसका दुईटा वडाहरूलाई जोडिएको थियो । ==धार्मिक तथा पर्यटकिय स्थलहरू== ऐतिहासिक नगर नारायण नगरपालिकामा विभिन्न मठ मन्दिर, ऐतिहासिक किल्ला , ऐतिहासिक [[देवल]] र भग्नावशेषहरू रहेका छन् । यस नगरमा रहेका , कोतगढी, चौखम्बा, भुर्तिका देवल, वेलासपुर मन्दिर, वटुक भैरव मन्दिर, नारायण मन्दिर, दुइखम्बा, आदी यस नगरका आकर्षणिय स्थलहरू हुन् । यस नगरपालिका भित्र पर्ने केही महत्त्वपूर्ण स्थानहरू निम्न प्रकार रहेकाका छन् । ===कोतगढी=== {{Main|कोत गढी}} [[चित्र:कोतगढी.jpg|150px|thumb|कोतगढीको एक तर्फको झलक]] '''कोत गढी''' दैलेख सदर मुकाम पुरानो बजारमा अवस्थित एक ऐतिहासिक युद्ध किल्लाको रूपमा चिनिने गढी अथवा बौण्डरी पर्खाल हो। नारायण नगरपालिका वडा नंवर १, दैलेखको पुरानो बजार स्थित यो सैन्य गढी अत्यन्त कलात्मक ढुंगाले निर्माण गरिएको छ। यस गढीको चारै तिर गहिरो खाल्डो बनाइएको छ। किल्लाको भित्री सतहबाट करिब २ मिटरसम्म अग्लो ढुङ्गे प्रखाल रहेको यस गढीको निर्माण [[बाइसे राज्यहरू]]माथिको विजय अभियान अन्तर्गत गोरखाली सेनाले गरेको मानिन्छ। गढीको मुल प्रवेश ढोका उत्तरतर्फ रहेको छ। यस गढीको परिधी लगभग ६७२ मिटर रहेको छ। किल्लाको सबै प्रखालहरूमा बाहिर हेर्न सकिने गरी त्रिकोण आकारका १३ वटा प्वालहरू बनाइएका छन्। केही वर्ष पहिलेसम्म यो किल्ला भित्र दुईवटा भवनहरू रहेको थिए। यस गढीको निर्माणशैली अत्यन्त कलाकौशलयुक्त र सुरक्षित रहेकोले नेपालको किल्ला वास्तुकलामा यसको विशेष महत्त्व रहेको छ। द्वन्द्वकालमा सैनिक ब्यारेकको रूपमा रहेको यो गढी अहिले सैनिक ब्यारेको त्यहाँबाट अन्यत्र स्थानान्तर भएपछी गढीभित्रका संरचनाहरू पूर्णरूपमा समाप्त भइसकेका छन्। दैलेख सदरमुकामको मुटुमा रहेको ऐतिहासिक कोतगढी फोहोर विसर्जन गर्ने ठाउँ भएको छ। गढीभित्र रहेका तीनवटा पुराना घरको अहिले निसाना भेटिँदैन । कतिपयले यसलाई फोहोर विसर्जन गर्ने ठाउँका रूपमा प्रयोग गरेका छन् । दैलेखमा तत्कालीन समयमा गरिने युद्धकलाको निकै पुरानो इतिहासका बारेमा जानकारी लिन जोकोहीलाई पनि गढीको महत्त्व हुने स्थानीयवासी गणेश रेग्मीले बताउनुभयो । दैलेख युद्ध पर्यटनको अर्को महत्त्वपूर्ण पाटो हुन सक्छ । गढीको खोज अनुसन्धान लगायतका अन्य कुरा गर्न सके यसको अनुसन्धानका लागि मात्रै धेरै विदेशी आउन सक्ने सम्भावना रहेको छ । ===नारायण मन्दिर=== {{Main|नारायण मन्दिर}} [[File:Photo01नारायण मन्दिर.jpg|thumb|150px|नारायण मन्दिर परिसरमा रेहेको [[विष्णु|भगवान विष्णुको]] मुर्ति]] दैलेख बजारमा पर्ने पुरानो बजारको बीच बजारमा रहेको छ। यसै नारायण मन्दिरको नामबाट यो नगरपालिकाको नाम नारायण नगरपालिका राखिएको हो। यो मन्दिर बनेको ठाउँमा पहिले के रहेको थियो भन्ने कुनै प्रमाण भेटिएको छैन। मन्दिरमा रहेको अभिलेख अनुसार यस मन्दिरको स्थापना विक्रम सम्वत १९१६ मा काजी जयमानसिंह बस्नेत क्षेत्रीले निर्माण गराएका थिए।<ref name = "Kirtikhamba"/> मन्दिर परिसर भित्र रहेको मुख्य मन्दिरमा कालो ढुङ्गाद्वारा निर्मित [[गरुड]], [[नारायण]], [[राम]], [[भगवती]], [[सरस्वती]], [[गणेश]], शिवलिङ्ग र शिलाभिलेख राखिएका छन्। मन्दिरको सम्मुखमा काजी जयमानसिंह बस्नेत क्षेत्रीको अभिलेख सहित १९३६ र १९३७ मा दुईवटा घण्ट राखिएका छन्। मन्दिरको छानामा सुनको सुनको जलप लगाएको पितलको गजुर राखिएको छ। ===वटुकभैरव मन्दिर=== {{Main|वटुकभैरव मन्दिर}} [[चित्र:बटुकभैरव.jpg|150px|thumb|वटुकभैरव मन्दिर]] नारायण नगरपालिकामा पर्ने दैलेख बजारको मध्यभाग टुडीखेल नजिकै '''वटुकभैरव मन्दिर''' रहेको छ। यस मन्दिरको परिसरमा वटुकभैरवका साथै कालभैरव र व्रजभैरवका मन्दिरहरू पनि रहेका छन्। मन्दिरका पूजारीसँग रहेको विक्रम सम्वत १८७० र विक्रम सम्वत १९१० को नित्यपूजासम्बन्धी, विक्रम सम्वत १९३७ को नित्यपूजासम्बन्धी दुईछापे रुक्का र १९७१ को चन्द्रसमशेरको इस्तिहारलगायत ऐतिहासिक कागजपत्रको आधारमा विक्रम सम्वत १८७० भन्दा पहिले यस मन्दिरको स्थापना भइसकेको देखिन्छ। यिनै कागजपत्रको आधारमा र स्थानिय जनविश्वासका आधारमा विक्रम सम्वत १९०० तिर कालभैरव मन्दिर र विक्रम सम्वत १९९० तिर वज्रभैरव मन्दिरको स्थापना भएको बुझिन्छ।<ref name = "Kirtikhamba"/> ===चौखम्बा=== {{Main|चौखम्बा}} [[चित्र:चौखम्बा.jpg|thumb|150px|दैलेख नयाँबजार स्थित चारखम्बा]] '''चौखम्बा''' अथवा '''चार खम्बा''' नारायण नगरपालिकाको वडा नंवर १ नयाँबजारमा रहेको छन्। हुनत दैलेखमा यस्ता खम्बाहरू धेरै ठाउँमा रहेका छन्। दैलेख नयाँ बजार स्थित यी चारवटा खम्बाको सम्बन्धमा हालसम्म कुनै आधिकारीक तथ्यहरू कसैलाई पनि जानकारी छैन। चारवटा स्तम्भहरूमध्य एक स्तम्भ सानो रहेको छ भने अरू खम्बाहरू करिब ५ फुट उचाइँका रहेका छन्। चारपाटे आकारका सबै स्तम्भहरूको शीर्षभागमा गोलाकार कलशको आकृती रहे पनि अभिलेखहरू रहेको देखिदैन। त्यसमाथि झन् अवैज्ञानिक ढङ्गले चुना पोत्ने गरेकाले स्तम्भको मौलिक स्वरूप पनि बाँकी रहेको देखिदैन। ===वेलासपुर मन्दिर=== [[चित्र:बेलासपुर प्रवेस.jpg|150px|thumb|वेलासपुर मन्दिर प्रवेश द्वार]] {{Main|विलासपुर मन्दिर}} '''विलासपुर मन्दिर''' अथवा '''वेलासपुर भैरव मन्दिर''' दैलेख जिल्लाको एक प्रसिद्व मन्दिर हो। यो मन्दिर दैलेख जिल्लाको सदरमुकाम नारायण नगरपालिका अन्तरगत पर्ने विलासपुर डाँडामा अवस्थित छ। यस मन्दिरको अर्को नाम विलासपुर बटुक भैरव पनि भनिन्छ। [[बाइसे राज्यहरू|बाइसे]] राज्यकालका [[खस जाति|खस]] राजा विलासपुरे राजाहरूले कुल देवताको रूपमा पूजा गर्ने प्रचलनमा ल्याएको यो मन्दिरको निकै महत्त्व मानिन्छ। वेलासपुर मन्दिरको स्थापनाको बारेमा अहिले सम्म कुनै ठोस प्रमाण उपलब्ध हुन सकेको छैन। तर पनि स्थानिय जन श्रुती अनुसार यस मन्दिरको स्थापनाको बारेमा फरक फरक मत पाइएको छ।<ref name= "Kirtikhamba"/> ===भुर्तिका देवल=== {{Main|भुर्ती देवल}} [[चित्र:Bhuti ka baais dewal.jpg|150px|thumb|भुर्तीगाउँ स्थित २२ वटा देवल]] नारायण नगरपालिका वडा नं. ७ भुर्ती गाउँमा २२ वटा [[देवल|देवलहरू]] रहेका छन्। यी देवलहरू विक्रमको चौधौँ पन्ध्रौँ शताब्दीतिर [[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]] प्रदेशको खसमल्ल राज्यकालका समयमा निर्माण भएका हुन्।<ref name = "Kirtikhamba"/> यी देवलहरू पनि अन्य देवलहरू झैं कुँदेका प्रस्तरहरूद्वारा बनाइएका र तलतिरबाट माथितिर चुल्याइँदै लगेर बनाइएका छन्। यी देवलहरू मध्य एक देवलमा अभिलेख रहेको भनिए पनि हालसम्म पुष्टी भएको छैन। स्थानीय भनाईअनुसार केही वर्ष पहिलेसम्म पनि यस ठाउँमा २५ वटा देवलहरू रहेकोमा हाल २२ वटा देवल रहेका छन्। भुर्तीका यी २२ वटा देवललाई सन् २००८ जनवरी ३० मा विश्व सम्पदा सूचीको सम्भाव्य सूचीमा संलग्न गरिएको छ। अधिकांश देवहरूको शिर्षभागमा राखिएका चक्राकार शिलापट्ट र आमलक शिलाहरू हराइ सकेका छन्। देवलमा लगाइएका कलात्मक ढुङ्गाहरू खस्दै गएका छन्। देवलहरूको चारै तिर काँडेतारले घरबार गरिएको छ। काँडेतारको बीचमा एक ठाउँमा देवल क्षेत्रमा प्रवेशद्वार बनाइएको छ। प्रवेशद्वारमा ताल्चा लगाइएको छ र त्यहाँ पुरातत्त्व विभागको सूचना लेखिएको एक बोर्ड लगाइएको छ। त्यसका साथै देवलहरूमा सिमाटले टालटुल गरेर जोड्ने काम पनि गरिएको छ। दैलेख सदरमुकाममा रहेको देवकोटा चोकबाट यहाँ सम्म पुग्नको लागि मोटरबाटा निर्माण गरिएको छ ।विद्वान मोहन प्रसाद खनालले प्रकाशन गरेको अभिलेख अनुसार यी देवलहरू वी.सं. १४६५ को आसपासमा निर्माण गरिएका देखिन्छ। यो समयको आधारमा देवल निर्माण भएको करिब १० वर्ष पछि अर्थात विक्रम सम्वत १४७५ मा श्रीवर्माद्वारा स्थापना गरिएको बिलासपुर राज्य समाप्त भएको देखिन्छ। त्यसैले विलासपुर राज्यसँग यी देवलहरूको सम्वन्ध रहेको मान्न सकिएन।<ref name= "Kirtikhamba"/> उता संसारीवर्माद्वारा स्थापना गरिएको दुल्लु राज्य विक्रम सम्वत १४५३ मा नै समाप्त भै सकेको देखिन्छ। तसर्थ खसमल्लाकालिक सिंजा साम्राज्यका अभिलेखहरूमा देखिने "ॐ मणि पद्मे हुँ" जस्ता शब्दहरू यी देवलमा रहेको अभिलेखमा उत्कृण गरेको नदेखिए पनि देवल निर्माण गर्ने परम्परा पछिल्लो समयसम्म कायम रहेको थियो भनी मान्नु पर्ने हुन आउँछ।<ref name= "Kirtikhamba"/> ===कोटिलास्थान=== {{Main|कोटिलास्थान}} [[File:Kotilasthan1.jpg|150px|thumb|कोटिलास्थान मन्दिर तथा दर्शनको लागि जाँदै एक महिला यात्री]] कोटीलास्थान [[पञ्चकोशी]]का पाँच स्थान अन्तर्गत पर्ने एक स्थान हो। तर कतिपय मान्छेको मत अनुसार यो स्थानलाई पञ्चकोशी क्षेत्रमा पर्दैन भन्ने पनि रहेको छ। पौराणिक कालमा महादेवकी पत्नी [[सतिदेवी]]को कोठी पतन भएकोले यो स्थानको नाम कोटिलास्थान पर्न गएको हो भन्ने भनाई रहेको छ। अर्को मत अनुसार यो स्थानमा दैवताका राजा [[इन्द्र]]ले कोटीहोम चलाएकोले यो स्थानको नाम कोटिलास्थान पर्न गएको हो भन्ने भनाई रहेको छ। संसारको कुनै ठाउँमा पनि न पाइने इन्द्रजौ नामको वनस्पति यस ठाउँमा पाइन्छ। [[सिमी]]को कोसा जस्तै फलेको फलको भित्र [[जौ]]का दानाहरू देखिने यो वनस्पती देवराज इन्द्रले चलाएको कोटीहोमबाट यहाँ उम्रेको हो भन्ने मत रहेको छ। यो स्थान दैलेख जिल्लाको नारायण नगरपालिकाको वडा नंवर ४ मा पर्दछ । कोटिलास्थानको चारैतिर नदिले घेरिएकोले नदिले काटेर बनाएको डाँडोमा अवस्थित छ। डाँडाको उत्तर तर्फ बग्ने सिद्धिखोलाले र पश्चिम तर्फ बग्ने छामघाट खोलाले घेरेको हुनाने यो स्थान एक टापु झैं देखिन्छ। पूर्व तर्फबाट मन्दिर प्रवेस गर्दा वि.सं. १९७७ को घण्टी र शिवलिंग राखिएको छ। ढुंगा र काठले भनेको यस मन्दिरको छाना सिलेटले बनेको छ। यस मन्दिरको जिर्णोद्धार वि.सं. २०५१ मा गरिएको थियो।<ref name= "Kirtikhamba"/> मन्दिर भित्र शिवलिंग रहेको छ। यसको अगाडि मञ्चमा दक्षिणतर्फ फर्केको वि.सं. १९२२ को सर्पाकार मानक आकृती, कामधेनु गाई, [[गणेश|गणेशजी]] तथा [[शिव|महाँदेव]]का मुर्तीहरू राखिएका छन्। मन्दिरमा १९८६, २०१३, २०३१ का घण्टहरू रहेका छन्। मन्दिर परिसरमा चारैतर्फ खुल्ला भएको स्लेटको छानो बनाएको होम गर्ने स्थान बनाएको छ। यो मन्दिर निर्माणमा विशालकाय शिलापट्टहरू प्रयोग भएको देखिएता पनि हाल त्यसका अवशेषहरू मात्र बाँकी छन्। मन्दिरको प्राचिनता नष्ट भइसकेको छ। मन्दिर क्षेत्रमा यत्रतत्र छरिएका शिलापट्ट र पाषाण अवशेषहरूलाई हेर्दा यो मन्दिरको स्थापना [[कत्युरी राज्य|कत्युरी]] शासनकालमा भएको मानिन्छ। हालै गरिएको एक अध्यायनका क्रममा यस स्थानमा तिब्बती भाषामा "ॐ मणिपद्मे हुँ" उत्कृण गरिएको प्रस्तर अभिलेख फेला परेको छ। यस अभिलेखबाट [[खस जाति|खसमल्ल]] शासनकालमा यस स्थानमा पनि [[बौद्ध धर्म]]सँग सम्बद्ध क्रियाकलापहरू हुने गरेको अनुमान गर्न सकिन्छ। यसैगरि यहाँ पनि पादुकास्थान र शिरस्थानको जस्तै छोटा लामा अभिलेखहरू उत्कृण गरिएका केही ढुंगाहरू उपलब्ध भएका छन् । वि.सं. २०७२ साल [[वैशाख|बैशाख]] १ गते देखि ३० गतेसम्म पुरा एक महिना यस स्थानमा कोटी होम चलेको थियो । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240929122946/https://www.dccdailekh.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, दैलेख] {{दैलेख जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:दैलेख जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०५३ मा घोषित नगरपालिकाहरू|चैत्र]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] e5u3k51izs2css7q9cq995rsnhp3p4f 0 8086 1393366 1373946 2026-10-31T00:09:14Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393366 wikitext text/x-wiki {{about|मुस्ताङ जिल्लाको गाउँ|चलचित्र|कागबेनी (चलचित्र)}} {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = गाउँ |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = Kagbeni, Mustang 04.jpg |imagesize = 300px |image_caption = कागबेनीको एक दृश्य |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = मुस्ताङ जिल्ला (गाविस तह)#धौलागिरी अञ्चल#पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र#नेपाल |pushpin_label_position =bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name1 = [[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]] |subdivision_type2 = [[गाउँपालिका]] |subdivision_name2 = [[वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका]] |subdivision_type3 = वडा नम्बर |subdivision_name3 = ४ <!-- Politics --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = स्थापित<!-- Settled --> |established_date = वि.सं २०७३ <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 285.45<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of =२०६८ |population_footnotes = |population_note = |population_total =555 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title =Ethnicities <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|28|50|12|N|83|46|59|E|region:NP_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = 2,804 <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = {{website|varagungmuktichhetramun.gov.np/content/ward4}} |footnotes = }} [[Image:Kaligandaki kagbeni.jpg|thumb|कागबेनीमा रहेको धान बारी]] '''कागबेनी''' नेपालको हिमाली जिल्ला मुस्ताङको [[वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका]] स्थित [[कालीगण्डकी नदी]]को बेँसीमा अवस्थित एक गाउँ हो।<ref name="नेपाल सरकार स्थानिय विकास मन्त्रालय">{{cite web|title=गाउँ विकास समिति|url=http://mofald.gov.np/page.php?id=38|agency=नेपाल सरकार|publisher=[[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानिय विकास मन्त्रालय]]}}</ref> नेपालको २०७८ को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या ५५५ रहेको छ।<ref>{{citation|url=https://varagungmuktichhetramun.gov.np/content/ward4|publisher=वारागुङ मुक्तिक्षेत्र|accessdate=16 October 2020|title=वडा नम्बर ४ कागबेनी &#124; वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका, गाउँ कार्यपालिकाको कार्यालय|archive-url=https://web.archive.org/web/20240317152738/https://varagungmuktichhetramun.gov.np/content/ward4|access-date=17 March 2024|archive-date=17 March 2024 }}</ref>[[जोमसोम]]देखि राजधानी [[लोमान्थाङ]]सम्मको पदमार्गमा यो गाउँ मुक्तिनाथको पदमार्गसँगै जोडिएको छ। कागबेनीलाई हिमालयको सबैभन्दा पुरानो गाउँको रुपमा पनि लिइन्छ। कागबेनी दुई पवित्र नदी मुक्तिनाथ र कालीगण्डकीको बीचमा पर्दछ। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]मा यहाँको जनसङ्ख्या ९३७ रहेको थियो जसमध्ये ४६१ पुरुष र ४७६ महिला रहेका थिए भने यहाँ २७४ घरधुरी रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2019/07/pulationandhousing-census-2011.pdf|शीर्षक=राष्ट्रिय जनगणना २०६८| प्रकाशक=[[नेपाल सरकार]] '''केन्द्रिय तथ्याङ्क विभाग'''|प्रारूप=पिडिएफ |कार्य=राष्ट्रिय योजना आयोग सचिवालय}}</ref> यो हाल [[वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका]]मा पर्दछ। यसको साविकका ६-९ वडाहरू वारागुङ मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने १-५ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो। ==चित्र दीर्घा== <gallery> File:Kaagbeni Muktinath Road.jpg|कागबेनी File:Kaagbeni BudiGandaki Mustang.jpg|कागबेनी Mustang-Kagbeni-58-Durchgang-Tuer-2015-gje.jpg Mustang-Kagbeni-39-Gompa-Schule-2015-gje.jpg Mustang-Kagbeni-34-Gompa-Tuer-Fenster-gje.jpg Mustang-Kagbeni-11-Lhato-Gebetsfahnen-2015-gje.jpg File:Kagbeni Mustang-WLV-0756.jpg |गण्डकी नदी कागबेनी Kagabeni 2.jpg|कागबेनी </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ढाँचा:मुस्ताङ जिल्लाका गाविसहरू}} [[श्रेणी:मुस्ताङ जिल्लाका ठाउँहरू]] myc4u1gurlw322is0292lr0dr0x4fxu 0 8606 1393508 1348921 2026-10-31T10:49:07Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393508 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय | seal = Emblem of Nepal.svg |image= |seal_width = |formed = |preceding2 = |dissolved = |superseding = |jurisdiction = [[नेपाल सरकार]] |headquarters = [[सिंहदरबार|सिंहदरबार, काठमाडौँ]] |latd = 28 |latm = 36 |lats = 50 |latNS = N |longd = 17 |longm = 12 |longs = 32 |longEW = E |employees = |budget = |chief1_name = [[प्रतिभा रावल]] |chief1_position = [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्री]] |website = [http://www.mofaga.gov.np www.mofaga.gov.np] }} '''सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय''' स्थानीय विकास तथा सेवा प्रवाहको लागि नेतृत्वदायी भूमिकामा रहेर सो को व्यवस्थित सञ्चालन गर्नका लागि उत्तरदायी मन्त्रालय हो । यस मन्त्रालयले नेपालको समग्र विकासका विभिन्न साझेदारहरूको सहयोगमा सञ्चालित परियोजना, कार्यक्रमको समन्वय, सहयोग, सहजीकरण र सहकार्यको क्षेत्रमा प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ । == दुरदृष्टि र लक्ष्य == मन्त्रालयको दुरदृष्टि लोकतान्त्रिक मूल्य मान्यतामा आधारित स्थानीय स्वायत्त शासनको मध्यमद्वारा जनताको जीवनस्तर सुधार ल्याउने रहेको छ । यसको प्रमुख लक्ष्य निम्नानुसार छ: # स्थानीय सुशासनको संस्थागत विकास गर्ने, # स्थानीय सेवा प्रवाहमा सुधार गर्ने, # दिगो र गुणस्तरीय आर्थिक सामाजिक तथा स्थानीय पूर्वाधार विकास गर्ने ==[http://www.lawcommission.gov.np/wp-content/uploads/2018/03/c6e8b6f16738687e1df39f948d4de97f.pdf कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी]== नेपाल सरकारको (कार्य विभाजन) नियमावली, २०७४ बमोजिम स्थानिय विकास मन्त्रालयको कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी निम्न बमोजिम तोकिएको छ : # सङ्घ र स्थानीय तथा प्रदेश र स्थानीय तह बिचको सम्पर्क र समन्वय # स्थानीय तहको संख्या सिमाना वडा र केन्द्र निर्धारण सम्बन्धी [[नीति]] मापदण्ड कार्यान्वयन सहजीकरण # विशेष संरक्षित र स्वायत्त क्षेत्रको सीमांकन र संरचना सम्बन्धी नीति कानुन र मापदण्ड # राष्ट्रिय दलित आयोग राष्ट्रिय समावेशी आयोग आदिवासी जनजाति आयोग मधेसी आयोग थारु आयोग र मुस्लिम आयोग # स्थानीय पूर्वाधार विकास सम्बन्धी नीति कानुन  मापदण्ड प्रविधिको विकास र अनुसन्धान # पञ्जिकरण र सामाजिक सुरक्षा भत्ता वितरणको अभिलेखीकरण # फोहोरमैला ब्यबस्थापन सम्बन्धी नीति मापदण्ड समन्वय र सहजीकरण # स्थानीय तहका पदाधिकारी र कर्मचारीको वैदेशिक भ्रमण सम्बन्धी नीति कानून मापदण्ड # सङ्घीय निजामती तथा अन्य सङ्घीय सरकारी सेवा का निवृतिभरण लगायत अवकाश अन्य सुविधा सम्बन्धी नीति मापदण्ड र व्यवस्थापन # सङ्घीय कर्मचारी निकाय सम्बन्धी कार्य # सार्वजनिक सेवा प्रवाह सम्बन्धी नीति कानुन र मापदण्ड # सङ्गठन तथा व्यवस्थापन सर्वेक्षण सम्बन्धी नीति कार्यान्वयन र समन्वय # प्रशासनिक सुधार सम्बन्धी नीति योजना समायोजन र समन्वय # सङ्घीय निजामती सेवा र अन्य सरकारी सेवा सञ्चालन सम्बन्धी नीति कानून मापदण्ड तथा सेवा समूह र उपसमूहको व्यवस्थापन # सङ्घीय निजामती सेवा र अन्य सङ्घीय सरकारी सेवाहरूको व्यवस्थापन सङ्घ प्रदेश र स्थानीय तहमा समायोजन र अन्तरप्रदेश कर्मचारी समन्वय एवं व्यवस्थापन # कर्मचारी कल्याण सम्बन्धी नीति कानुन र मापदण्ड # सङ्घ प्रदेश र स्थानीय तहमा रहने पदहरूको दरबन्दी सिर्जना सम्बन्धी नीति र मापदण्ड # बढुवा समितिको सचिवालय # सङ्घीय निजामती तथा अन्य सङ्घीय सरकारी सेवाका पदाधिकारीको सेवा शर्त र सुविधा # सङ्घ, प्रदेश, र स्थानीय तहका कर्मचारीहरूको न्यूनतम शैक्षिक योग्यता सम्बन्धी नीति, कानून र मापदण्ड # स्थानीय तहको सार्वजनिक पदाधिकारीको सुविधा सम्बन्धी नीति र माप दण्ड # सङ्घीय निजामती तथा अन्य सङ्घीय सरकारी सेवाको तालिम सम्बन्धी नीति कानून मापदण्ड अध्ययन अनुसन्धान र विकास # सार्वजनिक पदाधिकारीहरूको क्षमता विकास सम्बन्धी नीति र मापदण्ड # प्रकाशकीय अभिलेख र तथ्यांक # निजामती अस्पताल कर्मचारी प्रशिक्षण प्रतिष्ठान र नेपाल प्रशासनिक प्रशिक्षण प्रतिष्ठान # मन्त्रालय सम्बन्धी राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घसंस्थासँग सन्धि-सम्झौता अभिसन्धि सम्पर्क र समन्वय # मन्त्रालय सम्बन्धित सार्वजनिक संस्थान प्राधिकरण समिति प्रतिष्ठान कम्पनी आदिको सञ्चालन र नियमन राष्ट्रिय कर्मचारी सम्बद्ध सङ्घसंस्था # नेपाल प्रशासन सेवा नेपाल आर्थिक योजना तथा तथ्यांक सेवा र नेपाल विविध सेवाको सञ्चालन # नेपाल इन्जिनियरिङ सेवा सिभिल इन्जिनियरिङ समूहको जनरल उपसमूहको सञ्चालन [http://www.lawcommission.gov.np/wp-content/uploads/2018/03/c6e8b6f16738687e1df39f948d4de97f.pdf (पेज नम्बर २२)] ===सम्पर्क ठेगाना=== सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय<br/> श्रीमहल, पुल्चोक ललितपुर।<br/> टेलिफोन: ९७७-१-५५२३३२९, ५५२४५३५, ५५३६१७०, ५५२४२८०,<br/> ५५२१८७३, ५५२५१४८, ५५४४४०३<br/> फ्याक्स : ९७७-१-५५२२०४५<br/> ई-मेल : secretary@mofaga.gov.np, plandiv@mofaga.gov.np, govdiv@mofaga.gov.np,<br/> admindiv@mofaga.gov.np, mundiv@mofaga.gov.np, ipd@mofaga.gov.np ===आधिकारिक वेबसाइट=== * [https://web.archive.org/web/20190731202219/http://www.mofaga.gov.np/ www.mofaga.gov.np] [[श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू]] a009ahbjo0hxxu08z8uhrs9x211qly8 0 8894 1393478 1392520 2026-10-31T06:58:59Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393478 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{Infobox settlement | name = | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = [[महानगरपालिका]]<br/>[[मुख्यालय|सदरमुकाम]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Gaindakot_and_Bharatpur_at_Narayani_River,_Nepal_2020_-1.jpg | photo2a = Narayanghat.JPG | photo2b = Survival_tree.jpg | photo4a = Chitwan_2.jpg | photo4b = Narayani_river.jpg | spacing = 2 | color_border = #000000 | color = #000000 | size = 320 }} | image_alt = | image_caption = माथिबाट, बायाँबाट दायाँ: [[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] पहाडबाट भरतपुर क्षितिज, [[भरतपुर महानगरपालिका|नारायणगढ]] बजार, भरतपुरको बाटुली ​​पोखरी, [[बिसहजारी ताल]]। | image_flag = | image_seal = | image_map = | map_caption = भरतपुर महानगरपालिकाको नक्सा | pushpin_map = भरतपुर महानगरपालिका#चितवन जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति <!-- Location -->| coordinates = {{coord|27|41|N|84|26|E|display=inline}} | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{झन्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश|बागमती प्रदेश]] | subdivision_name2 = [[चितवन जिल्ला]] | established_title = नगर पञ्चायत | established_date = वि.सं. २०३५ फागुन २५<ref name="नगर">{{cite news|title=नगर पञ्चायत ऐन २०१९ बमोजिम दाङ जिल्ला अन्तर्गत त्रिभुवन नगर पञ्चायतक्षेत्र घोषित गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=9927 |date=वि.सं. २०३५ माघ १५ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> | established_title1 = समावेश गाउँ पञ्चायतहरू | established_date1 = भरतपुर र नारायणगढ (सबै भाग) र कल्याणपुर (आंशिक भाग) | established_title2 = उपमहानगरपालिका | established_date2 = वि.सं. २०७१ पुस २८<ref name="उपमहानगर">{{cite news|title=शङ्खरापुर लगायत विभिन्न नगरपालिका घोषणा |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22634 |date=वि.सं. २०७१ पुस २८ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> | established_title3 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) | established_date3 = [[मङ्गलपुर]], [[फुलबारी, चितवन|फुलबारी]], [[गीतानगर]], [[पटिहानी]] तथा [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]] | established_title4 = महानगरपालिका | established_date4 = वि.सं. २०७३ फागुन २७<ref name="महानगर">{{cite news |title=गाउँपालिका नगरपालिका उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र कायम गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |date=वि.सं. २०७३ फागुन २७ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701210203/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |archive-date=2020-07-01}}</ref> | established_title5 = सम्मिलित क्षेत्रहरू | established_date5 = भरतपुर, [[नारायणी नगरपालिका|नारायणी]], [[चित्रवन नगरपालिका|चित्रवन]] र [[कविलास, चितवन|कविलास]] | government_type = | governing_body = | leader_title = [[नगरप्रमुख|कावा प्रमुख]] | leader_name = चित्रसेन अधिकारी ([[नेपाली काङ्ग्रेस|नेका]]) | leader_title1 = | leader_name1 = | leader_title3 = | area_total_km2 = 432.95 | elevation_footnotes = | elevation_m = 208 | population_footnotes = <ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=35&municipality=4|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_note = | population_total =369268 | population_density_km2 = auto | population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] | population_footnotes = | population_density_km2 = auto <!-- General information -->| postal_code_type = हुलाकी सङ्केत | postal_code = ४४२००, ४४२०७ | area_code = ०५६ | blank_name_sec1 = मौसम | blank_info_sec1 = आर्द्र अर्ध-कटिबन्धीय जलवायु | website = {{URL|http://www.bharatpurmun.gov.np/}} | timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = }} '''भरतपुर''' नेपालको [[बागमती प्रदेश]]मा पर्ने [[चितवन जिल्ला]]को [[मुख्यालय|सदरमुकाम]]<ref name="सदरमुकाम">{{cite news |title=नेपाल अधिराज्यलाई १४ अञ्चल, ७५ जिल्लामा विभाजित |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685 |date=वि.सं. २०१९ पुष २ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |page=५ |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212024248/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685 |archive-date=2022-02-12}}</ref> तथा [[महानगरपालिका]] हो। नेपालको मध्य भूभागमा रहेको भरतपुर महानगर देशकै [[नेपालका सहरहरूको सूची|चौथौ ठुलो सहर]] हो। यो नेपालको सबैभन्दा तीव्र गतिले विकास भइरहेको सहरहरू मध्येको एक हो। [[गण्डकी नदी|नारायणी नदी]]को तटमा अवस्थित रहेको यो सहर चितवन लगायत केन्द्रीय नेपालको व्यापारिक केन्द्र हो। यो महानगरपालिका क्षेत्रभित्र पर्ने [[भरतपुर महानगरपालिका|नारायणगढ]] सहरमा मुख्य व्यापारिक पसल र ठुला होटेलहरू रहेका छन् भने अन्य आवश्यक पूर्वाधारका साधनहरू नगरको अन्य क्षेत्रहरूमा रहेका छन्। कुल २९ वटा वडा रहेको भरतपुरको जनसङ्ख्या [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं. २०७८ को जनगणना]] अनुसार ३,६९,२६८ रहेको छ भने यो सहर ४३२.९५ वर्ग किलोमिटरमा फैलिएको छ। यहाँको साक्षरता दर ८७.२० प्रतिशत रहेको छ जसमध्ये महिलाको साक्षरता दर ८२.६४% छ भने पुरुषको साक्षरता दर ९२.१२% रहेको छ। यहाँ ९६,५९१ घरघुरी रहेको छ।<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना"/><ref>{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=35&municipality=4|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> प्रत्येक पाँच वर्षमा हुने [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को निर्वाचनको लागि भरतपुर महानगरपालिकालाई चितवन निर्वचन क्षेत्र २ र निर्वाचन क्षेत्र ३ मा विभाजन गरिएको छ भने [[बागमती प्रदेश सभा]]को लागि चितवन निर्वचन क्षेत्र २ (क), (ख) र चितवन निर्वचन क्षेत्र ३ (क), (ख) मा विभाजन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://saurahaonline.com/2017/09/32986/ |title=चितवनको निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण, प्रदेशको क्षेत्र निर्धारण प्रति नेकपा एमालेको असहमति |website=सौराहा अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2020-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108170415/https://saurahaonline.com/2017/09/32986/ |archive-date=2021-01-08 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://synergyfm.com.np/2017/12/17139/ |title=चितवनको कुन ठाउँ कुन निर्वाचन क्षेत्रमा, मतदाता कति ? |last=सिनर्जी एफएम |date=2017-12-07 |website=सिनर्जी एफएम |language=नेपाली |accessdate=2020-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108151120/http://synergyfm.com.np/2017/12/17139/ |archive-date=2021-01-08 }}</ref> [[कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालय|कृषि तथा वन विश्वविद्यालय]]ले [[धुर्मुस सुन्तली फाउण्डेशन|धुर्मुस सुन्तली फाउन्डेसन]]लाई सहयोग गरेको भरतपुरको वडा नं. १६ रामपुरस्थित २० विगाहा ८ कठ्ठा क्षेत्रफलमा [[गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रङ्गशाला]] बनिरहेको छ।<ref>{{cite web|url=http://radionepal.gov.np/news-details/23295/2019-01-30|title=चितवनमा रङशाला बनाउने धुर्मुस सुन्तली फाउन्डेसनको घोषणा|author=परेश सापकोटा|date=|work=[[रेडियो नेपाल]]|accessdate=१६ माघ २०७५|archive-url=https://web.archive.org/web/20190201165840/http://radionepal.gov.np/news-details/23295/2019-01-30|archive-date=2019-02-01}}</ref> == इतिहास == वि.सं. २००० को दशकसम्म घनाजङ्गलको रूपमा रहेको भरतपुरको बजार क्षेत्रमा [[थारू जाति|थारु]], बोटे, [[दराई जाति|दराई]] समुदायको मानिसहरूको बसोबास रहेको थियो।<ref name="चितवन0">{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2019/04/756087|title=बदलिँदो चितवन : ७० वर्षको कायाकल्प कथा|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2020-12-07}}</ref>सानो नाकाको रूपमा रहेको भरतपुरको विकासमा वि.सं. २०१२ मा तत्कालीन सरकारद्वारा ल्याइएको ‘राप्ती दुन विकास योजना’ ले गर्दा बस्ती बसाउने कार्यको थालनी भएको थियो। [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] सहयोगमा सुरु गरिएको सो आयोजनाको प्रमुख कृष्ण बम मल्ल थिए। योजनावद्ध रूपमा नभएता पनि यसै परियोजनाको फलस्वरूप भरतपुरमा अस्पताल, [[विद्यालय]] र सरकारी कार्यालयहरूको लागि जग्गा खाली राखेर सर्वसाधारणहरूलाई जग्गा बाँडी बसोबास गर्न प्रोत्साहित गरिएको थियो।<ref name="चितवन0"/> नगर पञ्चायत ऐन २०१९ बमोजिम तत्कालिन सरकारले वि.सं. २०३५ साल माघ १५ गते तत्कालीन भरतपुर गाउँ [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत]] र नारायणगढ गाउँ पञ्चायतको सबै भाग र कल्याणपुर गाउँ पञ्चायतको आंशिक भागलाई मिलाएर भरतपुर नगर पञ्चायत बनाएको थियो। भरतपुर नगर पञ्चायतको पहिलो नगरप्रमुख मुक्तिलाल चुके थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=मुक्तिलाल चुकेको निधनपछि आँखा दान|युआरएल=https://www.safalkhabar.com/news/27862|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=सफल खबर|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=भरतपुरका संस्थापक मेयर मुक्तिलाल चुके रहेनन्|युआरएल=https://www.safalkhabar.com/news/27829|कार्य=|प्रकाशक=सफल खबर|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> वि.सं. २०४७ सालमा देशमा [[नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७]] लागु भएपछि नगरपालिकाको लागि चाहिने आवश्यक पूर्वाधार तथा जनशक्ति भएको कारणले भरतपुर स्वतः नगरपालिका बन्न पुगेको थियो।<ref name="चितवन0"/> यो नगर चितवन जिल्लाकै पहिलो नगरपालिका समेत हो। नगरपालिका बनेपछि यहाँ सडक विकासको काममा तीव्रता आएको थियो। वि.सं. २०७१ मङ्सिर १३ गते [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्]] अन्तर्गतको सामाजिक समितिले ६१ वटा नगरपालिका थप गर्ने र ७ वटा नगरपालिकालाई उपमहानगरपालिका बनाउने सिफारिस गरे अनुरूप [[नेपाल सरकार]]को निर्णय बमोजिम वि.सं. २०७१ पुस २८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार भरतपुर पनि नगरपालिकाबाट उपमहानगरपालिकामा विस्तार भएको थियो।<ref name="उपमहानगर"/> उक्त समयमा भरतपुरलाई उपमहानगरपालिका घोषित गर्दा यसमा [[मङ्गलपुर]], [[फुलबारी, चितवन|फुलबारी]], [[गीतानगर]], [[पटिहानी]] तथा [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]] गाविसलाई समावेश गरिएको थियो। [[नेपालको संविधान २०७२]] अनुसार स्थानीय सरकारको गठन भएपछि वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते भरतपुरलाई महानगरपालिकामा स्तरोन्नति गरेपछि हाल यस महानगरपालिकामा २९ वटा वडाहरू छन्।<ref name="महानगर"/><ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=भरतपुर महानगरपालिकाको सङ्क्षिप्त परिचय|युआरएल=https://bharatpurmun.gov.np/ne/node/26|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=भरतपुर महानगरपालिका|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार भरतपुरलाई महानगरपालिकामा स्तरोन्नति गर्दा साविकका भरतपुर क्षेत्र, [[नारायणी नगरपालिका]], [[चित्रवन नगरपालिका]] र [[कविलास, चितवन|कविलास]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]]लाई यसमा गाभिएको थियो।<ref name="महानगर" /><ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=स्थानीय निकायहरू - भरतपुर महानगरपालिका|युआरएल=https://lgisnepal.com/ne/body/377|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://thahakhabar.com/news/11620/|शीर्षक=यस्ता छन् नेपालका चार महानगरपालिका, कुन महानगरको विशेषता के?|वेबसाइट=थाहा खबर|भाषा=नेपाली|पहुँचमिति=2020-12-07}}</ref> वि.सं. २०७९ जेठ १० गतेको निर्वाचन परिणामअनुसार महनगरपालिकाको नगर प्रमुख पदमा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा-माके]]की [[रेणु दाहाल]] र उप नगरप्रमुख पदमा [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का चित्रसेन अधिकारी विजयी भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=भरतपुरको मेयरमा रेणु दाहाल र उपमेयरमा चित्रसेन अधिकारी विजयी |url=https://www.himalkhabar.com/news/130170 |accessdate=2023-03-31 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली }}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == अवस्थिति == यो सहर समुद्री सतहबाट १४० मिटरदेखि ३९० मिटर उचाइसम्म फैलिएको छ। यो नगर २७° ३२' ५८" देखि २७° ४५' ४०" उत्तरी अक्षांश र ८४° ९' ४१" देखि ८४° २९' ५" पूर्वी देशान्तरमा पर्दछ। यसको पूर्वमा [[रत्ननगर नगरपालिका]], [[कालिका नगरपालिका]], [[इच्छाकामना गाउँपालिका]] रहेका छन्<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=उत्तर फर्के हिमाल, दक्षिण हेरे फाँट, पहाडकी रानी – इच्छाकामना गाउँ|युआरएल=https://echitwanpost.com/81943/2019032408/36/01/|कार्य=|प्रकाशक=चितवन पोस्ट|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> भने पश्चिमतर्फ [[विश्व सम्पदा क्षेत्र]]मा सूचीकृत [[चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज]] र [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्ला|नवलपुर जिल्ला]] उत्तरतर्फ [[तनहुँ जिल्ला]] र [[इच्छाकामना गाउँपालिका]] तथा दक्षिण तर्फ [[चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज]] नै पर्दछ। यसको तल्लो समथर सतहमा वडा नं. १, २, ३ र ४ तथा ५ को भू-भागहरू पर्दछ। == जलवायु == समुद्री सतहबाट कम उचाइमा, तल्लो समथर भू–भागमा र [[महाभारत पर्वत शृङ्खला|महाभारत पर्वत]]को नजिकै रहेको कारण भरतपुर क्षेत्रमा औसत [[तापक्रम]] बढी, [[आद्रता]]युक्त [[जलवायु परिवर्तन|जलवायु]] भएको पाइन्छ। यहाँ पुस, माघ महिनामा अत्यधिक जाडो हुन्छ भने सो समयमा न्यूनतम तापक्रम १० डिग्री सेल्सियस सम्म पुग्ने गर्दछ। यहाँ वैशाख, जेठ र असार महिनामा सर्वाधिक गर्मी हुन्छ भने उक्त समयमा यहाँको तापक्रम ४० डिग्री सेल्सियससम्म पुग्ने गरेको पाइन्छ। भरतपुरमा वार्षिक औसत [[वर्षा]] १,५०० मिलिमिटर हुने गर्दछ। वि.सं. २०६८ साउन ३२ मा, यहाँ हालसम्मकै सर्वाधिक अर्थात् २४ घन्टामा लगभग ३११ मिलिमिटर पानी परेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=किन बढ्दै छ भरतपुरमा डुबान ?|युआरएल=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/52606/2020-10-07|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नयाँ पत्रिका|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=६ डिसेम्बर २०२०}}</ref> साधारणतया वैशाख र जेठ याममा यहाँ बढी सुख्खा हुने गर्दछ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=जिल्लाको जानकारी|युआरएल=https://daochitwan.moha.gov.np/en/page/introduction-of-chitwan-1|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> == जनसङ्ख्या == नेपालको [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं. २०७८ को जनगणना]] अनुसार भरतपुरको जनसङ्ख्या ३,६९,२६८ रहेको थियो जसमध्ये [[पुरुष]]को जनसङ्ख्या १,७८,८९७ र [[महिला]] १,९०,३७१ रहेको थियो।<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना"/> भरतपुरमामा मुख्यतया [[थारू जाति|थारू]], [[दराई जाति|दराई]], बोटे, [[गुरुङ जाति|गुरुङ]], [[मगर जाति|मगर]], [[चेपाङ जाति|चेपाङ]], [[तामाङ जाति|तामाङ]] रहेका छन् भने यहाँ थोरै सङ्ख्यामा [[राई जाति|राई]], [[लिम्बू जाति|लिम्बू]] लगायत [[बराल]], [[पौडेल]], [[अधिकारी]], [[थापा]], [[बोहरा|बोहोरा]] थर भएका [[ब्राह्मण|बाहुन]] तथा [[क्षेत्री]] जाति बसोबास गर्छन्। यहाँ [[श्रेष्ठ]], प्रधान, [[महर्जन]], शाही लगायतका थर भएका [[नेवार जाति|नेवार]] जातिका मानिसहरूका साथै नेपालमा रहेका अन्य सबै जातजातिका मानिसहरू बसोबास गर्दछन्।<ref name=चितवन>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=भौगोलिक र जातीय विविधायुक्त भरतपुर|युआरएल=https://echitwanpost.com/50108/2017031409/18/53/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=चितवन पोस्ट|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> === जनसङ्ख्या वर्गीकरण<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=भरतपुर महानगरपालिकाको विस्तृत तथ्याङ्क|युआरएल=https://bharatpurmun.gov.np/sites/bharatpurmun.gov.np/files/documents/%E0%A4%AD%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0%20%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%20Profile%20%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%AD%E0%A5%AC_0.pdf|कार्य=|प्रकाशक=भरतपुर महानगरपालिका|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> === {{Historical populations |type = US |source = [http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_28_02_03.pdf सोधपत्र] |वि.सं.२०३८ |२७६०२ |वि.सं.२०४८ |५४६७० |वि.सं.२०५८ |१२५११२ |वि.सं.२०६८ |२८०५०२ |वि.सं.२०७८ |३६९२६८ }} {{Bar chart | title = जातिगत जनसङ्ख्या विवरण, वि.सं.२०६८ जनगणना अनुसार | label_type = जाति | data_type = जनसङ्ख्या | bar_width = 35 | width_units = em | data_max = 100000 | label1 = ब्राह्मण | data1 = ९६,२५५ | label2 = क्षेत्री | data2 = ३५,३८५ | label3 = गुरुङ | data3 = २४,४८५ | label4 = सार्की, कामी | data4 = १८,९६३ | label5 = नेवार | data5 = १७,२४२ | label6 = थारू | data6 = १७,१५६ | label7 = मगर | data7 = १४,४९० | label8 = कुमाल | data8 = ६,७७१ | label9 = दमाई | data9 = ६,२७० | label10 = घर्ती | data10 = २,१०२ }} == वडागत विवरण == === उपमहानगरपालिका === वि.सं. २०७१ मङ्सिरमा साविक भरतपुर नगरपालिकामा मङ्गलपुर, फुलबारी, गीतानगर, पटिहानी तथा शिवनगर गरी ५ वटा गाविसहरूलाई गाभेर उपमहानगरपालिका स्तरोन्नति गरिएको थियो। {| class="wikitable sortable" |+ साविकका गाउँ विकास समिति/नगरपालिका र वडा विभाजन ! क्र.सं !! साविक गाउँ विकास समिति/नगरपालिका !! गाविसको वडा नं. !! उमनपाको वडा नं. |- | १ || भरतपुर नगरपालिका || १ देखि १४ || १–१४ |- | rowspan="4" | २ || rowspan="4" | [[मङ्गलपुर]] || १-३ || १५ |- | ४, ६ || १६ |- | ५, ९ || १७ |- | ७-८ || १८ |- | २ || [[फूलबारी, चितवन|फूलबारी]] || १-९ || १९ |- | rowspan="3" | ३ || rowspan="3" | [[गीतानगर]] || १-३ || २० |- | ४-६ || २१ |- | ७-९ || २२ |- | rowspan="3" | ४ || rowspan="3" | [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]] || १-४ || २३ |- | ५-७ || २४ |- | ८-९ || २५ |- | rowspan="4" | ५ || rowspan="4" | [[पटिहानी]] || १, ६, ९ || २६ |- | २-३ || २७ |- | ७-८ || २८ |- | ४-५ || २९ |} === महानगरपालिका === भरतपुर महानगरपालिकाको वडा विभाजन, समावेश साविकका गाविस/नगरपालिकाहरू, जनसङ्ख्या र क्षेत्रफलको विवरण तलको तालिकामा दिइएको छ:<ref>{{Cite web|author=|title=बागमती प्रदेश वडा रिपोर्ट|url=https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fcensusnepal.cbs.gov.np%2Fresults%2Ffiles%2Fward%2FP3%2FWRD_Indv01-HouseholdAndPopulation.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK|work=|publisher=राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय|website=|language=नेपाली|date=२६ चैत २०८२}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ भरतपुर महानगरपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश भएका साविकका नगरपालिका/गाविसहरू !! जनसङ्ख्या ([[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं २०७८]])!! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !!जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || भरतपुर (१,३) || ९,१०९|| ३६.११ |२५२.२६ |- | २ || भरतपुर (२) ||१९,५६४|| १.३४ |१४,६००.०० |- | ३ || भरतपुर (४) ||१७,२२२|| ४.१९ |४,१०९.७४ |- | ४ || भरतपुर (५,६) ||२०,८७१|| ८.२२ |२,५३९.०५ |- | ५ || भरतपुर (१३,१४) ||१३,७१०|| ९.९१ |१,३८३.४५ |- | ६ || [[गीतानगर]] (४-९) ||१३,३४९|| १२.२१ |१,०९३.२८ |- | ७ || भरतपुर (७) || |१७,२११|| ४.१४ |४,१५७.२५ |- | ८ || भरतपुर (८) || |११,४३८|| ६६.६६ |१७१.५९ |- | ९ || भरतपुर (९) || |१५,१८३|| ५.३० |२,८६४.७२ |- | १० || भरतपुर (१०) || |२०,६३३|| ४.६४ |४,४४६.७७ |- | ११ || भरतपुर (११) ||३५,६९२|| ९.११ |३,९१८.०० |- | १२ || भरतपुर (१२) || १४,८२६|| १२.५३ |१,१८३.२४ |- | १३ || [[गीतानगर]] (१-३), [[पटिहानी]] (७-८) ||६,८९२|| ९.७० |७१०.५२ |- | १४ || [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]] (५-९), [[पटिहानी]] (४-५)||११,१३४|| १२.०७ |९२२.४५ |- | १५ || [[मङ्गलपुर]] (१-३), [[फुलबारी, चितवन|फूलबारी]] र [[शिवनगर, चितवन|शिवनगर]] (१-४) ||१५,८३३|| २०.५० |७७२.३४ |- | १६ || [[मङ्गलपुर]] (४-९) ||१७,८१८|| १७.०६ |१,०४४.४३ |- | १७ || [[शारदानगर]] (२-४,६), [[गुञ्जनगर]] (८) ||८,६०८|| ७.८७ |१,०९३.७७ |- | १८ || [[गुञ्जनगर]] (२,५-७) ||१०,५७७|| १०.३३ |१,०२३.९१ |- | १९ || [[शारदानगर]] (१,७-८), [[गुञ्जनगर]] (१) ||८,४५४|| ६.२९ |१,३४४.०४ |- | २० || [[शारदानगर]] (५,९), [[गुञ्जनगर]] (३-४,९) ||८,४७०|| ११.८३ |७१६.०० |- | २१ || [[पार्वतीपुर]] ||९,३८५|| १०.०२ |९३६.६३ |- | २२ || [[पटिहानी]] (१-३, ६,९) ||६,६५२ || ८.७१ |७६३.७२ |- | २३ || [[जगतपुर, चितवन|जगतपुर]] (१-६) ||८,०३९|| १२.८५ |६२५.६० |- | २४ || [[जगतपुर, चितवन|जगतपुर]] (७-९) ||५,४५९|| ५.२२ |१,०४५.७९ |- | २५ || [[शुक्रनगर]] ||९,५१७|| १४.१६ |६७२.१० |- | २६ || [[दिव्यनगर]] ||१०,७३६|| १८.६३ |५७६.२७ |- | २७ || [[मेघौली]] (५-९) ||९,०५८|| १७.७३ |५१०.८९ |- | २८ || [[मेघौली]] (१-४) ||६,९०७|| १२.७० |५४३.८६ |- | २९ ||[[कविलास, चितवन|कविलास]] ||५,९२१|| ६२.९२ |९४.११ |- ! जम्मा !! !! ३,६९,२६८!! ४३२.९५ !८५२.९१ |} == यातायात तथा सडक सञ्जाल == भरतपुर महानगर अन्तरर्गत [[महेन्द्र राजमार्ग|महेन्द्र राजमार्ग]] तथा मुग्लिन नारायणगढ सडक खण्ड रहेको छ। दुई ठुला राजमार्ग र देशको केन्द्र भएकाले यहाँबाट मुलुकको हरेक भागमा जानका लागि [[बस]], माइक्रो बस, भाडाको कार, [[ट्याक्सी]], लगायत लामो दुरीका यातायात साधन उपलब्ध छन्। महानगरले यातायात व्यवस्थापनमा समस्या देखिएको भन्दै बि.स. २०७६ जेठमा तीन पाङ्ग्रे सवारीलाई प्रमुख मार्गमा सञ्चालन हुनबाट रोकेको थियो<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=भरतपुरका यी ठाउँमा चल्न नपाउने भए तीनपांग्रे|युआरएल=https://thahakhabar.com/news/23193/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=थाह खबर|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> भने यसको विरोधमा प्रदर्शन समेत भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=तीनपांग्रे साधन व्यवस्थापन गर्न खोज्दा भरतपुरमा तनाव‍,गाेली चल्याे|युआरएल=https://ujyaaloonline.com/story/3325|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=उज्यालो अनलाइन|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> यातायातको प्रमुख साधन सडक सञ्जालद्वारा भरतपुरबाट नेपालको पूर्व पश्चिम भागमा जान सकिने सहजता भएता पनि यहाँ रहेको [[भरतपुर विमानस्थल]]ले नेपालको प्रमुख सहर [[काठमाडौँ]] र [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]]लाई जोड्ने गर्दछ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=भरतपुर विमानस्थल आजदेखि १० दिन बन्द हुने|कार्य=बाग्मती खबर|प्रकाशक=|युआरएल=https://www.bagamatikhabar.com/country/5741|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> यस्तै सरकारले यहाँको सीमा सुरक्षा कार्यालय नजिकै यातायात व्यवस्था कार्यालय खोल्ने जनाएको थियो, तथापि यो हालसम्म सञ्चालनमा आएको छैन।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=यातायात व्यवस्था कार्यालय भरतपुरको कार्यालय आँपटारीमा|युआरएल=http://kalikanews.com/news/133745|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=कालिका समाचार|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> == उद्योग-धन्दा == भरतपुर महानगरपालिकामा चितवन उद्योग सङ्घमा दर्ता भएका जम्मा ४६४ उद्योगहरू रहेको छन्।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=संस्थागत सदस्यता|युआरएल=http://www.cainepal.org.np/institutional-membership|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=चितवन उद्योग सङ्घ|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> भरतपुरमा [[कोका-कोला]]<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=कोक र सानमिगेल बियरले तिरेनन् स्थानीय विकास शुल्क|युआरएल=https://echitwanpost.com/26049/2015072902/35/40/|कार्य=|प्रकाशक=चितवन पोस्ट|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref>, [[सान मिगेल बियर]]<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=भरतपुर आन्तरिक राजश्व कार्यालयको राजश्व स्रोत मदिरा मात्रै किन धेरै ?|युआरएल=http://sharelagani.com/%E0%A4%AD%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0-%E0%A4%86%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%95-%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5-%E0%A4%95%E0%A4%BE/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=सेयर लगानी|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref>, कृषि क्षेत्रको विकास र विस्तार गर्नको लागि डेरीका लागि आवश्यक सम्पूर्ण सामान उत्पादन गर्ने कम्पनी ह्वाइट हिमालयन इन्जिनियरिङ<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=दुग्ध अनुदान पाँच गुणा बढाउन कृषकको माग|युआरएल=https://www.ghatanarabichar.com/73702?amp_markup=1|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=घटना र विचार|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref>,जस्ता दुईचार वटा बहुराष्ट्रिय [[अर्थव्यवस्थाको दोस्रो क्षेत्रको सार|उद्योग]]का साथै ठुलासाना अरू उद्योगहरू पनि रहेका छन्, तर यो सहर मुख्यतया सेवा उद्योगमा प्रसिद्धि कमाउँदै गइरहेको छ। महानगरपालिकाले उद्योग प्रवर्द्धन र अन्य प्रायोजनका लागि आर्थिक वर्ष वि.स. २०७७/०७८ को लागि ४ अर्ब १५ करोड ६४ लाख ८९ हजार आयव्ययको अनुमान प्रस्तुत गरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=भरतपुर महानगरको बजेट चार अर्ब १५ करोड|युआरएल=http://www.ichchhakamanafm.org/news/1897|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=इच्छाकामना एफएम|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> == सञ्चार तथा सूचना क्षेत्र == === एफएम स्टेसनहरू === {| class="wikitable" |- ! रेडियोको नाम !! ठेगाना !! मेघाहर्ज !! प्रसारण संस्था |- | कालिका एफएम ९५.२ र कालिका ९१ || भरतपुर-१० || २००० वाट || कालिका एफएम प्रा.लि. |- | हाम्रो एफएम || भरतपुर-११ || २००० वाट || हाम्रो एफएम प्रा.लि. |- | रेडियो त्रिवेणी || भरतपुर-११ || २००० वाट || त्रिवेणी एफएम प्रा.लि. |- | सिनर्जी एफएम || भरतपुर-१० || २००० वाट || सिनर्जी एफएम प्रा.लि. |- | रेडियो सम्पदा ९०.५ || भरतपुर-६ || २५० वाट || रेडियो सम्पदा प्रालि |- | रेडियो भरतपुर १०५.२ || भरतपुर-७ || ५०० वाट || रेस नेपाल |- | रेडियो शिवशक्ति ९८.३ || भरतपुर-१४ || ५०० वाट || शिवशक्ति सामुदायिक संस्था |- | रेडियो प्रभाव ९२.४ || भरतपुर-२१ || २०० वाट || रेडियो प्रभाव प्रा.लि. |- | सेफर्ड एफएम ८९.२ || भरतपुर-२५ || १०० वाट || सेफर्ड मिडिया प्रा.लि. |} === टेलिभिजन स्टेसनहरू === {| class="wikitable" |- ! टेलिभिजनको नाम !! ठेगाना !! प्रसारण संस्था |- | बेसो || भरतपुर-२ || एकता सञ्चार नेपाल प्रा.लि. |- | कृस्टल || भरतपुर-१० || कृस्टल सञ्चार सहकारी संस्था लिमिटेड |- | आभाष || भरतपुर-२ || ग्रिनलाइन मिडिया प्रा.लि. |- | टिभी कालिका || भरतपुर-१० || टिभी कालिका प्रा.लि. |- | नमस्ते || भरतपुर-२ || सोनुसम्राट मिडिया प्रा.लि. |} ==प्रमुख शैक्षिक प्रतिष्ठानहरू== ===कृषि तथा वन विश्वविद्यालय=== [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय|त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] अन्तर्गतको [[कृषि तथा पशु विज्ञान अध्ययन संस्थान]]को [[रामपुर नगरपालिका|रामपुर]]स्थित केन्द्रीय क्याम्पस र [[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]]मा रहेको [[कृषि तथा पशु विज्ञान अध्ययन संस्थान|कृषि तथा पशु विज्ञान अध्यान संस्थान]]को केन्द्रीय क्याम्पस तथा [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] अवस्थित वन विज्ञान क्याम्पस मिलेर बनेको विश्वविद्यालय हो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=आङ्गिक क्याम्पस विस्तार गर्दै कृषि विश्वविद्यालय|युआरएल=https://www.kharibot.com/news-details/17661/kharibot|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=खरिबोट|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> ===वीरेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस=== {{मुख्य|वीरेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस}} [[नेपाल]]को [[चितवन जिल्ला]] स्थित [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]] वडा नं. १० मा अवस्थित एक सरकारी तथा बहु-सङ्काय सञ्चालित क्याम्पस हो। यो क्याम्पसको स्थापना वि.सं. २०२२ सालमा भएको थियो। [[भरतपुर महानगरपालिका|नारायणगढ]] बजारबाट भरतपुर उकालोको देब्रेपट्टी पर्ने यो क्याम्पस भरतपुर सहरको केन्द्रमै अवस्थित छ। हाल ९-१० वर्षदेखि क्याम्पसले उसको स्नात्तकोतर तहको कक्षाहरू भरतपुरको वडा १० र ११ को बीचमा बाइपास सडकसँगै रहेको क्याम्पसको जग्गामा भवन बनाई सञ्चालन गर्दै आएको छ। यो क्याम्पस [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]]को आङ्गिक क्याम्पस हो।<ref name="वीरेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस">{{वेब स्रोत|शीर्षक=वीरेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस|युआरएल=http://bmc.ed.np|वेबसाइट= आधिकारिक वेबसाइट|प्रकाशक=|मिति=२४ नोभेम्बर २०२०}}</ref> ===बालकुमारी कलेज=== {{मुख्य|बालकुमारी कलेज}} त्रिभुवन विश्वविद्यालयको सम्बन्धन रहेको यो सामुदायिक कलेज [[भरतपुर महानगरपालिका|नारायणगढ]]को क्याम्पाचौरमा रहेको छ। यहाँ मानविकी तथा व्यवस्थापनमा स्नातकोतर तथा स्नातक सम्मको अध्यापन हुने गरेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=बालकुमारी कलेज|युआरएल=https://www.balkumaricollege.edu.np/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> ===सप्तगण्डकी बहुमुखी क्याम्पस=== {{मुख्य|सप्तगण्डकी बहुमुखी क्याम्पस}} त्रिभुवन विश्वविद्यालयको सम्बन्धन रहेको यो दोस्रो सामुदायीक क्याम्पस [[भरतपुर अस्पताल]] नजिकै रहेको छ। यहा मानविकी तथा व्यवस्थापनमा स्नातकोतर तथा स्नातक सम्मको अध्यापन हुने गरेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=सप्तगण्डकी बहुमुखी क्याम्पसको कौशलता विकास सम्वन्धी तालिम|युआरएल=https://radiobharatpur.com/archives/1809|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=रेडियो भरतपुर|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> ===पुरानो मेडिकल कलेज=== यो भरतपुरको पहिलो मेडिकल कलेज हो जसको स्थापना वि.सं. २०५० सालमा भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पुरानो मेडिकल कलेज चितवनको प्राविधिक सहयोग|युआरएल=https://www.sunakharinews.com/31235/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=सुनाखरी|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> == प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यहरू == === चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज === {{मुख्य|चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज}} चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज [[नेपाल]]को सबैभन्दा पहिलो तथा सबैभन्दा पुरानो राष्ट्रिय निकुञ्ज हो। यसको स्थापना सन् १९७३ मा गरिएको थियो। जैविक विविधताको धनी यो निकुञ्ज नेपालको मध्य [[तराई]]मा अवस्थित छ। यहाँ ३० भन्दा बढी ठुला जातका स्तनधारी जीवजन्तुहरू पाइन्छन्। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज विश्वमै दुर्लभ मानिएका [[एकसिङ्गे गैँडा]] र ठुला [[हात्ती]]हरूको पनि बासस्थान हो। यस निकुञ्जको प्रधान कार्यालय कसरामा रहेको छ जसकारण सबै प्रकारका प्रशासनिक कामहरू कसराबाटै हुने गर्दछ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज नियमावली|युआरएल=http://www.moljpa.gov.np/wp-content/uploads/2019/06/%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A4%B5%E0%A4%A8-%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF-%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%9E%E0%A5%8D%E0%A4%9C-%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A9%E0%A5%A6.pdf|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> यसलाई विश्व स्तरमै प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा लिइन्छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=विश्व सम्पदा सुचिमा सुचिकृत ६३० मध्ये १०|युआरएल=https://loksewanepal.com/general-knowledge/19832|कार्य=|प्रकाशक=लोकसेवा सहयोगी|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> === नारायणी नदी === {{मुख्य|गण्डकी नदी}} यो सहरको उत्तर पश्चिम हुँदै बग्ने नारायणी नदी भरतपुरको प्रमुख जलधारा हो यो नदीको किनारामा सूर्योदय एवम् सूर्यास्त हेर्न तथा पवित्र देवघाट स्नानका लागि पर्यटक तथा भक्तजन यो नदी किनारमा पुगेका हुन्छन्।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=रङिन बन्दै नारायणी नदी किनार|युआरएल=https://hamrakura.com/news-details/90786/2020-11-20|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> यहाँ राफटिङ र डुङ्गा विहार पनि उपलब्ध छन्।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=नारायणी नदीमा 'स्पीड मोटरवोट' सञ्चालनमा|युआरएल=https://www.janatapati.com/news-detail/28024|कार्य=|प्रकाशक=जनपाटी|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> नारायणी नदीको किनारमा चितवन महोत्सव पनि हुने गर्दछ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=चितवन महोत्सवकाे अाकर्षण पर्यटक गाइड बुक|युआरएल=https://nagariknews.nagariknetwork.com/economy/168380-1546920180.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नागरिक दैनिक|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> === राप्ती नदी === {{मुख्य|राप्ती नदी}} चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको किनारामा बग्ने यो नदी पर्यटकमाझ लोकप्रिय छ। यो नदीको किनारामा सूर्योदय एवम् सूर्यास्त हेर्न तथा जल यात्राका लागि पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्दछ। यहाँ गोही संरक्षण क्षेत्र समेत रहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=गोही संरक्षणमा चुनौती, राप्ति र नारायणीमा छाडिएका तीन गोहीको मृत्यु|युआरएल=https://www.hamropatro.com/news/details/5658976888684544?ns=|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=खबर हब|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> === बीस हजारी ताल === {{मुख्य|बीस हजारी ताल}} विश्वप्रसिद्ध सिमसार क्षेत्र विसहजारी ताल पन्छी प्रेमीहरू माझ प्रसिद्ध छ। यो क्षेत्र [[साइबेरिया]]देखि [[श्रीलङ्का]]सम्म चक्ककर लागउने फिरन्ता चराहरूको एक प्रमुख विश्रामस्थल हुनुका साथै स्थानीय चराहरू र गोहीको पनि केन्द्र हो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=चितवनको सुन्दर पर्यटकीय गन्तव्य बीस हजारी ताल|युआरएल=https://nepalpatra.com/visit/93904/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल पत्र|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> === मेघौली === मेघौली [[चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज]]को पश्चिमी प्रवेशद्वार हो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=रामशरण गैरे|शीर्षक=मेघौलीमा पर्यटकको चहलपहल|युआरएल=https://echitwanpost.com/116125/2020092808/01/54/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=चितवन पोस्ट|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> यसले हरेक वर्ष हजारौँ दर्शकहरूलाई आकर्षित गर्दछ। नारायणी र राप्तीको दोभान गोलाघाट (मेघौली) सूर्यास्तको अवलोकनका लागि नेपालमै ख्याति प्राप्त क्षेत्र मानिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=भरतपुरको मेघौलीमा आन्तरिक पर्यटक भित्रीन थाले|युआरएल=http://kalikanews.com/news/134587|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=कालिका एफएम|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> स्थानीय आदिवासी थारू व्यक्तिहरू बारे थप जान्नका लागि पनि यो एउटा रमाईलो ठाउँ हो। यो परम्परागत बस्तीको राम्रो संरक्षण उदाहरण हो। यहाँ [[हात्ती पोलो]] विश्वकप समेत हुने गरेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=शुरु भयो मेघौलीमा पाचौँ मेघौँली पर्यटन महोत्सब २०७६|युआरएल=https://www.londonkathmandu.com/2020/03/02/%E0%A4%B6%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81-%E0%A4%AD%E0%A4%AF%E0%A5%8B-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%98%E0%A5%8C%E0%A4%B2%E0%A5%80%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%81-%E0%A4%AE/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=दश वर्षपछि मेघौली पर्यटन महोत्सव|युआरएल=https://www.radiotriveni.org/news/3273|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=रेडियो त्रिवेणी|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> === विक्रम बाबा === विक्रम बाबा मेला चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज भित्र प्रत्येक वर्ष लाग्ने गर्दछ। सामान्यतया यो प्रत्येक वर्षको चैते दसैँबाट सुरु हुन्छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=सुरु भयो चितवनमा पवित्र बिक्रम बाबा मेला|युआरएल=https://www.cinepatra.com/holloy-bolloy/411/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=सिनेपत्र|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> मेलामा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र अवस्थित सालको रुखको फेदमा पूजा गर्ने गरिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=चितवनमा विक्रम बाबा मेला सुरु|युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2017/03/563024|कार्य=|प्रकाशक=अनलाइन खबर|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> मेला हेर्न स्थानीय पर्यटकहरूका साथसाथै भारत तथा अन्य देशहरूबाट पनि भक्तजनहरू आउने गरेका छन्। वि.सं. २०७६ सालमा भने १५ दिनसम्म चल्ने मेला कोरोनाका कारण स्थगित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=कोरोना भाइरसको कारण चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज भित्र लाग्ने बिक्रम बाबा मेला स्थगित|युआरएल=https://a2zsamachar.com/104186|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=ए टु जेट समाचार|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> == उल्लेखनीय भवनहरू == ===दियालो बङ्गला राजदरबार=== {{मुख्य|दियालो बङ्गला राजदरबार}} नेपालको तत्कालीन [[नेपालका राजाहरूको सूची|राजा]] [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र]]ले निर्माण गर्न लगाएको यो दरबार शाह राजाहरूको सितकालीन दरबारको रूपमा रहेको थियो। यो दरबार भरतपुर भएर बग्ने नारायणी नदी किनारमा अवस्थित छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=ओझेलमा दियालो बङ्गला|युआरएल=https://ratopati.com/story/5948|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=रातोपाटी|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> वि.सं. २०२६ मा निर्माण सम्पन्न भएको यो दरबारमा राजपरिवारका सदस्यहरूको विश्राम गर्ने मुख्य गन्तव्य बनेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=राजाले विश्राम गर्ने दियालो बङ्गला किन ओझेल पर्‍यो ?|युआरएल=http://newskoseli.com/archives/39844|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=न्युज कोशेली|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> ===कसरा दरबार=== नेपालका [[राणा वंश|राणा शासक]]हरू यस क्षेत्रमा सिकार गर्ने भएकोले विश्रामस्थलको रूपमा यो दरबार बनाइएको थियो। वर्तमान समयमा यो दरबारभित्र [[चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज]]को कार्यलय हुनुका साथै सङ्ग्रहालय रहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=आजीवन जङ्गलमा|युआरएल=https://nepalmag.com.np/miscellaneous/2017/06/12/20170612192416|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल म्याग|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> ===भरतपुर कभर्ड हल=== भरतपुरमा भित्री खेलहरू खेल्नका लागि बनाइएको यो कर्भडहल सहरको मध्य भागमा रहेको गेस्टहाउस मैदानको किनारमा रहेको छ। [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४]]मा यहाँ मतपत्र गणना समेत गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=भरतपुर मत गणनास्थलभित्र ४६ जनाको टोली प्रवेश|युआरएल=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/123206-1496307000.html|कार्य=|प्रकाशक=नागरिक दैनिक|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=१० नोभेम्बर २०२०}}</ref> ==खेलकुद== नगरका युवाहरू माझ [[भकुन्डो|फुटबल]], [[क्रिकेट]] र [[भलिबल]] खेल लोकप्रिय रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/02/742360 |title=प्रदेश ३ स्तरीय खेलकुद प्रतियोगिता चितवनमा हुने |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2020-12-09}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://stardainik.com/news/848 |title=भरतपुरमा प्रदेश स्तरीय खेलकुद प्रतियोगिता सुरु |website=स्टार दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2020-12-09 }}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> जम्मा १५ वटा खेल मैदान रहेको यो नगरको मुख्य खेलहरू वर्तमान समयमा क्याम्पा चौर र कभर्ड हल, गेस्ट हाउस चौरमा हुने गरेको छ। क्रिकेट खेलको बढ्दो लोकप्रियताका कारण चौतर्फी सामाजिक प्रयासमा यस नगरमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको क्रिकेट रङ्गशाला बनाउने कार्यलाई अघि सारिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://ratopati.com/story/76593 |title=चितवनमा गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रंगशाला निर्माणको काम सुरु |website=रातोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2020-12-09}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/sports/cricket/198280/ |title=चितवन प्रिमियर लिग माघ १७ देखि |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2020-12-09 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रङ्गशाला]] नाम राखिएको यो क्रिकेट रङशालालाई वि.सं. २०७८ सम्ममा पुरा गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/sports/cricket/196497/ |title=चितवनमा क्रिकेट रंगशाला बनाउन निजामती कर्मचारीले दिए ७ लाख |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2020-12-09 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> तथापि, आर्थिक समस्याका कारण निर्माण सम्पन्न हुन सकेको छैन।<ref>{{Cite web|author=|title=गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रंगशाला दुई वर्षदेखि अलपत्र|url=https://www.kalikadainik.com/2023/01/20/71393/|access-date=२५ माघ २०८०|website=कालिका दैनिक|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20240227064828/https://www.kalikadainik.com/2023/01/20/71393/|archive-date=2024-02-27}}</ref> क्रिकेटमात्र नभएर फुटबल खेलमा समेत नाम कमाएको भरतपुरमा वि.सं. २०७६ देखि [[भरतपुर गोल्डकप]] आयोजना हुँदै आएको छ। यो चितवनकै सर्वाधिक पुरस्कार राशिको फुटबल प्रतियोगितासमेत हो।<ref>{{Cite web |url=https://echitwanpost.com/26631/2015081601/20/58/ |title=भरतपुर गोल्ड कप हुने |date=2015-08-16 |website=चितवन पोस्ट दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2020-12-09}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://thahakhabar.com/news/90592/ |title=फागुन २४ देखि भरतपुर गोल्डकप, विजेतालाई १० लाख |website=थाहा खबर |language=नेपाली |accessdate=2020-12-09}}</ref> == प्रसिद्ध ऐतिहाशिक धार्मिक स्थलहरु == === देबघाट धाम === चितवनकाे भरतपुर खण्ड तनहुंकाे देवघाट गांउपालीका खण्ड र नवलपरासी ब.सु.पु. काे गैडाकाेट नगरपालीका खण्डमा पर्ने पवित्र स्थल देवघाटकाे भरतपुर तर्फ पनी धेरै धार्मिक स्थल रहेका छन । === गणेशधाम === === वागीस्वरी === === कैलाशनाथ महादेव क्षेत्र === === जखडीमाई क्षेत्र === === सानोगढि === === कविलासगढि === == उल्लेखनीय व्यक्तिहरू == * [[पुष्पकमल दाहाल]] - नेपाली राजनीतिज्ञ र पूर्व प्रधानमन्त्री * [[सृष्टी श्रेष्ठ]] - मिस नेपाल २०१२ र नेपाली अभिनेत्री * [[सन्दीप लामिछाने]] - अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेलाडी * कमलबहादुर अधिकारी - अन्तर्राष्ट्रिय भारोत्तोलक * [[रेणु दाहाल]] - नेपाली राजनीतिज्ञ र पहिलो महिला मेयर * [[मरिष्का पोखरेल]] - नेपाली चलचित्र अभिनेत्री * [[नीलकण्ठ उप्रेती]] - पूर्व प्रमुख निर्वाचन आयुक्त * सीता सुवेदी : एक खुट्टाले नृत्य गर्ने कलाकार , ==चित्र दीर्घाहरू== <gallery mode="packed"> चित्र:Narayani bridge in Gaindakot.jpg|नारायणी पुलको दृश्य चित्र:Beautiful Bishazaari Lake.jpg|बीस हजारी ताल चित्र:Hattipolo.jpg|हात्ती पोलोको विश्वकप प्रतियोगिता चित्र:भरतपुर नगरपालिका.png|साविक भरतपुर नगरपालिका चित्र:Chitwan national park. It was taken inside the chitwan national park. This was taken while safari.jpg|जङ्गल सफारी चित्र:Wild Elephant (Ronaldo).jpg|thumb|चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज भित्र जङ्गली हात्ती (रोनाल्डो) चित्र:Chitwan 8 April - (02) 2.jpg|[[भरतपुर विमानस्थल]] चित्र:भरतपुर उपमहानगरपालिका.png|साविक भरतपुर उपमहानगरपालिका चित्र:भरतपुर महानगरपालिका (गाविस सहित).png|भरतपुर महानगरपालिका (गाविस सहित) </gallery> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{नेपालका ठुला सहरहरू}} {{नेपालका महानगरीय नगरपालिकाहरू}} {{चितवन जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:नेपालका महानगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:चितवन जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०३५ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व उपमहानगरपालिकाहरू]] 0n4z65erkyjoxf3yc5txb0tmsjjjbbo 0 9565 1393384 1384751 2026-10-31T02:00:54Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393384 wikitext text/x-wiki {{about|नेपालको एक वडा|अन्य लेख|त्रियुगा नगरपालिका}} {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = गाईघाट |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[मुख्यालय|सदरमुकाम]]<br />टोल |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = Gaighat seen from northern lookout, Triyuga, Nepal 2019 1658.jpg |image_caption = उत्तरी पहाडी क्षेत्रबाट गाईघाट बजारको दृश्य |imagesize = 300 |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = Nepal Province1#Nepal |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = नक्सामा त्रियुगा नगरपालिका |coordinates = {{coord|26|47|26|N|86|42|07|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{flag|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[उदयपुर जिल्ला]] |subdivision_type3 = [[नेपालका सहरहरूको सूची|नगरपालिका]] |subdivision_name3 = [[त्रियुगा नगरपालिका]] |subdivision_type4 = वडा |subdivision_name4 = ११ र १२ |<!-- Politics --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = वडाध्यक्ष (वडा ११) |leader_name = विश्वराज भट्टराई |leader_title1 = वडाध्यक्ष (वडा १२) |leader_name1 = जयविक्रम राई |established_title = नगरपालिकाको भाग |established_date = वि.सं. २०५३ चैत १४<ref>{{cite news|title=नगरपालिका क्षेत्र तोकी बिभाजन गरेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|accessdate=जनवरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128144613/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17917|archive-date=2022-01-28}}</ref> |established_title1 = सदरमुकाम घोषित |established_date1 = वि.सं. २०२७ फागुन १७<ref name="सदरमुकाम">{{cite news|title=केही जिल्लाको सदरमुकाम तोकेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=12614|accessdate=फेब्रुअरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 16.11<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं. २०६८]] |population_footnotes = |population_note = |population_total = १४,२४३ |population_density_km2 = auto |population_blank1_title= Ethnicities <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = हुलाक कोड |postal_code = ५६३०० |area_code = ०३५ |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} '''गाईघाट''' [[नेपाल]]को [[कोशी प्रदेश]]मा पर्ने [[उदयपुर जिल्ला]]को सदरमुकाम तथा [[त्रियुगा नगरपालिका]]को प्रशासनिक केन्द्र हो। गाईघाटलाई दुई वटा वडामा विभाजित गरिएको छ जसलाई गाईघाट बजार र पुरानो गाईघाट भन्ने गरिन्छ। गाईघाट त्रियुगा नगरपालिकाको वडा नं. ११ र वडा नं. १२ मा पर्दछ। गाईघाट बजार वडा नं. ११ मा र पुरानो गाईघाट वडा नं. १२ मा पर्दछ। दुवै वडाको जम्मा क्षेत्रफल {{convert|16.11|km2}} रहेको छ भने २,८३२ घरधुरीको बसोबास रहेको यस प्रशासनिक केन्द्रको जनसङ्ख्या १४,२४३ रहेको छ।<ref>{{cite web |url=https://triyugamun.gov.np/ne/ward-profile |title=वडा प्रोफाइल |website=त्रियुगा नगरपालिका वेबसाइट |publisher=त्रियुगा नगरपालिका |access-date=सन् २०२२ फेब्रुअरी ४}}</ref> ==विभाजन== {| class="wikitable" |+ त्रियुगा नगरपालिका |- ! वडा नं. !! प्रशासनिक केन्द्र !! क्षेत्रफल (किमी^२) !! जन. २०६८ !! घरधुरीहरू |- | ११ || '''गाईघाट बजार''' || १२.३ || ७,९३२|| १५४७ |- | १२ || '''पुरानो गाईघाट''' || ३.८१ || ६,३११ || १२८५ |} ==पृष्ठभूमि== तत्कालिन श्री ५ को सरकारद्वारा नेपाल अधिराज्यलाई १४ अञ्चल र ७५ जिल्लामा विभाजन गर्ने वि.सं. २०१९ मङ्सिर ५ गतेको निर्णय र वि.सं. २०१९ पुष २ गते नेपाल गजेटमा प्रकाशित सूचना अनुसार उदयपुर जिल्ला गठन गरि उदयपुरगढीलाई सदरमुकाम तोकिएको थियो।<ref name="जिल्ला">{{cite news|title=नेपाल अधिराज्यलाई १४ अञ्चल ७५ जिल्लामा विभाजित |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2685 |accessdate=फेब्रुअरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल गजेट}}</ref> वि.सं. २०२७ माघ २ गते तत्कालिन श्री ५ को सरकार गृह पञ्चायत मन्त्रालयद्वारा गरिएको निर्णय र वि.सं. २०२७ फागुन १७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार सदरमुकाम गाईघाट बजार बोकसे क्षेत्र कायम गरिएको थियो।<ref name="सदरमुकाम"/><ref>{{cite web |url= http://thahakhabar.com/news/14402 |title = उदयपुरको पुरानो सदमुकाम उदयपुरगढीको यस्तो छ ऐतिहासिक तथ्य |date=25 April 2017 |website= थाहाखबर |access-date= सन् २०२२ फेब्रुअरी ४ |language=नेपाली |quote= वि.स. २०२८ सालभन्दा अगाडि उदयपुर जिल्लाको सदरमुकाम हालको पञ्चावती गाविसमा पर्ने त्यही उदयपुरगढीमा थियो। पछि सदरमुकाम गाईघाटमा सारिएको हो।}}</ref> वि.सं. २०५३ चैत १३ गतेसम्म गाउँ विकास समितिको रूपमा रहेको गाईघाटलाई नेपाल सरकारको निर्णय बमोजिम वि.सं. २०५३ चैत १४ गते यसलाई [[त्रियुगा नगरपालिका]]को भाग बनाइएको थियो।<ref>{{cite web |url= http://www.triyugamun.gov.np/ne/node/71 |title= परिचय |website= त्रियुगा नगरपालिका वेबसाइट |access-date= सन् २०२२ फेब्रुअरी ४ |archive-url= https://web.archive.org/web/20220205123519/https://www.triyugamun.gov.np/ne/node/71 |archive-date= 2022-02-05 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] l9wjtpis38qhh5lhpbgfmv4sqzqcio1 0 10693 1393492 1379944 2026-10-31T07:57:10Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393492 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | birthname = | image = Mohan Shumsher (cropped).png | order = [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|१७औँ]] | office = नेपालको प्रधानमन्त्री | term_start = वि.सं. २००५ | term_end = वि.सं. २००८<ref>{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168 |title=नेपाल राजपत्र |access-date=2020-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924222936/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168 |archive-date=2020-09-24}}</ref> | predecessor = [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्म शमशेर]] | successor = [[मातृकाप्रसाद कोइराला|मातृका प्रसाद कोइराला]] | office1 = [[महाराज|श्री ३ महाराज]] | term_start1 = वि.सं. २००५ | term_end1 = वि.सं. २००८ कात्तिक २६ | predecessor1 = [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्म शमशेर]] | successor1 = पद अन्त्य | birth_date = वि.सं. १९४२ पुस १३<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२६६|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> | birth_place = | death_date = वि.सं. २० | death_place = | spouse = | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] | father = [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]] | children = | parents = [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]] | relatives = | signature = | website = | footnotes = | honorific_prefix = [[फिल्ड मार्सल]] [[महामहिम|उहाँको महामहिम]] [[श्री]] [[श्री]] [[श्री]] [[महाराज|महाराजा]] [[गुरु|सर]] | honorific_suffix = [[राणा]], [[ब्रिटिस साम्राज्य|नाइट ग्रान्ड क्रस]], [[ब्रिटिस साम्राज्य|नाइट ग्रान्ड कमाण्डर]], [[ब्रिटिस साम्राज्य|डेम/नाइट ग्रान्ड क्रस]] }} '''मोहन सम्शेर जङ्गबहादुर राणा''' [[राणा शासन]]का अन्तिम प्रधानमन्त्री हुन्। वि.स. २००४ फागुन १८ गतेका दिन [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्म शमशेर]] औषधि उपचारका निमित्त [[भारत]]तर्फ लागेका र उनले उतैबाट राजीनामा दिएपछि मोहन शमशेर प्रधानमन्त्री भएका थिएँ। उनी प्रधानमन्त्री हुनु भन्दा अगाडि नै [[लक्ष्मी निवास]]बाट [[सिंहदरबार]] सरेका थिएँ। उनी [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]का जेठा छोरा थिएँ। उनी मिचाहा प्रवृतिका व्यक्ति हुनाले श्री ३ चन्द्र र जुद्धका पालाका नियम तोड्नुका साथै श्री ५ को गरिमामय पदलाई समेत यिनी बेवास्ता गर्दथे। उनले छोटो समय शासन चलाएर केही सुधारहरू गर्न सक्षम भएका थिएँ।<ref>{{Cite web|url=https://nepalmag.com.np/history/2014/11/09/7635|title=यस्ता थिएँ मोहनशमशेर|last=बराल|first=सीताराम|date=२३ कात्तिक २०७१|website=नेपाल|accessdate=२२ जेष्ठ २०७९}}</ref> ==कार्यहरू== श्री ३ मोहनले योजना परिषद्को आरम्भ गरी [[नेपालको पञ्चवर्षीय योजना|पञ्चवर्षीय विकास योजना]] र विकासका काम गर्न लगाउन थाले। उनले [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|श्री ३ पद्म शमशेर]]द्वारा घोषित विक्रम संवत् [[नेपाल सरकार वैधानिक कानुन २००४|२००४ को वैधानिक कानुन]]लाई अवैधानिक बनाएर आफ्ना मतवालाहरूलाई जम्मा पारी बनावटी र देखावटी राजसभा र भारदारसभा गठन गरे। नगरसभाको गठन गरी २१ वर्ष पुगेकालाई मतदानको अधिकार पनि प्रदान गरे। उनले पनि पद्म शमशेरको झै बजारभाउ नियन्त्रण गर्न १ रुपियाँको १० र १२ माना चामल किन्न सकिने बन्दोबस्त मिलाए। नेपालमा [[पर्यटन|पर्यटन उद्योग]] र [[काठमाडौँ]]- [[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]] राजमार्गको कार्य आरम्भ गराउने श्री ३ मोहनले २००५ मा [[सिंहदरबार]]मा [[आकाश वाणी|आकाशवाणी]] स्टेसन स्थापना गराए। त्यसै गरी रेडियो स्टेसन, हवाई विभाग, जनसेवा चलचित्र, पञ्चायत राज, अपिल अदालत बढाउने काम पनि उनैले गरे। [[गाउँ पञ्चायत (नेपाल)|गाउँ पञ्चायत]], नगर पञ्चायत, छापाखाना, पञ्चायती अदालत, प्रधानपञ्चको व्यवस्था गरेका थिएँ। राणाकाल देखि नै पञ्चायती अभ्यास भएको थियो। त्यसैले नेपालीले पञ्चायतको पहिल्यै परिचय पाएका थिए।<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२६७|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> <ref name="सुवेदी">{{cite book | last = सुवेदी | first = राजाराम | author-link = राजाराम सुवेदी | year = फागुन २०६१ | title = नेपालको तथ्य इतिहास | publisher = [[साझा प्रकाशन]] | url = | isbn = 99933-2-406-X | pages = २६७ }}</ref> == भारत-नेपाल शान्ति तथा मैत्री सन्धि, १९५० == {{Main|भारत-नेपाल शान्ति तथा मैत्री सन्धि,१९५०}} [[चित्र:India-Nepal_Treaty_1950.jpg|alt=|right|thumb|प्रधानमन्त्री मोहन शम्शेर तथा नेपालको लागि भारतीय राजदूत चन्द्रेश्वर नारायण सिंहद्वारा हस्ताक्षर वि. सं‍. २००७ साउन १६.]] [[चीन]]ले [[तिब्बत]] कब्जा गरेपछि वि. सं. २००७ साउन १६ सोमबार ३१ जुलाई, १९५० मा [[भारत-नेपाल शान्ति तथा मैत्री सन्धि|नेपाल-भारत शान्ति तथा मैत्री सन्धि, १९५०]] नेपालका प्रधानमन्त्री मोहन शम्शेर तथा नेपालको लागि भारतीय राजदूत चन्द्रेश्वर नारायण सिंहद्वारा हस्ताक्षर गरिएको थियो। १ सय ४ वर्षे राणा शासन आफ्नो अन्तिम प्रहरमा थियो। सन्धिमा हस्ताक्षर भएपछि महाराज मोहन शमशेरले ठुलो सन्तोषको सास फेरेर भने, ‘मैले मेरो मुलुकको संप्रभुता जोगाएँ। अब नेपाल स्वतन्त्र रहने भयो।’ यो खुसीयालीमा मोहन शमशेरले आफू वरिपरिका मानिसहरूलाई भोज खुवाउन पैसा पनि बाँडे। == सात सालको क्रान्ति == {{main|सात सालको क्रान्ति}} == दिल्ली सम्झौता == {{मुख्य|दिल्ली सम्झौता}} दिल्लीमा राजा, राणा र कांग्रेस बीच त्रिपक्षीय वार्ता भयो जस अनुसार नेपालको वैधानिक राजा त्रिभुवन भए भने प्रधानमन्त्री मोहन शमशेर नै रहने भए। [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|डा. के. आई. सिंह]]ले सो सम्झौताको विरोधमा विद्रोह गरे। == अन्तरिम मन्त्री मण्डल == {{मुख्य|राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिपरिषद्}} [[चित्र:Historical royal proclamation 1951 February 18.jpg|thumb|सात सालको शाही घोषणाको सक्कल प्रति]] दिल्ली सम्झौता अन्तर्गत १० जना (५ नेपाली काङ्ग्रेस र ५ राणाहरू) सदस्य रहेका अन्तरिम मन्त्री मण्डल गठन गर्ने सहमति बनेको थियो। जसअनुसार वि. सं. २००७ फागुन ७ मा निम्न अनुसार मन्त्री मण्डल बन्यो। राणा-काङ्ग्रेस मन्त्रीमण्डल (२००७ साल फागुन ७ गते) * १. श्री ३ महाराज [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहनसम्शेर ज.ब.रा.]]- प्रधान मन्न्री तथा पररास्ट्र * २. मिनिष्टर [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबरसम्शेर ज.ब.रा.]]- रक्षा मन्त्री * ३. [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]]- गृह मन्त्री * ४. [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुर्वण सम्शेर ज.ब.रा.]]- अर्थ मन्त्री * ५. [[चूडाराज शमशेर]]- वन विभागको मन्त्री * ६. [[गणेशमान सिंह]]- उद्योग वाणिज्य मन्त्री * ७. [[नृपजङ्ग राणा]]- शिक्षा मन्त्री * ८. [[भद्रकाली मिश्र]]- यातायात मन्त्री * ९. [[यज्ञबहादुर बस्न्यात]]- स्वास्थ्य र स्थानीय स्वायत्तशासन मन्त्री * १०. [[भरतमणि शर्मा]]- खाद्य र कृषि मन्त्री <ref>२००७ साल फागुन ७ गतेको गो.प.</ref> २००८ साल भदौ १३ गते [[संयुक्त राज्य अमेरिका|सं.रा.अमेरिका]]सँग राजदूत स्तरमा सम्बन्ध कायम भयो। प्रधानमन्त्री मोहनशमशेरको योजनामा परराष्ट्र विभाग प्रमुख विजयशमशेर र भारतस्थित नेपाली राजदूत सिंहशमशेरको तारतम्यबाट यो सम्बन्धको विकास भएको थियो। त्यसपछि नै मोहनशमशेरलाई पदबाट राजीनामा दिन भारतीय दबाब बढेको थियो। त्यसनिम्ति तत्कालीन गृहमन्त्री विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालालाई उचालेर उनले पहिले राजीनामा दिएर पछि मोहनशमशेरलाई राजीनामा दिन बाध्य पारियो। गृहमन्त्री बीपीलाई थाहा नदिएर प्रहरीले गोली चलाउँदा विद्यार्थी नेता चिनियाँ काजी मारिएपछि बीपीले राजीनामा दिए।<ref>[http://annapurnapost.com/news/78581 कसरी बनाए महेन्द्रले स्वाधीन र सार्वभौम नेपाल ?]</ref> == निर्वासन र उत्तरार्ध जीवन == आफूले शासन गरेका प्रजाहरूबाट आफू शासित नहुने भनेर मोहन शमशेर वि. सं. २००८ मा स्व-निर्वासनमा गए। दानसिंह विष्टको प्रमुख आतिथ्य स्वीकार गरेर उतै बस्ने उद्देश्यले भारतको [[मसुरी]] पुगेका मोहनशमशेर त्यहाँको हावापानी र वातावरण आफू सुहाउँदो नपाएपछि [[लखनऊ|लखनउ]] झरेका थिए । न्यु हैदरावादको खजुरगाउँ प्यालेसमा उनकी छोरीको घर थियो । उनलाई खजुरी महारानीका नामले सम्बोधन गरिन्थ्यो । बेङ्गलोरमै बाँकी जीवन बिताउने उद्देश्यले मोहनशमशेर लखनउबाट सीधै उता लागे । तर दुर्भाग्य! यसैबीच २९ डिसेम्बर १९५३ मा उनका छोरा [[विजय शमशेर|विजयशमशेर]]को [[भारतको लागि नेपाली राजदुत|नेपाली राजदूत]]का रूपमा दिल्लीमा पदमा बहाल रहेकै अवस्थामा करेन्ट लागेर निधन भयो ।<ref>{{Cite news|url=https://ekagaj.com/article/thought/3390/|title=बाथटबमा अन्तिम सास फेरेका ती कूटनीतिज्ञ|last=खडेरी|first=सन्तोष|date=पुस १४, २०७७|work=इकागज मिडिया}}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> त्यो दु:ख त छँदै थियो, बेङ्गलोरमा बस्दाबस्दै मोहनशमशेरकी श्रीमतीको पनि त्यहीँ निधन भयो । अर्को घटना पनि भयो, चर्खारी महारानीका रूपमा प्रख्यात मोहनशमशेरकी अर्की छोरीले अचानक बेङ्गलोरमै आत्महत्या गरिन् । जो कसैको निधन पनि दु:खद नै हुन्छ । तर, केही मान्छेको निधन भने ज्यादै कारुणिक र हृदयविदारक हुँदो रहेछ । चिफसाहेब हुँदै श्री ३ बनेका मोहनशमशेर राणाको निधन त्यस्तै कारुणिक र हृदयविदारक थियो । आफ्नो जमानामा खुब मोजमज्जा र ऐसआराम फर्माएका उनको जीवनको उत्तरार्ध अस्वाभाविक दु:खमा बित्यो । मुलुकबाट लिएर गएको र छोराछोरीले व्यापार व्यवसाय गरेर जोडेको श्रीसम्पत्ति बिस्तारै सकिँदै गएपछि मोहनशमशेरका आर्थिक अभावका दिन सुरु भएका थिए । उनी लामो समय रोगले थलिए । स्याहारसुसार र हेरचाह गर्ने छोराछोरी र श्रीमती कोही नभएपछि उनमा पीडाको झलक देखिन थालेको थियो । कुनै समय मुलुकको शासनसत्ता र आर्थिक दृष्टिले पनि राज्यसम्पत्तिमा रजगज गरेका मोहनशमशेरको अवसान भने ज्यादै दु:खद रह्यो । परिवारका अधिकांश सदस्य गुमाएपछि एक्लो बन्न पुगेका उनको निधनमा आँसु चुहाउने परिवारका सदस्य पनि नगण्य थिए । <ref>{{Cite news|url=https://nepalmag.com.np/memoir/2016/04/12/20160412145902|title=राणाजीको त्यो रजगज, त्यो अवसान|last=रिमाल|first=लक्ष्मणप्रसाद|date=३० चैत्र २०७२}}</ref> ==व्यक्तिगत जीवन== मोहन शमशेर धार्मिक प्रवृत्तिका व्यक्ति थिएँ। मोहनशमशेर एक छाक मात्र खाना खान्थे। त्यसैले बिहानको खानाका परिकार भव्य हुन्थ्यो। ===सन्तानहरू=== * [[शारदासम्शेर राणा]] *[[विजय शमशेर|विजय शमशेर राणा]] * मोह भक्त राज्य लक्ष्मी * थगेन्द्र राज्य लक्ष्मी * रुपराज्य राज्य लक्ष्मी * लिला राज्य लक्ष्मी * महेन्द्र राज्य लक्ष्मी * शारदा राज्य लक्ष्मी <ref>[http://www.royalark.net/Nepal/lamb10.htm<nowiki>]</nowiki></ref> == मृत्यु == वि.सं. २००८ साल कात्तिक २६ गते मोहनशमशेर मुलुकको प्रधानमन्त्रीबाट हट्न बाध्य भए। त्यसको केही समयपछि उनी भारततर्फ लागेका थिए। वि.सं. २०२४ साल पुस २३ गते ८२ वर्षको उमेरमा भारतको बैंगलोरमा उनको निधन भएको थियो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:राणा प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:गोरखा दक्षिण बाहु]] [[श्रेणी:चन्द्र खलक]] [[श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:सात सालको क्रान्ति]] [[श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीका सन्तानहरू]] [[श्रेणी:निर्वासित नेपालीहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]] sokodjekdkm8oo7au2jhcgpsffbjkhz 0 14075 1393372 1361607 2026-10-31T00:49:06Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393372 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = कुँवर इन्द्रजीत सिंह (के आई सिंह) | image = File:KI Singh.jpg | image_size = 200px | caption = | office = [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|नेपालका २०औँ प्रधानमन्त्री]] | monarch = [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] | term_start = २०१४ साउन ११<ref name="rajpatra.dop.gov.np">{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1104 |title=२०१४ श्रावण ११ को शाही घोषणा |access-date=2018-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119045037/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1104 |archive-date=2019-01-19}}</ref> | term_end = २०१४ कार्तिक २९<ref name=":1"/><ref>नेपाल परिचय प्रकाशक सूचना विभाग २०७४ वैशाख</ref> | predecessor = [[टङ्कप्रसाद आचार्य]] | successor = [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण सम्शेर राणा]] | office1 = राजसभा स्थायी समितिका सभापति | monarch1 = [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] | term_start1 = | term_end1 = | predecessor1 = प्रथम | successor1 = [[ऋषिकेश शाह]] | birth_date = वि.सं. १९६३ | birth_place = डोटी | death_date = वि.सं. २०३९ असोज १९ (७६ वर्ष) | death_place = [[बैङ्कक]], थाइल्यान्ड | party = [[संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टी]] | spouse = | alma_mater = | signature = }} '''के.आई. सिंह''' अर्थात् कुँवर इन्द्रजीत सिंह (जन्म:वि.सं. १९६३) नेपाली क्रान्तिकारी तथा विद्रोही नेता हुन्। सिंह नेपालका २० औं प्रधानमन्त्री थिए। यिनी होमियोप्याथी सम्बन्धी डाक्टर थिए। उनी [[सात सालको क्रान्ति]]मा [[नेपाली काङ्ग्रेसको मुक्ति सेना|मुक्तिसेना]]को पश्चिम तर्फको कमाण्डर थिए। उनले [[दिल्ली सम्झौता]] लाई मान्न स्वीकार गरेनन् र शसस्त्र आन्दोलन जारी राखे। == कलेज जीवन == [[डोटी जिल्ला|डोटी]]मा वि. सं. १९६३ मा जन्मिएका कुँवर इन्द्रजित सिंह सानै छँदा परिवारसँगै बर्मा पुगेका थिए । उनले त्यहीँ विद्यालयबाट शिक्षा हासिल गरे । बर्मामै उनले आयुर्वेद सम्बन्धी अध्ययन गरेका थिए । चिकित्सक वा विद्यावारिधि नगरेको भए पनि औषधिमूलो गर्ने भएकाले [[डाक्टर]] भनिएको थियो । उनले त्यही आधारमा आफ्नो नाम डा.के.आई. सिंह लेख्न थाले । == २००७ सालको क्रान्ति == {{main|सात सालको क्रान्ति}} [[सात सालको क्रान्ति|२००७ सालको क्रान्ति]]मा [[मातृकाप्रसाद कोइराला]] [[नेपाली काङ्ग्रेसको मुक्ति सेना|मुक्ति सेना]]का सभापति सर्वाेच्च कमान्डर थिए । '''के.आई. सिंह''' भैरहावा क्षेत्रका कमान्डर थिए। क्रान्ति सुरु भए लगत्तै २९ कार्तिक वि. सं. २००७ मा सिंहको तर्फबाट बडाहाकिम कार्यलयमाथि पहिलो पटक आक्रमण भयो। चार घण्टा चलेको लडाइँमा सिंहको फौजले गोश्वारा (बडाहाकिम कार्यलय) बाहेक [[सिद्धार्थनगर नगरपालिका|भैरहवा]]का अरू सबै कार्यलय माथी नियन्त्रण जमायो । तीन दिनपछि सरकारी फौजले २ मंसिर वि. सं. २००७ (१७ नोभेम्बर १९५०) मा केआई सिंहको अखडामाथि धावा बोल्यो । तर सिंह माथी सरकारी फौजले विजय हासिल गर्न सकेन । ठूलो क्षतिका साथ सरकारी सेना आफै फिर्ता हुनुपर्‍यो । भोलिपल्टै सिंहले फेरि आक्रमण गरे । यसपटक उनले अदालत र कारागार त कब्जामा लिए तर बडाहाकिम कार्यलय माथि कब्जा जमाउने धोको पूरा भएन ।<ref>अतीतको त्यो एल्बम कान्तिपुर कोसेली २०७२ फागुन ८; सीताराम बराल</ref> ===क्रान्तिपछि=== [[सात सालको क्रान्ति|२००७ सालको क्रान्ति]]मा पश्चिम तराईबाट सक्रिय रहेका यिनी [[दिल्ली सम्झौता]] धोका हो भनी आन्दोलन रोक्न तयार थिएनन्। प्रजातन्त्रको घोषणा भएको भोलिपल्टै अर्थात् फागनु ८ गते भैरहवामा आक्रमण गरे। आक्रमणमा नेपाली सेनाका चार र डा. सिंह नेतृत्वको मुक्ति सेनाका नौ जनाले ज्यान गुमाए। फागुन ९ गते डा. सिंहसहित तीन सय ५७ जना उनका समर्थकलाई भारतीय सैनिकले पक्रेर नेपाली सेनालाई बुझायो। त्यसरी पक्राउ परेका डा. सिंह र उनका समर्थकलाई भैरहवा जेलमा राखियो। २००८ असार २५ गते उनी भैरहवा जेल तोडेर भाग्न सफल भए। त्यसरी भागेका डा. सिंहलाई पक्रिन २००८ साल साउनमा भारतीय सैनिक दोस्रो पटक नेपाल आए र डा. सिंह पाल्पाको ठाकुरबारीबाट पक्राउ परे। त्यसपछि उनलाई अड्डासार गर्दै काठमाडौँ जेल चलान गरियो। प्रखर स्वभावका यिनलाई त्यसबेला [[सिंहदरबार|सिंहदरवार]] भित्र रहेको [[बिजुली गारत]]को नियन्त्रणमा कैद गरिएको थियो।। प्रजातान्त्रिक सरकारमा पनि [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] नै प्रधानमन्त्री हुने भएपछि असन्तुष्ट बनेका कमान्डर केआई सिंह नै [[सिंहदरबार]] विद्रोहमा जोडिए।<ref>[http://annapurnapost.com/news/88759 किन असफल भयो सिंहदरबार विद्रोह ?]</ref> ==सिंहदरबार विद्रोह== उनीहरूले हतियार बुझाउन मानेनन् र सशस्त्र हमला जारी नै राखे। उनलाई भैरहवामा समातियो र [[सिंहदरबार|सिंहदरबारमा]] कैद गरिएको थियो। काठमाडौं ल्याइएका सिंह रक्षा दलमा परिणत भएको [[नेपाली काङ्ग्रेसको मुक्ति सेना|मुक्ति सेना]]को सहयोग ८ माघ ०९ मा विद्रोह गरी मुक्त भए। त्यहाँ कार्यरत सिपाहीहरूलाई नै प्रभावमा लिई सिंहदरवार नै नियन्त्रण गरेर बिद्रोह गरे। सिंहदरवार बाहिर रहेको सेना र भित्र रहेको विद्रोही सेनाबीच गोली हानाहान भयो। अन्त्यमा दूत मार्फत यिनले आफूलाई सुरक्षित काठमाडौंं उपत्यका बाहिर जान दिने भए विद्रोह छोड्ने बताएपछि सोही अनुसार यिनलाई छोडियो। त्यसपछि यिनी झण्डै १ वर्ष चीन सरकारको शरणमा गएर बसे। == स्वदेश फिर्ती == २०१२ भाद्र २७ गते उनले आत्मसमर्पण गरी माफी मागेकाले राजा महेन्द्रले उनको आरोपहरु खारेज गरी माफी बक्से ।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=598 २०१२ भाद्र २७ गतेको राजपत्र]</ref> == प्रधानमन्त्री == पछि नेपाल फर्केपछि २०१४ सालमा यिनी राजाद्वारा प्रधानमन्त्री बनाइए।<ref name="rajpatra.dop.gov.np">{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1104 |title=२०१४ श्रावण ११ को शाही घोषणा |access-date=2018-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119045037/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1104 |archive-date=2019-01-19}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1111 |title=अभिलेख प्रतिलिपि |access-date=2018-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119045107/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1111 |archive-date=2019-01-19}}</ref> यिनको मन्त्रिपरिषदमा शिक्षा मन्त्री [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]] थिए जो महाकवि पनि हुन्। कडा स्वभावका यिनले त्यसबेला सचिव लगायत विभिन्न कर्मचारीहरूलाई हातपातसम्म गरेका थिए। अत्यन्तै उद्दण्ड स्वभावका देखिएकाले यिनको सरकार ३ महिनासम्म पनि टिक्न सकेन। पछि यिनलाई हटाएर [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण सम्शेर राणा]]को नेतृत्त्वमा सरकार गठन भयो। === मन्त्रिमण्डल === * १. के.आई. सिंह - प्रधानमन्त्री, गृह र परराष्ट्र * २. [[पुरेन्द्रविक्रम शाह]] - रक्षा मन्त्री * ३. [[परशुरामभक्त माथेमा]] - उद्योग वाणिज्य मन्त्री * ४. [[सी.बी. सिंह]] - अर्थ, मालपोत मन्त्री * ५. [[डम्बरबहादुर सिंह|डम्बर बहादुर सिंह]] - कानुन तथा संसदीय प्रबन्ध मन्त्री * ६. [[रामाधीन महतो]] - वन मन्त्री * ७. [[जीवराज शर्मा]] - योजना विकास मन्त्री * ८. [[कुलबहादुर लिम्बू]] - स्वास्थ्य मन्त्री * ९. [[भूपालमान सिंह कार्की|भुपालमान सिंह कार्की]] - खाद्य कृषि मन्त्री * १०. [[पद्यनरसिंह राणा]] - पब्लिक वर्कस तथा सञ्चार मन्त्री * ११. [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]] - शिक्षा, स्वायत्तशासन मन्त्री<ref>{{Cite web|url=https://gorkhapatraonline.com/index.php/news/20368|title=“हिमालयन रविन हुड”|website=गोरखापत्र =|accessdate=2022-12-01}}</ref> <ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1104०१४ साल श्रावण ११ गतेको नेपाल गजेट]</ref> === बहिर्गमन === यिनको राजा महेन्द्रलाई वि. सं. २००७ साल अघि बाबु-बाजे जस्तै थपनाका राजा बनाई प्राइममिनिस्टर भएर सर्वेसर्वा हुने योजना थियो तर जनरल [[नर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|नर शमशेर]]ले भोलिपल्टै नारायणहिटी गए र [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा]]लाई बेलिबिस्तार लगाए। सबै कुरा सुनिसकेपछि राजा महेन्द्रले भने, 'बदमास पो रहेछ, तिमी धन्दा नमान, म ओखती गर्छु (हेमन्तशमशेर राणा, जनरल नरशमशेर जंगबहादुर राणाको जीवनी, पृ ८८–९२) ।'<ref name=":0">http://annapurnapost.com/news/60847 महेन्द्रविरुद्ध असफल ‘कु’</ref> त्यत्तिकैमा कार्तिक २९ को दिन प्रधानमन्त्री सिंहलाई दरबारमा बोलाइयो । कुनै अप्रिय अवस्था सिर्जना होला भनेर दरबार भित्रका सेनालाई सतर्क राखियो । दरबारभित्रका कर्मचारीलाई कार्यलय बाहिर ननिस्किन आदेश दिइयो । त्यत्तिकैमा सिंह [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी राजदरबार]] पुगे र राजा महेन्द्रसँग केही बेर 'वान-टु-वान टक' गरेर फर्किए । लगत्तै राजाले केआई सिंह नेतृत्वको मन्त्रिमण्डल विघटन गरेको समाचार सार्वजनिक भयो (माथेमा, पृ. २६९) ।<ref name=":1" /><ref name=":0" /> == पञ्चायती राजनीति == यिनी [[पञ्चायती व्यवस्था]]मा पनि सांसदसम्म भएका थिए। == राजसभा स्थायी समितिका सभापति == कुँवर इन्द्रजीत सिंह प्रथम राजसभा स्थायी समितिका सभापति हुन्। सरकारले सिंहलाई राजसभा स्थायी समितिको सभापतिमा नियुक्त गर्यो तर उनी सपथ ग्रहणमा गएनन् । <ref>[https://echitwanpost.com/15977/ आधा शताब्दीअघिको पत्रकारिता]</ref> == मृत्यु == यिनको सन् १९८२ मा घाँटीको क्यान्सरको उपचार गर्दागर्दै [[थाइल्यान्ड|थाइल्याण्ड]]को बैङ्ककमा निधन भएको थियो। <ref>[http://www.nytimes.com/1982/10/06/obituaries/kunwar-inderjit-singh-former-nepal-premier.html Obituaries] New York Times</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{नेपालका_प्रधानमन्त्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:राजसभा स्थायी समितिका सभापतिहरू]] [[श्रेणी:नेपालका गृह मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:डोटी जिल्लाका मानिसहरू]] mc76gatfb21nfc9eyzwyhm5vltxm3za 0 14624 1393458 1320991 2026-10-31T04:59:12Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393458 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=जुन २०११}} '''नागेश्वरप्रसाद सिंह''' (वि.सं. १९८३ - २०६७)<ref>{{Cite web |last=पोखरेल |first=मनोहर कुमार |title=‘नागोबाबु’को सम्झना |url=https://annapurnapost.com/story/133186/ |access-date=2025-01-22 |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली}}</ref> नेपाली राजनीतिज्ञ तथा [[नेपाल सरकार]]का मन्त्री थिए।<ref>{{Cite web |last=झा |first=अवधेश कुमार |title=मन्त्रीमय सप्तरी |url=https://ekantipur.com/pradesh-2/2024/08/06/ministerial-saptari-18-58.html |access-date=2025-01-22 |website=कान्तिपुर अनलाइन |language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |last=सेन ओली |first=सूर्यबहादुर |title=०४५ सालको नाकाबन्दीमा मधेसमा के–के भयो ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2015/09/329854/%e0%a5%a6%e0%a5%aa%e0%a5%ab-%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%a8%e0%a4%be%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%ac%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%a6%e0%a5%80%e0%a4%ae%e0%a4%be-%e0%a4%ae%e0%a4%a7 |access-date=2025-01-22 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> उनको जन्म [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]]को तत्कालीन [[कोइलाडी]] गाउँमा भएको थियो।<ref>{{Cite web |last=बस्नेत बसन्त |first=अवधेश कुमार झा |title=नेता जन्माउने सप्तरी किन पछाडि ? |url=https://ekantipur.com/news/2016/11/23/20161123081532.html |access-date=2025-01-22 |website=कान्तिपुर अनलाइन |language=नेपाली}}</ref> == राजनीतिक जीवन == उनी वि.सं. २०१५ सालको [[आम निर्वाचन २०१५|आम निर्वाचन]]मा [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] मध्य निर्वाचन क्षेत्रबाट [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=प्रतिनिधि सभाका निर्वाचित उम्मेदवारको नामावली|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=3603|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211123172635/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=3603|archive-date=2021-11-23|access-date=2020-11-24|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> उनी [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]को तर्फबाट [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य भएका थिए।<ref>{{Cite web |last=यादव |first=मिथिलेश |title=प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका अथक सिपाही |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/others/162050-1539512520.html |access-date=2025-01-22 |website=नागरिक न्युज अनलाइन |language=नेपाली}}</ref> उनी [[तुलसी गिरी|तुल्सी गिरी]]को मन्त्रीमण्डलमा १ पटक सहायक मन्त्री र २ पटक मन्त्री पद सम्हालेका थिए। पहिलोपटक सिंह २०१७ पुस १३मा गठित डा. गिरीको मन्त्रीमण्डलमा अर्थ सहायक मन्त्री बने। २०१९ असार १८मा बनेको गिरीको मन्त्रीमण्डलमा स्वास्थ्य, बिजुली र नहर मन्त्री रहे। २०२० चैत २७मा तेस्रोपटक गिरी मन्त्रीमण्डलमा निर्माण, सञ्चार तथा यातायात मन्त्री थिए। [[महेन्द्र राजमार्ग|पूर्व-पश्चिम राजमार्ग]] बनाउने योजनाले तराई नभेट्टाएको भन्दै [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]सँग विमति राखेर राजीनामा दिएका थिए। == निधन र परिवार == उनको निधन २०६७ साउन २ गते सोमबार दिउँसो [[राजविराज नगरपालिका|राजविराज]] ४ स्थित उनकै निवासमा भयो। उनी ८५ वर्षका थिए। डा. सिंहका दुई छोरा छन्। जेठा गोविन्द सिंह राजनीतिमा आवद्ध छन् भने कान्छा डा. शंकर सिंह चिकित्सक हुन्। == समाजसेवा == राजनीति सँगसँगै सिंह सामाजिक संघसंस्थामा समेत निकै नै सक्रिय थिए। उनी नेपाल [[रेडक्रस सोसाईटी]]का संस्थापक समेत थिए। उनी [[नेपाल मेडिकल एशोसिएशन]] तथा [[क्षयरोग निवारण संस्था]]का पनि संस्थापक हुन्। [[लाईन्स क्लब]] सप्तरीका संस्थापकसमेत रहेका डा. सिंह लाईन्स क्लबका डिस्ट्रीक गभर्नर ३२५ थिए। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:पञ्चायती व्यवस्था]] [[श्रेणी:पञ्चायतकालिन मन्त्री]] gp89lem781fa3ueize5hl9ynp3vtpr8 0 25424 1393504 1390522 2026-10-31T09:47:32Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393504 wikitext text/x-wiki {{Infobox Prime Minister | honorific-prefix = [[माननीय]] | image = Prime Minister of Nepal, Shri Sher Bahadur Deuba, in Glasgow, Scotland on November 02, 2021 (1).jpg | birth_date = {{birth date and age|1946|6|13|df=y}}<br> २००३ जेठ ३१<ref>http://lokaantar.com/biswo/14881/ सिंहदरबारमा चौथो इनिङ, को हुन् शेरबहादुर देउवा ?</ref> | office = [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|४३औँ प्रधानमन्त्री (नेपाल)]]<ref>{{cite news|title=शेरबहादुर देउवा: विद्यार्थी राजनीतिदेखि पाँचौँ पटक प्रधानमन्त्रीसम्म|url=https://www.bbc.com/nepali/news-57818500|accessdate=13 जुलाई 2021|agency=https://www.bbc.com/nepali}}</ref><ref>{{cite news|title=देउवा प्रधानमन्त्री नियुक्त, सपथको तयारी|url=https://www.setopati.com/politics/243073/|accessdate=13 जुलाई 2021|agency=https://www.setopati.com/|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027220534/https://www.setopati.com/politics/243073/|archive-date=2021-10-27}}</ref> | term_start = २०७८ असार २९ | term_end = २०७९ पुष ११ | president = [[विद्यादेवी भण्डारी]] | predecessor = [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली ]] | term_start1 = २०७४ जेठ २४ | term_end1 = २०७४ फागुन ३ | president1 = [[विद्यादेवी भण्डारी]] | predecessor1 = [[पुष्पकमल दाहाल|पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड]] | successor1 = [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली ]] | term_start2 = २०५२ भदौ २७ | term_end2 = २०५३ फागुन २९ | monarch2 = [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]] | predecessor2 = [[मनमोहन अधिकारी]] | successor2 = [[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] | term_start3 = २०५८ साउन ११ | term_end3 = २०५९ असोज १८ | monarch3 = [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|ज्ञानेन्द्र शाह]] | predecessor3 = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] | successor3 = राजा [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|ज्ञानेन्द्र शाह]] | term_start4 = २०६१ जेठ २१ | term_end4 = २०६१ माघ १९ | monarch4 = [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]] | predecessor4 = [[सूर्यबहादुर थापा]] | successor4 = राजा [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|ज्ञानेन्द्र शाह]] | spouse = [[आरजु राणा देउवा]] | signature = Signature_of_Sher_Bahadur_Deuba.png | nickname = शेर-ए-सुदुरपश्चिम <ref>{{Cite news |last=रोका |first=हरि |date=23 June 2018 |title=सहरको मृत्यु सन्त्रास |work=कान्तिपुर |url=https://ekantipur.com/koseli/2018/06/23/152973168081524716.html |access-date=16 August 2026 }}</ref> | children = जयवीर सिंह देउवा }} '''शेरबहादुर देउवा''' [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेसका]]।<ref><nowiki>https://www.bbc.com/nepali/news-57803101</nowiki></ref> देउवा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]को संसदीय दलको समेत नेतृत्व गर्दै वि.सं. २०५२ सालमा पहिलोपटक [[नेपाल]]को प्रधानमन्त्री बनेका थिए। पटक पटक गरी देउवा ५<ref>{{cite news|title=देउवा प्रधानमन्त्री नियुक्त, ६ बजे शपथ|url=https://ekantipur.com/news/2021/07/13/162616003151478723.html|accessdate=13 जुलाई 2021|agency=https://ekantipur.com/}}</ref> पटक प्रधानमन्त्री बन्न सफल रहेका छन्। अहिले काग्रेसले विशेष अधिवेशनबाट उनलाई हटाएको छ । निर्वाचन आयोगले विशेष अधिवेशनलाई बैधता दिएको थियो। आयोगको निर्णयलाई सर्वोच्च अदालतले सदर गरेको थियो र उनले फैसला पुनरावलोकनको लागि निवेदन दिएका छन् । [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]को विभाजन पछि उनी [[नेपाली काङ्ग्रेस (प्रजातान्त्रिक)]]को सभापति थिए। काङ्ग्रेस पुनर्मिलन पश्चात् उनी आफ्नो पार्टीसँगै नेपाली काङ्ग्रेसमा गाभिएका छन्। शेरबहादुर देउवा चार पटक प्रधानमन्त्री रहिसकेका नेपाली काङ्ग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेलधुरा जिल्ला]] क्षेत्र नं. १ र [[कञ्चनपुर जिल्ला]] क्षेत्र नं. ४ बाट संविधानसभामा प्रतिनिधित्व गर्दछन्। वि.सं. २०४८,२०५१ र २०५६ का संसदीय निर्वाचनहरूमा [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेलधुरा जिल्ला]] क्षेत्र नं. १ बाट विजयी देउवाले गृहमन्त्रीको समेत जिम्मेवारी सम्हालिसकेका छन्। उनी माओवादी समस्या समाधानका लागि गठित उच्चस्तरीय समितिका अध्यक्ष थिए। प्रजातान्त्रिक विद्यार्थी आन्दोलनबाट राजनीतिमा होमिएका देउवा नेपाल विद्यार्थी सङ्घ (ने. वि. सङ्घ)का प्रथम सभापति थिए र सुदूर पश्चिममा [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का सर्वाधिक प्रभावशाली व्यक्तित्व मानिन्छन्। राजनीतिक सङ्घर्षका क्रममा उनले नौ वर्ष जेल जीवन बिताएका छन्। [[देउवा]]ले नेतृत्व गरेको जननिर्वाचित सरकारलाई तत्कालीन [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]]ले २०५९ सालमा "असक्षम"को आरोप लगाई विघटन गरेका थिए भने उनैले दुई वर्ष पछि वि.सं. २०६१ सालमा पुनः प्रधानमन्त्री नियुक्त गरेका थिए। पार्टीको अन्तरिक द्वन्द्वका क्रममा देउवाले आफ्नो नेतृत्वमा वि.सं. २०५९ सालमा [[नेपाली काङ्ग्रेस (प्रजातान्त्रिक)]]को गठन गरेका थिए भने वि.सं. २०६४ सालमा सो पार्टीको [[नेपाली काङ्ग्रेस]]सँग एकीकरण भयो र उनी वरिष्ठ नेतामा स्थापित भए। प्रजातन्त्र प्रतिको अटुट लगाव र तदनुरूप सङ्घर्ष तथा व्यक्तित्व र आचरणका कारण जनताले आफूलाई सधैँ विजयी गराउँदै आएको मान्ने देउवा [[संविधान सभा]]मा लोकतन्त्रको संस्थागत विकासका लागि क्रियाशील हुने बताउछन्। [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]]बाट राजनीतिशास्त्रमा एम्. ए. गरेका उनी देउवा सोही विषयमा लन्डन स्कूल अफ इकोनमिक्सका रिसर्च फेलो रहिसकेका छन्। शेरबहादुर देउवा र उनकी श्रीमती [[आरजु राणा देउवा]] पनि [[संविधान सभा]] सभासद् थिए।<ref>[http://www.nepalcaportal.org संविधान सभा निर्वाचन पोर्टल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218052452/http://nepalcaportal.org/ |date=2014-12-18 }}</ref> ==पारिवारिक पृष्ठभूमि== [[डडेल्धुरा जिल्ला]] गन्यापधुरा गाउँपालिका १ रुवाखोला निवासी एक सम्पन्न परिवारको रूपमा रहेको शेर बहादुर [[देउवा]]को परिवारलाई डडेल्धुरा क्षेत्रमा ठकुरी [[देउवा]] परिवार भनेर चिन्दछन। डोटी पचनाली, लुलानी मल्ल, [[डोटी जिल्ला|डोटी]] बोगटानी बम र [[बोगटी]] रजवारसंग मात्र बैबाहिक सम्बन्ध गर्ने यो परिवार सम्पन्न र जागिरदार परिवारको रूपमा ऐतिहासिक कालदेखि चिनिदै आएको परिवार हो। डोटी राज्यकालमा डडेल्धुराको "पश्यगर्खा क्षेत्र" यिनैको अधिनमा थियो। चन्द्रवंशी, कश्यप गोत्रीय यी देउवाको कुलको देवता बडालको गन्याप लाटो (गणेश) र [[अशिग्राम केदार]] हो। जानकारी भए अनुसार डोटी राज्यकालमा चर्चित बनेका कुसलसिंह देउवा [[रजवार]]का दुई पुत्र जेठा गोमनसिंह देउवा रजवार र कान्छा बहादुर सिंह देउवा रजवार हुन्। जेठा गोमन सिंह देउवा रजवारका एक पुत्र उदैसिंह देउवा रजवार भए उदैसिंह देउवा रजवारका एक पुत्र प्रसादसिंह देउवा रजवार हुन्। प्रशादसिंह देउवा रजवारका दुई श्रीमती (डडेल्धुरा गणेशपुर मैरोड़ाका मल्लकुलकी छोरी धनादेबी (मल्ल) देउवा र [[बोगटान राज्य|डोटी बोगटान]]का बम कुलकी छोरी द्रोपती (बम) देउवा)बाट ३/३ छोराहरू गरेर ६ छोराहरू क्रमश शेरबहादुर देउवा, लोकबहादुर देउवा, गणेशबहादुर देउवा, प्रेमबहादुर देउवा, ललितबहादुर देउवा र बलबहादुर देउवाको जन्म भयो। यी ६ भाइ मध्ये जेठ पुत्र शेरबहादुर देउवा राजनीतिमा सफल व्यक्तित्व बन्न पुगे शेरबहादुर देउवाका एक पुत्र जयबिर देउवा छन्। शेरबहादुरका भतिजा शिवबहादुर देउवा नेपाली सेनामा बरिष्ट क्याप्टन हुँदै मेजरको रूपमा लोकप्रिय अधिकृत भएर सेवा दिरहेका छन्। माईला लोकबहादुर देउवाका पुत्र भानबहादुर देउवा (भानु देउवा) शेरबहादुर देउवाका पिए (स्वकीय) सचिब छन्। निडर, निस्कपटी भावना भएका शेरबहादुर देउवा नेपालको प्रधानमन्त्री र एउटा ठुलो राजनीतिक पार्टीको प्रमुख ब्यक्ति बन्न सफल भएर आफ्नो पुर्खाको बीरताले भरिएको, [[वीरगाथा]], [[चैत गीत]] [[धमारी]]मा समेटिएको देउवा कुलकै गौरव र इतिहास बचाउन पनि सफल बने भन्ने मान्यता जानकारहरू राख्दछन। देउवाहरू डडेल्धुराको रुवाखोला, कुमाऊ बंडालु, पिथौड़ागड, सोर, चंदेनी र डोटी गड्सेरा देउवान क्षेत्रमा गरी झन्डै ५०० परिवारको सङ्ख्या (कुमाऊ क्षेत्रमा -२००, डोटी गड्सेरा देउवान क्षेत्रमा १५०, र रुवाखोला क्षेत्रमा १५०)मा फैलिएर रहेका छन्। कुमाऊमा [[भारतीय सेना]]का अधिकृत, डाक्टर, इन्जिनियर छन्। नेपालमा आफ्नो कुलको व्यक्ति शेरबहादुर देउवा देशको प्रधानमन्त्री बनेकोमा गौरव गर्छन।आकासमै इन्धन सकिएपछि प्रधानमन्त्री देउवा चढेको हेलिकप्टर आकस्मिक अवतरण काठमाडौँ- प्रधानमन्त्री शेर बहादुर देउवा , शिक्षा मन्त्रि देवेन्द्र पौडेल लगायत सवार रहेको हेलिकप्टरमा इन्धन सकिएपछि आकस्मिक अवतरण गरिएको छ। काठमाडौँ बाट धनगढी उडेका प्रधानमन्त्री देउवा सहितको टोलि सवार हेलीकप्टर गौतम बुद्ध विमानस्थल भैरहवामा अवतरण गरिएको हो। प्रधानमन्त्री देउवा सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयको दीक्षान्त समारोहमा सहभागी हुन काठमाडौँबाट नेपाली सेनाको हेलिकोप्टरमा सवार थिए।इन्धन भर्नको लागि उक्त हेलिकप्टर झन्डै २० मिनेट लुम्बिनी विमानस्थलमा रोकिएको थियो। शुक्रबार प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको कार्यक्रम सुदुरपश्चिम प्रदेशमा तय भएको थियो।दिउँसो उनी त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विभानस्थलबाट धनगढीका लागि हेलिकप्टर चढे। तर देउवा चडेको हेलिकप्टर उड्दा उड्दै आकाशमा इन्धन सकिन लागेपछि भैरहवामा आकस्मिक अवतरण गरिएको सुरक्षा स्रोतले जनाएको छ।उनी चढेको हेलिकप्टर गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण गरिएको हो। जसका कारण देउवा करिब २० मिनेट जति भैरहवामै बस्नु परेको बताइएको छ।सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयको दीक्षान्त समारोहमा सहभागी हुन काठमाडौँबाट नेपाली सेनाको हेलिकोप्टरमा त्यसतर्फ उडेका थिए। देशको प्रमुख कार्यकारीको सवारमा समेत यतिसम्मको हेलचेक्याइ हुन अस्वभाविक हो।सामान्यतया कुनै पनि स्थानमा पुग्नका लागि आवश्यक इन्धनको व्यवस्था नगरि उडान भर्नु सम्बन्धित निकायको गैरजिम्मेवारीपना पनि हो। ==युवावस्था== एउटा विकट सिथानमा जन्मेर पनि शेर बहादुर देउवाले आफ्नो जीवन गरिव, पिछडिएको समाज, जाति, बर्ग, देशको निम्ति समर्पण गरेको पाइन्छ। [[डडेल्धुरा जिल्ला]] अशिग्राम गाउँ विकास समितिको रुवाखोला जस्तो बिकट स्थानमा जन्मेका शेर बहादुर काठमाडौँ अध्यन गर्ने सिलसिलामा प्रजातन्त्रको निम्ति सङ्घर्ष गर्दा तत्कालीन पंचायती राज्यको शिकार भएका थिए। उनले आफ्नो युवा अवस्था प्रवासमै बिताउनु पर्यो। युवा अवस्थाको अन्तिम जवानीमा नेपाल फर्केका शेर बहादुर देउवाको लागि नेपाली काङ्ग्रेसको राजनीति सफल बन्यो उनी देशको गृहमन्त्री हुँदै प्रधानमन्त्रीसम्म बन्न सफल भए। यही राजनीतिले गर्दा योग्य शिक्षित पढेलेखेकी जीवन संगिनीसंग वहाको लगन गाठो जोडियो। ==राजनीतिक जीवन== देउवा काङ्ग्रेसका संस्थापक नेता [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिपी कोइराला]]को प्रेरणाबाट राजनीतिमा होमिएका थिए। खासगरी वि. सं. २०१७ को राजनीतिक घटनाक्रम पछि नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा निरन्तर रूपमा सक्रिय उनी [[नेपाल विद्यार्थी सङ्घ|नेपाल विद्यार्थी सङ्घ]]का प्रथम निर्वाचित सभापति एवम् संस्थापक सदस्य हुन्। वि. सं. २०२८ मा उनी [[नेपाल विद्यार्थी सङ्घ|नेपाल विद्यार्थी सङ्घ]]को सभापतीमा चुनिएका थिए। वि. सं २०४८, २०५१ र २०५६ का संसदीय निर्वाचनमा [[डडेल्धुरा जिल्ला]]बाट निर्वाचित उनी वि. सं २०६४ र वि. सं २०७० सालमा भएको [[संविधान सभा]]को निर्वाचनमा डडेल्धुराका साथै [[कञ्चनपुर जिल्ला]] र [[कैलाली जिल्ला]]बाट समेत विजयी भएका थिए।<ref>{{cite web|title=काङ्ग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित|url=http://www.onlinekhabar.com/2017/06/594820/|website=अनलाइनखबर|publisher=[[अनलाइनखबर]]|accessdate=२०७४ जेठ २३}}</ref> === प्रतिपक्षी दलका नेता (२०५१-५२ ) === २०५१ मा गिरिजा प्रसाद कोइरालाले संसद विघटन गरि मध्यावधि निर्वाचन घोषणा गरे। [[आम निर्वाचन २०५१|२०५१ को मध्यावधी निर्वाचन]]मा नेपाली काङ्ग्रेस दोस्रो भएपछि शेरबहादुर देउवा [[संसदीय दलको नेता|संसदीय दलको नेता]] भए। कुनै पार्टीको स्पष्ट बहुमत नआए पछि २०५१ मङ्सिर १४ मा सबैभन्दा ठुलो दल [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा एमाले]]को तर्फबाट संसदको सबैभन्दा टूलो दलको हैसियतले [[मनमोहन अधिकारी]]ले [[अल्पमतको सरकार]]को नेतृत्व गरे।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17248 २०५१ मङ्सिर १४ को राजपत्र]</ref> २०५२ जेठ ३० मा प्रधानमन्त्री अधिकारीले [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]] समक्ष २०५२ मङ्सिर ७ मा प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन मिति तोकेर संसद विघटनको प्रस्ताव गरे। अघिकारीले सरकारलाई काम गर्न नदिइएकाले सार्वभौम सत्ता सम्पन्न जनतामा जानुपर्ने राजनैतिक आवश्यकता रहेको तर्क दिएका थिए। प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा संसद विघटन भयो।<ref>{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17372 |title=२०५२ जेठ ३० को राजपत्र |access-date=2021-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922120654/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17372 |archive-date=2021-09-22}}</ref> यो कदम विरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा मुद्धा पर्‍यो। २०५२/ भदौ /१२ मा अदालतले सरकारको निर्णय उल्ट्यायो।<ref>[http://supremecourt.gov.np/nkp/full_detail/8880 निर्णय नं. ०२ - उत्प्रेषणयुक्त परमादेश] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201220150147/http://supremecourt.gov.np/nkp/full_detail/8880 |date=2020-12-20 }}</ref> त्यसपछि २०५२/ भदौ /२५ मा अघिकारीले राजीनामा दिए।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17405 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210922121528/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17405 |date=2021-09-22 }} <nowiki>२०५२ भदौ २५ को राजपत्र]</nowiki>]</ref> === पहिलो प्रधानमन्त्रीकाल (बि.सं. २०५२-५३) === २०५२ भदौ २६ मा [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]को समर्थनमा देउवा पहिलो पटक प्रधानमन्त्री भएका थिए। सो पार्टीले समर्थन फिर्ता गरेपछि २०५३ फागुन २६ मा देउवा प्रधानमन्त्री पदबाट हटेका थिए। त्यसपछि एमालेको साथ लिएर [[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]]ले सरकार बनाए। उनको पहिलो कार्यकाल पजेरो काण्ड, सुरासुन्दरी काण्ड, सांसदलाई बैङ्कक पुर्याएको जस्ता घटनाले बदनाम भएको थियो। नेपाल र भारत बीचको महाकाली सन्धी उनकै कार्यकालमा भएको थियो। यो सन्धि संसदबाट पास गर्ने सन्दर्भमा प्रतिपक्षी नेकपा एमालेमा बिभाजन आयो। === दोस्रो प्रधानमन्त्रीकाल === प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]]ले राजालाई थाहा नै नदिई माओवादी विरुद्ध सेना परिचालन गरेका थिए। प्रधानसेनापतिले सो कुरा राजामा जाहेर गरे। त्यो कुरा थाहा पाएर [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]] गिरिजाप्रसाद कोइरालासँग आक्रोशित भए र गिरिजाको राजीनामा माग गरे। गिरिजाप्रसाद कोइरालाको राजीनामा पछि २०५८ साउन ७ मा शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री भए। उनको प्रधानमन्त्रीकालमा [[सङ्कटकाल]] घोषणा भयो र माओवादी विरुद्ध सेना परिचालन भयो। ====सङ्कटकाल ==== २०५८ मङ्सिर ८ माओवादीले सेनामाथि पहिलो हमला गरे। दाङको घोराही [[जनमुक्ति सेना, नेपाल|माओवादी छापामार]]ले सेना, प्रहरी र निजामती अड्डाहरूमा एकसाथ आक्रमण गरे। त्यसक्रममा मेजर नरेश उप्रेती सहित १४ सैनिक, सात प्रहरी र सात माओवादी मारिए। झन्डै २२५आधुनिक हातहतियार, पचासौं हजार गोली, ८० क्विन्टल जिलेटिन सहित १२ गाडी सामान लुटेर लैजान माओवादी सफल भए। त्यसैल रात माओवादीले स्याङ्जामा र तीन दिनपछि सोलुखुम्बुमा हमला भयो। सेनामाथि हात हालेपछि विद्रोहीलाई सरकारले आतङ्ककारी घोषित गर्दै देशव्यापी [[सङ्कटकाल]] लगायो र फौजी कारबाही शुरु गर्यो। ====संसद विघटन ==== संसदले सङ्कटकाल नलम्बाउने र देउवा माथि [[अविश्वास प्रस्ताव|अविस्वास प्रस्ताव]] ल्याउने तयारी गर्दै गर्दा उनले [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]] समक्ष २०५९ जेठ ८ संसद विघटन गर्न सिफारिस गरे। ====पार्टी विभाजन ==== राजा समक्ष संसद विघटन सिफारिस गरेपछि नेपाली काङ्ग्रेसले देउवालाई साधारण सदस्य समेत नरहने गरि पार्टीबाट निष्कासन गर्यो। गिरिजाप्रसाद कोइराला पार्टी सभापति थिए। कोइरालाले पार्टीको निर्णयविपरीत संसद विघटन गरेको भन्दै देउवालाई साधारण सदस्यसमेत नरहने गरी पार्टीबाट निष्कासन गरिदिए। [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]] भित्रको अन्तरिक द्वन्द्वका क्रममा देउवाले आफ्नो नेतृत्वमा वि.सं. २०५९ सालमा [[नेपाली काङ्ग्रेस (प्रजातान्त्रिक)]]को गठन गरेका थिए भने वि.सं. २०६४ सालमा सो पार्टीको नेपाली काङ्ग्रेससँग एकीकरण भयो र उनी वरिष्ठ नेतामा स्थापित भए। === तेस्रो प्रधानमन्त्रीकाल (२०६१-२०६१) === देउबा २०६१ जेठ २१ मा तेस्रोपटक प्रधानमन्त्री बनेका थिए। त्यतिबेला देउबाले "गोर्खाली राजाबाट न्याय पाएं" भनेर खुसी व्यक्त गरेका थिए। उनीमाथि चुनाव गराउने जिम्मेवारी थियो। नेकपा एमाले पनि त्यति बेला प्रतिगमन आधा सच्चियो भनेर सरकारमा सामेल भएको थियो। ==== बर्खास्त ==== तर देशमा भइरहेको [[माओवादी जनयुद्ध|सशस्त्र द्वन्द्व]]का कारण चुनाव हुन सकेन र राजा ज्ञानेन्द्रले देउबालाई चुनाव गर्न असक्षम भन्दै १९ माघ २०६१ मा बर्खास्त गरे। === चौथो प्रधानमन्त्रीकाल (२०७४-२०७४) === {{मुख्य|देउवा मन्त्रिमण्डल, २०७४}}वि.सं २०७४ जेठ २४ बुधबार ,[[शेरबहादुर देउवा]]  प्रधानमन्त्री निर्वाचित भए।<ref>[https://www.kantipurdaily.com/news/2017/06/06/20170606183616.html] देउवा प्रधानमन्त्री निर्वाचित</ref> देउवाको उम्मेदवारीलाई [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल]], [[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] , नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम ,[[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] र अन्य सङ दलले समर्थन गरेका थिए भने सबैभन्दा ठुलो सत्ता साझेदार [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] थियो। सपथ ग्रहण पछि, देउवाले सहयोगी दलहरूको साथमा नया सरकार गठन गरे। वि.सं २०७४ असोज ३१, प्रतिनिधिसभा निर्वाचन, २०७४ को अगाडि नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)ले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी]]) सँग सहकार्य गर्ने निर्णय गर्यो। त्यसपछि प्रधानमन्त्री देउवाले सो दलका सबै मन्त्रिहरूलाई जिम्मेवारी बिहिन बनाए।<ref>https://www.kantipurdaily.com/ampnews/2017-10-03/20171003134609.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822222556/https://www.kantipurdaily.com/ampnews/2017-10-03/20171003134609.html |date=2019-08-22 }} एमाले–माओवादी तालमेल घोषणा आज ५ बजे</ref><ref>http://www.khabarabhiyan.com/?p=7740 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210713150840/http://www.khabarabhiyan.com/?p=7740 |date=2021-07-13 }} किन एकाएक रोकिए माओवादी मन्त्री ?</ref> === प्रतिपक्षी दलका नेता (२०७५-२०७८) === केपी ओलीको [[दोस्रो ओली मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो]] र [[तेस्रो ओली मन्त्रिपरिषद््|तेस्रो मन्त्रीमण्डल]]मा देउवा प्रतिपक्षी दलका नेता निर्वाचित भएका थिए। राष्ट्रपति [[विद्यादेवी भण्डारी|विद्या भण्डारी]]ले प्रधानमन्त्री नियुक्तिको आह्वान गर्दा देउवाले नेकपा एमालेका विद्रोही सांसद सहित १४९ सांसद को समर्थनमा प्रधानमन्त्रीमा दावी गरेका थिए। तर नेकपा एमालेबाट केपी ओलीको पनि दाबी रहेपछि रास्ट्रपतिले दुवै दाबीलाई खारेज गरी केपी ओलीलाई नै प्रधानमन्त्री कायम गरिन्। === पाँचौ प्रधानमन्त्रीकाल (२०७८-) === {{मुख्य|पाँचौँ देउवा मन्त्रिपरिषद्, २०७८}} बि.सं २०७८ जेठ ७ मा ओली मन्त्रीमण्डलले [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] बिघटन सिफारिस गर्यो। १४९ सांसदले देउवालाइ प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्न परमादेश जारी गरियोस् भनेर [[नेपालको सर्वोच्च अदालत|सर्वोच्च अदालत]]मा रिट दायर गरे। २०७८ जेठ २८ मा संविधानको धारा ७६ को उपधारा ५ बमोजिमको प्रधानमन्त्रीका लागि आह्वान भएपछि १ सय ४९ सांसदको हस्ताक्षरसहित दाबी गरेका आधारमा देउवालाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्न सर्वोच्च अदालतले परमादेश जारी गरेको थियो। २०७८ असार २९ अपरान्ह ५ बजेभित्र देउवालाई नियुक्त गरिसक्न राष्ट्रपति कार्यालयका नाममा [[परमादेश]] जारी गरेको थियो। ==प्रतिनिधि सभा २०७९ == [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]का उमेरद्वर [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेलधुरा]] प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं १ बाट २५५३४ मत प्राप्त गरि प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी भएका छन्।<ref>{{Cite web|url=https://result.election.gov.np/|title=मतगणना प्रगतिको विवरण|website=result.election.gov.np|accessdate=2022-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/|archive-date=2022-11-23}}</ref> उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी स्वतन्त्रका उम्मेदवार [[सागर ढकाल]]लाई १२४९२ मत प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://election.ekantipur.com/pradesh-7/district-dadeldhura?lng=nep|title=डडेल्धुरा : प्रदेश ७ - प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन २०७९ विवरण तथा नतिजा|website=election.ekantipur.com|accessdate=2022-11-23}}</ref>[[नेपाली काङ्ग्रेस]] संसदीय दलको नेतामा '''शेरबहादुर देउवा'''' ६४<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2022/12/21/167159935375224191.html|title=काङ्ग्रेस संसदीय दलको नेतामा देउवा विजयी|website=ekantipur.com|language=ne|accessdate=2022-12-21}}</ref> मत ल्याएर निर्वाचित भए। उनीसँग प्रतिस्पर्धामा रहेका महामन्त्री [[गगन थापा]]ले २५ मत ल्याए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1235451|title=काङ्ग्रेस संसदीय दलको नेतामा देउवा निर्वाचित|website=Online Khabar|language=en-US|accessdate=2022-12-21}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.bbc.com/nepali/news/2016/03/160307_congress_convention/ काङ्ग्रेस सभापतिमा शेरबहादुर देउवा विजयी] {{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}} [[श्रेणी:संविधान सभा सदस्य]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका सभापतिहरू]] [[श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाल विद्यार्थी सङ्घका अध्यक्षहरू]] [[श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:डडेल्धुरा जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:२०औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] tg5d498assmeypszosti8actx8mc6od 0 25469 1393394 1392740 2026-10-31T02:35:18Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393394 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{redirect-multi|3|[[घोराही उपमहानगरपालिका|त्रिभुवननगर]]|[[घोराही उपमहानगरपालिका|त्रिभुवननगर नगरपालिका]]|[[घोराही उपमहानगरपालिका|घोराही नगरपालिका]]|अन्य स्थान|त्रिभुवननगर, सर्लाही}} {{Infobox settlement <!-- Basic info --> |name = घोराही |other_name = त्रिभुवननगर |nickname = |motto = हरित नगर घोराही सहर |settlement_type = [[उपमहानगरपालिका]]<br/>[[मुख्यालय|सदरमुकाम]] <!-- images and maps --> |image_skyline = Ambikeshwari Temple अम्बिकेश्वरी मन्दिर, Ghorahi.jpg |image_caption = घोराहीमा रहेको अम्बिकेश्वरी मन्दिर |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = 300px |map_caption = |pushpin_map = दाङ जिल्ला#Nepal Lumbini Province#Nepal |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = नेपालको नक्सामा घोराही उपमहानगरपालिकाको अवस्थिति |coordinates = {{coord|28|2|N|82|29|E|type:city_region:NP|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[दाङ जिल्ला]] |<!-- Politics --> |government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-dang/ghorahi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = नरुलाल चौधरी <small> [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = हुमाकुमारी डिसी <small> [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |established_title = नगर पञ्चायत |established_date = वि.सं. २०३५ माघ १५<ref name="नगर">{{cite news|title=नगर पञ्चायत ऐन २०१९ बमोजिम दाङ जिल्ला अन्तर्गत त्रिभुवन नगर पञ्चायतक्षेत्र घोषित गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=9927 |date=वि.सं. २०३५ माघ १५ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title1 = समावेश गाउँ पञ्चायत |established_date1 = घोराही र सेवार वनगाउँ (पूर्ण) तथा हरिद्वार र रावतगाउँ (धेरैजसो) |established_title2 = उपमहानगरपालिका |established_date2 = वि.सं. २०७३ फागुन २७<ref name="उपमहानगर">{{cite news |title=गाउँपालिका नगरपालिका उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र कायम गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |date=वि.सं. २०७३ फागुन २७ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701210203/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |archive-date=2020-07-01}}</ref> |established_title3 = सम्मिलित क्षेत्रहरू |established_date3 = [[रामपुर, दाङ|रामपुर]], [[लक्ष्मीपुर, दाङ|लक्ष्मीपुर]], [[धर्ना, दाङ|धर्ना]], [[सौडियार]], [[नारायणपुर, दाङ|नारायणपुर]], [[हापुर]], [[ढिकपुर]] र [[सैघा]] <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 522.21<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=56&municipality=2|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 200530 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = Ethnicities |population_blank2_title = Religions |population_rank = [[नेपालका सहरहरूको सूची|७औँ]] (नेपाल)<br />पहिलो ([[लुम्बिनी प्रदेश]]) <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = हुलाकी सङ्केत |postal_code = २२४०० |area_code = +९७७-०८२ |blank_name = |blank_info = |website = [http://ghorahimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] }} '''घोराही''' (पूर्व नाम: '''त्रिभुवननगर''') [[नेपाल]]को [[लुम्बिनी प्रदेश]]मा पर्ने [[दाङ जिल्ला]]को [[मुख्यालय|सदरमुकाम]]<ref name="सदरमुकाम">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685|title=नेपाल अधिराज्यलाई १४ अञ्चल, ७५ जिल्लामा विभाजित|date=वि.सं. २०१९ पुष २|accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|page=५|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220212024248/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=2685|archive-date=2022-02-12}}</ref> तथा एक उपमहानगरपालिका हो।<ref>{{Cite web |url=https://sansarnews.com/26572/ |title=ऐतिहासिक दस्तावेज, कार्यान्वयनमा गम्भिर आशंका |website=संसार न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो उपमहनगरपालिका [[दाङ उपत्यका]]भित्र पर्दछ।<ref>{{Cite web |url=https://nayayougbodh.com/opinion/2021/07/05/802540 |title=घोराही उपमहानगरपालिकाको फोहर ब्यवस्थापन र बायोग्याँस उत्पादन |website=नयाँ युगबोध |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14}}</ref> [[लमही नगरपालिका|लमही]]बाट फेडर रोडले जोडिएको यो क्षेत्र पहाडी क्षेत्रको प्रमुख पैठारीकर्ता हो। सदरमुकाम भएको कारणले यो उपमहानगरपालिका दाङ जिल्लाको प्रमुख व्यापारिक, शैक्षिक तथा स्वास्थ्यको केन्द्र पनि हो। भित्री तराई क्षेत्रमा अवस्थित, यो नेपालको राजधानी [[काठमाडौँ]]बाट ४१३ किलोमिटर (२५७ माइल) दक्षिण-पश्चिममा अवस्थित छ। यो लुम्बिनी प्रदेशको सबैभन्दा ठूलो र नेपालको ७औँ ठूलो सहर हो।<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना"/> यो सहर दक्षिणमा [[चुरे|शिवालिक पहाड]] र उत्तरमा [[महाभारत पर्वत शृङ्खला|महाभारत शृङ्खला]]ले घेरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://tulsipuronline.com/others/58180 |title=दाङमा १० स्थानीय तह, दुई उपमहानगरपालिका, एक नगरपालिका र सात गाउँपालिका |date=2016-12-29 |website=तुल्सीपुर अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214015845/https://tulsipuronline.com/others/58180 |archive-date=2022-02-14 }}</ref> यो सहर यसको परिदृश्य र आफ्नो हावापानीका लागि परिचित त छ नै यो सहर [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]], [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]], [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] र [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] वरपरका क्षेत्रहरूको प्रवेशद्वारको सुविधा प्रदान गर्दछ। यो सहर पश्चिममा [[बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज]], उत्तर-पश्चिममा [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]], [[थवाङ]], [[राराताल|रारा ताल]], [[स्वर्गद्वारी]]को [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] पवित्र भूमि र पाण्डवेश्वर र [[अम्बिकेश्वरी मन्दिर, दाङ|अम्बिकेश्वरी मन्दिर]] जस्ता पर्यटकीय गन्तव्यहरूसँग राम्रोसँग जोडिएको र नजिक छ। घोराही उच्च गुणस्तरको [[मह]] र [[अल्लो]] कपडाको लागि परिचित छ।<ref>{{Cite web |url=https://halokhabar.com/news-details/2374/2019-08-31 |title=अल्लो : स्वदेशी उत्पादनको महत्व बुझ्न थाले नेपालीले |website=हालो खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपालको नगर पञ्चायत ऐन, २०१९ बमोजिम तत्कालीन सरकारले वि.सं. २०३५ साल माघ १५ गते तत्कालीन घोराही र सेवार वनगाउँ गाउँ पञ्चायतको पूरै भू-भाग तथा हरिद्वार र रावतगाउँ गाउँ [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत]]को धेरै जसो भू-भाग मिलाएर सो समयमा 'त्रिभुवननगर नगर पञ्चायत' बनाएको थियो।<ref name="नगर"/> यो नगर दाङ जिल्लाकै पहिलो नगरपालिका समेत हो। नेपालमा लोकतन्त्र स्थापनापछि वि.सं. २०६५ कात्तिक २० गते [[नेपाल सरकार]]को निर्णय बमोजिम यस नगरपालिकाको पुरानो नाम त्रिभुवननगरलाई परिवर्तन गरेर घोराही राखिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://nayayougbodh.com/opinion/2021/06/24/346569 |title=घोराही र तुलसीपुरलाई एउटै महानगरपालिका बनाउने बहस |last=पाण्डेय |first=हरिप्रसाद |website=नयाँ युगबोध |language=नेपाली |accessdate=2022-02-13}}</ref><ref name="कान्तिपुर"/> वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार घोराहीलाई उपमहानगरपालिकामा स्तरोन्नति गर्दा साविकका [[रामपुर, दाङ|रामपुर]], [[लक्ष्मीपुर, दाङ|लक्ष्मीपुर]], [[धर्ना, दाङ|धर्ना]], [[सौडियार]] र [[सैघा]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]]हरू तथा [[नारायणपुर, दाङ|नारायणपुर]], [[हापुर, दाङ|हापुर]] र [[ढिकपुर]] गाविसहरू मिलेर बनेको [[त्रिपुर नगरपालिका]]लाई यसमा गाभिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.janaboli.com/post/67516 |title=४ महानगरपालिका र १२ उपमहानगरपालि कहाँ : कुन-कुन जिल्लामा कति नगर र गाउँपालिका ? |date=2017-01-07 |website=जनबोली न्यूज |language=नेपाली |accessdate=2022-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213164725/https://www.janaboli.com/post/67516 |archive-date=2022-02-13 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://gsamachar.com/?p=1303 |title=घोराहीको इतिहास झल्काउन घोडाको प्रतिमा |date=2020-02-22 |website=गोरक्ष अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-02-13}}</ref> ==नामकरण== नेपाल अधिराज्यको तत्कालीन राजा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र शाह]]ले आफ्नो पिता [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|त्रिभुवन शाह]]को नाममा यो नगर क्षेत्रको नाम त्रिभुवननगर राखेका थिए।<ref name="नगर"/> देशमा आएको राजनीतिक परिवर्तन र गणतन्त्र स्थापनापछि यसको नाम परिवर्तन गरेर घोराही राखिएको हो। '[[घोडा]]' शब्दबाट अपभ्रंश भएर 'घोराही' भएको जनश्रुतिको आधारमा यसको नाम घोराही राखिएको हो।<ref name="कान्तिपुर">{{Cite web |url=https://ekantipur.com/pradesh-5/2020/02/22/158236014001481240.html |title=घोराहीमा घोडाको प्रतिमा |last=केसी |first=दुर्गालाल |website=कान्तिपुर दैनिक अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14}}</ref> == नगर प्रशासन इतिहास == [[नेपाल अधिराज्य]]को मानचित्रमा [[लुम्बिनी प्रदेश]]अन्तर्गत तत्कालीन त्रिभुवननगर नगर पञ्चायतको वि.सं. २०३५ साल माघ १५ गते नगर पञ्चायतको रूपमा घोषणा भएको हो। तत्कालीन घोराही र सेवार वनगाउँ गाउँ पञ्चायतको पूरै भू-भाग तथा हरिद्वार र रावतगाउँ गाउँ पञ्चायतको धेरै जसो भू-भाग समेटेर कुल ११ वटा वडा निर्धारण गरी यसलाई नगर पञ्चायत घोषणा गरिएको थियो। [[पञ्चायती व्यवस्था]] कालमा नगर पञ्चायत, [[लोकतन्त्र|प्रजातन्त्र]]को पुनर्बहाली पश्चात् [[नगरपालिका]] र [[गणतन्त्र]] स्थापनापछि [[उपमहानगरपालिका]] बनेको यो नगरलाई उक्त कालखण्डमा विभिन्न व्यक्तिद्वारा नेतृत्व प्रदान गरिएको थियो। त्रिभुवननगर नगर पञ्चायतका प्रथम प्रधानपञ्च गजराज शर्मा<ref name="शर्मा">{{Cite web |url=https://tulsipuronline.com/others/57844 |title=विकासप्रेमी गजराज रहेनन् |date=2016-12-25 |website=तुल्सीपुर अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214030032/https://tulsipuronline.com/others/57844 |archive-date=2022-02-14 }}</ref> थिए भने उपप्रधानपञ्चमा अशोक चौधरी थिए।<ref>{{Cite web |url=https://tulsipuronline.com/bannernews/124044 |title=घोराही बजार : जतिबेला १५ वटा मात्रै घर थिए |date=2019-09-09 |website=तुल्सीपुर अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214235006/https://tulsipuronline.com/bannernews/124044 |archive-date=2022-02-14 }}</ref> दोस्रो स्थानीय तह निर्वाचनमा समेत गजराज शर्मा प्रधानपञ्च भएका थिए भने रामशरण थापा उपप्रधानपञ्च भएका थिए।<ref name="शर्मा"/> त्यसपछि यज्ञबहादुर बुढाथोकी प्रधानपञ्च निर्वाचित भएका थिए भने तोरणध्वज श्रेष्ठ उपप्रधानपञ्च भएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://dangkhabar.blogspot.com/2017/04/dang_67.html |title=दाङको दुई उपमहानगरमा कुन पार्टीबाट कसको चर्चा ? |website=दाङ खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14}}</ref> मुलुकमा प्रजातन्त्र पुर्नस्थापना भएपछि पुन: वि.सं. २०४९ सालमा यज्ञबहादुर बुढाथोकी र अर्जुनकुमार श्रेष्ठले नगर प्रमुख र उपप्रमुखको नेतृत्व सम्हालेका थिए। त्यसपछि वि.सं. २०५४ सालमा भएको निर्वाचनमा अमर डाँगी र दामोदर अधिकारी प्रमुख र उपप्रमुख पदमा विजयी भएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/74538-74538 |title=समाचार वाचकदेखि मेयरसम्म |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14}}</ref> शाही शासनकालमा राजाद्वारा बलि रानालाई नगर प्रमुख र गणेशप्रसाद श्रेष्ठलाई उपप्रमुख मनोनीत गरिएको थियो। देशमा सङ्घीयता लागू भएपछि सम्पन्न वि.सं. २०७४ सालको [[नेपालका स्थानीय तहहरू|स्थानीय तह]]को [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४|निर्वाचन]]मा यस उपमहनगरपालिकाको नगर प्रमुख पदमा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]का नरुलाल चौधरी र उप नगरप्रमुख पदमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीकी सिता सिग्देल न्यौपाने विजयी भएका थिए भने<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/4394 |title=घोराही उपमहानगरमा एमालेका नरुलाल चौधरी निर्वाचित |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14 }}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2017/07/606511 |title=देशकै ठूलो उपमहानगर घोराहीको मेयर बने एमालेका नरुलाल चौधरी |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14}}</ref>वि.सं. २०७९ सालमा सम्पन्न [[नेपालका स्थानीय तहहरू|स्थानीय तह]]को [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७९|निर्वाचन]] परिणाम अनुसार उपमहनगरपालिकाको नगर प्रमुख पदमा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]]का नरुलाल चौधरी र उप नगरप्रमुख पदमा सोही दलकी हुमा कुमारी डिसी विजयी भएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://shilapatra.com/detail/86115 |title=गठबन्धनलाई पाखा लगाउँदै घोराही उपमहानगरमा एमाले विजयी |website=शिलापत्र |language=नेपाली |accessdate=2023-04-01}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/130027 |title=घोराहीमा गठबन्धनलाई हराउँदै एमाले विजयी |last=दहित |first=सन्तोष |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2023-04-01}}</ref> ===उत्कृष्ट नगरपालिका=== आर्थिक वर्ष वि.सं. २०७२-७३ मा स्थानीय सरकार र आयोगका वित्तीय विज्ञहरूले गरेको मूल्याङ्कनमा न्यूनतम अवस्था र कार्यसम्पादन मापनका आधारमा यो उत्कृष्ट उपमहानगरपालिका मध्येको एक हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.indrenionline.com/archives/20889 |title=घोराही नगरपालिका पुरस्कृत |last=बुढाथोकी |first=केशरमान |date=2016-12-03 |website=इन्द्रेणी अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14}}</ref> आर्थिक वर्ष वि.सं. २०६७-६८ मा सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयको स्थानीय निकायले गरेको वित्तीय आयोगको मूल्याङ्कनमा पनि यो नगर पहिलो हुन सफल भएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/social/83446/ |title=घोराही र बुटवल नगर कार्यसम्पादनमा देशकै उत्कृष्ट |last=खड्का |first=नारायण |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==शिक्षा== यस उपमहानगरपालिकाभित्र [[नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय]], केन्द्रीय आयुर्वेद कलेज, राप्ती इन्जिनियरिङ कलेज, दीपज्योति नर्सिङ कलेज, र महेन्द्र बहुमुखी कलेज जस्ता प्रशिक्षण संस्थाहरू सञ्चालनमा रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://epradeshtoday.com/2019/02/19/news-15573/ |title=समृद्धि उन्मुख दाङ |website=इप्रदेश टुडे |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14 }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == जनसङ्ख्या == [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २,००,५३० रहेको छ भने यहाँ ४९,७६१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/><ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना">{{cite web |url=https://drive.google.com/file/d/1cdn80YAupQOPaqCGG7beWLMDe8diEH1X/view |title=नेपालको जनगणना २०७८ |publisher=राष्ट्रिय तथ्याङ्क विभाग, नेपाल |format=PDF |access-date=वि.सं. २०७९ चैत १७}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ घोराही उपमहानगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[रामपुर, दाङ|रामपुर]] (५,७-९) || ४,९८७ || ४६.६३ || १०६.९५ |- | २ || [[रामपुर, दाङ|रामपुर]] (१-४,६) || ८,०३३ || ५१.४३ || १५६.१९ |- | ३ || [[लक्ष्मीपुर, दाङ|लक्ष्मीपुर]] (१-३,६) || ९,०९० || ४८.१२ || १८८.९० |- | ४ || [[लक्ष्मीपुर, दाङ|लक्ष्मीपुर]] (४-५, ७-९) || ८,७४४ || १९.९९ || ४३७.४२ |- | ५ || [[धर्ना, दाङ|धर्ना]] || ७,६२६ || ७४.९८ || १०१.७१ |- | ६ || [[सौडियार]] (१–४) || ६,०९३ || ११.१७ || ५४५.४८ |- | ७ || [[सौडियार]] (५–९) || ७,९१३ || १६.४८ || ४८०.१६ |- | ८ || [[नारायणपुर, दाङ|नारायणपुर]] (५,८-९) र [[ढिकपुर]] (१-३) || ७,४७३ || १६.३४ || ४५७.३४ |- | ९ || [[ढिकपुर]] (४-९) || ८,३३६ || १७.९४ || ४६४.६६ |- | १० || [[नारायणपुर, दाङ|नारायणपुर]] (१,३-४,७) || १५,२९६ || १४.१२ || १०८३.२९ |- | ११ || [[नारायणपुर, दाङ|नारायणपुर]] (२,६) र [[हापुर]] (६-७) || ९,०२० || २६.२३ || ३४३.८८ |- | १२ || [[हापुर]] (१-५, ८-९) || ११,५३५ || ४२.४ || २७२.०५ |- | १३ || घोराही (७-८) || १२,८७८ || २१.२ || ६०७.४५ |- | १४ || घोराही (१०) || १२,००४ || २.२३ || ५३८२.९६ |- | १५ || घोराही (११) || २९,०४४ || ४.३२ || ६७२३.१५ |- | १६ || घोराही (१,९) || ९,७५८ || १२.३५ || ७९०.१२ |- | १७ || घोराही (२-४) || १३,८२५ || १७.९८ || ७६८.९१ |- | १८ || घोराही (५-६) || १२,९६६ || १६.३८ || ७९१.५८ |- | १९ || [[सैघा]] || ५,९०९ || ६१.९३ || ९५.४२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२,००,५३०''' || '''५२२.२२''' || '''३८३.९९''' |} == यातायात == घोराही नगरमा स्थानीय यातायात बस वा निजी सवारी साधनबाट चल्ने गरेको छ। बसहरू सहरको केन्द्र वरपरको गोलाकार सडकमा बारम्बार गुड्छन्। घोराही र यसका प्रमुख उपनगरहरू जसमा [[तुलसीपुर उपमहानगरपालिका|तुलसीपुर]], [[लमही नगरपालिका|लमही]], [[धर्ना, दाङ|धर्ना]], [[नारायणपुर, दाङ|नारायणपुर]] र [[सौडियार]] समावेश छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/index.php/kinmel/automobiles/169224/ |title=घोराहीमा ५ सय टेम्पो मात्रै सञ्चालन गर्न दिने निर्णय |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-15 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपालका अन्य विकासशील सहरहरू जस्तै घोराही पनि वरपरका नयाँ बासस्थानका साथ विस्तार हुँदै गएको छ। यी क्षेत्रहरूमा यातायात सेवा पनि द्रुत रूपमा विस्तार भइरहेको छ। पर्यटक ट्याक्सीहरू पनि सहर बाहिर यात्राको लागि एक विकल्प हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2014/12/223206 |title=घोराही-रुकुम बस सेवा सुरु |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-15}}</ref> स्थानीयहरू सामान्यतया पैदल हिड्ने गर्छन्। नेपालका अन्य सहरमा जस्तै अटो [[रिक्सा]] पनि यहाँ सामान्य रहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=दाङमा साढे एकहजार अटो रिक्सा दर्ता|युआरएल=https://tulsipuronline.com/news/127903|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=तुल्सीपुर अनलाइन|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२४ फेब्रुअरी २०२२}}</ref> === सडक === घोराही नेपालका सबै प्रमुख सहरहरूसँग सडक सञ्जालले राम्रोसँग जोडिएको छ। [[महेन्द्र राजमार्ग|पूर्वपश्चिम राजमार्ग]] लमहीबाट घोराहीसम्मको कालोपत्रे सडकबाट जोडिएको छ। राप्ती सर्वजनिक यातायात, शिकारी यातायात, अम्विकेश्वरी यातायात र अन्य निजी बस एजेन्सीहरूले उपत्यका र राप्ती क्षेत्र वरपर व्यापक यातायात प्रदान गर्दछ। सहरमा हालसम्म सरकारी सवारी साधन उपलब्ध छैन।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2021/12/1054316 |title=घोराही-तुलसीपुर चार लेन सडक बनाउन तीन कम्पनीलाई पेटी ठेक्का |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-15}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.khabarkura.com/2022/01/79275/ |title=नेपाली रैथाने खाना प्रवर्द्धन गर्दै पौवा, पुस मसान्तमा लुम्बिनी प्रदेश राजधानीमा 'माघी ईभ २०७८' |website=खबरकुरा |language=नेपाली |accessdate=2022-02-15}}</ref> === हवाई === [[तुल्सीपुर विमानस्थल|दाङ विमानस्थल]] सहरबाट २३ किलोमिटर (१४ माइल) टाढा टारिगाउँमा अवस्थित छ। विमानस्थलबाट [[काठमाडौँ]]को लागि विरलै उडान हुने गरेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=प्रदेश ५ मा दुई विमानस्थल सञ्चालन, बाँकी ५ को अवस्था यस्तो छ|युआरएल=https://jagaranonline.com.np/newss/43990|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=जागरण अनलाइन|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२४ फेब्रुअरी २०२२}}</ref> यसको सबैभन्दा निकटतम प्रमुख विमानस्थल [[बाँके जिल्ला]]को [[नेपालगन्ज विमानस्थल|नेपालगञ्ज विमानस्थल]] हो, जुन यो सहरबाट लगभग १५२ किलोमिटर (९४ माइल) टाढा छ। सरकारले सन् २०१० मा अन्तर्राष्ट्रियस्तरको नयाँ विमानस्थल निर्माणको प्रस्ताव गरे पनि राजनीतिक अस्थिरताका कारण सो काज रोकिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/60522/2021-02-22 |title=दाङमा ७ अर्ब खर्चेर १६ सय मिटर धावनमार्गको दोस्रो विमानस्थल बनाइँदै |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-02-15 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == पर्यटकीय केन्द्रहरू == प्रसिद्ध तीर्थस्थल [[स्वर्गद्वारी|स्वर्गद्धारी]] जाने आउने श्रद्धालुहरूको यातायात तथा वासस्थानको मुख्यकेन्द्र पनि घोराही नै रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://deshsanchar.com/2019/03/29/177178/ |title=स्वर्गद्वारीका लागि केबुलकार बनाउन निजी क्षेत्रको अग्रसरता |last=घिमिरे |first=दशरथ |date=2019-03-29 |website=देशसञ्चार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14}}</ref> यस उपमहानगरपालिकाभित्र गोरक्ष रत्ननाथ मन्दिर<ref>{{Cite web |url=https://tulsipuronline.com/bannernews/148406 |title=८०९ सालमा स्थापना भएको चौघेरा मन्दिर |date=2020-09-28 |website=तुल्सीपुर अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214035232/https://tulsipuronline.com/bannernews/148406 |archive-date=2022-02-14 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://jagaranonline.com.np/newss/39804 |title=गोरक्ष रत्ननाथ मन्दिर–इतिहास बिउँझाउने अनमोल चित्रहरू |last=वलि |first=लिलाधर |website=जागरण अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214033732/https://jagaranonline.com.np/newss/39804 |archive-date=2022-02-14 }}</ref>, [[अम्बिकेश्वरी मन्दिर, दाङ|अम्विकेश्वरी भगवती मन्दिर]]<ref>{{Cite web |url=https://jagaranonline.com.np/newss/26420 |title=आज पूर्व राजा ज्ञानेन्द्र दाङ आउदै, दाङ आए लगत्तै अम्विकेश्वरी मन्दिरको दर्शन |website=जागरण अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214033732/https://jagaranonline.com.np/newss/26420 |archive-date=2022-02-14 }}</ref>, [[बाह्रकुने दह]]<ref>{{Cite web |url=https://www.nayayougbodh.com/saugat/2020/01/18/795014 |title=घुम्न जाने होइन बाह्रकुने दह? |last=मसाल |first=केबी |website=नयाँ युगबोध |accessdate=2022-02-14}}</ref>, गणेश मन्दिर र सिरडी साइ मन्दिर रहेका छन्। त्यसैगरी नगरको मुटुमै रहेको साविक त्रिभुवन पार्क हाल लखन थापा पार्क<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/9811-1266109080.html |title=को हुन् प्रथम सहिद? |last=मगर |first=सञ्जोग लाफा |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14}}</ref> तथा अम्विकेश्वरी पार्क प्राकृतिक सुन्दरता अन्तर्गत पर्छन्।<ref>{{Cite web |url=https://gsamachar.com/?p=4078 |title=सुनसान पर्यटकीय स्थल |date=2020-05-10 |last=वलि |first=लिलाधर |website=जागरण अनलाइन |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14}}</ref> == भूगोल == यो उपमहानगरपालिकाको मुख्य विशेषता भनेको [[एसिया]]को सबैभन्दा ठूलो उपत्यका [[दाङ उपत्यका]] भित्र रहनु हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/blog/120532/ |title=दाङ किन प्रादेशिक राजधानी ? |last=आचार्य |first=महेश |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस उपमहानगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल ५२२ दशमलव २१ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। यस उपमहानगरपालिकाको व्यस्त घोराही बजारलाई [[रुकुम जिल्ला|रूकुम]], [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]], [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] र [[प्युठान जिल्ला]]को प्रमुख व्यापारिक केन्द्रको रूपमा मानिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.karobardaily.com/news/161133 |title=भिड बढ्यो बढेन व्यापार |website=कारोबार दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14}}</ref> == संस्कृति == नेपाली झ्याउरे थारु संस्कृतिमा आधारित बडका नाच, [[कौडा नृत्य]], [[टप्पा नाच]], [[लाखे नाच]]<ref>{{Cite web |url=https://sancharkarmi.com/news-details/5885/2018-10-09 |title=सङ्कटमा थारु सङ्ग्रहालय |website=सञ्चारकर्मी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, [[देउसी भैली]] र धार्मिक कार्यमा गाइने [[भजन]] कीर्तन उपमहानगरपालिकाका प्रमुख [[कला]] संस्कृति मानिन्छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.dainiklumbini.com/?p=2286 |title=ठूलो उपत्यका दाङ : ऐतिहासिक मणि |date=2020-03-05 |website=दैनिक लुम्बिनी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214161831/https://www.dainiklumbini.com/?p=2286 |archive-date=2022-02-14 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://shilapatra.com/detail/65150/ |title=नाम र भाषापछि संस्कृति फेरिन लागेको मेरो थारु गाउँ |website=शिलापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14}}</ref> == रितिथिति == यस उपमहानगरपालिका भित्र [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरूले मनाउने प्रमुख चाड पर्वमा [[दसैँ|दशैं]], [[तिहार]], [[माघे सङ्क्रान्ति]], साउने सङ्क्रान्ति, [[साउन शुक्ल पूर्णिमा|जनैपूर्णिमा]] र [[तीज|हरितालिका]] हुन् भने [[बुद्ध पूर्णिमा]] [[बौद्ध धर्म]] मान्नेहरूको प्रमुख पर्व हो। त्यस्तै [[मुसलमान|मुस्लिम धर्म]] मान्नेहरूले [[ईद|इद्]], [[बकरी ईद]] जस्ता चाड मनाउने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://agrasankhabar.com/4028/ |title=दाङको घोराहीमा दुइदिने माघ महोत्सव हुने |date=2022-01-03 |website=अग्रासन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214161831/https://agrasankhabar.com/4028/ |archive-date=2022-02-14 }}</ref> == खाना र परिकार == [[दालभात]] सहरका अधिकांश मानिसहरू माझ लोकप्रिय खाना हो। यस बाहेक [[मम:]], चाउमिन, [[समोसा]] र चाट सहरका युवा पुस्तामाझ प्रख्यात छन्। यहाँका स्थानीय होटलहरू थारु परिकारहरू पाइन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://ktmdainik.com/2020/10/34560/ |title=घोराहीमा चक्रपथ बन्दै |website=केटिएम दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-02-15}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{नेपालका ठूला सहरहरू}} {{दाङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{नेपालका महानगरीय नगरपालिकाहरू}} {{DEFAULTSORT:घोराही नगरपालिका, घोराही}} [[श्रेणी:वि.सं. २०३५ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:नेपालका उपमहानगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:दाङ जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू]] [[श्रेणी:नेपालका राजारानीहरूको नामबाट नामकरण गरिएका ठाउँहरू]] 55wax1970de50ptuz2yzt2f1xph098t 0 25837 1393433 1385738 2026-10-31T03:38:31Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393433 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = टीकापुर |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = नगरपालिका |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = Tikapur Park.jpg |image_caption = टीकापुर उद्यान |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = | pushpin_map =कैलाली जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = |coordinates = {{coord|28|31|30|N|81|07|15|E|region:NP_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] <!-- Politics --> |government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kailali/tikapur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> |government_type = |leader_title = नगरप्रमुख |leader_name = रामलाल डगौरा थारु <small> ([[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]]) |leader_title1 = उपप्रमुख |leader_name1 = खडकबहादुर शाह <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) |established_title = नगरपालिका |established_date = वि.सं. २०५३ माघ ११<ref>{{cite news|title=चार किल्ला खोली नगरपालिका क्षेत्र तोकी बिभाजन गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17871|accessdate=जनवरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title1 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date1 = टीकापुर |established_title2 = सम्मिलित (मिति) |established_date2 = वि.सं. २०५३ माघ ११ |established_title3 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date3 = [[नारायणपुर, कैलाली|नारायणपुर]] र [[धनसिंहपुर]] |established_title4 = सम्मिलित (मिति) |established_date4 = वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 118.33 |area_total_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=76&municipality=8|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 89835 |population_density_km2 = auto <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = |postal_code = १०९०१ |area_code = +९७७-०९१ |blank_name = |blank_info = |website = [http://tikapurmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''टीकापुर नगरपालिका''' [[नेपाल]]को [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]]मा पर्ने [[कैलाली जिल्ला]]को एक नगरपालिका हो। कैलाली जिल्लाको तत्कालिन टीकापुर गाउँ विकास समितिका सम्पूर्ण वडालाई वि.सं. २०५३ माघ ११ गते टीकापुर नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो। नेपालमा [[सङ्घीयता|सङ्घीय शासन व्यवस्था]] लागू भएपछि स्थानीय तहको गठन भएसँगै वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ मा [[नारायणपुर, कैलाली|नारायणपुर]] र [[धनसिंहपुर]] गाविसका सबै वडाहरूलाई यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|title=गाउँ र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति ?|date=पुष २३, २०७३|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/}}</ref><ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|title=जिविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|last1=काफ्ले|first1=प्रतिक्षा|date=३० फाल्गुन २०७३|accessdate=३० फाल्गुन २०७३|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=२८ फाल्गुण २०७३|accessdate=२८ फाल्गुण २०७३|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> कुल ९ वडामा विभाजित यो नगरपालिकाको जनसङ्ख्या वि.सं. २०६८ सालको जनगणना अनुसार ७६,०८४ रहेको छ। यो नगरपालिकालाई सुदूरपश्चिमको पूर्वी मूल गेट [[कर्णाली पुल]]बाट १३ किलोमिटर पश्चिममा पर्ने लम्की, धनगढी, महेन्द्रनगर जस्ता प्रमुख सहरहरू जोड्ने उद्गम बिन्दु मान्ने गरिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://anumodankhabar.com/2019/05/17/26231 |title=टीकापुर नगरपालिकाको भ्रमण: अनुभूति र सिकाई |website=अनुमोदन दैनिक |language=नेपाली |accessdate=2022-01-30}}</ref>नेपालको सबैभन्दा ठूलो मानव निर्मित उद्यान [[टीकापुर पार्क]] यसै नगरपालिकाभित्र रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/ojhelmaa-ttiikaapur-paark-117692 |title=ओझेलमा टीकापुर पार्क |website=आँपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-01-30}}</ref> ==नामकरण== घना जङ्गलले भरिभराउ रहेको यस क्षेत्रमा मानिसहरूको बस्ती बसाल्ने क्रममा यहाँका मानव बस्तीहरू टीका जस्तै गोलाकार रूपमा बसेकोले यस क्षेत्रको नाम टीकापुर रहन गएको भन्ने भनाइ छ। यस्तै अर्कों भनाइ अनुसार मानव बस्ती बसने क्रममा जङ्गल फडानीको कार्य दशैंको टीकाको दिनदेखि प्रारम्भ गरिएकोले यस ठाउँको नाम टीकापुर रहन गएको भन्ने भनाइ छ।<ref>{{Cite web |url=https://tikapurmun.gov.np/ne/node/223 |title=टीकापुर नगरपालिकाको संक्षिप्त परिचय |website=टीकापुर नगरपालिका |language=नेपाली |accessdate=2022-01-30}}</ref> == जनसङ्ख्या == [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ८९,८३५ रहेको छ भने यहाँ २०,९३० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ टीकापुर नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका वडा/गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || टीकापुर (९) || ४६,६९७ || २१.९१ || २१३१.३१ |- | २ || टीकापुर (८) || ७,५५३ || १७.४७ || ४३२.३४ |- | ३ || टीकापुर (५-६) || ५,१८२ || ७.६७ || ६७५.६२ |- | ४ || टीकापुर (१,४) || ४,७७६ || ५.९३ || ८०५.४० |- | ५ || टीकापुर (२-३,७) || ४,९३३ || १४.२६ || ३४५.९३ |- | ६ || [[नारायणपुर, कैलाली|नारायणपुर]] (१–४,७) || ४,९१८ || १०.९६ || ४४८.७२ |- | ७ || [[नारायणपुर, कैलाली|नारायणपुर]] (५-६, ८-९) || ७,०८२ || १५.०१ || ४७१.८२ |- | ८ || [[धनसिंहपुर]] (१–३,९) || ५,०६८ || १६.५२ || ३०६.७८ |- | ९ || [[धनसिंहपुर]] (४–८) || ३,६२६ || ८.६ || ४२१.६३ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''८९,८३५''' || '''११८.३३''' || '''७५९.१८''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240913125418/https://dcckailali.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कैलाली] {{कैलाली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०५३ मा घोषित नगरपालिकाहरू|माघ]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎]] a7mpy2lmxjmri700ydbnfavaest5c83 0 29763 1393495 1389676 2026-10-31T08:21:42Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393495 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = रामग्राम |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = [[नगरपालिका]] |motto ="नगरबासीकाे सराेकार! स्वच्छ,पारदर्शी र विकासमुखी स्थानीय सरकार" <!-- images and maps --> |image_skyline = Ramgram Stupa 8.jpg |image_caption = रामग्राम स्तूप प्रवेशद्वार |image_size = 300 |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300px |pushpin_map_caption = |coordinates = {{coord|27|32|N|83|40|E|region:NP_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)]]<ref>{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=23083 |title= निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण सम्बन्धि सूचना |website=नेपाल राजपत्र |date=वि.सं. २०७४ भदौ १५ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २५}}</ref> |<!-- Politics --> |government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-nawalparasi-west/ramgram?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = धनपत यादव <small> ([[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = सम्झना चौधरी <small> ([[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]) |established_title = नगरपालिका |established_date = वि.सं. २०५३ चैत्र १४ |established_title1 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date1 = परासी आदर्श, उनवछ, मन्झरिया र जमुवाड |established_title2 = सम्मिलित (मिति) |established_date2 = वि.सं. २०५३ चैत्र १४ |established_title3 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date3 = [[सनई]] (४-५), [[सुक्रौली]], [[हकुई]], [[अमराैट]], [[बन्जरिया, नवलपरासी|बन्जरिया]] र [[देवगवा]] |established_title4 = सम्मिलित (मिति) |established_date4 = वि.सं. २०७३ फाल्गुन २७<ref name="थप">{{cite news |title=गाउँपालिका नगरपालिका उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र कायम गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |date=वि.सं. २०७३ फाल्गुण २७ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701210203/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |archive-date=2020-07-01}}</ref> <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 128.32<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]<ref>{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=53&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> |population_footnotes = |population_note = |population_total = 64017 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title= Ethnicities <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = हुलाक कोड |postal_code = ३३००० |area_code = ०७८ |blank_name = |blank_info = |website = {{URL|http://www.ramgram.gov.np/}} |footnotes = }} '''रामग्राम नगरपालिका''' नेपालको [[लुम्बिनी प्रदेश]]को [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)]]<ref>{{cite news|title=नयाँ जिल्ला अदालत स्थापना गर्ने सूचना |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=23168|accessdate=फेब्रुअरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref>मा पर्ने एक नगरपालिका हो। तत्कालिन [[नवलपरासी जिल्ला]] टुक्रिएर दुई वटा जिल्ला बनेपछि नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)को सदरमुकाम रहेको [[परासी]]<ref>{{Cite web |url=https://daonawalparasiwest.moha.gov.np/page/para-caya |title=जिल्ला परिचय |quote=सदरमुकाम परासी |website=जिप्रका, नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) |language=नेपाली |accessdate=2022-02-21}}</ref> बजार यसै नगरपालिका भित्रको एक केन्द्रीय स्थल हो।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2017-09-26/20170926091117.html |title=पूर्वी नवलपरासी अब ‘नवलपुर’ |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207040223/https://ekantipur.com/ampnews/2017-09-26/20170926091117.html |archive-date=2022-02-07 }}</ref> तत्कालिन [[नवलपरासी जिल्ला]]मा रहेका तत्कालिन परासी आदर्श, उनवछ, मन्झरिया र जमुवाड गाउँ विकास समिति मिलाएर वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते यो नगरपालिकाको गठन गरिएको थियो। यस नगरपालिका क्षेत्रमा ऐतिहासिक बुद्धकालीन रामग्राम स्तूप रहेको छ जसलाई [[युनेस्को]]ले सन् १९९६ मा आफ्नो सम्भावित [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]मा सूचीकृत गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://shilapatra.com/detail/14209/ |title=रामग्राम स्तुप क्षेत्रमा जियोफिजिक्स सर्भे शुरु |website=शिलापत्र |language=नेपाली |quote=रामग्राम स्तुप युनेस्कोको विश्व सम्पदाको सम्भावित सूचीमा छ। |accessdate=2022-02-07}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://jagaranpost.com/16616/55/ |title=ऐतिहासिक स्थल रामग्राम स्तूप क्षेत्रमा स्थानीय बसिन्दाले गरे रोपाइँ |date=2020-07-21 |website=जागरण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207040225/https://jagaranpost.com/16616/55/ |archive-date=2022-02-07 }}</ref>यो १८ वटा वडामा विभाजित छ।<ref name="census">{{cite web |url=http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf |title=नेपाल जनगणना वि.सं. २०६८ |accessdate=फेब्रुअरी २०२२ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150213064822/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf |archive-date=2015-02-13}}</ref> रामग्राम नगरपालिकाको पूर्वमा [[सरावल गाउँपालिका]], त्यस्तै यसको पश्चिममा [[रुपन्देही जिल्ला]], उतरमा [[सुनवल नगरपालिका]] तथा दक्षिणमा [[पाल्हीनन्दन गाउँपालिका]] रहेका छन्। ==नामकरण== [[गौतम बुद्ध]]को पवित्र अस्थिधातु रहेको प्राचीन [[रामग्राम स्तूप]]का नाममा यस नगरपालिकाको नामाकरण गरिएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/5811 |title=रामग्रामको रहस्य |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-07}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.khabarhub.com/2020/29/222876/ |title=काठमाडौँ महानगर र रामग्राम नगरबीच भगिनी सम्बन्ध स्थापना |website=खबरहब |language=नेपाली |accessdate=2022-02-07}}</ref> ==क्षेत्रगत फैलावट== नेपाल राजपत्रमा वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन परासी आदर्श, उनवछ, मन्झरिया र जमुवाड गाविसहरूलाई मिलाएर यो नगरपालिकाको स्थापना भएको हो। वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ गते [[नेपाल सरकार]]को [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रिपरिषद]]को निर्णय बमोजिम यस नगरपालिकामा १८ वडा रहेका छन्।<ref>{{cite news|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|title=गाउँ र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति ?|date=पुष २३, २०७३|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/}}</ref><ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|title=जिविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|last1=काफ्ले|first1=प्रतिक्षा|date=३० फाल्गुन २०७३|accessdate=३० फाल्गुन २०७३|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=२८ फाल्गुण २०७३|accessdate=२८ फाल्गुण २०७३|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> स्थानीय तह पुनर्संरचना आयोगले वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ गते गरेको सिफारिसलाई नेपाल सरकारले अनुमोदन गरि नेपाल राजपत्रमा वि.सं. २०७३ फाल्गुन २७ गते प्रकाशित गरेपछि यस नगरपालिकामा वर्तमान [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)]]<ref>{{Cite web |url=https://baahrakhari.com/news-details/35201/ |title=नेपालमा अब ७७ जिल्ला ! |website=बाह्रखरी |accessdate=2022-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208025048/https://baahrakhari.com/news-details/35201/ |archive-date=2022-02-08 }}</ref> जिल्लाका तत्कालिन [[सनई]]को वडा ४ र ५, [[सुक्रौली]], [[हकुई]], [[अमराैट|अम्रेठ]], [[बन्जरिया, नवलपरासी|बन्जरिया]] र [[देवगवा]] गाउँ विकास समितिलाई सम्मिलित गरिएको थियो।<ref name="थप"/> नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल १२८.३२ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार रामग्राम नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ६४,०१७ रहेको छ भने यहाँ १३,१३७ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="census" /> == वडागत विवरण == रामग्राम नगरपालिकाको वडा विभाजन, साविकका गाविसहरू, जनसङ्ख्या, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत विवरण निम्न तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ रामग्राम नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || रामग्राम (१) || २,७८६ || ३.२७ || ८५१.९९ |- | २ || रामग्राम (२) || २,२७२ || ०.६९ || ३२९२.७५ |- | ३ || रामग्राम (३) || २,७४६ || ०.३२ || ८५८१.२५ |- | ४ || रामग्राम (४) || २,६६७ || ३.३७ || ७९१.३९ |- | ५ || रामग्राम (५) || १,८८८ || १.३७ || १३७८.१० |- | ६ || रामग्राम (६) || २,०९७ || २.१७ || ९६६.३६ |- | ७ || रामग्राम (७) || २,९७१ || ३.७६ || ७९०.१६ |- | ८ || रामग्राम (८) || २,४६२ || ३.६४ || ६७६.३७ |- | ९ || रामग्राम (९) र [[सनई]] (४-५) || २,७१९ || ७.०४ || ३८६.२२ |- | १० || रामग्राम (१०), [[सुक्रौली]] (७–९) र [[हकुई]] (६) || ४,६९७ || १०.४४ || ४४९.९० |- | ११ || रामग्राम (११) || १,८७९ || ४.७७ || ३९३.९२ |- | १२ || रामग्राम (१२) || २,५०८ || ४.२ || ५९७.१४ |- | १३ || रामग्राम (१३) || १,६६५ || १.७३ || ९६२.४३ |- | १४ || [[अमराैट]] || ५,३३९ || १०.७९ || ४९४.८१ |- | १५ || [[सुक्रौली]] (१–५) र [[बन्जरिया, नवलपरासी|बञ्जरिया]] (३, ४) || ५,३६० || ६.७४ || ७९५.२५ |- | १६ || [[हकुई]] (१–५, ७–९) र [[सुक्रौली]] (६) || ७,६५७ || ११.२१ || ६८३.०५ |- | १७ || [[देवगवा]] || ६,१४० || ९.२ || ६६७.३९ |- | १८ || [[बन्जरिया, नवलपरासी|बञ्जरिया]] (१,२, ५–९) || ६,१६४ || ९.२ || ६६७.८३ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''६४,०१७''' || '''९३.९१''' || '''६८१.६८''' |} ==भगिनी सम्बन्ध कायम रहेका सहरहरू== रामग्रामको निम्नलिखित सहरहरूसँग [[भगिनी सहर|भगिनी सम्बन्ध]] रहेको छ<ref>{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/mainnews/2021-02-07-31575 |title=तीव्र विस्तार गर्दै भगिनी सम्बन्ध |website=गोरखापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-02-21}}</ref>: {{div col|colwidth=20em}} *{{flagicon|NEP}} [[काठमाडौँ]], नेपाल<ref>{{Cite web |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/55655/2020-11-30 |title=रामग्राम र काठमाडौंबीच भगिनी सम्बन्ध |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-02-21 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *{{flagicon|CHN}} [[बाओची]], चीन<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2018/05/680784 |title=रामग्राम र बाओजी सिटीबीच भगिनी सम्बन्ध |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-21}}</ref> *{{flagicon|ESP}} [[काथरेस]], स्पेन<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/656931-1635596124.html |title=स्पेनको नगरपालिका र लुम्बिनी प्रदेशका ४ पालिकाबीच भगिनी सम्बन्ध |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-21}}</ref> {{div col end}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcnawalparasi.gov.np/ जिल्ला विकास समिति, नवलपरासी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170604040132/http://ddcnawalparasi.gov.np/ |date=2017-06-04 }} *[http://www.ramgram.gov.np/ रामग्राम नगरपालिकाको कार्यालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304075428/http://www.ramgram.gov.np/ |date=2016-03-04 }} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०५३ मा घोषित नगरपालिकाहरू|चैत्र]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] rc1xww49aitz5qt8s13ucww0xlzrotu 0 29862 1393485 1380085 2026-10-31T07:29:02Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393485 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सर्लाही जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-sarlahi/malangawa?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = नगरप्रमुख | leader_name = नागेन्द्रप्रसाद यादव <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = शकुन्‍तलादेवी साह <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०४३ फागुन १८<ref>{{cite news|title=थप ४ वटा नगर पंचायत गठन गरेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=14427|accessdate=जनवरी २०२२|agency=नेपाल सरकार|publisher=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423093856/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=14427|archive-date=2026-04-23}}</ref> | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 30.44<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=19&municipality=20|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 54550 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.11|85.45|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४६ | blank_name = | blank_info = | website = [https://www.malangwamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[सर्लाही जिल्ला]]को ११ [[नगरपालिका]] मध्येको एक हो। २०७१ वैशाख २५ मा, यस नगरपालिकामा तत्कालीन [[मुसैली]] गाविस समावेश गरिएको र २०७३ फागुन २७ मा तत्कालीन [[गम्हरीया]], [[खुटौना]] र [[भाँडसार]] गाविस समेत समावेश गरी हाल १२ वडाहरू रहेको यस नगरपालिकाको क्षेत्रफल ३०.४४ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५४,५५० रहेको छ भने यहाँ १०,०३३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ मलङ्गवा नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || मलङ्गवा (१) || १,६६९ || १.७१ || ९७६.०२ |- | २ || मलङ्गवा (२) || ४,१९२ || १.६७ || २५१०.१८ |- | ३ || मलङ्गवा (३, ५–७) || ७,७३६ || ०.४४ || १७५८१.८२ |- | ४ || मलङ्गवा (४) || ४,८२३ || १.२५ || ३८५८.४० |- | ५ || [[भाँडसार]] || ४,४७२ || २.४७ || १८१०.५३ |- | ६ || [[खुटौना]] || ५,८१६ || ५.४१ || १०७५.०५ |- | ७ || [[मुसैली]] || ६,१०५ || ४.३२ || १४१३.१९ |- | ८ || मलङ्गवा (८) || २,७३४ || ०.८३ || ३२९३.९८ |- | ९ || मलङ्गवा (९) || ३,८२४ || १.८८ || २०३४.०४ |- | १० || मलङ्गवा (१०) || ४,८०३ || १.६१ || २९८३.२३ |- | ११ || [[गम्हरीया]] (१–५) || ५,०६० || ५.१७ || ९७८.७२ |- | १२ || [[गम्हरीया]] (६–९) || ३,३१६ || ३.६८ || ९०१.०९ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''५४,५५०''' || '''३०.४४''' || '''१७९२.०५''' |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://www.malangwamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] {{सर्लाही जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाल–भारत सीमामा स्थित पारवहन र भन्सार चौकीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०४३ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] h12o0tt0fgyuq49znhquv5527l4y0zy 0 30595 1393440 1385891 2026-10-31T03:49:10Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393440 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बैतडी जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-baitadi/dilasaini?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = सन्तोष प्रकाश जोशी <small> ([[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = भगीरथ बोहरा <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 125.28<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=72&municipality=1|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 22966 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.5970|80.5302|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[डिलासैनी गाउँपालिका|डिलासैनी]] गाविसको कार्यालय | website = [http://dilasainimun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बैतडी जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[मठैराज]], [[कोटपेटारा]], [[गोकुलेश्वर, बैतडी|गोकुलेश्वर]], [[डिलासैनी गाउँपालिका|डिलासैनी]] र [[रुद्रेश्वर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २२,९६६ रहेको छ भने यहाँ ४,५०९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ डिलासैनी गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[कोटपेटारा]] (१-५) || ३,५१४ || २९.१ || १२०.७६ |- | २ || [[कोटपेटारा]] (६-९) || ३,१३५ || ११.१२ || २८१.९२ |- | ३ || [[रुद्रेश्वर]] || ३,८४६ || २८.७३ || १३३.८७ |- | ४ || [[मठैराज]] || २,७०० || १७.३५ || १५५.६२ |- | ५ || [[डिलासैनी]] (१-३) र [[गोकुलेश्वर, बैतडी|गोकुलेश्वर]] (७-९) || ३,७१४ || ११.०२ || ३३७.०२ |- | ६ || [[गोकुलेश्वर, बैतडी|गोकुलेश्वर]] (१-६) || २,६९६ || ९.५७ || २८१.७१ |- | ७ || [[डिलासैनी]] (४-९) || ३,३६१ || १८.४४ || १८२.२७ |- ! colspan="2" | जम्मा !! २२,९६६ !! १२५.२८ !! १८३.३२ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091732/https://dccbaitadi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बैतडी] {{बैतडी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बैतडी जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 1062dwid8qubfgxhgldzwai8a1vvfpu 0 30603 1393463 1387194 2026-10-31T05:40:07Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393463 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बैतडी जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-baitadi/pancheshwar?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = गोरखबहादुर चन्द <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = विना भट्ट <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 120.41<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=72&municipality=6|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 17796 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.37182|80.3370|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[आमचौरा]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.pancheshwormun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बैतडी जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[पञ्चेश्वर गाउँपालिका|पञ्चेश्वर]], [[महाकाली, बैतडी|महाकाली]] (१-६), [[कुलाउ]] (१-८), [[आमचौरा]], [[गिरेगडा]], [[रोडीदेवल]] (१,२,३,८,९) [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १७,७९६ रहेको छ भने यहाँ ३,५७४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ पञ्चेश्वर गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[पञ्चेश्वर]] || ३,८२६ || २५.७१ || १४८.८१ |- | २ || [[महाकाली, बैतडी|महाकाली]] (१-६) || २,०२० || ८.२७ || २४४.२५ |- | ३ || [[कुलाउ]] (१-८) || २,५६९ || १८.६२ || १३७.९७ |- | ४ || [[आमचौरा]] || ४,६५२ || २९.२२ || १५९.२० |- | ५ || [[गिरेगडा]] || २,८८७ || २७.९६ || १०३.२५ |- | ६ || [[रोडीदेवल]] (१-३, ८, ९) || १,८४२ || १०.६४ || १७३.१२ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १७,७९६ !! १२०.४२ !! १४७.७८ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091732/https://dccbaitadi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बैतडी] {{बैतडी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बैतडी जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] j3d9t0dc9kewi3y40cmkr3oj4lcwutp 0 30610 1393491 1389244 2026-10-31T07:54:55Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393491 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बैतडी जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-baitadi/melauli?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = भीमबहादुर चन्द <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = पार्वती बोहरा (बिष्ट) <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २००७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 119.43<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=72&municipality=8|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 20658 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.41|80.44|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[मेलौली]] गाविसको कार्यालय | website = [https://melaulimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बैतडी जिल्ला]]का ४ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २००७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा [[विशालपुर]], [[मेलौली]], [[सलेना]], [[महारुद्र]], [[दुर्गास्थान]] (१-३,८,९), [[रोडीदेवल]] (४-७) र [[शिवनाथ]] (६-९) [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २०,६५८ रहेको छ भने यहाँ ४,५३६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ मेलौली नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[सलेना]] (१–५) र [[दुर्गास्थान]] (१–३) || २,९३६ || १३.६९ || २१४.४६ |- | २ || [[सलेना]] (६–९) र [[दुर्गास्थान]] (८, ९) || १,९१३ || १९.०६ || १००.३७ |- | ३ || [[रोडीदेवल]] (४–७) || १,२३९ || १३.२७ || ९३.३७ |- | ४ || [[महारुद्र]] (१–५) || २,१६२ || ८.८४ || २४४.५७ |- | ५ || [[महारुद्र]] (६–९) || १,७२७ || ४.२७ || ४०४.४५ |- | ६ || [[शिवनाथ]] (६–९) र [[मेलौली]] (१, २) || ३,२४० || १५.१३ || २१४.१४ |- | ७ || [[मेलौली]] (३–९) || ३,८२२ || २४.९६ || १५३.१२ |- | ८ || [[विशालपुर]] (१, २, ७–९) || १,९३१ || ९.२८ || २०८.०८ |- | ९ || [[विशालपुर]] (३–६) || १,६८८ || १०.९३ || १५४.४४ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२०,६५८''' || '''११९.४३''' || '''१७२.९७''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091732/https://dccbaitadi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बैतडी] {{बैतडी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बैतडी जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] mweax1qni2nxks816gogd05eweg59za 0 30702 1393421 1385620 2026-10-31T03:28:10Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393421 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कैलाली जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kailali/joshipur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = चित्रबहादुर चौधरी <small> ([[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = रेखादेवी कठरीया <small> ([[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = ६५.५७<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=76&municipality=9|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 37187 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.57|80.82|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[जोशीपुर गाउँपालिका|जोशीपुर]] गाविसको कार्यालय | website = [http://joshipurmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कैलाली जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[बौनिया]] र [[जोशीपुर गाउँपालिका|जोशीपुर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। जोशीपुर धनगढीदेखि ७५ किमी पूर्व र राजधानी [[काठमाडौँ]]बाट ६१३ किमी पश्चिममा पर्छ। यसको वरिपरि [[लम्कीचुहा नगरपालिका]], [[टीकापुर नगरपालिका]] र पूर्वमा जानकी गाउँपालिका, पश्चिममा [[घोडाघोडी नगरपालिका]] र [[भजनी नगरपालिका]], उत्तरमा [[बर्दगोरिया गाउँपालिका]] र दक्षिणमा [[भजनी नगरपालिका]] रहेका छन्। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३७,१७८ रहेको छ भने यहाँ ७,७५१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ जोशीपुर गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[जोशीपुर]] (२, ७) || ५,७५६ || १०.६३ || ५४१.४९ |- | २ || [[जोशीपुर]] (६, ८) || ४,८६६ || ११.६१ || ४१९.१२ |- | ३ || [[जोशीपुर]] (१, ३) || ६,४२३ || ६.०२ || १,०६६.९४ |- | ४ || [[बौनिया]] (१) र [[जोशीपुर]] (४-५) || ५,०७६ || १०.८३ || ४६८.७० |- | ५ || [[बौनिया]] (२-५) || ५,५७८ || ८.०७ || ६९१.२० |- | ६ || [[बौनिया]] (८) र [[जोशीपुर]] (९) || ४,९४७ || ९.१ || ५४३.६३ |- | ७ || [[बौनिया]] (६, ७, ९) || ४,५४१ || ९.३१ || ४८७.७६ |- ! colspan="2" | जम्मा !! ३७,१८७ !! ६५.५७ !! ५६७.१३ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240913125418/https://dcckailali.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कैलाली] {{कैलाली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] kourar35gpejszo6o6k6j2dec5jid46 0 30722 1393493 1389315 2026-10-31T07:57:21Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393493 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कैलाली जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति-->| subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]]|<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kailali/mohanyal?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = देवीदत्त उपाध्याय <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = कमलबहादुर साउँद <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 626.95<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] | population_footnotes = <ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=76&municipality=1|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 21082 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.88|80.89|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[पाण्डौन]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.mohanyalmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कैलाली जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[सुगरखाल]], [[मोहन्याल]], [[पाण्डौन]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २१,०८२ रहेको छ भने यहाँ ४,३४७ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ मोहन्याल गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[सुगरखाल]] (१) || १,९९४ || ४२.०७ || ४७.४० |- | २ || [[पाण्डौन]] (२, ४-९) || २,३२६ || ८८.८३ || २६.१९ |- | ३ || [[सुगरखाल]] (२-५) || ४,९०१ || १९०.७९ || २५.६९ |- | ४ || [[मोहन्याल]] (७-९) र [[पाण्डौन]] (१, ३) || १,८५५ || ८७.१५ || २१.२८ |- | ५ || [[मोहन्याल]] (१-६) || २,८९१ || १०७.९५ || २६.७८ |- | ६ || [[सुगरखाल]] (६-७) || ३,४५९ || ४४.९२ || ७७.०० |- | ७ || [[सुगरखाल]] (८-९) || ३,६५६ || ६५.२८ || ५६.०१ |- ! colspan="2" | जम्मा !! २१,०८२ !! ६२६.९९ !! ३३.६२ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240913125418/https://dcckailali.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कैलाली] {{कैलाली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] d4q6eav0g50qqkpth2ulh78d3i49kk1 0 32504 1393350 1383076 2026-10-30T21:20:35Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393350 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = डडेल्धुरा जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-dadeldhura/ajaymeru?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = उमेशप्रसाद भट्ट <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = बसन्ती पाल <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 148.09<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=73&municipality=3|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 15161 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.35|80.70|display=title,inline|region:NP_type:adm2nd_source:unmaps-newiki}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[भद्रपुर, डडेल्धुरा|भद्रपुर]] गाविसको कार्यालय | website = [https://ajayamerumun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[डडेल्धुरा जिल्ला]]का ५ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[समैजी]], [[अजयमेरु गाउँपालिका|अजयमेरु]], [[भद्रपुर, डडेल्धुरा|भद्रपुर]], [[चिपुर]] र [[देवल दिव्यपुर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १५,१६१ रहेको छ भने यहाँ ३,४५३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ अजयमेरु गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[समैजी]]|| २,२५६ || २१.९८ || १०२.६३ |- | २ || [[अजयमेरु गाउँपालिका|अजयमेरु]] || ३,४९० || ४३.४ || ८०.४१ |- | ३ || [[भद्रपुर, डडेल्धुरा|भद्रपुर]] || १,९१० || १८.२२ || १०४.८२ |- | ४ || [[चिपुर]] || २,३६६ || १९.६६ || १२०.३४ |- | ५ || [[देवल दिव्यपुर]] (४-९) || २,६४९ || २०.६१ || १२८.५३ |- | ६ || [[देवल दिव्यपुर]] (१-३) || २,४९० || २५.०३ || ९९.४८ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १५,१६१ !! १४८.९ !! १०१.८२ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091656/https://dccdadeldhura.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, डडेल्धुरा] {{डडेल्धुरा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:डडेल्धुरा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] pxap5rqrpef9f00tfcht52kpceatcx9 0 32506 1393357 1383479 2026-10-30T22:20:53Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393357 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = डडेल्धुरा जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-dadeldhura/aalital?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = शेरसिंह पार्की <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = मैनाकुमारी रावल <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 292.87<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=73&municipality=6|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 18112 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.1351|80.5124|display=title,inline|region:NP_type:adm3nd_source:unmaps-newiki}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविकको [[आलिताल]] गाविसको कार्यालय | website = [https://aalitalmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[डडेल्धुरा जिल्ला]]का ५ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[गाङ्खेत]] र [[आलिताल]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १८,११२ रहेको छ भने यहाँ ३,७१० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ आलिताल गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[गाङ्खेत]] (८-९) || २,०८४ || ३९.६५ || ५२.५६ |- | २ || [[गाङ्खेत]] (१-५) || १,४६८ || ४७.९८ || ३०.५९ |- | ३ || [[आलिताल]] (४) र [[गाङ्खेत]] (६-७) || ३,०१६ || ७२.८६ || ४१.३९ |- | ४ || [[आलिताल]] (१, ७) || २,०४८ || १५.०५ || १३६.०७ |- | ५ || [[आलिताल]] (२-३) || १,९०२ || १२.४९ || १५२.२८ |- | ६ || [[आलिताल]] (८-९) || २,३१२ || ५१.४५ || ४४.९३ |- | ७ || [[आलिताल]] (६) || २,०४१ || २५.३५ || ८०.५१ |- | ८ || [[आलिताल]] (५) || ३,२४१ || २८.०४ || ११५.५८ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १८,११२ !! २९२.८७ !! ६१.८४ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091656/https://dccdadeldhura.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, डडेल्धुरा] {{डडेल्धुरा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:डडेल्धुरा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 8kdzoi0wdlv9ktyaqyylwggk38fjgc7 0 32514 1393479 1388470 2026-10-31T06:59:39Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393479 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = डडेल्धुरा जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-dadeldhura/bhageshwar?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = हेमराज चटौत <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = पुष्पा ठकुराठी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 233.38<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=73&municipality=4|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 13132 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.1351|80.5124|display=title,inline|region:NP_type:adm3nd_source:unmaps-newiki}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[बगरकोट]] गाविसको कार्यालय | website = [https://aalitalmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[डडेल्धुरा जिल्ला]]का ५ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[रुपाल]], [[भागेश्वर गाउँपालिका|भागेश्वर]] र [[बगरकोट]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १३,१३२ रहेको छ भने यहाँ २,७९४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ भागेश्वर गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[रुपाल]] (६-९) || ३,१२४ || ६७.९८ || ४५.९५ |- | २ || [[रुपाल]] (२-५) || १,९०८ || ३३.५५ || ५६.८७ |- | ३ || [[भागेश्वर]] || ३,५३९ || ३४.८६ || १०१.५२ |- | ४ || [[बगरकोट]] (१-४, ७-९) || २,८९९ || ५०.७४ || ५७.१३ |- | ५ || [[रुपाल]] (१) र [[बगरकोट]] (५, ६) || १,६६२ || ४६.२५ || ३५.९३ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १३,१३२ !! २३३.३८ !! ५६.२७ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091656/https://dccdadeldhura.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, डडेल्धुरा] {{डडेल्धुरा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:डडेल्धुरा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 7yifxe0hq5nqc7atdhwiyl777vvo634 0 35440 1393363 1384004 2026-10-30T23:36:15Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393363 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = Bhugol Park.jpg | image_caption = कटारी स्थित भूगोल पार्क | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = उदयपुर जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-udayapur/katari?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = राजेशचन्द्र श्रेष्ठ <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = गीता खड्का <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ वैशाख २५ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 424.89<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=14&municipality=7|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 59507 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.95|86.37|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०३५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = कटारी बजार | website = [http://www.katarimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[उदयपुर जिल्ला]]का ४ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] र [[त्रिवेणी, उदयपुर|त्रिवेणी]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा [[रिश्कु]], [[लेखानी]], [[मयङ्खु]], [[हर्देनी]], [[लिम्पाटार]], [[सोरुङ छबिसे]], [[सिरिसे, उदयपुर|सिरिसे]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५९,५०७ रहेको छ भने यहाँ १४,१०६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ कटारी नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[त्रिवेणी, उदयपुर|त्रिवेणी]] (१–५) || ४,२३४ || ७०.१३ || ६०.३७ |- | २ || [[त्रिवेणी, उदयपुर|त्रिवेणी]] (६–९) || ५,०२६ || २१.४३ || २३४.५३ |- | ३ || [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] (१-२,४) || ६,३८५ || १८.२४ || ३५०.०५ |- | ४ || [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] (३,५-७) || १०,३७८ || १५.४९ || ६७०.०० |- | ५ || [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] (८-९) || ७,७६७ || ४३.१९ || १७९.८३ |- | ६ || [[रिश्कु]] (२, ६, ७, ९) || ३,५०७ || ३३.६८ || १०४.१३ |- | ७ || [[रिश्कु]] (१, ३–५, ८) || ४,४५३ || ३५.७८ || १२४.४६ |- | ८ || [[सिरिसे, उदयपुर|सिरिसे]] (२–९) र [[लिम्पाटार]] (९) || ४,३६९ || ४३.४१ || १००.६४ |- | ९ || [[लिम्पाटार]] (१–८) र [[सिरिसे, उदयपुर|सिरिसे]] (१) || २,४०२ || २०.७७ || ११५.६५ |- | १० || [[सोरुङ छबिसे]] (१–६, ८, ९) || ३,०२५ || ३४.८८ || ८६.७३ |- | ११ || [[सोरुङ छबिसे]] (७), [[हर्देनी]] (१–४, ६) र [[लेखानी]] (३) || १,७१८ || १५.४५ || १११.२० |- | १२ || [[हर्देनी]] (५, ७–९) र [[मयङ्खु]] (४) || १,९५६ || १७.७३ || ११०.३२ |- | १३ || [[मयङ्खु]] (१–३, ५–९) || १,९६४ || २३.६७ || ८३.०० |- | १४ || [[लेखानी]] (१, २, ४–९) || २,३२३ || ३१.०५ || ७४.८२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''५९,५०७''' || '''४२४.९''' || '''१४०.०५''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{उदयपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240721000840/https://dccudayapur.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, उदयपुर] [[श्रेणी:भित्री मधेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:उदयपुर जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] r4wxqhx2eanalb7791d9ojxwonbneyr 0 38659 1393480 1259006 2026-10-31T07:02:35Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393480 wikitext text/x-wiki '''भाषाविज्ञान''' [[भाषा]]का अध्ययनको त्यो शाखा हो जसमा त्यसको उत्पत्ति, स्वरूप, विकास आदिको वैज्ञानिक एवं विश्लेषणात्मक अध्ययन गरिन्छ। विषय-विभाजनको दृष्टिबाट यसलाई भाषा-संरचना (व्याकरण) एवं अर्थको अध्ययन (semantics)मा बांटिन्छ। भाषाविज्ञानका अध्ययेता [[भाषाविज्ञानी]] कहलाउँछन्। यसमा भाषाको वैज्ञानिक दृष्टिकोणबाट विश्लेषण र वर्णन गर्नका साथ नैं विभिन्न भाषाहरुका बीच तुलनात्मक अध्ययन पनि गरिन्छ। भाषाविज्ञानका दुई पक्ष छन्- तात्त्विक र व्यवहारिक। तात्त्विक भाषाविज्ञानमा भाषाको ध्वनिसम्भार ([[स्वरविज्ञान]] र [[ध्वनिविज्ञान (फोनेटिक्स)]]), व्याकरण ([[वाक्यविन्यास]] अनि [[आकृति विज्ञान]]) एवं शब्दार्थ (अर्थविज्ञान)को अध्ययन गरिन्छ। [[व्यवहारिक भाषाविज्ञान]]मा [[अनुवाद]], भाषा शिक्षण, वाक-रोग निर्णय र [[वाक-चिकित्सा]], इत्यादि आउँछन्। यसका अतिरिक्त भाषाविज्ञानको ज्ञान-विज्ञानको अन्यान्य शाखाहरुका साथ गहिरो सम्बन्ध हो। यसबाट [[समाजभाषाविज्ञान]], [[मनोभाषाविज्ञान]], [[गणनामूलक भाषाविज्ञान]] (computational lingustics), आदि यसको विभिन्न शाखाहरूको विकास हुने/भयो हो। == इतिहास == {{मुख्य|भाषाविज्ञानको इतिहास}} भाषािवज्ञान भनेको भाषाको वैज्ञानिक रूपमा अध्ययन गर्ने शास्त्र हो । भाषा विज्ञानको जन्म (१९ औँ शताब्दीको सुरुतिर) हुनुभन्दा पहिले पूर्व र पश्चिम दुवैतर्फ लामो भाषिक अध्ययन परम्परा रहेकोपाइन्छ । यसर्थ भाषाको वैज्ञानिक अध्ययन १९ आैँ शताब्दीमा भएको भए पनि भाषिक अध्ययन परम्परा भने निकै पुरानो रहेको छ । पूर्वमा भाषिक अध्ययन तथा विश्लेषण वेदबाटै भएको छ । == भाषाविज्ञानका अध्ययनको पद्धतीहरु अथवा प्रकार == (भाषाविज्ञानका विभिन्न रूप) भाषाको विश्लेषण जति दृष्टिहरूबाट गरिनेछ, भाषाविज्ञानका अध्ययनको उतनी नैं पद्धतीहरु विकसित होंगी। फिर, पद्धतिहरुका अनुसार नैं भाषाविज्ञानका अनेक प्रकार अथवा त्यसको विभिन्न रूप पनि हो जानुहुनेछ। सामान्यतया भाषाको अध्ययन निम्नांकित दृष्टिहरूबाट गरिन्छ : === वर्णात्मक पद्धति === वर्णात्मक पद्धति द्वारा एक नैं कालको कुनै एक भाषाका स्वरूपको विश्लेषण गरे जान्छ। यसका लागि यसमा उन सिद्धांतहरूमा प्रकाश डाला जाता, जसको आधार पर भाषा-विशेषको रचनागत विशेषताओँलाई स्पष्ट गर्न सकियोस्। ध्यातव्य छ कि यस पद्धतिमा एक साथ विभिन्न कालहरूलाई भाषाको समावेश छैन गरे जा सकता, किनभनें हर कालको भाषाका विश्लेषणका लागि पृथक्-पृथक् सिद्धांतहरुका प्रयोजन पर्नेछ। पाणिनि न केवल भारत के, अपितु संसारका सबैभन्दा ठूला भाषाविज्ञानी छन्, जसले वर्णनात्मक रूपमा भाषाको विशद एवं व्यापक अध्ययन गरे । कात्यायन एवं पतञ्जलि भी यसै कोटिमा आउँछन्। ग्रीक विद्वानहरूमा थ्रैक्स, डिस्कोलस तथा इरोडियनले पनि यस क्षेत्रमा उल्लेख्य कार्य गरेको थियो। पाणिनिबाट पूर्ण प्रभावित भएर ब्लूमफील्ड (अमरीका)ले सन् १९३२ ई।मा लैंग्वेज नामक आफ्नो ग्रन्थ प्रकाशित गरवाएर वर्णनात्मक भाषाविज्ञानका विकासको मार्ग प्रशस्त गरे। यता पश्चिमी देशहरू - विशेषकर अमरीकामा वर्णनात्मक भाषाविज्ञान का आशातीत विकास हुने/भयो हो। === ऐतिहासिक पद्धति === कुनै भाषामा विभिन्न कालहरूमा परिभाँडाहरूमा विचार गर्नु एवं उन परिभाँडाहरु के सम्बन्धमा सिद्धांतोको निर्माण नैं ऐतिहासिक भाषाविज्ञानको उद्देश्य हुन्छ। वर्णनात्मक पद्धतिको मूल अन्तर यो छ कि वर्णनात्मक पद्धति जहाँ एककालिक छ, त्यहाँ ऐतिहासिक पद्धति द्विकालिक। संकृत भाषाको प्राचीनताले ऐतिहासिक पद्धतिकोतर्फ भाषाविज्ञानिहरूको ध्या आकृष्ट गरे। 'फिललोजी'का मुख्य प्रतिपाद्य प्राचीन ग्रन्थहरूको भाषाहरु का तुलनातमक अध्ययन नै थियो। मुख्यतः संस्कृतम्, जर्मन, ग्रीक, ल्याटिन जस्ता भाषाहरु माथी विद्वानहरूको ध्यान केन्द्रित रह्यो । फ्रेडरिक औगुस्ट वुल्फले सन् १७७७ ईपुमा यहि ऐतिहासिक पद्धतितर्फ विद्वानहरूको ध्यान आकृष्ट गरेको थियो। वस्तुतः, कुनै पनि भाषाका विकासात्मक रूपलाई समझनका लागि ऐतिहासिक पद्धतिको सहारा लिन पर्नेछ । पुरानो नेपाली अथवा मध्यकालीन नेपाली र आधुनिक नेपालीमा परिभाँडा हुने/भयो छ, यसलाई ऐतिहासिक पद्धति द्वारा नैं स्पष्ट गरेर जान सकिन्छ। === तुलनात्मक पद्धति === तुलनात्मक पद्धति द्वारा दुई वा दुइभन्दा अधिक भाषाहरूको तुलना गरिन्छ। यस े मिश्रित पद्धति पनि कह सक्दछन्, किनभनें विवरणात्मक पद्धति तथा ऐतिहासिक पद्धति दुइटैको आधार लिइन्छ। विवरणका लागि कुनै एक काललाई निश्चित गर्नु होता छ, र तुलनाका लागि कम-से-कम दुई भाषाहरूको अपेक्षा हुन्छ। यस प्रकार, तुलनात्मक पद्धतिलाई वर्णनात्मक पद्धति र ऐति-~हासिक पद्धतिको योग भने जा सकता छ। तुलनात्मक पद्धति किन्हीं दुई भाषाहरूमा लागू हो सक्दछ। जस्तै, भारतीय भाषाहरु - भोजपुरी आदिमा पनि परस्पर तुलना गरिन्छ वा फेरि नेपाली-अंगरेजी, नेपाली-रूसी, नेपाली-फारसीको पनि तुलनात्मक अध्ययन गरिन्छ। अर्थात् यस मा क्षेत्रगत सीमा छैन। विलियम जोन्स(१७४६-१७९४तक), फ्रांस बप्प (१७९१-१८६७), मैक्समूलर(१८२३-१९००), कर्टिअस (१८२०-१८८५), औगुस्ट श्लाईखर (१८२३-१८६८) प्रभृति विद्वानहरूले तुलनात्मक भाषाविज्ञानका विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदान गरेकोछ। पर, अबतक तुलनात्मक भाषाविज्ञानमा उन सिद्धांतहरूको बडी कमी छ, जसको आधारमा दुई भिन्न भाषाहरु का वर्गीकरण वैज्ञानिक छैन बन सका। === संरचनात्मक (गठनात्मक) पद्धति === संरचनात्मक पद्धति वर्णनात्मक पद्धतिको अगली कडी हो। अमरीकामा यस पद्धति का विशेष प्रचार हुँदैछ। यसमा यान्त्रिक उपकरणहरूलाई अधिक महत्त्व दिए जा रहा छ, जसबाट अनुवाद गर्नमा विशेष सुविधा हुनेछ। जैलिग छरिसले 'मेथेड्स इन स्ट्रक्चरल लिंग्युस्टिक्स ' नामक पुस्तक लेखेर यस पद्धतिलाई विकसित गरे। === भाषाविज्ञानको प्रयोगात्मक पक्ष === विज्ञानको अन्य शाखाहरुका समान भाषाविज्ञानका पनि प्रयोगात्मक पक्ष छन्, जसको लागि प्रयोगको प्रणालिहरु र प्रयोगशालाको अपेक्षा हुन्छ। भिन्न-भिन्न यान्त्रिक प्रयोगहरुका द्वारा उच्चारणात्मक [[स्वनविज्ञान]] (articulatory phonetics), भौतिक स्वनविज्ञान (acoustic phonetics) र श्रवणात्मक स्वनविज्ञान (auditory phonetics)को अध्ययन गरिन्छ। यसलाई प्रायोगिक स्वनविज्ञान, यान्त्रिक स्वनविज्ञान वा प्रयोगशाला स्वनविज्ञान पनि भन्दछन्। यसमा [[ऐना|दर्पण]] जस्तै सामान्य उपकरणबाट लिएर जटिलतम वैद्युत उपकरणहरूको प्रयोग हुँदैछ। परिणामस्वरूप भाषाविज्ञानका क्षेत्रमा गणितज्ञहरु, भौतिकशास्त्रिहरु र इंजीनियारहरूको पूर्ण सहयोग अपेक्षित भयो हो। कृत्रिम तालु र कृत्रिम तालु प्रोजेक्टरको सहायताबाट व्यक्तिविशेषका द्वारा उच्चारित स्वनहरुका उच्चारण स्थानको परीक्षा गरिन्छ। कायमोग्राफ स्वानहरूको घोषणत्व र प्राणत्व निर्धारण गर्न अनुनासिकता र कालमात्रा जाननका लागि उपयोगी हो। लैरिंगो स्कोपबाट स्वरयंत्र (काकल)को स्थितिको अध्ययन गरिन्छ। एण्डोस्कोप लैरिंगोस्कोपको नैं सुधरा रूप हो। असिमानिस्राफको तरङ्गहरु स्वनहरुका भौतिक स्वरूपलाई पर्देमा वा फिल्ममा अत्यंत स्पष्टताबाट अङ्कित गर दिन्छ। यही काम स्पेक्टोग्राफ वा सोनोग्राफद्वारा अधिक सफलताबाट गरिन्छ। स्पेक्टोग्राफ जो चित्र प्रस्तुत गर्दछ तिनलाई पैटर्न प्लेबैकद्वारा फिरबाट सुना जा सक्दछ। स्पीचस्ट्रेचरको सहायताबाट रिकार्डको भएको सामग्रीलाई धीमी गतिबाट सुना जा सक्दछ। यिनको अतिरिक्त र पनि छोटे ठूला यन्त्र छन्, जिनसे भाषावैज्ञानिक अध्ययनमा पर्याप्त सहायता ली जाँदै हो। फ्रांसीसी भाषावैज्ञानिकहरूमा रूइयोले स्वनविज्ञानका प्रयोगहरुका विषयमा (Principes phonetique experiment, Paris, १९२४) ग्रन्थ लिखा थियो। लंदनमा प्रो० फर्थले विशेष तालुयंत्रको विकास गरे। स्वरहरुका मापनका लागि जस्तै स्वरत्रिकोण वा चतुष्कोणको रेखाहरु निर्धारित गरिएको छन्, त्यस्तो नैं इन्होंने व्यंजनहरुका मापनका लागि आधार रेखाहरूको निरूपण गरे, जसको द्वारा उच्चारण स्थानहरूको ठीक ठीक वर्णन गर्न सकिन्छ। डेनियल जांस र इडा वार्डले पनि अङ्ग्रेजी स्वनविज्ञानमा महत्त्वपूर्ण कार्य गरेकोछ। फ्रांसीसी, जर्मन र रूसी भाषाहरुका स्वनविज्ञानमा काम गर्न वालहरूमा क्रमश: आर्मस्ट्राँग, बिथेल र बोयानस मुख्य छन्। सैद्धांतिक र प्रायोगिक स्वनविज्ञानमा समान रूपबाट काम गर्नभएका व्यक्तिहरूमा निम्नलिखित मुख्य छन्: स्टेटसन (मोटर फोनेटिक्स १९२८), नेगस (द मैकेनिज्म अव दि लेरिंग्स,१९१९) पोटर, ग्रीन र कप (विजिबुल स्पीच), मार्टिन जूस (अकूस्टिक फोनेटिक्स, १९४८), हेफनर (जनरल फोनेटिक्स १९४८), मौल (फण्डामाटल्स अव फोनेटिक्स, १९६३) आदि। यता एक नया यान्त्रिक प्रयास आरम्भ हुने/भयो छ जसको सम्बन्ध शब्दावली, अर्थतत्व तथा व्याकरणिक रूपहरूबाट हो। यान्त्रिक अनुवादका लागि वैंद्युत कम्प्यूटरहरूको उपयोग वैज्ञानिक युगको एक विशेष देन हो। यो अनुप्रयुक्त भाषाविज्ञानको अत्यंत रोचक र उपादेय विषय हो। == मनोभाषाविज्ञान (''Psycholinguistics'') == भाषा र मनोविज्ञानबीचको सम्बन्धको अध्ययन नै [[मनोभाषाविज्ञान]] हो। यसले भाषाको मनोगत कडिलाई अध्ययन गर्दछ। == भौगोलिक भाषा विज्ञान (''Geographical Lingiustics'') == यस विषय अन्तर्गत भाषा भूगोल, भाषिका (बोली) विज्ञानको अध्ययन आउँछ। कुनै एक उल्लिखित क्षेत्रमा पाई जाने भाषा सम्बन्धी विशेषताहरूको व्यवस्थित अध्ययन भाषा भूगोल वा बोली भूगोल (dialect geography)का अन्तर्गत आउँछ। यी विशेषताहरु उच्चारणगत, शब्दगत वा व्याकरणगत हो सक्दछन्। सामग्री एकत्र गर्नका लागि भाषाविज्ञानी आवश्यकतानुसार सूचक (Informant) चुन्दछ र टेपरिकार्डरमा वा विशिष्ट स्वनात्मक लिपि (Phonetic Script)मा नोटबुकमा सामग्री एकत्र गर्दछ। यस सामग्रीका सङ्कलन र संपादनका पछि उ तिनलाई अलग अलग मानचित्रहरूमा अङ्कित गर्दछ। यस प्रकार तुलनात्मक आधारमा उ समभाषांश रेखाहरु (Isoglosses) द्वारा क्षेत्रीय अन्तर स्पष्ट गर भाषागत वा बोलीगत भौगोलिक सीमाहरु स्पष्ट गर दिन्छ। यस प्रकार बोलिहरूको निर्धारण हुनमा प्रत्येकको वर्णनात्मक एवं तुलनात्मक सर्वेक्षण गरिन्छ। तिनको व्याकरण तथा कोश बनाइन्छन्। बोलिहरुका यसै सर्वांगीण वर्णनात्मक तुलनात्मक वा ऐतिहासिक अध्ययनलाई भाषिका (बोली) विज्ञान (Dialectology) भन्दछन्। भाषा भूगोलको अध्ययन १९ ौं शताब्दीमा शुरू हुने/भयो। यस क्षेत्रमा प्रथम उल्लेखनीय नाम श्लेमरको छ, जसले बवेरियन बोलीको अध्ययन प्रस्तुत गरे। १९ौं शताब्दीका अंतमा पश्चिमी यूरोपमा भाषा भूगोलको कार्य व्यापक रूपबाट हुने/भयो। यस क्षेत्रमा उल्लेखनीय छन् जर्मनीको (Sprachatlas des deutschen Reichs) र फ्रांसको (Atlas lingustique de la France)| जर्मनीमा जार्ज बैङ्कर आका हरौर रीडको कार्य तथा फ्रांसमा गिलेरी र एडमंटको कार्य महत्त्वपूर्ण हो। लगभग यसै समय "इंग्लिश डायलेक्ट सोसायटी"ले पनि कार्य शुरू गरे जसका प्रणेता स्वीट थिए। सन् १८८९बाट अमेरिकामा बोली कोश वा भाषा एटलसका लागि सामग्री एकत्र गर्नका लागि अमेरिकन डायलेक्ट सोसायटीको स्थापना हूई। व्यवस्थित कार्य मिशिगन विश्वविद्यालयका प्रोफेसर डा० हंस कुरेथका नेतृत्वमा सन १९२८मा शुरू हुने/भयो। अमेरिकाका ब्राउन विश्वविद्यालय र अमेरिकन कौंसिल अव लर्नेड सोसायटीजले तिनको "लिंग्विस्टिक एटलस अव न्यू इङ्ल्यान्ड"लाई छह जिलहरूमा प्रकाशित गरेकोछ (१९३६-४३)। उनैका निदेशनमा एटलस अव दि यूनाइटेड स्टेट्स ऐंड कैनाडा जैसा बृहत् कार्य संपन्न हुने/भयो। == नृजातीय भाषाविज्ञान (''Anthropological Linguistics'') == जबबाट मानव वैज्ञानिक अध्ययनमा भाषाविज्ञान र भाषा वैज्ञानिक विश्लेषणमा मानवविज्ञानको सहायता लीइन थाल्यो तव मानवविज्ञानश्रित भाषाविज्ञानलाई एक विशिष्ट कोटिको अध्ययन मानिन लाग्यो। यसमा यस्तो भाषाहरूको अध्ययन गरिन्छ जसको आफ्नो कुनै लिखित रूप न होस् र न त्यसमा पहिला विद्वानहरूले कार्य नैं गरेका छन् । अर्थात् ज्ञात संस्कृतिबाट अछूत आदिम जातिहरूको भाषाहरूको वर्णनात्मक, ऐतिहासिक र तुलनात्मक अध्ययन यस कोटि अंतर्गत आउँछ। यसको एक रूप मानवजाति भाषा विज्ञान (Ethno-linguistics) कहल्याउँछ। अलबर्ट गलेशन (Albert Gallation १७६१-१८४०)ले भाषा आधारमा अमरीकी वर्गहरूको विभाजन गरे। जे० डब्ल्यू पावेल (१८४३-१९०२) र डी० जी० ब्रिंटन (१८३७-१८९०)ले अमरीकी इंडियनहरूको भाषाको अध्ययन गरे। हबोल्ट (१७६७-१८३५)का अध्ययनका पछि १९ औँ शताब्दीका मध्यमा मानव जाति-विज्ञान र भाषाविज्ञानमा घनिष्ठ सम्बन्ध स्थापित हुने/भयो र तदनंतर यस क्षेत्रमा अधिकाधिक कार्य हुन थाल्यो। सर्वाधिक महत्त्वपूर्ण कार्य सपीरको छ जो (Time perspective in Aborigina American Culture) (१९१६)का नामले सामने आया। वूर्फ (Whorf) होपीले बोलीमा कार्य गरेकोछ। ब्लूमफील्डले केन्द्रीय एल्गोंकियन, सी० मीनफले बांटू र ओ० डैम्पोल्फ (O Dempwlaff)ले मलाया पोलेनीशियन क्षेत्रहरूमा महत्त्वपूर्ण कार्य गरे। ली (Lee)को विंटोमा र छरी (Harry Hoijer)को नाहोवो (Nahovo)मा गरिएको कार्य भाषा र संस्कृतिका पारस्परिक सम्बन्धमा पर्याप्त प्रकाश डाल्दछ। यस प्रकार अमेरिकी स्कूलका भाषावैज्ञानिकहरूले यस क्षेत्रमा ठूलो कार्य गरेकोछ। अमेरिकाबाट नैं (Anthropological Linguistics) नामक पत्रिका निकल्दछ जसमा यस क्षेत्रमा हुनेवाला अनुसंधानकार्य प्रकाशित होता रह्दछ। == अनुप्रयुक्त भाषाविज्ञान (Applied Linguistics) == विस्तृत विवेचनका लागि '''[[अनुप्रयुक्त भाषाविज्ञान]]''' हेर्नुहोस् । == यी पनि हेर्नुहोस् == * [[उपभाषा विज्ञान]] * [[समाजभाषाविज्ञान]] == वाह्य सूत्र == * [http://books.google.co.in/books?id=QPE2vO-th-EC&printsec=frontcover#v=onepage&q=&f=false आधुनिक भाषा विज्ञान] (गूगल पुस्तक ; लेखक - डा राजमणि शर्मा) * [http://books.google.co.in/books?id=jgDpQoxu_7AC&printsec=frontcover#v=onepage&q=&f=false भाषाविज्ञानको भूमिका] (गूगल पुस्तक; लेखक - देवेन्द्रनाथ शर्मा) - यसका अन्तमा बहूपयोगी "भाषाविज्ञानको शब्दावली" दियो भएको हो। * [http://books.google.co.in/books?id=RYZynVlmuLUC&printsec=frontcover#v=onepage&q=&f=false भाषा विज्ञान : सैद्धान्तिक चिन्तन] (गूगल पुस्तक ; लेखक - रविन्द्रनाथ श्रीवास्तव) * [http://books.google.co.in/books?id=1Gw6UWw0TOUC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false भाषा विज्ञान प्रवेशिका एवं नेपाली भाषा] (गूगल पुस्तक ; जयन्ती प्रसाद नौटियाल) * [http://books.google.co.in/books?id=tBXRB6Ktu9kC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false भाषा अध्ययन] (गूगल पुस्तक ; लेखक - शिवेन्द्र किशोर वर्मा, दिलिप सिंह) * [http://books.google.co.in/books?id=0oRiQFbMFuMC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false भाषाको संसार] (गूगल पुस्तक ; लेखक - दिलिप सिंह) * [http://books.google.co.in/books?id=LKBY6C_8HoUC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false भारतीय भाषाविज्ञान] (गूगल पुस्तक ; लेखक-आचार्य किशोरीलाल वाजपेयी) *[http://books.google.co.in/books?id=RKzxWuX-yrcC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=true भाषाविज्ञान, नेपाली भाषा र लिपि] (गूगल पुस्तक; लेखक - डा रामकिशोर शर्मा) * [http://aadhiabadi.com/content/भाषा-प्रेमिहरु-के-लिए-नई-राहे-0 भाषा प्रेमिहरुका लागि नयाँ राहे]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (आधी आबादी) * [http://www.srijangatha.com/aalekh1_5jun2k10 कर्पस भाषाविज्ञान] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313052050/http://srijangatha.com/aalekh1_5jun2k10 |date=2016-03-13 }} (डा. काजल बाजपेयी) * [http://tdil.mit.gov.in/hindi_site/ach-corpora.htm भारतीय भाषाहरुका संसाधनका स्रोत] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018041914/http://tdil.mit.gov.in/hindi_site/ach-corpora.htm |date=2007-10-18 }} * [http://tdil.mit.gov.in/hindi_site/ach-nlptools.htm भारतीय भाषाहरुका संसाधन उपकरण] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017234415/http://tdil.mit.gov.in/hindi_site/ach-nlptools.htm |date=2007-10-17 }} * [http://profile.iiita.ac.in/IIT2006065/7th sem project/project/hin_corp_unicode/hin_corp_unicode/९१०_utf.txt भाषाविज्ञानका अध्ययनको पद्धतीहरु अथवा प्रकार]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://nkchoudhary.com/index.php/creative-writing/found-in-translation/7-2009-11-23-19-13-59 बोधात्मक भाषाविज्ञान] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110625045453/http://nkchoudhary.com/index.php/creative-writing/found-in-translation/7-2009-11-23-19-13-59 |date=2011-06-25 }} (गिलेस फकनर) * [http://books.google.co.in/books?id=-1m_gcujz9kC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Glossary Of Hindi Urdu & English Linguistic Terminology २ Vol ] (Google Books By Umberto Nardella) * An Academic [http://www.lingforum.com/forum Linguistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205082117/http://www.lingforum.com/forum/ |date=2008-12-05 }} Forum * [https://web.archive.org/web/20080515192756/http://www.glottopedia.org/ Glottopedia], MediaWiki-based encyclopedia of linguistics, under construction * [http://www.linguistics-online.com The Virtual Linguistics Campus] * [http://www.lsadc.org/info/ling-fields.cfm Linguistic sub-fields] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071126121113/http://www.lsadc.org/info/ling-fields.cfm |date=2007-11-26 }} - according to the Linguistic Society of America * [http://linguistlist.org/ The Linguist List], a global online linguistics community with news and information updated daily. * [http://www.sil.org/linguistics/GlossaryOfLinguisticTerms/index.htm Glossary of linguistic terms] * [http://www.unizar.es/departamentos/filologia_inglesa/garciala/bibliography.html "Linguistics" section] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906110954/http://www.unizar.es/departamentos/filologia_inglesa/garciala/bibliography.html |date=2008-09-06 }} - A Bibliography of Literary Theory, Criticism and Philology, ed. J. A. García Landa (University of Zaragoza, Spain) * Linguistics and language-related [[wiki]] articles on [http://www.scholarpedia.org/article/Language Scholarpedia] and *[http://en.citizendium.org/wiki/Linguistics Citizendium] * [http://books.google.co.in/books?id=W7iH3DTM2NIC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false तुलनात्मक भाषाविज्ञान] (गूगल पुस्तक ; लेखक - भोलानाथ तिवारी, पांडुरंग दामोदर गुणे) * [http://hinditech.in/news_detail.php?Enews_Id=61&back=1 द्वितीय भाषा-शिक्षणमा भाषाविज्ञानको भूमिका]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Commonscat|Linguistics}} [[श्रेणी:भाषाविज्ञान]] by2cu8g0nvsguuwm9vkgjpyv0kop19c 0 47397 1393375 1365281 2026-10-31T01:10:48Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393375 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | birthname = केशर शमशेर जङ्ग बहादुर राणा | image= Kaiser Shamsher Jang Bahadur Rana.jpg | order = [[नेपाली सेनाको प्रधान सेनापति|प्रधान सेनापति]] | office = | term_start = वि.सं. २००७ बैशाख ३० | term_end = वि.सं. २००८ कार्तिक ३० | predecessor = [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शम्शेर राणा]] | successor = [[किरण शमशेर राणा]] | birth_date = वि.सं. | birth_place = | death_date = वि.सं २०२१ जेष्ठ २५ | death_place = |spouse =कृष्ण चन्द्रदेवी राणा |relations= [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा]] (पिता) |battles =[[दोस्रो विश्व युद्ध]] }} '''केशर सम्शेर राणा''' नेपालका विद्वान व्यक्ति तथा पूर्वमन्त्री थिए। राणा प्रधानमन्त्री [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शम्शेर]]का छोरा केशर सम्शेर अन्तिम राणा प्रधानमन्त्री [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शम्शेर]]का पालामा सेनाको दोस्रो कमाण्डर जंगीलाठ थिए। प्रजातन्त्रको स्थापना पछि यिनी नेपाली सेनाको प्रधान सेनापति बनेका थिए। यिनले आफ्नै निवास [[केशर महल]]मा [[केसर पुस्तकालय|केशर पुस्तकालय]]को स्थापना गरेका थिए। यिनले बनाएको केशरमहल स्थित [[स्वप्न बगैंचा]] [[:en:Garden of Dreams|Garden of Dreams]] विश्वप्रसिद्ध बगैंचाहरूमा पर्दछ। गोग्राहा बजारलाई [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] नामाङ्करण यिनले गरेका हुन्। == वृत्ती /सेवा == १९५८: [[मेजर जनरल]]<br>१९७७: लेफ्टिनेन्ट [[जर्नेल|जनरल]]<br>१९७९-१९८७: [[काठमाडौँ|काठमाडौ नगरपालिका]]को अध्यक्ष<br>१९९१-२००२: दक्षिण कमान्डिङ जनरल<br>२००२-२००४: पूर्वी कमान्डिङ जनरल<br>२००४-२००५ [[बेलायतको लागि नेपाली राजदुत]]<br>२००७-२००९: प्रधानसेनापति <br>२००७-२०११: [[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षामन्त्री]] <br>२००८-२००९: अर्थ मन्त्री <br>२०१२ [[अतिरथी|फिल्ड मार्सल]] === परामर्शदाता सभा (२००९) === २००९ श्रावण ३१ मा राजा त्रिभुवनले गठन गरेको [[नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू#२००९ साल श्रावण ३० गते गठन भएका परामर्शदात्रीहरू|परामर्शदाता समिति]]मा केशर शमशेरलाई [[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा]] र अर्थ बिभागको (मन्त्रालयको) जिम्मेवारी दिइएको थियो। <ref>{{Cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1990|title=श्री ५ महाराजाधिराजका सेक्रेटरीयट नारायणहीटी दरवार काठमाडौंको परामर्शदाताहरुको काम कर्तव्य|last=नारायण|first=गोविन्द|date=२००९ भाद्र १०|work=नेपाल गजेट|author-link=गोविन्द नारायण|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108031412/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1990|archive-date=2022-01-08|access-date=2026-07-08}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सेनाका प्रधान सेनापतिहरू]] [[श्रेणी :त्रिशक्ति पट्ट]] [[श्रेणी:अमेरिकाको लागि नेपाली राजदुत]] [[श्रेणी:बेलायतको लागि नेपाली राजदुत]] {{stub}} [[श्रेणी:चन्द्र खलक]] [[श्रेणी:नेपालका अर्थ मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका फिल्ड मार्सलहरू]] [[श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीका सन्तानहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू]] k260hw49qjcxwk7owrrx3rwo83oi3ad 0 47398 1393488 1381822 2026-10-31T07:35:17Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393488 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = महेन्द्र विक्रम शाह | native_name = | honorific_suffix = | image = | image_size = | image_upright = | small_image = | alt = | caption = | order = | office4 = [[भारतको लागि नेपाली राजदुत]] | status4 = | term_start4 = १९५४ | term_end4 = १९५४ | monarch4 = राजा त्रिभुवन | prime_minister4 = | predecessor4 = [[विजय शमशेर]] | successor4 = [[दमन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|दमन शमशेर जबरा]] | president4 = | pronunciation = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = |occupation = राजनीति | resting_place = | citizenship = नेपाली | nationality = | spouse = माया देवी शाह<ref name=":0" /> | relations = | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | mother = | father = }} '''महेन्द्र विक्रम शाह''' नेपालका विद्वान व्यक्ति तथा पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]को २००८ मङ्सिर १ गतेको मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक मन्त्री भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=श्री मातृका प्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168 |access-date=2026-05-08 |website=rajpatra.dop.gov.np |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924222936/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168 |archive-date=2020-09-24}}</ref><ref>{{Cite web |title=मन्त्रिमण्डल बैठकको निर्णय तथा कार्यविभाज गरिएको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2171 |access-date=2026-05-08 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> ==लाइब्रेरी पर्व== {{मुख्य|लाइब्रेरी पर्व}} [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीमशमशेर]]ले श्री ३ बनेपछि देशमा नेपाली, हिन्दी, अङ्ग्रेजी र नेवारीमा भाषाको उन्नति गर्न भनेर इस्तिहार जारी गरे। यो खबर पाएर महेन्द्र विक्रम सहितका काठमाडौंका केही युवाहरूले पठन संस्कृतिको विकास गर्न पुस्तकालय महेन्द्रबहालमा राख्ने योजनासहित ४५ जना युवाहरूले श्री ३ भीम शम्शेरसमक्ष निवेदन पेस गर्न हस्ताक्षर अभियान चलाए। हस्ताक्षर गराउने मुख्य जिम्मा बैकुण्ठप्रसाद लाकौलले पाएका थिए । केही समयपश्चात हस्ताक्षर संकलन समेत भईवरी दरबारमा पत्र बुझाइयो। तर हस्ताक्षर नगर्ने रामचन्द्र अधिकारी नामक अर्का युवाले हस्ताक्षरकर्ता युवाहरूको अभियान राजनीतिक उद्देश्यको भएको र उनीहरूले श्री ३ को गाथगादी ताकेका छन् भन्ने उजुरी दरबारमा चढाए। यसरी राजनीतिक आवरणको आरोप लागेपछि दरबारले पत्रका हस्ताक्षरकर्ता सबैलाई पक्राउ गर्न उर्दी जारी गर्‍यो। बि‍. सं १९८७ साल वैशाख १६ र १७ गते दुई दिन गरी पुस्तकालय खोल्ने अभियानका युवाहरूलाई पक्राउ गरियो । त्यसरी पक्राउ परेका युवाहरूलाई दरबारबाट बिभिन्न सजाय तोकियो । ती मध्ये उमेश शाहलाई देश निकाला र मैनाबहादुर, खड्गमान, रंगनाथ आदिलाई जन्मकैदको सजाय सुनाइएको थियो । [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]], [[सिद्धिचरण श्रेष्ठ]], [[शङ्करदेव पन्त]]लगायतलाई रु. १०० जरिवाना र अबका १२ वर्ष जनस्तरका कुनै कार्य गर्ने छैन भन्ने कागज गराई छोडिएको थियो। राज खानदानका भएर पनि दुनियाँका छोराहरूका साथ हिँडेको भनी जितेन्द्र बहादुर शाह र पद्म शाहलाई जनही रु. १००० जरिवाना गरिएको थियो।<ref>{{Cite news|url=https://ekantipur.com/bibidha/2023/04/29/168267052220824323.html|title='लाइब्रेरी पर्व'को महत्त्व र राष्ट्रिय लेखक दिवसको औचित्य|last=नेपाल|first=रत्नमणि|date=वैशाख १६, २०८०|work=कान्तिपुर}}</ref> संयोगवश महेन्द्रविक्रम शाह जनरल हिरण्यशमशेरकी छोरीको नातेदार परेकाले उनीमाथि कडा कारबाही भएन तर जनही एक सय रुपियाँ दण्ड जरिबाना गरी भविष्यमा यस्तो कामकाज नगर्नू भनी चेतावनी दिएर सबैलाई मुक्त गरियो।<ref>{{Cite web |title=पुस्तक सम्हाल्न लालमोहर |url=https://gorkhapatraonline.com/news/44198 |access-date=2026-05-26 |website=GorakhaPatra}}</ref> ===२००७ सालको क्रान्ति=== २००७ असोजमा [[इन्द्रजात्रा]]को दिन शक्तिशाली बम पड्काएर प्रधानमन्त्रीसहित रोलवाला राणाहरूलाई एकै चिहान वनाउने योजनाको अन्तिम हुँदै गर्दा पक्राउ परेका मिसन टोलीका एक सदस्यले सूचना चुहाई दिए।<ref>{{Cite web |last=नेपाल |first=जगत |date=२०८२, साउन ३१ |title=ठोरीलाई क्रान्तिकारी पदमार्ग किन नबनाउने |url=https://khabarmukam.com/news/2025/08/16/35969 |access-date= |website=KhabarMukam |language=नेपाल}}</ref> खानतलासीमा तोरणशमशेरबाट “वायरलेस सेट”, प्रतापविक्रमबाट “स्टेनगन” हरू बरामद भयो । २००७ असोज ८ राती कर्णेल तोरण शमशेर, कर्णेल प्रतापविक्रम शाह, [[महेन्द्र विक्रम शाह|महेन्द्रविक्रम शाह]] र नेपाली सेनाका अरूलाई पनि पक्राउ गरियो । साथै नोदविक्रम; मोहनविक्रम; अम्बरबहादुर; राजदासहरू समेत पक्राउ परे।<ref name="पुरुषोत्तम">{{cite book|last=शम्शेर ज ब राणा|first=पुरुषोत्तम|author-link=पुरुषोत्तम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|year=२०४७|title=श्री ३ हरुको तथ्य वृत्तान्त|publisher=|url=https://archive.org/details/gzof-shree-3-haruko-tathya-vrittanta-by-purushottam-sha/page/284/mode/2up|isbn=|pages=283}}</ref> [[पक्राउ]] परेका व्यक्तिहरू सबैलाई सिहदरबार भित्री गारतमा र बाहिरी गारतमा नेल हतकडीसमेत लगाई वन्दी बनाई राखे । श्री ३ र अरूहरूको हत्या गर्ने षड्यन्त्रमा लागेको, नेपाली सेनालाई भड्काउने प्रयत्न गरेको आदि कतिपय अभियोग मूलतः [[गणेशमान सिंह]], सुन्दरराज, दिलमान सिंह थापा, कुलमान लामा र तोरण शमशेरसमेतलाई लगाइएको थियो । त्यसैले उनीहरूलाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाउने तयारीमा [[हरि शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हरिशमशेर]]को नेतृत्वमा विशेष अदालत लागिरहेको थियो ।<ref>{{Cite web |last=बस्नेत |first=पुरुषोत्तम |date=३० वैशाख २०७९ |title=लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा ऐतिहासिक योगदान |url=https://gorkhapatraonline.com/news/12488 |access-date= |website=गोरखापत्र}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.martinchautari.org.np/blogs/a-failed-enterprise-to-kill-rana-rulers|title=राणा शासकहरूलाई मार्ने एक असफल उद्योग|last=पराजुली|first=लोकरञ्‍जन|date=2025-12-12|work=मार्टिन चौतारी}}</ref> सिंहसहितका राजबन्दीमाथिको मृत्युदण्डमाथि लालमोहर लगाउन प्रधानमन्त्रीले चर्को दबाब हालेका भए पनि [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]ले आलटाल गरिरहेका थिए । कार्तिक २१ मा राजा त्रिभुवन भारतीय दुतावासम शरण लिएपछि मृत्युदण्ड टर्‍यो । == राजनीति प्रवेश == वि.स. २००३ साल कार्तिक १५ गते अखिल भारतीय नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसको अधिवेशन भयो । त्यसको संयोजक हुनुहुन्थ्यो वि.पी. कोईराला । वि.स. २००९ साल श्रावण १ मा नेपाल प्रजातन्त्र कांग्रेसको महाधिवेशबाट महेन्द्र विक्रम शाह सभापति हुनु भयो । दुबै पार्टी एकिरण पश्चात [[नेपाली कांग्रेस]] गठन भयो ।  वि.स. २००६ चैत्र २७ गते कलकत्तामा (पहिलो महाधिवेशन) भयो । महाधिवेशनबाट [[मातृकाप्रसाद कोइराला|मातृका प्रसाद कोईराला]] सभापति र महेन्द्र विक्रम शाह महामन्त्री हुनुभयो । वि.स. २००९ जेष्ठमा जनकपुरमा दोस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|वि.पी. कोईराला]] सभापति र धनमान सिंह परियार र राजेश्वरी प्रसाद उपाध्याय हुनु भयो । त्यस्तै बीरगंजमा वि.स. २०१२ माघमा तेस्रो महाधिवेशन भयो । महाधिवेशनबाट [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शम्सेर]] सभापति हुनु भयो भने [[विश्वबन्धु थापा]] र [[तुलसी गिरी]] महामन्त्री बन्नु भयो । ==भारतको लागि नेपाली राजदुत== {{main|भारतको लागि नेपाली राजदुत}} शाहको भारतीय प्रधानमन्त्री नेहरुलगायत राजनीतिक नेतासँग निकट सम्बन्ध थियो। भारतमा राणाहरू मात्र राजदूत हुने परम्परा तोड्न उनलाई राजदूत बनाइएको थियो। २०१२ सालमा भारतबाट महेन्द्रविक्रम शाहलाई फिर्ता बोलाउनुको पछाडि भारतले दिँदै आएको बाणिज्यको कोटासम्बन्धी विवादले काम गरेको थियो । तर, तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]सँग निकट मानिने शाहलाई उनी पदबाट हटेपछि त्यही कारणले फिर्ता बोलाएको भनिन्छ ।<ref>[http://pahilonews.com/news-post/%E0%A5%AE%E0%A5%A8-%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A5%A7-%E0%A4%B8%E0%A4%AF-%E0%A5%AC%E0%A5%AD-%E0%A4%B0/ ८२ वर्षमा नेपालका १ सय ८७ राजदूत, यस्तो छ नालीबेली]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == वैवाहिक जीवन == जीवनसाथी: माया देवी शाह<ref name=":0">{{Cite web |title=Engaging Saga of A Pioneering Woman |url=https://risingnepaldaily.com/news/24082 |access-date=2026-05-08 |website=GorakhaPatra}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:भारतको लागि नेपाली राजदुत]] {{stub}} kcw5pnsbxlshnhe4vg33dvrg03w56uo 0 47399 1393487 1365604 2026-10-31T07:34:30Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393487 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = महावीर सम्शेर राणा |image = |image_size = |caption = |nickname = |office2 = गृहमन्त्री, नेपाल |monarch2 = [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|त्रिभुवन]] |term_start2 = २०१० असार २ |term_end2 = २०१० फागुन ७ |predecessor2 = [[सूर्यप्रसाद उपाध्याय]] |successor2 = [[टङ्कप्रसाद आचार्य]] |birth_name = |birth_date = सन् २०११ |birth_place = टंगाल दरबार |death_date = 31st May 1987<ref>{{Cite news|url=https://www.royalark.net/Nepal/lamb7.htm|title=Kaski and Lamajung|last=Buyers|first=Christopher |date=|work=|publisher=Royal Ark}}</ref> |death_place = कलकत्ता |residence = |alma_mater = |years_active = |occupation = राजनीति<br> व्यवसाय |known_for = |nationality = [[नेपाली]] |religion = |spouse = |relatives = |awards = |website = }} [[मेजर जनरल]] '''महावीर सम्शेर ज.ब.रा.''' नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]को २००८ मंसीर १ गतेको मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक मन्त्री भएका थिए। यिनी राणा प्रधानमन्त्री [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम सम्शेर]]का सन्तान हुन्। ==पारिवारिक पृष्ठभुमि == महावीर शमशेर [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीमशमशेर]]का नाति तथा प्रकाशशमशेरका छोरा थिए। चन्द्र शमशेरले बनाएको [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|ए बि सि रोलक्रम]]मा, उनी [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|सि क्लासका]] राणामा पर्दथे। बि.सं. १९९० मा जुद्धशमशेरले सि-क्लासका राणालाई निष्कासन गर्दा प्रकाश समशेर र उनका सन्तानहरू त्यसमा परे। उनको सर्वस्वहरण भयो।<ref>[https://www.facebook.com/118885648986492/posts/984458489095866/?app=fbl सुनिल उलाक] </ref> त्यसकारण महावीर शमशेर राणाविरोधी आन्दोलनमा लागे। == राजनीति== श्री ३ हुने रोलक्रमबाट हटेपछि महावीर शमशेर राणाविरोधी अभियानमा सहभागी भए। राणा परिवारबाटै [[राणा शासन]] अन्त्यको लागि लागिपर्नेमा [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शमशेर]], [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]] लागयत उनको नाम आउँछ। उनीहरूले [[नेपाली कांग्रेस]]को आन्दोलनलाई आर्थिक सहयोग गरे। २००७ फागुन ७ मा नेपालमा प्रजातन्त्रको घोषणा भयो। त्यसपछि मोहनशमशेरको नेतृत्वमा [[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिमण्डल|राणा-कांग्रेस संयुक्त सरकार]] बन्यो। २००८ असोजमा यो सरकार विघटन भयो। त्यसपछि बनेको [[मातृकाप्रसाद कोइराला]] नेतृत्वको सरकारमा उनी योजना बिकास, बन, खानी तथा विद्युत मन्त्री भएका थिए।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2171 २००८ मंसिर ११ को राजपत्र]</ref> २००९ श्रावण ३१ मा राजा त्रिभुवनले गठन गरेको [[नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू#२००९ साल श्रावण ३० गते गठन भएका परामर्शदात्रीहरू|परामर्शदाता समिति]]मा महावीर शमशेरलाई गृह र योजना तथा विकास बिभागको (मन्त्रालयको) जिम्मेवारी दिइएको थियो। <ref>{{Cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1990|title=श्री ५ महाराजाधिराजका सेक्रेटरीयट नारायणहीटी दरवार काठमाडौंको परामर्शदाताहरुको काम कर्तव्य|last=नारायण|first=गोविन्द|author-link=गोविन्द नारायण|date=२००९ भाद्र १०|work=नेपाल गजेट|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108031412/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1990|archive-date=2022-01-08|access-date=2022-01-08}}</ref> २०१० असार २ मा बनेको मन्त्रीपरिषदमा पनि उनी मन्त्री नियुक्त भएका थिए।<ref>{{Cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=437|title=शाही घोषणा|last=शमशेर|first=तिलक|date=२०१० असार ४|work=नेपाल राजपत्र|publisher=[[मुद्रण विभाग (नेपाल)]]}}</ref> नेपाल र भारत सरकारबीच १२ वैशाख २०११ (२५ अप्रिल १९५४) मा कोशी सम्झौता भएको थियो। नेपालका तर्फबाट महावीर शमशेर जबरा र भारतका तर्फबाट [[गुलजरीलाल नन्दा|गुल्जारीलाल नन्दा]]ले हस्ताक्षर गरेका थिए।<ref>{{Cite web |title=Koshi Agreement between India and Nepal |url=https://www.indianembassy.org.np/water-resources/agreement_on_the_Kosi_project_bet_nepal_india_kathmandu_april25_1954.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180902040356/https://www.indianembassy.org.np/water-resources/agreement_on_the_Kosi_project_bet_nepal_india_kathmandu_april25_1954.pdf |archive-date=2 September 2018 |access-date=2018-05-29 |website=Indian Embassy, Nepal |language=en-US }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180902040356/https://www.indianembassy.org.np/water-resources/agreement_on_the_Kosi_project_bet_nepal_india_kathmandu_april25_1954.pdf |date=2018-09-02 }}</ref> ==व्यवसाय == महावीर शमशेर नेपालमा हवाइजहाज सेवाको सुरुवात गर्ने व्यक्ति हुन्। हिमालयन एभिएसनको नाममा नेपालमा पहिलो पटक डिसी ३ हवाईजहाज उडेको थियो। नेपालको राजनीति त्यागेर उनी कलकत्तामा व्यवसाय गर्न थाले। [[कोलकाता|कलकत्ता]]मा टाइगर सिनेमा, डलहौजी प्रोपर्टिज, हुँमायुँ प्रोपर्टिज, हिमालयन एभिएसन, कलकत्ता क्लब, क्लब थ्री हन्ड्रेड जस्ता कम्पनीका उनी मालिक थिए। == वैवाहिक जीवन == ==मृत्यु== उनको मृत्यु मृगौला फेल भएको कारणले भयो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:नेपालका गृह मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:भीमशमशेर खलक]] {{stub}} h3vftupp0oixpy9bsa6ukotd7bl4q3g 0 47419 1393469 1358342 2026-10-31T05:59:25Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393469 wikitext text/x-wiki {{infobox royalty | name = श्री साहेबज्यु पुरेन्द्रविक्रम शाह | title = | full name = श्री साहेबज्यु पुरेन्द्रविक्रम शाह | house = [[शाह वंश]] | type = वंश | father = ''जनरल साहेबज्यु'' झरेन्द्र विक्रम शाह | mother = ''साहेबज्यु रानी'' नयन राज्य लक्ष्मी | spouse = ''साहेबज्यु रानी'' लिला राज्यलक्ष्मी | issue = रिद्धि राज्य लक्ष्मी शाह <br />माधुरी राज्य लक्ष्मी शाह <br />तारिणी विक्रम शाह | birth_date = {{Birth date|1900|01|20|df=y}}{{citation needed|date=December 2021}} | birth_place = [[हनुमानढोका]], [[बसन्तपुर]] | death_date = {{death date and age|1976|5|1|1900|df=yes}}{{citation needed|date=December 2021}} | death_place = छप्कैया दरबार, वीरगञ्ज | religion = [[हिन्दु]] }} {{Infobox officeholder |office1 = शाही सल्लाहकार परिषद |term_start1 = 1955 |term_end1 = 1956 |monarch1 =[[राजा महेन्द्र]] |office2 = रक्षामन्त्री |prime_minister2 = [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के आइ सिंह]] |term_start2 = 1956 |term_end2 = 1958 |monarch2 =[[राजा महेन्द्र]] |office3 = परराष्ट्र मन्त्री, नेपाल |term_start3 = |term_end3 = |monarch3 =[[राजा महेन्द्र]] |prime_minister3 = [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्णशमशेर]] |predecessor3 = [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]] |successor3 = [[बिपी कोइराला]] }} '''श्री साहेबज्यु पुरेन्द्रविक्रम शाह''' नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। उनी [[त्रैलोक्य वीरविक्रम शाह|त्रैलोक्य विक्रम शाह]]का नाति तथा [[झरेन्द्र विक्रम शाह]]का छोरा थिए ।<ref>{{Cite web |title=Nepal8 |url=https://www.royalark.net/Nepal/nepal8.htm |access-date=2026-05-23 |website=www.royalark.net}}</ref> उनी [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]द्वारा २०१२ साल वैशाख १ गते गठीत शाही सल्लाहकार सभाको रोयल एडभाइजर थिए भने [[गुञ्जमान सिंह|गुन्जमान सिंह]] प्रीन्सिपल रोयल एडभाइजर थिए । <ref>२०१२ साल वैशाख २ गतेको गो.प.बाट</ref> यिनी [[टङ्कप्रसाद आचार्य|टंङ्कप्रसाद आचार्यको]] मन्त्रीमण्डलमा रक्षा मन्त्री मन्त्री, [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के.आई. सिंह]]को मन्त्रीमण्डलमा रक्षा मन्त्री<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=शाही घोषणा |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1104 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119045037/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1104 |archive-date=2019-01-19 |access-date=2021-01-01 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref>, [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुर्वणसम्शेर ज.ब.रा]]को मन्त्रीमण्डलमा रक्षा तथा परराष्ट्र<ref>{{Cite report|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=706|title=शूवर्ण शम्सेर जवरा समितिको मन्त्रिहरुको कार्य विभाजन|date=२०१५ जेठ २|publisher=नेपाल गजेट|language=नेपाली}}</ref> भएका थिए। == सम्मान == ;राष्ट्रिय सम्मान * [[त्रिशक्ति पट्ट]], पहिलो श्रेणी<ref>[http://Rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=4390 नेपाल गजेट भाग ४ काठमाडौँ, श्रावण १६ गते २०१६ साल रक्षा मन्त्रालयको सूचना]</ref> * [[गोरखा दक्षिण बाहु]], पहिलो श्रेणी * राजा त्रिभुवन राज्याभिषेक पदक * राजा त्रिभुवन गद्दी आरोहण रजत जयन्ती पदक * राजा महेन्द्र राज्याभिषेक पदक * राजा वीरेन्द्र राज्याभिषेक पदक ;विदेशी सम्मान * Knight Grand Cross of The Most Distinguished Order of St Michael and St George [GCMG] (1961).<ref>{{Cite web|url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Honours/OrderofStMichaelandStGeorge.aspx|title=Royal Gov UK}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका रक्षा मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९०० मा जन्म]] {{stub}} 0npjyoe5lnyigvpc0qaktdseqo0vjyz 0 47422 1393370 1369608 2026-10-31T00:38:14Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393370 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | name = किरण शमशेर जङ्ग बहादुर राणा | image = | order = [[नेपाली सेनाको प्रधान सेनापति|प्रधान सेनापति]] | office = | term_start = वि.सं. २००८ मङ्सिर १८<ref>{{Cite web |last=रक्षा मन्त्रालय |first=सेक्रेटरी |title=श्री ५ बाट रोल प्रमोशन सम्बन्धी सूचना |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2190 |access-date=2026-08-14 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> | term_end = वि.सं. २०१३ जेष्ठ ७ | predecessor = [[बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणा|बबर शम्शेर राणा]] | successor = [[तोरण शमशेर जङ्गबहादुर राणा|तोरण शम्शेर राणा]] | birth_date = सन् १९१६ | birth_place = | death_date = सन् १९८३ | death_place = |allegiance = {{flag|नेपाल}} |battles =[[दोस्रो विश्व युद्ध]] }} '''किरण सम्शेर ज.ब.रा.''' (१९१६-१९८३) नेपालका पूर्व प्रधान सेनापति हुन्। यिनले २००८ देखि २०१२ सम्म प्रधान सेनापतिको रूपमा काम गरेका थिए। यिनी [[टङ्कप्रसाद आचार्य]]को मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक मन्त्री भएका थिए। यिनी १९७४ देखि १९७८ सम्म [[बेलायतको लागि नेपाली राजदुत|संयुक्त अधिराज्यका लागि नेपाली राजदुत]] भएर पनि सेवा गरेका थिए ।<ref>{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=6472 |title=नेपाल राजपत्र |access-date=2020-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117121219/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=6472 |archive-date=2020-01-17}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सेनाका प्रधान सेनापतिहरू]] [[श्रेणी :त्रिशक्ति पट्ट]] [[श्रेणी:बेलायतको लागि नेपाली राजदुत]] [[श्रेणी:फिल्ड मार्सलहरू]] [[श्रेणी:नेपालका फिल्ड मार्सलहरू]] {{stub}} [[श्रेणी:जुद्ध खलक]] [[श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीका सन्तानहरू]] 0du2qwjwy42mmjjn0yfl1qrml5wqksp 0 47441 1393464 1270806 2026-10-31T05:41:07Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393464 wikitext text/x-wiki '''पद्यनरसिंह राणा''' नेपालका पूर्वमन्त्री हुन्। यिनी [[संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टी]]का अध्यक्ष [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के आई सिंह]]को मन्त्रीमण्डलमा पहिलोपटक मन्त्री भएका थिए।<ref>{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1104 |title=श्रावन ११ २०१४ सालको राजपत्र |access-date=2018-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119045037/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1104 |archive-date=2019-01-19}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नरसिंह खलक]] {{stub}} fl40epnwvpdfhacgf08t2b62xftgvmu 0 47533 1393354 1392714 2026-10-30T22:10:19Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393354 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{Infobox election | election_name = आम निर्वाचन २०१५ | country = Nepal | type = संसदीय | ongoing = no | previous_election = | previous_year = | next_election = आम निर्वाचन २०४८ | next_year = २०४८ | election_date = वि.सं. २०१५ साल फागुन ७ (सन् १९५९ फेब्रुअरी १८) देखि वि.सं. २०१५ साल चैत्र २१ (सन् १९५९ अप्रिल ३)<ref name="election1">{{Cite book |last=Joshi |first=Bhuwan Lal |url=https://books.google.com.np/books?id=MX22o4PJ3Q0C&pg=PA210&lpg=PA210&dq=1959+election+nepal&source=bl&ots=089oNcRuM6&sig=ACfU3U0w0d0DBTyRyJKSBdDBJi-eaWwMpw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjmn5XvrIjqAhWU7XMBHevODXUQ6AEwEnoECAkQAQ#v=onepage&q=1959%2520general%2520election&f=false |title=Democratic Innovations in Nepal: A Case Study of Political Acculturation |last2=Rose |first2=Leo E. |date=1966 |publisher=University of California Press |language=en}}</ref> | seats_for_election = [[प्रतिनिधि सभा]]को १०९ वटै सिट<br/> बहुमतको लागि ५५ सिट आवश्यक | registered = ४२,४६,३६८<ref name="election3">{{पुस्तक स्रोत |अन्तिम=देवकोटा |प्रथम=ग्रीष्म बहादुर |युआरएल=http://www.madanpuraskar.org/search/monographsview.php?showdetail=&ID=8612 |शीर्षक=नेपालको राजनितीक दर्पण २ |मिति=१९७६ |प्रकाशक=भट्टराई बन्धु प्रकाशन |भाषा=नेपाली |पृष्ठ=१११}}</ref> | turnout = १७,९१,३८१ (४२.१८%) <!-- काङ्ग्रेस --> | image1 = [[File:BP Koirala.jpg|150x150px]] | leader1 = [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिपी कोइराला]] | party1 = नेपाली काङ्ग्रेस | alliance1 = | leaders_seat1 = निर्वाचन क्षेत्र नं. ३२ (''विजयी'')<ref name="one">{{वेब स्रोत |date=२०१७-१२-०१ |शीर्षक=केवल एक पार्टी प्रमुखले जितेका थिए पहिलो आमनिर्वाचन |युआरएल=https://deshsanchar.com/2017/12/01/358/ |पहुँचमिति=२०२०-०६-१७ |वेबसाइट=देशसञ्चार |भाषा=नेपाली}}</ref> | seats1 = ७४ | seat_change1 = | popular_vote1 = ६,६६,८९८ | percentage1 = ३७.२%<ref name="election">{{Cite book |last=Parajulee, Ramjee P., 1955- |url=https://www.worldcat.org/oclc/41951317 |title=The democratic transition in Nepal |date=2000 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=0-8476-9577-8 |location=Lanham |pages=46 |oclc=41951317}}</ref> | swing1 = <!-- गोर्खा परिषद --> | image2 = [[File:Rastriya Janamukti Election Symbol.png|150x150px]] | leader2 = [[रणधीर सुब्बा]] | leaders_seat2 = निर्वाचन क्षेत्र नं. २६ (''हार'')<ref name="election2">{{वेब स्रोत |अन्तिम=काफ्ले |प्रथम=चन्द्र |शीर्षक=४५ दिन लगाएर गरिएको २०१५ सालको चुनाव |युआरएल=https://www.setopati.com/politics/103408/ |पहुँचमिति=२०२०-०६-१७ |वेबसाइट=सेतोपाटी |भाषा=नेपाली}}</ref> | party2 = नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद | alliance2 = | seats2 = १९ | seat_change2 = | popular_vote2 = ३,०५,११८ | percentage2 = १७.१% | swing2 = <!-- Map --> | map = [[File:Pratinidhi Sabha, Nepal, 1959.svg|frameless|upright=1.35]] <!-- Prime Minister --> | title = [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] | before_election = [[सुवर्ण शमशेर राणा]] | before_party = नेपाली काङ्ग्रेस | after_election = [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिपी कोइराला]] | after_party = नेपाली काङ्ग्रेस }} '''आम निर्वाचन २०१५''' [[नेपालको सङ्घीय संसद|नेपालको संसद्]]को तल्लो सदन [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को लागि १०९ प्रतिनिधिहरूलाई निर्वाचित गर्नको लागि वि.सं. २०१५ साल फागुन ७ देखि वि.सं. २०१५ साल चैत्र २१ सम्म (४५ दिन) गरिएको नेपालको पहिलो प्रजातान्त्रिक निर्वाचन थियो।<ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p629 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref> वि.सं. २०१५ फागुन १ गते लागू गरिएको [[नेपाल अधिराज्यको संविधान २०१५]] बमोजिम यो निर्वाचन सम्पन्न गरिएको थियो।<ref>Nohlen et al., p624</ref> प्रतिनिधि सभाको लागि तय गरिएको १०९ वटा सिटको लागि जम्मा ७८६ जना उम्मेदवारहरूले उम्मेदवारी दिएका थिए। देशको कूल जनसङ्ख्या ८५ लाख ५० हजारमध्ये ४२ लाख ४६ हजार ३६८ जना मतदान गर्नको लागि योग्य रहेका थिए।<ref>{{cite web |url=https://www.epw.in/system/files/pdf/1959_11/14/first_general_elections_in_nepal_ii.pdf |title=First general election of Nepal 1959 |author=Rama Devi Pant |publisher=The economic weekly |date=1959-04-04 |access-date=2020-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200621085620/https://www.epw.in/system/files/pdf/1959_11/14/first_general_elections_in_nepal_ii.pdf |archive-date=2020-06-21 }}</ref> देशभर विभिन्न चरणमा सम्पन्न गरिएको यस निर्वाचानमा जम्मा ४२.१८% मतदान भएको थियो।<ref name="election"/><ref name="election3"/> यस निर्वाचनमा मतदान गर्न पाउने नागरिकहरूको न्यूनतम उमेर २१ वर्ष कायम गरिएको थियो। <ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=यस्तो थियो २०१५ सालमा आमचुनावको रौनक|युआरएल=http://annapurnapost.com/news/69490|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अन्नपूर्ण पोस्ट|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२६ मे २०२१}}</ref> १०९ मध्ये ७४ सिट जितेर [[नेपाली काङ्ग्रेस]] सबैभन्दा ठूलो राजनीतिक दल बनेको थियो। नेपाली काङ्ग्रेसले उक्त निर्वाचनमा जम्मा मतदानको ३८% मत प्राप्त गरेको थियो।<ref>Nohlen et al., p654</ref> चुनाव जितेपछि काङ्ग्रेसका सभापति तथा संसदीय दलको नेता [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिपी कोइराला]] देशको पहिलो प्रजातान्त्रिक निर्वाचित र [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|२२औँ प्रधानमन्त्री]] बन्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web |url=http://constitutionnet.org/sites/default/files/Timeline.pdf |title=Timeline |publisher=constitutionnet.org |access-date=2020-06-17}}</ref> ==पृष्ठभूमि== राजतन्त्रको विरोध तथा आम निर्वाचनको मिति तय गर्नको लागि [[नेपालका राजाहरूको सूची|राजा]]माथि दवाव सिर्जना गर्न वि.सं. २०१४ साल [[साउन]] १४ गते [[काठमाडौँ]]मा [[नेपाली काङ्ग्रेस]], [[नेपाली राष्ट्रिय काङ्ग्रेस]] र [[नेपाल प्रजा परिषद् (मिश्र)]] सम्मिलित प्रजातान्त्रिक मोर्चाको गठन गरिएको थियो।<ref name="चुनाव">{{cite web|last1=रिसाल|first1=भैरव|title=राजा झुक्किंदा भयो चुनाव|url=http://nepalihimal.com/article/15712|website=नेपाली हिमाल|accessdate=१९ जुन २०२०|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225215801/http://nepalihimal.com/article/15712|archive-date=2020-02-25}}</ref> राजनीतिक संक्रमणकाल झेल्दै आएको र जनताद्वारा निर्वाचित सरकार नभई राजाको प्रत्यक्ष शासन रहेको सो समयमा नेपाली काङ्ग्रेसको मुखपत्र 'नेपाल पुकार' मा वि.सं. २०१४ साउनमा राजा विरुद्ध एउटा स्तम्भ छापिएको थियो जसको प्रतिक्रियामा तत्कालिन राजा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र वीर विक्रम शाह]]ले आम निर्वाचन तत्कालै हुन नसक्ने भनि आदेश जारी गरेका थिए, जसको फलस्वरुप देशव्यापी विरोध प्रदर्शन भएको थियो।<ref name="BP">{{cite web|last1=रिमाल|first1=अरविन्द|title=बीपीविरुद्ध त्यो मल्ल युद्ध|url=http://annapurnapost.com/news/92924|website=अन्नपूर्ण पोस्ट|accessdate=१९ जुन २०२०}}</ref> नेपालमा आगामी ६ महिनाभित्र आम निर्वाचन गराउन माग गरिरहेको प्रजातान्त्रिक मोर्चाले वि.सं. २०१४ असोज २१ गते [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगञ्ज]]मा भेला आयोजना गरेको थियो।<ref name="चुनाव"/> सोही भेलाबाट मोर्चाले प्रथम आम निर्वाचनको मिति तोकाउन वि.सं. २०१४ [[मङ्सिर]] २२ बाट काठमाडौँमा 'भद्र अवज्ञा आन्दोलन' थाल्ने निर्णय गरेको थियो। प्रजातान्त्रिक मोर्चाले यहि विषयलाई समेटेर आफ्नो एकमात्र मागलाई 'भद्र अवज्ञा आन्दोलन' सुरु हुनुभन्दा अगावै वि.सं. २०१४ मङ्सिर २० गते राजदरबारलाई ६ महिना भित्र निर्वाचन सम्पन्न गर्ने विषयक पत्र पठाएको थियो। पत्रप्राप्त भएको भोलिपल्ट अर्थात् वि.सं. २०१४ मङ्सिर २१ गते राजा महेन्द्रले प्रजातान्त्रिक मोर्चाका शीर्षस्थ नेताहरू [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिपी कोइराला]], [[डिल्लीरमण रेग्मी]] र [[भद्रकाली मिश्र]]लाई आमन्त्रित गरेका थिए। लगभग २ घण्टा ३० मिनेट चलेको उक्त छलफलपछि राजाले 'आफुँ निर्वाचनको लागि सकारात्मक रहेको र सबैको सहयोग प्राप्त भए छिट्टै निर्वाचन गर्ने' आश्वासन व्यक्त गरेका थिए।<ref>देवकोटा ग्रीष्म बहादुर, नेपालको राजनीतिक दर्पण भाग-२ पृ.५६९–५७०</ref> मोर्चाले तय मिति अनुसार वि.सं. २०१४ [[मङ्सिर]] २२ बाट 'भद्र अवज्ञा आन्दोलन' थालेको थियो। सो आन्दोलनबाट मोर्चाले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]]लाई टाढा राखेता पनि नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले सो आन्दोलनलाई समर्थन गर्दै राजाबाट राजनीतिक सम्मेलन बोलाउनुपर्ने माग राख्दै आन्दोलनलाई सही दिशामा डोर्‍याएको थियो।<ref>{{cite book|last1=केसी|first1=सुरेन्द्र|title=नेपालमा कम्युनिष्ट आन्दोलनको इतिहास|date=वि.सं. २०५६|publisher=विद्यार्थी पुस्तक भण्डार|location=काठमाडौँ|page=११३|edition=पहिलो|url=http://www.madanpuraskar.org/search/monographsview.php?showdetail=&ID=16324|accessdate=१९ जुन २०२०}}</ref> २०१४ साल कात्तिक २९ गते [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|कुँवर इन्द्रजित सिंह]]को नेतृत्वको सरकार विघटन भएपछि राजा महेन्द्रलाई निर्वाचनका लागि चौतर्फी दबाब आएको थियो।<ref>नेपाल परिचय प्रकाशक सूचना विभाग २०७४ बैशाख</ref> भद्र अवज्ञा आन्दोलनले देशभर चर्को रूप लिएपछि<ref>{{cite web|last1=भण्डारी|first1=हरिबोल|title=जागरण अभियानले जागेको कांग्रेस|url=https://kathmandupress.com/opinion/nepali-congress-by-haribol-bhandari|website=काठमाडौँ प्रेस|accessdate=१९ जुन २०२०|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622065849/https://kathmandupress.com/opinion/nepali-congress-by-haribol-bhandari|archive-date=2020-06-22}}</ref> अन्तत: राजा महेन्द्रले वि.सं. २०१४ [[पुस|पौष]] १ गते [[रेडियो नेपाल]]बाट शाही घोषणा प्रसारण गरेर आम निर्वाचन वि.सं. २०१५ फागुन ७ देखि हुने तय गरेका थिए।<ref>{{cite web|last1=बस्नेत|first1=पुरुषोत्तम|title=तान्त्रिकको साइतमा संसद्को शपथ|url=https://old.gorkhapatraonline.com/news/26747|website=गोरखापत्र दैनिक|accessdate=१९ जुन २०२०}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|title=स्थानीय चुनावको यो १२औं प्रतिवद्धता, महेन्द्रीय शैलीकै गन्जागोल|url=https://hamrakura.com/news-details/20821/design/|website=हाम्रा कुरा|accessdate=१९ जुन २०२०}}</ref><ref>{{cite web|last1=अधिकारी|first1=बालकृष्ण|title=कांग्रेसको संघर्षमय इतिहास|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/others/126586-1501303440.html|website=नागरिक न्युज|accessdate=१९ जुन २०२०}}</ref> ==निर्वाचन क्षेत्र== वर्तमान समयको जस्तो जिल्लागत संरचना नभएकोले स्थान विशेष वा स्थानभन्दा पूर्व, पश्चिम, उत्तर र दक्षिण गरेर निर्वाचन क्षेत्र छुट्याइएको थियो। वि.सं. २०१५ मा [[हिमाली प्रदेश (नेपाल)|हिमाल]] र [[पहाडी प्रदेश (नेपाल)|पहाड]] क्षेत्रमा २३ प्रशासकीय एकाई थियो भने [[तराई]] क्षेत्रमा १२ तहसिल भनिने प्रशासनिक एकाई रहेको थियो। एउटा निर्वाचन क्षेत्रमा न्यूनतम २३ हजार जनसङ्ख्या हुनैपर्ने र ५२ हजारभन्दा बढी जनसङ्ख्या हुन नहुने गरी जनसङ्ख्याको आधारमा १०९ वटा निर्वाचन क्षेत्र बनाइएको थियो।<ref>{{cite web|last1=पोखरेल|first1=विश्वमणि|title=जनताको नजरमा राजनीतिक दल|url=https://shukrabar.nagariknetwork.com/news/3345|website=शुक्रबार नागरिक न्युज|accessdate=२० जुन २०२०|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622081648/https://shukrabar.nagariknetwork.com/news/3345|archive-date=2020-06-22}}</ref> आम निर्वाचन २०१५ लाई सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्न [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]का प्रधान निर्वाचन आयुक्त [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शमसेर राणा]]लाई जिम्मेवारी दिइएको थियो।<ref>{{cite web|title=पूर्व प्रमुख निर्वाचन आयुक्तहरू|url=http://www.election.gov.np/election/np/former-election-commissioners.html|website=निर्वाचन आयोग नेपाल|accessdate=२० जुन २०२०}}</ref><ref>{{cite web|title=निर्वाचन आयोग आजबाट नेतृत्वविहीन हुँदै, डा.अयोधीप्रसाद पदावधि सकिएर बिदा हुँदै|url=https://www.inaruwaonline.com/65990/|website=इनरुवा अनलाइन|accessdate=२० जुन २०२०|archive-url=https://web.archive.org/web/20200623094258/https://www.inaruwaonline.com/65990/|archive-date=2020-06-23}}</ref> ==आयोजना== ===निर्वाचन खर्च=== [[नेपाली काङ्ग्रेस]]ले आफ्नो शीर्षस्थानका नेताहरू बाहेकका उम्मेदवारहरूलाई जनही ५ हजार चुनाव खर्च दिएको थियो; त्यस्तै [[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|गोर्खा परिषद्]]ले आफ्नो उम्मेदवारलाई चुनावमा प्रतिस्पर्धा गर्नको निमित्त जनही १० हजार रुपैया दिएको थियो। [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]]ले भने [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]]को तीन वटा निर्वाचन क्षेत्रबाट आफ्नो प्रत्यासी उम्मेदवारहरूलाई चुनाव लड्नको लागि जम्मा १२०० रुपैयाँ दिएको थियो<ref name="election2"/> जसमा सोही पार्टीका दुई जना उम्मेदवारहरू शेख फर्मान र हरदयाल महतो विजयी भएका थिए।<ref name="राजपत्र">{{cite |url= http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=3603 |title= नेपालको जननिर्वाचित पहिलो प्रतिनिधि सभाका सदस्यहरू |date= बैशाख २८ गते २०१६ साल |access-date= २० जुन २०२० |publisher= श्री ५ को सरकार |archive-url= https://web.archive.org/web/20211123172635/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=3603 |archive-date= 2021-11-23}}</ref> निर्वाचनमा काङ्ग्रेसका लागि लाग्ने सम्पूर्ण खर्च सुवर्ण शमशेर राणाले व्यहोरेका थिए भने यस निर्वाचनमा उनले नेपाली काङ्ग्रेसलाई १० लाख रूपैयाँ नगद सहयोग गरेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=सेतोपाटी संवाददाता|शीर्षक=४५ दिन लगाएर गरिएको २०१५ सालको चुनाव|युआरएल=https://www.setopati.com/politics/103408/|कार्य=|प्रकाशक=सेतोपाटी|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२७ जनवरी २०२१}}</ref> ==राजनीतिक दल== कूल ९ वटा राजनीतिक दल र २६८ जना स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूले १०९ सिटको लागि निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गरेका थिए। [[नेपाली काङ्ग्रेस]]ले १०८ वटा निर्वाचन क्षेत्रबाट उम्मेदवार उठाएकोमा ७४ स्थानमा जित्न सफल भएको थियो। [[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|गोर्खा परिषद]]ले ८६ स्थानमा उम्मेदवारी दिएकोमा जम्मा १९ स्थानमा मात्र जीत निकाल्न सकेको थियो भने [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]]ले ४७ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्नो उम्मेदवार उतारेकोमा मात्रै ४ स्थानमा जीतको स्वाद पाएको थियो। निर्वाचन ऐन, २०१५ बमोजिम सम्पन्न गरिएको यो निर्वाचनपछि ४ वटा राजनीतिक दलले मात्रै राष्ट्रिय राजनीतिक दलको स्थान पाएका थिए। ९ वटा मध्ये ८ वटा राजनीतिक दलको अध्यक्षले निर्वाचनमा हार बेहोर्नुपरेको थियो। सो निर्वाचनमा नेपाली काङ्ग्रेसका सभापति [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिपी कोइराला]]ले निर्वाचन क्षेत्र नं. ३२ (मोरङ दक्षिण विराटनगर पश्चिम) बाट जित्न सफल भएका थिए।<ref name="election2"/> ==नतिजा== {{मुख्य|आम निर्वाचन २०१५ का निर्वाचित सांसदहरू}} १०९ मध्ये ७४ सिट जित्दै [[नेपाली काङ्ग्रेस]] नेपालको सबैभन्दा ठूलो राजनीतिक दल बनेको थियो जसमा काङ्ग्रेसले जम्मा मतदानको ३८% मत प्राप्त गरेको थियो। कुल खसेका सदर मतहरू मध्ये नेपाली काङ्ग्रेसले ६,६६,८९८, [[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद]]ले ३,०५,११८, संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टीले १,७७,४०८ र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]]ले १,२९,१४२ मत प्राप्त गरेको थियो। निर्वाचनमा एक लाख भन्दा बढी मत प्राप्त गर्ने दललाई राष्ट्रिय मान्यता प्रदान गरिएको थियो जसमा माथि दिइएका शीर्ष ४ दलहरू राष्ट्रिय दलका रूपमा रहेका थिए। <ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=काङ्ग्रेसको दुई तिहाइ र बहुमतको कीर्तिमान कसैले तोड्न सकेन|युआरएल=http://annapurnapost.com/news/86405|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अन्नपूर्ण पोस्ट|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२६ मे २०२१}}</ref> {| class=wikitable style=text-align:right !राजनीतिक दल !मत !% !सिट |- |align=left|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]||६,६६,८९८||३७.२||७४ |- |align=left|[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]]||३,०५,११८||१७.१||१९ |- |align=left|[[संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टी|संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल]]||१,७७,४०८||९.९||५ |- |align=left|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]]||१,२९,१४२||७.२||४ |- |align=left|[[प्रजातान्त्रिक महासभा]]||५९,८९६||३.३||० |- |align=left|[[नेपाल प्रजा परिषद्|नेपाल प्रजा परिषद् (मिश्र गुट)]]||५९,८२०||३.३||१ |- |align=left|[[नेपाल प्रजा परिषद्|नेपाल प्रजा परिषद (आचार्य गुट)]]||५३,०३८||२.२||२ |- |align=left|[[तराई काङ्ग्रेस]]||३६,१०७||२.१||० |- |align=left|[[नेपाली राष्ट्रिय काङ्ग्रेस]]||१२,७०७||०.७||० |- |align=left|स्वतन्त्र||२,९१,२४७||१६.७||४ |- |align=left|अवैध/अमान्य मत|| ||–||– |- |align=left|'''कूल'''||'''१७,९१,३८१'''||'''१००'''||'''१०९''' |- |colspan=4 align=left|स्रोत: निर्वाचन आयोग प्रतिवेदन<ref name="election"/><ref name="election3"/> |} ==सरकार गठन== नेपालमा सम्पन्न पहिलो निर्वाचनमा सबैभन्दा ठूलो दलको रूपमा उदाएको नेपाली काङ्ग्रेसले पार्टी सभापति [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिपी कोइराला]]लाई संसदीय दलको नेता छानेर उनलाई [[नेपालको प्रधानमन्त्री]] बनाउन दावेदारी पेश गरेको थियो। वि.सं. २०१६ जेठ १३ तदनुसार सन् १९५९ मे २७ को दिन [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाले तत्कालिन राजा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] समक्ष सपथग्रहण लिई आफ्नो कार्यभार सम्हालेका थिए। प्रतिनिधि सभाको पहिलो सभामुख [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का [[कृष्णप्रसाद भट्टराई]] र उपसभामुख [[महेन्द्रनारायण निधि|महेन्द्र नारायण निधि]] भएका थिए।<ref>{{Cite web |title=‘चक्रव्यूह’मा सभामुख, किन हुन्छ काण्डैकाण्ड ? |url=https://www.janatasamachar.com/2020/01/163292 |access-date=२०२०-०६-१८ |website=जनता समाचार |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619045210/https://www.janatasamachar.com/2020/01/163292 |archive-date=2020-06-19 }}</ref><ref>{{cite web|last1=पौडेल|first1=हरि|title=नेपाली कांग्रेसको १३ रौं महाअधिवेशन|url=https://chardisha.com/opinion/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A5%A7%E0%A5%A9-%E0%A4%B0%E0%A5%8C%E0%A4%82/|website=चार दिशा|accessdate=२० जुन २०२०|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621070833/https://chardisha.com/opinion/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A5%A7%E0%A5%A9-%E0%A4%B0%E0%A5%8C%E0%A4%82/|archive-date=2020-06-21}}</ref><ref name="संसद्">{{cite journal|last1=नेपाल|first1=सङ्घीय संसद् सचिवालय,|title=संसद दर्पण|date=वि.सं. २०७६|volume=१९|issue=१९|page=१४|url=https://hr.parliament.gov.np/uploads/attachments/qhqdqnq7odqzlaq9.pdf|accessdate=२० जुन २०२०}}</ref> प्रतिनिधि सभाको कार्यकाल वि.सं. २०१६ जेठ १३ तदनुसार सन् १९५९ मे २७ देखि वि.सं. २०१७ साल पुस १ तदनुसार सन् १९६० डिसेम्बर १५ सम्म रहेको थियो। प्रतिनिधि सभाको पहिलो बैठक वि.सं. २०१६ [[असार]] १६ गते बसेको थियो जसलाई कार्यकारी अध्यक्षको रूपमा [[गिरिप्रसाद बुढाथोकी]]ले सञ्चालन गरेका थियो। प्रतिनिधि सभाको पहिलो अधिवेशन वि.सं. २०१६ [[असार]] १६ बाट सुरु भई वि.सं. २०१६ [[असोज]] २१ सम्म चलेको थियो जस अवधिमा कूल ४७ वटा बैठकहरू सञ्चालन भएको थियो भने प्रतिनिधि सभाको दोस्रो अधिवेशन वि.सं. २०१६ [[चैत]] १८ बाट सुरु भई वि.सं. २०१७ [[भदौ]] ३१ सम्म चलेको थियो जस अवधिमा कूल ९४ वटा बैठकहरू सञ्चालन भएको थियो।<ref name="संसद्"/> <gallery mode="packed" heights="180"> BP Koirala taking oath as 22nd Prime minister of Nepal.jpg|सपथग्रहण समारोहमा [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिपी]] (बायाँ) र [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र]] (दायाँ) Krishna bhattarai.jpg|पहिलो सभामुख [[कृष्णप्रसाद भट्टराई]] </gallery> ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{नेपालमा भएका निर्वाचनहरू}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालका निर्वाचनहरू]] [[श्रेणी:नेपालमा भएका निर्वाचनहरू]] j6nua7kwomcnkpyrsokzuljx4o5sgb0 0 54622 1393377 1384493 2026-10-31T01:22:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393377 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = Kohalpur Ratna Rajmarga.jpg | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बाँके जिल्ला#Nepal Lumbini Province#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बाँके जिल्ला|बाँके]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-banke/kohalpur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = पूर्णप्रसाद आचार्य <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = सङ्गीता सुवेदी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ वैशाख २५ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 184.26<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=57&municipality=2|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 101667 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28|12|N|81|41|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८१ | blank_name = | blank_info = | website = [http://www.kohalpurmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बाँके जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[नगरपालिका]] हो।।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा '''कोहलपुर''' र [[रझेना]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू समावेश गरिउको थियो भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा [[शमसेरगञ्ज]] गाविस यसमा गाभिएको थियो। यो सहर पूर्व-पश्चिम राजमार्गमा पर्ने नेपालको सबैभन्दा छिटो विकास हुने ठाउँहरू मध्ये एक हो। यस सहरकाे छिमेकी सहर नेपालगन्ज दक्षिणमा (१६ किमी), घोराही सहर पश्चिममा दाङ जिल्ला (१३५ किमी) र नेपालगन्ज देखि थप ६ किलोमिटर दक्षिणमा भारतीय सिमाना रहेकाे छ। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १,०१,६६७ रहेको छ भने यहाँ २४,१८३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ कोहलपुर नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[रझेना]] (५) || ४०२९ || ०.७ || ५७५५.७१ |- | २ || [[रझेना]] (४) || १४७५२ || १६.३८ || ९००.६१ |- | ३ || [[रझेना]] (१-२) || ७३२२ || ६.९२ || १०५८.०९ |- | ४ || [[रझेना]] (३,९) || ३६३२ || ४.५९ || ७९१.२९ |- | ५ || [[रझेना]] (८) || ६६४७ || १.५८ || ४२०६.९६ |- | ६ || [[रझेना]] (६-७) || ५७३१ || ३.१५ || १८१९.३७ |- | ७ || [[कोहलपुर]] (६-७) || २८११ || ८.५८ || ३२७.६२ |- | ८ || [[कोहलपुर]] (८) || ५२०६ || १०.२६ || ५०७.४१ |- | ९ || [[कोहलपुर]] (९) || ३८१५ || २.८ || १३६२.५० |- | १० || [[कोहलपुर]] (१-२) || ८७३४ || १३.२४ || ६५९.६७ |- | ११ || [[कोहलपुर]] (३) || १३७४८ || ३.४५ || ३९८४.९३ |- | १२ || [[कोहलपुर]] (४) || ९२४९ || ६.५ || १४२२.९२ |- | १३ || [[कोहलपुर]] (५) || ५३९८ || ९१.२१ || ५९.१८ |- | १४ || [[शमसेरगञ्ज]] (७–९) || ५५६९ || ६.११ || ९११.४६ |- | १५ || [[शमसेरगञ्ज]] (१–६) || ५०२४ || ८.७९ || ५७१.५६ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१,०१,६६७''' || '''१८४.२६''' || '''५५१.७६''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241010204913/https://dccbanke.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बाँके] {{बाँके जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बाँके जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] iooev79wux5sddtxytqb1uug7c3dvlh 3 56096 1393345 1392809 2026-10-30T18:19:34Z MediaWiki message delivery 14766 /* This Month in Education: October 2026 */ नयाँ खण्ड 1393345 wikitext text/x-wiki {{archive box| search=yes| * [[प्रयोगकर्ता वार्ता:Nabin K. Sapkota/अभिलेख सङ्ग्रह १|अभिलेख सङ्ग्रह १]]}} {|style="border:2px solid blue; width:100%;" cellpadding="5" cellspacing="5" |- |[[File:Sita Namaste white.png|100px|left|नमस्ते]] [[File:How to write in Nepali wiki.ogv ‎|400px|right|thumb| सम्पादन सहायताका लागि यो भिडियो हेर्नुहोस्]] '''नमस्ते!<br/> {{PAGENAME}}जी''' समस्त [[विकिपीडिया]] समुदायको तर्फबाट तपाईंलाई [[मुख्य पृष्ठ|नेपाली विकिपीडिया]]मा हार्दिक [[विकिपीडिया:स्वागत/नव आगन्तुक|स्वागत]] छ। विकिपीडिया एउटा खुला [[विश्वकोष]] हो जसमा विभिन्न विषयका जानकारीहरू संग्रहित हुन्छन्। *अहिले सम्म नेपाली विकिपीडियामा '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईं हामी सबैको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपीडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख भाषा जत्तिकै धनी बनाऔं। *विकिपीडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन]] गर्ने अधिकार दिन्छ। तपाईं पनि यहाँ नयाँ लेख लेख्न अथवा भएका लेखमा थप्न सक्नुहुन्छ, तर विकिपीडियामा तपाईंको कुनै पनि [[विज्ञापन]] वा [[आत्मकथा]] स्वीकृत हुँदैन। *सबै भन्दा पहिला दुईवटा लेख [[विकिपीडिया:प्राय सोधिने प्रश्नहरू|प्राय सोधिने प्रश्नहरू]] र [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा]] पढ्नुहोस् अथवा [http://www.youtube.com/watch?v=Ucm583Rd3Cs यो भिडियो हेर्नुहोस्]। *आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[:user:{{PAGENAME}}|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला। '''(परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन)''' *विकिपीडियामा नयाँ लेख लेख्न तथा भएका लेख हरू सम्पादन गर्न यहाँलाई केही अप्ठ्यारो परे अथवा विकिको विषयमा केही प्रश्न, सुझाव, गुनासो आदि भएमा [[विकिपीडिया:चौतारी|चौतारी]] अथवा [[विकिपीडिया:प्रश्नहरू|प्रश्नहरू]] पृष्ठ सम्पादन गरेर आफ्नो प्रश्न, सुझाव आदि राख्नु होला। *विकिपीडिया सम्बन्धी सामान्य जानकारीहरूका लागि [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|परिचय]] पृष्ठ हेर्नुहोस्। *कुनै सहयोग चाहिएमा [[विकिपीडिया:सहायता|सहायता]] पृष्ठ हेर्नुहोस्। *प्रयोगको लागि [[विकिपीडिया:प्रयोगस्थल|प्रयोगस्थल]] पृष्ठ हेर्नुहोस्। {|class="wikitable" style="background:#CBCFF4; border:0pix solid; text-align:left; width:50%;" |- |rowspan=5| [[चित्र:Wiki Nepal.png|100px|center]] |bgcolor="CBCFF7"|[[विकिपिडिया:स्वागत|<font size="+1"> स्वागत</font>]] |- style="background:CBCFF5;" |[[विकिपीडिया:नेपाली दुतावास|<font size="+1">विकिपीडिया:नेपाली दूतावास</font>]] |- style="background:#CBCFF3;" |<font size="+1"> [[विकिपीडिया:प्रयोगस्थल|प्रयोगस्थल]]</font> |- style="background:CBCFF6;" |<font size="+1"> [[विकिपीडिया:चौतारी|चौतारी]] |- style="background:CBCFF7;" |<font size="+1"> [[Help:सहायता विषयसूचि|सहायता]] |- |} |} *हामीलाई विश्वास छ तपाईंले एउटा विकिपीडियन बनेर यहाँका लेखहरू सम्पादन गर्न रमाईलो मान्नु हुनेछ। *कृपया वार्तालाप पृष्ठमा चारवटा वक्र (<nowiki>~~~~</nowiki>) प्रयोग गरि सहि गर्नुहोला। यसले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्टको लिङ्क र मिति लेखिदिन्छ। मलाई केही कुरा सोध्नु परेमा मेरो नाम पछि लेखिएको (वार्ता)मा थिचेर प्रश्न लेख्नु होला। *यदि तपाईँलाई विकिपीडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' राख्नु होला। कसैले तपाईँको समस्याको समाधान बताउने छ। *अन्य समस्याको लागि [[Special:ListAdmins|प्रवन्धक]]हरूसँग सम्पर्क गर्नुहोला। <b>धन्यवाद!</b> </font> -<b>[[File:Krish Signature.png|50px]][[User:Krish Dulal|<font color="#0000FF">'''DU'''</font>]][[User:Krish Dulal|<font color="#FF0000">'''LAL'''</font>]] ([[User talk:Krish Dulal|कुरा गर्ने]])</b> ०८:४२, ११ जुन २०१३ (युटिसी(UTC)) == लेख सुधार सम्पादनथन प्रतियोगितामा सहभागिताको लागि आमन्त्रण == {{fmbox | image = [[File:Article Improvement Edit-a-thon logo.svg|110px|link=]] | imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|110px|link=]] | style = | textstyle = | text = <center> नेपाली विकिपिडियामा वि.सं. २०७७ असोज १ गतेदेखि वि.सं. २०७७ असोज ३० गतेसम्म यस विकिपिडियाको लेखहरू सुधार गर्न <big>'''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन|लेख सुधार सम्पादनथन]]'''</big> प्रतियोगिता सञ्चालन हुन गइरहेकोले प्रतियगितामा सहभागी हुनका लागि आफ्नो नाम '''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन/सहभागीहरू|सहभागी सूचीमा]]''' राख्न हार्दिक अनुरोध गर्दछौँ।</center>--आयोजन समितिको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ([[प्रयोगकर्ता_वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]]) }} <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&oldid=910906 --> :: धन्यवाद [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] जी , म आफ्नो सक्दो सहभागिता जनाइ कार्यक्रम सफल पार्न सहयोग गर्ने धारणा अभिव्यक्त गर्न चाहन्छु ।-[[User:Nabin K. Sapkota|Nabin K. Sapkota]] ([[User talk:Nabin K. Sapkota|कुरा गर्ने]]) ००:४५, ३० सेप्टेम्बर २०२० (नेपाली समय) == लेख सुधार सम्पादनथन प्रतियोगिताको तथ्याङ्क अद्यावधिक == {{fmbox | image = [[File:Article Improvement Edit-a-thon logo.svg|110px|link=]] | imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|110px|link=]] | style = | textstyle = | text = <center> नेपाली विकिपिडियामा सञ्चालन भइरहेको <big>'''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन|लेख सुधार सम्पादनथन]]'''</big> प्रतियोगितामा सहभागी भइ योगदान दिनुभएकोले यहाँलाई हार्दिक धन्यवाद दिन चाहन्छौँ। प्रतियोगितामा हालसम्म भएको योगदानको आधारमा [[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन/नतिजा|तथ्याङ्क तालिका]] अद्यावधिक गरिएकोले यहाँले योगदान गर्नुभएको लेखमा कुनै किसिमको समस्या भएमा त्यसलाई समीक्षा गरी यथाशीघ्र सुधार गर्नुहोला। धन्यवाद</center>--आयोजन समितिको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ([[प्रयोगकर्ता_वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]]) }} <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&oldid=937052 --> == विकिमिडिया रणनीति कार्यशाला- नेपालमा उपस्थिति सम्बन्धमा == नमस्ते {{PAGENAME}} ज्यू,<br> विकिमिडिया रणनीति अभियानको [[:m:Strategy/Wikimedia movement/2018-20/Transition/Global Conversations|विश्वव्यापी वार्तालाप]] यहि नोभेम्बर २१ र २२ (पहिलो चरण) तथा डिसेम्बर ५ र ६ (दोस्रो चरण)मा हुन गइरहेको यहाँलाई जानकारी नै होला। यसै सन्दर्भमा सो विश्वव्यापी वार्तालापमा नेपाली विकिपिडिया समुदायको तर्फबाट सहभागी हुने प्रयोगकर्ताहरूले विश्वव्यापी विकिमिडिया अभियानमा नेपाली विकिपिडिया समुदायको उपस्थिति स्तरीय तरिकाले प्रस्तुत गर्नुपर्ने हुन्छ। यसकारण नेपाली विकिपिडिया समुदाय तथा दक्षिण एसियाली विकिमिडिया रणनीति अभियानका सदस्य [[:m:User:Marajozkee|राजीव दत्त]]सँगको सहकार्यमा नेपाली विकिपिडियाका सदस्यहरू सम्मिलित अनलाइन विकिमिडिया रणनीति कार्यशाला आयोजना गरेर यो समुदायको विभिन्न पक्ष तथा विकिमिडिया रणनीति अभियानसँग सम्बन्धित बुँदाहरूमाथि छलफल गर्नको लागि यहाँको उपस्थितिको लागि यो सूचना पठाइएको जानकारी गराउन चाहन्छु।<br> * मिति: सन् २०२० नोभेम्बर २० बेलुका ७ बजे * दर्ता गर्नुहोस्: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqF5iHzdcth-bxAqNT-sXmaS4jHn4rdKVQ3yU86bT5CbF0wQ/viewform?vc=0&c=0&w=1&flr=0&urp=gmail_link&gxids=7628 गुगल फर्म] नेपाली विकिपिडिया समुदायको तर्फबाट- [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&oldid=937052 --> == विश्वव्यापी आचार संहिता (छोटकरी रूप: युसिओसी)को दोस्रो चरण सम्बन्धमा == {{fmbox | image =[[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|60px|link=]] | imageright= | style = | textstyle = | text = <center>'''सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा यस विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#विश्वव्यापी_आचार_संहिता_(छोटकरी_रूप:_युसिओसी)को_दोस्रो_चरण_सम्बन्धमा|चौतारी]]मा छलफल भइरहेकोले आफ्नो सुझाव राख्नुहुन अनुरोध गर्दछौँ।'''</center> }} --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ११:१३, २० जनवरी २०२१ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Saroj Uprety@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Saroj_Uprety/MassMessage&oldid=985625 --> == विश्वव्यापी आचार संहिता (छोटकरी रूप: युसिओसी)को दोस्रो चरण सम्बन्धमा == {{fmbox | image =[[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|60px|link=]] | imageright= | style = | textstyle = | text = <div class="center">'''सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा यस विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#विश्वव्यापी_आचार_संहिता_(छोटकरी_रूप:_युसिओसी)को_दोस्रो_चरण_सम्बन्धमा|चौतारी]]मा छलफल भइरहेकोले आफ्नो सुझाव राख्नुहुन अनुरोध गर्दछौँ।'''</div> }} --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १९:२५, २६ जनवरी २०२१ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Saroj Uprety@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&oldid=988353 --> == युसिओसी सम्बन्धी अनलाइन सामुदायिक बैठक सम्बन्धमा == नमस्ते<br> सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा सन् २०२१ फेब्रुअरी ११ मा अनलाइन सामुदायिक बैठक हुने भएकोले सहभागी हुनको लागि कृपया यो [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScOrPrBMFBqVozzWc2zsE53xrCJdQpVKQMK6QZI3zLhB8gWmQ/viewform गुगल फारम] भर्नहुन अनुरोध गर्दछु।--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] ([[User_talk:BAnand (WMF)|talk]]) 02:47, 10 February 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:BAnand (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/Nepali_Community&oldid=21091650 --> == विश्वव्यापी आचार संहिता सर्वेक्षण फारम == नमस्ते,<br> सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा सर्वेक्षण भइरहेकोले आजै [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfi47HhE6cieY_BGETK9lMSy32uJ9ArtJ3y3BbNaAWjOFiliQ/viewform यो फारम] भर्नहुन अनुरोध गर्दछु।--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] ([[User talk:BAnand (WMF)|talk]]) <!-- Message sent by User:BAnand (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/Nepali_Community&oldid=21129898 --> == महत्वपूर्ण सामुदायिक छलफलमा सहभागिताको लागि आह्वान == नमस्ते, आदरणीय नेपाली विकिपिडिया सम्पादनकर्ता मित्र<br> नेपाली विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#फाउन्डेसन_अनुदान_सम्बन्धमा_सामुदायिक_परामर्श|चौतारी]]मा महत्वपूर्ण सामुदायिक छलफल भइरहेकोले कृपया सहभागी भई आफ्नो महत्वपूर्ण मत राख्नुहोला। धन्यवाद <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&oldid=988353 --> == अनुदान विषयमा केन्द्रीय नीति नियम == नमस्ते आदरणीय सम्पादक मित्र,<br> '''[[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#अनुदान_विषयमा_केन्द्रीय_नीति_नियम|अनुदान]]'''को विषयमा एउटा केन्द्रीय नीति नियम बनाउनको लागि नेपाली विकिपिडियाको चौतारीमा छलफल भइरहेकोले कृपया आफ्नो अमूल्य सुझाव राख्नहुन अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&oldid=1005419 --> == अनुदान विषयमा केन्द्रीय नीति नियम == नमस्ते आदरणीय सम्पादक मित्र,<br> '''[[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#अनुदान_विषयमा_केन्द्रीय_नीति_नियम|अनुदान]]'''को विषयमा एउटा केन्द्रीय नीति नियम बनाउनको लागि नेपाली विकिपिडियाको चौतारीमा छलफल भइरहेकोले कृपया आफ्नो अमूल्य सुझाव राख्नहुन अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद --समुदायको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ११:१०, ९ जुन २०२१ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&oldid=1005419 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], १२:१७, २३ जुलाई २०२१ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774692 --> == ५०,००० लेख प्रतियोगिता == <div style="color:#c9c6bd; box-shadow: 0 20px 20px rgba(0, 0, 0, 0.900); border-radius: 20px;"> <div style="position: relative; background: #DC143C; width: 100%; padding:5px;"> <div style="text-align:center; font-size: 36px; margin-top: 15px;margin-left: 26px; font-family: 'Verdana'; line-height: 1.5em;">नमस्ते, <span style="color: #ebe6d8">'''{{safesubst:<noinclude />BASEPAGENAME}}'''ज्यू!</span> तपाईंलाई नयाँ '''{{Uline|c=#ebe6d8|{{Coloredlink|#ebe6d8|विकिपिडिया:५० हजार लेखहरू|५०,००० लेख प्रतियोगिता}}}}'''मा सामेल हुन हार्दिक निमन्त्रणा गरिन्छ</div> <div style="font-size:20px; color: #c9c6bd; padding: 20px;margin-left: 26px; text-align: center;">सबैभन्दा पहिले, नेपाली विकिपिडियामा योगदान गर्नुभएकोमा धन्यवाद। तपाईंलाई नयाँ ५०,००० लेख प्रतियोगितामा सामेल हुन आमन्त्रित गरिएको छ, एउटा चुनौतीपूर्ण प्रतिस्पर्धा जसले लगभग १७,८०० लेख सिर्जनाहरू गर्ने लक्ष्य राखेको छ। सबै विषयहरूका लेखहरू स्वागत छन्। यदि इच्छुक हुनुहुन्छ भने '''{{Coloredlink|#ebe6d8|विकिपिडिया:५० हजार लेखहरू|यो पृष्ठमा}}''' सामेल हुनुहोस् र योगदान गर्न सुरु गर्नुहोस्!</div> </div></div> धन्यवाद - [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:१९, ३ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:बडा काजी@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:%E0%A4%AC%E0%A4%A1%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B2%E0%A5%AD&oldid=1171544 --> ==[[:अक्षता अधिकारी]]लाई [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेटाउने]]== [[Image:Stop hand nuvola.svg|48px|left|alt=|link=]] Hello, and welcome to Wikipedia. This is a notice that [[:अक्षता अधिकारी]], a page that you created, has been deleted. This has been done under two or more of the [[Wikipedia:Criteria for speedy deletion|criteria for speedy deletion]], by which pages can be deleted at any time, without discussion. As the page met any of these strictly-defined criteria, it was deleted by an administrator. The reasons it has been deleted are: *The page appeared to have no meaningful content or history, and the text was unsalvageably incoherent. (See [[WP:CSD#G1|section G1 of the criteria for speedy deletion]].) If the page you created was a test, please use the [[Wikipedia:Sandbox|sandbox]] for any other experiments you would like to do. *It appeared to be a test page. (See [[WP:CSD#G2|section G2 of the criteria for speedy deletion]].) Please use the [[Wikipedia:Sandbox|sandbox]] for any other tests you want to do. Take a look at the [[Wikipedia:Welcome, newcomers|welcome page]] if you would like to learn more about contributing to our encyclopedia. *It was unambiguous vandalism or an obvious hoax. (See [[WP:CSD#G3|section G3 of the criteria for speedy deletion]].) Please do not introduce inappropriate pages to Wikipedia. Doing so is considered to be [[Wikipedia:Vandalism|vandalism]] and is prohibited. If you would like to experiment, please use the [[Wikipedia:Sandbox|sandbox]]. Repeated vandalism may result in the '''[[Wikipedia:Blocking policy|loss of editing privileges]]'''. *It appeared to be a repost of material that was previously deleted following a [[Wikipedia:Deletion debates|deletion discussion]], such as at [[Wikipedia:Articles for deletion|articles for deletion]]. (See [[WP:CSD#G4|section G4 of the criteria for speedy deletion]].) If a page has substantially identical content to that of a page deleted after debate, and any changes in the content do not address the reasons for which the material was previously deleted, it may be deleted at any time. *It was an "attack page", (See [[WP:CSD#G10|section G10 of the criteria for speedy deletion]].) <br/> '''Do not''' create pages that [[Wikipedia:Attack page|attack, threaten, or disparage]] their subject or any other entity. Attack pages and files '''are not tolerated''' by Wikipedia, and users who create or add such material may be '''[[Wikipedia:Blocking policy|blocked]] from editing''' * It seemed to be unambiguous advertising which only promoted a company, product, group, service, person, or point of view and would need to have been fundamentally rewritten in order to become encyclopedic. (See [[WP:CSD#G11|section G11 of the criteria for speedy deletion]].) Please read [[Wikipedia:Spam|the guidelines on spam]] and [[Wikipedia:FAQ/Organizations]] for more information. *It appeared to be an unambiguous [[Wikipedia:Copyrights|copyright]] infringement. (See [[WP:CSD#G12|section G12 of the criteria for speedy deletion]].) For legal reasons, we cannot accept copyrighted text or images taken from other web sites or printed material, and as a consequence, your addition has been deleted. You may use external websites or other printed material as a source of ''information'', but not as a source of ''sentences''. This part is crucial: ''say it in your own words''. Wikipedia takes copyright violations very seriously and persistent violators '''will be [[Wikipedia:Blocking policy|blocked from editing]]'''. If the external website or image belongs to you, and you want to allow Wikipedia to use the text or image — which means allowing other people to use it for any reason — then you ''must'' verify that externally by one of the processes explained at [[Wikipedia:Donating copyrighted materials]]. The same holds if you are not the owner but have their permission. If you are not the owner and do not have permission, see [[Wikipedia:Requesting copyright permission]] for how you may obtain it. You might want to look at [[Wikipedia:Copyrights|Wikipedia's copyright policy]] for more details, or ask a question [[Wikipedia:Help desk|here]]. * It was a draft which had not been edited in over six months. (See [[WP:CSD#G13|section G13 of the criteria for speedy deletion]].) * It was a disambiguation page which either: disambiguated only one extant Wikipedia page and whose title ended in "(disambiguation)"; or disambiguated zero extant Wikipedia pages, regardless of its title. (See [[WP:CSD#G14|section G14 of the criteria for speedy deletion]].) *It was a very short article that provided little or no context to the reader. (See [[WP:CSD#A1|section A1 of the criteria for speedy deletion]].) Please see [[Wikipedia:Stub#Essential information about stubs|Wikipedia:Stub]] for our minimum information standards for short articles. Also please note that articles must be on [[Wikipedia:Notability|notable]] subjects and should provide references to [[Wikipedia:Reliable sources|reliable sources]] that [[Wikipedia:Verifiability|verify]] their content. *It appeared to have the same content as an article that exists on another [[Wikimedia]] project. This may be because it was copied and pasted from that article, or because it was [[m:transwiki|transwikied]] from the English Wikipedia to another project. (See [[WP:CSD#A2|section A2 of the criteria for speedy deletion]].) To learn about requests for, and coordination of, translations from [[m:List of Wikipedias|foreign-language Wikipedias]] into English, please see [[Wikipedia:Translation]]. *It was an article with no content whatsoever, or whose contents consisted only of external links, a "See also" section, book references, category tags, template tags, interwiki links, a rephrasing of the title, or an attempt to contact the subject of the article. (See [[WP:CSD#A3|section A3 of the criteria for speedy deletion]].) Wikipedia has standards for the minimum necessary information to be included in short articles; you can see these at [[Wikipedia:Stub#Essential information about stubs|Wikipedia:Stub]]. Also please note that articles must be on [[Wikipedia:Notability|notable]] subjects and should provide references to [[Wikipedia:Reliable sources|reliable sources]] that [[Wikipedia:Verifiability|verify]] their content. *It consisted of a dictionary definition or other article that has been [[m:Help:Transwiki|transwikied]] to another project and the author information recorded. (See [[WP:CSD#A5|section A5 of the criteria for speedy deletion]].) *It appeared to be about a person, organization (band, club, company, ''etc.''), individual animal, or web content, but it did not indicate how or why the subject is important or significant: that is, why an article about that subject should be included in an encyclopedia. (See [[WP:CSD#A7|section A7 of the criteria for speedy deletion]].) Such articles may be deleted at any time. Please [[Wikipedia:Notability|see the guidelines for what is generally accepted as notable]]. *It appeared to be about a musical recording which did not indicate why its subject is important or significant, and where the artist's article has never existed, has been deleted, or is eligible for deletion itself. (See [[WP:CSD#A9|section A9 of the criteria for speedy deletion]].) Such articles may be deleted at any time. Please [[Wikipedia:Notability|see the guidelines for what is generally accepted as notable]], as well as our subject-specific [[Wikipedia:Notability (music)|notability guideline for music]]. *It covered a topic on which we already have an article - '''[[:{{{article}}}]]'''. (See [[WP:CSD#A10|section A10 of the criteria for speedy deletion]].) Please note that this is not a comment on you personally and we hope you will continue helping to improve Wikipedia. If the topic of the article you created is one that interests you, then perhaps you would like to help out at [[:{{{article}}}]], or to discuss new information at [[Talk:{{{article}}}|the article's talk page]]. *It appeared to be about [[Wikipedia:Wikipedia is not for things made up one day|something made up]], and it did not indicate how or why the subject is important or significant: that is, why an article about that subject should be included in an encyclopedia. (See [[WP:CSD#A11|section A11 of the criteria for speedy deletion]].) *The image was an unused redundant copy (all pixels the same or scaled down) of an image in the same file format, which is on Wikipedia (not on Commons), and all inward links were updated. (See [[WP:CSD#F1|section F1 of the criteria for speedy deletion]].) *It was an image page for a missing or corrupt image or an empty image description page for a Commons-hosted image. (See [[WP:CSD#F2|section F2 of the criteria for speedy deletion]].) *It was an image licensed as "for non-commercial use only," "non-derivative use" or "used with permission," it had not been shown to comply with the limited standards for the use of [[Wikipedia:Non-free content|non-free content]] [http://mail.wikimedia.org/pipermail/wikien-l/2005-May/023760.html], and it was either uploaded on or after 2005-05-19, or was not used in any articles. (See [[WP:CSD#F3|section F3 of the criteria for speedy deletion]].) If you agree with the deletion, there is no need to do anything. If, however, you believe that this image may be retained on Wikipedia under one of the [[Wikipedia:Image copyright tags|permitted conditions]] then you should contact the deleting administrator and do two things. First, please state clearly the source of the image. If it has been copied from elsewhere on the web you should provide links to: the image itself, the page which uses it and the page which contains the license conditions. Second, please provide the relevant [[Wikipedia:Image copyright tags|copyright tag]]. *It was a [[Wikipedia:Non-free content|non-free file]] with a clearly invalid licensing tag; or it otherwise failed some part of the [[Wikipedia:Non-free content criteria|non-free content criteria]]. (See [[WP:CSD#F7|section F7 of the criteria for speedy deletion]].) If you can find a valid tag that expresses why the file could be used under the [[Wikipedia:Non-free content|fair use guidelines]], you can re-upload it, but you must ensure you place the correct tag on it. If no such tag exists, please add the {{tlp|1=non-free fair use in|2=article name that the file is used in}} tag, ''along with'' a brief explanation of why this constitutes fair use of the file. *The image appeared to be a blatant [[Wikipedia:Copyrights|copyright]] infringement. (See [[WP:CSD#F9|section F9 of the criteria for speedy deletion]].) For legal reasons, we cannot accept copyrighted images or text borrowed from other web sites or printed material, and as a consequence, your addition has been deleted. Wikipedia takes copyright violations very seriously and persistent violators '''will be [[Wikipedia:Blocking policy|blocked from editing]]'''. *It was a file that is not an image, sound file or video clip (e.g. a [[Microsoft Word|Word document]] or [[Portable Document Format|PDF file]]) that has no encyclopedic use. (See [[WP:CSD#F10|section F10 of the criteria for speedy deletion]].) *The category had been empty for seven days or more and it was not presently under discussion at [[Wikipedia:Categories for discussion|Categories for discussion]], or at [[:Category:Disambiguation categories|disambiguation categories]]. (See [[WP:CSD#C1|section C1 of the criteria for speedy deletion]].) *It contained a gallery in the [[Wikipedia:User page|userspace]] which consisted chiefly of [[Wikipedia:Non-free content|fair use or non-free images]]. (See [[WP:CSD#U3|section U3 of the criteria for speedy deletion]].) For legal reasons, we cannot allow non-free and copyrighted images to be used on user pages, and user pages containing galleries of such images may be eligible for speedy deletion. *It appeared to consist of writings, information, discussions, and/or activities not closely related to Wikipedia's goals. Please note that [[WP:NOTWEBHOST|Wikipedia is not a free Web hosting service]]. (See [[WP:CSD#U5|section U5 of the criteria for speedy deletion]].) *It was a redirect to an article talk page, image description page, image talk page, mediawiki page, mediawiki talk page, category talk page, portal talk page, template talk page, help talk, user page, or user talk page from the article space. (See [[WP:CSD#R|section R2 of the criteria for speedy deletion]].) *It was a recently created redirect from an implausible typo or misnomer. (See [[WP:CSD#R3|section R3 of the criteria for speedy deletion]].) *It was a file namespace redirect shadowing [[commons:अक्षता अधिकारी|a file on Commons]] with no incoming links. (See [[WP:CSD#R4|section R4 of the criteria for speedy deletion]].) *It was a portal which would have been subject to [[WP:CSD#Articles|speedy deletion]] had it been an article. (See [[WP:CSD#P1|section P1 of the criteria for speedy deletion]].) *It was a portal based on a topic for which there is no non-stub header article, and there are not at least three non-stub articles detailing subject matter that would be appropriate to discuss under the title of that portal. (See [[WP:CSD#P2|section P2 of the criteria for speedy deletion]].) कृपया यी चिन्ताहरूलाई सम्बोधन नगरीकन सामग्री पुन: सृजना नगर्नुहोला, तर [[विकिपिडिया:नीतिहरूको सूची|विकिपिडियाका नीतिहरू तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि तपाईँलाई लाग्छ यो पृष्ठ यस कारणले मेटाइनु हुँदैन, तपाईँ मेटाउने प्रशासकलाई {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%A4%E0%A4%BE+%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80|सम्पर्क गर्नुहोस्}}, वा यदि तपाईँले पहिले नै त्यसो गरिसक्नु भएको भए, तपाईँ [[विकिपीडिया:मेटाउने समीक्षा]]मा छलफल खोल्न सक्नुहुन्छ। [[User:Nirmal Dulal|<span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;"><font color="#000">'''''निर्मल दुलाल'''''</font></span>]]&nbsp;[[User Talk:Nirmal Dulal|<span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;">^{(<font color="#0272FD">कुरा गर्नुहोस</font>)}</span>]] १७:१९, २३ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical translator! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Translators Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php?camp=all&project=all&year=2024&start=Filter joined us as a medical translator]. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We look forwards to working together in 2025. |} Thanks again :-) -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James <span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' १२:३९, २६ जनवरी २०२५ (नेपाली समय) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Translators_2024&oldid=28173086 --> == विकी विमिन एडिटाथन २०२५ मा सहभागी हुने सम्बन्धमा == {{fmbox | image = [[File:Wiki Women-Nepal 2015.png|90px|link=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%8F%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%A8_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB]] | imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|80px|link=]] | style = | textstyle = | text = <center> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा ०५ अगस्ट २०२५ देखि ३१ अगस्ट २०२५ सम्म नारी सम्मानमा समर्पित '''"महिला स्वास्थ तथा स्वच्छता सम्बन्धी जागरूकता"''' नाराको साथ [[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५|विकी विमिन एडिटाथन २०२५]] सञ्चालन भइरहेको छ, सहभागी हुनका लागि सहभागीहरूले '''[[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५/सहभागीहरू|यहाँ]]''' आफ्नो नाम दर्ता गर्नको लागि अनुरोध गरिन्छ।<br> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५|<span style="color:white">अझ थप जानकारी...</span>]]</span></br></center> }} <!-- Message sent by User:पर्वत सुबेदी@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&oldid=1299914 --> == This Month in Education: August 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 8 • August 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Bootcamp Wikipedia in Classroom|Bootcamp Wikipedia in Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Brazil launches campaign about Open Science on Wiki|Brazil launches campaign about Open Science on Wiki]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins|Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI|Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From a Curious Student to a Wikimedia Leader|From a Curious Student to a Wikimedia Leader]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators|From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Higher education with Wikipedia in Spain|Higher education with Wikipedia in Spain]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal|Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network|Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/The brains behind Wikipedia|The brains behind Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers|Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point|Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers|Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia vs AI at La Trobe University|Wikipedia vs AI at La Trobe University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers|St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna|Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education|In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer|Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २१:०१, २ सेप्टेम्बर २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29205629 --> == This Month in Education: September 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 9 • September 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination|Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners|CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025|2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište|Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Breaking Barriers, Why open Knowledge matters|Breaking Barriers, Why open Knowledge matters]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach |Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan|Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia|Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Monográfico sobre Wikipedia en el aula, Revista Docere|Monograph on Wikipedia in the classroom, Docere Magazine]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan|The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025|The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes|Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cultura libre en las aulas|Free culture in the classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia Rwanda Wiki clubs|Wikimedia Rwanda Wiki clubs]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २०:५५, २ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29344785 --> == Belated Wiki Anniversary Wishes 🎉 == [[File:Rose and Carnation Flower Bouquet 02.png|150px|right|Happy Wiki Anniversary]] Dear [[User:Nabin K. Sapkota|Nabin K. Sapkota]], Your wiki anniversary was '''24 days''' ago, marking '''12 years''' of dedicated service! I wanted to extend a heartfelt thanks for your amazing contributions. With over '''29,425''' edits, your dedication is an inspiration to the community. Wishing you all the best for the year ahead! ''Use this [https://suyashdwivedi.github.io/Wiki_Tools/Wiki_Anniversary.html '''Tool'''] to send wiki anniversary wishes to other amazing Wikimedians.'' -- [[User:Suyash.dwivedi|Suyash.dwivedi]] ([[User talk:Suyash.dwivedi|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:०८, १५ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय) == विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५ मा सहभागिता == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px]] नमस्ते {{BASEPAGENAME}} ज्यू!<br /> तपाईंलाई '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५|विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५]]''' मा सहभागी हुन हार्दिक निमन्त्रणा गर्दछौं। नोभेम्बर महिनाभर सञ्चालन हुने अनलाइन सम्पादन–थन प्रतियोगिताको उद्देश्य नेपाली विकिपिडियामा नेपालबाहेकका एसियाली देशहरूको लेख संख्या र गुणस्तर बढाउनु हो। चार वा सोभन्दा बढी योग्य लेख सिर्जना गर्ने सहभागीहरूले विशेष '''डिजिटल बार्नस्टार''' पाउनुहुनेछ। सहभागी हुन [[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५/सहभागीहरू|यहाँ क्लिक गर्नुहोस्]]। आउनुहोस्, योगदान गरेर एसियाली विकिपिडिया समुदायबीच मित्रता र सहकार्य बढाऔं! --[[प्रयोगकर्ता:Saroj|Saroj]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:४८, २५ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Saroj@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Saroj/SampleInvitation&oldid=29506389 --> == This Month in Education: October 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 10 • October 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025|"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer|A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Debating open science and scientific dissemination in Brazil|Debating open science and scientific dissemination in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta|Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025|India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/JDACA & Amman Arab University|JDACA & Amman Arab University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/New starting page for Wikipedia users had been launched in September|New starting page for Wikipedia users had been launched in September]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset|Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia MKD’s Education Program activities for October|Wikimedia MKD’s Education Program activities for October]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp|Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania|Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ११:५०, २ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29511272 --> == This Month in Education: November 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 11 • November 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026|Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia|Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras|Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day|190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI|2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States|Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th|November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025|EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Highly productive autumn education activities in Macedonia|Highly productive autumn education activities in Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka|Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe|Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course|Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training|United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM|Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge|Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Science Competition in Albania and Kosovo|Wiki Science Competition in Albania and Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Workshop 2026 Call for Contributions|Wiki Workshop 2026 Call for Contributions]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo|Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community|Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १९:३१, ३० नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29716809 --> == This Month in Education: December 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 12 • December 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages|WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wiki in schools - Architecture and Open Heritage|Wiki in schools - Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context|What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge|WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina|Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University |WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição|Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025|Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClubs and educational partnership in Albania|New WikiClubs and educational partnership in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania|New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025|Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop|Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २०:०७, १७ डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29814101 --> == This Month in Education: January 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 1 • January 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026|Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan|Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia Education Program - Train The Trainer in Nepal|Wikipedia Education Program – Train The Trainer in Nepal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU|Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program|CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth|WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Updates on Auckland Museum Summer Student Programme|Updates on Auckland Museum Summer Student Programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network|Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge|Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025|Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme|Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Envisioning an Open Future together - WikiForAll|Envisioning an Open Future together – WikiForAll]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025|A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge|A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/¡Celebrando 25 años de conocimiento libre! El Proyecto "25x25" llega a las aulas de Córdoba, Argentina|Celebrating 25 years of free knowledge! The '25x25' Project reaches the classrooms of Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A atuação em rede da Universidade Federal de Juiz de Fora para a difusão do conhecimento livre na Wikipédia|The collaborative efforts of the Federal University of Juiz de Fora for the dissemination of free knowledge on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ००:११, २९ जनवरी २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29951116 --> == This Month in Education: February 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 2 • February 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces|Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan|Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Encontro da Rede Latino Americana de Inteligência Artificial Feminista: construindo futuros possíveis|Meeting of the Latin American Network of Feminist Artificial Intelligence: building possible futures]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Farewelling the Auckland Museum Summer Students|Farewelling the Auckland Museum Summer Students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi|Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana |Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade|Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics|Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia|LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/New online workshops for the German language Wikipedia|New online workshops for the German language Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors|Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects|The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day|Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages|Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026|Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity|Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia|WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops|Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiPatrimoine Senghor : Valorisation du patrimoine culturel africain à l'Université Senghor|WikiPatrimoine Senghor : Valuation of African cultural heritage at the University Senghor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future|Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १७:४०, ३ मार्च २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30155806 --> == अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६ == नमस्ते {{BASEPAGENAME}} ज्यू! तपाईंलाई [[Event:अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६|अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६]] मा सहभागी हुन हार्दिक निमन्त्रणा गर्दछौं। यो ३-हप्ते अभियान (२३ मार्च – १३ अप्रिल २०२६) मार्फत नेपाली विकिपिडियामा अत्यावश्यक लेखहरू सुधार र विस्तार गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। यस अभियानमा सहभागी भई तपाईंले: * विकिपिडियामा सम्पादन गर्ने सीप विकास गर्न सक्नुहुन्छ * लेखहरू सुधार, अनुवाद तथा नयाँ लेख सिर्जना गर्न सक्नुहुन्छ * नेपाली विकिपिडियामा महत्त्वपूर्ण योगदान दिन सक्नुहुन्छ उत्कृष्ट योगदानकर्ताहरूलाई [https://diff.wikimedia.org/ Diff] (विकिमिडिया समुदाय ब्लग) मार्फत विशेष पहिचान दिइनेछ। प्रति हप्ता २–५ घण्टा समय दिएर पनि तपाईं सहभागी हुन सक्नुहुन्छ। सहभागी हुन र थप जानकारीका लागि कृपया [[Event:अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६|अभियान पृष्ठ हेर्नुहोस्]]। धन्यवाद! --[[प्रयोगकर्ता:Saroj|Saroj]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:३६, २३ मार्च २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Saroj@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Saroj/MassMessage&oldid=1347853 --> == This Month in Education: March 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 3 • March 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia & Libraries: Building New Contributors|Wikipedia & Libraries: Building New Contributors]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १६:०६, १ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30317659 --> == This Month in Education: April 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 4 • April 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update|Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh|WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War|Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course|Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools|Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia|University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania|Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan|Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria|Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites|Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/A month full of encounters with students in Brazil|A month full of encounters with students in Brazil]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २१:४६, २७ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30406002 --> == This Month in Education: May 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 5 • May 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News & Activities|Wikimedia MKD's Education News & Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २२:३८, १ जुन २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30604297 --> == This Month in Education: June 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 6 • June 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina|"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १०:००, २८ जुन २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30725833 --> == This Month in Education: July 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 7 • July 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ०१:३३, ३१ जुलाई २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30838310 --> == This Month in Education: August 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 8 • August 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities|Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish|The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki and democracy campaign launches in Brazil|Wiki and democracy campaign launches in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines|Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wikidata for research in the UI1|Wikidata for research in the UI1]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey |Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool|Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World|Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage|Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026|More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Launch of Wikifying a Conference handbook|Launch of Wikifying a Conference handbook]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers|EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia|Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २३:३९, १ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30917014 --> == This Month in Education: September 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 9 • September 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate|Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026|Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah|Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikidata integration in the Library & Information Science course|Wikidata integration in the Library & Information Science course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language|Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity|Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites|Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia|St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms|Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Photography and education: initiatives in Brazil|Photography and education: initiatives in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings|Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful|Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia|Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script|From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership|CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026|Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Education activity: Can I trust Wikipedia?|Education activity: Can I trust Wikipedia?]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ००:२१, १ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=31092240 --> == Belated Wiki Anniversary Wishes 🎉 == <div style="border: 3px solid #f75920; background: #f8f9fa; padding: 15px; margin: 10px 0; font-size: 95%; line-height: 1.6em;"> [[File:Rose and Carnation Flower Bouquet 02.png|150px|right|Happy Wiki Anniversary]] Dear [[User:Nabin K. Sapkota|Nabin K. Sapkota]], Your wiki anniversary was '''25 days''' ago, marking '''13 years''' of dedicated service! I wanted to extend a heartfelt thanks for your amazing contributions. With over '''35,758''' edits, your dedication is an inspiration to the community. Wishing you all the best for the year ahead! ''Use this [https://wiki-anniversary.toolforge.org/ '''Tool'''] to send wiki anniversary wishes to other amazing Wikimedians.'' - [[User:Suyash.dwivedi|Suyash.dwivedi]] ([[User talk:Suyash.dwivedi|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:५०, १६ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) </div> == This Month in Education: October 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 10 • October 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Wikipedia Education Awareness Campaign Held in Dinajpur, Bangladesh|Wikipedia Education Awareness Campaign Held in Dinajpur, Bangladesh]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Wikimedia MKD Continues Its Educational Activities in the New School Year|Wikimedia MKD Continues Its Educational Activities in the New School Year]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/WikiLatih Bogor Méré Rohangan pikeun Diajar, Silih Bagikeun Pangaweruh, jeung Nyambungkeun Antargenerasi|WikiLatih Bogor Méré Rohangan pikeun Diajar, Silih Bagikeun Pangaweruh, jeung Nyambungkeun Antargenerasi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Wiki Club Organise Two-Day Technical Workshop on MediaWiki Projects at St Aloysius University|Wiki Club Organise Two-Day Technical Workshop on MediaWiki Projects at St Aloysius University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/WIKI 101 learning module developed for Filipino university students|WIKI 101 learning module developed for Filipino university students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/When the Forest Changes, What Can We Learn Through Wikimedia|When the Forest Changes, What Can We Learn Through Wikimedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Open Knowledge Course inspires students in Olomouc in writing Wikipedie articles|Open Knowledge Course inspires students in Olomouc in writing Wikipedie articles]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/New student-led Wikimedia communities expand youth participation in ESEAP|New student-led Wikimedia communities expand youth participation in ESEAP]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Improving health-related content on Wikipedia: an initiative in Brazil|Improving health-related content on Wikipedia: an initiative in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/How EduWiki Hub Partnerships Are Building Capacity for Wikimedia Education Worldwide|How EduWiki Hub Partnerships Are Building Capacity for Wikimedia Education Worldwide]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/From the First Cohort to the Second: Learning and Teaching Wikipedia at a University in Türkiye|From the First Cohort to the Second: Learning and Teaching Wikipedia at a University in Türkiye]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/From Forgotten Pages to Living Heritage: Bikol Wikisource marks its second year|From Forgotten Pages to Living Heritage: Bikol Wikisource marks its second year]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/First workshops for Serbian students and pupils in the academic year|First workshops for Serbian students and pupils in the academic year]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Czech seniors visited Vyšší Brod Monastery and are heading to the 10th anniversary of Senior Wikitown|Czech seniors visited Vyšší Brod Monastery and are heading to the 10th anniversary of Senior Wikitown]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Auckland Museum's fourth cohort of Wiki summer students|Auckland Museum's fourth cohort of Wiki summer students]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ००:०४, ३१ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=31135529 --> tc5gf5vqopgskznpmmbz7mqbll8kmkl 0 62348 1393397 1330748 2026-10-31T02:47:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393397 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image =Charlie Chaplin portrait Getty 1739411952.jpg | imagesize = | caption = c. 1920 | honorific_prefix = सर | name = चार्ली च्याप्लिन | honorific_suffix = | birth_name = चार्लीज स्पेन्सर चाप्लिन | other_names = Charlie | birth_date = {{Birth date|1889|4|16|df=y}} | birth_place = [[लन्डन|लण्डन]], [[इङ्ल्यान्ड|बेलायत]] | death_date = {{nowrap|{{Death date and age|1977|12|25|1889|4|16|df=y}}}} | death_place = [[Corsier-sur-Vevey]], [[Canton of Vaud|Vaud]], Switzerland | nationality = [[British people|British]] | occupation = अभिनेता, चलचित्र-निर्देशक, हास्य-अभिनेता, निर्माता, पटकथा-लेखक, सम्पादक | years_active= 1899–1976 | spouse ={{Hlist|[[Mildred Harris]] (1918–1920; divided)<br>[[Lita Grey]] (1924–1927; divorced)<br>[[Paulette Goddard]] (1936–1942; divorced)<br>[[Oona O'Neill]] (1943–1977; his death)}} |relatives = |signature = Firma de Charles Chaplin.svg |website= {{URL|http://www.charliechaplin.com}} }} '''चार्ली चाप्लिन''' एक बेलायती [[अभिनेता]], [[चलचित्र-निर्माता]], [[हास्य-अभिनेता]], [[निर्माता]], [[पटकथा-लेखक]],[[सम्पादक]] र [[रचनाकार]] जस्ता बहुप्रतिभाशाली खुबी भएको विश्वचर्चित व्यक्तित्व हुन् । उनको जन्म स.न् १८८९ को अप्रिल १६मा [[इङ्ल्यान्ड|बेलायत]]को राजधानी [[लन्डन|लण्डन]] सहरमा भएको थियो । == कामकाे खाेजिमा == ==चलचित्र शुरुवात== == अभिनेताको रूपमा == ==निर्माताको रूपमा== चार्लि निकै अद्भभुत फ्लिमका निर्माता हुन् । == व्यक्तिगत जीवन == === विवहा === == प्रसिद्धि == ==बाहरी कडिहरु== {{Commons category}} {{wikiquote}} * {{official website|http://www.charliechaplin.com}} by Association Chaplin * {{IMDb name|122|Charlie Chaplin}} * [http://www.charliechaplinarchive.org/ The Charlie Chaplin Archive] Online catalogue of Chaplin's professional and personal archives at the Cineteca di Bologna, Italy * [http://www.chaplinfilmfestival.com/ Charlie Chaplin Comedy Film Festival] in [[Waterville, County Kerry|Waterville]], Ireland * [http://www.chaplinmuseum.com/en/index.php Charlie Chaplin Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101223130510/http://www.chaplinmuseum.com/en/index.php |date=2010-12-23 }} Website for a future museum at the Manoir de Ban, Switzerland * [http://vault.fbi.gov/charlie-chaplin/ Chaplin's file] at the [[Federal Bureau of Investigation]] website * [http://www.archive.org/search.php?query=-contributor%3Agutenberg%20AND%20(subject%3A%22Chaplin%2C%20Charlie%2C%201889-1977%22%20OR%20creator%3A%22Chaplin%2C%20Charlie%2C%201889-1977%22%20OR%20creator%3A%22Charlie%20Chaplin%22%20OR%20title%3A%22Charlie%20Chaplin%22%20OR%20description%3A%22Charlie%20Chaplin%22)%20AND%20mediatype%3Amovies Early films by, about or starring Charlie Chaplin] at the Internet Archive * [https://web.archive.org/web/20200817120324/http://chaplin.bfi.org.uk/ Charlie Chaplin] at the [[British Film Institute]]. * [http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/bday/0416.html "Chaplin's Little Tramp, an Everyman Trying to Gild Cage of Life, Enthralled World"]: Obituary at the ''[[New York Times]]'', २६ December १९७७ * [http://www.chaplinalife.com/photo_essays.html Chaplin: A Life]: ४० photo essays by [[Stephen M. Weissman]] * [https://web.archive.org/web/20110523194732/http://www.time.com/time/time100/artists/profile/chaplin.html The TIME १००: Charlie Chaplin]: Archived, May २०११. * [http://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/charles-chaplin-bridging-three-centuries Charles Chaplin: Bridging Three Centuries]: A lecture delivered by [[David Robinson (film critic)|David Robinson]] at the [[London Film Museum]] ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{Commonscat|Charlie Chaplin}} {{Persondata |NAME=Chaplin, Charlie |ALTERNATIVE NAMES=Chaplin, Charles Spencer, Jr. (full name) |SHORT DESCRIPTION=English actor and director |DATE OF BIRTH= 16 April 1889 |PLACE OF BIRTH=[[Walworth, London]], England |DATE OF DEATH=25 December 1977 |PLACE OF DEATH=[[Vevey, Switzerland]] }} [[श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र निर्देशकहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र निर्माताहरू]] [[श्रेणी:बेलायती कलाकारहरू]] aesbvon7eihnv7lv23z2rbkzy2umva2 0 63293 1393474 1388401 2026-10-31T06:56:25Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393474 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = भक्तपुर नगरपालिका | other_name = भादगाउँ | settlement_type = नगर | image_skyline = Nyatpola & Bhairav Temple.jpg | image_flag = | image_seal = Bhaktapur Municipality Emblem.svg | nickname = नाँचगानको राजधानी<ref name="नगर इतिहास"/> | etymology = {{lang-new|खोपरिङ|lit=चामल गाउँ}} | motto = पुर्खाले सिर्जेको सम्पति, हाम्रो कला र संस्कृति | image_map = | mapsize = 300 | map_caption = | pushpin_map = भक्तपुर जिल्ला#Nepal Bagmati Province#Nepal <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/ढाँचा:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|27|40|20|N|85|25|40|E|region:NP|display=inline,title}} | subdivision_type = देश | subdivision_name = [[नेपाल]] | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_name2 = [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] | established_title = स्थापना | established_date = प्राचीनकालदेखि बसोबास गरिएको, १२औँ शताब्दीमा आनन्द देवद्वारा सहरको रूपमा समावेश{{sfn|Shrestha|2001|p=2}} | established_title1 = म्युनिसिपालिटी | established_date1 = वि.सं. २००६ असार २४<ref>{{Cite book |last=अमात्य |first=साफल्य |url=https://www.nepjol.info/index.php/OPSA/article/download/3036/2637 |title=Local Movements, Political Processes and Transformation: A Case Study of Bhaktapur Municipality |trans-title= स्थानीय आन्दोलन, राजनीतिक प्रक्रिया र रूपान्तरण: भक्तपुर नगरपालिकाको अध्ययन |date=सन् २००९ |page=२२ |publisher=त्रिभुवन विश्वविद्यालय समाजशास्त्र/मानवविज्ञान केन्द्रीय विभाग |language=अङ्ग्रेजी}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://onlinemajdoor.com/?p=89080 |title=भक्तपुर नगरपालिकाको ७३औँ स्थापना दिवसमा ख्वप अस्पतालको नयाँ भवनको उद्घाटन |last=nlawoju |date=2022-12-18 |website=अनलाइन मजदुर |language=नेपाली |accessdate=2023-02-22}}</ref> | established_title2 = नगर पञ्चायत | established_date2 = वि.सं. २००७ साउन ११<ref name="नगर इतिहास">{{Cite web |url=https://www.bhaktapurmun.gov.np/ne/node/3 |title=भक्तपुर नगरपालिका सङ्क्षिप्त परिचय |website=भक्तपुर नगरपालिका |language=नेपाली |accessdate=2023-02-22}}</ref><ref name="सवाल">{{cite news |title=स्वायत्त शासन |url=http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta_Shasan-2072-Issue-I.pdf |date=वि.सं. २०७२ बैशाख |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत २ |language=नेपाली |page=७ |publisher=स्वशासन अध्ययन प्रतिष्ठान |archive-url=https://web.archive.org/web/20220316075129/http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta_Shasan-2072-Issue-I.pdf |archive-date=2022-03-16 }}</ref> | established_title3 = नगरपालिका | established_date3 = वि.सं. २०१० जेठ १९<ref name="भक्तपुर नगर">{{cite news|title=भक्तपुर नगरपालिकाको सभापति चुनाव सम्बन्धी |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=513 |date=वि.सं. २०१० |accessdate=वि.सं. २०७९ फागुन १० |language=नेपाली |page=१ |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> | established_title4 = नगर पञ्चायत | established_date4 = वि.सं. २०१९ भदौ ४<ref>{{Cite book|url=https://ecommons.cornell.edu/bitstream/handle/1813/24342/189.pdf?sequence=1&isAllowed=y|title=सामाजिक शिक्षा पञ्चायत, कक्षा ८|publisher=जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र|language=नेपाली|type=pdf|page=१५|accessdate=2022-02-10}}</ref> | established_title5 = नगरपालिका | established_date5 = वि.सं. २०५२ जेठ ३०<ref name="नगरपालिका ऐन">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|title=नगरपालिका ऐन, २०४७|date=वि.सं. २०४७ जेठ २८|accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन १०|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222160428/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|archive-date=2022-02-22}}</ref> | parts_type = वडा सङ्ख्या | parts = १० | local government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख|मेयर]] | leader_name = [[सुनिल प्रजापति]] <small> ([[नेपाल मजदुर किसान पार्टी|नेमकिपा]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख|उप मेयर]] | leader_name1 = रजनी जोशी <small> ([[नेपाल मजदुर किसान पार्टी|नेमकिपा]]) | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = <ref name="bhaktapur.com"/><ref name=":1"/> | area_total_km2 = 6.89 | area_total_sq_mi = | elevation_footnotes = <ref name=":1"/> | elevation_m = 1401 |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=29&municipality=2|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 79136 | population_density_km2 = auto | population_blank2_title = धर्मावलम्बी | population_blank2 = | population_note = | postal_code_type = हुलाक कोड | postal_code = ४४८०० | area_code = ०१ | website = {{url|http://www.bhaktapurmun.gov.np}} | footnotes = | timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] | utc_offset = +०५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | name = भक्तपुर | native_name_lang = नेवारी | image_caption = भक्तपुरमा रहेको [[पाँचतले मन्दिर|न्यातपोल मन्दिर]] | imagesize = 300px | founder = आनन्द देव | population_blank1_title = रैथाने | population_blank1 = [[नेवार जाति|नेवार]], [[तामाङ जाति|तामाङ]], [[खस जाति|खस]] | population_demonym = ख्वापे | demographics_type1 = भाषा | demographics1_title1 = आधिकारिक भाषाहरू | demographics1_info1 = [[नेवारी भाषा|नेपाल भाषा]] र [[नेपाली भाषा]] }} '''भक्तपुर नगरपालिका''' ([[नेवारी भाषा|नेवारी]]: ख्वप) वा ऐतिहासिक रूपमा '''भादगाउँ''' भनिन्थ्यो,'<ref name=":1" /> [[नेपाल]]को [[काठमाडौँ उपत्यका]]को पूर्वी कुनामा अवस्थित एक नगरपालिका तथा [[भक्तपुर जिल्ला]]को सदरमुकाम हो। यो राजधानी [[काठमाडौँ]]बाट करिब १३ किलोमिटर (८.१ माइल) दूरीमा अवस्थित छ। भक्तपुर नेपालकै सबैभन्दा [[नेपालका सहरहरूको सूची|सानो सहर]] मात्र तथा सबैभन्दा धेरै जनघनत्व भएका सहरहरू मध्ये एक हो।<ref name=":1">{{cite web|title=Brief Introduction - Bhaktapur Municipality|url=https://bhaktapurmun.gov.np/en/node/4|access-date=2021-12-28|df=dmy-all|website=bhaktapurmun.gov.np|language=en}}</ref><ref name=":34">{{cite web|last=Mahat|first=Sunny|title=Reclaiming Kathmandu's old Newari landscape|url=https://theannapurnaexpress.com/news/reclaiming-kathmandus-old-newari-landscape-864|access-date=2022-01-22|df=dmy-all|website=The Annapurna Express|language=en}}</ref> यहाँ [[नेवार जाति]]को बाहुल्यता रहेको छ।<ref name=":1" /><ref name=":35">{{cite conference|last1=Shrestha|first1=Rajani|last2=Duwal|first2=Sunil|last3=Duwal|first3=Suman|date=2018-04-11 |df=dmy-all|title=Making Bhaktapur a Rain-Efficient City|conference=International Conference in Water, Environment and Climate Change, Knowledge Sharing and Partnership (10-12 April 2018)|location=Kathmandu, Nepal |url=https://www.researchgate.net/publication/334883996}}</ref> यो सहर नेवारी परम्परा, परिकार र कलाको लागि समेत प्रसिद्ध छ। भक्तपुरले [[विसं २०७२ को महाभूकम्प]]मा ठूलो क्षति भोगेको थियो।<ref>{{Cite web |last=Tuladhar |first=Alok |title=Resurrecting Rani Pokhari Right |url=https://www.nepalitimes.com/banner/resurrecting-rani-pokhari-right/ |access-date=2022-09-16|language=en}}</ref> काठमाडौँ उपत्यकाको एक भागको रूपमा, यसले उपत्यकाका अन्य सहरहरूसँग यसको इतिहास, संस्कृति र भाषा साझा गर्दछ। यद्यपि [[गोपाल वंश]]को वंशावली जस्ता इतिहासहरूका अनुसार १२औँ शताब्दीमा भक्तपुरको जग बसालिएको थियो र यो कम्तिमा [[लिच्छवी काल]]देखि धेरै बस्तीहरूको स्थल हो। १२औँ शताब्दीदेखि वि.सं १५३८ सम्म [[मल्ल वंश|मल्ल]] कालमा नेपाल तीन स्वतन्त्र राज्यहरूमा विभाजित हुँदा काष्ठमण्डपको राजधानी [[नेपाल मण्डल]] थियो। मल्ल वंशलाई भक्तपुरको लागि स्वर्ण काल ​​मानिन्छ र वि.सं १४८४ मा यसको विभाजन पछि पनि, भक्तपुर एक धनी र मुख्यतया प्राचीन [[भारत]]-[[तिब्बत]] व्यापार मार्गमा यसको स्थानको कारण यो शक्तिशाली नेवार राज्यको रूपमा रहेको थियो।<ref name=":1" /><ref name=":2">{{cite web|last=Arora|first=Vanicka|title=Five years on from the earthquake in Bhaktapur, Nepal, heritage-led recovery is uniting community|url=http://theconversation.com/five-years-on-from-the-earthquake-in-bhaktapur-nepal-heritage-led-recovery-is-uniting-community-136255|access-date=2021-12-28|df=dmy-all|website=The Conversation|language=en}}</ref> वि.सं १८२५ मा, भक्तपुरलाई आक्रमण गरी विस्तार भइरहेको [[गोरखा राज्य]] (जुन पछि नेपालको राज्य बन्यो) मा गाभिएको थियो।<ref>{{cite web|title=Unasylva - No. 121 - Nepal: urban renewal - Nepal: urban renewal - The restoration of Bhaktapur|url=https://www.fao.org/3/l2680e/l2680e01.htm|access-date=2022-01-24|df=dmy-all|website=www.fao.org}}</ref> विलय पछि, भक्तपुर नेपालका अन्य भागहरूबाट धेरै हदसम्म अलग्गै रहेको थियो जसले गर्दा यसको अर्थतन्त्र र कलाको विकासमा गतिरोध आएको थियो। काठमाडौँमा केन्द्रीय सरकारद्वारा अलग्गिएको र बेवास्ता गरिएको कारणले गर्दा, यसको पूर्वाधार र अर्थतन्त्र बिग्रिन पुगेको थियो{{sfn|Levy|1990|p=20}} र १९९० को भूकम्पले स्थितिलाई अझ बिगारेको थियो।{{Sfn|Haland|1982|p=4}} भक्तपुरको अर्थतन्त्र र पूर्वाधारमा मुख्यतया पर्यटन र भक्तपुर विकास परियोजनाको एक भागको रूपमा [[पश्चिम जर्मनी]]ले प्रदान गरेको सहयोगको कारण वि.सं २०३५ साल देखि मात्र सुधार भएको थियो।{{Sfn|Haland|1982|p=4}} अन्य नेवार बस्तीहरूको तुलनामा, भक्तपुर मुख्यतया हिन्दु हो। यहाँ नेवारी भाषाका विभिन्न भाषाहरू बोलिन्छ।{{sfn|Levy|1990|p=20}}<ref name="bhaktapur.com">{{cite web|date=2020-07-19|title=Bhaktapur Municipality; the municipality of world's heritage|url=https://www.bhaktapur.com/bhaktapur-municipality/|access-date=2022-01-27|df=dmy-all|website=Bhaktapur.com|language=en}}</ref> भक्तपुर नेपालको सबैभन्दा धेरै भ्रमण गरिएको पर्यटकीय गन्तव्यहरू मध्ये एक हो जहाँ २०७१ मा ३,०१,०१२ पर्यटकहरू यहाँ घुम्न आएका थिए।<ref name=":4">{{cite web |last=Prasad |first=Bardal Bharat |date=2014 |title=Tourism in Bhaktapur |url=https://www.nepjol.info/index.php/rnjds/article/view/29650/23819 |website=Nepjol}}</ref> नेपाल संवत् ८८२ मा सम्पन्न भएको पाँचतले भएको न्यातापोल, भक्तपुरको सबैभन्दा प्रसिद्ध संरचना हो र पूर्व शाही दरबारसँगै, यो भक्तपुरको पर्यटकीय केन्द्र हो। यो सहर यसका असङ्ख्य चाडपर्वहरू र जात्राहरूको लागि पनि प्रसिद्ध छ जसमा बिस्का जात्रा र सापारु (वा गाई जात्रा) पर्दछन् जसले पर्यटनमा राम्रो योगदान पुर्‍याइरहेका छन्। २०० भन्दा बढी प्रकारका परम्परागत नृत्यहरूका कारण भक्तपुरलाई नेपालमा "सङ्गीत र नृत्यको राजधानी" पनि भनिन्छ।<ref>{{Cite web |date=2016-04-27 |title=Bhaktapur: City of Festivals |url=https://www.insidehimalayas.com/bhaktapur-city-festivals/ |access-date=2023-01-05 |website=Inside Himalayas |language=en}}</ref> [[जुजु धौ]] यहाँको लोकप्रिय परिकार हो।<ref>{{Cite journal |last=Rana |first=Jagadish |date=1989 |title=Bhaktapur, Nepal's Capital of Music and Dance |url=https://www.repository.cam.ac.uk/bitstream/handle/1810/227184/kailash_16_0102_01.pdf |journal=Kailash}}</ref> भक्तपुरका कुमाले र हस्तकला उद्योगहरू पनि देशभरि परिचित छन्।<ref name=":5" /><ref name=":0">{{cite journal |last=Shrestha |first=Purushottam Lochan |date=2016 |title=Bhaktapur the Historical city—A world heritage site |url=https://www.tewa.org.np/publications/244Bhaktapur%20The%20Historical%20City.pdf |journal=Tewā Nepal |access-date=22 October 2021 |archive-date=22 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022102327/https://www.tewa.org.np/publications/244Bhaktapur%20The%20Historical%20City.pdf |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211022102327/https://www.tewa.org.np/publications/244Bhaktapur%20The%20Historical%20City.pdf |date=22 October 2021 }}</ref> यसको राम्रोसँग संरक्षित मध्ययुगीन प्रकृतिको कारण, युनेस्कोले २०३५ देखि भक्तपुरलाई [[विश्व सम्पदा स्थल]]को रूपमा सूचीबद्ध गरेको छ।<ref name=":5">{{cite web|title=Opinion - Cultural heritage and tourism in Bhaktapur|url=https://kathmandupost.com/columns/2020/02/19/cultural-heritage-and-tourism-in-bhaktapur|access-date=2021-12-28|df=dmy-all|website=kathmandupost.com|language=en}}</ref><ref name=":4" /> == शब्दको उत्पत्ति == "भक्तपुर" नामको सबैभन्दा पुरानो प्रयोग ९२८ को एक शिलालेखबाट भएको हो।.<ref name=":41" /> यो नाम [[नेवारी भाषा]]को प्रारम्भिक रूप, खोप्रिङमा सहरको नामको संस्कृत अनुवाद हो भन्ने कुरा व्यापक रूपमा स्वीकार गरिएको छ। यस नामको सबैभन्दा पुरानो प्रयोग ५९४ को [[लिच्छवि वंश]]को शिलालेखमा गरिएको छ।{{Sfn|Shrestha|2001|p=2}} खोप्रिङ नाम नेवारी भाषाको प्रारम्भिक रूप, "खो" र "प्रिङ"बाट दुई शब्दहरूको संयोजन हो जसको अर्थ क्रमशः "पकाएको भात" र "गाउँ" हो।<ref name=":24">{{cite journal |last=Gaiju |first=Rajesh |date=2020-01-01 |title=भक्तपुर नामाकरण |url=https://www.academia.edu/45082751 |journal=Nepalaya Edits |df=dmy-all}}</ref> सहरलाई कहिलेकाहीँ भक्तपुराको सट्टा भक्तग्राम पनि भनिन्थ्यो जहाँ ग्रामले गाउँलाई जनाउँछ भने पुरले संस्कृतमा सहरलाई जनाउँदछ।.<ref name=":24" /> खोप्रिङबाट पनि विकसित भएको, [[शास्त्रीय नेवारी|ख्वप भाषा]]को शास्त्रीय र आधुनिक रूपमा सहरको नामको रूपमा ख्वप, पहिलो पटक १००४ को पाण्डुलिपिमा देखा परेको थियो।<ref name=":41">{{Cite book |last=कायस्थ|first=बलराम|title=मध्यकालीन भक्तपुर |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=२०१९|isbn=9789937332064 |location=भक्तपुर नगरपालिका, [[नेपाल]] |pages=7–8|language=ne}}</ref> मल्ल राजवंशका लगभग सबै शिलालेख, पाण्डुलिपि र दस्तावेजहरूमा सहरको वर्णन गर्न ख्वप शब्द प्रयोग गरिएको थियो।<ref name=":0" /> सहरको अर्को लोकप्रिय नाम "भादगाउँ" थियो, जुन "भक्तग्राम"को हिन्दुस्तानी र खस अनुवाद हो। वि.सं १८२५ मा [[पृथ्वीनारायण शाह]]को गोरखाली सेनाले [[भक्तपुरको युद्ध|भक्तपुरको विजय]] पछि यो नाम विशेष गरी लोकप्रिय भएको थियो।<ref name=":0" /><ref name=":40">{{Cite web |title=जिल्ला परिचय |url=https://daobhaktapur.moha.gov.np/page/district-introduction-8 |access-date=2022-03-05 |website=daobhaktapur.moha.gov.np |language=ne}}</ref> [[राणा वंश|राणा प्रधानमन्त्री]] जुद्ध शमशेर राणाको पालामा एक आदेशद्वारा आधिकारिक नाम भक्तपुर राखिएको थियो, सहरमा असङ्ख्य मन्दिरहरू र यसप्रति स्थानीयहरूको भक्ति देखेपछि, सहरलाई भादगाउँको सट्टा "भक्तहरूको सहर" को रूपमा भक्तपुर भनेर सम्बोधन गरिनुपर्ने भएको थियो।<ref name=":40" /> भक्तपुरमा "भक्त"को अर्थ संस्कृतमा पकाएको भात पनि हो। == इतिहास == === प्राचिन समय === {{मुख्य|काठमाडौँको इतिहास}} [[काठमाडौँ उपत्यका]]को लोककथामा भनिए अनुसार सम्पूर्ण उपत्यका र त्यस्तै भक्तपुर आफैँमा एक समय एक विशाल ताल थियो।{{Sfn|Shrestha|2001|p=2}} स्विस भूगर्भशास्त्री टोनी हेगनद्वारा गरिएको भूगर्भीय सर्वेक्षणले काठमाडौँ उपत्यका वास्तवमा एउटा ताल रहेको प्रमाणित गरेको थियो जुन [[भारतीय भूखण्ड|भारतीय]] र [[युरेसियाली भूखण्ड]] बीचको टक्करको कारण तल्लो हिमालय शृङ्खला सिर्जना हुँदा बनेको थियो।<ref name=":10">{{cite book |last=Toffin |first=Gérard |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00592202/document |title=Mythic and Symbolic origins of a city: A case of Kathmandu Valley |publisher=SAGE |year=1990 |location=[[इङ्ल्यान्ड]] |pages=101–123}}</ref> तालको पानीले [[चोभार]]को [[चुनढुङ्गा]] पहाडहरूलाई कटान गर्न थाल्दै लगभग तीस हजार वर्ष पहिलेदेखि ताल सुक्न थालेको थियो।<ref>{{Cite book |last=Hagen |first=Toni |url=https://books.google.com/books?id=_vm9tQEACAAJ |title=Report on the Geological Survey of Nepal |date=1968 |publisher=Kommission Gebr. Fretz |language=en}}</ref> उपत्यकामा समतल भूमि देखा परेको थियो र ३०,००० देखि १५,००० वर्षको बीचमा, उपत्यकाको अधिकांश भाग सुक्त गएको थियो।<ref name=":6">{{Cite web |title=The lake that was once Kathmandu - Nepali Times |url=https://archive.nepalitimes.com/news.php?id=17327#.Y4SL7nZBy00 |access-date=2022-11-28 |website=archive.nepalitimes.com}}</ref> लोककथामा, उपत्यका सुकाउने श्रेय विशाल चीनका एक सन्त मानिने [[बोधिसत्त्व]] [[मञ्जुश्री]]लाई दिइएको छ। स्वयम्भूनाथमा बुद्धको पूजा गर्न र ज्ञान प्राप्त गर्नका लागि मञ्जुश्रीले उपत्यका सुकाउन आफ्नो तरवारबाट एउटा खोँच काटेको भनिएको छ। मञ्जुश्री पूर्वबाट काठमाडौँ उपत्यकामा प्रवेश गरेको मानिन्छ र उनको विश्रामस्थललाई तीर्थस्थलमा परिणत गरिएको छ जहाँ भक्तपुरका मानिसहरू प्रत्येक वर्ष जाडोको अन्त्यतिर र श्रीपञ्चमीको पर्व अघि तीर्थयात्रा गर्ने गर्दछन्। माथि उल्लेखित बाहेक, भक्तपुरको प्रारम्भिक इतिहासको धेरैजसो भाग अज्ञात छ। मानिसहरूले काठमाडौँ उपत्यकामा बसोबास गर्न थालेपछि यसको उर्वर माटो तालको किनार भएको कारणले गर्दा पानी कम भएको कुरा स्पष्ट छ।<ref name=":10" /> १४औँ शताब्दीको नेवारी भाषाको पाण्डुलिपि, गोपाल राज वंशावलीका अनुसार गोपाल भनेर चिनिने कुलले पहिले काठमाडौँ उपत्यकामा बसोबास गरेको थियो। पाण्डुलिपिमा यसका अतिरिक्त गाईका गोठाला गोपाललाई भैँसीका गोठाला महिष्पालले पराजित गरेका थिए। पछि, किराँत राजा यलम्बरले उपत्यका जितेर र आफ्नो किराँत राजवंश स्थापना गरेका थिए। गोपाल राजवंश वंशावलीमा उल्लेख गरिएका प्रथम तीन शासक राजवंशहरूको अस्तित्वको प्रत्यक्ष प्रमाण फेला परेको छेन, तर [[लिच्छवि काल]]का शिलालेखहरूमा स्थानको नाम र उल्लेख जस्ता अप्रत्यक्ष प्रमाणहरू कम्तिमा किराँत राजवंशको अस्तित्वलाई समर्थन गर्न प्रयोग गरिएको छ।{{Sfn|Shrestha|2001|p=2}} भक्तपुरको लागि पनि, लिच्छवि राजवंशको संस्कृत भाषाको ढुङ्गा शिलालेखमा गैर-संस्कृत नाम, खोप्रिङको अस्तित्वले वैशालीबाट लिच्छवि कुलको आगमन अघि बस्तीको अस्तित्वलाई समर्थन गर्दछ। नेवारहरूको आधुनिक ज्यापु समुदाय किराँत कुलका सन्तान मानिन्छ र आधुनिक नेवार भाषा उनले किराँत कुलले बोल्ने भाषाबाट आएको मानिन्छ।{{Sfn|Shrestha|2001|p=2}} === लिच्छवि काल === {{See also|लिच्छवि राज्य}} भक्तपुरमा हालसम्म लिच्छवि वंशका तीनवटा शिलालेखहरू प्राप्त भएका छन्।{{Sfn|Shrestha|2001|p=2}} ती मध्ये ५९४ को मितिको एउटा भक्तपुरको पूर्वी भागमा रहेको गोमारी जिल्लामा बरामद भएको थियो जुन [[अंशुवर्मा]]को शासनकालमा बनाइएको थियो। भक्तपुरको मध्य भागमा रहेको तुलाचेबाट प्राप्त भएको ५९४ को अर्को यस्तै शिलालेख पनि अंशुवर्माको शासनकालमा बनाइएको थियो। लिच्छवि राजवंशको समयमा, न्यूनतम १०० घर र अधिकतम ५०० घर भएका बस्तीहरूलाई "ग्राम" को रूपमा वर्गीकृत गरिएको थियो र धनी बस्तीहरूलाई "द्राङ्ग" को रूपमा वर्गीकृत गरिएको थियो।{{Sfn|Shrestha|2001|p=2}} त्यसैले, हालको गोमारी वरपरका बस्तीहरू वर्तमान तुलाछे जिल्ला वरपरका बस्तीहरू भन्दा धनी थिए। नेपाल भाषामा, मा एक उपसर्ग हो जसको अर्थ "मुख्य वा प्रमुख" हो, जसको अर्थ माखोप्रिङ्ग खोप्रिङको उप-विभाजन थियो, सम्भवतः जुन खोप्रिङको मुख्य भाग हो।{{Sfn|Shrestha|2001|p=2}} अन्तमा, भक्तपुरको दक्षिणपश्चिमी भागमा रहेको तालाको जिल्लामा प्राप्त भएको तेस्रो शिलालेखमा ठाउँको नाम "माखोडुलुम" उल्लेख गरिएको छ जुन सम्भवतः खोप्रिङबाट अलग गाउँ थियो। भक्तपुरको सबैभन्दा पुरानो [[ढुङ्गे धारा]] पनि लिच्छवी राजवंशको पालाको हो<ref name=":36">{{Cite journal |last=Parajuli |first=Sandhya Khanal |date=2019-12-02 |title=काठमाडौं उपत्यकाका ऐतिहासिक राजकुलो|url=https://www.nepjol.info/index.php/nc/article/view/27499 |journal=नेपाली संस्कृति|language=नेपाली |volume=१३|pages=२९–४२|doi=10.3126/nc.v13i0.27499 |s2cid=214298969 |issn=2091-1165|url-access=subscription }}</ref> === स्थापना === [[File:Bhaktapur 2022.jpg|thumb|भक्तपुरको सुलामा महादेव मन्दिरको प्राङ्गणमा भक्तपुरका संस्थापक आनन्ददेवको मुर्ति फेला परेको थियो।<ref name=":16">{{Cite news|last=Shrestha|first=Purushottam Lochan|date=April 2022|title=Sulamā, Kulamā wa Nandadev juju|language=नेवारी|work=Khwopa Pau|url=https://bhaktapurmun.gov.np/sites/bhaktapurmun.gov.np/files/documents/Khwopa%20pau-86.pdf}}</ref>]] १४औँ शताब्दीमा गोपाल राज वंशावलीमा, १२०२ देखि १२२३ सम्म [[नेपाल मण्डल]]मा शासन गर्ने आनन्द देवलाई भक्तपुर सहर स्थापना गर्ने श्रेय दिइन्छ।<ref name=":12">{{Cite journal |last=GUTSCHOW |first=NIELS |date=1993 |title=Bhaktapur: Sacred Patterns of a Living Urban Tradition |url=https://www.jstor.org/stable/42620478 |journal=Studies in the History of Art |volume=31 |pages=163–183 |jstor=42620478 |issn=0091-7338}}</ref> लिच्छवि वंशको समयमा भक्तपुरमा पहिले नै माखोप्रिङ्ग र माखोडुलुम् जस्ता बस्तीहरू भएकाले, आनन्द देवले यी साना बस्तीहरूलाई एक एकाइमा एकीकृत गर्ने सम्भावना बढी थियो।<ref name=":12" /> परम्परागत रूपमा भक्तपुरको स्थापनाको समयमा १२,००० घरहरू भएक विश्वास गरिन्छ।<ref name=":72">{{cite news |last=Grimm |first=Lucas |title=The rebirth of Bhaktapur |work=Nepali Times |url=http://archive.nepalitimes.com/news.php?id=19496#.YeV7E2nA5Pw |access-date=2022-01-23 |via=archive.nepalitimes.com |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Bhaktapur, Nepal |encyclopedia=Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Bhaktapur |access-date=2021-12-31 |language=en |df=dmy-all}}</ref> आनन्द देवले भक्तपुरको मध्य भागमा त्रिपुरा राजकुला नामक शाही दरबार पनि स्थापना गरेका थिए र यसलाई नेपालको नयाँ राजधानी घोषणा गरेका थिए।<ref name=":0" /> गोपाल राज वंशावलीले सहर वरिपरि आठ मातृकाहरूको मन्दिर र सहरको केन्द्रमा नवौँ र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण मन्दिर, त्रिपुरासुन्दरीको जगको जग बसालेको पनि उल्लेख गर्दछ।<ref name=":11">{{cite journal |last1=MacFadyen |first1=J. Tevere |last2=Vogt |first2=Jay Woodworth |date=1977 |title=The city is a mandala: Bhaktapur |url=https://www.jstor.org/stable/43618945 |journal=Ekistics |volume=44 |issue=265 |pages=307–309 |issn=0013-2942 |jstor=43618945}}</ref> माता देवीको तीर्थस्थलहरूको यो व्यवस्था सम्पूर्ण सहरलाई पवित्र मण्डलको रूपमा अवधारणा गर्न प्रयोग गरिन्छ। सहर भित्रै, आनन्द देवले स्थापित महाविद्याका दस साना तीर्थस्थलहरू पनि छन्। पछिल्ला १९औँ शताब्दीका इतिहासहरूले आनन्द देवलाई देवी अन्नपूर्णाले भक्तपुर स्थापना गर्न निर्देशन दिएको बताउँछन्।<ref name=":9">{{Cite book |last=Wright |first=Daniel |url=https://books.google.com/books?id=AiU50pM_z6MC&q=history+of+nepal |title=History of Nepal |publisher=Asian Educational services |year=1877 |isbn=9788120605527 |pages=163–164}}</ref> === नेपालको राजधानी सहर === भक्तपुर राज्यको केन्द्र बनेसँगै, यो धेरै विदेशी आक्रमणहरूको निशाना पनि बनेको थियो। यी आक्रमणहरूको मुख्य कारण नेपालको राजपरिवारमा आन्तरिक विभाजन थियो। आनन्द देवको मृत्युको लगत्तै, भित्रबाट नयाँ राजपरिवारको उदय भयएको थियो।{{Sfn|Shrestha|2001|p=9}} उनीहरूले आफ्नो पुर्खाको थर देवको सट्टा मल्ललाई आफ्नो थरको रूपमा प्रयोग गरेका थिए जसलाई अरी मल्लद्वारा सुरु गरिएको मानिन्छ। दुवै घराना बीचको द्वन्द्व बढ्दै गएका कारण, त्रिपुरा घरानाले तिरहुतबाट र युथुनिमम घरानाले [[खस राज्य]]बाट मद्दत मागेका थिए। यसरी, यी दुवै राज्यहरूले नेपालको आन्तरिक राजनीतिमा हस्तक्षेप गर्न थालेका थिए। १३६६ पछि, तिरहुतसँग नेपाल मण्डलको सम्बन्ध सुधार गर्न राजा रुद्र मल्लले आफ्नी बहिनी देवलादेवीको विवाह तिरहुत राजा [[हरिसिंहदेव]]सँग गराएका थिए।<ref name=":42">{{Cite book |last=अधिकारी|first=बमबहादुर|title=नेपालको सरल इतिहास|publisher=पल्लव प्रकाशन|year=२०१९|isbn=9789937692229 |edition=प्रथम|location=काठमाडौँ|pages=१७७ |language=नेपाली}}</ref> विवाह पछि, दुई राज्यहरू बीचको सम्बन्ध सुमधुर भएको र [[मिथिला|तिरहुत]]को नेपालमाथि आक्रमण बन्द भएको थियो।<ref name=":42" /> वि.सं १३८२, [[दिल्ली सल्तनत]]का सुल्तान तुगलक शाहले आक्रमण गरी कब्जा गरेपछि देवलादेवीका छोरा जगतसिंहदेव र उनको दरबारसँगै तिरहुतबाट प्रस्थान गरेका थिए।<ref name=":42" /> देवलादेवी र उनको परिवार उनको जन्म राज्य नेपाल मण्डलमा आइपुग्दा बाटोमा नै उनको पति हरिसिमदेवको मृत्यु हुन पुगेको थियो जहाँ उनको भाइ रुद्र मल्लले उनलाई स्वागत गरेका थिए। देवलादेवीको आगमन भएको ६ महिना पछि, उनका भाइ रुद्र मल्लको मृत्यु भएको थियो। रुद्र मल्लकी छोरी नायकदेवी उनकी हजुरआमा पद्मा लक्ष्मीको शासनकालमा नेपाल मण्डलको नयाँ शासक बनेकी थिइन्।<ref name=":42" /><ref name=":15">{{Cite web |last=Sakya |first=Shaguni Singh |date=2021-04-12 |title=DEVALA DEVI: THE WOMAN BEHIND THE RISE OF ONE OF NEPAL'S GREATEST KING, JAYASTHITI MALLA |url=https://wownepal.com.np/devala-devi-the-woman-behind-the-rise-of-one-of-nepals-greatest-king-jayasthiti-malla/ |access-date=2022-12-05 |website=WOW Magazine Nepal {{!}} World Of Women |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20231013174208/https://wownepal.com.np/devala-devi-the-woman-behind-the-rise-of-one-of-nepals-greatest-king-jayasthiti-malla/ |archive-date=2023-10-13 }}</ref><ref name=":8">{{Cite journal |last=Das |first=Basudev Lal |date=2015 |title=Devalakshmidevi in the Medieval History of Nepal |url=https://www.nepjol.info/index.php/AV/article/view/15844/12771 |journal=Academic Voices |volume=5 |issue=1 |via=Nepjol}}</ref> सोही वर्ष, नायकदेवीको विवाह उनकी हजुरआमाले काशीका राजकुमार हरिश्चन्द्रसँग गराइदिएकी थिइन् तर १३८८ मा सतसट्ठी वर्षको उमेरमा पद्मा लक्ष्मीको मृत्युपछि दरबारले उनको विरुद्ध विद्रोह गर्दै अन्ततः १३९१ मा उनको हत्या गरिएको थियो। हरिश्चन्द्रको मृत्युपछि, राजनीतिक शक्ति प्राप्त गर्ने प्रयासमा देवलादेवीले आफ्नो छोरा जगतसिंहदेवको विवाह आफ्नी भतिजी नायकदेवीसँग गराइदिएकी थिइन्।<ref name=":42" /><ref name=":15" /> १४०३ मा, नायकदेवीले एक छोरीलाई जन्म दिएकी थिइन् जसको नाम राज्यलक्ष्मी देवी (छोटकरीमा राजलदेवी) राखिएको थियो। राजलदेवीलाई जन्म दिएको दश दिनपछि नायकदेवीको मृत्यु भएको थियो। उनको मृत्युले दरबारमा अशान्तिको शृङ्खला सुरु गरेको थियो जसको क्रममा जगतसिंहलाई कैद गरिएको थियो जहाँ उनको हिरासतमा नै मृत्यु भएको थियो। देवलदेवीले आफ्नी नातिनी/पातिनी, राजलदेवीको लागि शासकको रूपमा नेपाल मण्डलमा आफ्नै शासन स्थापना गरेकी थिइन्।<ref name=":13">{{cite web |last=देवकोटा|first=सविन|title=१४औँ शताब्दीमा नेपालमा भएको मुसलमानी आक्रमण पुष्टि गर्ने यी दुई शिलालेख |url=https://shilapatra.com/detail/69872/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030042101/https://shilapatra.com/detail/69872 |archive-date=2021-10-30 |access-date=2022-01-06 |website=शिलापत्र|df=dmy-all}}</ref> १४०५ मा, नेपालले आफ्नो इतिहासको सबैभन्दा विनाशकारी आक्रमणहरू मध्ये एक भोगेको थियो। [[बङ्गाल]]का सुल्तान शमसुद्दीन इलियास शाह र उनका सेनाहरूले १४०६ मा एक हप्ताको लागि नेपाल उपत्यका लुटेका थिउ। यस आक्रमणबाट भक्तपुर सबैभन्दा बढी पीडित बनेको थियो। आक्रमणको बेलामा यो राजधानी थियो र सहर उपत्यकाको पूर्वी भागमा पनि थियो जहाँ उक्त दिशाबाट २०,००० सेना आएका थिए।<ref name=":13" /><ref name=":14">{{cite news |title=The Sultan's siege of Kathmandu |language=en|work=Online Khabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/the-sultans-siege-of-kathmandu.html |access-date=2022-01-06 |df=dmy-all}}</ref> गोपाल राज वंशावलीका अनुसार, आक्रमणकारीहरूले भक्तपुरलाई लुटपाट गरी आगजनी गरेका थिए जुन सात दिनसम्म चलेको थियो। उक्त क्षेत्रका मानिसहरू ठाउँ छोडेर भागेका थिए। केही इतिहासकारहरूले यो आक्रमणलाई लिच्छवी र प्रारम्भिक मल्ल राजवंशका स्मारकहरू हराउनुको कारणको रूपमा उल्लेख गर्दछन्। आक्रमण पछि, सहरको धेरैजसो भाग नष्ट हुन पुगेको थियो र भक्तपुर पूर्ण रूपमा देवलदेवीको नेतृत्वमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो। त्यसबेलादेखि सहरको पुरानो भागको [[वास्तुशास्त्र]] प्रायः उस्तै रहेको छ।{{Sfn|Levy|1990|p=42}} वि.सं १४१० मा, मिथिलाका एक दानवर कुलीन नौ वर्षीया जयस्थितिलाई भक्तपुर ल्याइएको थियो र अन्ततः १४११ मा राजल्लादेवी मल्लसँग विवाह गरिएको थियो।<ref name=":43">{{Cite web |last=श्रेष्ठ |first=सविना |date=29 January 2023 |title=मिथिलासँग जोडिएको नेवार सभ्यता |url=https://www.setopati.com/social/293321/ |access-date=2023-02-05 |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20231013174123/https://www.setopati.com/social/293321/ |archive-date=2023-10-13 }}</ref> वि.सं १४२२ मा देवलादेवीको मृत्यु पछि, राजल्लादेवी र उनकी राजा पत्नी [[जयस्थिति मल्ल]]ले [[नेपाल मण्डल]]को नियन्त्रण लिएका थिए जुन उनीहरूको शासनकालमा नेपालले स्थिरता र सांस्कृतिक साथै आर्थिक विकासको अवधि थियो। जयस्थिति मल्लले युद्धरत कुलीनहरूलाई पराजित गर्दै नेपाल मण्डललाई एकल राजाको रूपमा एकीकृत गरेका थिए। जयस्थिति मल्लले मिथिला र दक्षिण भारतबाट ब्राह्मणहरूलाई ल्याएर उनीहरूको सिफारिसमा, पेशामा आधारित पहिले नै अवस्थित हिन्दु जाति व्यवस्थालाई पुनर्जीवित र सुधार गरेको मानिन्छ। जयस्थिति मल्ललाई [[नेवारी भाषा]]लाई प्रशासन, साहित्य र धर्मको भाषाको रूपमा बनाउने श्रेय पनि दिइन्छ। [[नेपालको इतिहास]]को बारेमा नेवारी भाषाको पाण्डुलिपि, प्रभावशाली गोपाल राज वंशावलीलाई जयस्थिति मल्लले दिएका थिए।<ref name=":51">{{Cite book |last1=Vajracharya |first1=Dhanavajra |url=http://archive.org/details/GopalarajaVamsavaliDhanavajraVajracaryaAndKamalP..Malla |title=The Gopalaraja Vamsavali |last2=Malla |first2=Kamal P. |publisher=Franz Steiner Verlag |year=1985 |pages=131 |language=}}</ref> [[File:Medieval Gate of Bhaktapur in 1921.jpg|thumb|१५औँ शताब्दीमा [[यक्ष मल्ल]]ले मूल रूपमा निर्माण गरेको पूर्वी भक्तपुरको मध्ययुगीन सहरको ढोकाको भग्नावशेष [[विसं १९९० को महाभूकम्प|विसं १९९० को भूकम्प]] मा नष्ट भएको थियो।<ref name=":26">{{Cite news |last=|first=|date=October 2020 |title=''भक्तपुरका ऐतिहासिक ढोकाहरू'' |language=नेपाली |edition=287 |pages=17–22 |work=भक्तपुर|url=https://bhaktapurmun.gov.np/sites/bhaktapurmun.gov.np/files/documents/BKT-287%20A.pdf}}</ref>]] उनका नाति, [[यक्ष मल्ल]] एकीकृत नेपाल मण्डलका अन्तिम राजा थिए जसले १४८४ देखि १५३७ सम्म भक्तपुरमा शासन गरेका थिए।<ref name=":17">{{cite book |last=उपाध्याय|first=श्रीरामप्रसाद |title=नेपालको प्रचिन तथा मध्यकालिन इतिहास|publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |year=सन् २००९|isbn=978-9993304555 |location=नेपाल|pages=१२५–१२९|language=नेपाली}}</ref> यक्ष मल्लका धेरै पत्नीहरू र उपपत्नीहरू थिए जसमा सरुपादेवी, कर्पुरादेवी, उदयादेवी, जीवलक्ष्मी, जयतना, कृतिलक्ष्मी, सरस्वतीदेवी (जसमध्ये सरुपादेवी र कर्पुरादेवी सबैभन्दा प्रभावशाली थिए) समावेश थिए र त्यसैले उनका धेरै सन्तानहरू थिए।<ref name=":44">{{Cite news |last=|first= |date=सन् २०१८|title=भक्तपुरको मल्लकालीन वंशावली |language=नेपाली|pages=८०–८२ |work=भक्तपुर नगरपालिका |issue=२६२|url=https://bhaktapurmun.gov.np/sites/bhaktapurmun.gov.np/files/documents/Bhaktapur%20262Merged.pdf}}</ref> उनले आफ्नो राजधानी भक्तपुरलाई खाडल, रक्षात्मक पर्खाल र आठ सहरका ढोकाहरूद्वारा सुदृढ बनाएका थिए जुन आठ [[मातृका]]हरूको मन्दिरहरूसँग मेल खान्छ। उनले भक्तपुरका सबै नागरिकहरूलाई जात वा धनको पर्वाह नगरी सिथि नखको वार्षिक उत्सवको समयमा रक्षात्मक पर्खाल र खाडलहरूको मर्मत र मर्मत गर्न अनिवार्य बनाएका थिए।<ref name=":26" /> वि.सं १५३८ मा यक्ष मल्लको मृत्युपछि उनका धेरै सन्तानले राज्यमा ठूलो समस्या निम्त्याएका थिए। उनका जेठा छोरा राय मल्ल थिए र उनको उमेरका कारण उनलाई देशको नयाँ राजाको रूपमा राज्याभिषेक गरिएको थियो। तर उनका दुई सौतेनी भाइ रत्न र अरी मल्ल र उनकी सौतेनी बहिनी रत्नादेवी, जसमध्ये तीनै जना एउटै जैविक आमा थिए। उनले राज्याभिषेकको विरोध गगरेका थिए फलस्वरूप राजधानीबाट अलग्गिएर काठमाडौँमा नयाँ स्थापना गरेका थिए जहाँ रत्न मल्लले आफूलाई राजा घोषणा गरेका थिए। त्यसैगरी, रण मल्ल राजधानीबाट [[बनेपा नगरपालिका|बनेपा]] गएका थिए जहाँ उनले आफूलाई यसको नयाँ राजा घोषणा गरेका थिए। यसरी, यक्ष मल्लको राज्य उनका छोराहरूमा विभाजित भएको थियो जसमध्ये जेठा राय मल्ल पूर्व राजधानी सहर भक्तपुरका राजा बनेका थिए।<ref name=":44" /> == जनसाङ्ख्यिकी == वि.सं १८२५ मा [[रणजित मल्ल]]ले रचेको एउटा गीतमा भक्तपुरलाई १२,००० घरपरिवार भएको सहरको रूपमा उल्लेख गरिएको छ।<ref>{{Cite book |last=Widdess |first=Professor Richard |url=https://books.google.com/books?id=QWcIzK4VHusC |title=Dāphā: Sacred Singing in a South Asian City: Music, Performance and Meaning in Bhaktapur, Nepal |date=2013-12-02 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |isbn=978-1-4094-6601-7 |page=299 |language=en}}</ref> वि.सं १९०६ पछि नेपाल भ्रमण गरेका हेनरी एम्ब्रोस ओल्डफिल्डले भक्तपुरमा पचास हजार बासिन्दा रहेको लेखेका थिए।<ref>{{Cite book |last=Oldfield |first=Henry Ambrose |url=http://archive.org/details/sketchesfromnipa01oldf |title=Sketches from Nipal, historical and descriptive, with anecdotes of the court life and wild sports of the country in the time of Maharaja Jang Bahadur, G. C. B.; |date=1880 |publisher=London : W. H. Allen |others=University of California Libraries |pages=131}}</ref> [[नेपालको दसौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०५८]]को समयमा यसको जनसङ्ख्या ७२,५४३ थियो।<ref>City Population [http://www.citypopulation.de]. Retrieved: 9 December 2011.</ref> [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८]]ले भक्तपुरको जनसङ्ख्या ८१,७४८ रहेको जनाएको थियो र जसमा ४१,०८१ पुरुष र ४०,६६७ महिला थिए।<ref name=":22">{{cite web |title=भक्तपुर नगरपालिका संक्षिप्त परिचय भक्तपुर नगरपालिका |url=https://bhaktapurmun.gov.np/ne/content/%E0%A4%AD%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B0-%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4-%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF |access-date=2022-01-12|df=dmy-all|website=bhaktapurmun.gov.np|language=ne}}</ref> [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८]]को नतिजाले भक्तपुरको जनसङ्ख्या ७९,१३६ रहेको छ जसमा पुरुषको जनसङ्ख्या क्रमशः ३९,७५५ र महिलाको जनसङ्ख्या ३९,३८१ रहेको थियो र घरपरिवारको कुल सङ्ख्या १८,९८७ रहेको थियो।<ref name="Nepal Government">{{Cite web |last=नेपाल सरकार |first=राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय |title=राष्ट्रिय जनगणना २०७८ को नतिजा |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/population?province=3&district=29&municipality=2 |access-date=2023-03-28 |website=censusnepal.cbs.gov.np}}</ref> भक्तपुर नगरपालिकाको जनसङ्ख्याको लगभग ९०% [[नेवार जाति]]को रहेका छन्।<ref name=":22" /> == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[भक्तपुरको युद्ध]] * [[न्यातपोल मन्दिर ]] * [[भक्तपुर दरबार क्षेत्र]] == चित्र दीर्घा == <gallery> File:Street scene, Bhaktapur, Nepal. 1979.jpg|सडकको दृश्य, भक्तपुर, नेपाल, सन् १९७९ File:Street of Bhaktapur at night.jpg|रातको समयमा भक्तपुरको सडक File:Bhaktapur Durbar Square.jpg|भक्तपुर दरबार क्षेत्र File:Bhaktapur-city-centre-large.jpg|भक्तपुर टौमडी क्षेत्र File:Statue of King Bhupatindra Malla at Bhaktapur Durbar Square.jpg|भक्तपुर दरबार क्षेत्रमा राजा [[भूपतीन्द्र मल्ल]]को शालिक File:Bhaktapur1.JPG|टौमडी क्षेत्रको हवाई दृश्य File:Peacockwindow.JPG|मयूरको झ्याल File:Rice being dried by a woman.jpg|[[धान]] सुकाउँदै महिला File:Nepali curd.JPG|नेवारी राजा दही (जुजु धौ) File:Bhaktapur statue.JPG|भक्तपुर दरबार क्षेत्र File:Bhaktapurr6.JPG|[[न्यातपोल मन्दिर]] File:Nepál - Bhaktapur, stavba alegorického vozu (1970).jpg|महोत्सवको तयारी </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.free-writer.ru/pages/bhaktapur.html भक्तपुरका तस्वीरहरू] *[http://www.explorenepal.com/info/destination/bhaktapur.php एक्सप्लोर नेपाल: भक्तपुर] {{भक्तपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{Commonscat|Bhaktapur|भक्तपुर}} {{Wikivoyage|Bhaktapur|भक्तपुर}} [[श्रेणी:नेपालका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०१० मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका प्रमुख पर्यटकीय स्थलहरू]] sgqvbapgp778ko2mx7r06h8wni5xgh5 3 63638 1393346 1393186 2026-10-30T18:19:34Z MediaWiki message delivery 14766 /* This Month in Education: October 2026 */ नयाँ खण्ड 1393346 wikitext text/x-wiki {{archive box| search=yes| * [[प्रयोगकर्ता:Nawaraj_Ghimire/वर्ता१|पुराना सन्देशहरू १ : २०१७/०३/१७ सम्म]] * [[प्रयोगकर्ता:Nawaraj_Ghimire/वर्ता२|पुराना सन्देशहरू २ : २०२२/०७/२२सम्म]] * [[प्रयोगकर्ता:Nawaraj_Ghimire/वर्ता३|पुराना सन्देशहरू ३ : २०२३/०३/२१सम्म]] * [[प्रयोगकर्ता:Nawaraj_Ghimire/वर्ता४|पुराना सन्देशहरू ४ : २०२५/१०/२०८सम्म]] }} == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609] * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521] * Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:५९, २८ मार्च २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24780854 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.hoverIntent</code></bdi> module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hover()</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>on()</code></bdi> instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194] * Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242] * You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__ARCHIVEDTALK__</nowiki></code></bdi> magic word. There will also be a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mw-archivedtalk</code></bdi> CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221] '''Future changes''' * The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:२५, ४ अप्रिल २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24820268 --> == This Month in Education: March 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 3 • March 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Audio-seminar project of the Wikimedia Mexico Education Program|Audio-seminar project of the Wikimedia Mexico Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Empowering Nigerian Female Artists: Through Art & Feminism Edith-A-Thon at KWASU Fan Club|Empowering Nigerian Female Artists: Through Art & Feminism Edith-A-Thon at KWASU Fan Club]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Exploring How Wikipedia Works|Exploring How Wikipedia Works]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Florida graduate students complete Library History edit-a-thon for credit|Florida graduate students complete Library History edit-a-thon for credit]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Improving hearing health content in Brazil|Improving hearing health content in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Media Literacy Portal to become a key resource for media education in Czech Libraries |Media Literacy Portal to become a key resource for media education in Czech Libraries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikeys in the Albanian language|Wikeys in the Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimarathon is an opportunity to involve students and teachers in creating and editing articles in Wikipedia|Wikimarathon is an opportunity to involve students and teachers in creating and editing articles in Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimedia Polska short report|Wikimedia Polska short report]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimedia Serbia participated in the State Seminar of the The Mathematical Society of Serbia|Wikimedia Serbia participated in the State Seminar of the The Mathematical Society of Serbia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ००:३०, ९ अप्रिल २०२३ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24824837 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the "{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}" option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876] '''Problems''' * There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:५०, ११ अप्रिल २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24851886 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature "{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}". Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for "{{int:globalwatchlist-markpageseen}}" for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246] '''Problems''' * At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:४०, १८ अप्रिल २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24881071 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334316] '''Problems''' * Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940] * For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794] '''Changes later this week''' * All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:४८, २५ अप्रिल २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24933592 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits] * The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:३०, २ मे २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24966974 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Last week, Community Tech released the first update for providing [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diffs]], the #1 request in the 2022 Community Wishlist Survey. [[phab:T324759|This update]] adds legends and tooltips to inline diffs so that users unfamiliar with the blue and yellow highlights can better understand the type of edits made. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports <bdi lang="en" dir="ltr"><code>wikitext</code></bdi> as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html5</code></bdi>, <bdi lang="en" dir="ltr"><code>moin</code></bdi>, and <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html+handlebars</code></bdi>, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&section=new&preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>preload=MediaWiki:July</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337] '''Problems''' * Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like <bdi lang="de" dir="ltr">[[:de:Modul:Graph]]</bdi>. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750] '''Future changes''' * During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805] * There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] <code>jquery.tipsy</code> will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with <code>.tipsy(</code> can be commented out. <code>OO.ui.PopupWidget</code> can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:२१, ९ मे २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24998636 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available. '''Problems''' * Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] '''Future changes''' * There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi>. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:३०, १६ मे २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25011501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The "recent edits" time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250] '''Changes later this week''' * An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W21"/> </div> २२:४०, २२ मे २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25028325 --> == This Month in Education: April 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 4 • April 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Auckland Museum Alliance fund project update|Auckland Museum Alliance fund project update]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Introducing Wikipedia to Kusaal Language Teachers|Introducing Wikipedia to Kusaal Language Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/KWASU Fan Club Leads the Way in 21st Century Learning with Wiki in School Program|KWASU Fan Club Leads the Way in 21st Century Learning with Wiki in School Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/On-line Courses for Educators in Poland|On-line Courses for Educators in Poland]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Online meeting of Ukrainian educators working with Wikipedia – four perspectives|Online meeting of Ukrainian educators working with Wikipedia – four perspectives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikiclubs Editathon in Elbasan, Albania |Wikiclubs Editathon in Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikipedia at the Brazilian Linguistics Olympiad|Wikipedia at the Brazilian Linguistics Olympiad]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikipedia at the University of Łódź Information Management Conference|Wikipedia at the University of Łódź Information Management Conference]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २२:१२, २३ मे २०२३ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24999562 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has "{{int:watchlistedit-normal-check-all}}" options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - "check all" checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252] '''Problems''' * For a few days earlier this month, the "Add interlanguage link" item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:४९, ३० मे २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25079963 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750] * Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for "{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}". This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081] '''Problems''' * For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:३७, ६ जुन २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25114640 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341] * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937] * The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064] '''Problems''' * For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended <code><nowiki>__TOC__</nowiki></code> (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101] * Currently, the "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is broken. Existing <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code> keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#wpReason</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space: nowrap;"><code>#wpReason > input</code></bdi>. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&diff=22859956&oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''Future changes''' * From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २०:३७, १२ जुन २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25133779 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing <code>\</code> or pressing <code>ctrl + shift + p</code>. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:५४, २० जुन २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25159510 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>/</code></bdi> to all <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prop=extlinks</code></bdi> responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the <code>externallinks</code> database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994] '''Problems''' * Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mbox-text</code></bdi> CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|targets=</code></bdi> parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|skins=</code></bdi> parameter in <bdi lang="en" dir="ltr">MediaWiki:Gadgets-definition</bdi>) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268] * All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126] * The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:०४, २६ जुन २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25202311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:३६, ४ जुलाई २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25231546 --> == This Month in Education: June 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 5 • June 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Africa Day 2023: Abuja Teachers celebrates|Africa Day 2023: Abuja Teachers celebrates]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/From editing articles to civic power – Wikimedia UK's research on democracy and Wikipedia|From editing articles to civic power – Wikimedia UK's research on democracy and Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Reading Wikipedia in the Classroom Program in Yemen Brings Positive Impact to Yemeni Teachers|Reading Wikipedia in the Classroom Program in Yemen Brings Positive Impact to Yemeni Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Using Wikipedia in education: students' and teachers' view|Using Wikipedia in education: students' and teachers' view]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/The Journey of Reading Wikipedia in the Classroom Lagos State|The Journey of Reading Wikipedia in the Classroom Lagos State]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/WMB goes to Serbia |WMB goes to Serbia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/But we don't want it to end!|But we don't want it to end!]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १४:२९, ४ जुलाई २०२३ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25147408 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles. * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159] * [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431] * The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&messages=&x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the "Completion" for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810] * [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218] '''Future changes''' * There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] * There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:३९, ११ जुलाई २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25278797 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-ca</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-gb</code></bdi> subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthsetmentorstatus</code></bdi> API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthmanagementorlist</code></bdi> API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:५३, १८ जुलाई २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25289122 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०८:०५, २५ जुलाई २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25332248 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates. * The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338] * The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open "office hours"|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] '''Problems''' * It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३९, १ अगस्ट २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25362228 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on "{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}" in your settings and use the "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" button in the "{{int:Minerva-page-actions-overflow}}" menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:०६, ८ अगस्ट २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25420038 --> == This Month in Education: July 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 7 • July 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia Kaduna Connect Campaign|Wikimedia Kaduna Connect Campaign]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia Serbia published a paper Promoting Equity in Access to Open Knowledge: An Example of the Wikipedia Educational Program|Wikimedia Serbia published a paper Promoting Equity in Access to Open Knowledge: An Example of the Wikipedia Educational Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia and Education Kailali Multiple campus|Wikimedia and Education Kailali Multiple campus]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/WikiCamp in Istog, Kosovo: Promoting Knowledge and Nature Appreciation|WikiCamp in Istog, Kosovo: Promoting Knowledge and Nature Appreciation]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wiki at the Brazilian National History Symposium|Wiki at the Brazilian National History Symposium]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/US & Canada program reaches 100M words added |US & Canada program reaches 100M words added]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Renewed Community Wikiconference brought together experienced Wikipedians and newcomers|Renewed Community Wikiconference brought together experienced Wikipedians and newcomers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Kusaal Wikipedia Workshop at Ajumako Campus, University of Education, Winneba|Kusaal Wikipedia Workshop at Ajumako Campus, University of Education, Winneba]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Join us to celebrate the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program Graduation Ceremony|Join us to celebrate the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program Graduation Ceremony]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Activities that took place during the presentation of the WikiEducation book|Activities that took place during the presentation of the WikiEducation book. Educational practices and experiences in Mexico with Wikipedia and other open resources in Xalala, Veracruz from the Wikimedia Mexico Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/62+ Participants Graduates from the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program|62+ Participants Graduates from the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/“Reading Wikipedia in the Classroom” course launched in Ukraine|“Reading Wikipedia in the Classroom” course launched in Ukraine]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/OFWA and Goethe Institute Host Wiki Skills For Librarians Workshop-Ghana|OFWA and Goethe Institute Host Wiki Skills For Librarians Workshop-Ghana]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २१:१८, १४ अगस्ट २०२३ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25457946 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] <!-- TODO replace wiki codes --> '''Future changes''' * A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ११:४५, १५ अगस्ट २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25428668 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868] * From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages. ** Since the last edition, two new wikis have been created: *** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|<code>wikt:blk:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540] *** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|<code>s:su:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539] ** To catch up, the next most recent six wikis are: *** Wikifunctions ([[f:|<code>f:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945] *** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|<code>wikt:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216] *** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|<code>w:gpe:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969] *** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|<code>n:guw:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394] *** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|<code>wikt:kbd:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266] *** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|<code>w:fat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W34"/> </div> २१:१०, २१ अगस्ट २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25497111 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166] * Wikisource users can now use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpbengalicurrency</code></bdi> label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><pagelist></nowiki></code></bdi> tag. [https://phabricator.wikimedia.org/T268932] * Two preferences have been relocated. The preference "{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}" is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|"{{int:prefs-editing}}" tab]] at all wikis. Previously it was shown on the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab at some wikis. The preference "{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}" is now also shown on the "{{int:prefs-editing}}" tab at all wikis, instead of the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards <bdi lang="en" dir="ltr">[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]</bdi>, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]]. * All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><=></code></bdi> symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]]. * A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> १९:४५, २८ अगस्ट २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25510866 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294] * One new wiki has been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|<code>w:tly:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166] '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:१९, ५ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25566983 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, "{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}" and "{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}"), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115] * When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * The Enterprise API is launching a new feature called "[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]". Currently in BETA, this attempts to identify likely "newsworthy" topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:५३, १२ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25589064 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०५, १९ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25623533 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui</nowiki></code></bdi> modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there. * Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "namespaces" option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces. '''Future changes''' * New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_groups</bdi></code> and <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_editcount</bdi></code>. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:३६, २६ सेप्टेम्बर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25655264 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for "{{int:tog-forcesafemode}}". This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "<var>contentModels</var>" option]]. The option takes a list of page content models, like <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">wikitext</bdi></code> or <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">css</bdi></code>. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:१२, ३ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25686930 --> == ५०,००० लेख प्रतियोगिता == <div style="color:#c9c6bd; box-shadow: 0 20px 20px rgba(0, 0, 0, 0.900); border-radius: 20px;"> <div style="position: relative; background: #DC143C; width: 100%; padding:5px;"> <div style="text-align:center; font-size: 36px; margin-top: 15px;margin-left: 26px; font-family: 'Verdana'; line-height: 1.5em;">नमस्ते, <span style="color: #ebe6d8">'''{{safesubst:<noinclude />BASEPAGENAME}}'''ज्यू!</span> तपाईंलाई नयाँ '''{{Uline|c=#ebe6d8|{{Coloredlink|#ebe6d8|विकिपिडिया:५० हजार लेखहरू|५०,००० लेख प्रतियोगिता}}}}'''मा सामेल हुन हार्दिक निमन्त्रणा गरिन्छ</div> <div style="font-size:20px; color: #c9c6bd; padding: 20px;margin-left: 26px; text-align: center;">सबैभन्दा पहिले, नेपाली विकिपिडियामा योगदान गर्नुभएकोमा धन्यवाद। तपाईंलाई नयाँ ५०,००० लेख प्रतियोगितामा सामेल हुन आमन्त्रित गरिएको छ, एउटा चुनौतीपूर्ण प्रतिस्पर्धा जसले लगभग १७,८०० लेख सिर्जनाहरू गर्ने लक्ष्य राखेको छ। सबै विषयहरूका लेखहरू स्वागत छन्। यदि इच्छुक हुनुहुन्छ भने '''{{Coloredlink|#ebe6d8|विकिपिडिया:५० हजार लेखहरू|यो पृष्ठमा}}''' सामेल हुनुहोस् र योगदान गर्न सुरु गर्नुहोस्!</div> </div></div> धन्यवाद - [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:१९, ३ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:बडा काजी@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:%E0%A4%AC%E0%A4%A1%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B2%E0%A5%AD&oldid=1171544 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|<code>w:fon:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139] * At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under "Images recommendations" [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#page-actions</nowiki></code></bdi> will be replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-views</nowiki></code></bdi>. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २०:२४, ९ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25712895 --> == This Month in Education: September 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 7 • September 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Inauguration of the Kent Wiki Club at the Wikimania 2023 Conference|Inauguration of the Kent Wiki Club at the Wikimania 2023 Conference]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Letter Magic: Supercharging Your WikiEducation Programs|Letter Magic: Supercharging Your WikiEducation Programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Réseau @pprendre (Learning Network) : The Initiative for Educational Change in Francophone West Africa|Réseau @pprendre (Learning Network) : The Initiative for Educational Change in Francophone West Africa]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/WikiChallenge Ecoles d’Afrique closes its 5th edition with 13 winning schools|WikiChallenge Ecoles d’Afrique closes its 5th edition with 13 winning schools]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/WikiConecta: connecting Brazilian university professors and Wikimedia|WikiConecta: connecting Brazilian university professors and Wikimedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Wikimedia Germany launches interactive event series Open Source AI in Education |Wikimedia Germany launches interactive event series Open Source AI in Education]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १०:४६, १० अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25700976 --> == Image Description Month in India Campaign == Dear Wikimedian, A2K has conducted an online activity or campaign which is an ongoing Image Description Month in India description-a-thon, a collaborative effort known as [[:m:Image Description Month|Image Description Month]]. This initiative aims to enhance image-related content across Wikimedia projects and is currently underway, running from October 1st to October 31st, 2023. Throughout this event, our focus remains centered on three primary areas: Wikipedia, Wikidata, and Wikimedia Commons. We have outlined several tasks, including the addition of captions to images on Wikipedia, the association of images with relevant Wikidata items, and improvements in the organization, categorization, and captions of media files on Wikimedia Commons. To participate, please visit our dedicated [[:m:CIS-A2K/Events/Image Description Month in India|event page]]. We encourage you to sign up on the respective meta page and generously contribute your time and expertise to make essential and impactful edits. Should you have any questions or require further information, please do not hesitate to reach out to me at nitesh@cis-india.org or [[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]]. Your active participation will play a significant role in enriching Wikimedia content, making it more accessible and informative for users worldwide. Join us in this ongoing journey of improvement and collaboration. Regards [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:५४, १० अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|Unified login]] system's edge login should now be fixed for some browsers (Chrome, Edge, Opera). This means that if you visit a new sister project wiki, you should be logged in automatically without the need to click "Log in" or reload the page. Feedback on whether it's working for you is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T347889] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/Edit_notice|Edit notices]] are now available within the MobileFrontend/Minerva skin. This feature was inspired by [[w:en:Wikipedia:EditNoticesOnMobile|the gadget on English Wikipedia]]. See more details in [[phab:T316178|T316178]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * In 3 weeks, in the Vector 2022 skin, code related to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-namespaces</nowiki></code></bdi> that was deprecated one year ago will be removed. If you notice tools that should appear next to the "Discussion" tab are then missing, please tell the gadget's maintainers to see [[phab:T347907|instructions in the Phabricator task]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३२, १७ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25745824 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:०१, २४ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25782286 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]). * The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] * Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] '''Future changes''' * There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]]. * The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:०६, ३१ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25801989 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062] '''Problems''' * Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:५१, ७ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25838105 --> == This Month in Education: October 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">Volume 12 • Issue 8 • October 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/3 Generations at Wikipedia Education Program in Türkiye|3 Generations at Wikipedia Education Program in Türkiye]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/CBSUA Launches Wiki Education in Partnership with PhilWiki Community and Bikol Wikipedia Community|CBSUA Launches Wiki Education in Partnership with PhilWiki Community and Bikol Wikipedia Community]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Celebrating Wikidata’s Birthday in Elbasan|Celebrating Wikidata’s Birthday in Elbasan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Edu Wiki Camp 2023 - together in Sremski Karlovci|Edu Wiki Camp 2023 - together in Sremski Karlovci]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/PhilWiki Community promotes language preservation and cultural heritage advocacies at ADNU|PhilWiki Community promotes language preservation and cultural heritage advocacies at ADNU]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/PunjabWiki Education Program: A Wikipedia Adventure in Punjab|PunjabWiki Education Program: A Wikipedia Adventure in Punjab]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/WikiConference on Education ignites formation of Wikimedia communities|WikiConference on Education ignites formation of Wikimedia communities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikimedia Estonia talked about education at CEE meeting in Tbilisi|Wikimedia Estonia talked about education at CEE meeting in Tbilisi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikimedia in Brazil is going to be a book|Wikimedia in Brazil is going to be a book]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikipedian Editor Project: Arabic Sounds Workshop 2023|Wikipedian Editor Project: Arabic Sounds Workshop 2023]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १७:१९, ८ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25784366 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Four new wikis have been created: ** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|<code>w:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216] ** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|<code>w:dga:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218] ** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|<code>w:bbc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320] ** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|<code>q:bjn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217] '''Problems''' * Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695] * Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>meta.domain == "canary"</nowiki></code></bdi>. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३७, १४ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25859263 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] * The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711] '''Future changes''' * There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:४०, २१ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25884616 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499] * The deployment of "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]" announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:५४, २८ नोभेम्बर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25906379 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754] * The "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code></bdi> keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * On 6 December, people who have the enabled the preference for "{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}" will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__NEWSECTIONLINK__</nowiki></code></bdi> magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/] * Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]]. '''Events''' * Registration & Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३५, ५ डिसेम्बर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25914435 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the "choosing own vs not own work" step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709] '''Problems''' * There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the "impact module" and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:५७, १२ डिसेम्बर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25945501 --> == This Month in Education: November 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 9 • November 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/4th WikiUNAM Editathon: Community knowledge strengthens education|4th WikiUNAM Editathon: Community knowledge strengthens education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Edit-a-thon at the Faculty of Medical Sciences of Santa Casa de São Paulo|Edit-a-thon at the Faculty of Medical Sciences of Santa Casa de São Paulo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/EduWiki Nigeria Community: Embracing Digital Learning Through Wikipedia|EduWiki Nigeria Community: Embracing Digital Learning Through Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Evening Wikischool offers Czech seniors further education on Wikipedia|Evening Wikischool offers Czech seniors further education on Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Expansion of Wikipedia Education Program through Student Associations at Iranian Universities|Expansion of Wikipedia Education Program through Student Associations at Iranian Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Exploring Wikipedia through Wikiclubs and the Wikeys board game in Albania |Exploring Wikipedia through Wikiclubs and the Wikeys board game in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/First anniversary of the game Wikeys|First anniversary of the game Wikeys]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Involve visiting students in education programs|Involve visiting students in education programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Iranian Students as Wikipedians: Using Wikipedia to Teach Research Methodology and Encyclopedic Writing|Iranian Students as Wikipedians: Using Wikipedia to Teach Research Methodology and Encyclopedic Writing]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Kiwix4Schools Nigeria: Bridging Knowledge Gap through Digital Literacy|Kiwix4Schools Nigeria: Bridging Knowledge Gap through Digital Literacy]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Lire wikipedia en classe à Djougou au Bénin|Lire wikipedia en classe à Djougou au Bénin]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Tyap Wikimedians Zaria Outreach|Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Art Outreach at Aje Compreshensive Senior High School 1st November 2023, Lagos Mainland|Art Outreach at Aje Comprehensive Senior High School 1st November 2023, Lagos Mainland]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/PhilWiki Community holds a meet-up to advocate women empowerment|PhilWiki Community holds a meet-up to advocate women empowerment]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १४:०९, १४ डिसेम्बर २०२३ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25919737 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The "Move Page" feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]]. * The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:०३, १८ डिसेम्बर २०२३ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25959059 --> == [[User:Kulchandra pyakurel|Kulchandra pyakurel]]बाट प्रश्न (००:०५, २० डिसेम्बर २०२३) == नमस्कार profile मा आफ्नो फोटो कसरी राख्ने --[[User:Kulchandra pyakurel|Kulchandra pyakurel]] ([[User talk:Kulchandra pyakurel|कुरा गर्नुहोस्]]) ००:०५, २० डिसेम्बर २०२३ (नेपाली समय) नमस्कार [[User:Kulchandra pyakurel|Kulchandra pyakurel]] तपाइले विकिमीडिया कमन्स [[यहाँ|https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard]] आफ्नो तस्विरहरु अपलोड जानुपर्ने छ र तपाईको आवश्यकता अनुसार [[file:filename]] राखी प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ [[User:Nawaraj Ghimire|Nawaraj Ghimire]] ([[User talk:Nawaraj Ghimire|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:२०, २० डिसेम्बर २०२३ (नेपाली समय) :Ok [[User:Kulchandra pyakurel|Kulchandra pyakurel]] ([[User talk:Kulchandra pyakurel|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:२४, १५ अक्टोबर २०२४ (नेपाली समय) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:०५, ९ जनवरी २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26026251 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as "ES2015") and ES7 ("ES2016"). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>requiresES6</nowiki></code></bdi> option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957] * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388] * An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> module was deprecated and replaced with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi> module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966] '''Future changes''' * Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:५८, १६ जनवरी २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26074460 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available. '''Problems''' * A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:४९, २३ जनवरी २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26096197 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].<!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--> [https://phabricator.wikimedia.org/T302011] * There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the "Tools" menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>targets</code></bdi> option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins</code></bdi> option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:१६, ३० जनवरी २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26137870 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]]. *On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about "action blocks"]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199] '''Future changes''' * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०७, ६ फेब्रुअरी २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26180971 --> == This Month in Education: January 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 1 • January 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Cross-Continental Wikimedia Activities: A Dialogue between Malaysia and Estonia|Cross-Continental Wikimedia Activities: A Dialogue between Malaysia and Estonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Czech programme SWW in 2023 – how have we managed to engage students|Czech programme SWW in 2023 – how have we managed to engage students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Extending Updates on Wikipedia in Education – Elbasan, Albania|Extending Updates on Wikipedia in Education – Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Reading Wikipedia in the Classroom Teacher’s guide – now available in Bulgarian language|Reading Wikipedia in the Classroom Teacher’s guide – now available in Bulgarian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Summer students at Auckland Museum|Summer students at Auckland Museum]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/WikiDunong: EduWiki Initiatives in the Philippines Project|WikiDunong: EduWiki Initiatives in the Philippines Project]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Wikimedia Armenia's Educational Workshops|Wikimedia Armenia's Educational Workshops]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Wikimedia Foundation publishes its first Child Rights Impact Assessment|Wikimedia Foundation publishes its first Child Rights Impact Assessment]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १५:४७, १० फेब्रुअरी २०२४ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26091771 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation] '''Problems''' *There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ११:३४, १३ फेब्रुअरी २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26223994 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you have the "{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}" option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984] * There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively. *Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]]. *The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid. * The CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]</code></bdi> property can now be used in HTML <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>style</code></bdi> attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २१:२२, १९ फेब्रुअरी २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26254282 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value <code>wgGlobalGroups</code> now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>if (/globalgroupname/.test(mw.config.get("wgGlobalGroups")))</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>changetags</code></bdi>) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०८, २७ फेब्रुअरी २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26294125 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Special:Book</code></bdi> page (as well as the associated "Create a book" functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437] * [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace. Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details. * Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget_definition</code></bdi> namespaces and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>gadgets-definition-edit</code></bdi> user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272] * A usability improvement to the "Add a citation" in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233] * The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?useparsoid=1</code></bdi> to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]). * '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:३२, ५ मार्च २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26329807 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498] *The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:४९, १२ मार्च २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26374013 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The notice "Language links are at the top of the page" that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/] * Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:२५, १८ मार्च २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26410165 --> == This Month in Education: February 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 2 • February 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/2 new courses in Students Write Wikipedia Starting this February|2 new courses in Students Write Wikipedia Starting this February]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/More two wiki-education partnerships|More two wiki-education partnerships]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Open Education Week 2024 in Mexico|Open Education Week 2024 in Mexico]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Reading Wikipedia in Bolivia, the community grows|Reading Wikipedia in Bolivia, the community grows]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Education Philippines promotes OERs utilization|Wiki Education Philippines promotes OERs utilization]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Loves Librarians, Kaduna|Wiki Loves Librarians, Kaduna]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Workshop 2024 CfP - Call for Papers Research track|Wiki Workshop 2024 CfP – Call for Papers Research track]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ००:२३, २१ मार्च २०२४ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26310117 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:४२, २६ मार्च २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26446209 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|comment on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०९:२१, २ अप्रिल २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26462933 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey. * Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727] * Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:२२, ९ अप्रिल २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available. '''Problems''' * Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the "{{Int:tag-mw-reverted}}" tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435] * A new variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>page_last_edit_age</code></bdi> will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769] '''Future changes''' * Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter_history</code></bdi> tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:१४, १६ अप्रिल २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086] * You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:१३, २३ अप्रिल २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26647188 --> == This Month in Education: March 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 3 • March 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Reading Wikipedia in the classroom, Kaduna|Reading Wikipedia in the classroom, Kaduna]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Reading Wikipedia in Ukraine – the course for educators is now available on demand|Reading Wikipedia in Ukraine – the course for educators is now available on demand]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Wiki Movement Brazil will once again support the Brazilian Linguistics Olympiad|Wiki Movement Brazil will once again support the Brazilian Linguistics Olympiad]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Wikipedia within the Education Setting in Albania|Wikipedia within the Education Setting in Albania]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १३:१३, २८ अप्रिल २०२४ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26659969 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491] * Seven new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|<code>w:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|<code>w:kus:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|<code>w:igl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|<code>wikt:kaa:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|<code>s:my:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|<code>s:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|<code>s:ka:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085] * You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501] * Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]]. '''Problems''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mapstyle="osm"</nowiki></code></bdi>. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०९:१९, ३० अप्रिल २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26689057 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ०४:३८, ३ मे २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&oldid=26721208 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the <code>SiteAdminHelper</code>. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you look at the Special:Log page, the first view is labelled "All public logs", but it only shows some logs. This label will now say "Main public logs". [https://phabricator.wikimedia.org/T237729] '''Future changes''' * A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension. * Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]". This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:३०, ६ मे २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26729363 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>__EXPECTWITHOUTSCANS__</code></bdi> to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214] * If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] "{{int:tog-uselivepreview}}", then the template-page feature "{{int:Templatesandbox-editform-legend}}" will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907] * [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute. This is identical in usage to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137] * The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the "[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]" feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295] '''Future changes''' * In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]</code></bdi> database table (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_title</code></bdi>) are being dropped soon. Users must use two columns of the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]</code></bdi> table instead (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_title</code></bdi>). In your existing SQL queries: *# Replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN linktarget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_</code></bdi> in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>ON</code></bdi> statement *# Below that add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id</code></bdi> ** See <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T222224]]</bdi> for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:४४, १४ मे २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26762074 --> == This Month in Education: April 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 4 • April 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/EduWiki Updates From Uganda|EduWiki Updates From Uganda]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Good news from Bolivia: Reading Wikipedia Program continues in 2024|Good news from Bolivia: Reading Wikipedia Program continues in 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Hearing Health Project: Impactful partnership with Wiki Movement Brazil|Hearing Health Project: Impactful partnership with Wiki Movement Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Wikimedia Spain, Amical Wikimedia and the University of Valencia develop Wikipedia educational project|Wikimedia Spain, Amical Wikimedia and the University of Valencia develop Wikipedia educational project]]</div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ०९:०५, १४ मे २०२४ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26698909 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351] * New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:४९, २१ मे २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26786311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.collapsible</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.multicol</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.reflist</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.coordinates</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.topicon</code></bdi>. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:००, २८ मे २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26832205 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086] * The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category</code></bdi>" to "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category</code></bdi>". [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|<code>w:dtp:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:२०, ४ जुन २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26844397 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-reference-text</code></bdi> class, Parsoid now also adds the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>reference-text</code></bdi> class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705] '''Problems''' * There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><span class="mw-cite-backlink"></nowiki></code></bdi> wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] * On multilingual wikis that use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><translate></nowiki></code></bdi> system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:०५, ११ जुन २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26893898 --> == This Month in Education: May 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 5 • May 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Albania - Georgia Wikimedia Cooperation 2024|Albania - Georgia Wikimedia Cooperation 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Aleksandër Xhuvani University Editathon in Elbasan|Aleksandër Xhuvani University Editathon in Elbasan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Central Bicol State University of Agriculture LitFest features translation and article writing on Wikipedia|Central Bicol State University of Agriculture LitFest features translation and article writing on Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Empowering Youth Council in Bulqiza through editathons|Empowering Youth Council in Bulqiza through editathons]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/We left a piece of our hearts at Arhavi|We left a piece of our hearts at Arhavi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Wiki Movimento Brasil at Tech Week and Education Speaker Series |Wiki Movimento Brasil at Tech Week and Education Speaker Series]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Wikimedia MKD trains new users in collaboration with MYLA|Wikimedia MKD trains new users in collaboration with MYLA]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १९:१५, १५ जुन २०२४ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26854161 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751] * The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954] * The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370] '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph] * Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]<!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --> * [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३४, १८ जुन २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26911987 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717] * The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515] '''Problems''' * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:१८, २५ जुन २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26989424 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364] * Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] * If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode] * Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458] * Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|<code>w:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] '''Problems''' * Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119] '''Future changes''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:४४, २ जुलाई २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27038456 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart. * The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. * Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia. * Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects. '''Problems''' * A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. '''Future changes''' * The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:१७, ९ जुलाई २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27080357 --> == This Month in Education: June 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 6 • June 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/From a Language Teacher to a Library Support Staff: The Wikimedia Effect|From a Language Teacher to a Library Support Staff: The Wikimedia Effect]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/5th WikiEducation 2024 Conference in Mexico|5th WikiEducation 2024 Conference in Mexico]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Lviv hosted a spring wikischool for Ukrainian high school students|Lviv hosted a spring wikischool for Ukrainian high school students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/First class of teachers graduated from Reading Wikipedia in the Classroom 2024|First class of teachers graduated from Reading Wikipedia in the Classroom 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Empowering Digital Citizenship: Unlocking the Power of Open Knowledge with Participants of the LIFE Legacy|Empowering Digital Citizenship: Unlocking the Power of Open Knowledge with Participants of the LIFE Legacy]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Wiki Movimento Brazil supports online and in-person courses and launches material to guide educators in using Wikimedia projects |Wiki Movimento Brazil supports online and in-person courses and launches material to guide educators in using Wikimedia projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Where to find images for free? Webinar for librarians answered many questions|Where to find images for free? Webinar for librarians answered many questions]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Wikimedia MKD and University of Goce Delchev start a mutual collaboration|Wikimedia MKD and University of Goce Delchev start a mutual collaboration]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १२:४३, ९ जुलाई २०२४ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27085892 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page. * The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]]. * Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]]. * Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. '''Changes later this week''' * This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895] * Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:१६, १६ जुलाई २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27124561 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available. '''Feature News''' * Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public. * Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] * Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329] * Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. * Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/] '''Project Updates''' * Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language. '''Learn more''' * Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. * How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:५०, २३ जुलाई २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27142915 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]]. '''Bugs status''' * Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing. * Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week. '''Project updates''' * There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]]. * There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|<code>voy:cs:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] '''Learn more''' * There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times. * There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images. * Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:५६, ३० जुलाई २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27164109 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]<nowiki>}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]<nowiki>}}</nowiki></code>. These will reduce the need for <code>Template:Dir</code> and <code>Template:BCP47</code> on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the "what links here" database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623] * Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces. * The tracking category "Pages using Timeline" has been renamed to "Pages using the EasyTimeline extension" [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. '''Project updates''' * Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]]. '''Learn more''' * There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]]. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available. * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:२९, ६ अगस्ट २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27233905 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110] * [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses. '''Project updates''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|<code>w:bdr:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:०७, १३ अगस्ट २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27253654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]]. * Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">categories</bdi></code> property of <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]</bdi></code>. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372] '''Bugs status''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with <code>Talk:WP:</code> so that their titles start with <code>Wikipedia talk:</code>), but it may have failed for some pages, and moved them to <bdi lang="zxx" dir="ltr">[[Special:PrefixIndex/T195546/]]</bdi> instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]]. * Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee. '''Learn more''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:३९, २० अगस्ट २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27307284 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. * Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Bugs status''' * Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization. * Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013. '''Learn more''' * If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]]. * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:१९, २७ अगस्ट २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts. '''Feature news''' * Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|<code dir="ltr"><nowiki>__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__</nowiki></code>]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633] * Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243] * Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]]. '''Project updates''' * A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded. '''Learn more''' * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:५३, ३ सेप्टेम्बर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27390268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available. '''Feature news''' * Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>entity:getSitelink()</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.wikibase.getSitelink(qid)</code></bdi> will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356] '''Project updates''' * Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] * Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS</code></bdi> namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mos</code></bdi>). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:३८, १० सेप्टेम्बर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27424457 --> == This Month in Education: August 2024 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 7 • August 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Cross-Cultural Knowledge Sharing: Wikipedia's New Frontier at University of Tehran|Cross-Cultural Knowledge Sharing: Wikipedia's New Frontier at University of Tehran]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Let's Read Wikipedia in Bolivia reaches teachers in Cochabamba|Let's Read Wikipedia in Bolivia reaches teachers in Cochabamba]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Results of the 2023 “Wikipedia for School” Contest in Ukraine|Results of the 2023 “Wikipedia for School” Contest in Ukraine]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Edu Wiki Camp in Serbia, 2024|Edu Wiki Camp in Serbia, 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wikimedia Human Rights Month this year engaged schools in large amount|Wikimedia Human Rights Month this year engaged schools in large amount]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Strengthening Education Programs at Wikimania 2024: A Global Leap in Collaborative Learning|Strengthening Education Programs at Wikimania 2024: A Global Leap in Collaborative Learning]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wiki Education programs are featured in a scientific outreach magazine, and Wiki Movimento Brasil offers training for researchers in the Amazon|Wiki Education programs are featured in a scientific outreach magazine, and Wiki Movimento Brasil offers training for researchers in the Amazon]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wiki Movimento Brasil aims to adapt a game about Wikipedia, organize an academic event for scientific dissemination, and host the XXXIII Wiki-Education Workshop|Wiki Movimento Brasil aims to adapt a game about Wikipedia, organize an academic event for scientific dissemination, and host the XXXIII Wiki-Education Workshop]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १९:०६, ११ सेप्टेम्बर २०२४ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27310254 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available. '''Improvements and Maintenance''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]]. * The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag "Edit Check (references) activated" was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692] * It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Any pages or tools that still use the very old CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-message-box</code></bdi> need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&regex=1&namespaces=&title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>cdx-message</code></bdi> group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&diff=prev&oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499] '''Technical project updates''' * Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] '''Tech in depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task. ** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:४८, १७ सेप्टेम्बर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27460876 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers. '''Updates for editors''' [[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]] * Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using "[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]". Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]]. * The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax <code><nowiki>{{…}}</nowiki></code> are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166] * Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223] * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: ** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too. ** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content. '''In depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the "[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]" and "[https://query-main.wikidata.org main]" subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:२२, २४ सेप्टेम्बर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27493779 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month. * Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding <code dir=ltr>?veaction=editsource</code> to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796] * For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the "donate" link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to "Create an account". This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585] * The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]]. * View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis. '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/] '''Meetings and events''' * October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa * November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:०६, १ अक्टोबर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27530062 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new "Revert Risk" machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934] '''Updates for editors''' * Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422] * View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * It is now possible for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code></bdi> code blocks to offer readers a "Copy" button if the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>copy=1</nowiki></code></bdi> attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932] * Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]]. * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|<code>w:kge:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|<code>m:mos:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|<code>wikt:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|<code>q:gor:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088] ** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|<code>n:shn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:२८, ८ अक्टोबर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27557422 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722] * WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the <bdi lang="en" dir="ltr">''hastemplate''</bdi> and <bdi lang="en" dir="ltr">''incategory''</bdi> keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29] * View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles. '''Updates for technical contributors''' * Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the "search engine" option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool] * [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a <code><nowiki><bdi></nowiki></code> element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975] '''In depth''' * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:०७, १५ अक्टोबर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27597254 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the "Donate" button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years. [[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]] '''Updates for editors''' * Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]]. * Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]]. * View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556] * It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new <code dir="ltr">{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}</code> parser function. For example, <code dir="ltr"><nowiki>{{#timef:now|date|en}}</nowiki></code> will show as "<bdi lang="en" dir="ltr">{{#timef:now|date|en}}</bdi>". Previously, <code dir="ltr"><nowiki>{{#time:…}}</nowiki></code> could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. <code dir="ltr">#timef</code> (or <code dir="ltr">#timefl</code> for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using <code dir="ltr"><nowiki>{{USERLANGUAGE}}</nowiki></code> instead of using <code dir="ltr"><nowiki>{{int:lang}}</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects. * The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of. * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content. '''Meetings and events''' * 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel. * 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:३८, २२ अक्टोबर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27634672 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia]. * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761] '''Updates for technical contributors''' * Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set <code>emitTransitionOnStep</code> to <code>true</code> to fix an old bug. They can use the new flag <code>allowAutomaticBack</code> to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528] * Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the "Nuke" tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:४१, २९ अक्टोबर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27668811 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949] * Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help. * The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446] * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page. '''Updates for technical contributors''' * XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/] '''In depth''' * Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:३५, ५ नोभेम्बर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27693917 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463] * View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]]. '''In depth''' * Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488] '''Meetings and events''' * 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:५२, १२ नोभेम्बर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 --> == This Month in Education: October 2024 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 8 • October 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/CBSUA Wiki Education turns 1 year|CBSUA Wiki Education turns 1 year]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/7th Senior WikiTown took place in Becov nad Teplou, Czech Republic|7th Senior WikiTown took place in Becov nad Teplou, Czech Republic]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Edit-a-thon about Modern Architecture in Kosovo|Edit-a-thon about Modern Architecture in Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Edu_Wiki_in_South_Sudan:_Creating_a_better_future_in_education|Empowering Digital Literacy through Wikimedia in South Sudan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Many new articles and contributions in September and October for Wikimedia MKD|Many new articles and contributions in September and October for Wikimedia MKD]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/New Record: 5 Events in Municipal Library within a Month |New Record: 5 Events in Municipal Library within a Month]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wiki-Education programs in Brazil are centered around the Wikidata and Wikisource platforms|Wiki-Education programs in Brazil are centered around the Wikidata and Wikisource platforms]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/WikiChallenge African Schools wins the “Open Pedagogy” Award 2024 from OE Global|WikiChallenge African Schools wins the “Open Pedagogy” Award 2024 from OE Global]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wikipedia helps in improving cognitive skills|Wikipedia helps in improving cognitive skills]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wikipedia in Graduate Studies: Expanding Research Impact|Wikipedia in Graduate Studies: Expanding Research Impact]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/WiLMa PH establishes a Wiki Club|WiLMa PH establishes a Wiki Club]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २०:४२, १२ नोभेम्बर २०२४ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27733413 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057] * View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676] '''Updates for technical contributors''' * On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380] '''In depth''' * There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis. '''Meetings and events''' * Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas. * Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''. * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:४६, १९ नोभेम्बर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. * The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928] * Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]]. '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>". * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069] '''Meetings and events''' * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:२७, २६ नोभेम्बर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]]. * Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/] * Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910] * This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438] '''Updates for technical contributors''' * In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:०८, ३ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]]. '''Updates for editors''' [[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted. * The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion. * The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365] * The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&regex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726] * Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[git:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system. * The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]]. * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:०१, १० डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 --> == This Month in Education: November 2024 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 9 • November 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Auckland Museum Wikipedia Student Programme|Auckland Museum Wikipedia Student Programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Citizenship and free knowledge on Wikipedia in Albanian language|Citizenship and free knowledge on Wikipedia in Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Engaging students with Wikipedia and Wikidata at Hasanuddin University’s Wikimedia Week|Engaging students with Wikipedia and Wikidata at Hasanuddin University’s Wikimedia Week]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Minigrant initiative by empowering the Rrëshen community in Albania|Minigrant initiative by empowering the Rrëshen community in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikidata birthday in Albania, 2024|Wikidata birthday in Albania, 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikidata birthday in School |Wikidata birthday in School]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikimedia Education Workshop at Lumbini Technological University|Wikimedia Education Workshop at Lumbini Technological University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikimedia MKD's new collaborations and new content|Wikimedia MKD's new collaborations and new content]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Improving Historical Knowledge on Persian Wikipedia through a continuous Wikimedia Education Program: Shahid Beheshti University Wikipedia Education Program|Improving Historical Knowledge on Persian Wikipedia through a continuous Wikimedia Education Program: Shahid Beheshti University Wikipedia Education Program]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २०:५८, १० डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27879342 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]]. '''Updates for editors''' * Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history. * Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles. * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information. * The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped. '''Updates for technical contributors''' * There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:१०, १७ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:२७, १४ जनवरी २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:२२, २१ जनवरी २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:००, २८ जनवरी २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:५४, ४ फेब्रुअरी २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 --> == [[User:मर्मिक|मर्मिक]]बाट प्रश्न (११:३३, ४ फेब्रुअरी २०२५) == साच्चिकै लेख्न शैलीमा कस्तो प्रकारको शब्द चयन र प्रकाशन गर्दा कस्तो तरीकाबाट गर्न सकिन्छ हो मलाई Wikipediaको बारेमा ज्ञान् त छोइन अब सिक्न खोजिरहेको छु --[[User:मर्मिक|मर्मिक]] ([[User talk:मर्मिक|कुरा गर्नुहोस्]]) ११:३३, ४ फेब्रुअरी २०२५ (नेपाली समय) == This Month in Education: January 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 1 • January 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Advancing Education Pillar in Kosovo: 2024 Journey|Advancing Education Pillar in Kosovo: 2024 Journey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Auckland Museum Wikipedia Students Making Progress|Auckland Museum Wikipedia Students Making Progress]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Celebrating 10 Years of Wiki Education|Celebrating 10 Years of Wiki Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Empowering Multilingual Students: Expanding Wikipedia Through Collaboration of foreign languages faculty's students of the University of Tehran|Empowering Multilingual Students: Expanding Wikipedia Through Collaboration of foreign languages faculty's students of the University of Tehran]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Ensuring accurate and authentic information with 1Lib1Ref Campaign in Anambra|Ensuring accurate and authentic information with 1Lib1Ref Campaign in Anambra]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Experiences of Wikipedia in the classroom with a gender perspective in Monterrey |Experiences of Wikipedia in the classroom with a gender perspective in Monterrey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Fine Arts University Students exploring Wikipedia in Tirana, Albania|Fine Arts University Students exploring Wikipedia in Tirana, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Lviv hosted Ukraine’s first student photo walk for Wikipedia|Lviv hosted Ukraine’s first student photo walk for Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Many new trained volunteers and new articles at the end of the year in Macedonia|Many new trained volunteers and new articles at the end of the year in Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Wikimedia and Scientific Events in Brazil|Wikimedia and Scientific Events in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Wiki Workshop- Call for Contributions|Wiki Workshop- Call for Contributions]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २१:४१, ५ फेब्रुअरी २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28111205 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:५७, ११ फेब्रुअरी २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:०२, १८ फेब्रुअरी २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:२६, २५ फेब्रुअरी २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०८:१६, ४ मार्च २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:५५, ११ मार्च २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 --> == This Month in Education: February 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 2 • February 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Activities series at the Shefit Hekali school in Peqin, Albania|Activities series at the Shefit Hekali school in Peqin, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia Brazil has formed a partnership with a public policy research institute|Wikimedia Brazil has formed a partnership with a public policy research institute]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Preserving Heritage: Tuluvas Aati Month Educational Wikimedia Programs|Preserving Heritage: Tuluvas Aati Month Educational Wikimedia Programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Reflecting on our Past: Farewell to the Auckland Museum Summer Students|Reflecting on our Past: Farewell to the Auckland Museum Summer Students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Successful Conclusion of the Second Phase of "Reading Wikipedia in the Classroom" in Yemen|Successful Conclusion of the Second Phase of "Reading Wikipedia in the Classroom" in Yemen]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wiki Workshop in Mitrovica |Wiki Workshop in Mitrovica]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia MKD' Education: Lots of new trained users, lots of new articles|Wikimedia MKD' Education: Lots of new trained users, lots of new articles]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia Serbia receives accreditation from the National Library of Serbia for the Wiki Senior seminar|Wikimedia Serbia receives accreditation from the National Library of Serbia for the Wiki Senior seminar]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १४:४९, १२ मार्च २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28314249 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:३३, १८ मार्च २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 --> == [[प्रयोगकर्ता:Janak SK]]मा [[User:Janak SK|Janak SK]]को प्रश्न (१६:२३, २० मार्च २०२५) == रिमाल थर रिमाल थर नेपालमा पाइने एउटा थर हो, जसलाई गैरदलित र दलित समुदाय दुबैमा वर्गीकृत गर्न सकिन्छ। ऐतिहासिक रूपमा, यो थर विभिन्न भौगोलिक स्थानहरूमा फैलिएको पाइन्छ। इतिहास र उत्पत्ति रिमाल थरका व्यक्तिहरू मुख्य रूपमा बैतडी जिल्लाको दुगेडाकेदार गाउँपालिका अन्तर्गत पर्ने रिम भन्ने ठाउँबाट बसाई सरी आएका मानिन्छन्। करिब पाँच-छ सय वर्ष पहिले, त्यहाँका केही व्यक्तिहरू दार्चुलाको लेकम गाउँपालिका तथा अन्य विभिन्न स्थानमा बसाइँ सरेका थिए। त्यस समयमा स्थानीय भूगोलको आधारमा थर कायम गर्ने परम्पराअनुसार रिम क्षेत्रबाट आएका व्यक्तिहरूले आफ्नो थरलाई रिमाल भनेर संशोधित गरेका थिए। धार्मिक तथा सांस्कृतिक पक्ष रिमाल थर भएका व्यक्तिहरू प्रमुख रूपमा हिन्दू धर्म मान्ने गर्छन्। उनीहरूले दशैँ, तिहार, जनै पूर्णिमा, र तीज जस्ता पर्वहरू विशेष रूपमा मनाउँछन्। परम्परागत रूपमा, तिनका संस्कार र चाडपर्वहरू क्षेत्रीय भिन्नताका आधारमा केही फरक देखिन्छ। रिमाल थरको विविधता रिमाल थर कुनै एकल समुदाय वा जातिमा मात्र सीमित छैन। नेपालमा पाइने सामाजिक तथा जातीय संरचनाका आधारमा यो थर विभिन्न समुदायमा रहेका व्यक्तिहरूले राखेको पाइन्छ। भूगोल, इतिहास, तथा पारिवारिक परम्पराका आधारमा यसको सामाजिक स्थान फरक हुन सक्छ। सम्बन्धित विषयहरू नेपालको थरहरूको उत्पत्ति बैतडी जिल्लाको ऐतिहासिक बसाइँसराइ नेपाली समाजमा थरको महत्व --- यो जानकारीलाई विकिपिडियामा पोस्ट गर्दा थप विश्वसनीय स्रोतहरू उल्लेख गर्नुपर्छ। यदि थप प्रमाण र ऐतिहासिक सन्दर्भहरू उपलब्ध छन् भने, तिनलाई पनि समावेश गर्दा राम्रो हुनेछ। --[[User:Janak SK|Janak]] ([[User talk:Janak SK|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:२३, २० मार्च २०२५ (नेपाली समय) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:२८, २५ मार्च २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:५०, १ अप्रिल २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:३८, ८ अप्रिल २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == This Month in Education: March 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 3 • March 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/A Whole New World: Research Findings on New Editor Integration in Serbian Wikipedia|A Whole New World: Research Findings on New Editor Integration in Serbian Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Bolivia: a new round of Leamos Wikipedia begins in Bolivia|Bolivia: a new round of Leamos Wikipedia begins in Bolivia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Faculty of Social Sciences Workshop in Albania|Faculty of Social Sciences Workshop in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Lots of contributions and trainings as part of Wikimedia MKD's Education Programme|Lots of contributions and trainings as part of Wikimedia MKD's Education Programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Wikimedia organized multiple events of science and education in Brazil during the month of March|Wikimedia organized multiple events of science and education in Brazil during the month of March]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २०:४९, १० अप्रिल २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28458563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:१०, १५ अप्रिल २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:४६, २२ अप्रिल २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:१७, २९ अप्रिल २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:००, ६ मे २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == This Month in Education: April 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 4 • April 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Ceremony of giving certificates and awarding the winners of the edit-a-thon: Meet Slovenia|Ceremony of giving certificates and awarding the winners of the edit-a-thon: Meet Slovenia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/The Workshops Wikimedia & Education are back in Brazil|The Workshops Wikimedia & Education are back in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/EduWiki Nigeria: Advancing Digital Literacy in Schools|EduWiki Nigeria: Advancing Digital Literacy in Schools]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Empowering the Next Generation: Wikidata Training at Federal Government Boys College, FGBC Abuja|Empowering the Next Generation: Wikidata Training at Federal Government Boys College, FGBC Abuja]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Final Wikipedia project with Shefit Hekali school in Peqin, Albania|Final Wikipedia project with Shefit Hekali school in Peqin, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Teachers who graduated from the Leamos Wikipedia program in Bolivia become mentors for their colleagues |Teachers who graduated from the Leamos Wikipedia program in Bolivia become mentors for their colleagues]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Wikivoyage in Has region, Northern Albania|Wikivoyage in Has region, Northern Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Wikivoyage workshop in Bulqiza|Wikivoyage workshop in Bulqiza]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ०८:३३, १० मे २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28656387 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:२३, १३ मे २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:५८, २० मे २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:५०, २७ मे २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == This Month in Education: May 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 5 • May 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania|Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania|Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May|Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program|Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop|Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia |The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Wikimedia MKD's "Lajka" workshop in Skopje|Wikimedia MKD's "Lajka" workshop in Skopje]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ०८:४३, २८ मे २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28771448 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:४०, ३ जुन २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:०२, १० जुन २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:२४, १७ जुन २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:०६, २४ जुन २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == This Month in Education: June 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 6 • June 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague|Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program|Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota|Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT|Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children|PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College|Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikimedia MKD's Workshops in June|Wikimedia MKD's Workshops in June]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival|Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १३:०४, २७ जुन २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28903832 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:२६, १ जुलाई २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:५१, ८ जुलाई २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:५५, १५ जुलाई २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:२८, २२ जुलाई २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:१२, २९ जुलाई २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == This Month in Education: July 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 7 • July 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025|Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Educational Outreach with Youth Centers in Albania|Educational Outreach with Youth Centers in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025|Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs|Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning|The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025 |When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD|Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia|Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Various programmes up and rolling with Charles University Prague|Various programmes up and rolling with Charles University Prague]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ०८:४६, १ अगस्ट २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29005310 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०९:२६, ५ अगस्ट २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == विकी विमिन एडिटाथन २०२५ मा सहभागी हुने सम्बन्धमा == {{fmbox | image = [[File:Wiki Women-Nepal 2015.png|90px|link=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%8F%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%A8_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB]] | imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|80px|link=]] | style = | textstyle = | text = <center> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा ०५ अगस्ट २०२५ देखि ३१ अगस्ट २०२५ सम्म नारी सम्मानमा समर्पित '''"महिला स्वास्थ तथा स्वच्छता सम्बन्धी जागरूकता"''' नाराको साथ [[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५|विकी विमिन एडिटाथन २०२५]] सञ्चालन भइरहेको छ, सहभागी हुनका लागि सहभागीहरूले '''[[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५/सहभागीहरू|यहाँ]]''' आफ्नो नाम दर्ता गर्नको लागि अनुरोध गरिन्छ।<br> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५|<span style="color:white">अझ थप जानकारी...</span>]]</span></br></center> }} <!-- Message sent by User:पर्वत सुबेदी@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&oldid=1299914 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:१५, १२ अगस्ट २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०६:२४, १९ अगस्ट २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:५८, २६ अगस्ट २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:३६, २ सेप्टेम्बर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == This Month in Education: August 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 8 • August 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Bootcamp Wikipedia in Classroom|Bootcamp Wikipedia in Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Brazil launches campaign about Open Science on Wiki|Brazil launches campaign about Open Science on Wiki]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins|Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI|Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From a Curious Student to a Wikimedia Leader|From a Curious Student to a Wikimedia Leader]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators|From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Higher education with Wikipedia in Spain|Higher education with Wikipedia in Spain]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal|Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network|Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/The brains behind Wikipedia|The brains behind Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers|Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point|Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers|Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia vs AI at La Trobe University|Wikipedia vs AI at La Trobe University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers|St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna|Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education|In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer|Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २१:०१, २ सेप्टेम्बर २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29205629 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०७:००, ९ सेप्टेम्बर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:५३, १५ सेप्टेम्बर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०४:४१, २३ सेप्टेम्बर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> ==[[:सुदन गुरुङ]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित== [[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>यदि यो तपाईँले सृजना गर्नुभएको पहिलो लेख हो भने, तपाईँ [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|लेखन सहयोग स्वशिक्षा]] पढ्न सक्नुहुन्छ।</p><p>लेख सृजना गर्न मद्दत गर्ने [[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख सहायिका]] पनि तपाईँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।</p>|width=20%|align=right}} यस [[:सुदन गुरुङ]]लाई विकिपिडिया देखि [[विकिपिडिया:पृष्ठ हटाउने नीति|चाँडैनै मेटिने]] भनेर एउटा चिनो राखिएको छ। यसले [[वि:शीमे#ले७|ले७]] मापदण्ड अन्तर्गत एक वास्तविक व्यक्ति वा मानिसहरूको समूहलाई जनाउदछ। विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|विश्वसनीयता]] ज्ञानकोशमा भएका सम्पूर्ण सामग्री प्रमाणित भएको हुनुपर्नेछ । तर [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|विश्वसनीयता]] नभएका सम्पूर्ण सामग्रीलाई [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने मापदण्ड]]को आधारमा कुनै पनि समयमा मेटाउन सकिन्छ। थप जानकारिका लागि कृपया [[विकिपिडिया:उल्लेखनियता|विकिपिडिया उल्लेखनियता]] पढ्नुहोला। यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:सुदन गुरुङ|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A4%A8+%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%99|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}। <!-- Template:Db-notability-notice --><!-- Template:Db-csd-notice-custom --> [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १२:५२, २३ सेप्टेम्बर २०२५ (नेपाली समय) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:३८, ३० सेप्टेम्बर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == This Month in Education: September 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 9 • September 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination|Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners|CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025|2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište|Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Breaking Barriers, Why open Knowledge matters|Breaking Barriers, Why open Knowledge matters]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach |Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan|Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia|Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Monográfico sobre Wikipedia en el aula, Revista Docere|Monograph on Wikipedia in the classroom, Docere Magazine]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan|The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025|The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes|Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cultura libre en las aulas|Free culture in the classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia Rwanda Wiki clubs|Wikimedia Rwanda Wiki clubs]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २०:५५, २ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29344785 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:०९, ६ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:४५, १४ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:२२, २१ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५ मा सहभागिता == [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px]] नमस्ते {{BASEPAGENAME}} ज्यू!<br /> तपाईंलाई '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५|विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५]]''' मा सहभागी हुन हार्दिक निमन्त्रणा गर्दछौं। नोभेम्बर महिनाभर सञ्चालन हुने अनलाइन सम्पादन–थन प्रतियोगिताको उद्देश्य नेपाली विकिपिडियामा नेपालबाहेकका एसियाली देशहरूको लेख संख्या र गुणस्तर बढाउनु हो। चार वा सोभन्दा बढी योग्य लेख सिर्जना गर्ने सहभागीहरूले विशेष '''डिजिटल बार्नस्टार''' पाउनुहुनेछ। सहभागी हुन [[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५/सहभागीहरू|यहाँ क्लिक गर्नुहोस्]]। आउनुहोस्, योगदान गरेर एसियाली विकिपिडिया समुदायबीच मित्रता र सहकार्य बढाऔं! --[[प्रयोगकर्ता:Saroj|Saroj]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:४८, २५ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Saroj@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Saroj/SampleInvitation&oldid=29506389 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:१७, २८ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == This Month in Education: October 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 10 • October 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025|"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer|A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Debating open science and scientific dissemination in Brazil|Debating open science and scientific dissemination in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta|Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025|India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/JDACA & Amman Arab University|JDACA & Amman Arab University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/New starting page for Wikipedia users had been launched in September|New starting page for Wikipedia users had been launched in September]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset|Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia MKD’s Education Program activities for October|Wikimedia MKD’s Education Program activities for October]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp|Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania|Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ११:५०, २ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29511272 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:२०, ४ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:२३, ११ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:११, १७ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २१:४२, २४ नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == This Month in Education: November 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 11 • November 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026|Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia|Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras|Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day|190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI|2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States|Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th|November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025|EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Highly productive autumn education activities in Macedonia|Highly productive autumn education activities in Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka|Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe|Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course|Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training|United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM|Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge|Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Science Competition in Albania and Kosovo|Wiki Science Competition in Albania and Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Workshop 2026 Call for Contributions|Wiki Workshop 2026 Call for Contributions]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo|Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community|Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १९:३१, ३० नोभेम्बर २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29716809 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:४३, २ डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:३१, ८ डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:४८, १६ डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == This Month in Education: December 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 12 • December 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages|WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wiki in schools - Architecture and Open Heritage|Wiki in schools - Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context|What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge|WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina|Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University |WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição|Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025|Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClubs and educational partnership in Albania|New WikiClubs and educational partnership in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania|New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025|Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop|Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २०:०७, १७ डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29814101 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:३०, २३ डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:१९, १३ जनवरी २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:१५, २० जनवरी २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:०३, २७ जनवरी २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == This Month in Education: January 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 1 • January 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026|Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan|Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia Education Program - Train The Trainer in Nepal|Wikipedia Education Program – Train The Trainer in Nepal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU|Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program|CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth|WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Updates on Auckland Museum Summer Student Programme|Updates on Auckland Museum Summer Student Programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network|Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge|Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025|Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme|Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Envisioning an Open Future together - WikiForAll|Envisioning an Open Future together – WikiForAll]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025|A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge|A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/¡Celebrando 25 años de conocimiento libre! El Proyecto "25x25" llega a las aulas de Córdoba, Argentina|Celebrating 25 years of free knowledge! The '25x25' Project reaches the classrooms of Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A atuação em rede da Universidade Federal de Juiz de Fora para a difusão do conhecimento livre na Wikipédia|The collaborative efforts of the Federal University of Juiz de Fora for the dissemination of free knowledge on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ००:११, २९ जनवरी २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29951116 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:२९, २ फेब्रुअरी २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०५:१६, १० फेब्रुअरी २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०२, १७ फेब्रुअरी २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:४९, २४ फेब्रुअरी २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:३७, २ मार्च २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == This Month in Education: February 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 2 • February 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces|Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan|Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Encontro da Rede Latino Americana de Inteligência Artificial Feminista: construindo futuros possíveis|Meeting of the Latin American Network of Feminist Artificial Intelligence: building possible futures]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Farewelling the Auckland Museum Summer Students|Farewelling the Auckland Museum Summer Students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi|Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana |Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade|Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics|Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia|LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/New online workshops for the German language Wikipedia|New online workshops for the German language Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors|Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects|The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day|Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages|Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026|Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity|Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia|WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops|Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiPatrimoine Senghor : Valorisation du patrimoine culturel africain à l'Université Senghor|WikiPatrimoine Senghor : Valuation of African cultural heritage at the University Senghor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future|Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १७:४०, ३ मार्च २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30155806 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:३८, १० मार्च २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:२१, १७ मार्च २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६ == नमस्ते {{BASEPAGENAME}} ज्यू! तपाईंलाई [[Event:अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६|अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६]] मा सहभागी हुन हार्दिक निमन्त्रणा गर्दछौं। यो ३-हप्ते अभियान (२३ मार्च – १३ अप्रिल २०२६) मार्फत नेपाली विकिपिडियामा अत्यावश्यक लेखहरू सुधार र विस्तार गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। यस अभियानमा सहभागी भई तपाईंले: * विकिपिडियामा सम्पादन गर्ने सीप विकास गर्न सक्नुहुन्छ * लेखहरू सुधार, अनुवाद तथा नयाँ लेख सिर्जना गर्न सक्नुहुन्छ * नेपाली विकिपिडियामा महत्त्वपूर्ण योगदान दिन सक्नुहुन्छ उत्कृष्ट योगदानकर्ताहरूलाई [https://diff.wikimedia.org/ Diff] (विकिमिडिया समुदाय ब्लग) मार्फत विशेष पहिचान दिइनेछ। प्रति हप्ता २–५ घण्टा समय दिएर पनि तपाईं सहभागी हुन सक्नुहुन्छ। सहभागी हुन र थप जानकारीका लागि कृपया [[Event:अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६|अभियान पृष्ठ हेर्नुहोस्]]। धन्यवाद! --[[प्रयोगकर्ता:Saroj|Saroj]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:३६, २३ मार्च २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Saroj@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Saroj/MassMessage&oldid=1347853 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:३६, २३ मार्च २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> ==[[:राष्ट्रिय शिक्षा पद्धतिको योजना (२०२८ - २०३२ )]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित== [[Image:Information icon4.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>यदि यो तपाईँले सृजना गर्नुभएको पहिलो लेख हो भने, तपाईँ [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|लेखन सहयोग स्वशिक्षा]] पढ्न सक्नुहुन्छ।</p><p>लेख सृजना गर्न मद्दत गर्ने [[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख सहायिका]] पनि तपाईँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।</p>|width=20%|align=right}} नमस्कार, विकिपिडियामा तपाईँलाई [[विकिपिडिया:स्वागत/नव आगन्तुक|स्वागत]] छ। यस [[:राष्ट्रिय शिक्षा पद्धतिको योजना (२०२८ - २०३२ )]]लाई विकिपिडिया देखि [[विकिपिडिया:पृष्ठ हटाउने नीति|चाँडैनै मेटिने]] भनेर एउटा चिनो राखिएको छ। यसले [[वि:शीमे#ले१|ले१]] मापदण्ड अन्तर्गत '''कुनै सन्दर्भ नभएको''' वा '''विषय पहिचान गर्न पर्याप्त सन्दर्भको कमी भएको''' जनाउदछ। [[विकिपिडिया:प्रमानिकता|कुनै सन्दर्भ नभएका]] सम्पूर्ण सामग्रीलाई [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने मापदण्ड]]को आधारमा कुनै पनि समयमा मेटिन सक्छ। यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:राष्ट्रिय शिक्षा पद्धतिको योजना (२०२८ - २०३२ )|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF+%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE+%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8B+%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A4%BE+%28%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AE+-+%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A9%E0%A5%A8+%29|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}, वा यदि तपाईँले पहिल्यै त्यसो गरिसक्नुभएमा, एउटा अनुरोध तपाईँ [[विकिपिडिया:मेटाइएको संशोधन|यहाँ राख्न सक्नुहुन्छ]]। <!-- Template:Db-nocontext-notice --> <!-- Template:Db-csd-notice-custom --> [[User:पर्वत सुवेदी|पर्वत सुवेदी]] ([[User talk:पर्वत सुवेदी|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:५०, २८ मार्च २०२६ (नेपाली समय) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:११, ३१ मार्च २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == This Month in Education: March 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 3 • March 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia & Libraries: Building New Contributors|Wikipedia & Libraries: Building New Contributors]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १६:०६, १ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30317659 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:०४, ६ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २१:०४, १३ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २०:४६, २० अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == This Month in Education: April 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 4 • April 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update|Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh|WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War|Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course|Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools|Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia|University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania|Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan|Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria|Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites|Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/A month full of encounters with students in Brazil|A month full of encounters with students in Brazil]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २१:४६, २७ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30406002 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २३:५१, २७ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:२८, ५ मे २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward. '''Updates for editors''' * The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks. * The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:०५, १२ मे २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]]. '''Updates for editors''' * An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions. * To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the "Tools > Action" menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''In depth''' * On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]]. * The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for "Who Wrote That" and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:०७, १९ मे २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == <span lang="en" dir="ltr">You may be eligible to vote in the U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am contacting you because you previously voted in elections related to the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. You may be eligible to vote in the current U4C election, which is open now and closes on 2 June 2026. You can find out more about the candidates and the election on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the election page on Meta]], and from there you can access the vote itself. Your participation in these elections is important to the governance of Wikimedia communities, and your time spent learning about the candidates and voting is appreciated. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) २३:०१, २० मे २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569826 --> == Belated Wiki Anniversary Wishes 🎉 == <div style="border: 3px solid #f75920; background: #f8f9fa; padding: 15px; margin: 10px 0; font-size: 95%; line-height: 1.6em;"> [[File:Rose and Carnation Flower Bouquet 02.png|150px|right|Happy Wiki Anniversary]] Dear [[User:Nawaraj Ghimire|Nawaraj Ghimire]], Your wiki anniversary was '''26 days''' ago, marking '''12 years''' of dedicated service! I wanted to extend a heartfelt thanks for your amazing contributions. With over '''7,473''' edits, your dedication is an inspiration to the community. Wishing you all the best for the year ahead! ''Use this [https://wiki-anniversary.toolforge.org/ '''Tool'''] to send wiki anniversary wishes to other amazing Wikimedians.'' - [[User:Suyash.dwivedi|Suyash.dwivedi]] ([[User talk:Suyash.dwivedi|कुरा गर्नुहोस्]]) १८:४२, २१ मे २०२६ (नेपाली समय) </div> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Updates for editors''' * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis. * After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Updates for technical contributors''' * The legacy CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> have been replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:३७, २६ मे २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == This Month in Education: May 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 5 • May 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News & Activities|Wikimedia MKD's Education News & Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २२:३८, १ जुन २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30604297 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:५४, २ जुन २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's "On This Day" content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias. * The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups. * The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Updates for technical contributors''' * The function signature for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Script maintainers are encouraged to review existing uses of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Community Wishlist discussion''': Product & Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०३:१५, ९ जुन २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use <code>class=notpageimage</code> excluding it from thumbnail previews, or <code>class=noviewer</code> excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page. * Wikis that wish to replace the "indefinitely" button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change. * The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited. * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server]. * The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4). * Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २२:३४, १५ जुन २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:१६, १८ जुन २०२६ (नेपाली समय) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration. '''Updates for editors''' * The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting next week, abuse filters that are set to "require CAPTCHA verification" will begin to also affect users with the <code>skipcaptcha</code> right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The <code>skipcaptcha</code> right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. * The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> १८:५०, २३ जुन २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == This Month in Education: June 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 6 • June 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina|"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] १०:००, २८ जुन २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30725833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to "Create account" and "Log in" actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> behaves when used to exclude results. Previously, using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Updates for technical contributors''' * Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> १७:३३, २९ जुन २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> १९:४२, ६ जुलाई २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == [[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२६]]मा [[User:Shivarokaha|Shivarokaha]]को प्रश्न (०२:३९, १० जुलाई २०२६) == Please help open this --[[User:Shivarokaha|Shivarokaha]] ([[User talk:Shivarokaha|कुरा गर्नुहोस्]]) ०२:३९, १० जुलाई २०२६ (नेपाली समय) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis. * The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Updates for technical contributors''' * Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २१:५७, १३ जुलाई २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ११:३२, २१ जुलाई २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == [[:ओत (जनावर)|ओत (जनावर)]]मा [[User:हिमाल डुम्रे|हिमाल डुम्रे]]को प्रश्न (०९:५९, २७ जुलाई २०२६) == मैले स्याङ्जा वालिङ् को विभिन्न भागमा सानो तथा खैरो ओतका समूह देखेको छु --[[User:हिमाल डुम्रे|हिमाल डुम्रे]] ([[User talk:हिमाल डुम्रे|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:५९, २७ जुलाई २०२६ (नेपाली समय) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:३५, २८ जुलाई २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == This Month in Education: July 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 7 • July 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ०१:३३, ३१ जुलाई २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30838310 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०१:३२, ४ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:३१, ११ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:४९, १८ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:३२, २५ अगस्ट २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ०२:३९, १ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == This Month in Education: August 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 8 • August 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities|Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish|The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki and democracy campaign launches in Brazil|Wiki and democracy campaign launches in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines|Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wikidata for research in the UI1|Wikidata for research in the UI1]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey |Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool|Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World|Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage|Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026|More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Launch of Wikifying a Conference handbook|Launch of Wikifying a Conference handbook]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers|EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia|Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] २३:३९, १ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30917014 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:३०, ८ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]]. '''Updates for editors''' * The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]]. * The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a "read more" button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks. * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २१:१६, १४ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31039826 --> == [[User:Prakashphuyal30|Prakashphuyal30]]बाट प्रश्न (११:५६, १८ सेप्टेम्बर २०२६) == नमस्कार, म विकिपिडियामा नयाँ प्रवेशि हुँ। मलाई सम्पादन गर्न तथा नयाँ लेख लेख्ने बारे जानकारी उपलब्ध गराउई दिनुभए आभारी हुनेछुँ। धन्यवाद। --[[User:Prakashphuyal30|Prakashphuyal30]] ([[User talk:Prakashphuyal30|कुरा गर्नुहोस्]]) ११:५६, १८ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] '''Updates for editors''' * The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551] * For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|"Suggestion mode" Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing "experimental" edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe. * A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]]. * The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias. * After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659] '''Updates for technical contributors''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>formatversion=2</nowiki></code></bdi> configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> १७:४१, २७ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31085309 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013] * Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769] * An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]]. * Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Draft:</nowiki></code></bdi> namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section. * New magic words <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual. * On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> १६:३४, २८ सेप्टेम्बर २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31092225 --> == This Month in Education: September 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 9 • September 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate|Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026|Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah|Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikidata integration in the Library & Information Science course|Wikidata integration in the Library & Information Science course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language|Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity|Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites|Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia|St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms|Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Photography and education: initiatives in Brazil|Photography and education: initiatives in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings|Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful|Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia|Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script|From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership|CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026|Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Education activity: Can I trust Wikipedia?|Education activity: Can I trust Wikipedia?]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ००:२१, १ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=31092240 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January. '''Updates for editors''' * Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations. * Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading. * Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847] * Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194] '''Updates for technical contributors''' * Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. * A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/api/</nowiki></code></bdi> pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/w/rest.php/</nowiki></code></bdi>). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W41"/> </div> ००:३७, ६ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31098825 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name=":1" /></syntaxhighlight>). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name="Miller2026-1" /></syntaxhighlight>). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304] '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs. * The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077] * [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]]. * Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075] '''Updates for technical contributors''' * There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response. '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> १३:२५, १३ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31142468 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To measure the impact of incorporating some [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#November 2025: Ideas and feedback|community-requested features]] on logged-out reader retention, a test for [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing|Image Carousel]] will be pushed to logged-out readers. With the Image Carousel feature, readers browse community-uploaded images, selected by editors as relevant to specific articles. The test starts on November 20. * An experimental notice will be pushed to 0.5% of logged-out mobile readers who come to English Wikipedia from Google, asking them to add Wikipedia as a [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/preferred-sources/ Google Preferred Source]. The test is to see if this notice increases reader retention and encourages people who use Google Search to visit Wikipedia more often. It will run from October 15–29 and will be assessed for its impact on retention and referrals. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[quarry:|Quarry]] returned an “Access denied” error when users tried to run SQL queries, preventing queries from running normally, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T440966] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Cog-icon-grey.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Due to a long-standing bug, applications that use the [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For_Developers|OAuth 2]] client credentials flow to act on their owners’ behalf are treated as if they are logged out. This will be fixed for new applications registered on or after Monday, October 19. Some affected applications need to re-register. [https://phabricator.wikimedia.org/T420297] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.1|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A proposal to hold the Wikimedia Hackathon every three years, with regional hackathons in between, [[mw:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|has been shared]]. It explores making the event more accessible to technical communities in different regions. Share your feedback on the proposal’s [[mw:Talk:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|talk page]] before November 6. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> २०:२३, १९ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31178499 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * An experiment launched on September 29 is testing [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Experience/Reading_recommendations|article recommendations]] for new account holders who also identify as readers. By suggesting articles to read, similar to recommendations in the Wikipedia app for logged-in readers, the experiment aims to encourage new account holders to read and return to the website regularly, with the goal of increasing internal referrals by 1%. See the related [[m:Community Wishlist/W505|Community Wishlist]] proposal. * Several Wikimedia services were taken offline last week because of a [https://www.php.net/archive/2026.php#2026-10-20-1 security vulnerability in PHP]. This is because they need to be updated before they are safe to put back online. This is not a problem just for the Wikimedia movement but affects a lot of websites. You can follow updates on [[wikitech:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community|Wikitech]]. Cloud VPS and Toolforge will take longer to bring back online. This is to make sure that applications which run on Cloud VPS or Toolforge are not affected. Tool developers can see updates and more information on the [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/cloud-announce.lists.wikimedia.org/ Cloud-announce mailing list]. [https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-tools-and-services/][https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-cloud-services/] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Last week we shared]] that to measure the impact of incorporating some community-requested features on logged-out reader retention, a test for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Carousel]] feature would be pushed to logged-out readers. Due to an issue, we will be restarting the test, but it will be live on October 26, not November 20 as initially announced. '''Updates for editors''' * A new [[wikitech:KAPOW|bot detection system]] to better identify automated traffic that disguises itself as human visitors, is coming to the Wikimedia wikis. This might cause sudden changes to visitor statistics starting from 26 October, going back to 20 June 2026. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] which renders musical notation inside wiki pages, has been temporarily disabled on all wikis due to a security issue. Affected pages will display a notice instead of musical scores, but the underlying code remains intact. No action is needed from editors, and a fix is in progress. A separate announcement will follow when the extension is re-enabled. Read more on [[phab:T441579|Phabricator]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where CodeMirror syntax highlighter appears to have been enabled in error for existing editors has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T441308] '''Updates for technical contributors''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, October 28 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1793199600 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T439703] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship and sponsorship applications for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] will close on Friday, October 30th. Submit your application [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ through Pretix] before the deadline! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ००:४२, २७ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31199592 --> == This Month in Education: October 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 10 • October 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Wikipedia Education Awareness Campaign Held in Dinajpur, Bangladesh|Wikipedia Education Awareness Campaign Held in Dinajpur, Bangladesh]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Wikimedia MKD Continues Its Educational Activities in the New School Year|Wikimedia MKD Continues Its Educational Activities in the New School Year]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/WikiLatih Bogor Méré Rohangan pikeun Diajar, Silih Bagikeun Pangaweruh, jeung Nyambungkeun Antargenerasi|WikiLatih Bogor Méré Rohangan pikeun Diajar, Silih Bagikeun Pangaweruh, jeung Nyambungkeun Antargenerasi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Wiki Club Organise Two-Day Technical Workshop on MediaWiki Projects at St Aloysius University|Wiki Club Organise Two-Day Technical Workshop on MediaWiki Projects at St Aloysius University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/WIKI 101 learning module developed for Filipino university students|WIKI 101 learning module developed for Filipino university students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/When the Forest Changes, What Can We Learn Through Wikimedia|When the Forest Changes, What Can We Learn Through Wikimedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Open Knowledge Course inspires students in Olomouc in writing Wikipedie articles|Open Knowledge Course inspires students in Olomouc in writing Wikipedie articles]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/New student-led Wikimedia communities expand youth participation in ESEAP|New student-led Wikimedia communities expand youth participation in ESEAP]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Improving health-related content on Wikipedia: an initiative in Brazil|Improving health-related content on Wikipedia: an initiative in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/How EduWiki Hub Partnerships Are Building Capacity for Wikimedia Education Worldwide|How EduWiki Hub Partnerships Are Building Capacity for Wikimedia Education Worldwide]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/From the First Cohort to the Second: Learning and Teaching Wikipedia at a University in Türkiye|From the First Cohort to the Second: Learning and Teaching Wikipedia at a University in Türkiye]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/From Forgotten Pages to Living Heritage: Bikol Wikisource marks its second year|From Forgotten Pages to Living Heritage: Bikol Wikisource marks its second year]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/First workshops for Serbian students and pupils in the academic year|First workshops for Serbian students and pupils in the academic year]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Czech seniors visited Vyšší Brod Monastery and are heading to the 10th anniversary of Senior Wikitown|Czech seniors visited Vyšší Brod Monastery and are heading to the 10th anniversary of Senior Wikitown]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Auckland Museum's fourth cohort of Wiki summer students|Auckland Museum's fourth cohort of Wiki summer students]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] ००:०४, ३१ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=31135529 --> e2ag46nf2gr4f7uyciom8cnee4drtij 0 64675 1393395 1385108 2026-10-31T02:45:28Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393395 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = चापाकोट |other_name = |native_name = | nickname = |settlement_type = [[नगरपालिका]] |motto = | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Chapakot Municipality.jpg | photo2a = Majuwa.jpg | photo2b = Bhattarai Danda 1.jpg | photo3a = Radio Chapakot.jpg | photo3b = Radha Damodar Sanskrit Vidhyapith.jpg | photo4a = Keladighat Temple.jpg | photo4b = Headquarter of Sankhar.jpg | photo5a = Keladighat.jpg | spacing = 1 | position = centre | size = 300 | foot_montage = शीर्ष बायाँ देखि दाँया<br />[[कालीगण्डकी नदी|काली गण्डकी]], [[केलादी]], रेडियो चापाकोट, [[मजुवा]], [[राधादामोदर संस्कृत विद्यापीठ]], [[केलादीघाट|केलादीघाट मन्दिर]], [[पटसार]] र [[केलादीघाट पुल]] }} |image_map = |imagesize = |map_caption = |pushpin_map = Chapakot#Syangja#Nepal Gandaki Pradesh#Nepal |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[स्याङ्जा जिल्ला]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = स्थापना | established_date = २०७१ वैशाख २५ | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-syangja/galyang?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | leader_party = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = देवबहादुर खाँड <small> [[नेपाली काङ्ग्रेस]] |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = इशा राना <small> [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = |area_total_km2 = 120.59 |area_total_sq_mi = |established_title = स्थापना |established_date = २०७१ वैशाख २५ |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=61&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> |population_footnotes = |population_note = |population_total = 26006 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|27.90|83.82|region:NP-GA_type:adm3rd|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = +९७७-६३ |blank_name = केन्द्र |blank_info = साविक चापाकोटको [[वडा]] नं. ६ सुन्तलीटार |website = {{URL|http://www.chapakotmun.gov.np/|चापाकोट नगरपालिकाको कार्यालय}} |footnotes = }} '''चापाकोट नगरपालिका''' [[स्याङ्जा जिल्ला]]को एक नगरपालिका हो। [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]ले २०७१ वैशाख २५ गते देशमा विभिन्न २ सय ८३ गाविसलाई गाभेर ७२ वटा नयाँ नगरपालिका घोषणा गर्दा [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]]मा साविक '''चापाकोट''', [[कुवाकोट, स्याङ्जा|कुवाकोट]] र [[रत्नपुर]] गाउँ विकास समितिहरू समावेस गरी चापाकोटलाई [[नगरपालिका]] घोषणा गरिएको थियो ।<ref name="थप ७२ नगरपालिका घोषणा (सूचिसहित)">{{cite news|title=थप ७२ नगरपालिका घोषणा (सूचिसहित)|url=http://www.ekantipur.com/np/2071/1/25/full-story/388826.html|accessdate=वैशाख २५|agency=कान्तिपुर पोस्ट|publisher=[http://www.ekantipur.com/np/ कान्तिपुर पोस्ट]|date=२०७१ वैशाख २५|archive-url=https://web.archive.org/web/20141023050926/http://www.ekantipur.com/np/2071/1/25/full-story/388826.html|archive-date=2014-10-23}}</ref> विसं २०७३ सालमा [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]ले ७४४ स्थानीय तह ([[गाउँपालिका]] तथा [[नगरपालिका]]) लागू गर्दा [[स्याङ्जा जिल्ला]]मा [[साँखर]], [[पकवादी]]को वडा नं. ८, [[मल्याङकोट]]को वडा नं. (१-३,५-९) र [[सेखाम]] गाउँ विकास समितिहरूलाई चापाकोट नगरपालिकामा गाभिएको छ ।<ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|accessdate=२८ फाल्गुण २०७३|publisher=सेतोपाटी|date=२८ फाल्गुण २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> चापाकोटको [[वडा]] नम्बर ६, '''सुन्तलीटार'''लाई [[नगरपालिका]]को केन्द्र बनाइएको छ ।<ref name="स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम">{{cite news|title=स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम|url=http://lgcdp.gov.np/home/municipalitymap/56_Chapakot/56_Chapakot.gif|accessdate=मंसिर २०७१|publisher=[[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]|date=मंसिर}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="कुन कुन नयाँ नगरपालिका बने ?">{{cite news|title=कुन कुन नयाँ नगरपालिका बने ?|url=http://www.nepalbritain.com/?p=12438|accessdate=२०७१ बैशाख २५|publisher=nepalbritain.com|date=२०७१ बैशाख २५|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305065553/http://www.nepalbritain.com/?p=12438|archive-date=2016-03-05}}</ref> ==परिचय== [[स्याङ्जा जिल्ला|जिल्ला]]को दक्षिण पूर्वी क्षेत्रमा पर्ने चापाकोट नेपालको अति नै रमणीय, सुन्दर, शान्त ठाउँहरु मध्यको एक हो। चारै तर्फबाट डाँडाले घेरिएको चापाकोटलाई नेपालको एक नमुना उपत्यकाको रूपमा लिन सकिन्छ। विशेष गरी दक्षिण भागमा बगने [[कालीगण्डकी नदी]] जसलाई [[शालिग्राम]] शिलाको खानीको रूपमा चिनिन्छ, त्यसले अझ चापाकोटको सुन्दरतालाई बयान गर्दछ । [[ब्राह्मण]], [[क्षेत्री]], [[नेवार जाति|नेवार]], [[सुनार]], [[ठकुरी]], [[सार्की जाति|सार्की]], [[कुमाल जाति|कुमाल]], [[विश्वकर्मा जाति|विश्वकर्मा]], यहाँका प्रमुख बासिन्दा भए पनि बाहुल्यतामा भने केहि भिन्नता पाईन्छ । प्राय गरी चापाकोट गाविसको उत्तरी भाग जुन [[केवारे भञ्ज्याङ]]सँग सिमाना जोडिएको छ त्यो क्षेत्रमा [[सार्की जाति|सार्की]] तथा [[ठकुरी]] जातिको बाहुल्यता छ भने पूर्वी भाग जुन [[सेखाम]] गाविससँग सिमाना जोडिएको छ त्यो क्षेत्रमा प्राय [[नेवार जाति|नेवार]] तथा [[विश्वकर्मा जाति|विश्वकर्मा]] लगायतका जातिहरूको बाहुल्यता पाईन्छ । त्यस्तै गरी दक्षिण भाग जुन [[कालीगण्डकी नदी|कालीगण्डकी]] लाई सिमाना बनाउदै [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]]सँग छुट्टिएको छ। अनि पश्चिमी भाग जुन [[पकवादी]] गाविससँग सिमाना जोडिएको छ त्यो क्षेत्रमा भने प्राय [[ब्राह्मण|बाहुन]] जातका मानिसहरु बसोबास गर्ने गर्दछन् । जुनसुकै जातजातिका मानिसहरु भएतापनि यो क्षेत्रको प्रमुख धर्म भने [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]नै हो । प्राय यहाँका मानिसहरु [[दसैँ|दसैं]], [[तिहार]], [[तीज]] लगायतका चाडहरु धुमधामका साथ मनाउने गर्दछन् ।<ref name="चापाकोट नगरपालिका कार्यालय">{{cite web|title=चापाकोट नगरपालिका कार्यालय|url=http://www.chapakotmunicipality.gov.np/|access-date=2015-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224655/http://www.chapakotmunicipality.gov.np/|archive-date=2016-03-04}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २६,००६ रहेको छ भने यहाँ ५,९३४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ चापाकोट नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[कुवाकोट, स्याङ्जा|कुवाकोट]] (१-३,९) र [[पकवादी]] (८) || १६८२ || १३.५७ || १२३.९५ |- | २ || [[रत्नपुर]] (५,९) र [[चापाकोट]] (५,७-९) || २१३६ || ९.४६ || २२५.७९ |- | ३ || [[मल्याङकोट]] (५–९) || १४१८ || ११.६७ || १२१.५१ |- | ४ || [[मल्याङकोट]] (१–३) र [[सेखाम]] (७) || १८०१ || १०.१२ || १७७.९६ |- | ५ || [[सेखाम]] (१, २, ४–६, ८, ९) || २४६२ || १७.६७ || १३९.३३ |- | ६ || [[साँखर]] (१–६) || १७६४ || १८.०४ || ९७.७८ |- | ७ || [[साँखर]] (७–९) र [[सेखाम]] (३) || २२४० || १२.२३ || १८३.१६ |- | ८ || [[रत्नपुर]] (१-४,६-८) || ३४८२ || १०.०७ || ३४५.७८ |- | ९ || [[चापाकोट]] (१-४,६) || ३७३४ || ६.७३ || ५५४.८३ |- | १० || [[कुवाकोट, स्याङ्जा|कुवाकोट]] (४-८) || २२५० || ११.०१ || २०४.३६ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२२,९६९''' || '''१२०.५७''' || '''१९०.५०''' |} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcsyangja.gov.np/ जिजिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, स्याङ्जा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190404074107/http://ddcsyangja.gov.np/ |date=2019-04-04 }} *[http://www.chapakotmun.gov.np/ चापाकोट नगरपालिकाको कार्यालय] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{स्याङ्जा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:स्याङ्जा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] 4rxma29h4akcc6lguo15eu1fium3eyr 0 67907 1393387 1384886 2026-10-31T02:18:45Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393387 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = गोदावरी | native_name = | nickname = | native_name_lang = | settlement_type = [[नेपालका सहरहरूको सूची|नगरपालिका]] <br />[[राजधानी|प्रादेशिक राजधानी]] | motto = | image_skyline = Hanuman Bajrangbali Temple Godawari Godawari Municipility Kailali Nepal Rajesh Dhungana (19).jpg | image_alt = | image_caption = गोदावरीमा रहेको नेपालको सबैभन्दा अग्लो बजरङ्गबली हनुमानको ५२ फिट अग्लो मूर्ति | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = कैलाली जिल्ला#Nepal Sudurpashchim Province#Nepal | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | pushpin_relief = | coordinates = {{coord|28|54|36|N|80|35|24|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[सार्वभौम सम्पन्न राष्ट्रहरूको सूची|देश]] | subdivision_name = [[नेपाल]] | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] | subdivision_type3 = वडा सङ्ख्या | subdivision_name3 = १२ | established_title = नगरपालिका | established_date = वि.सं. २०७३ फाल्गुण २७<ref name="स्थानीय">{{cite news |title=गाउँपालिका नगरपालिका उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र कायम गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |date=वि.सं. २०७३ फाल्गुण २७ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701210203/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |archive-date=2020-07-01}}</ref> | established_title1 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) | established_date1 = [[अत्तरिया नगरपालिका|अत्तरिया]] (१-८,१२ र १३), र गोदावरी | established_title2 = प्रदेश राजधानी | established_date2 = वि.सं. २०७५ कार्तिक १२<ref name="प्रदेश">{{cite news |title=सुदूरपश्चिम प्रदेशको नामाङ्कन सम्बन्धमा |url=http://ocmcm.sudurpashchim.gov.np/sites/ocmcm/files/2020-12/%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%AE%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%99%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%A8%20%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A4%AE%E0%A4%BE.pdf |date=वि.सं. २०७५ कार्तिक १२ |accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन ७ |agency=सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकार |language=नेपाली |publisher=प्रदेश राजपत्र }}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | seat_type = प्रशासनिक सदरमुकाम | seat = अत्तरिया बजार | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kailali/godawari?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = [[नेपालका स्थानीय तहहरू|स्थानीय तह]] | governing_body = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = वीरेन्द्र भट्ट <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_party = | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = शारदादेवी रोकाया <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | area_footnotes = | area_total_km2 = 308.63 |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=76&municipality=3|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 98746 | timezone1 = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] | utc_offset1 = +०५:४५ | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | website = [https://godawarimunkailali.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कैलाली जिल्ला]]का ७ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/politics/167649/ |title=प्रदेश ७: नाम सुदूरपश्चिम, राजधानी गोदावरी घोषणा |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819041630/https://www.setopati.com/politics/167649/ |archive-date=2022-08-19 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/prdesh-nmbr-7-ko-naam-suduurpshcim-raajdhaanii-kailaaliiko-godaavrii-109394 |title=प्रदेश नम्बर ७ को नाम ‘सुदूरपश्‍चिम’, राजधानी कैलालीको ‘गोदावरी’ |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19}}</ref> [[महेन्द्र राजमार्ग]]सँगै जोडिएको यो सहर सुदूरपश्चिम प्रदेशको प्रवेशद्वार बन्न पुगेको छ। नेपालको संविधान २०७२ अनुसार देशमा [[सङ्घीयता|सङ्घीय शासन व्यवस्था]] लागू भएपछि स्थानीय तहको गठन भएसँगै वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार गोदावरी नगरपालिका घोषणा गर्दा यसमा तत्कालिन [[अत्तरिया नगरपालिका|अत्तरिया]] नगरपालिकाको वडा नं. १-८ (साविकको [[मालाखेती]] र [[श्रीपुर, कैलाली|श्रीपुर]]को सबै वडा र [[बेलादेवीपुर]] गाविसको १,२ र ३ वडाहरू) र १२ ([[गेटा]] गाविसको १-४) र १३ ([[गेटा]] गाविसको ३,५-६ नम्बर वडाहरू) तथा [[गोदावरी नगरपालिका, कैलाली|गोदावरी]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]]लाई गाभिएको थियो।<ref name="स्थानीय"/> यस नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल ३०८.६३ वर्ग किलोमिटर (११९.१६ वर्ग माइल) रहेको छ। वि.सं. २०६८ को नेपालको जनगणना अनुसार यस नगरपालिकाभित्र १४,९१५ घरधुरीको बसोबास रहेको छ भने यहाँको कुल जनसङ्ख्या ७८,०१८ रहेको छ।<ref name="स्थानीय"/> वि.सं. २०७५ साल असोज १२ गते सुदूरपश्चिम प्रदेश सभाको दोस्रो अधिवेशनको ४५औँ बैठकले कैलाली जिल्लाको गोदावरी नगरपालिकाको वडा नं. २ र ४ को क्षेत्रमा राजधानी बनाउने निर्णय गरेको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.khabarkarmi.com/2021/09/blog-post_29.html |title=राजपत्रमा सिमित राजधानी गोदावरी |website=खबरकर्मी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219061345/https://www.khabarkarmi.com/2021/09/blog-post_29.html |archive-date=2022-02-19 }}</ref>तर हाल सम्म धनगढी नै अस्थायी राजधानी हो ।<ref>{{Cite web|url=https://onlineradionepal.gov.np/2021/08/13/195133.html|title=Province capital Dhangadhi inundated|website=रेडियो नेपाल|language=en-US|accessdate=2023-01-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2018/01/18/govt-fixes-temporary-state-hqs-guvs|title=Govt fixes temporary state HQs, guvs|website=kathmandupost.com|language=English|accessdate=2023-01-14}}</ref> == इतिहास == गोदावरी एक धार्मिक महत्व वोकेको क्षेत्र मानिन्छ । यो क्षेत्र [[हिन्दु|हिन्दुहरू]]को विश्वासको आधार रहेको पवित्र नदी गोदावरीवाट सिंचित रहेको छ । परापूर्व कालमा [[हिन्दु धर्म]]का प्रख्यात ऋषि [[गौतम ऋषि|गौतम]]ले यसै क्षेत्रमा तपस्या गरि ज्ञान आर्जन गरेको साथै [[द्वापर युग]]मा भगवान [[कृष्ण|श्रीकृष्ण,]] [[भीष्म|भीष्मभिष्मपितामहः]] तथा [[पाण्डव|पांच पाण्डव]] जस्ता तपश्वीहरु समेत यस क्षेत्रको विचरण गरि यसै पवित्र गोदावरी नदीमा स्नान गरि ज्ञान समेत हासिल गरेको विश्वास गरिन्छ । जस्को संझना स्वरुप हरेक वर्ष यस क्षेत्रमा मकर सक्रांतिमा मेला समेत लाग्ने गरेको छ ।<ref>{{Cite web |title=संक्षिप्त परिचय |url=https://godawarimunkailali.gov.np/ne/node/3 |access-date=2023-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519072009/https://godawarimunkailali.gov.np/ne/node/3 |archive-date=2023-05-19 }}</ref> == वडागत विवरण == गोदावरी नगरपालिकाको वडा विभाजन, साविकका गाविसहरू, जनसङ्ख्या, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत विवरण निम्न तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ गोदावरी नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[गेटा]] (३,६) || १३४९६ || ८.९९ || १५०१.२२ |- | २ || [[मालाखेती]] (७-८) || १२६५३ || ८.६१ || १४६९.५७ |- | ३ || [[मालाखेती]] (१-३) || १०१११ || ११.९९ || ८४३.२९ |- | ४ || [[मालाखेती]] (९) र [[गोदावरी]] (८) || १०५८४ || ११४.६२ || ९२.३४ |- | ५ || [[गेटा]] (१-२,४-५) || ७४८६ || ११.८९ || ६२९.६० |- | ६ || [[श्रीपुर, कैलाली|श्रीपुर]] (१-२,४) || ७७६४ || ६.८१ || ११४०.०९ |- | ७ || [[श्रीपुर, कैलाली|श्रीपुर]] (३,५) || ५०७० || ९.१६ || ५५३.४९ |- | ८ || [[श्रीपुर, कैलाली|श्रीपुर]] (६-९) || ८५०२ || १८.३१ || ४६४.३४ |- | ९ || [[बेलादेवीपुर]] (१-३) || ८०६२ || १६.०७ || ५०१.६८ |- | १० || [[मालाखेती]] (४-६) र [[गोदावरी, कैलाली|गोदावरी]] (३) || ४८४० || १८.८८ || २५६.३६ |- | ११ || [[गोदावरी, कैलाली|गोदावरी]] (१, २, ४, ५) || ४५५२ || ९.२४ || ४९२.६४ |- | १२ || [[गोदावरी, कैलाली|गोदावरी]] (६, ७, ९) || ५६२६ || ७४.०६ || ७५.९७ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''९८,७४६''' || '''३०८.६३''' || '''३१९.९५''' |} ==शिक्षा== ===प्रमुख स्कुलहरू=== * श्री सैनिक आवासिय महाबिध्यालय तेघरी * श्री दुर्गा लक्ष्मी उच्च मा. वि. अत्तरिया * श्री ग्वाशी उच्च मा.वि. मालाखेती * श्री समैजी माध्यमिक विद्यालय (मजगाउँ) * होलिल्याण्ड हाईअर सेकेन्डरी स्कुल * जे के सेकेन्डरी स्कुल * ठेकराज माध्यमिक विद्यालय (घोडसुवा) * ग्लोवल एकेडेमी (घोडसुवा) * दुर्गा जोति बोर्डिङ स्कुल (स्याउले बजार) * घण्टेश्वरी माध्यमिक विद्यालय (अत्तरिया) * लोतस एकेडेमी * गुरास माध्यमिक विद्यालय * ईमानुयल एकेडेमी * गुह्यश्वरी माध्यमिक विद्यालय * सारदा माध्यमिक विद्यालय (श्रीपुर) * सिद्धबाबा माध्यमिक विद्यालय (गेटा) * श्री सरस्वती माध्यमिक बिद्यालय (गेटा) ===प्रमुख क्याम्पसहरू=== * दुर्गालक्ष्मी बहुमुखी क्याम्पस * एभरेस्ट कलेज अत्तरिया * सरस्वती ईन्टरनेशनल हाई स्कुल ==स्वास्थ्य== ===अस्पतालहरू=== * सेवानर्सिङ होम * पदमा अस्पताल * गेटा आँखा अस्पताल ==यातायात== गोदावरी नगरपालिका सुदूरपश्चिम प्रदेशको प्रवेशद्वारको रूपमा रहेको छ। नेपालको [[महेन्द्र राजमार्ग]] र [[महाकाली राजमार्ग]] दुवै यसै नगरपालिका भएर गएका छन्। यो [[काठमाडौँ]]बाट करिब ६०० किलोमिटर टाढा, जिल्ला सदरमुकाम [[धनगढी उपमहानगरपालिका|धनगढी]]बाट १५ किलोमिटर, [[महेन्द्रनगर (स्पष्टता)|महेन्द्रनगर]]बाट ४० किलोमिटर र [[डडेल्धुरा]]बाट १२० किलोमिटर टाढा रहेको छ। यहाँको यातायात मुख्य साधनको रूपमा बस रहेको छ। म्याजिक गाडी, ट्याम्पो, ट्याक्सी, विद्युतिय अटो आदि स्थानीय यातायातको रूपमा सेवा दिने गरेका छन्। ==मिडिया== * '''गोदावरी एफ एम :''' ८७.९ मेघाहर्ज == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == * [http://godawarimunkailali.gov.np/en गोदावरी नगरपालिकाको आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200414101204/http://godawarimunkailali.gov.np/en |date=2020-04-14 }} == यो पनि हेर्नुहोस् == {{कैलाली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{नेपालका सङ्घीय तथा प्रादेशिक राजधानीहरू}} [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका राजधानी सहरहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎]] s9ba8sxbz0dpha2zfhv42lyv4vmmuyw 0 67957 1393496 1311991 2026-10-31T08:30:24Z Janak Bhatta 10885 /* बाह्य कडीहरू */ बाह्य कडी जोडियो 1393496 wikitext text/x-wiki '''परिमल स्नेही''' परिमल स्नेही [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] [[चैनपुर (स्पष्टता)|चैनपुर]]मा जन्मिएका हुन्। देउडा गीत रेकर्डिङ गर्ने क्रममा मध्य र सुदूरपश्चिमका पहिलो गायकका रूपमा देखापरेका छन परिमल स्नेही। ==जीवनी== वि.सं. २०१६ सालमा एसएलसी पास गरेका स्नेहिको वि.सं. २०१५ सालमा जनकवी [[धर्मराज थापा]]सँग चैनपुरमा भेट भएपछी उनीबाट प्रेरित भइ वि.सं. २०१७ सालमा [[रेडियो नेपाल]]को लोकलहरी कार्यक्रममा '''तेरा घर पुगे पहाणी बाबु''' बोलको भदौरे गीत गएका हुन्। [[रेडियो नेपाल]]बाट ६८ वटा गीतहरु र [[चारतारे क्लब]],[[राष्ट्रिय नाचघर]],[[म्युजिक नेपाल]], [[रत्न रेकर्डिङ्ग]] आदिबाट ६२ गरी जम्मा १३० वटा गीतहरु रेकर्डिङ भएका छन्। ==सांगीतिक यात्रा== :परिमल स्नेही केहि चर्चित गीतहरूको बोल यस प्रकार छ। * भुइचम्पा चम्पाका बरौने आया भुइचम्पा * चरी मर्यो भृकुटी बर्माले * जोगी आयो शहरमा * सरसरुवा हो हो सरसरुवा किरमडिक रस याउलि * तरवाली ढाल रमझमाउने बेला आइछ बलिभाती * नाची देउन छलिया बोल मालु दिल * ए हजुर लाख लाख बिन्ति छ * छोरेट्टा छोरेट्टीका लेक भैसा घर पैसा * खेली खेली झल्का रेली ==पुरस्कार र सम्मान== बि. सं. २०६८ मा संस्कृति, ललितकला, भाषा(साहित्य र नाट्य(संगीत गरी चार विधामा योगदान पुर्‍याएबापत, १९८ औँ भानुजयन्ती अवसर पारेर संस्कृति मन्त्रालयले कैलालीका गायक परिमल स्नेही (सुदूरपरिश्चमाञ्चल) नाट्य तथा संगीतका लागि क्षेत्रीय पुरस्कार प्रदान हुन्।।<ref>{{cite web|title=प्रतिभाहरू पुरस्कृत|url=https://www.kantipurdaily.com/entertainment/2011/07/14/332464.html|website=कान्तिपुर दैनिक|accessdate=असार ३०, २०६८}}</ref> ==परिमल स्नेही राष्ट्रिय डेउडा प्रतिभा पुरस्कार== प्रत्येक वर्ष वितरण गरिदै आएको परिमल स्नेही राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार यस वर्ष बरिष्ट डेउडा गायिका डिक्रादेवी गाइनेलाई प्रदान गरिएको छ ।<ref name="http://dineshfm.com.np">[http://dineshfm.com.np/%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%B2-%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%B9%E0%A5%80-%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AF-%E0%A4%A1/ परिमल स्नेही राष्ट्रिय डेउडा प्रतिभा पुरस्कार गाइनेलाई- देनेश एफ एम] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180903205438/http://dineshfm.com.np/%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%ae%e0%a4%b2-%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a8%e0%a5%87%e0%a4%b9%e0%a5%80-%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%b7%e0%a5%8d%e0%a4%9f%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%af-%e0%a4%a1/ |date=2018-09-03 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * [https://breaknlinks.com/nepali/news/35238222 डेउडा: नलेखिएकाे एउटा गहिराे इतिहास - ब्रेकलिंकस अनलाईन] [[श्रेणी:गायक]] [[श्रेणी:डेउडा]] [[श्रेणी:नेपाली गायकहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:नेपाली सङ्गीत]] [[श्रेणी:सङ्गीत]] 9umcomjsf3hjekua3wyfzrk7dyu82j1 0 68301 1393461 1387026 2026-10-31T05:26:26Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393461 wikitext text/x-wiki {{Further|नेपालका नगरपालिकाहरू}} {{नेपालको प्रशासनिक विभाजन}} {{Infobox subdivision type | name= सहर | alt_name4= | map= [[File:2015-03-08 Swayambhunath, Katmandu, Nepal.jpg|248px]]<br />काठमाडौँ, सबैभन्दा ठुलो सहर (महानगर) | category=[[नगरपालिका]] | territory= [[नेपाल]] | upper_unit= | start_date=२०३२ साउन ३१ | start_date1= | start_date2= | start_date3= | start_date4= | legislation_begin= | legislation_begin1= | legislation_begin2= | legislation_begin3= | legislation_begin4= | legislation_end= | legislation_end1= | legislation_end2= | legislation_end3= | legislation_end4= | end_date= | end_date1= | end_date2= | end_date3= | end_date4= | current_number= ६ वटा महानगरपालिका<br />११ वटा उपमहानगरपालिका<br />२७६ वटा नगरपालिका | number_date=२७ फागुन २०७३ | type= | type1= | type2= | type3= | type4= | status= | status1= | status2= | status3= | status4= | exofficio= | exofficio1= | exofficio2= | exofficio3= | exofficio4= | population_range=८,४५,७६७ - ८,३७० | area_range={{convert|547.43|km2}} - {{convert|6.89|km2}} | government= [[नगरप्रमुख|नगरप्रमुख–परिषद्]] | government1= | government2= | government3= | government4= | subdivision=वडाहरू | subdivision1= | subdivision2= | subdivision3= | subdivision4= }} {{Sidebar | title = [[नेपालका गाउँपालिकाहरू|गाउँपालिकाहरूको सूची]] | heading1 = (वैकल्पिक उपविभाजन) | content1 = }} {{Location map+ | Nepal |float = right |width = 400 |caption = {{center|नेपालका ''महानगरपालिका'' र ''उपमहानगरपालिका''हरू}}<br/>''काठमाडौँ उपत्यका''मा रहेका सहरहरू: [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] र [[काठमाडौँ]] <br> रातो थोप्लाले:महानगरपालिका दर्साउँछ <br> हरियो थोप्लाले:उपमहानगरपालिका दर्साउँछ |places = {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[काठमाडौँ]]</small> |position=top |background=yellow |mark=City locator 11.svg |marksize=15 |lat_deg= 27 | lat_min= 41 |lon_deg= 85 | lon_min= 21 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]]</small> |position=top |background= |mark=Red pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 28 | lat_min= 12 |lon_deg= 83 | lon_min= 59 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]</small> |position=bottom |background= |mark=Red pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 27 | lat_min= 40 |lon_deg= 84 | lon_min= 35 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]]</small> |position=right |background= |mark=Red pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 27 | lat_min= 40 |lon_deg= 85 | lon_min= 20 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगन्ज]]</small> |position=right |background= |mark=Red pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 27 | lat_min= 0 |lon_deg= 84 | lon_min= 52 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]]</small> |position=left |background= |mark=Red pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 26 | lat_min= 29 |lon_deg= 87 | lon_min= 17 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[घोराही उपमहानगरपालिका|घोराही]]</small> |position=right |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 28 | lat_min= 02 |lon_deg= 82 | lon_min= 29 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[धनगढी उपमहानगरपालिका|धनगढी]]</small> |position=top |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 28 | lat_min= 42 |lon_deg= 80 | lon_min= 34 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[इटहरी उपमहानगरपालिका|इटहरी]]</small> |position=right |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 26 | lat_min= 39 |lon_deg= 87 | lon_min= 16 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]]</small> |position=right |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 26 | lat_min= 42 |lon_deg= 85 | lon_min= 55 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]]</small> |position=right |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 27 | lat_min= 42 |lon_deg= 83 | lon_min= 27 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]]</small> |position=top |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 27 | lat_min= 25 |lon_deg= 85 | lon_min= 02 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[तुलसीपुर उपमहानगरपालिका|तुल्सीपुर]]</small> |position=top |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 28 | lat_min= 15 |lon_deg= 82 | lon_min= 32 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]]</small> |position=top |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 26 | lat_min= 49 |lon_deg= 87 | lon_min= 17 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका|नेपालगन्ज]]</small> |position=left |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 28 | lat_min= 3 |lon_deg= 81 | lon_min= 37 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[कलैया उपमहानगरपालिका|कलैया]]</small> |position=left |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 27 | lat_min= 2 |lon_deg= 85 | lon_min= 0 }} {{Location map~ | Nepal |label=<small>[[जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका|जीतपुरसिमरा]]</small> |position=right |background= |mark=Green pog.svg |marksize=8 |lat_deg= 27 | lat_min= 9 |lon_deg= 84 | lon_min= 58 }} }} नेपालका [[सहर]] र नगरहरू नगरपालिका अन्तर्गत समाहित छन्। नेपालको नगरपालिका एउटा जिल्लाको उप-एकाइ हो। [[नेपाल सरकार]]ले नगरपालिका बन्नको लागि न्यूनतम मापदण्ड तोकेको छ। यी मापदण्डहरू अन्तर्गत निश्चित जनसङ्ख्या, पूर्वाधार र राजस्व समावेश रहेको छ। हाल नेपालमा २९३ नगरपालिका छन् जसमध्ये ६ [[महानगरपालिका]], ११ [[उपमहानगरपालिका]] र २७६ [[नगरपालिका]] छन्। यस बाहेक ४६० [[गाउँपालिका]] छन् जसलाई समग्रमा जोड्दा नेपालमा कुल ७५३ [[नेपालका स्थानीय तहहरू|स्थानीय तह]] रहेका छन्।<ref>{{cite web|url=https://opendatanepal.com/dataset/total-number-of-local-bodies-and-wards-per-district-of-nepal/resource/8a52101b-4e22-435f-ba55-f2bd688799e5|title=Total number of local bodies and ward|date=4 March 2018|publisher=Open Data Nepal|access-date=11 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205011503/http://opendatanepal.com/dataset/total-number-of-local-bodies-and-wards-per-district-of-nepal/resource/8a52101b-4e22-435f-ba55-f2bd688799e5|archive-date=5 February 2020}}</ref> नेपालको राजधानी र सबैभन्दा ठूलो सहर [[काठमाडौँ]] हो।<ref>{{Cite web|url=http://worldpopulationreview.com/countries/nepal-population/cities/|title=Population of Cities in Nepal (2020)|website=worldpopulationreview.com|access-date=2019-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728020537/http://worldpopulationreview.com/countries/nepal-population/cities/|archive-date=2019-07-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.welcomenepal.com/places-to-see/kathmandu.html|title=Kathmandu|last=Nepal|first=Naturally|website=Naturally Nepal|language=en|access-date=2019-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190728020538/https://www.welcomenepal.com/places-to-see/kathmandu.html|archive-date=2019-07-28}}</ref> क्षेत्रफलको आधारमा सबैभन्दा ठूलो महानगरपालिका [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] हो जसले ४६४.२८ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ भने सबैभन्दा सानो महानगरपालिका [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] हो जसले ३६.१२&nbsp;वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ। यसै प्रकार क्षेत्रफलको आधारमा सबैभन्दा ठूलो उपमहानगरपालिका [[घोराही उपमहानगरपालिका|घोराही]] हो जसले ५२२.२१ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ भने जनसङ्ख्याको आधारमा सबैभन्दा ठूलो उपमहानगरपालिका [[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]] हो जसको जनसङ्ख्या १,५९,४६८ रहेको छ।<ref>{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2017-03-13/pokhara-lekhnath-becomes-largest-metropolitan-city.html|title=Pokhara Lekhnath becomes largest metropolitan city|access-date=16 June 2017|language=en}}</ref> यस्तै क्षेत्रफलको आधारमा सबैभन्दा ठूलो नगरपालिका सितगङ्गा हो जसले ६१०.४३ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ।<ref>{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/php/nepal-mun-admin.php?adm2id=5106|title=Sitganga Municipality in Nepal|access-date=19 March 2018}}</ref> == वर्गीकरण अनुसार सहरहरूको सूची == नेपालको स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ मा उल्लिखित अन्य प्रमुख मापदण्डका साथै नगरपालिका मानिने स्थानीय तहको जनसङ्ख्याको हिमाली जिल्लामा न्यूनतम जनसङ्ख्या १० हजार र पहाडी जिल्ला, भित्री तराईका जिल्ला, तराईका जिल्ला र काठमाडौँ उपत्यकामा क्रमशः चालीस हजार, पचास हजार, सत्तरी हजार र एक लाख हुनुपर्ने छ। उपमहानगरका लागि जनसङ्ख्या दुई लाख र महानगरको जनसङ्ख्या पाँच लाख हुनुपर्छ।<ref>{{Cite web |title=स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४|url=https://mofaga.gov.np/news-notice/1697 |access-date=13 Jan 2024 |website=सङ्‍घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय |language=ne}}</ref> वर्गीकरण: [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय]]ले पूर्वाधार र सामाजिक विकासका आधारमा स्थानीय तहलाई चार श्रेणीमा वर्गीकरण गरेको छ।<ref>{{Cite web|date=2019-12-23|title=दुर्गम र सुगमको आधारमा स्थानीय तहको विभाजन : हेर्नुहोस् तपाईंको स्थानीय तह कुन वर्ग छ ?|url=https://www.sajilosanjal.com/local-level-classification/|access-date=2020-12-21|website=सजिलो सञ्जाल|archive-url=https://web.archive.org/web/20201001212003/https://www.sajilosanjal.com/local-level-classification/|archive-date=2020-10-01}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" |वर्गीकरण !प्रकार !सङ्ख्या |- | bgcolor="MistyRose" | |वर्ग 'क' |अति दुर्गम |१८ |- | bgcolor="Moccasin" | |वर्ग 'ख' |दुर्गम |४३ |- | bgcolor="PaleTurquoise" | |वर्ग 'ग' |मध्यम |१३३ |- | |वर्ग 'घ' |सुगम |९९ |} '''गाढा'''मा सूचीकृत सहरहरू नेपालका आ-आफ्ना प्रदेशका राजधानीहरू हुन् भने '''गाढा''' र ''छड्के'' देशको राजधानी हो। [[File:Nepal Urban Municipality.svg|center|thumb|750x750px|{{Color box|red}} महानगरपालिका {{Color box|#ff6600}} उपमहानगरपालिका {{Color box|#ffcc00}} नगरपालिका]] === महानगरपालिका === {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" |+ !नाम !जिल्ला !प्रदेश !जनसङ्ख्या ([[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|२०७८]]) !क्षेत्रफल (किमी^२) !जनघनत्व (वर्ग किमी) !# वडा सङ्ख्या !वेबसाइट |- |'''''[[काठमाडौँ]]''''' |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |८,६२,४०० |४९.४५ |१७,००० |३२ |[http://www.kathmandu.gov.np/en] |- |'''[[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा ]]''' |[[कास्की जिल्ला|कास्की]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] |५,१३,५०४ |४६४.२४ |१,१०० |३३ |[https://pokharamun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014122024/https://pokharamun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- |[[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]] |[[चितवन जिल्ला|चितवन]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |३,६९,२६८ |४३२.९५ |८५० |२९ |[http://bharatpurmun.gov.np/] |- |[[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] |[[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |२,९४,०९८ |३६.१२ |८,१०० |२९ |[http://lalitpurmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201226094611/https://lalitpurmun.gov.np/ |date=2020-12-26 }} |- |[[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगञ्ज]] |[[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |२,७२,३८२ |१३२.०७<ref name=":1">{{Cite web|url=http://cbs.gov.np/image/data/2017/Population_Ward_Level_753_Local_Unit.pdf|title=Population Ward Level 753 Local Unite|website=केन्द्रिय तथ्याङ्क विभाग|access-date=23 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127085017/http://cbs.gov.np/image/data/2017/Population_Ward_Level_753_Local_Unit.pdf|archive-date=27 January 2018|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127085017/http://cbs.gov.np/image/data/2017/Population_Ward_Level_753_Local_Unit.pdf |date=27 January 2018 }}</ref> |२,१०० |३२ |[https://birgunjmun.gov.np/] |- |[[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर ]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |२,४३,९२७ |७७.००<ref name=":1" /> |३,२०० |१९ |[http://biratnagarmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170125015129/http://biratnagarmun.gov.np/ |date=2017-01-25 }} |- |} {{anchor|Sub-metropolitan cities (उप-महानगरपालिका)}} === उपमहानगरपालिका === {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" !नाम !जिल्ला !प्रदेश !जनसङ्ख्या ([[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|२०७८]]) !क्षेत्रफल (वर्ग किमी) !जनघनत्व (वर्ग किमी) !# वडा सङ्ख्या !वेबसाइट |- |[[घोराही उपमहानगरपालिका|घोराही]] |[[दाङ जिल्ला|दाङ]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |२,००,५३० |५२२.२१ |३८० |१९ |[http://ghorahimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902184840/http://ghorahimun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |'''[[धनगढी उपमहानगरपालिका|धनगढी]]''' |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |१,९८,७९२ |२६१.७५ |७६० |१९ |[http://dhangadhimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902185349/http://dhangadhimun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[इटहरी उपमहानगरपालिका|इटहरी]] |[[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |१,९७,२४१ |९३.७८ |२,१०० |२० |[http://itaharimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902225605/http://itaharimun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |'''[[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]]''' |[[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |१,९४,५५६ |९१.९७ |२,१०० |२५ |[http://www.janakpurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902182547/http://www.janakpurmun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]] |[[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |१,९४,३३५ |१०१.६१ |१,९०० |१९ |[http://butwalmun.gov.np/?language=en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902180505/http://butwalmun.gov.np/?language=en |date=2017-09-02 }} |- |'''[[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]]''' |[[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१,९३,५७६ |२६१.५९ |७४० |१९ |[http://hetaudamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902181741/http://hetaudamun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[तुलसीपुर उपमहानगरपालिका|तुल्सीपुर]] |[[दाङ जिल्ला|दाङ]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |१,७९,७५५ |३८४.६३ |४७० |१९ |[http://tulsipurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902182124/http://tulsipurmun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]] |[[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |१,६६,५३१ |१९२.३२ |८७० |२० |[https://web.archive.org/web/20170902181156/http://www.dharan.gov.np/en] |- |[[नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका|नेपालगन्ज]] |[[बाँके जिल्ला|बाँके]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |१,६४,४४४ |८५.९४ |१,९०० |२३ |[http://www.nepalgunjmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902180650/http://www.nepalgunjmun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[कलैया उपमहानगरपालिका|कलैया]] |[[बारा जिल्ला|बारा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |१,३६,२२२ |१०८.९४ |१,३०० |२७ |[http://kalaiyamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902223305/http://kalaiyamun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका|जीतपुरसिमरा]] |[[बारा जिल्ला|बारा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |१,२७,३०७ |३१२.१८ |४१० |२४ |[http://www.jeetpursimaramun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180907110349/http://jeetpursimaramun.gov.np/en |date=2018-09-07 }} |} {{anchor|Municipality (नगरपालिका)}} === नगरपालिका === {{static row numbers}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-text" !नाम !जिल्ला !प्रदेश !जनसङ्ख्या ([[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|२०७८]]) !क्षेत्रफल !# वडा सङ्ख्या !वेबसाइट |- |[[बूढानीलकण्ठ नगरपालिका|बुढानिलकण्ठ ]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१७७,५५७ |३४.८ |१३ |[http://www.budhanilkanthamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902225842/http://www.budhanilkanthamun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[वीरेन्द्रनगर नगरपालिका|वीरेन्द्रनगर]] |[[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]] |१५३,८६३ |२४५.०६ |१६ |[http://birendranagarmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902224157/http://birendranagarmun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[तारकेश्वर नगरपालिका|तारकेश्वर]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१५१,४७९ |५४.९५ |११ |[http://www.tarakeshwormun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170830110857/http://www.tarakeshwormun.gov.np/en |date=2017-08-30 }} |- |[[तिलोत्तमा नगरपालिका|तिलोत्तमा]] |[[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |१४९,४७९ |१२६.१९ |१७ |[http://www.tilottamamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170829054037/http://www.tilottamamun.gov.np/en |date=2017-08-29 }} |- |[[गोकर्णेश्वर नगरपालिका|गोकर्णेश्वर]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१४९,३६६ |५८.५ |९ |[http://gokarneshwormun.gov.np/en] |- |[[सूर्यविनायक नगरपालिका|सूर्यविनायक]] |[[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१४०,०८५ |४२.४५ |१० |[http://www.suryabinayakmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903163357/http://www.suryabinayakmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[चन्द्रागिरी नगरपालिका|चन्द्रागिरी]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१३६,८६० |४३.९ |१५ |[http://www.chandragirimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903121639/http://www.chandragirimun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[टोखा नगरपालिका|टोखा]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१३३,७५५ |१७.११ |११ |[http://www.tokhamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925054313/http://www.tokhamun.gov.np/en |date=2015-09-25 }} |- |[[मेचीनगर नगरपालिका|मेचीनगर]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |१३३,०७३ |१९२.८५ |१५ |[https://web.archive.org/web/20201124152235/https://mechinagarmun.gov.np/] |- |[[कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका|कागेश्वरी मनोहरा]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१३०,४३३ |२७.३८ |९ |[http://www.kageshworimanoharamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904063328/http://www.kageshworimanoharamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[महालक्ष्मी नगरपालिका, ललितपुर|महालक्ष्मी]] |[[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |१२३,११६ |२६.५१ |१० |[http://www.mahalaxmimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904020551/http://www.mahalaxmimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]] |[[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |१२२,३२० |७८.२४ |१९ |[http://bheemdattamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902234635/http://bheemdattamun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- |[[सुन्दरहरैँचा नगरपालिका|सुन्दरहरैँचा]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |१२०,२१३ |११०.१६ |१२ |[http://www.sundardularimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903124809/http://www.sundardularimun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[मध्यपुर थिमी नगरपालिका|मध्यपुर थिमी]] |[[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |११९,७५६ |११.४७ |९ |[http://madhyapurthimimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903121220/http://madhyapurthimimun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[बिर्तामोड नगरपालिका|विर्तामोड]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |११६,१९२ |७८.२४ |१० |[http://www.birtamodmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903132044/http://www.birtamodmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[नागार्जुन नगरपालिका|नागार्जुन]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |११५,४३७ |२९.८५ |१० |[http://www.nagarjunmun.gov.np/en] |- |[[दमक नगरपालिका|दमक]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |१०७,२२७ |७०.८६ |१० |[http://damakmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903120942/http://damakmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[त्रियुगा नगरपालिका|त्रियुगा]] |[[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |१०२,७२५ |५४७.४३ |१६ |[http://www.triyugamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903163757/http://www.triyugamun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[लहान नगरपालिका|लहान]] |[[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |१०२,०३१ |१६७.१७ |२४ |[http://lahanmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903122224/http://lahanmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[कोहलपुर नगरपालिका|कोहलपुर]] |[[बाँके जिल्ला|बाँके]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |१०१,६६७ |१८४.२६ |१५ |[http://www.kohalpurmun.gov.np/en] |- |[[गोदावरी नगरपालिका, कैलाली|गोदावरी]] |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |९८,७४६ |३०५.६३ |१२ |[http://www.attariyamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903163404/http://www.attariyamun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[गोदावरी नगरपालिका, ललितपुर|गोदावरी]] |[[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |९७,६३३ |९६.११ |१४ |[http://godawarimunlalitpur.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201205222356/https://godawarimunlalitpur.gov.np/en |date=2020-12-05 }} |- |[[वाणगङ्गा नगरपालिका|वाणगङ्गा]] |[[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |९६,७१४ |२३३.६८ |११ |[http://www.bangangamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903115154/http://www.bangangamun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[सिराहा नगरपालिका|सिराहा]] |[[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |९५,४१० |९४.२ |२२ |[http://Sirahamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903121009/http://sirahamun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[बराहक्षेत्र नगरपालिका|बराहक्षेत्र]] |[[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |९१,०८७ |२२२.०९ |११ |[http://barahamun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201115645/https://barahamun.gov.np/ |date=2020-12-01 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[लम्कीचुहा नगरपालिका|लम्कीचुहा]] |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |९०,९७१ |२२५ |१० |[http://www.lamkichuhamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180402220827/http://www.lamkichuhamun.gov.np/en |date=2018-04-02 }} |- |[[रत्ननगर नगरपालिका|रत्ननगर]] |[[चितवन जिल्ला|चितवन]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |८९,९०५ |६८.६८ |१६ |[https://www.ratnanagarmun.gov.np/]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |[[टीकापुर नगरपालिका|टीकापुर]] |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |८९,८३५ |१२१.९२ |९ |[http://tikapurmun.gov.np/en] |- |[[कपिलवस्तु नगरपालिका|कपिलवस्तु]] |[[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |८८,८७४ |१३६.९१ |१२ |[http://kapilvastumun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903120059/http://kapilvastumun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[चाँगुनारायण नगरपालिका|चाँगुनारायण]] |[[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |८८,०८३ |६२.९८ |९ |[http://www.changunarayanmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904015950/http://www.changunarayanmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[लुम्बिनी सांस्कृतिक नगरपालिका|लुम्बिनी सांस्कृतिक]] |[[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |८७,३८३ |११२.२१ |१३ |[http://www.lumbinisanskritikmun.gov.np] |- |[[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व)]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] |८६,८२१ |१०८.३४ |१७ |[http://www.kawasotimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904015711/http://www.kawasotimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[घोडाघोडी नगरपालिका|घोडाघोडी]] |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |८६,०३४ |३५४.४५ |१२ |[http://www.ghodaghodimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903120238/http://www.ghodaghodimun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[शिवराज नगरपालिका|शिवराज]] |[[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |८४,८१० |२८४.०७ |११ |[http://www.shivarajmun.gov.np/en] |- |[[अर्जुनधारा नगरपालिका|अर्जुनधारा]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |८४,०१८ |१०९.८६ |११ |[http://www.shaniarjunmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170902112849/http://www.shaniarjunmun.gov.np/en |date=2017-09-02 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[चन्द्रपुर नगरपालिका|चन्द्रपुर]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |८१,८०७ |२४९.९६ |१० |[http://www.chandrapurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903205931/http://www.chandrapurmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[बेलबारी नगरपालिका|बेलबारी]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |८१,७७१ |१३२.७९ |११ |[http://www.belbarimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903210742/http://www.belbarimun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपुर]] |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |८१,५७८ |१४.७६ |१० |[http://kirtipurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903204932/http://kirtipurmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बरहथवा नगरपालिका|बरहथवा]] |[[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |८१,१२० |१०७.०५ |१८ |[http://barhathwamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903210718/http://barhathwamun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[गैँडाकोट नगरपालिका|गैँडाकोट]] |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व)]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] |७९,३४९ |१५९.९३ |१८ |[http://www.gaindakotmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925112826/http://www.gaindakotmun.gov.np/en |date=2015-09-25 }} |- |[[भक्तपुर नगरपालिका|भक्तपुर]] |[[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |७९,१३६ |६.८९ |१० |[http://bhaktapurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903122701/http://bhaktapurmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[व्यास नगरपालिका|व्यास]] |[[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] |७८,९३९ |२४८ |१४ |[http://vyasmun.gov.np/en] |- |[[सैनामैना नगरपालिका|सैनामैना]] |[[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७८,३९३ |१६२.१८ |११ |[http://www.sainamainamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904012723/http://www.sainamainamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[बर्दघाट नगरपालिका|बर्दघाट]] |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला|नवलपरासी(बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७६,७०३ |१६२.०५ |१६ |[https://bardaghatmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241023061748/https://bardaghatmun.gov.np/ |date=2024-10-23 }} |- |[[बुद्धभूमि नगरपालिका|बुद्धभूमि]] |[[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७६,५०७ |३६६.६७ |१० |[http://buddhabhumimun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241112170357/https://buddhabhumimun.gov.np/ |date=2024-11-12 }} |- |[[इनरुवा नगरपालिका|इनरुवा]] |[[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |७४,९१४ |७७.९२ |१० |[http://inaruwamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904010808/http://inaruwamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[गुलरिया नगरपालिका|गुलरिया]] |[[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७४,५०५ |११८.२१ |१२ |[http://gulariyamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903210407/http://gulariyamun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[सिद्धार्थनगर नगरपालिका|सिद्धार्थनगर]] |[[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७४,४३६ |३६.०३ |१३ |[http://siddharthanagarmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903211116/http://siddharthanagarmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बर्दिबास नगरपालिका|बर्दिबास]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |७४,३६१ |३१५.५७ |१४ |[http://www.bardibasmun.gov.np/en] |- |[[शिवसताक्षी नगरपालिका|शिवसताक्षी]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |७४,०७७ |१४५.८७ |११ |[http://www.shivasataximun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903211843/http://www.shivasataximun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बारबर्दिया नगरपालिका|बारबर्दिया]] |[[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७२,५३३ |२२६.०९ |११ |[http://barbardiyamun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190226044006/http://barbardiyamun.gov.np/ |date=2019-02-26 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[गौशाला नगरपालिका|गौशाला]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |७२,४८१ |१४४.७३ |१२ |[http://www.gaushalamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903211931/http://www.gaushalamun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[देवदह नगरपालिका|देवदह]] |[[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७२,४५७ |१३६.९५ |१२ |[http://www.devdahamun.gov.np/en] |- |[[पथरी शनिश्चरे नगरपालिका|पथरी शनिश्चरे]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |७२,४५१ |७९.८१ |१० |[http://www.patharishanishcharemun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903211320/http://www.patharishanishcharemun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[सुनवल नगरपालिका|सुनवल]] |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७२,०८५ |१३९.१ |१३ |[http://www.sunwalmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904021324/http://www.sunwalmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[कृष्णपुर नगरपालिका|कृष्णपुर]] |[[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |७१,५०० |२५२.७५ |९ |[http://Krishnapurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904020152/http://krishnapurmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[कमलामाई नगरपालिका|कमलामाई]] |[[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |७१,०१६ |४८२.५७ |१४ |[http://kamalamaimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903115950/http://kamalamaimun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- |[[भद्रपुर नगरपालिका|भद्रपुर]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |७०,९१३ |९६.३५ |१० |[http://bhadrapurmun.gov.np/en]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |[[उर्लाबारी नगरपालिका|उर्लाबारी]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |७०,९०८ |७४.६२ |९ |[http://www.urlabarimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180411100310/http://www.urlabarimun.gov.np/en |date=2018-04-11 }} |- |[[राजविराज नगरपालिका|राजविराज]] |[[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |७०,८०३ |५५.६४<ref name=":०">{{cite web |title=स्थानिय तह |url=http://103.69.124.141 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180831065451/http://103.69.124.141/ |archive-date=31 August 2018 |access-date=20 April 2018}}</ref> |१६ |[http://www.rajbirajmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903212331/http://www.rajbirajmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[दुधौली नगरपालिका|दुधौली]] |[[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |७०,२०७ |३९०.३९ |१४ |[http://www.dudhaulimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904011120/http://www.dudhaulimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[कृष्णनगर नगरपालिका|कृष्णनगर]] |[[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |७०,१११ |९६.६६ |१२ |[http://www.krishnanagarmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904014413/http://www.krishnanagarmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[ईश्वरपुर नगरपालिका|ईश्वरपुर]] |[[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |६८,३७७ |१६३.८३ |१५ |[http://www.ishworpurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904012529/http://www.ishworpurmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[बनेपा नगरपालिका|बनेपा]] |[[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |६७,६९० |५४.५९ |१४ |[http://banepamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904015038/http://banepamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[खैरहनी नगरपालिका|खैरहनी]] |[[चितवन जिल्ला|चितवन]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |६७,३८५ |८५.५५ |१३ |[http://www.khairhanimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904021343/http://www.khairhanimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[राप्ती नगरपालिका|राप्ती]] |[[चितवन जिल्ला|चितवन]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |६६,६१७ |२१२.३१ |१३ |[http://raptimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904023410/http://raptimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[लालबन्दी नगरपालिका|लालबन्दी]] |[[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |६६,४१९ |२३८.५ |१७ |[http://www.laalbandimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170925130032/http://www.laalbandimun.gov.np/en |date=2017-09-25 }} |- |[[दुहवी नगरपालिका|दुहवी]] |[[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |६६,०७४ |७३.६७ |१२ |[http://www.duhabibhaluwamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904014920/http://www.duhabibhaluwamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[महाराजगञ्ज नगरपालिका|महाराजगन्ज]] |[[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |६४,६४५ |११२.२१ |११ |[http://maharajgunjmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216164014/http://maharajgunjmun.gov.np/ |date=2019-02-16 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[गौरीगङ्गा नगरपालिका|गौरीगङ्गा]] |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |६४,५५८ |२४४.४४ |११ |[http://gaurigangamun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241006174217/https://gaurigangamun.gov.np/ |date=2024-10-06 }} |- |[[रामग्राम नगरपालिका|रामग्राम]] |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |६४,०१७ |१२८.३२ |१८ |[http://ramgrammun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[गोलबजार नगरपालिका|गोलबजार]] |[[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |६३,८८५ |१११.९४ |१३ |[https://www.golbazarmun.gov.np/] |- |[[जलेश्वर नगरपालिका|जलेश्वर]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |६३,८०२ |४४.२६ |१२ |[http://jaleshwarmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904014419/http://jaleshwarmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[रामधुनी नगरपालिका|रामधुनी]] |[[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |६३,४५२ |९१.६९ |९ |[http://ramdhunimun.gov.np/en/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241009201345/https://ramdhunimun.gov.np/en |date=2024-10-09 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बाँसगढी नगरपालिका|बाँसगढी]] |[[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |६३,२५२ |२०६.०८ |९ |[http://www.bansgadhimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904013754/http://www.bansgadhimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[सबैला नगरपालिका|सबैला]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ६२,२८२ || ६४.४७ || १३ || [http://www.sabailamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171209145137/http://www.sabailamun.gov.np/en |date=2017-12-09 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[पुनर्वास नगरपालिका|पुनर्वास]] |[[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |६१,७४८ |१०३.७१ |११ |[http://www.punarbasmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170827120015/http://www.punarbasmun.gov.np/en |date=2017-08-27 }} |- |[[रतुवामाई नगरपालिका|रतुवामाई]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |६१,१३९ |१४२.१५ |१० |[http://ratuwamaimun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241015215305/https://ratuwamaimun.gov.np/ |date=2024-10-15 }} |- |[[मध्यविन्दु नगरपालिका|मध्यविन्दु]] |[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व)]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] |६१,०९१ |२३३.३५ |१५ |[http://madhyabindumun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904014054/http://madhyabindumun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[गरुडा नगरपालिका|गरुडा]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |६०,८५७ |४४.४६ |९ |[http://www.garudamun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[राजापुर नगरपालिका|राजापुर]] |[[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |६०,८३१ |१२७.०८ |१० |[http://www.rajapurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904014356/http://www.rajapurmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- |[[गौरादह नगरपालिका|गौरादह]] |[[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |६०,४५१ |१४९.८६ |९ |[http://gauradahamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904012725/http://gauradahamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[कटारी नगरपालिका|कटारी]] |[[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |५९,५०७ |४२४.८९ |१४ |[http://www.kataarimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904014353/http://www.kataarimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[मिर्चैया नगरपालिका|मिर्चैया]] |[[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५९,४२५ |९१.९७ |१२ |[http://www.mirchaiyamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010013446/http://www.mirchaiyamun.gov.np/en |date=2017-10-10 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[महागढीमाई नगरपालिका|महागढीमाई]] |[[बारा जिल्ला|बारा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५९,४२४ |५५.३२ |११ |[http://www.mahagadimaimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904023213/http://www.mahagadimaimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[विदुर नगरपालिका|विदुर]] |[[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |५९,२२७ |१३०.०१ |१३ |[http://bidurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904015532/http://bidurmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[लमही नगरपालिका|लमही]] | [[दाङ जिल्ला|दाङ]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ५९,०५० || ३२६.६६|| ९ || [http://www.lamahimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[कल्याणपुर नगरपालिका|कल्याणपुर]] | [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५८,८७२ || ७६.८१ || १२ || [http://www.kalyanpurmun.gov.np]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |[[नीलकण्ठ नगरपालिका|नीलकण्ठ]] |[[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]] |५८,८२८ |१९७.७ |१४ |[http://www.nilkanthamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904022954/http://www.nilkanthamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[कञ्चनरूप नगरपालिका|कञ्चनरूप]] | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]||५८,४६६|| ११७.३४|| १२ || [http://www.kanchanrupmun.gov.np/en] |- | [[देवचुली नगरपालिका|देवचुली]] | [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व)]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ५८,००३ || ११२.७२|| १७ || [http://www.devchulimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171124021632/http://devchulimun.gov.np/en |date=2017-11-24 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[बेदकोट नगरपालिका|बेदकोट]] | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ५७,६८० || १५९.९२ ||१० || [http://bedkotmun.gov.np/en] |- |[[रङ्गेली नगरपालिका|रङ्गेली]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |५७,४९४ |१११.७८ |९ |[http://www.rangelimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170911165940/http://www.rangelimun.gov.np/en |date=2017-09-11 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बागलुङ नगरपालिका|बागलुङ]] |[[बागलुङ जिल्ला|बागलुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] |५६,१०२ |९८.०१ |१४ |[http://baglungmun.gov.np/]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |[[सुनवर्षि नगरपालिका|सुनवर्षि]] |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |५६,०३४ |१०६.४ |९ |[http://sunawarshimun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190225214225/http://sunawarshimun.gov.np/ |date=2019-02-25 }} |- | [[शुक्लागण्डकी नगरपालिका|शुक्लागण्डकी]] | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ५५,६२० || १६५ ||१२ || [http://www.shuklagandakimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[भँगाहा नगरपालिका|भँगाहा]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५५,३५४ |७७.२१ |९ |[http://bhagahamun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230319173125/http://bhagahamun.gov.np/ |date=2023-03-19 }} |- |[[सिम्रौनगढ नगरपालिका|सिम्रौनगढ]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५४,८७८ |४२.६५ |११ | [http://www.simraungadhmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922140425/http://www.simraungadhmun.gov.np/en |date=2017-09-22 }} |- |[[सूर्योदय नगरपालिका|सूर्योदय]] |[[इलाम जिल्ला|इलाम]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]] |५४,७२७ |२५२.५२ |१४ |[http://www.suryodayamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904014201/http://www.suryodayamun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मलंगवा नगरपालिका|मलङ्गवा]] | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५४,५५० || ३०.४४ || १२ || [http://malangwamun.gov.np/?language=en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[गोडैता नगरपालिका|गोडैता]] | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]||५४,२७०|| ४८.६२|| १२ ||[http://www.godaitamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241021172307/https://godaitamun.gov.np/ |date=2024-10-21 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[राजपुर नगरपालिका|राजपुर]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५४,०८३ |३१.४१ |९ |[http://www.rajpurmunrautahat.gov.np/]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[गुजरा नगरपालिका|गुजरा]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५४,०३३ |१५०.३३ |९ |[http://www.gujaramun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240927212826/https://gujaramun.gov.np/ |date=2024-09-27 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[शुक्लाफाँटा नगरपालिका|शुक्लाफाँटा]] | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ५३,९६९ || १६२.५७|| १२ || [http://www.shuklaphantamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241010100112/https://shuklaphantamun.gov.np/ |date=2024-10-10 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बेलौरी नगरपालिका|बेलौरी]] |[[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |५३,९१० |१२३.३७ |१० |[http://www.belaurimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904012908/http://www.belaurimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[शहीदनगर नगरपालिका|शहीदनगर]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५३,८१२ || ५७.३७|| ९ || [http://www.shahidnagarmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241015005422/https://shahidnagarmun.gov.np/ |date=2024-10-15 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[चौदण्डीगढी नगरपालिका|चौदण्डीगढी]] | [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ५३,६३१ || २८३.७८|| १० || [http://chaudandigadhimun.gov.np/] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[भजनी नगरपालिका|भजनी]] |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]] |५३,४९४ |१७६.२५ |९ |[http://www.bhajanitrishaktimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904065235/http://www.bhajanitrishaktimun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[धनगढीमाई नगरपालिका|धनगढीमाई]] | [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५३,३५५ || १५९.५१|| १४ || [http://dhangadhimaimun.gov.np/en] |- | [[कनकाई नगरपालिका|कन्काई]] | [[झापा जिल्ला|झापा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ५३,१४८ || ८०.९८|| ९ || [http://www.kankaimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[हनुमाननगर कङ्कालिनी नगरपालिका|हनुमाननगर कङ्कालिनी]] | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५२,७९६ || ११८.१९ || १४ || [http://www.hanumannagarkankalinimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241009214418/https://hanumannagarkankalinimun.gov.np/ |date=2024-10-09 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[खडक नगरपालिका|खडक]] | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५२,७७८ || ९३.७७ || ११ || [http://www.khadakmun.gov.np]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[गोरखा नगरपालिका|गोरखा]] | [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ५२,४६८ || १३१.८६|| १४ || [http://गोरखाmun.gov.np/en]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[मनरा शिसवा नगरपालिका]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५२,१९१ |४९.७३ |१० |[https://www.manarashiswamun.gov.np]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | [[कालिका नगरपालिका|कालिका]] | [[चितवन जिल्ला|चितवन]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ५२,१६४ || १४९.०८|| ११ || [http://www.kalikamunचितवन.gov.np]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[धनुषाधाम नगरपालिका|धनुषाधाम]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५२,०२४ || ९१.६४ || ९ || [http://www.धनुषाdhammun.gov.np/en]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[ईशनाथ नगरपालिका|ईशनाथ]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |५१,८५५ |३५.१८ |९ |[http://www.ishnathmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241104042328/https://ishnathmun.gov.np/ |date=2024-11-04 }} |- | [[पनौती नगरपालिका|पनौती]] | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ५१,५०४ || ११८ || १२ || [http://panautimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[कोल्हवी नगरपालिका|कोल्हवी]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ५१,१८२ || १५७.४|| ११ || [http://www.kolhabimun.gov.np/en] |- | [[क्षिरेश्वरनाथ नगरपालिका|क्षिरेश्वरनाथ]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]||५१,०७५|| ५०.८५|| १० || [http://www.kshireshwornathmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241011033505/https://kshireshwornathmun.gov.np/ |date=2024-10-11 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[बेलका नगरपालिका|बेलका]] | [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ५१,०४३ || ३४४.७३|| ९ || [http://www.belakamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180123021627/http://www.belakamun.gov.np/ |date=2018-01-23 }} |- |[[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]] |[[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]] |५०,७९२ |१०९.८ |१४ |[http://tansenmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904013955/http://tansenmun.gov.np/en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मधुवन नगरपालिका|मधुवन]] | [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ५०,७३९ || १२९.७३ || ९ || [http://www.madhuwanmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241005040139/https://madhuwanmun.gov.np/ |date=2024-10-05 }} |- |[[वालिङ नगरपालिका|वालिङ]] |[[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]] |५०,४८८ |१२८.४ |१४ |[http://walingmun.gov.np/?language=en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904012238/http://walingmun.gov.np/?language=en |date=2017-09-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[इलाम नगरपालिका|इलाम]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ५०,०८५ || १७३.३२ || १० || [http://इलामmun.gov.np/en]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[हरिवन नगरपालिका|हरिवन]] | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ४९,९८८ || ८६.१२ || ११ || [http://www.harionmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241008053354/https://harionmun.gov.np/ |date=2024-10-08 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[वृन्दावन नगरपालिका|वृन्दावन]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४९,७४२ |९५.४ |९ |[http://www.brindawanmun.gov.np]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[बलवा नगरपालिका|बलवा]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४९,४७३ |४४.०७ |११ |[https://web.archive.org/web/२०१८१००२२३१५५३/http://balwamun.gov.np/] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[सुरुङ्गा नगरपालिका|सुरुङ्गा]] | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ४९,४६० || १०७.०४ || ११ || [http://www.surungamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240924130929/https://www.surungamun.gov.np/ |date=2024-09-24 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[ठाकुरबाबा नगरपालिका|ठाकुरबाबा]] | [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ४९,४२० || १०४.५७ || ९ || [http://www.thakurbabamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241013104154/https://thakurbabamun.gov.np/ |date=2024-10-13 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[गढीमाई नगरपालिका|गढीमाई]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४९,१३५ |४९.४४ |९ |[http://www.gadhimaimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241010150748/https://gadhimaimun.gov.np/ |date=2024-10-10 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[मिथिला नगरपालिका|मिथिला]] |[[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४८,६७६ |१८७.९३ |११ |[http://www.mithilamun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[फिदिम नगरपालिका|फिदिम]] | [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ४८,४९५ || १९२.५ || १४ || [http://www.phidimmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[गुर्भाकोट नगरपालिका|गुर्भाकोट]] | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ४८,२१६ || २२८.६२|| १४ || [https://www.gurbhakotmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241030171503/https://gurbhakotmun.gov.np/ |date=2024-10-30 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[भेरीगङ्गा नगरपालिका|भेरीगङ्गा]] | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ४८,२०३ || २५६.२|| १३ || [http://www.bherigangamun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[बलरा नगरपालिका|बलरा]] | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]||४७,९१२||४८.५५ || ११ || [http://www.balramun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241022164537/https://balramun.gov.np/ |date=2024-10-22 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[डाक्नेश्वरी नगरपालिका|डाक्नेश्वरी]] | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]||४७,७३९|| ६९.११ || १० || [http://www.dakneshworimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241107162856/https://dakneshworimun.gov.np/ |date=2024-11-07 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[बागमती नगरपालिका|बागमती]] | [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ४७,१०६ || १०१.१८|| १२ || [http://www.bagmatimunसर्लाही.gov.np]{{Dead link|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बोदेबरसाइन नगरपालिका|बोदेबरसाइन]] |[[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४६,०१७ |५८.९३ |१० |[http://www.bodebarsainmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241021092846/https://www.bodebarsainmun.gov.np/ |date=2024-10-21 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[कटहरिया नगरपालिका|कटहरिया]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४५,८२१ |४०.६९ |९ |[http://www.katahariyamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241027061216/https://katahariyamun.gov.np/ |date=2024-10-27 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[लोहरपट्टी नगरपालिका|लोहरपट्टी]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४५,७७३ |५०.०६ |९ |[http://loharpattimun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241107115609/https://loharpattimun.gov.np/ |date=2024-11-07 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[परोहा नगरपालिका|परोहा]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४५,७०२ |३७.४५ |९ |[http://www.parohamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241015181041/https://parohamun.gov.np/ |date=2024-10-15 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[हंसपुर नगरपालिका|हंसपुर]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]||४४,९४९||४८.७१|| ९||[http://www.hansapurmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241012005243/https://hansapurmun.gov.np/ |date=2024-10-12 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[कमला नगरपालिका|कमला]] |[[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४४,५९७ |६५.८५ |९ |[http://www.kamalamun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241006083735/https://www.kamalamun.gov.np/ |date=2024-10-06 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[कविलासी नगरपालिका|कविलासी]] |[[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४४,२०४ |४८.११ |१० |[http://www.belakamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180123021627/http://www.belakamun.gov.np/ |date=2018-01-23 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[गणेशमान चारनाथ नगरपालिका|गणेशमान चारनाथ]] | [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ४४,०८२ || २४४.३१|| ११ || [http://www.ganeshmancharnathmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241016065537/https://ganeshmancharnathmun.gov.np/ |date=2024-10-16 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[बहुदरमाई नगरपालिका|बहुदरमाई]] |[[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४३,४७८ |३१.५५ |९ |[http://www.bahudarmaimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241022131455/https://bahudarmaimun.gov.np/ |date=2024-10-22 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[हरिपुर नगरपालिका|हरिपुर]] |[[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४३,२३३ |६६.८६ |९ |[http://www.haripurmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241006103544/https://haripurmun.gov.np/ |date=2024-10-06 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका|दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी]] | [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ४३,००८ || २४६.५१|| १५ || [http://www.rupakotmajhuwagadhimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200320061427/http://www.rupakotmajhuwagadhimun.gov.np/ |date=2020-03-20 }} |- | [[दोधारा चाँदनी नगरपालिका|दोधारा चाँदनी]] | [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ४२,९७४ || ५६.८४|| १० || [http://www.mahakalimunkanchanpur.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241113045630/http://mahakalimunkanchanpur.gov.np/ |date=2024-11-13 }} |- | [[भानु नगरपालिका|भानु]] | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ४२,७९४ || १८४ || १३ || [http://www.sabaइलामun.gov.np/en]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[चौतारा साँगाचोकगढी नगरपालिका|चौतारा साँगाचोकगढी]] | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ४२,६६८ || १६५.२५ || १४ || [http://www.chautarasangachowkgadhimun.gov.np]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | [[सन्धिखर्क नगरपालिका|सन्धिखर्क]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ४२,४९२ || १२९.४२|| १२ || [http://sandhikharkamun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | |[[फतुवा विजयपुर नगरपालिका|फतुवा विजयपुर]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४२,२१८ |६५.२४ |११ |[http://www.phatuwabijaypurmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241104221341/https://phatuwabijaypurmun.gov.np/ |date=2024-11-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[प्युठान नगरपालिका|प्युठान]] | [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ४२,१३० || १२८.९६|| १० || [http://www.Pyuthanmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[सुखीपुर नगरपालिका|सुखीपुर]] |[[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४२,०३३ |५४.७८ |१० |[http://www.sukhipurmun.gov.np]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | [[पुतलीबजार नगरपालिका|पुतलीबजार]] | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ४१,७४३ || १४७.२१ || १४ || [http://putalibazarmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[पर्सागढी नगरपालिका|पर्सागढी]] |[[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४१,५६९ |९९.६९ |९ |[http://www.parbatgadhimun.gov.np]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मेलम्ची नगरपालिका|मेलम्ची]] | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ४१,०६३ || १५८.१७ || १३ || [http://www.melamchimun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | |[[माधव नारायण नगरपालिका|माधव नारायण]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४०,८९४ |४८.५३ |९ |[http://www.nagrainmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241016022214/https://nagrainmun.gov.np/ |date=2024-10-16 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[रामपुर नगरपालिका|रामपुर]] | [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ४०,८८३ || १२३.३४|| १० || [http://www.rampurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171204154611/http://www.rampurmun.gov.np/en |date=2017-12-04 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[पचरौता नगरपालिका|पचरौता]] |[[बारा जिल्ला|बारा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |४०,५२४ |४४.०१ |९ |[http://www.pachrautamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014081833/https://pachrautamun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[गौर नगरपालिका|गौर]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३९,८४६ |२१.५३ |९ |[http://gaurmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903210459/http://gaurmun.gov.np/en |date=2017-09-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मन्थली नगरपालिका|मन्थली]] | [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३९,६९५ || २११.७८ || १४ || [http://www.manthalimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[शम्भुनाथ नगरपालिका|शम्भुनाथ]] | [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]||३९,६३४|| १०८.७१|| १२ || [http://www.shambhunathmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240930123859/https://shambhunathmun.gov.np/ |date=2024-09-30 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[बौधीमाई नगरपालिका|बौधीमाई]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३९,३२५ |३४.३४३ |९ |[http://www.baudhimaimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241109001804/https://baudhimaimun.gov.np/ |date=2024-11-09 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[दुल्लु नगरपालिका|दुल्लु]] | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३९,१४३ || १५६.७७|| १३ || [http://www.dullumun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[थाहा नगरपालिका|थाहा]] | [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३८,८७० || १९१.१२|| १२ || [http://www.thahamun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | |[[हरिपुर्वा नगरपालिका|हरिपुर्वा]] |[[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३८,७१४ |३०.५० |९ |[http://www.haripurwamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241103011655/https://haripurwamun.gov.np/ |date=2024-11-03 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[देवाही गोनाही नगरपालिका|देवाही गोनाही]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३८,६९० |३३.९९ |९ |[http://www.dewahigonahimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241006070357/https://dewahigonahimun.gov.np/ |date=2024-10-06 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[कर्जन्हा नगरपालिका|कर्जन्हा]] |[[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३८,५५७ |७६.८४ |११ |[http://www.karjanhamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014140819/https://karjanhamun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[माडी नगरपालिका|माडी]] | [[चितवन जिल्ला|चितवन]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३८,२९५ || २१८.२४|| ९ || [http://www.maddimun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[पुर्चौडी नगरपालिका|पुर्चौडी]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ३८,२८१ || १९८.५२|| १० || [http://www.purchaudimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014141245/https://purchaudimun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[मिथिला बिहारी नगरपालिका|मिथिला बिहारी]] |[[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३८,२७३ |३७.६ |१० |[http://www.mithilabiharimun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241004021649/https://mithilabiharimun.gov.np/ |date=2024-10-04 }} |- | [[बेसीसहर नगरपालिका|बेसीसहर]] | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ३८,२३२ || १२७.६४|| ११ || [http://www.besishaharmun.gov.np/en] |- | [[लेटाङ नगरपालिका|लेटाङ]] | [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ३८,१५२ || २१९.२३|| ९ || [http://www.letangbhogatenimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[कुश्मा नगरपालिका|कुश्मा]] | [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ३८,१०१ || ९३.१८|| १४ || [http://www.kushmamun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[नगराइन नगरपालिका|नगराइन]] |[[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३८,०३७ |३९.०० |९ |[http://www.nagrainmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241016022214/https://nagrainmun.gov.np/ |date=2024-10-16 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[भेरी नगरपालिका|भेरी]] | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३७,८९२ || २१९.७७|| १३ || [http://bherimalikamun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[छेडागाड नगरपालिका|छेडागाड]] | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३७,८७७ || २८४.२|| १३ || [https://chhedagadmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014085606/https://chhedagadmun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[विदेह नगरपालिका|विदेह]] |[[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३७,६९७ |४५.५१ |९ |[http://www.bidehamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241103115736/https://www.bidehamun.gov.np/ |date=2024-11-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[शीतगङ्गा नगरपालिका|शीतगङ्गा]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ३७,६९१ || ६१०.४३|||१४ || [http://www.shitagangamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241027195749/https://shitagangamun.gov.np/ |date=2024-10-27 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[निजगढ नगरपालिका|निजगढ]] | [[बारा जिल्ला|बारा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]]|| ३७,६८७ || २८९.४३|| १३ || [http://www.nijgadhmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[पोखरीया नगरपालिका|पोखरिया]] |[[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३७,६७५ |३२.४७ |१० |[http://www.pokhariyamun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922135734/http://www.pokhariyamun.gov.np/en |date=2017-09-22 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[पालुङटार नगरपालिका|पालुङटार]] | [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ३७,४०९ || १५८.६२|| १० || [http://www.palungtarmun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240611192646/https://www.palungtarmun.gov.np/en |date=2024-06-11 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[औरही नगरपालिका|औरही]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३७,३६१ |३५.७६ |९ |[http://aurahimunmahottari.gov.np/]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[रामगोपालपुर नगरपालिका|रामगोपालपुर]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३६,२०१ |३९.५८ |९ |[http://ramgopalpurmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241027230233/https://ramgopalpurmun.gov.np/ |date=2024-10-27 }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[मटिहानी नगरपालिका|मटिहानी]] |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३६,१३६ |२९.०२ |९ |[http://matihanimun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241015131957/https://matihanimun.gov.np/ |date=2024-10-15 }} |- | [[धनकुटा नगरपालिका|धनकुटा]] | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ३५,९८३ || १११|| १० || [http://Dhankutamun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[आठबिसकोट नगरपालिका|आठबिसकोट]] | [[पश्चिम रुकुम जिल्ला|पश्चिम रुकुम]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३५,९१७ || ५६०.३४|| १४ || [http://aathbiskotmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019162603/http://aathbiskotmun.gov.np/ |date=2018-10-19 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[पञ्चपुरी नगरपालिका|पञ्चपुरी]] | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३५,८३९ || ३२९.९|| ११ || [http://www.bidehamun.gov.np]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[राजदेवी नगरपालिका|राजदेवी]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३५,६५८ |२८.२१ |९ |[http://www.rajdevimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108070723/https://rajdevimun.gov.np/ |date=2024-11-08 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[परशुराम नगरपालिका|परशुराम]] | [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ३५,५९० || ४१४.०७|| १२ || [http://www.parasurammun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[खाँदबारी नगरपालिका|खाँदबारी]] | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ३५,५६५ || १२२.७८|| ११ || [http://khandbarimun.gov.np] |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[पाँचखाल नगरपालिका|पाँचखाल]] | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३५,५२१ || १०३|| १३ || [http://www.panchkhalmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[रोल्पा नगरपालिका|रोल्पा]] | [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ३५,३७६ || २७०.४२|| १० || [http://www.rolpamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241005054145/https://rolpamun.gov.np/ |date=2024-10-05 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[बेलकोटगढी नगरपालिका|बेलकोटगढी]] | [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३५,२२४ || १५५.६|| १३ || [http://www.belkotgadhimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241112015625/https://belkotgadhimun.gov.np/ |date=2024-11-12 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[भीमेश्वर नगरपालिका|भीमेश्वर]] | [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३४,७१२ || १३२.५|| ९ || [http://bhimeshwormun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[शारदा नगरपालिका|शारदा]] | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३४,६६३ || १९८.३४|| १५ || [http://www.shaaradamun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मुसिकोट नगरपालिका, पश्चिम रुकुम|मुसिकोट]] | [[पश्चिम रुकुम जिल्ला|पश्चिम रुकुम]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३४,२७० || १३६.०६|| १४ || [http://www.musikotmun.gov.np/en] |-bgcolor="PaleTurquoise" | | [[बागचौर नगरपालिका|बागचौर]] | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३४,०२१ || १६३.१४|| १२ || [http://bagchaurmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[दिपायल सिलगढी नगरपालिका|दिपायल सिलगढी]] | [[डोटी जिल्ला|डोटी]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ३३,९६८ || १२६.६२|| ९ || [http://dipayalsilgadhimun.gov.np/en] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180422180334/http://dipayalsilgadhimun.gov.np/en |date=2018-04-22 }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[बुङ्गल नगरपालिका|बुङ्गल]] | [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ३३,८१२ || ४४७.५९|| ११ || [http://www.bungalmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181007183601/http://www.bungalmun.gov.np/ |date=2018-10-07 }} |- | [[धुलिखेल नगरपालिका|धुलिखेल]] | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३३,७२६ || ५५|| १२ || [http://dhulikhelmun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[बनगाड कुपिण्डे नगरपालिका|बनगाड कुपिण्डे]] | [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३२,९४० || ३३८.२१|| १२ || [http://www.bangadkupindemun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926161553/https://www.bangadkupindemun.gov.np/ |date=2023-09-26 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[बेनी नगरपालिका|बेनी]] | [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ३२,६९७ || ७६.५७|| १० || [http://www.benimun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | |[[मौलापुर नगरपालिका|मौलापुर]] |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |३२,३२५ |३४.७५ |९ |[http://www.maulapurmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241101195928/https://maulapurmun.gov.np/ |date=2024-11-01 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[स्वर्गद्वारी नगरपालिका|स्वर्गद्वारी]] | [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ३२,०३७ || २२४.७|| ९ || [http://www.swargadwarimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241103041856/https://swargadwarimun.gov.np/ |date=2024-11-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[लेकबेसी नगरपालिका|लेकबेसी]] | [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३१,७१० || १८०.९२|| १० || [http://www.lekbeshimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241006102557/https://lekbeshimun.gov.np/ |date=2024-10-06 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[दशरथचन्द नगरपालिका|दशरथचन्द]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ३१,५६७ || १३५.१५|| ११ || [http://dasharathchandmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[रेसुङ्गा नगरपालिका|रेसुङ्गा]] | [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| ३१,५५१ || ८३.७४|| १४ || [http://www.resungamun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[आठबीस नगरपालिका|आठबीस]] | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ३१,०९२ || १६८|| ९ || [http://aathabismun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190323223411/http://aathabismun.gov.np/ |date=2019-03-23 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[गल्याङ नगरपालिका|गल्याङ]] | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ३१,०३४ || १२२.७१|| ११ || [http://www.galyangmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014154940/https://galyangmun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[देउमाई नगरपालिका|देउमाई]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ३०,९६९ || १९१.६३|| ९ || [http://www.deumaimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[माई नगरपालिका|माई]] | [[इलाम जिल्ला|इलाम]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| ३०,७३२ || २४६.११|| १० || [http://www.maimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241109222105/https://maimun.gov.np/ |date=2024-11-09 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[गल्कोट नगरपालिका|गलकोट]] | [[बागलुङ जिल्ला|बागलुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ३०,५८८ || १९४.३९|| ११ || [http://www.galkotmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241106205832/https://www.galkotmun.gov.np/ |date=2024-11-06 }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[शिखर नगरपालिका|शिखर]] | [[डोटी जिल्ला|डोटी]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| ३०,३९९ || २८५.३७|| ११ || [http://www.shikharmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014172423/https://shikharmun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मण्डनदेउपुर नगरपालिका|मण्डनदेउपुर]] | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| ३०,३८१ || ८९|| १२ || [http://www.mandandeupurmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241014230151/https://mandandeupurmun.gov.np/ |date=2024-10-14 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[ढोरपाटन नगरपालिका|ढोरपाटन]] | [[बागलुङ जिल्ला|बागलुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| ३०,०६८ || २२२.८५|| ९ || [http://www.dhorpatanmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241020215135/https://www.dhorpatanmun.gov.np/ |date=2024-10-20 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[षडानन्द नगरपालिका|षडानन्द]] | [[भोजपुर जिल्ला (स्पष्टता)|भोजपुर]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २९,३४२ || २४१.१५|| १४ || [http://www.shadanandmun.gov.np/en] |- | [[शङ्खरापुर नगरपालिका|शङ्खरापुर]] | [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| २९,३१८ || ६०.२१|| ९ || [http://www.shankharapurmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[भिमाद नगरपालिका|भिमाद]] | [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| २९,२४८ || १२९|| ९ || [http://www.bhimadmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241005075721/https://bhimadmun.gov.np/ |date=2024-10-05 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[पाटन नगरपालिका|पाटन]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २९,२३० || २१९.२६|| १० || [http://www.patanmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[धुनिवेशी नगरपालिका|धुनिवेशी]] | [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| २९,१४९ || ९६.३|| ९ ||[https://dhunibeshimun.gov.np] |- bgcolor="Moccasin" | | [[चौरजहारी नगरपालिका|चौरजहारी]] | [[पश्चिम रुकुम जिल्ला|पश्चिम रुकुम]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| २८,९५६ || १०७.३८|| १४ || [http://chaurjaharimun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[नलगाड नगरपालिका|नलगाड]] | [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| २८,९२२ || ३८७.४४|| १३ || [http://tribeninalgaadmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181002014754/http://tribeninalgaadmun.gov.np/ |date=2018-10-02 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[मुसिकोट नगरपालिका, गुल्मी|मुसिकोट]] | [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| २८,४५४ || ११४.७४|| ९ || [http://www.musikotmunगुल्मी.gov.np]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[फुङलिङ नगरपालिका|फुङलिङ]] | [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २८,४४९ || १२५.५७|| ११ || [http://www.phunglingmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180129123642/http://phunglingmun.gov.np/ |date=2018-01-29 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[भूमिकास्थान नगरपालिका|भूमिकास्थान]] | [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] |[[लुम्बिनी प्रदेश|लुम्बिनी]]|| २८,१९२ || १५९.१३|| १० || [http://www.bhumikasthanmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241015083327/https://www.bhumikasthanmun.gov.np/ |date=2024-10-15 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[सिद्धिचरण नगरपालिका|सिद्धिचरण]] | [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २७,३५१ || १६७.८८|| १२ || [http://www.siddhicharanmun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[हलेसी तुवाचुङ नगरपालिका|हलेसी तुवाचुङ]] | [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २७,०७८ || २८०.१७|| ११ || [http://www.halesituwachungmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411112430/http://www.halesituwachungmun.gov.np/ |date=2020-04-11 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | || [[सुन्दरबजार नगरपालिका|सुन्दरबजार]] | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| २७,०४३ || ७२.०५|| ११ || [http://www.sundarbazarmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[चैनपुर नगरपालिका|चैनपुर]] | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २६,७९९ || २२३.६९|| ११ || [http://www.chainpurmun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[चामुण्डा बिन्द्रासैनी नगरपालिका|चामुण्डा बिन्द्रासैनी]] | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| २६,५५९ || ९०.६|| ९ || [http://chamundabindrasainimun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327053328/http://chamundabindrasainimun.gov.np/ |date=2019-03-27 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मङ्गलसेन नगरपालिका|मङ्गलसेन]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २६,५५७ || २२०.१४|| १४ || [http://www.mangalsenmun.gov.np/en] |- | [[दक्षिणकाली नगरपालिका|दक्षिणकाली]] | [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| २६,३७२ || ४२.६८|| ९ || [http://www.daxinkalimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[नमोबुद्ध नगरपालिका|नमोबुद्ध]] | [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| २६,१६० || १०२|| ११ || [http://www.namobuddhamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241015200113/https://www.namobuddhamun.gov.np/ |date=2024-10-15 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | || [[नारायण नगरपालिका|नारायण]] | [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| २६,१११ || ११०.६३|| ११ || [http://narayanmun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[पञ्चदेवल विनायक नगरपालिका|पञ्चदेवल विनायक]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २६,०८८ || १४७.७५|| ९ || [http://www.panchadewalbinayakmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241004032639/https://panchadewalbinayakmun.gov.np/ |date=2024-10-04 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[भोजपुर नगरपालिका|भोजपुर]] | [[भोजपुर जिल्ला (स्पष्टता)|भोजपुर]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २६,००७ || १५९.५१|| १२ || [http://www.bhojpurmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[साँफेबगर नगरपालिका|साँफेबगर]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २५,८९१ || १६६.७१|| १४ || [http://www.sanfebagarmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[सोलुदुधकुण्ड नगरपालिका|सोलुदुधकुण्ड]] | [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २५,६७८ || ५२८.०९|| ११ || [http://www.solududhkundamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241005083817/https://solududhkundamun.gov.np/ |date=2024-10-05 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[रामेछाप नगरपालिका|रामेछाप]] | [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| २४,९७१ || २०२.४५|| ९ || [http://www.रामेछापmun.gov.np/en]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="Moccasin" | |[[जैमिनी नगरपालिका|जैमिनी]] | [[बागलुङ जिल्ला|बागलुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| २४,६२८ || ११८.७१|| १० || [http://www.jaiminimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241105071627/https://jaiminimun.gov.np/ |date=2024-11-05 }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[छायाँनाथ रारा नगरपालिका|छायाँनाथ रारा]] | [[मुगु जिल्ला|मुगु]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| २४,५२७ || ४८०.६७|| १४ || [http://www.chhayanathraramun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108090544/https://chhayanathraramun.gov.np/ |date=2024-11-08 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[अमरगढी नगरपालिका|अमरगढी]] | [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २४,१४९ || १३९.३३|| ११ || [http://amargadhimun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | || [[बाह्रविसे नगरपालिका|बाह्रबिसे]] | [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| २४,१०९ || ९६.७३|| ९ || [http://www.bahrabisemun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220705043310/https://www.bahrabisemun.gov.np/ |date=2022-07-05 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[महाकाली नगरपालिका|महाकाली]] | [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २४,०८१ || १३५.११|| ९ || [http://www.mahakalimundarchula.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241110090950/http://mahakalimundarchula.gov.np/ |date=2024-11-10 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | |[[सप्तकोशी नगरपालिका|सप्तकोशी]] |[[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |[[मधेश प्रदेश|मधेश]] |२३,५१० |६०.२५ |११ |[http://www.saptakoshimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241010150048/https://saptakoshimun.gov.np/ |date=2024-10-10 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[चापाकोट नगरपालिका|चापाकोट]] | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| २२,९६९ || १२०.५९|| १० || [http://www.chapakotmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[भीरकोट नगरपालिका|भीरकोट]] | [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| २२,६४५ || ७८.२३|| ९ || [http://bheerkotmun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[खाँडाचक्र नगरपालिका|खाँडाचक्र]] | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| २२,२७४ || १३३.२९|| ११ || [http://khandachakramun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181002074428/http://khandachakramun.gov.np/ |date=2018-10-02 }} |- | [[महालक्ष्मी नगरपालिका, धनकुटा|महालक्ष्मी]] | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| २२,१८२ || १२६.३|| ९ || [http://www.mahalaxmimundhankuta.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241006225621/https://mahalaxmimundhankuta.gov.np/ |date=2024-10-06 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[मध्यनेपाल नगरपालिका|मध्यनेपाल]] | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| २१,९७१ || ११३.८६|| १० || [http://madhyanepalmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[जयपृथ्वी नगरपालिका|जयपृथ्वी ]] | [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २१,९३३ || १६६.७९|| ११ || [http://www.jayaprithvimun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[शैल्यशिखर नगरपालिका|शैल्यशिखर]] | [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २१,८०७ || ११७.८१|| ९ || [http://www.shailyashikharmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241022175532/https://shailyashikharmun.gov.np/ |date=2024-10-22 }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[चन्दननाथ नगरपालिका|चन्दननाथ]] | [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| २१,०३६ || १०२.०३|| १० || [http://www.chandannathmun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[कमलबजार नगरपालिका|कमलबजार]] | [[अछाम जिल्ला|अछाम]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २१,०३२ || १२०.७८|| १० || [http://kamalbazarmun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[मेलौली नगरपालिका|मेलौली]] | [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २०,६५८ || ११९.४३|| ९ || [http://www.melaulimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241109013409/https://melaulimun.gov.np/ |date=2024-11-09 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[फलेवास नगरपालिका|फलेवास]] | [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| २०,४६८ || ८५.७|| ११ || [http://www.phalewasmun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241102104813/https://phalewasmun.gov.np/ |date=2024-11-02 }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[बुढीगङ्गा नगरपालिका|बुढीगङ्गा]] | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २०,१८५ || ५९.२|| १० || [http://www.budhigangamunबाजुरा.gov.np]{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[बुढीनन्दा नगरपालिका|बुढीनन्दा]] | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| २०,०७२ || २३२.४८|| १० || [http://www.budhinandamun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241026021731/https://budhinandamun.gov.np/ |date=2024-10-26 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[पाख्रीबास नगरपालिका|पाख्रिबास]] | [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| १९,१०४ || १४४.२९|| १० || [http://www.pakhribasmun.gov.np/en] |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[म्याङलुङ नगरपालिका|म्याङलुङ]] | [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| १८,७५० || १००.२१|| १० || [http://www.myanglungmun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[बडीमालिका नगरपालिका|बडिमालिका]] | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| १८,४१४ || २७६|| ९ || [http://www.badimalikamun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[त्रिवेणी नगरपालिका|त्रिवेणी]] | [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश|सुदूरपश्चिम]]|| १७,७९८ || १७०.३२|| ९ || [http://trivenimunbajura.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240920023322/https://trivenimunbajura.gov.np/ |date=2024-09-20 }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[रास्कोट नगरपालिका|रास्कोट]] | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| १७,४२५ || ५९.७३|| ९ || [http://raskotmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190126115729/http://raskotmun.gov.np/ |date=2019-01-26 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[राइनास नगरपालिका|राइनास]] | [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] |[[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी]]|| १७,४०२ || ७१.९७|| १० || [http://rainasmun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[पाँचखपन नगरपालिका|पाँचखपन]] | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| १६,३४८ || १४८.०३|| ९ || [http://www.panchkhapanmun.gov.np/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181024231941/http://www.panchkhapanmun.gov.np/ |date=2018-10-24 }} |- bgcolor="MistyRose" | | [[तिलागुफा नगरपालिका|तिलागुफा]] | [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| १६,१९७ || २६२.५६|| ११ || [http://www.tilagufamun.gov.np]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- bgcolor="Moccasin" | | [[जिरी नगरपालिका|जिरी]] | [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] |[[बागमती प्रदेश|बागमती]]|| १६,१०९ || २११.२७|| ९ || [http://www.jirimun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[धर्मदेवी नगरपालिका|धर्मदेवी]] | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| १६,०५३ || १३२.८२|| ९ || [http://www.dharmadevimun.gov.np] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241103024401/https://www.dharmadevimun.gov.np/ |date=2024-11-03 }} |- bgcolor="PaleTurquoise" | | [[लालीगुराँस नगरपालिका|लालीगुराँस]] | [[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| १५,३२९ || ९०.२७|| ९ || [http://laliguransmun.gov.np/en] |- bgcolor="Moccasin" | | [[मादी नगरपालिका|मादी]] | [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |[[कोशी प्रदेश|कोशी]]|| १३,२७३ || ११०.१|| ९ || [http://www.madimun.gov.np/en] |- bgcolor="MistyRose" | | [[त्रिपुरासुन्दरी नगरपालिका|त्रिपुरासुन्दरी]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| १२,२३३ || ३९३.५४|| ११ || [https://web.archive.org/web/20241103030626/https://tripurasundarimundolpa.gov.np/] |- bgcolor="MistyRose" | | [[ठुलिभेरी नगरपालिका|ठुलिभेरी]] | [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] |[[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]|| ९,८६१ || ४२१.३४|| ११ || [http://www.thulibherimun.gov.np]{{Dead link|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[नेपालका नगरपालिकाहरू]] **{{C|नेपालका नगरपालिकाहरू|नेपालका नगरपालिकाहरूका विषयहरू}} * [[नेपालका गाउँपालिकाहरू]] — ''हालका गाउँपालिकाहरू + स्थानीय सरकारको उपविभाजन''। ** {{C|नेपालका गाउँपालिकाहरू|नेपालका गाउँपालिकाहरूका विषयहरू}} * [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति (गाविस)]] — ''स्थानीय सरकारको उपविभाजन (२०४८-२०७३)''। ** [[नेपालका गाउँ विकास समितिहरूको सूची]] — ''(२०४८-२०७३)''। * {{C|नेपालको प्रशासनिक विभाजन}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[https://web.archive.org/web/20130927102414/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग:जनगणना २०६८− गाविस-गाउँ विकास समिति/नगरपालिका-नगरहरूको जनसङ्ख्या र आवासको अन्तिम परिणाम] — ''तालिका २ (पृष्ठ ८)''। *[http://ekendraonline.com/nepal/cost-living-index-nepal/ नेपालमा जीवनयापन को लागत सूचकाङ्क – नेपाली नागरिकको आर्थिक शक्तिको तथ्याङ्क र ग्राफ] {{commons category|Cities in Nepal}} {{नेपाल विषय}} {{नेपालका ठूला सहरहरू}} [[श्रेणी:नेपालका सहरहरू| ०१]] [[श्रेणी:नेपालका नगरपालिकाहरू| ०१]] [[श्रेणी:नेपालमा स्थानीय सरकार|सहरहरू]] irwf7bv4ox6dw5znu0kkve57mmvgwgy 0 70960 1393450 1137327 2026-10-31T04:24:50Z Janak Bhatta 10885 ठुटो लेख 1393450 wikitext text/x-wiki यो विश्वको एक प्रमुख आतंकवादी र उग्रवादी सङ्गठन हो | यसको संस्थापक [[ओसामा बिन लादेन]] हुन । == विस्तार == == प्रमुख आतंकवादी गतिविधिहरु == * [[सेप्टेम्बर ११ को हमला]] ==सन्दर्भ== {{कमन्सश्रेणी|Al-Qaeda}} ==बाह्य कडीहरू== {{ठुटो}} [[श्रेणी:आतंकवादी सङ्गठनहरू]] [[श्रेणी:जिहादी समूहहरू]] [[श्रेणी:अष्ट्रेलियाद्वारा आतंकवादी घोषित सङ्गठनहरू]] [[श्रेणी:चीनद्वारा आतंकवादी घोषित सङ्गठनहरू]] [[श्रेणी:भारतद्वारा आतंकवादी घोषित सङ्गठनहरू]] [[श्रेणी:इजरायलद्वारा आतंकवादी घोषित सङ्गठनहरू]] [[श्रेणी:संयुक्त अधिराज्यद्वारा आतंकवादी घोषित सङ्गठनहरू]] [[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिकाद्वारा आतंकवादी घोषित सङ्गठनहरू]] [[श्रेणी:इरानद्वारा आतंकवादी घोषित सङ्गठनहरू]] [[श्रेणी:रसियाद्वारा आतंकवादी घोषित सङ्गठनहरू]] [[श्रेणी:टर्कीद्वारा आतंकवादी घोषित सङ्गठनहरू]] [[श्रेणी:पाराग्वेद्वारा आतंकवादी घोषित सङ्गठनहरू]] 3ihf3c71q2gr6u26cc80ixyu4mqfgzd 0 72012 1393365 1082587 2026-10-30T23:54:04Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393365 wikitext text/x-wiki [[File:Computer locked.jpg|thumb|right|200px|कम्प्युटर सुरक्षाका अधिकांश पक्षहरूमा डिजिटल उपायहरू जस्तै इलेक्ट्रोनिक पासवर्ड र गुप्तिकरण समावेश भए तापनि भौतिक सुरक्षा उपायहरू जस्तै धातु लकहरू अझै पनि अनधिकृत छेडछाड रोक्न प्रयोग गरिन्छ।]] '''कम्प्युटर सुरक्षा''', '''साइबर सुरक्षा''' वा '''सूचना प्रविधि सुरक्षा''' भनेको कम्प्युटर प्रणाली र नेटवर्कको हार्डवेयर, [[सफ्टवेयर]], वा इलेक्ट्रोनिक डेटाको सूचना प्रकटीकरण, चोरी, वा क्षति, साथै उनीहरूले प्रदान गर्ने सेवाहरूको अवरोध वा गलत प्रयोगबाट दिइने सुरक्षा हो। <ref name=":2">{{Cite journal |last1=Schatz |first1=Daniel |last2=Bashroush |first2=Rabih |last3=Wall |first3=Julie |date=2017 |title=Towards a More Representative Definition of Cyber Security |url=https://commons.erau.edu/jdfsl/vol12/iss2/8/ |journal=Journal of Digital Forensics, Security and Law |language=en |volume=12 |issue=2 |issn=1558-7215}}</ref><ref>{{Cite web |title=computer security {{!}} Definition & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/computer-security |url-status=live |access-date=2022-07-12 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> कम्प्युटर प्रणाली, [[इन्टरनेट]], [[ब्लुटुथ]] र [[वाइ-फाई]] जस्ता ताररहित नेटवर्क मानकहरूमा विस्तारित निर्भरताको कारण र स्मार्टफोन, टेलिभिजन, र इन्टरनेट अफ थिङ्स (आइओटी) गठन गर्ने विभिन्न उपकरणहरू सहित स्मार्ट उपकरणहरूको वृद्धिको कारण यो क्षेत्र महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।<ref>{{Cite news |date=7 May 2013 |title=Reliance spells end of road for ICT amateurs |work=The Australian |url=https://www.theaustralian.com.au/technology/opinion/reliance-spells-end-of-road-for-ict-amateurs/story-e6frgb0o-1226636267865}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> राजनीतिक प्रयोग र प्रविधि दुवै हिसाबले सूचना प्रणालीको जटिलताका कारण साइबर सुरक्षा समकालीन विश्वमा महत्त्वपूर्ण चुनौतीहरूमध्ये एक हो। यसको प्राथमिक लक्ष्य प्रणालीको निर्भरता, अखण्डता र डेटा गोपनीयता सुनिश्चित गर्नु हो।<ref>{{cite journal |last1=Kianpour |first1=Mazaher|last2=Kowalski|first2=Stewart| last3= Øverby|first3=Harald|title=Systematically Understanding Cybersecurity Economics: A Survey |journal=Sustainability |volume=13 |issue=24 |doi=10.3390/su132413677 |date= 2021 |page=13677|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Stevens |first1=Tim |title=Global Cybersecurity: New Directions in Theory and Methods |journal=Politics and Governance |volume=6 |issue=2 |pages=1–4 |doi=10.17645/pag.v6i2.1569 |date=11 June 2018 |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/files/97261726/PaG_6_2_Global_Cybersecurity_New_Directions_in_Theory_and_Methods.pdf |doi-access=free }}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सूचना प्रशासन]] [[श्रेणी:कम्प्युटर सुरक्षा]] [[श्रेणी:डेटा सुरक्षा]] b01lmx596barjukndldz9qwurx75tdm 0 73573 1393468 1387366 2026-10-31T05:54:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393468 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बैतडी जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-baitadi/patan?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = गौरीसिंह रावल <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = कमलसिंह बोहरा <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ मङ्सिर १६ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 219.26<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=72&municipality=9|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 29230 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.5970|80.5302|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[पाटन, बैतडी|पाटन]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.patanmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बैतडी जिल्ला]]का ४ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ मङ्सिर १६ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा ‍[[पाटन, बैतडी|पाटन]], [[सकार]], [[सिलङ्गा]], [[भूमेश्वर]], [[गुजर]] र [[वसन्तपुर, बैतडी|वसन्तपुर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा [[कैलपाल]], [[सिद्धेश्वर, बैतडी|सिद्धेश्वर]] र [[सिद्धपुर]] गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए। ==संक्षिप्त परिचय== [[नेपाल]]को सुदूरपश्चिम क्षेत्रमा स्थित पाटन नगरपालिकाको स्थापना एउटा दीर्घकालिन सोच “व्यवसायिक, औद्योगिक तथा बहुसांस्कृतिक समुन्नत नमुना शहर पाटन” का साथ २०७१/०८/१६ सालमा महाकाली अञ्चलको [[बैतडी जिल्ला]]को पाटनमा भएको हो र मिति २०७१/०८/१६गते देखि नै पाटन नगरपालिका हुन गएको हो । यो समुद्री सतहदेखि २४३९ देखि ६९३६ फीट (११३४ मि . देखि २००० मि. ) को उचाइँमा र काठमाडौँ देखि ८३३.३ कि. मि.को दूरीमा स्थित रहेको छ । पाटन नगरपालिकामा कूल १० वडा रहेका छन् । २१९.२६ वर्ग कि.मि.को क्षेत्रफलमा फैलिएको पाटन नगरपालिकाको भु–आकृतिक स्वरुप करिब मध्य पहाडी र पहाडी भूभाग रहेको छ भने यसको पूर्वमा सिगास गाउँपालिका , पश्चिममा द.न.पा / मे.न.पा , उत्तर मा सुर्नाया गा.पा / दोगाडा केदार र दक्षिणमा डडेल्धुरा जिल्ला रहेको छ । यसको शालाखाला अधिकतम तापक्रम ३३ - ३७ डिग्री र न्यूनतम तापक्रम चिसो मौसम मा २ डिग्री सम्म रहेको पाइन्छ । साल २०६८ को तथ्यांक अनुसार यस नगरपालिकाको कुल जनसंख्या ३०४३५ रहेको छ भने यस क्षेत्रको जनसंख्या वृद्धिदर १.३५ अनुमानित गरिएको छ । प्रमुख चाडपर्व स्थानीय स्तरमा बसोबास गर्ने विभिन्न जात जाती तथा समुदायका मानिसहरुको बसोबास रहेको यस क्षेत्रमा विभिन्न चाड पर्व मनाउने गरिन्छ । जस्तैः [[दसैँ|दशैं]], [[तिहार]], [[माघि]], [[होली]], [[गौरा पर्व|गौरा]], औल्के, मागे संक्रान्ति, कृष्ण जन्माष्टमि, बकर इद, उल इद फितर, आइतबारी, छठपर्व, बुद्ध जयन्ती, क्रिष्मस यहाँका प्रमुख चाड पर्वको रुपमा रहेको पाइन्छ । <ref>https://patanmun.gov.np/</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २९,२३० रहेको छ भने यहाँ ६,४४२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ पाटन नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[सकार]] र [[कैलपाल]] (१-२) || ३५५५ || ३१.०२ || ११४.६० |- | २ || [[सिलङ्गा]] || २४५८ || २६.५९ || ९२.४४ |- | ३ || [[गुजर]] || २५०३ || १५.३६ || १६२.९५ |- | ४ || [[भूमेश्वर]] || ३२८६ || १८.९३ || १७३.५८ |- | ५ || [[वसन्तपुर, बैतडी|वसन्तपुर]]|| २४४१ || १२.७ || १९२.२० |- | ६ || [[पाटन, बैतडी|पाटन]] || ५६२१ || २०.४२ || २७५.२६ |- | ७ || [[कैलपाल]] (१–७) || २०५१ || १४.८९ || १३७.७४ |- | ८ || [[सिद्धेश्वर, बैतडी|सिद्धेश्वर]] (३,७–९) || २८५३ || २८.१६ || १०१.३१ |- | ९ || [[सिद्धेश्वर, बैतडी|सिद्धेश्वर]] (१-२,४–६) || २०११ || १७.१५ || ११७.२५ |- | १० || [[सिद्धपुर]] || २४५१ || ३४.०४ || ७२.०० |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२९,२३०''' || '''२१९.२६''' || '''१३३.३१''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091732/https://dccbaitadi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बैतडी] {{बैतडी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बैतडी जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] 7dk0vb0s1ypgwzil6oqgj2ydmvveygk 0 73622 1393465 1387253 2026-10-31T05:41:56Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393465 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = परशुराम नगरपालिका |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[नगरपालिका]] |motto = |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = डडेल्धुरा जिल्ला#Nepal Sudurpashchim Province#Nepal |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = |coordinates = {{coord|29.09|N|80.32|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=title}} |subdivision_type = [[देश]] |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[डडेल्धुरा जिल्ला]] | subdivision_type3 = वडा सङ्ख्या | subdivision_name3 = १२ | established_title = स्थापना | established_date = वि.सं. २०७१ मङ्सिर १६ | established_title1 = समावेश ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) | established_date1 = [[जोगबुडा]] र [[शीर्ष]] | established_title2 = सम्मिलित (मिति) | established_date2 = वि.सं. २०७१ मङ्सिर १६ | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-dadeldhura/parashuram?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = भरत बडायर जोशी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = विमलाकुमारी बोहरा <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = 414.07 | population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=73&municipality=5|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 35590 |population_density_km2 = auto |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = |elevation_m = |postal_code_type = हुलाक कोड |postal_code = १०२०० |area_code = +९७७-९६ |blank_name = |blank_info = |website = [http://www.parasurammun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''परशुराम नगरपालिका''' [[नेपाल]]को [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]]को [[डडेल्धुरा जिल्ला]]को भित्री मधेसमा अवस्थित एक नगरपालिका हो। यो नगरपालिका वि.सं. २०७१ साल मङ्सिर १६ मा मन्त्री परिषदको निर्णय अनुसार सिफारिस गरि गठन भएको थियो।<ref name="स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम">{{cite news|title=स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम|url=http://lgcdp.gov.np/home/map_new61mun/02_Other_New_Municipalities/60_Parasuram.jpg|accessdate=मंसिर २०७१|publisher=[[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]|date=मंसिर}}</ref><ref name="६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा"/> [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]ले थप ६१ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा [[डडेल्धुरा जिल्ला]]मा [[शीर्ष]] र [[जोगबुडा]] गरी २ [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]]हरूलाई समेटेर परशुराम नगरपालिका घोषणा गरिएको हो।<ref name="६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा">{{cite news|title=६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा|url=http://www.himalkhabar.com/?p=87898|accessdate=१६ मङ्सिर|publisher=हिमाल खबरपत्रिका|date=१६ मङ्सिर २०७१|archive-url=https://web.archive.org/web/20150824211749/http://www.himalkhabar.com/?p=87898|archive-date=2015-08-24}}</ref><ref name="फेरि थपिए सात उपमहानगर, ६१ नगरपालिका"/> परशुराम नगरपालिकाको केन्द्र '''[[जोगबुडा]]'''को '''लालढुङ्गा''' बजारमा रहको छ।<ref name="स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम"/><ref name="फेरि थपिए सात उपमहानगर, ६१ नगरपालिका">{{cite news|title=फेरि थपिए सात उपमहानगर, ६१ नगरपालिका|url=http://www.nagariknews.com/administration/story/28842.html|accessdate=१७ मंसिर|agency=नागरिक दैनिक|publisher=[[नागरिक दैनिक]]|date=१७ मंसिर, २०७१}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३५,५९० रहेको छ भने यहाँ ७,४३४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ परशुराम नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[शीर्ष]] (१,८) || २,६०१ || ३६.०८ || ७२.०९ |- | २ || [[शीर्ष]] (२,३) || १,१०४ || ५६.७१ || १९.४७ |- | ३ || [[शीर्ष]] (४-५) || २,०६१ || ४९.८१ || ४१.३८ |- | ४ || [[शीर्ष]] (६-७) || ४,६३३ || १७.१५ || २७०.१५ |- | ५ || [[शीर्ष]] (९) || ३,१८३ || १४.६६ || २१७.१२ |- | ६ || [[जोगबुडा]] (२-३) || २,२८९ || ३८.५५ || ५९.३८ |- | ७ || [[जोगबुडा]] (४) || ३,१६३ || ४९.६ || ६३.७७ |- | ८ || [[जोगबुडा]] (५) || २,०३८ || २०.०४ || १०१.७० |- | ९ || [[जोगबुडा]] (६) || ३,७२६ || २४.९५ || १४९.३४ |- | १० || [[जोगबुडा]] (७-८) || ४,०५१ || ३५.९३ || ११२.७५ |- | ११ || [[जोगबुडा]] (९) || २,६१४ || ३१.९२ || ८१.८९ |- | १२ || [[जोगबुडा]] (१) || ४,१२७ || ३८.६७ || १०६.७२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''३५,५९०''' || '''४१४.०७''' || '''८५.९५''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091656/https://dccdadeldhura.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, डडेल्धुरा] {{डडेल्धुरा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:डडेल्धुरा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] e1cyq5ak3cdq0a88h6cl1kcuoo51e09 0 75863 1393443 1320413 2026-10-31T03:57:36Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393443 wikitext text/x-wiki {{Geobox | नदी <!-- *** Name section *** --> | name = तवा नदी | native_name = | other_name = | other_name1 = <!-- *** Image *** ---> | image = Tawa river mp India.jpg | image_size = | image_caption = तवा नदी <!-- *** Etymology *** ---> | etymology = <!-- *** Country etc. *** --> | country = [[भारत]] | country1 = | state = [[मध्य प्रदेश]] | state1 = | region = | region1 = | district = | district1 = | city = | city1 = | city2 = | landmark = | landmark1 = <!-- *** Geography *** --> | length = 172 | watershed = | discharge_location = | discharge = | discharge_max = | discharge_min = | discharge1_location = | discharge1 = <!-- *** Source *** --> | source_name = [[सत्पुडा हिमश्रृङ्खला]] | source_location = [[बैतूल|बैतूल जिल्ला]] | source_district = | source_region = | source_state = मध्य प्रदेश | source_country = | source_lat_d = | source_lat_m = | source_lat_s = | source_lat_NS = N | source_long_d = | source_long_m = | source_long_s = | source_long_EW = E | source_elevation = | source_length = <!-- *** Mouth *** --> | mouth_name = [[नर्मदा नदी]] | mouth_location = बन्द्र वन | mouth_district=[[होशङ्गाबाद जिल्ला|होशंगाबाद जिल्ला]] | mouth_region = | mouth_state = | mouth_country = | mouth_lat_d = | mouth_lat_m = | mouth_lat_s = | mouth_lat_NS = N | mouth_long_d = | mouth_long_m = | mouth_long_s = | mouth_long_EW = E | mouth_elevation = <!-- *** Tributaries *** --> | tributary_left = | tributary_left1 = | tributary_right = | tributary_right1 = }} '''तवा नदी''' [[भारत]]को [[नर्मदा नदी]]को साहायक नदी हो। यसको लम्बाई १७२ किलोमिटर हो। यो [[मध्य प्रदेश]]को [[बैतुल जिल्ला|बैतूल जिल्ला]]को सत्पुरा [[हिमशृङ्खला|हिमश्रृङ्खला]]बाट सुरु भइ [[होशङ्गाबाद जिल्ला|होशंगाबाद जिल्ला]]मा नर्मदा नदीमा मिसिन्छ।<ref name=india9>{{cite web |url = http://www.india9.com/i9show/Tawa-River-65822.htm |title = तवा नदी |work = |publisher = India9 |accessdate = 2010-08-19 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120529025300/http://www.india9.com/i9show/Tawa-River-65822.htm |archive-date = 2012-05-29 }}</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{भारतका नदीहरू}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{ठुटो}} 53bisy4wb88txhk2b9qg0sn6gyxgzls 0 79187 1393506 1390596 2026-10-31T10:03:38Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393506 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = भोजपुर जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[भोजपुर जिल्ला|भोजपुर]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-bhojpur/shadananda?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = सुरेन्द्रकुमार उदास <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = प्रमिला राई <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ मङ्सिर १६ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 241.15<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=6&municipality=1|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 29342 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.34|87.09|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = दिङ्ला बजार | website = [http://www.shadanandamun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[भोजपुर जिल्ला]]का २ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ मङ्सिर १६ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]], [[केउरेनीपानी]], [[तुङ्गेछा]], [[किमालुङ]] र [[खार्तम्छा, भोजपुर|खार्तम्छा]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा क्षेत्र विस्तार गर्दा [[नेपालेडाँडा]], [[कुदाकाउले]], [[देउराली, भोजपुर|देउराली]], [[साङपाङ]] र [[बोया]] गाविसलाई पनि यसमा गाभिएको थियो। नेपालका प्रसिद्ध समाजसेवी, आबाल ब्रह्मचारी साधु र शिक्षाप्रेमी व्यक्ति [[बाला गुरु षडानन्द]]को नामबाट नगरपालिकाको नामाकरण गरिएको छ।<ref name="स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम">{{cite news|title=स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम|url=http://lgcdp.gov.np/home/map_new61mun/02_Other_New_Municipalities/06_Shadanand.jpg|accessdate=मङ्सिर २०७१|publisher=[[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]|date=मङ्सिर|archive-url=https://web.archive.org/web/20150404022346/http://www.lgcdp.gov.np/home/map_new61mun/02_Other_New_Municipalities/06_Shadanand.jpg|archive-date=2015-04-04}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २९,३४२ रहेको छ भने यहाँ ७,३११ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ षडानन्द नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[नेपालेडाँडा]] || ३,२७८ || १८.८३ || १७४.०८ |- | २ || [[कुदाकाउले]] || २,०९३ || २६.८९ || ७७.८४ |- | ३ || [[खार्तम्छा, भोजपुर|खार्तम्छा]] || १,४०४ || २२.०५ || ६३.६७ |- | ४ || [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]] (१,३-४,६-९) || २,०७० || १२.९१ || १६०.३४ |- | ५ || [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]] (२,५) || २,१०९ || ६.३४ || ३३२.६५ |- | ६ || [[केउरेनीपानी]] (३-५,८-९) || २,०२१ || १६.६२ || १२१.६० |- | ७ || [[केउरेनीपानी]] (१-२,६-७) || २,०२६ || १०.०४ || २०२.१९ |- | ८ || [[तुङ्गेछा]] || २,३७० || ११.५८ || २०४.६६ |- | ९ || [[किमालुङ]] || १,३१० || २२.०४ || ५९.४४ |- | १० || [[साङपाङ]] || २,८६४ || २१.८९ || १३०.८४ |- | ११ || [[देउराली, भोजपुर|देउराली]] (१, ३, ४, ६, ८) || २,४५० || १९.७८ || १२३.८६ |- | १२ || [[देउराली, भोजपुर|देउराली]] (२, ५, ७, ९) || २,३७९ || २२.२२ || १०७.०७ |- | १३ || [[बोया]] (५–७, ९) || १,३१५ || १३.९३ || ९४.४० |- | १४ || [[बोया]] (१–४, ८) || १,६५३ || १६.०३ || १०३.१२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२९,३४२''' || '''२४१.१५''' || '''१२१.६८''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{भोजपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcbhojpur.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, भोजपुर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190918094712/http://ddcbhojpur.gov.np/ |date=2019-09-18 }} [[श्रेणी:भोजपुर जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] kmf8acuedfhk8vjcy598x5v01cep6lc 0 79190 1393389 1384917 2026-10-31T02:27:24Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393389 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सिराहा जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-siraha/golbazar?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख|नगर प्रमुख]] | leader_name = श्‍यामकुमार श्रेष्‍ठ <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = मान्‍ती साह <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = <!-- Settled --> | established_date = <!-- Area --> | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 54.78<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=16&municipality=3|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 63885 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- General information -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates ={{coord|26.79|86.33|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-३३ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[असनपुर]] गाविसको कार्यालय | website = [http://golbazarmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''गोलबजार नगरपालिका''' [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]]को [[सिराहा जिल्ला]]मा पर्ने एक नगरपालिका हो।<ref name="स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम">{{cite news|title=स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम|url=http://lgcdp.gov.np/home/map_new61mun/02_Other_New_Municipalities/09_Golbazar.jpg|accessdate=मंसिर २०७१|publisher=[[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]|date=मंसिर|archive-url=https://web.archive.org/web/20150404063429/http://www.lgcdp.gov.np/home/map_new61mun/02_Other_New_Municipalities/09_Golbazar.jpg|archive-date=2015-04-04}}</ref><ref name="६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा"/> [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]ले थप ६१ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा [[सिराहा जिल्ला]]मा [[असनपुर]], [[अशोकापुर बल्कवा]], [[बेतौना]], [[लालपुर, सिराहा|लालपुर]], [[चन्द्रलालपुर]], [[मुक्सर]], [[चन्द्रोदयपुर]] र [[जमदह]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]]हरू लाई समेटेर गोलबजार नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गर्दा [[दुर्गापुर, सिराहा|दुर्गापुर]] गाविस पनि यसमा गाभिएको थियो।<ref name="६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा">{{cite news|title=६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा|url=http://www.himalkhabar.com/?p=87898|accessdate=१६ मंसीर|publisher=हिमाल खबरपत्रिका|date=१६ मङ्सिर २०७१|archive-url=https://web.archive.org/web/20150824211749/http://www.himalkhabar.com/?p=87898|archive-date=2015-08-24}}</ref>गोलबजार नगरपालिकाको केन्द्र भने '''गोलबजार'''मा रहेको छ। सिराहाको एक व्यापारिक र व्यावसायिक केन्द्रको रूपमा परिचित गोलबजार पूर्व पश्चिम राजमार्ग अन्तर्गत पर्दछ। गोलबजार नगरपालिकामा १३ वटा वडाहरू रहेका छन्।<ref name="स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम"/><ref name="गोलबजार नगरपालीका स्थानीय बासीमा खुसीयाली">{{cite news|title=गोलबजार नगरपालिका स्थानीय बासीमा खुसीयाली|url=http://sajhasabal.com/kaski/news/344569581239#.VcDB9_mqqko|accessdate=१८ मङ्सिर|publisher=साझा सवाल|date=२०७१ मंसीर १८}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ६३,८८५ रहेको छ भने यहाँ १३,१३३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ गोलबजार नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[मुक्सर]] || ४,२३० || २१.७७ || १९४.३० |- | २ || [[लालपुर, सिराहा|लालपुर]] || ५,७२७ || १०.९७ || ५२२.०६ |- | ३ || [[जमदह]] || ४,९६५ || १७.९१ || २७७.२२ |- | ४ || [[असनपुर]] (१,५-६) || ६,७५६ || २.६ || २५९८.४६ |- | ५ || [[असनपुर]] (२-४) || २,९९५ || ४.६३ || ६४६.८७ |- | ६ || [[असनपुर]] (७-९) || ८,३७८ || ५.३ || १५८०.७५ |- | ७ || [[चन्द्रलालपुर]] (२-४,७) || ३,१०९ || ८.०४ || ३८६.६९ |- | ८ || [[चन्द्रलालपुर]] (१,५-६,८-९) || ४,१६७ || २.९६ || १४०७.७७ |- | ९ || [[चन्द्रोदयपुर]] (१-२,८-९) || ३,४२० || ६.३५ || ५३८.५८ |- | १० || [[चन्द्रोदयपुर]] (३-७) || ३,०५२ || १२.२ || २५०.१६ |- | ११ || [[अशोकापुर बल्कवा]] || ६,०९८ || ४ || १५२४.५० |- | १२ || [[बेतौना]] || ६,०१४ || ७.७६ || ७७४.९९ |- | १३ || [[दुर्गापुर, सिराहा|दुर्गापुर]] || ४,९७४ || ७.४४ || ६६८.५५ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''६३,८८५''' || '''१११.९३''' || '''५७०.७६''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20200609030358/http://dccsiraha.gov.np// जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, सिराहा] {{सिराहा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सिराहा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] jqv8tstfg91llk344gaeaubqfbcofy9 0 79202 1393383 1384740 2026-10-31T01:56:56Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393383 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = रौतहट जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-rautahat/garuda?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = कन्थमनीप्रसाद कलवार <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = पुनमकुमारी चौधरी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 44.46<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=20&municipality=8|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 60857 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.95|85.32|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०५५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[गरुडा बैरीया]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.garudamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[रौतहट जिल्ला]]का १६ [[नेपालका नगरपालिकाहरू|नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम">{{cite news|title=स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम|url=http://lgcdp.gov.np/home/map_new61mun/02_Other_New_Municipalities/22_Garuda.jpg|accessdate=मंसिर २०७१|publisher=[[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]|date=मंसिर|archive-url=https://web.archive.org/web/20150404101551/http://www.lgcdp.gov.np/home/map_new61mun/02_Other_New_Municipalities/22_Garuda.jpg|archive-date=2015-04-04}}</ref><ref name="६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा"/><ref name="गरुडा नपा भएपछि खुशीयाली"/> [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]ले थप ६१ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा [[रौतहट जिल्ला]]मा [[गरुडा बैरीया]], [[महम्मदपुर]], [[पोठीयाही]], [[गेडही गुठी]], [[मलाही]] , [[बसविट्टी जिगडीया]] र [[जयनगर, रौतहट|जयनगर]] गरी ७ [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]]हरू लाई समेटेर गरुडा नगरपालिका घोषणा गरेको थियो।<ref name="६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा">{{cite news|title=६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा|url=http://www.himalkhabar.com/?p=87898|accessdate=१६ मङ्सिर|publisher=हिमाल खबरपत्रिका|date=१६ मंसीर २०७१|archive-url=https://web.archive.org/web/20150824211749/http://www.himalkhabar.com/?p=87898|archive-date=2015-08-24}}</ref> भने २७ फागुन २०७३ मा क्षेत्र विस्तार गर्दा [[रघुनाथपुर, रौतहट|रधुनाथपुर]] र [[ पिपरीया दोस्तीया]] गाविसलाई पनि यसमा गाभिएको थियो। गरुडा नगरपालिकाको केन्द्र '''[[गरुडा बैरीया]]''' बजारमा रहेको छ।<ref name="स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम"/><ref name="गरुडा नपा भएपछि खुशीयाली">{{cite web|title=गरुडा नपा भएपछि खुशीयाली|url=http://www.rautahatnews.com/s.php?exsn=4109&exmenusn=3#.VcHPy_mqqko}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ६०,८५७ रहेको छ भने यहाँ ९,८६२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ गरुडा नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[जयनगर, रौतहट|जयनगर]] || ७,२२० || ४.५१ || १६००.८९ |- | २ || [[गेडही गुठी]] || ५,५३७ || २.६७ || २०७३.७८ |- | ३ || [[मलाही]] || ३,३०४ || २.६ || १२७०.७७ |- | ४ || [[गरुडा बैरीया]] || ६,९५२ || ३.४७ || २००३.४६ |- | ५ || [[महम्मदपुर]] || ९,१६६ || ६.३३ || १४४७.९९ |- | ६ || [[पोठीयाही]] || ७,९२३ || ४.६१ || १७१८.६६ |- | ७ || [[पिपरीया दोस्तीया]] || ५,६५० || ५.८३ || ९६९.१३ |- | ८ || [[बसविट्टी जिगडीया]] || ७,६३१ || ६.४८ || ११७७.६२ |- | ९ || [[रघुनाथपुर, रौतहट|रघुनाथपुर]] || ७,४७४ || ७.९६ || ९३८.९४ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''६०,८५७''' || '''४४.४६''' || '''१३६८.८०''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcrautahat.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, रौतहट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200921180014/http://ddcrautahat.gov.np/ |date=2020-09-21 }} {{रौतहट जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:रौतहट जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] 68rgg885g1feyis6mk2rtd3bdoiursc 0 79287 1393476 1388419 2026-10-31T06:56:57Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393476 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कैलाली जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kailali/bhajani?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = केवल चौधरी <small> ([[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = राजु तिरुवा <small> ([[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ मङ्सिर १६ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 176.25<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=76&municipality=11|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 53494 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.559795|81.107626|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[भजनी]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.bhajanimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कैलाली जिल्ला]]का ७ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ मङ्सिर १६ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा ‍[[खैलाड]], [[भजनी]] र [[लालवोझी]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा [[थापापुर]] गाविस यसमा गाभिएको थियो। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५३,४९४ रहेको छ भने यहाँ १०,८४५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> == वडागत विवरण == भजनी नगरपालिकाको वडा विभाजन, साविकका गाविसहरू, जनसङ्ख्या, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत विवरण निम्न तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ भजनी नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[भजनी]] (२-३,६) || ६१८२ || ८.६८ || ७१२.२१ |- | २ || [[भजनी]] (१) र [[थापापुर]] (४) || ४५४६ || ११.६४ || ३९०.५५ |- | ३ || [[भजनी]] (४-५, ७-९) || ६१५० || १६.३२ || ३७६.८४ |- | ४ || [[खैलाड]] (१-२,५-६) || ६३८८ || ४५.०३ || १४१.८६ |- | ५ || [[लालवोझी]] (४-९) || ५९६२ || १९.१३ || ३११.६६ |- | ६ || [[थापापुर]] (१–३, ७) || ६०४७ || ११.१३ || ५४३.३१ |- | ७ || [[लालवोझी]] (१-३) || ५५४२ || ८.३७ || ६६२.१३ |- | ८ || [[थापापुर]] (५,६, ८,९) || ६१६६ || १५.१ || ४०८.३४ |- | ९ || [[खैलाड]] (३-४, ७-९) || ६५११ || १०.८४ || ६००.६५ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''५३,४९४''' || '''१४६.२४''' || '''३६५.७९''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240913125418/https://dcckailali.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कैलाली] {{कैलाली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] cvvtkrexdumyk69e6ddayoxps01hv4q 0 79300 1393393 1385006 2026-10-31T02:35:12Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393393 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कैलाली जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kailali/ghodaghodi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = खडकबहादुर रावत <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = गुलियाकुमारी चौधरी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ मङ्सिर १६ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 354.45<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=76&municipality=5|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 86034 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.559795|81.107626|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = सुखड बजार | website = [https://www.ghodaghodimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कैलाली जिल्ला]]का ७ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ मङ्सिर १६ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा ‍[[साँडेपानी]], [[दरख]] र [[रामशिखरझाला]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा [[पहलमानपुर]] गाविस यसमा गाभिएको थियो। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ८६,०३४ रहेको छ भने यहाँ १८,३८३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ घोडाघोडी नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[दरख]] (१), [[साँडेपानी]] (९) || १३१२५ || १४.१४ || ९२८.२२ |- | २ || [[साँडेपानी]] (३-५) || ६५३९ || १६.०४ || ४०७.६७ |- | ३ || [[दरख]] (४-६) र [[साँडेपानी]] (१-२) || ६७६७ || १९.९२ || ३३९.७१ |- | ४ || [[रामशिखरझाला]] (३-७) || १००७७ || ६८.७५ || १४६.५७ |- | ५ || [[दरख]] (७-९) र [[रामशिखरझाला]] (८-९) || ७७९३ || २८.२३ || २७६.०५ |- | ६ || [[साँडेपानी]] (६) || ५०४२ || २१.८३ || २३०.९७ |- | ७ || [[दरख]] (१-३) || ३९४५ || १७.११ || २३०.५७ |- | ८ || [[साँडेपानी]] (७-८) || १०५०० || १४.१६ || ७४१.५३ |- | ९ || [[रामशिखरझाला]] (१-२) || ५०१५ || ७४.९८ || ६६.८८ |- | १० || [[पहलमानपुर]] || ८६६६ || १९.८ || ४३७.६८ |- | ११ || [[पहलमानपुर]] || ४८७६ || १८.०५ || २७०.१४ |- | १२ || [[पहलमानपुर]] || ३६८९ || ४१.४३ || ८९.०४ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''८६,०३४''' || '''३५४.४४''' || '''२४२.७३''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240913125418/https://dcckailali.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कैलाली] {{कैलाली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] 07dzs2rd0zh192xgyof36bdne8uq0bd 0 80619 1393489 1392775 2026-10-31T07:35:30Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393489 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{for|भारतको लागि नेपाली राजदूत |महेन्द्र विक्रम शाह}} {{Infobox Monarch | name = महेन्द्र वीर विक्रम शाह देव | image = King Mahendra of Nepal.jpg | caption = महाराजाधिराज महेन्द्रको राज्याभिषेकका बेला | succession = [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]] | reign = वि.सं. २०११ चैत १ – वि.सं. २०२८ माघ १७<ref>[https://pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/BishnuPdShrestha2063BS_NepalKoShahTathaRana.pdf/BishnuPdShrestha2063BS_NepalKoShahTathaRana.pdf नेपालको शाह तथा राणा वंशावली: विष्णु प्रसाद श्रेष्ठ]</ref> | predecessor = [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|त्रिभुवन]] | successor = [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र]] | consort = महेन्द्र | full name = | regnal name = श्री ५ महाराजाधिराज महेन्द्र वीर विक्रम शाह देव | house = [[शाह वंश|शाह]] | house-type = वंश | primeminister = [[टङ्कप्रसाद आचार्य]] | spouse = इन्द्र राज्यलक्ष्मी देवी शाह <br/><small>(वि.सं. १९९७ बैशाख २९<ref>नेपालको शाह तथा राणा वंशावली: विष्णु प्रसाद श्रेष्ठ पृष्ठ २</ref> –२००७ भदौ १८, मृत्यू)</small> <br>[[रानी रत्न राज्यलक्ष्मी देवी शाह|रत्न राज्यलक्ष्मी देवी शाह]] <small>(वि.सं. २००९ माघ २५–२०२८, मौसुफको मृत्यु)</small> | issue = शान्ति शाही<br/>शारदा शाह<br/>[[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]]<br />[[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|ज्ञानेन्द्र शाह]]<br />शोभा शाही<br/>[[धीरेन्द्र शाह|धिरेन्द्र शाह]] | royal house = | royal anthem = श्रीमान गम्भिर | father = [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|त्रिभुवन‎]] | mother = [[कान्ति राज्यलक्ष्मीदेवी शाह|कान्ति राज्यलक्ष्मी]] | birth_date = १९७७ जेठ ३०<br>{{Birth date|1920|06|11|df=y}} | birth_place = [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी दरवार]], [[काठमाडौँ]] | death_date = वि.सं. २०२८ माघ १७ <br>{{Death date and age|1972|1|31|1920|06|11|df=y}} | death_place = [[दियालो बङ्गला राजदरबार|दियालो बङ्गला]], [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]]<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=राजा महेन्द्र र गणतन्त्र नेपाल|युआरएल=http://www.prateekdaily.com/2020/07/blog-post_14.html?m=1|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=प्रतिक दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> | place of burial = | coronation = वि.सं. २०१३ वैशाख २१ | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] | signature = }} '''महेन्द्र वीर विक्रम शाह''' नेपालका नवौँ [[शाह वंश|शाहवंशीय]] राजा थिए। उनले वि.सं. २०११ चैत १ देखि वि.सं. २०२८ माघ १७ सम्म [[नेपालका राजा|नेपालको राजा]]को रूपमा सेवा गरेका थिए।<ref name=":0" /> उनले १९९७ वैशाख २९ गते [[हरि शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हरि शमशेर जबरा]]की छोरी इन्द्र राज्यलक्ष्मी देवी शाहसँग विवाह गरेका थिए जहाँ उनीसँग उनका तीन छोरा [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र]], [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|ज्ञानेन्द्र]] र [[धीरेन्द्र शाह|धीरेन्द्र]] र तीन छोरी शान्ति, शारदा र शोभा रहेका थिए। राजा महेन्द्रले वि.सं. २०१८ सालमा नवलपरासीको उनले ‘महेन्द्र राजमार्ग’ शिलान्यास गरेका थिए भने उनलेे वि.सं. २०२२ सालमा [[नवलपरासी जिल्ला]]को गैँडाकोटमा [[महेन्द्र राजमार्ग]]को उद्घाटन गरेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=राजतन्त्रको पालामा बनेको गौरव महेन्द्र राजमार्ग गणतन्त्रमा जीर्ण अवस्थामा|युआरएल=https://nepalpatra.com/thought/124834/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल पत्र|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> महेन्द्र उच्चकोटीको राजनीतिक र कुटनीतिक चातुर्यता भएका दूरदर्शी राजा थिए। आजको विन्दुबाट इतिहासलाई फर्केर हेर्दा उनले चालेका प्रत्येक कदम दूरदर्शी एवम् राष्ट्रिय भावनाबाट प्रेरित रहेको अनुभव गर्न सकिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=महेन्द्रको दूरदर्शी विचारले नेपाल अहिले स्वतन्त्र छ – कमल थापा|युआरएल=https://www.kharibot.com/news-details/34868/kharibot|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=खरिबोट|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=सन्दर्भ पुस १ राजा महेन्द्र, जसले भारतीय सेनालाई नेपालबाट धपाए|युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2015/12/363243|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अनलाइन खबर|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> ==प्रारम्भिक जीवन== राजा महेन्द्रको जन्म विक्रम सम्वत् १९७७ मा [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी दरबार]]मा भएको थियो। उनको विवाह [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]को नातिनी इन्द्र राज्य लक्ष्मीसँग भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=श्री ५ रत्नको आमा बन्ने अधिकार हनन् भएको थियो|युआरएल=https://www.dcnepal.com/2020/08/181191/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=डिसी नेपाल|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> विक्रम सम्वत २००७ कात्तिक २१ मा [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]ले भारतीय दुतावासमा शरण लिंदा युवराज महेन्द्र पनि सँगै गएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=फागुन ४ देखि ७ रोचक, महत्पूर्ण र नाटकीय चार दिन|युआरएल=https://www.ghamchhaya.com/?p=2073|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=घामछायाँ|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> राजा त्रिभुवनले [[सात सालको क्रान्ति|२००७ को क्रान्ति]]पछि राणाहरूलाई बिदाइ गर्ने क्रममा शाही सम्बोधनमा "गणतन्त्र" शब्द उल्लेख गरेकोमा र [[नेपालको अन्तरिम शासन विधान २००७|२००७ को अन्तरिम शासन बिधान]]मा राजसंस्थाको अधिकार घटाएकोमा महेन्द्रको चित्त बुझेको थिएन ।<ref name=":49">{{Cite web|url=https://ekantipur.com/koseli/2020/12/12/160774023766243358.html|title=इतिहासको आँखामा 'एक अत्याचार'|website=ekantipur.com|language=ne|access-date=2022-07-24}}</ref> ==शासनकाल== [[चित्र:Mahendra Bir Bikram Shah.jpg|thumb|left]] महेन्द्र राजा त्रिभुवनको उत्तराधिकारीको रूपमा नेपालको राजा भएका थिए। राजा त्रिभुवनले उपचारको लागि युरोप प्रस्थान गर्दाको समयमा महेन्द्रले तात्कालिन राजा त्रिभुवनबाट शासनाधिकारको अख्तियार पाएका थिए। उनको [[राज्याभिषेक]] विक्रम सम्वत् २०१३ वैशाख २१ मा भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.britishpathe.com/video/selected-originals-nepal-coronation-of-king-mahe-1|title=Selected Originals Nepal - Coronation Of…}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.britishpathe.com/video/nepal-coronation-of-king-mahendra/query/SCARBOROUGH|title=Nepal - Coronation Of King Mahendra|last=Pathé|first=British|publisher=|accessdate=20 July 2016}}</ref> === टङ्कप्रसाद आचार्यको मन्त्रीमण्डल === २०१२ साल माघ १३ गते, राजा महेन्द्रले आचार्यलाई [[नेपालको प्रधानमन्त्री]]मा नियुक्त गरेका थिए।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=580 वि.सं. २०१२ माघ १३ को राजपत्र]</ref> उनको प्रधानमन्त्रीको क्रममा पहिलो [[नेपालको पञ्चवर्षीय योजना|पञ्चवर्षीय योजना]]को सुरु भएको थियो। उनकै पालामा [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=नेपाल राष्ट्र बैङ्कको स्थापना कहिले भएको हो ?|युआरएल=https://www.nrb.org.np/2020/11/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2-%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0-%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल राष्ट्र बैङ्क|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> र [[नेपालको सर्वोच्च अदालत|सर्वोच्च अदालत]]को<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू|युआरएल=https://www.supremecourt.gov.np/web/faq|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=सर्वोच्च अदालत|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> स्थापना भएको थियो। आचार्यको कार्यकाललाई विदेश सम्बन्धका लागि नेपालका लागि सुनौलो युगको रुपमा पनि हेरिएको छ। धेरै देशहरूसँग कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना गर्नुका साथै सरकार चिनियाँ सरकारसँग घनिष्ठ सम्बन्ध कायम गर्न सफल भएको थियो। २०१३ असोज २२ गते चीन सरकारले नेपाललाई ६ करोड प्रदान गरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=महेन्द्रले पत्याएका मान्छे|युआरएल=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/195323-1573190940.html?click_from=category|कार्य=|प्रकाशक=नागरिक दैनिक|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref>[[टङ्कप्रसाद आचार्य]]ले २०१४ असारमा उनले प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिएका थिए।<ref name="rajpatra.dop.gov.np"/> === कुँवर इन्द्रजित सिंहको मन्त्रीमण्डल === [[कुँवर इन्द्रजित सिंह|कुँवर इन्द्रजित सिंह]]लाई २०१४ सालमा राजा महेन्द्रले प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त गरेका थिए।<ref name="rajpatra.dop.gov.np">{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1104 |title=अभिलेख प्रतिलिपि |access-date=2021-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119045037/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1104 |archive-date=2019-01-19}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1111 |title=अभिलेख प्रतिलिपि |access-date=2021-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119045107/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1111 |archive-date=2019-01-19}}</ref> उनको मन्त्रिपरिषदमा शिक्षा मन्त्री महाकवि [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]] रहेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=महाकविको कोट र बुद्धचित्तको बोट !|युआरएल=http://annapurnapost.com/news/53029|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अन्नपूर्ण|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> अत्यन्तै उद्दण्ड स्वभावका देखिएकाले उनको सरकार ३ महिनासम्म पनि टिक्न सकेन। पछि उनलाई प्रतिस्थापन गर्दै [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण सम्शेर राणा]]को नेतृत्त्वमा सरकार गठन भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=तन, मन र धन सबै दिने नेता|युआरएल=https://ekantipur.com/opinion/2014/02/26/384775.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=कान्तिपुर दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> जनरल [[नर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|नर शमशेर]]को अनुसार उनले राजा महेन्द्रलाई उनकै पुर्खाहरू मझे निष्क्रिय बनाएर के आइ सिंहले आफू सर्वेसर्वा हुने प्रयास गरेकाले राजा महेन्द्रले उनलाई बर्खास्त गरेका थिए।<ref>नरशमशेरको जीवनी</ref> [[चित्र:King_Mahendra_Bir_Bikram_Shah_and_Queen_Ratna_Rajya_Lakshmi_Devi,_shortly_after_the_King’s_coronation,_1955.jpg|thumb|राजा महेन्द्र र रानी रत्न]] === नेपाल अधिराज्यको संविधान २०१५ === {{मुख्य|नेपाल अधिराज्यको संविधान २०१५}}देशलाई [[संसदीय व्यवस्था]] तर्फ लैजानका लागि राजा महेन्द्रले २०१५ मा संविधान जारी गरेका थिए। यो संविधान विक्रम सम्वत् २०१५ फागुन १ गते घोषणा गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=७० वर्षमा ७ संविधान, यस्तो छ नेपालको संविधानको इतिहास|युआरएल=https://www.imagekhabar.com/news/4998/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=इमेज खबर|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> २०१५ सालको निर्वाचन यसै संविधान अनुसार भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=नेपालको संवैधानिक इतिहास|युआरएल=https://nepalpatra.com/articles/42809/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल पत्र|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> === आम निर्वाचन २०१५ === {{मुख्य|आम निर्वाचन २०१५}}'''आम निर्वाचन २०१५''', [[नेपालको सङ्घीय संसद|नेपालको संसद्]]को तल्लो सदन [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को लागि १०९ प्रतिनिधिहरूलाई निर्वाचित गर्नको लागि वि.सं. २०१५ साल फागुन ७ देखि वि.सं. २०१५ साल चैत २१ सम्म ४५ दिन लगाएर गरिएको नेपालको पहिलो प्रजातान्त्रिक निर्वाचन थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=सेतोपाटी संवाददाता|शीर्षक=४५ दिन लगाएर गरिएको २०१५ सालको चुनाव|युआरएल=https://www.setopati.com/politics/103408/|कार्य=|प्रकाशक=सेतोपाटी|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२७ जनवरी २०२१}}</ref> वि.सं. २०१५ फागुन १ गते लागु गरिएको [[नेपाल अधिराज्यको संविधान २०१५]] बमोजिम यो निर्वाचन सम्पन्न गरिएको थियो।<ref name="चुनाव">{{cite web|last1=रिसाल|first1=भैरव|title=राजा झुक्किंदा भयो चुनाव|url=http://nepalihimal.com/article/15712|website=नेपाली हिमाल|accessdate=१९ जुन २०२०|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225215801/http://nepalihimal.com/article/15712|archive-date=2020-02-25}}</ref> === बिपी मन्त्रिपरिषद् === [[चित्र:BP_Koirala_taking_oath_as_22nd_Prime_minister_of_Nepal.jpg|alt=|left|thumb|प्रधानमन्त्री [[पदको शपथ|पदको सपथ]]ग्रहण समारोहमा बिपी (बायाँ) र महेन्द्र (दायाँ)]] [[आम निर्वाचन २०१५|निर्वाचन]]मा सबैभन्दा ठुलो दलको रूपमा उदाएको नेपाली काङ्ग्रेसले<ref name="one">{{वेब स्रोत |date=२०१७-१२-०१ |शीर्षक=केवल एक पार्टी प्रमुखले जितेका थिए पहिलो आमनिर्वाचन |युआरएल=https://deshsanchar.com/2017/12/01/358/ |पहुँचमिति=२०२०-०६-१७ |वेबसाइट=देशसञ्चार |भाषा=नेपाली}}</ref> पार्टी सभापति [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिपी कोइराला]]लाई संसदीय दलको नेता छानेर उनलाई [[नेपालको प्रधानमन्त्री]] बनाउन दावेदारी पेश गरेको थियो। वि.सं. २०१६ जेठ १३ मा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]का विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाले तत्कालिन राजा महेन्द्र वीर विक्रम शाह समक्ष सपथग्रहण लिई आफ्नो कार्यभार सम्हालेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=यशस्वी राजनेता बीपी कोइराला|युआरएल=https://nepalmag.com.np/history/2016/07/21/20160721202330|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल पत्रिका|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> === २०१७ साल पुष १ को कदम === {{मुख्य|२०१७ पुष १ गतेको शाही घोषणा}} महेन्द्रले विक्रम सम्वत् २०१७ सालमा जननिर्वाचित सरकार अपदस्थ गरेर राजनीतिक दलहरूमाथि प्रतिवन्ध लगाएर एकतन्त्रीय शासन चलाएका थिए। यही आधारमा उनलाई प्रजातन्त्र विरोधी, निरङ्कुश, तानाशाह जस्ता आरोपहरू लाग्ने गरेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=कुमार रुपाखेती|शीर्षक=निरङ्कुश राजा महेन्द्र ?|युआरएल=http://www.prateekdaily.com/2013/08/blog-post_2933.html?m=1|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> महेन्द्र एक महत्त्वाकांक्षी राजा थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=सन्दर्भ पुस १ः राजा महेन्द्र, जसले भारतीय सेनालाई नेपालबाट धपाए|युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2015/12/363243|कार्य=|प्रकाशक=अनलाइन खबर|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> आफैँले प्रत्यक्ष शासन चालाउने मोह उनमा रहेको थियो। विक्रम सम्वत २०१७ सालको [[राज्यविप्लव|‘कु’]]मा यसबाहेकका कारणहरूसमेत छन्। मूल कारण भनेको नेपाललाई भारतीय हस्तक्षेप र प्रभावबाट जोगाउनु थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=भारत र महेन्द्र बीपीको उचाइको तगारो|युआरएल=https://ratopati.com/story/110231/2019/12/17/poush-1-|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=रातोपाटी|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> === पञ्चायती व्यवस्था === {{मुख्य|पञ्चायती व्यवस्था}} बहुदलीय संसदीय व्यवस्था नेपालमा अफाप सिद्ध भएको भन्दै [[२०१७ पुष १ गतेको शाही घोषणा|राजा महेन्द्रको शाही घोषणा]] मार्फत निर्वाचित संसद र [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]]को मन्त्रीमण्डल विघटन गरेपछि २०१७ सालमा पञ्चायती व्यवस्था सुरू गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=किन ढल्यो पञ्चायती शासन ?|युआरएल=https://www.blastkhabar.com/news/2020/12/15/118515.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=ब्लास्ट खबर|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=९ जनवरी २०२१}}</ref> यो निर्दलीय व्यवस्था थियो। २२ पुस २०१७ मा राजा महेन्द्रले लोकतान्त्रिक अभ्यास अन्त्य गरी "निर्दलिय" [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत]] व्यवस्था लागुू गरेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=राजा महेन्द्रको अलग धार|युआरएल=https://ekantipur.com/feature/2020/02/19/158209554423066618.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=कान्तिपुर दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=९ जनवरी २०२१}}</ref> [[नेपालको संविधान २०१९]] जारी भएसँगै यसले निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्थाको जग झन् मजबुत तुल्याएको थियो। [[नेपालको जनआन्दोलन २०४६|२०४६ को "जनआन्दोलन]]"ले राजतन्त्रलाई संवैधानिक सुधार गर्न र बहुदलिय संसद बनाउन बाध्य तुल्याएको थियो र फलस्वरूप नेपालमा बहुदलीय प्रजातन्त्रको पुनर्बाहली भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=सम्झनामा जनआन्दोलन ०४६ (शृङ्खला १)|युआरएल=https://nepallive.com/story/213795|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल लाइभ|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=९ जनवरी २०२१}}</ref> ===जनकपुर बम काण्ड=== {{मुख्य|जनकपुर बम काण्ड}} २०१८ साल माघ ९ गते राजा महेन्द्र पूर्वी भ्रमण पुरा गरी [[जानकी मन्दिर]]को दर्शनमा गएका थिए। दर्शन गरी रङभूमितर्फ फर्किरहेको अवस्थामा [[दुर्गानन्द झा]]को नेतृत्त्वमा अरबिन्दकुमार ठाकुर लगायत [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत]] विरोधी युवाहरूले उनी सवार गाडीमा बम प्रहार गरेका थिए। दुर्गानन्द झा, अरबिन्दकुमार ठाकुर र दलसिंह थापालाई मृत्युदण्डको घोषणा गरिएको थियो। २०२० माघ २५ गते [[दुर्गानन्द झा]]लाई [[फाँसी]] दिइएको थियो<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=सहिद दुर्गानन्द झा जसलाई मृत्युदण्ड दिन कानुन नै संशोधन गर्नुपर्‍यो|युआरएल=https://www.ratopati.com/story/76097|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=रातोपाटी|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> भने बाँकी दुई जनालाई जन्मकैदको घोषणा गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=प्रजातान्त्रिक योद्धा अरबिन्दकुमार|युआरएल=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/196912-1574737560.html|कार्य=|प्रकाशक=नागरिक दैनिक|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> ===नेपालको संविधान २०१९=== {{मुख्य|नेपालको संविधान २०१९}} पञ्चायती व्यवस्थाको आधार समेत मानिएको नेपालको संविधान २०१९ वि.सं. २०१९ पुस १ मा राजा महेन्द्रले जारी गरेका थिए। २० भाग ९७ धारा र ६ अनुसूची रहेको उक्त विधानमा १ सदनात्मक व्यवस्था रहेको थियो। उक्त व्यवस्थापिकाको नाम राष्ट्रिय पञ्चायत थियो। सार्वभौम सत्ता तथा अवशिष्ट अधिकार धारा ९० को आधारमा राजामा रहेको थियो। यस संविधानमा राजाको शाही घोषणाद्वारा संविधान संसोधन हुन सक्ने प्रावधान रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=प्रेमराज सिलवाल|शीर्षक=नेपालका संविधान कस्ता|युआरएल=https://gorkhapatraonline.com/amp/opinion/2020-09-19-22916|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=गोरखापत्र|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> === गाउँ फर्क राष्ट्रिय अभियान, २०२४ === {{मुख्य|गाउँ फर्क राष्ट्रिय अभियान}} [[चित्र:Back to the Village National Campaign.jpg|thumb|गाउँ फर्क राष्ट्रिय अभियान]] गउँ फर्क राष्ट्रिय अभियान [[पञ्चायती व्यवस्था]]को एउटा राजनीतिक कार्यक्रम थियो। गाउँबाट अध्ययन र रोजगारीका लागि सहर गएका नेपालीहरूलाई गाउँ फर्काउनका लागि यो अभियान ल्याइएको थियो। === विदेश भ्रमण === [[चित्र:Staatsbezoek_Koningin_en_Koning_van_Nepal,_Bestanddeelnr_920-2613.jpg|अङ्गुठाकार|राजा महेन्द्र र महारानी जुलियाना नेदरल्यान्ड्सको राजकीय भ्रमण, १९६७ अप्रिल २५]] [[चित्र:Staatsbezoek_Koningin_en_Koning_van_Nepal_aan_Amsterdam,_erewacht_inspectie_door,_Bestanddeelnr_920-2616.jpg|अङ्गुठाकार|महारानी जुलियाना र राजा महेन्द्र राजकीय भ्रमणमा ड्याम स्क्वायरमा गार्ड अफ अनर (सम्मान गारद) ग्रहण गर्दै, १९६७ अप्रिल २५]] {| class="wikitable" |+ !देश !भ्रमण गरेको क्षेत्र !मिति !वर्णन |- |{{झन्डा|सोभियत सङ्घ}} | |जेठ २२- असार १२, २०१५ | |- |{{झन्डा|जापान}} | |२८ चैत २०१६<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=जगत नेपाल|शीर्षक=यस्तो थियो महेन्द्र र बीपीबीच व्यक्तित्वको टकराव|युआरएल=https://pahilopost.com/content/-15340.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=पहिलो पोस्ट|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> | |- |{{झन्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} | होनोलुलु (हवाई), न्युयोर्क सहर, क्नोक्सभिल (टेनेसी), सान फ्रान्सिस्को, लस एन्जलस, न्यु मेक्सिको, मियामी, डेट्रोइट |१५-१८ वैशाख २०१७<ref>[https://history.state.gov/departmenthistory/visits/nepal Visits By Foreign Leaders of Nepal]</ref> |वैशाख १६ मा, [[अमेरिकी कङ्ग्रेस|अमेरिकी काङ्ग्रेस]]मा सम्बोधन |- |{{झन्डा|संयुक्त अधिराज्य}} |[[लन्डन]] |१-४ कात्तिक २०१७ | |- |{{झन्डा|मेक्सिको}} | |जेठ ३-५ जेठ २०१७ | |- |{{झन्डा|क्यानडा}} | |१२-१५ जेठ २०१७ | |- |{{झन्डा|चीन}} | |१५-१९ असोज २०१८ | |- |{{झन्डा|फ्रान्स}} |पेरिस |२०२३ कात्तिक ९ | |- |{{झन्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} |विलियम्सबर्ग, केप केनेडी र न्युयोर्क सहर। | १५-१८ कात्तिक २०२४ |२०२४ कात्तिक २३ गते पछि, शिकारका लागि अलास्का प्रस्थान। |- |{{झन्डा|इरान}} | |२६-३० असोज २०२८ |[[फारसी साम्राज्य]] स्थापनाको २५००औँ वर्षगाठ समारोहमा उपस्थित |} == कार्यहरू == === अर्थतन्त्रको सुधार === राजा महेन्द्रले [[नेपालको पञ्चवर्षीय योजना|योजनाबद्ध विकास]]को सुरुवात गरेका थिए। उनले वि.सं. २०१३ मा [[नेपालको पञ्चवर्षीय योजना|पञ्चवर्षीय योजना]]को अवधारणाको विकास गरेका थिए।<ref name=":51">{{Cite web|url=https://www.zum.de/whkmla/sp/0708/eunmo/eunmo1.html#ed|title=Modernization of Nepal under the Shah Dynasty, 1951-1991|last=Yang|first=Eunmo|date=2007|website=www.zum.de|publisher=Korean Minjok Leadership Academy International Program|access-date=2022-07-26}}</ref> नेपाल राजनीतिक, आर्थिक, प्रशासनिक सबै ढङ्गबाट नेपाल भारतमा निर्भर रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=राजा महेन्द्र एक दूरदर्शी राजनेता|युआरएल=https://livemandu.com/archives/10307|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=लाइभमाडौँ|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> वि.सं. २००७ सालदेखि वि.सं. २०११ सम्मको भारतसितको आर्थिक निर्भरता ९५ प्रतिशत रहेको थियो। महेन्द्रले त्यसलाई ६० प्रतिशतभन्दा तल ल्याउन सफल भएका थिए। राजा हुनासाथ महेन्द्रले आर्थिक तथा प्रशासनिक संरचनाहरूको निर्माणमा ध्यान केन्द्रित गरेका थिए। उनले [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]] र [[राष्ट्रिय योजना आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय योजना आयोग]]को स्थापना गरेर अर्थतन्त्रलाई व्यवस्थापन गरेका थिए।<ref>[https://www.npc.gov.np/np/page/2/about_us/introduction_history राष्ट्रिय योजना आयोग परिचय र इतिहास] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200806123942/https://npc.gov.np/np/page/2/about_us/introduction_history |date=2020-08-06 }}</ref><ref name=":51" /> विदेशी राष्ट्रहरूको सहयोगमा भौतिक पूर्वाधारहरू निर्माण गरेर अर्थतन्त्रको जग बसाल्ने काम पनि उनले गरेका थिए। बालाजु औद्योगिक क्षेत्र (वि.सं. २०१८), हेटौँडा औद्योगिक क्षेत्र, वीरगन्ज चिनी कारखाना, [[नेसनल ट्रेडिङ लिमिटेड]], [[नेपाल आयल निगम लिमिटेड|नेपाल आयल निगम]], कृषि औजार कारखाना, [[जनकपुर चुरोट कारखाना लिमिटेड|जनकपुर चुरोट कारखाना]], बाँसवारी जुत्ता कारखाना, सिमेन्ट र कपडा उद्योगहरू, सबै उनकै पालामा स्थापना भएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=कथा जनकपुर चुरोट कारखानाको|युआरएल=http://theexclusiveweekly.blogspot.com/2015/01/blog-post_28.html?m=1|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref><ref>Khatri, M. B. (2018). Industrial development in Nepal: Problems and prospects. ''Economic Journal of Nepal'', ''41''(3-4), 25-40.</ref><ref>{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2018/01/30/govt-decides-to-scrap-national-trading-limited|title=Govt decides to scrap National Trading Limited|website=kathmandupost.com|language=English|access-date=2022-07-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.britishpathe.com/video/VLVA5LRUUFSHDXUZM9XMKIKOBNTMX-NEPAL-CHINESE-TANNERY-BEGINS-PRODUCTION/query/King+Mahendra|title=Nepal: Chinese Tannery Begins Production|last=Pathé|first=British|website=www.britishpathe.com|language=en-GB|access-date=2022-08-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.newbusinessage.com/Articles/view/4685|title=Domestic Footwear Industry Flourishes|website=www.newbusinessage.com|language=en|access-date=2022-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404142726/http://www.newbusinessage.com/Articles/view/4685|archive-date=2023-04-04}}</ref>. [[शीतयुद्ध]]को समयमा दुवै धुरी संग समदुरी कायम गर्दै दुवै पक्षबाट आर्थिक सहयोगको वातावरण मिलाएर अर्थतन्त्र उकास्ने प्रयास गरेका थिए। ===राजमार्ग तथा सडक === राजा महेन्द्रको शासनकालमा [[महेन्द्र राजमार्ग]], [[पृथ्वी राजमार्ग]] र [[अरनिको राजमार्ग]]<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=कोदारी राजमार्ग बनेपछि...|युआरएल=https://nepalmag.com.np/memoir/2015/12/06/20151206181228|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल पत्रिका|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> जस्ता मुख्य सडकहरूको निर्माण भएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=आज राजा महेन्द्रको १००औँ जन्मजयन्ती, कस्ता थिए राजा महेन्द्र ?|युआरएल=https://rastriyasamachar.com/2019/06/12/20371/amp/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=राष्ट्रिय समाचार|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> पूर्व-पश्चिम राजमार्गमा राजा महेन्द्रको महत्त्वपूर्ण देन रहेको थियो। उक्त राजमार्ग नहुँदासम्म तराईमा एउटा जिल्लाबाट अर्को जिल्ला जानुपर्दा भारतको बाटो प्रयोग गर्नुपर्दथ्यो। राजा महेन्द्रले विदेशी सहयोगमा [[महेन्द्र राजमार्ग|राजमार्ग]] निर्माण गरेर यो अवस्था अन्त्य गरेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=राजा महेन्द्रको सपना|युआरएल=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/164742-1542938280.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नागरिक दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> राजा महेन्द्रले सुरुमा यो राजमार्गका निर्माणका लागि भारतलाई अनुरोध गरेका थिए। तर, भारतले नमानेपछि [[सोभियत सङ्घ]]को सहयोग लिएका थिए। ढल्केबरदेखि पथलैयासम्मको सडक [[रुस]]ले बनाइदिएपछि भारत पनि आकर्षित भएको थियो। ढल्केबरदेखि मेची खण्ड भारतले बनाइदियो भने हेटौँडा नारायणगढ खण्ड [[एसियाली विकास बैङ्क]], नारायणगढ-बुटबल खण्ड बेलायत र बुटबल कोहलपुर खण्ड भारतको सहयोगमा निर्माण सम्पन्न भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=बुटवल–नारायणगढ सडक : महेन्द्रले बनाएको राजमार्ग ओलीले चौडा गर्दै|युआरएल=https://www.hamropatro.com/news/details/5139885647331328?ns=|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=[[हाम्रो पात्रो]]|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> चीनले कोदारी राजमार्ग निर्माण गर्ने भनेपछि भारत तीव्ररूपमा आक्रोशित बनेको थियो। राजमार्ग निर्माण २०१६ सालमा भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=५२ वर्षअघि यसरी बन्यो कोदारी राजमार्ग|युआरएल=https://nayapatrikadaily.com/news-details/17683/2019-06-22|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नयाँ पत्रिका|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> यसरी राजा महेन्द्रले आफ्नो कुटनीतिक चातुर्यता प्रयोग गरी चौतर्फीरूपमा वैदेशिक सहयोग हासिल गर्न सफल भएका थिए। शीत युद्धको समयमा नेपालले दुवै गुटसँग समदुरी कायम गर्दै दुवै पक्षबाट सहायता प्राप्त गरेको थियो। ===कूटनैतिक अभियान === अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा नेपाललाई स्थापित गराउन महेन्द्रले खेलेको भूमिका महत्त्व छ। [[संयुक्त राष्ट्र]]को सदस्यता दिलाउने देखि लिएर नेपाललाई शान्तिक्षेत्रका रूपमा स्थापित गराउने सोच उनैको थियो। [[पञ्चशील]] र [[असंलग्न आन्दोलन|असंलग्न परराष्ट्र नीति]]को सिद्धान्तलाई अङ्गीकार<ref>[https://e-nnw.com/nepal-and-the-non-aligned-movement/ Nepal and the Non – Aligned Movement BY: NNW TEAM ON: APRIL 10, 2015 IN: NNW ARTICLES] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201026032252/https://e-nnw.com/nepal-and-the-non-aligned-movement/ |date=October 26, 2020 }}</ref> गर्दै उनले छिमेकी देशहरूसित दौत्य सम्वन्ध बनाएर त्यसलाई सन्तुलनमा राखेका थिए। उनले तराईमा भारतीयले थिचोमिचो नगरून् भनेर झापादेखि कञ्चनपुरसम्म ठाउँठाउँमा नेपालीहरूको बस्ती बसालेका थिए भने उनले हतियार चलाउन जानेका भूपू सैनिकदेखि लिएर बर्माबाट लखेटिएका नेपालीहरूलाई आवास उपलब्ध गराएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=कसरी बनाए महेन्द्रले स्वाधीन र सार्वभौम नेपाल ?|युआरएल=https://www.nayapage.com/archives/25579|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नयाँ पेज|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> २०१८ सालमा नवलपरासीको गैँडाकोटमा उनले ‘[[महेन्द्र राजमार्ग]]’ शिलान्यास गरेका थिए। भारतीय रुपियाँ नेपाली नोट सरह चलिरहेकामा उनले त्यसलाई बन्द गराएका थिए। नेपाल स्वाधीन राष्ट्र हो भन्ने कुरा संसारलाई बुझाउन राजा महेन्द्रले ४५ देशसँग राजा महेन्द्रले कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना गरेेेेका थिए भने <ref>https://mofa.gov.np/foreign-policy/diplomatic-relations/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220627173905/https://mofa.gov.np/foreign-policy/diplomatic-relations/ |date=2022-06-27 }}</ref> २०१२ साल नेपालले [[संयुक्त राष्ट्र|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को सदस्यता प्राप्त गरेको थियो। त्यस पश्चात् [[ऋषिकेश शाह]] संयुक्त राष्ट्रको स्थायी प्रतिनिधि बनेका थिए।<ref>[https://www.un.int/nepal/ PERMANENT MISSION OF NEPAL TO THE UNITED NATIONS]</ref> २०१२ साल माघ १३ गते, राजा महेन्द्रले आचार्यलाई [[नेपालको प्रधानमन्त्री]]मा नियुक्त गरेका थिए।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=580 वि.सं. २०१२ माघ १३ को राजपत्र]</ref> भने उनले चीन र जापानको भ्रमण गरेर मैत्री सम्बन्ध स्थापना गरेका थिए। === राष्ट्रियताको सम्वर्द्धन === राष्ट्रियताको संवर्द्धनमा राजा महेन्द्रको भूमिका अविस्मरणीय रहेको छ। जतिबेला [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] भाषाको नेपालमा अत्यधिक दबदबा थियो, उनले [[नेपाली भाषा]]लाई राष्ट्रभाषाका रूपमा स्थापित गरेर यसलाई देशव्यापी बनाएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=वर्तमान नेपाल र राजा महेन्द्र|युआरएल=http://www.nepalgunjnews.com/main-news/20191238968/amp/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपालगन्ज न्युज|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क|नेपाल राष्ट्र बैेंक]]को स्थापना गरेर राजा महेन्द्रले नेपाली मुद्रालाई अधिराज्यभरि अनिवार्य गरिदिएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=हिमालय शम्शेर राणा|शीर्षक=भारु हटाएर नेपाली रुपैयाँ चलाउन खुलेको थियो राष्ट्र बैङ्क, पहिलो गभर्नरको अनुभव|युआरएल=https://www.bizmandu.com/content/-21750.html|कार्य=|प्रकाशक=बिजमाडौँ|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> जबकि त्यतिबेला नेपालमा ९० प्रतिशत भारतीय मुद्राको चलनचल्ती रहेको थियो। उनले लागु गरेको “एउटै भाषा एउटै भेष”” को नीतिलाई कतिपयले असन्तुष्टि पनि जनाएका छन् === सामाजिक तथा सांस्कृतिक सुधार === २०२० साल भदौ १ गते नयाँ मुलुकी ऐन घोषणा गरी उनले छुवाछुत, जातिभेद र लैङ्गगिक भेदभाव विरुद्धको नीति अख्तियार गरेका थिए। २०२१ सालमा भूमिसुधार ऐन घोषणा गर्दै उनले जमिन्दारी प्रथा र बिर्ता उन्मूलन गरी जग्गा जोत्ने [[मोही]]हरूको अधिकार सुरक्षित गरेका थिए। उनले २०१३ सालमा [[राष्ट्रिय योजना आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय योजना आयोग]]को स्थापना गराएका थिए। २०१४ सालमा [[नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान|नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठान]] र [[नेपाल वायुसेवा निगम|शाही नेपाल वायुसेवा निगम]] स्थापना गरिएको थियो। [[बालचन्द्र शर्मा]] र महाकवि [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]]को परिकल्पना बमोजिम राजा महेन्द्रबाट नेपाल साहित्य कला प्रतिष्ठान (एकेडेमी)को स्थापना भएको हो। [[काठमाडौँ]]को कमलादीमा रहेको ५० रोपनी जग्गामा आफ्नै निजी कोषबाट यसको स्थापना भएको थियो। तत्कालिन राजाको यो कदमले साहित्यिक क्षेत्रमा ठूलै हलचल ल्याएको थियो। [[सत्यमोहन जोशी]]का अनुसार साहित्यकारहरूले आफू पनि सम्मानित भएको अनुभूति गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://jhannaya.nayapatrikadaily.com/news-details/214/2019-05-11 |title=हामी यसरी प्राज्ञ भयौँ |last=जोशी |first=सत्यमोहन |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810102502/https://jhannaya.nayapatrikadaily.com/news-details/214/2019-05-11 |archive-date=2022-08-10 }}</ref> उनले त्यस पश्चात् कर्मचारी वृत्ति विकास गर्न नेपाल निजामती ऐन ल्याएका थिए, फलस्वरूप <ref>नेपाल निजामती सेवा ऐन, २०१३</ref> र [[पँजनी|पँजनी प्रथा]]को अन्त्य भएको थियो। २०१२ मा, प्रहरी ऐन<ref>[http://www.lawcommission.gov.np/np/archives/category/documents/prevailing-law/statutes-acts/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%80-%E0%A4%90%E0%A4%A8-%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A7%E0%A5%A8 प्रहरी ऐन २०१२]</ref> बनेसँगै सेनाको मनोबल उठाउने प्रयासहरू भएका थिए। २०१८ साल वैशाख १ गते १४ अञ्चल ७५ जिल्लामा विभाजन गरी प्रसासनिक विकेन्द्रीकरण गरिएको थियो। २०२० सालमाा, जातिभेद उन्मूलन गर्न छुवाछूत विरोधी ऐन ल्याइएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=छुवाछूत अन्तको लागि नयाँ सूत्रको आवश्यक छ|युआरएल=https://dharananews.com/thoughts/2020-08-06-9435|कार्य=|प्रकाशक=धरान न्युज|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> २०२१ सालमा किसानहरूलाई मोहियानी मोहियानी हक दिलाइएको थियो। उनले [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय|त्रिभूवन विश्वविद्यालय]]को आधुनिकीकरण गर्दै उच्च शिक्षा नेपालमै हासिल गर्ने अवस्था सिर्जना गर्दै भने पाठ्यक्रमबाट भारतीय पुस्तकहरू विस्थापित गराएका थिए। स्थानीय परम्परा, धर्म–संस्कृति, रहनसहन, पर्व तथा भाषाहरू बचाउन उनले [[नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान|नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठान]], [[राष्ट्रिय नाचघर]] लगायतका संस्थाहरूलाई सक्रिय गराएका थिए। === राज्य रजौटा ऐन, २०१७ === {{मुख्य|राज्य रजौटा ऐन, २०१७}} राज्य रजौटा ऐन, २०१७ र राज्य अदालत उन्मूलन ऐन, २०१७ लागु भएपछि सबै राज्यहरू खारेज भएका थिए। यद्यपि राज्य रजौटा ऐनले सल्यान, बझाङ, जाजरकोट, मुस्ताङ, भिर्कोट, माल्नेटा, दर्ना गरी १७ रजौटालाई मान्यता दिएको थियो। वि.सं २०१७ मा, राज्य अदालत उन्मुलन ऐन लागु भएपछि राज्य अदालतको ठाउँमा इलाका अदालतको गठन गरिएको थियो। ===नयाँ मुलुकी ऐन=== श्री ५ महेन्द्रबाट वि.सं. २०२० भदौ १ गते नयाँ मुलुकी ऐन लागु गरिएको थियो।<ref>[http://www.lawcommission.gov.np/wp-content/uploads/2015/laws/LA-NP/Statutes-Acts/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%80%20%E0%A4%90%E0%A4%A8%20(%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AC%E0%A4%96%E0%A4%A4%E0%A4%95%E0%A5%8B),%20%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%A6.pdf मुलुकी ऐन २०२०]</ref> ===भूमिसुधार कार्यक्रम=== श्री ५ महेन्द्रबाट २०२१ साल मङ्सिर १ मा भूमिसुधार कार्यक्रम लागु गरिएको थियो। भूमिसुधार कार्यक्रमबाट [[जमिनदारी प्रथा]]को उन्मुलन, जग्गाको हदबन्दी, [[मोहियानी हक]]को व्यवस्था, [[मोहि]]ले जग्गाधनीलाई तिर्नुपर्ने कुतको निश्चितता लगायत्का विविध व्यवस्थाहरू गरिएका थिए। यसमा भूमि सम्बन्धी कार्यक्रम लागु गरी देशका गरिब जनताको हितका लागि क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याउने उद्देश्य राखिएको थियो।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=10904 नेपाल राज पत्र]</ref> वि.सं. २०२४ सालमा भूमि प्रशासन ऐन लागु भई भूमि प्रशासन कार्यालयहरू खोलिएका थिए। वि.सं. २०२७ सालमा मालपोत असूली र स्याहाको लागि “कोष तथा तहसिल” कार्यालय खोलिएका थिए। वि.सं. २०१८ साल देखि जग्गा प्रशासनको लागि ७५ जिल्लामा माल अड्डाहरू स्थापना गरिएका थिए। वि.सं. २०२४ सालमा भूमि प्रशासन ऐन जारी भएपछि सुरुमा [[काठमाडौँ उपत्यका]]का तीन जिल्ला सहित ९ जिल्लामा जग्गा (नापजाँच) ऐन, २०१९ अनुसार तयार भएको नक्सा र स्रेस्ताबाट भूमिको प्रशासन हेर्ने गरी भूमिसुधार मन्त्रालय अन्तर्गत भूमि प्रशासन कार्यालय स्थापना भएका थिए। वि.सं. २०२४ सालमा भूमि प्रशासन कार्यालय खारेज गरी भूमिसुधार कार्यालय नामाकरण गरिएको थियो भने त्यस पश्चात् तत्कालीन कोष तथा तहसिल कार्यालयलाई मालपोत कार्यालयमा परिणत गरिएको थियो। भूमि प्रशासन कार्यालयले दिएको लगत अनुसार मालपोत असूल गर्न वि.सं. २०२६ सालमा मालपोत कार्यालयलाई तत्कालीन अर्थ मन्त्रालयको मालपोत विभाग अन्तर्गत रहने गरी स्थापना गरिएको थियो। वि.सं. २०२८ सालमा सो मालपोत कार्यालयको नाम कोष तथा तहसिल कार्यालयमा परिणत भएको थियो।<ref>[http://dolrm.gov.np/office/118/aboutus नेपाल सरकार भूमि व्यवस्था,सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय भूमि व्यवस्थापन तथा अभिलेख विभाग] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200402081735/http://dolrm.gov.np/office/118/aboutus |date=2020-04-02 }}</ref> === भारतीय सेना फिर्ता === २०२८ सालमा नेपाल तिब्बत सिमामा राखिएका भारतीय सैनिकका १७ वटा चेकपोष्टहरू हटाउने कार्य महेन्द्रले भारतविरुद्ध चालेको सबैभन्दा साहसिक कदमका रूपमा लिइन्छ। २०२६ सालमा राजाले सूर्यबहादुर थापालाई अपदस्थ गरेर [[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तिनिधि विष्ट]]लाई प्रधानमन्त्री बनाएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=दिलनाथ गिरी|शीर्षक=देशभक्त राजनेता कीर्तिनिधि विष्ट|युआरएल=https://www.dcnepal.com/2020/08/179211/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=डिसी नेपाल|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> भारतीय चेकपोस्ट हटाउने विषयमा उनी आफैँ संलग्न नभईकन कीर्तिनिधिलाई अघि सारेका थिए। कीर्तिनिधि विष्टले सुरुमा भारतलाई आफ्नो चेकपोस्ट फिर्ता लैजान अनुरोध गर्दै लिखित पत्र पठाएका थिए। नेपाल एउटा स्वाधीन राष्ट्र भएकाले विदेशी सैनिकको उपस्थिति हाम्रो र हाम्रा छिमेकीको हित अनुकलमा छैन भन्दै उनले पत्र लेखेका थिए। तर, भारतले यसमा कुनै सुनवाइ गरेको थिएन। त्यसपछि कीर्तिनिधिले विष्टले [[भारत-नेपाल शान्ति तथा मैत्री सन्धि|१९५० को मैत्री सन्धि]]को कुनै वैधानिकता छैन भनेर भाषण गरेका थिए।<ref>[https://www.recordnepal.com/wire/indian-checkposts-lipu-lekh-and-kalapani/ The Indian checkposts, Lipu Lekh, and Kalapani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200814112055/https://www.recordnepal.com/wire/indian-checkposts-lipu-lekh-and-kalapani/ |date=2020-08-14 }}</ref> नेपालले आफैँ ती चेकपोस्टहरू हटाउने तयारी गरेपछि तत्कालीन भारतीय परराष्ट्रमन्त्री विनयसिंह नेपाल आएका थिए।सरकार आफ्नो अडानबाट पछि नहटेपछि यो विषय अन्तर्राष्ट्रियकरण हुने डरले भारतले ती चेकपोस्टहरू फिर्ता लगेको थियो।<ref name="countrystudies foreign policy">{{citation|editor-last=Savada|editor-first=Andrea Matles|chapter=Foreign Policy|title=Nepal: A Country Study|publisher=GPO for the Library of Congress|year=1991|chapter-url=http://countrystudies.us/nepal/64.htm|accessdate=17 April 2017}}</ref><ref>{{Cite book|title=Global Dimensions of Indo-Nepal Political Relations: Post Independence|isbn=9788121210256|last1=Singh|first1=Raj Kumar|year=2009|url=https://books.google.com/books?id=mvgtRCmjsIoC&pg=PA412&lpg=PA412&dq=indian+military+mission+to+nepal+in+1952#v=onepage}}</ref> चेकपोस्ट हटाएको निहुँमा नै भारतले नेपालमाथि २०२८ सालमा नाकाबन्दी लगाइदिएको थियो।<ref>https://www.nepjol.info/index.php/rnjds/article/download/2127{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} '''2. SOCIO ECONOMIC IMPACT OF UNDECLARED BLOCKADE OF INDIA ON NEPAL - Bhuwaneswor Pant2'''</ref> भारतीय नाकाबन्दीले ठुलो असर सिर्जना गर्न नसकेपछि भारत पछि हट्न बाध्य बनेेेेको थियो। उनले नेपालमा भारतीय प्रभावलाई पहिलेको तुलनामा ४० प्रतिशतभन्दा तल झार्न सफल भएका थिए। === सत्ता हस्तान्तरणको तयारी === राजाले सत्ता आफ्नो हातमा लिँदा एउटा आधार तयार पारेर ‘जनताको नासो जनतालाई नै फिर्ता गर्छु’ भनेका थिए। जीवनको अन्त्यतिर प्रजातान्त्रिक प्रणालीका लागि संविधान मस्यौदा गर्ने काम आफैँलाई सुम्पिएको शम्भुप्रसाद ज्ञवालीले पनि लेख्नुभएको छ। सूर्यबहादुर थापाको आत्मकथामा ‘संशोधित मस्यौदा तयार भइसकेको थियो, निधन नभएको भए चितवनबाट फर्किएपछि लागु हुन्थ्यो। काङ्ग्रेसका नेताहरू बोलाएर जिम्मा लगाउनेसम्मको तयारी थियो’ भन्ने उल्लेख छ। देशमा विदेशी सैनिकको उपस्थिति थियो। पार लगाउने श्रेय उनैलाई जान्छ। केही समयका लागि भनेर घोषणामै भनिएको थियो, जनतामा अधिकार हस्तान्तरण गर्ने प्रक्रिया पनि शुरू भएको हो। शम्भुप्रसाद ज्ञवालीको संयोजकत्वमा संविधान संशोधनको मस्यौदा पनि तयार हुँदै गरेको थियो। त्यसो हुँदा राजा निरकुंशताको निरन्तरताको पक्षमा थिएनन् भन्ने बुझ्नुपर्ने हुन्छ।   <ref name=":6">{{Cite web |last=[[भेष बहादुर थापा]] |date=२०८० पुष १, आइतबार |title=‘महेन्द्र रहेको भए उनीबाटै जनतामा अधिकार हस्तान्तरण हुन्थ्यो’ |url=https://www.ukaalo.com/opinion/20231217-paush1-coup-mahendra-shaha-/13230 |website=उकालो}}</ref> ==मृत्यु== राजा महेन्द्रको मृत्यु २०२८ माघ १७ बिहान ३:४५ मा [[चितवन जिल्ला|चितवन]]को [[दियालो बङ्गला राजदरबार|दियालो बङ्गला दरबार]]मा भएको थियो। उनको निधन पश्चात्, उनका जेठा पुत्र युवराज [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र]]ले राजगद्दी सम्हालेका थिए।<ref>http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=5107</ref><ref>http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=5109</ref> भरतपुरबाट राजा महेन्द्रको पार्थिव शरीरलाई बोकेर एक विशेष हेलिकप्टर माघ १७ गते अपरान्ह ४ बजेर ४५ मिनेट जाँदा [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|त्रिभुवन विमानस्थल]]मा ओर्लिएको थियो। राजा महेन्द्रका छोराहरू मध्ये माहिला छोरा तत्कालीन अधिराजकुमार [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|ज्ञानेन्द्र]] सोही हेलिकप्टर र कान्छा छोरा अधिराजकुमार [[धीरेन्द्र शाह|धीरेन्द्र]] अर्को हेलिकप्टरमा साथै आएका थिए। उनको पार्थिव शरीरको मुहार सम्म रामनाम लेखिएको [[पीताम्बर]] र सेतो कपडा त्यसमाथि फूलमालाहरूले ढाकिएको थियो। राजा महेन्द्रलाई अन्तिम श्रद्धाञ्जली दिन विमानस्थलमा नै ठूलो भीड जम्मा भएको थियो। राजा महेन्द्रको पार्थिव शरीरलाई विमानस्थलबाट ब्राह्मणहरूले बाँसको खटमा बोकेर आर्यघाट सम्म पुर्याएका थिए। खट बोकेका ती ब्राह्मणका पछाडि छोराहरू अधिराजकुमार ज्ञानेन्द्र र धीरेन्द्र, भाइहरू अधिराजकुमार हिमालय र बसुन्धरा समेत सँगै थिए। शवयात्रमा प्रधानमन्त्री, प्रधानन्यायाधीश, [[राष्ट्रिय पञ्चायत]]का अध्यक्ष, मन्त्रीगण, राजसभा स्थायी समितिका सभापति, राजसभाका सदस्यहरू, संवैधानिक अङ्गका प्रमुखहरू र सदस्यहरू त्यस्तै नेपाल स्थित विभिन्न कूटनीतिक नियोगका प्रतिनिधिहरू समेत उपस्थित थिए। राजा महेन्द्रको अन्तिम संस्कारमा सहभागी हुन भारतका उपराष्ट्रपति जि.एस. पाठक एवम् मन्त्री राजबहादुर समेत नेपाल आएका थिए। [[आर्यघाट|पशुपति आर्यघाट]]मा माइला अधिराजकुमार ज्ञानेन्द्रले राजा महेन्द्रको पार्थिव शरीरमा दागबत्ती चढाएर अन्त्येष्टि गरेका थिए। राजगद्दी एकछिन पनि खाली राख्न नहुने परम्परा अनुसार पहिले नयाँ राजा घोषित गरेपछि मात्र दिवङ्गत राजाको निधनको घोषणा गरिन्थ्यो। राजाको उत्तराधिकारी जेठो छोरो वीरेन्द्रले नयाँ राजाका रूपमा राजगद्दी सम्हाल्नु पर्ने थियो। त्यसैले जेठो छोरा बाहेक अरू छोराहरू मात्र राजाको अन्त्येष्टोली सरिक हुन्थे।<ref>{{Cite web |title=राजा महेन्द्रको अपत्यारिलो अवसानको ५० वर्ष पूरा |url=https://oldphotosofnepal.com/post/308 |access-date=2024-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240506052847/https://oldphotosofnepal.com/post/308 |archive-date=2024-05-06 }}</ref> ===प्रतिक्रिया === विभिन्न मुलुकका राष्ट्राध्यक्षले शोक सन्देश पठाएका थिए। ती शोक सन्देश पठाउनेमध्येमा जापानका [[हिरोहितो]], बेलायतकी महारानी एलिजाबेथ द्वितीया, थाइल्यान्डका राजा भूमिबल, डेनमार्ककी महारानी मार्गरेट, स्विडेनका राजा गुस्ताफ, नेदरल्यान्डसकी महारानी जुलियाना, इरानका राजा मोहम्मद रजा पहलवी, अफगानिस्तानका राजा महम्मद जहिर, भारतका राष्ट्रपति भीभी गिरी, ग्रिसका राजा कन्सटान्टाइन, अमेरिकी राष्ट्रपति [[रिचार्ड निक्सन]], रूसका राष्ट्रपति एन पोदगर्नी, जोर्डनका राजा हुसेन, इजरायलका राष्ट्रपति साहजर र लाओसका राजा साभाङ्ग थिए। जनगणतन्त्र चीनका उपाध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्रीले समेत शोक सन्देश पठाएका थिए। राजा महेन्द्रको निधनमा छिमेकी भारतको दुवै सदनमा एक मिनेट मौन धारण गरी शोक व्यक्त गरिएको थियो। भारतको सदनको संयुक्त बैठकलाई सम्बोधन गर्दै राष्ट्रपति भीभी गिरीले राजा महेन्द्रको आकस्मिक निधनबाट भारतीयहरुलाई ठूलो दुःख लागेको कुरा बताएका थिए। त्यस्तै प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले लोकसभा बैठकलाई सम्बोधन गर्दै राजा महेन्द्र दूरदर्शी र कुशल राजनीतिज्ञ भएको उल्लेख गरेकी थिइन्। फ्रान्स, पश्चिम जर्मनीसहित संसारभरका विभिन्न मुलुकले शोक सन्देश पठाएका थिए। इजरायलका राष्ट्रपति साहजरले रेडियो सम्बोधनमार्फत राजा महेन्द्रको निधनबाट इजरायलले एक सच्चा मित्र गुमाएको बताएका थिए। साथै उनले राजा महेन्द्रसँगको आफ्नो व्यक्तिगत सम्बन्ध उल्लेख गर्दै आफूले राजा महेन्द्रका केही कविता हिब्रु भाषामा अनुवाद गरेको समेत स्मरण गरेका थिए। उनको निधनबारे समाचार प्रकाशित गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सी दी एसोसियटेड प्रेसले राजा महेन्द्रले नेपालमा भूमिसुधार लागू गरेको, नयाँ मुलुकी ऎन जारी गर्दै त्यसमा रहेको छुवाछुतको अन्त्य र बहुविवाहलाई दण्डनीय गरेको उल्लेख गरेको थियो। त्यस्तै मुलुकमा वैदेशिक सहायता भित्र्याएर विमानस्थल, राजमार्ग, अस्पताल, विद्यालयसहित हज्जारौं पर्यटकहरुलाई बस्न पर्यटकीय आवासको व्यवस्था गरेको समाचारमा उल्लेख थियो।<ref>{{Cite web |title=राजा महेन्द्रको निधन, अन्त्येष्टि र शोक सन्देश* |url=https://himalpress.com/2023/01/%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%9c%e0%a4%be-%e0%a4%ae%e0%a4%b9%e0%a5%87%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%a6%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%a8%e0%a4%bf%e0%a4%a7%e0%a4%a8-%e0%a4%85%e0%a4%a8%e0%a5%8d/ |access-date=2025-12-07 |website=Himal Press |language=en-US}}</ref> ==आलोचना== # निरङ्कुश राजा<br><ref>{{वेब स्रोत|लेखक=कुमार रुपाखेती|शीर्षक=निरङ्कुश राजा महेन्द्र ?|युआरएल=http://www.prateekdaily.com/2013/08/blog-post_2933.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=प्रतीक दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> राजा महेन्द्रलाई लाग्ने मुख्य आरोप नेपाली काङ्ग्रेसको सरकार र संसद विघटन गरे भन्ने छ। यस बारे उनको भनाइ थियो "म मेरा प्रजालाई प्रजातन्त्र बदला सबल राष्ट्र दिनेछु। हाम्रो प्रमुख शत्रु भनेको गरिबी हो।", "मेरो प्राण रहेसम्म र मैले गरेर हुनेसम्म नेपालीको हात खुट्टा लुलो हुन दिने छैन। यो पनि मेरो दृढ संकल्प मध्ये मै छ।"<ref>{{Cite journal |date=२०२७ जेठ |title=सिपाही |url=https://www.nepalarmy.mil.np/sipahiannual/sipahi2027 |journal=सिपाही शाही सैनिक वार्षिक पत्रिका |pages=पेज ११}}</ref> # एक देश एक भेषको नीति<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=चिरञ्जीवी पौडेल|शीर्षक=राजा महेन्द्रको उचित मूल्याङ्कन भएन|युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2019/07/778956|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अनलाइन खबर|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref><br> एक राजा एक देश<br> एक भाषा एक भेष (महेन्द्रिय राष्ट्रवाद) # [[नेपाल राष्ट्र बैङ्क]]को स्थापना गर्दा [[गणेशमान सिंह]]बाट आलोचना:"जिमीदार औ दायाँबायाँ बस्ने व्यापारीहरूको फाइदाका निमित्त खोलिएको राष्ट्र बैङ्कले गरिब रैतीहरूलाई कुनै फाइदा छैन"<ref>उधृतांश- देवकोटा, राजनीतिक दर्पण भाग-१, पृष्ठ ३८८</ref><ref>[http://annapurnapost.com/news/78581 कसरी बनाए महेन्द्रले स्वाधीन र सार्वभौम नेपाल ?]</ref> # आफ्नो रानी रत्नको नाममा [[रत्नपार्क]]को निर्माण ===दोस्रो विवाह=== [[चित्र:Mahendra Ratna 1957.jpg|thumb|राजा महेन्द्र एवम् रानी रत्न २०१२ मा]] पहिली पत्नी इन्द्र राज्यको २००६ मा निधनपछि तत्कालीन युवराज महेन्द्र साली रत्नसँग प्रेम सम्बन्धमा रहेका थिए, तर [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]] भने कुनै हालतमा राणापुत्री रत्नसँग छोराको विवाह हुन नदिने योजनामा रहेका थिए। बाबुले खोजेकी केटीसँग विवाह गर्न दिएको दबाब तात्कालिक युवराज महेन्द्रलाई मन परेको थिएन। राजा त्रिभुवन भने राणा परिवार, अझ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]को खलकसँग सम्बन्ध विस्तार गर्ने पक्षमा थिएनन्। राजा त्रिभुवन जुद्ध शमशेरले आफूलाई गरेको अपमानबाट आक्रोशित थिए भने सो विवाद लामो समय चलेको थियो। विवाहको टुङ्गो नलाग्दै २००८ कात्तिक २६ गते [[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिमण्डल|राणा–काङ्ग्रेसको गठबन्धन सरकार]] विघटन भई २००८ मङ्सिर १ गते<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=437 २००८ मङ्सिर १ को राजपत्र]</ref> [[मातृकाप्रसाद कोइराला|मातृकाप्रसाद कोइरालाको]] नेतृत्वमा [[नेपाली काङ्ग्रेस]]को एकल सरकार बनिसकेको थियो। २००९ माघ २५ गते उनले रत्न राज्यलक्ष्मीसँग विवाह गरेका थिए।<ref name=":0">[https://pustakalaya.org/media/uploads/op/pdf/BishnuPdShrestha2063BS_NepalKoShahTathaRana.pdf/BishnuPdShrestha2063BS_NepalKoShahTathaRana.pdf नेपालको शाह तथा राणा वंशावली: विष्णु प्रसाद श्रेष्ठ]</ref> ==सम्मान== ; राष्ट्रिय * [[नेपाल प्रताप भास्कर]] * ओजस्वी राजन्याको मानपदवी * [[नेपाल तारा]] * त्रिशक्ति पट्ट * गोरखा दक्षिण बाहु * [[महेन्द्र माला]]<ref>{{Cite web|url=https://www.dcnepal.com/2021/10/294046/|title=संस्मरण : तक्मा र तोक्मा, भट्टी पसल्नीदेखि महाराजधिराजसम्म|website=Dcnepal|language=en-US|access-date=2022-07-24}}</ref> * राजा त्रिभुवनको गद्दी आरोहण रजत महोत्सव <ref>{{cite web|url=http://www.medals.org.uk/nepal/nepal042.htm|title=ODM of Nepal: King Tribhuvan Silver Jubilee Medal 1935|access-date=20 July 2016}}</ref> ; विदेशी * {{flagicon|Iran|1925}} पल्हवी मानपदवी, ''२०१७ असार २०'' * {{flagicon|Iran|1964}} [[इरान]]: [[फारसी साम्राज्य]]को २,५००औँँ वर्षगाँठ, ''२०२८ असोज २८''।<ref>{{cite web |url=http://badraie.com/guests.htm |title=Grand State Banquet |access-date=20 July 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305043732/http://badraie.com/guests.htm |archive-date=5 March 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305043732/http://badraie.com/guests.htm |date=5 March 2016 }}</ref> * {{flag|जापान}}: जापानी सरकारको विशेष सम्मान, ''२०१७ वैशाख ७ <ref>{{Cite web|url=https://royalwatcherblog.com/2020/12/07/crown-prince-akihito-and-crown-princess-michiko-in-nepal-1960/|title=Crown Prince Akihito and Crown Princess Michiko in Nepal, 1960|last=Saad719|date=2020-12-07|website=The Royal Watcher|language=en-us|access-date=2022-08-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.np.emb-japan.go.jp/history/brief.html|title=Embassy of Japan in Nepal|website=www.np.emb-japan.go.jp|access-date=2022-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220805011833/https://www.np.emb-japan.go.jp/history/brief.html|archive-date=2022-08-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.britishpathe.com/video/VLVA2YFYVWCYEIS1ZEAQLCRUAYMBD-JAPAN-NEPALESE-KING-VISITS-JAPANESE-EMPEROR/query/King+Mahendra|title=Japan: Nepalese King Visits Japanese Emperor|last=Pathé|first=British|website=www.britishpathe.com|language=en-GB|access-date=2022-08-01}}</ref>'' * {{flag|पोर्चुगल}}: सैन्य मानपदवी , ''२०१७ असार ३०''<ref>[http://www.ordens.presidencia.pt/?idc=154&list=1 Presidência da República]</ref> * {{flag|फ्रान्स}}: शाही सम्मान, ''२०१२ फागुन १२<ref>{{Cite web|url=http://www.ambafrance-np.org/Bilateral-relations,651|title=Bilateral relations|website=La France au Népal|language=en|access-date=2022-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20151018050841/http://www.ambafrance-np.org/Bilateral-relations,651|archive-date=2015-10-18}}</ref>'' * {{झन्डा चिह्न|फिनल्यान्ड}} [[फिनल्यान्ड]]: स्वेत गुलाफ शाही सम्मान, ''२०१४'' * {{flag|बेल्जियम}}: लिओपोल्ड द्वितीय मानपदवी, ''२०२०'' * {{flag|जर्मनी}}: सङ्घीय गणतन्त्र जर्मनीको विशेष योग्य मानपदवी ''२०२०'' * {{flag|Kingdom of Laos}}: शाही सम्मान, ''२०२६'' * {{flag|पाकिस्तान}}: [[निशान-ए–पाकिस्तान|निशाने पाकिस्तान]], ''२०२६'' * {{flag|नेदरल्यान्ड}} नेदरल्यान्ड सरकारद्वारा विशिष्ट सम्माान ''२०२४ वैशाख १२''<ref>[http://members3.boardhost.com/Beneluxroyal/msg/1428764090.html Benelux Royal] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928164627/http://members3.boardhost.com/Beneluxroyal/msg/1428764090.html |date=28 September 2015 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://royalwatcherblog.com/2019/04/25/nepal-state-visit-to-the-netherlands-1967/|title=Nepal State Visit to The Netherlands, 1967|last=Saad719|date=2019-04-25|website=The Royal Watcher|language=en-us|access-date=2022-07-24}}</ref> * {{flag|संयुक्त अधिराज्य}}: शाही भिक्टोरियाली माला, ''२०१७ फागुन १५<ref>{{Cite web|url=https://royalwatcherblog.com/2019/02/26/british-state-visit-to-nepal-1961/|title=British State Visit to Nepal, 1961|last=Saad719|date=2019-02-26|website=The Royal Watcher|language=en-us|access-date=2022-07-24}}</ref>'' * {{flag|फिलिपिन्स}}: सिकातुना मानपदवी, राजाको पद, ''२०२७''.<ref>{{Cite web|url=https://www.officialgazette.gov.ph/the-order-of-sikatuna/|title=The Order of Sikatuna {{!}} GOVPH|website=Official Gazette of the Republic of the Philippines|language=en-US|access-date=2022-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825092055/https://www.officialgazette.gov.ph/the-order-of-sikatuna/|archive-date=2019-08-25}}</ref> ==स्मृति / स्मारक == [[चित्र:Mahendra salik Durbarmarg.jpg|thumb|महेन्द्र शालिक [[दरबार मार्ग|दरबारमार्ग]]]] राजा महेन्द्रको स्मृतिमा धेरै संरचना, संस्था, सम्मान बनेका छन्। उनका नाममा बनेका स्मारकहरू वि.सं २०६३ मा संसद पुनर्स्थापना भएपछि र वि.सं २०६५ मा राजतन्त्र अन्त्य भएपछि नाम परिवर्तन गर्ने प्रयास भएको देखिन्छ। २०६३ को राजनीतिक परिवर्तन पछि राजाका नाममा बनेका राजमार्गलाई लोकमार्ग नामाकरण गर्ने प्रयास भएको थियो। उनकी रानीको नाममा बनेको [[रत्नपार्क]]लाई पनि शङ्खधर साख्व पार्क नाम परिवर्तन गरिएतापनि सर्वसाधारणको बोलोचालीमा अझै पनि रत्नपार्क प्रचलित छ। # [[महेन्द्र राजमार्ग]] # [[महेन्द्र माला]] # महेन्द्रशालिक (दरबारमार्ग) # [[नेपाल पुलिस फुटबल क्लब|महेन्द्र पुलिस क्लब]] #[[राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष|महेन्द्र प्रकृति संरक्षण कोष]] # [[महेन्द्ररत्न क्याम्पस, इलाम|महेन्द्ररत्न क्याम्पस]] # [[भीमदत्त नगरपालिका|महेन्द्रनगर]] # [[राराताल|महेन्द्र ताल]] /रारा ताल #[[भरतपुर आँखा अस्पताल|श्री ५ महेन्द्र स्मारक आँखा अस्पताल]] ===म मरे पनि मेरो देश=== "म मरे पनि मेरो देश बाँचिरहोस्" राजा महेन्द्रको अभिव्यक्ति थियो। यसै भनाईलाई लिएर गीतहरू रेकर्ड भएका छन् र ती गीतहरू राजा महेन्द्रलाई सम्झ्ना गर्ने माध्यम बनेका छन्। राजा महेन्द्रको निधनपछि देशलाई माया गरेर लेखिएका गीतहरूको एक किसिमले लहरै चलेको थियो। त्यसै क्रममा यो गीत [[रेडियो नेपाल]]मा रेकर्ड गरिएको थियो।सङ्गीतकार सिके रसाइलीका अनुसार यो गीत २०२९ सालतिर रेकर्ड भएको थियो। त्यो बेला यस्ता गीतहरू रेकर्ड गरेर राजा महेन्द्रप्रति श्रद्धा प्रकट गर्ने होडबाजी नै थियो। त्यतिबेला उस्तै शब्द ‘म मरे पनि मेरो देश बाँचिरहोस्’ भन्ने गीतमा चाहिँ शिवशङ्करले सङ्गीत र स्वर दिएर रेकर्ड गराएका थिए।<ref>{{Cite web |title=ऊ मरे पनि उसलाई देशको माया छ |url=https://www.setopati.com/archive-news/53002/ |access-date=2025-12-07 |website=Setopati |language=en-US }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[File:Back view of Mahendra Griha at Tikapur Park.JPG|thumb|टिकापुर पार्क महेन्द्र गृहको पछाडी मोहोडाको दृश्य|alt=Back view of Mahendra Griha at Tikapur Park]] २०२४ चैत्र २ मा<ref name=":2">{{Cite web |title=२०८० वैशाख १ देखि २०८० असार मसान्तसम्म सम्पादित प्रमुख क्रियाकलापहरू स्वतः प्रकाशन|url=https://tikapurmun.gov.np/sites/tikapurmun.gov.np/files/%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A4%E0%A4%83%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A4%A8%20%28%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%AE%E0%A5%A6%20%E0%A4%AC%E0%A5%88%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%96%20%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%96%E0%A4%BF%20%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%AE%E0%A5%A6%20%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%20%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AE%29.pdf |access-date=2025-12-07 |website=www.tikapurmun.gov.np|language=ne}}</ref> राजा महेन्द्र शिकार खेल्न [[महाकाली अञ्चल]]को [[शुक्लाफाँट राष्ट्रिय निकुञ्ज|शुक्लाफाँटा आरक्ष]] जाँदा राजा महेन्द्रका साथ परराष्ट्रमन्त्री [[कीर्तीनिधि विष्ट]] पनि थिए। रूखमाथि बनाइएको मचानमा बसेर बाघको पर्खाइमा थिए। प्रधानमन्त्री र राजाका एडीसी पनि साथै थिए। दर्जनौं हात्तीले बाघलाई घेर्दै राजातिर ल्याउँदै थिए। एउटा अजङ्गको भाले बाघ लुसुलुसु हिंड्दै मचानमुनि आइपुग्यो। प्रधानमन्त्री र एडीसी राजाले कति बेला गोली दाग्छन् भनेर प्रतीक्षामा थिए तर गोली चल्नुको साटो राजा आफैं पो मचानमा ढले।<ref>{{Cite web |title=रानीलाई गोली लाग्यो, राजा हौदाबाट पछारिए |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/04/1669748/the-queen-was-shot-the-king-fell-from-the-throne |access-date=2025-12-07 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> त्यसै बेला जङ्गलको माझमा राजा महेन्द्रलाई आकस्मिक हृदयाघात भएको थियो। राजालाई हृदयघात भएको ठाउँ एउटा मचान र त्यहाँ एउटा चकला मात्र बिछ्याइएको थियो। हृदयाघातपछि महेन्द्रलाई त्यही चकलामा सुताइएको थियो। त्यस घटनाबाट त्यहाँ निक्कै ठूलो हाहाकारको सिर्जना भएको थियो। राजाको शरीरभरि खलखल पसिना आएको थियो । त्यस घटनाले कीर्तिनिधिको जीउ पानी नै पानी भएको थियो । राजाका साथमा रहेका बङ्गाली डाक्टर हल्डरले हत्तपत्त राजाका पाखुरामा इन्जेक्सन लगाइदिएका थिए । त्यस बेला राजा महेन्द्रलाई ठूलो पीडा भएको थियो त्यही पीडामा राजाले निक्कै रन्थनिएका थिए । राजाको शरीरभरि खलखल पसिना आएको थियो । त्यस बेला राजा महेन्द्र कीर्तिनिधिका पाखुरा र नाडीको बीच भागलाई सिरानी लगाएर सुतेका थिए। त्यसै बेला राजा महेन्द्रले उनलाई रूपमा भनेका थिए, “खोइ कीर्तिनिधि, अब के हुने हो; मलाई जे भए पनि मेरो देश बाँच्नुपर्छ । म मरे पनि मेरो देश बाँचिरहोस् ।” त्यसपछि राजा महेन्द्र मूर्छा परेका थिए । राष्ट्रको चिन्तामा हृदयको रोदन पोख्तापोख्दै त्यस बेला राजा महेन्द्र अचेत भएका थिए । रातभर मचानमै बित्यो। भोलिपल्ट बिहान पाँच बजेतिर जमिनमा ल्याइयो।<ref>{{Cite web |title=महेन्द्र महिमा |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/276391-1594963392.html |access-date=2025-12-07 |website=nagariknews.nagariknetwork.com |language=ne}}</ref> राजा महेन्द्रको उपचारको लागि जङ्गलमा तत्कालै मुटुविशेषज्ञ डा.मृगेन्द्रराज पाण्डेलाई बोलाइयो र उनी पनि त्यहाँ गएर राजाको उपचारमा संलग्न भए। <ref>{{Cite web |last=sangrahalaya |first=Sahitya- |date=2014-02-28 |title=संस्मरण : राजा महेन्द्रलाई हृदयाघात हुँदा |url=https://sahityasangraha.com/2014/02/28/%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%A3-%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A5%87%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B2%E0%A4%BE/ |access-date=2025-12-07 |website=साहित्य सङ्ग्रहालय |language=en-US}}</ref>अनि केही दिनपछि अमेरिकाबाट पनि चिकित्सकहरू आए जसअनुसार अमेरिकी डा. मेटिङ पनि राजा महेन्द्रको स्वास्थ्यउपचारमा केन्द्रित भए । डा. मेटिङ पूर्व [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|अमेरिकी राष्ट्रपति]] [[ड्वीट डेभिड आइजेनहावर|ड्वेट डि. आइजनहावर]] (कार्यकाल जनवरी २०, १९५३ – जनवरी २०, १९६१)का विशेष चिकित्सक थिए । आइजनहावरहावरलाई पटक, पटक हृदयाघात भएको थियो । अनि उनका भरोसा नै डा. मेटिङ्ग थिए । राजा महेन्द्रलाई केही आराम भएपछि उनलाई चैत्र २५ <ref name=":2" />मा [[टीकापुर पार्क|टीकापुर वृहत उद्यान]] ल्याइयो । [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] को भङ्गालो नजिकै राजा महेन्द्रका लागि काठको एउटा घर बनाइएको थियो । त्यहीँ नै राजाको सम्पूर्ण स्वास्थ्यउपचार गरिएको थियो ।<ref>{{Cite web |last=editor |date=2020-06-12 |title=मुटुको व्यथाले कक्रक्क भएपछि… |url=https://sahityapost.com/top-news/8520/ |access-date=2025-12-07 |website=साहित्यपोस्ट}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://ekantipur.com/nepal/article/?id=3013|title=संस्मरण: राजा महेन्द्रलाई हृदयघात हुँदा|last=ज्ञावली|first=ईश्वरी|work=कान्तिपुर|archive-url=https://web.archive.org/web/20111230081020/http://www.ekantipur.com/nepal/article/?id=3013|archive-date=2011-12-30|access-date=2025-12-07}}</ref> == सन्दर्भ == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://www.nepalilekh.com/Author/Mahendra-Bir-Bikram-Shah/ महेन्द्र वीरविक्रम शाहका रचनाहरू (नेपाली लेख डट कम)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250210190347/https://www.nepalilekh.com/Author/Mahendra-Bir-Bikram-Shah/ |date=2025-02-10 }} {{कमन्स२|Mahendra Bir Bikram Shah Dev|महेन्द्र वीरविक्रम शाह देव}} {{बाकस-सुरू}} {{पदक्रम| पहिले=[[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]]| पद=[[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालको राजा]]| अवधि=सन् १९५५ -- १९७२| पछि=[[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|बीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]]| }} {{बाकस-अन्त्य}} {{नेपालका शाहवंशी राजाहरू}} [[श्रेणी:नेपाली राजाहरू]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:शाहवंश]] [[श्रेणी:गोरखा दक्षिण बाहु]] [[श्रेणी:नेपालका फिल्ड मार्सलहरू]] [[श्रेणी:फिल्ड मार्सलहरू]] [[श्रेणी:ब्रिटिस फिल्ड मार्सलहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७२ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:हिन्दु राजाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] cvhxean5640qes665lrq3zppmmeujsq 0 81041 1393353 1177869 2026-10-30T22:09:51Z Rajeeb bastola 39875 1393353 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = करवा चौथ |image = File:KarvaChauthMoon1.jpg | caption = करवा चौथको अवसरमा महिलाहरूले छल्नीबाट चन्द्रमा हेर्दैछन |nickname = करक चतुर्थी |observedby = विवाहित हिन्दू पुरुष र महिला, केहि क्षेत्रहरूमा, अविवाहित हिन्दू महिला वा किशोर केटाहरू{{efn|In parts of Bengal, Assam, Dibang Valley, Lohit, Anjaw, Namsai, and lower Bhutan, teenage boys take part<ref name="ref64ruxax" />}}<ref name="ref01zohah">{{Citation|author=Sohindar Singh Waṇajara Bedi|title=Folklore of the Punjab|url=https://books.google.com/books?id=jV8tAAAAMAAJ|publisher=National Book Trust|quote=... Sometimes even unmarried girls observe this fast and pray for their wife-to-be ...|year=1971}}</ref> |date = कार्तिक कृष्ण चतुर्थी |date2013 = |date2014 = |observances = |celebrations = |type = हिन्दू |long type = }} [[File:Karva3.jpg|thumb|व्रत बसेका महिलाहरू सामूहिक रूपमा घेरा बनाएर बसेका छन्; उनीहरू करवा चौथको पूजा गर्दै, घेरामा आफ्ना थालीहरू एक-अर्कालाई दिँदै (घुमाउँदै) गीत गाइरहेका छन्।)]] '''करवा चौथ''' सनातन [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] धर्मावलम्बीहरूको एउटा प्रमुख पर्व हो । यो पर्व खासगरी [[भारत]]को [[पन्जाब, भारत|पञ्जाब]], [[उत्तर प्रदेश]], [[मध्य प्रदेश]] र [[राजस्थान]] प्रान्तमा र फाटफुट रूपमा [[नेपाल]]को तराई लगायत विश्वभरि नै मनाउने गरिन्छ । यो पर्व [[कात्तिक|कार्तिक]] महिनाको [[कृष्ण पक्ष]]को [[चतुर्थी]] तिथि पारेर मनाइन्छ । यो पर्वलाई विशेष गरी सौभाग्यवती (पति जीवित भएकी सधवा) स्त्रीहरूले व्रत सम्पादन गरेर मनाउने गर्दछन् । सामान्यतया कार्तिक महिनाको कृष्णपक्षमा पर्ने चन्द्रोदयका समयमा जुन दिन चौथी तिथि (चन्द्रोदयव्यापिनी चतुर्थी) पर्दछ, त्यसै दिनको विहान ब्रह्म मूहुर्त (करिब बिहानको चार बजे)बाट यो व्रत सुरू हुन्छ र बेलुका चन्द्रमाको दर्शन र पूजा गरेपछि व्रत सम्पन्न हुन्छ । करवाचौथका दिन दिनभरि उपवास राखेर राती [[चन्द्रमा]]लाई अर्घ्य दिएपछि भोजन गर्ने विधान छ । यस बाहेक, करवाचौथको व्रत र उत्सवका क्रममा धेरै जसो महिलाहरूले आफ्नो घरपरिवारमा परम्परादेखि प्रचलित विधिविधान र प्रथालाई अनुसरण गर्दछन्, यद्यपि बहुसंख्यक महिलाहरूले निराहार रहेर चन्द्रोदयको प्रतीक्षा गर्दछन् र चन्द्रदर्शनपछि मात्र व्रतको समापन गर्दछन् । नेपालमा मनाइने तीजको व्रत जस्तै यस व्रतको सम्पादनबाट पतिको सुस्वास्थ्य, दीर्घायु र अटल सौभाग्यको प्राप्ति हुन्छ भन्ने मान्यता रहेको पाइन्छ । १२ वा १६ वर्षसम्म प्रत्येक वर्ष लगातार लिएपछि यस व्रतको उद्यापन (उपसंहार) गर्ने नियम छ । तर कतिपय सधवा स्त्रीहरूले आजीवन यस व्रतको सम्पादन गर्ने गर्दछन् । ==व्रतको विधि विधान र नियम== पतिको दीर्घायु तथा अखण्ड सौभाग्य प्राप्तिका लागि यस दिन भालचन्द्र भगवान् [[गणेश]]को पूजा-आराधना गरिन्छ । कार्तिक कृष्ण पक्षको चन्द्रोदयव्यापिनी चतुर्थीका दिन एकाबिहानै ब्रह्ममूहुर्तमा उठेर स्नान गरी आफ्नो सौभाग्य(पति)को दीर्घायु, सुस्वास्थ्य र अटल सौभाग्यको कामना गर्दै दिनभरि निराहार रहेर व्रत सम्पादन गर्नुपर्दछ । यस दिन दियो, कलश र गणेशको स्थापना गरी ऋद्धिबुद्धि समेत भगवान् गणेश, चन्द्रमा, शिव, पार्वती र कार्तिकेयको पूजा गर्नुपर्दछ । पूजाका लागि आवश्यक नैवेद्य तैयार गर्दा शुद्ध गाईको घिउमा गहुँको पीठोलाई भुटेर त्यसमा चिनी वा गुड मिसाएर विवाह व्रतबन्धमा बनाइने कसार जस्तै लड्डु बनाउनु पर्दछ । त्यस्तै कालो माटोमा चिनीको चासनी (पाक) मिसाएर एउटा वा इच्छाइएको संख्यामा (आआफ्नो सामर्थ्यअनुसार १०/१३ आदि) करुवा बनाउनु पर्दछ । कालो माटोबाट निर्माण गर्न नसकेमा तामाको करुवा किनेर पनि काम चलाउन सकिन्छ । पूजा सम्पन्न गर्नका निमित्त सेतो बालुवा वा सेतो माटोको वेदी बनाएर त्यसमाथि प्रत्येक देवीदेवताका लागि बेग्लाबेग्लै कलश र [[थाली]] राखी माथि उल्लिखित देवी देवताको मूर्ति वा प्रतिमा स्थापना गर्नु पर्दछ, तर मूर्ति वा प्रतिमाको अभावमा सुपारीमा धागो बाँधेर पनि राख्न सकिन्छ । पूजा गर्दा सम्भव भएसम्म योग्य पुरोहितको सहायताले वैदिक वा पौराणिक मन्त्रहरूको प्रयोग गरी षोडशोपचार पद्धतिले गर्न/गराउन सकिन्छ, तर पण्डितजीको अभावमा क्रमशः भगवान् गणेशलाई ॐ ऋद्धिबुद्धिसहिताय श्री मन्महागणाधिपतये नमः भनेर पूजासामग्री अर्पण गर्नु पर्दछ, यसै गरी चन्द्रमालाई ॐ चन्द्रमसे नमः, शिवजीलाई ॐ नमः शिवाय, पार्वतीलाई ॐ पार्वत्यै नमः र कार्तिकेयलाई ॐ षण्मुखाय नमः भन्दै पूजा गर्नु पर्दछ । पूजाको समापनमा कम्तीमा एउटा अम्खोरा (लोटा), एउटा करुवा र वस्त्र दान गरी आरती, पुष्पाञ्जली र दक्षिणा गर्नुपर्दछ । दिनभरि निराहार रहँदै करवाचौथको कथा सुन्ने वा वाचन गर्ने, भजनकीर्तन गर्ने गरी बस्नुपर्दछ र सायंकाल चन्द्रमा उदाएपछि चन्द्रमाको पूजा र दर्शन गरेर अर्घ्य दिनुपर्दछ । यसपछि ब्राह्मण, सौभाग्यवती (सधवा) स्त्रीहरू, सासू ससुरालाई भोजनादि गराउनु पर्दछ र भोजनपछि ब्राह्मणहरूलाई यथाशक्ति दक्षिणा दिनुपर्दछ । करवा चौथको अन्त्यमा सासूलाई पूजाको वेदीमा राखिएका मध्ये कुनै एउटा लोटा, वस्त्र र करुवा समर्पण गर्नु पर्दछ, यदि सासू जीवित हुनुहुन्न भने सासूकै उमेरकी कुनै स्त्रीलाई दिए हुन्छ । यसपछि मात्र आफूले भोजनादि ग्रहण गर्नुपर्दछ। ==फोटो गैलरी== <gallery mode="packed" heights="160"> File:करवा चौथ की पूजन थाली 11.jpg File:Karva Chouth Pooja practice 2.jpg File:Karva Chouth Pooja practice 3.jpg File:Karva Chouth Poojan Samagri Collage.jpg File:Karwa Chouth Poojan Samagri - Chhalani.jpg File:Karwa Chouth Poojan Samagri - Karawa.jpg </gallery> ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{नेपाली चाड पर्वहरू}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:पर्व]] eysp1zli2rcrcnzz8pq4ihymrewbnht 0 91349 1393510 1364496 2026-10-31T10:57:42Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393510 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = महारथी श्री |name = सत्चित शम्शेर जबरा |image=General Satchit Shamsher Jung Bahadur Rana.jpg |office = [[नेपालका प्रधान सेनापतिहरू]] |term_start = २०४४ जेठ १ <ref>{{Cite web|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=14386|title=श्री ५ महाराजाधिराजबाट श्री सत्वित शम्शेर ज [[ब]] रा लाई प्रधान सेनापति पदमा नियुकत गरिबक्सेको|last=|first=|date=२०४४ जेठ १|website=नेपाल राजपत्र|publisher=|accessdate=२०४४ जेठ १|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924195812/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=14386|archive-date=2020-09-24 }}</ref>सन् १९८७ |term_end = सन् १९९१ |predecessor = [[अर्जुन नरसिंह राणा]] |successor = [[गडुल शमशेर जङ्गबहादुर राणा|गडुल शम्शेर जबरा]] |battles = }} '''सत्चित शम्शेर जबरा''' [[नेपाली सेना]]का प्रधान सेनापति थिए। उनको कार्यकाल २०४४ जेठ १-२०४८ जेठ १ ( सन् १९८७ देखि सन् १९९१ )सम्म रह्यो। <ref>http://www.revolvy.com/main/index.php?s=Nepalese%20Army</ref> सन् १९९० मा [[चीन]]ले नेपाललाई हवाई प्रतिरक्षा (एअर डिफेन्स) हतियारहरू सरल मूल्यमा बेचेको थियो । त्यो समयमा नेपालको सार्वभौमसत्तालाई मिचेर भारतीय लडाकु हवाईजहाजहरू नेपालमाथि जबर्जस्ती उड्थे । कुनै पनि माध्यमबाट भएको नेपालको अनुरोधलाई भारतले बेवास्ता गरिरहेकाले [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]]को चासोमा र प्रधान सेनापति सत्चित शम्सेर राणाको योजना मुताबिक नेपाल सरकारले उक्त ‘एन्टि एअर क्राफ्ट वेपन’ किनेको हो। सन् [[भारत-नेपाल शान्ति तथा मैत्री सन्धि,१९५०|१९५० को सन्धि]]को धारा उल्लंघन भयो भनेर भारतले सो हतियार किनेको विरोधमा नेपाललाई त्यसपछिका दिनहरूमा भारतीय फाइटर विमानले नेपाली सार्वभौमसत्ता मिचेको थाहा छैन । त्यसपछिका दिनहरूमा समेत नेपाल सरकारले चीनबाट नगन्य रूपबाट सानातिना हतियार खरिद गरेको देखिन्छ । [[भारत]] र पश्चिमासँग किनिएका हतियारका दाँजोमा चीनसँग एकदम थोरै हो ।<ref>https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/48625/</ref> ==सैन्य जीवन== ===खम्पा निशस्त्रीकरण=== {{मुख्य|खम्पा निःशस्त्रीकरण अभियान}} ===शाही नेपाली सैनिक प्रतिष्ठान=== खम्पा अभियान भएपछि, राणालाई मे १९७५ मा [[कर्नल]]को पदमा पदोन्नति गरियो। त्यसपछि उनलाई खरिपाटीस्थित [[नेपाली सैनिक प्रतिष्ठान|शाही नेपाली सैनिक प्रतिष्ठान]]को कमान्डेन्टको रूपमा नियुक्त गरियो। कमान्डेन्टको रूपमा आफ्नो कार्यकालमा, उनले पर्वतीय युद्धमा ध्यान केन्द्रित गर्न एकेडेमीको पाठ्यक्रमलाई पुन: क्यालिब्रेट गर्ने प्रयास गरे। उनले पर्वतीय युद्धसँग सम्बन्धित लजिस्टिक समस्याहरू समाधान गर्न अनुसन्धान गर्न पनि पहल गरे। ===प्रधानसेनापति === * तेस्रो सार्क शिकर सम्मेलन * २०४५ को भुकम्प * जनआन्दोलन २०४६ * अन्तरिम सरकार * नेपाल अधिराज्यको संविधान, २०४७ == अवकाश जीवन == अवकाश पछि उनी बर्माको राजदुत र राजसभा स्थायी सदस्य पनि भए । ==उत्तरार्ध जीवन== उनको मृत्यु २०६४ मा वीरेन्द्र सैनिक अस्पतालमा भयो । ==व्यक्तिगत जीवन== उनी [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]का पनाति, प्रताप शमशेरका नाति तथा माधव शमशेरका छोरा हुन् । ==स्रोत== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली सेनाका प्रधान सेनापतिहरू]] [[श्रेणी:वीरशमशेर खलक]] 7qqosfptept2ax7rk3szefbe1l5k6fz 0 91936 1393361 1383688 2026-10-30T23:05:31Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393361 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map =उदयपुर जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-udayapur/udayapurgadhi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = मानबहादुर केप्छाकी मगर <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = जितबहादुर खड्का <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 269.51<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=14&municipality=8|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 28926 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26|56|00|N|86|31|00|E|region:NP-BR|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०३५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[पञ्चावती]] गाविसको कार्यालय | website = [http://udayapurgadhimun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[उदयपुर जिल्ला]]का ४ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[भलाय डाँडा]], [[तावाश्री]], [[डुम्रे]], [[बर्रे]] र [[पञ्चावती]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २८,९२६ रहेको छ भने यहाँ ६,८०० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ उदयपुरगढी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[तावाश्री]] (१–६) || ३,९३४ || ३३.४५ || ११७.६१ |- | २ || [[तावाश्री]] (७–९) र [[बर्रे]] (२–४) || २,३८० || १६.६३ || १४३.११ |- | ३ || [[बर्रे]] (१, ५–९) || २,७५० || ३०.८७ || ८९.०८ |- | ४ || [[डुम्रे]] || १,९८४ || २२.४४ || ८८.४१ |- | ५ || [[पञ्चावती]] (१–३, ५–९) || ३,७७५ || ३६.३६ || १०३.८२ |- | ६ || [[पञ्चावती]] (४) || ५,१७८ || ४६.२९ || १११.८६ |- | ७ || [[भलाय डाँडा]] (३, ९) || ५,४८६ || ४६.०९ || ११९.०३ |- | ८ || [[भलाय डाँडा]] (१, २, ४–८) || ३,४३९ || ३७.४६ || ९१.८० |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२८,९२६''' || '''२६९.५०''' || १०७.३३ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{उदयपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240721000840/https://dccudayapur.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, उदयपुर] [[श्रेणी:उदयपुर जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 3z7d8i1k8vww59kmuip9k1l8zk5ck3t 0 92963 1393497 1389941 2026-10-31T08:40:37Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393497 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कैलाली जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kailali/lamkichuha?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = सुशीला शाही <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = जुना चौधरी <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ वैशाख २५ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 225<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=76&municipality=7|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 90971 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.559795|81.107626|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[बलिया]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.lamkichuhamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कैलाली जिल्ला]]का ७ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा ‍[[बलिया, कैलाली|बलिया]] र [[चुहा]] [[गाविस]]हरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा [[प्रतापपुर, कैलाली|प्रतापपुर]] गाविस यसमा गाभिएको थियो। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ९०,९७१ रहेको छ भने यहाँ २०,४१२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८" /> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ लम्कीचुहा नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[बलिया, कैलाली|बलिया]] (८) || १९,३३४ || २६.४१ || ७३२.०७ |- | २ || [[बलिया, कैलाली|बलिया]] (५) || ८,८४७ || ११.१ || ७९७.०३ |- | ३ || [[बलिया, कैलाली|बलिया]] (९) || ६,६१६ || ७२.०८ || ९१.७९ |- | ४ || [[बलिया, कैलाली|बलिया]] (१–४) || १२,१६५ || १२.१३ || १००२.८९ |- | ५ || [[बलिया, कैलाली|बलिया]] (६–७) || ५,८०७ || ५.८३ || ९९६.०५ |- | ६ || [[चुहा]] (६–९) || १०,९४५ || ३७.८८ || २८८.९४ |- | ७ || [[प्रतापपुर, कैलाली|प्रतापपुर]] (१,३,५,७) || ६९९५ || ८.५६ || ८१७.१८ |- | ८ || [[चुहा]] (४-५) || ६,७५७ || ३१.०६ || २१७.५५ |- | ९ || [[प्रतापपुर, कैलाली|प्रतापपुर]] (२,४,६,८-९) || ७,७०० || ११.८२ || ६५१.४४ |- | १० || [[चुहा]] (१-३) || ५,८०५ || ८.१२ || ७१४.९० |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''९०,९७१''' || '''२२४.९९''' || '''४०४.३३''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}भागिरथी बोका ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240913125418/https://dcckailali.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कैलाली] {{कैलाली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] 74oo794xvsofa4hfp9nts0f9b7ou9f0 0 93133 1393359 1383583 2026-10-30T22:39:44Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393359 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = मकवानपुर जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-makwanpur/indrasarowar?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = देवकृष्ण पुडासैनी शर्मा <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = उमाकुमारी लामा <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 97.34<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=34&municipality=1|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 13534 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27|34|38|N|85|10|25|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०५७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[कुलेखानी]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.indrasarowarmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[मकवानपुर जिल्ला]]का ८ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[मार्खु]], [[कुलेखानी]], [[सिस्नेरी महादेवस्थान|सिस्नेरी]] र [[फाखेल]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १३,५३४ रहेको छ भने यहाँ ३,४०३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ इन्द्रसरोवर गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[मार्खु]] || २,६३४ || १५.८७ || १६५.९७ |- | २ || [[कुलेखानी]] || ३,४३५ || २१.३६ || १६०.८१ |- | ३ || [[सिस्नेरी महादेवस्थान]] || ३,००९ || २५.२८ || ११९.०३ |- | ४ || [[फाखेल]] (१–४) || २,१७७ || १४.७० || १४८.१० |- | ५ || [[फाखेल]] (५–९) || २,२७९ || २०.१२ || ११३.२७ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१३,५३४''' || '''९७.३३''' || १३९.०५ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{मकवानपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240921155209/https://dccmakwanpur.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, मकवानपुर] [[श्रेणी:मकवानपुर जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] ri12femx5otlijn3azl81e08pspztja 0 93952 1393352 1383401 2026-10-30T22:02:00Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393352 wikitext text/x-wiki {{बारेमा|[[दैलेख जिल्ला]]को एक नगरपालिका|[[रुकुम जिल्ला|पश्चिम रुकुम जिल्ला]]को नगरपालिकाको लागि|आठविसकोट नगरपालिका}} {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = दैलेख जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dailekh/aathabis?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = तर्कबहादुर बडुबाल <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = कल्पनाकुमारी थापा <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 168<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=64&municipality=5|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 31092 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.036822|N|81.477924|E|type:city_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[राकम कर्णाली]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.aathabismun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[दैलेख जिल्ला]]का ४ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा ‍[[सात्तला]], [[सिंगौडी]], [[राकम कर्णाली]], [[पिपलकोट, दैलेख|पिपलकोट]], [[सिंहासैन]] र [[तिलेपाटा]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==परिचय== [[नेपाल सरकार|नेपाल]] सरकारको विक्रम संवत २०७३ [[फागुन]] २६ गतेको निर्णय अनुसार साविकका ६ वटा [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविसहरू]] सात्तला, सिंगौडी, [[राकम]] कर्णाली, तिलेपाटा, सिंहासैन र पिपलकोटलाई एकापसमा गाभेर ९ वटा वडामा विभाजन गरी यो आठबीस नगरपालिकाको संरचना तयार पारिएको हो । जम्मा १६८ वर्ग किलोमिटरको क्षेत्रफलमा फैलिएको यो नगरपालिका दैलेख जिल्लाका ११ वटा स्थानीय तहहरू मध्ये क्षेत्रफल र जनसङ्ख्याको हिसाबले दोश्रो ठुलो स्थानिय तह हो । <ref name= "आठबीस">{{cite web|URL= http://www.aathabismun.gov.np/content/%E0%A4%86%E0%A4%A0%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%B8-%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A5%87-%E0%A4%B8%E2%80%8C%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4-%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF-0|title= आठबीस नगरपालिकाको स‌क्षिप्त परिचय|language= नेपाली|publisher= www.aathabismun.gov.np|access-date= 2019-03-23|archive-url= https://web.archive.org/web/20190323223828/http://aathabismun.gov.np/content/%E0%A4%86%E0%A4%A0%E0%A4%AC%E0%A5%80%E0%A4%B8-%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A5%87-%E0%A4%B8%E2%80%8C%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4-%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF-0|archive-date= 2019-03-23}}</ref> ==भौगोलिक अवस्था== दुन, टार, चुरे र [[महाभारत पर्वत शृङ्खला|महाभारत पर्वत श्रृङ्खला]]मा पर्ने रमणिय वातावरण रहेको यो सुन्दर नगरपालिकामा थोरै साधन र आर्थिक श्रोतको लगानीबाट नगरपालिकाको सामाजिक, आर्थिक र भौतिक पूर्वाधारका क्षेत्रमा विकास हुन सक्ने सम्भावना रहेको छ । भौगोलिक हिसाबले विकट र विकासोन्मख अवस्थामा यो नगरपालिका रहेको छ । कुल जमिनको ७७.३२ % अर्थात १२,९८९.५४ हेक्टर भूभाग वन जंगलले ढाकेको यस नगरपालिका भित्र प्रसस्त मात्रामा खोला नाला तथा [[कर्णाली नदी|कर्णाली]] नदी रहेका छन् । दैलेख जिल्लाको सदरमुकाम [[नारायण नगरपालिका|नारायण]] नगरपालिका देखि २२ कोश पश्चिममा अवस्थित यस नगरपालिकाको सिमाना पूर्वमा [[चामुण्डा बिन्द्रासैनी नगरपालिका|चामुण्डा विन्द्रासैनी]] नगरपालिका, दक्षिणमा [[ठाँटीकाँध गाउँपालिका|ठाटिकाँध]] गाउँपालिका, पश्चिममा [[अछाम जिल्ला|अछाम]] जिल्ला, उत्तरमा [[कालिकोट जिल्ला|कालीकोट]] जिल्लासँग जोडिएको छ ।<ref name = "आठबीस"/> ==जनसङ्खया== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३१,०९२ रहेको छ भने यहाँ ६,१३४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ आठबीस नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[सात्तला]] (१–८) || ४,४६६ || ३२.३८ || १३७.९२ |- | २ || [[सात्तला]] (९) र [[सिंगौडी]] (१–५) || २,९७९ || १८.६९ || १५९.३९ |- | ३ || [[सिंगौडी]] (६-९) || ३,२८९ || २३.६१ || १३९.३१ |- | ४ || [[राकम कर्णाली]] || ३,६३१ || १२.०६ || ३०१.०८ |- | ५ || [[पिपलकोट, दैलेख|पिपलकोट]] || ३,५८६ || ३३.८९ || १०५.८१ |- | ६ || [[सिंहासैन]] (५–९) || ४,१९९ || २१.०८ || १९९.१९ |- | ७ || [[तिलेपाटा]] (१-३, ६) र [[सिंहासैन]] (३) || ३,२४४ || ६.७१ || ४८३.४६ |- | ८ || [[तिलेपाटा]] (४-५, ७-९) || ३,२३६ || ११.३८ || २८४.३६ |- | ९ || [[सिंहासैन]] (१, २, ४) || २४६२ || ८.२ || ३००.२४ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''३१,०९२''' || '''१६८''' || '''१८५.०७''' |} ==प्राकृतिक तथा ऐतिहासिक सम्पदाहरू== यस नगरपालिकामा जाक्सीकोट, मालिका माई, ओबीको अधिकारी मन्दिर, बुसाकोटको अधिकारी मन्दिर, भैरव मन्दिर, [[थामा चौघेरा माईस्थान|थामा चौघेरा माई मन्दिर]], रोलका सात ओखल, पिपलकोटको बीरखम्बा, टुडा पगारको अक्षर तथा भीरमा गाडिएका किला, तथा विभिन्न गाउँमा रहेका ऐतिहासिक मुग्राहाँ (ढुङ्गे धारा) हरू जस्ता धार्मिक, सांकृतिक तथा ऐतिहासिक महत्त्व बोकेका सम्पदाहरू रहेका छन् । प्राकृतिक स्रोतका रूपमा कर्णाली नदी, विभिन्न खोलानाला स्लेट खानी, प्रसस्त मात्रामा वनजंगल तथा जडीबुटीहरू रहेका छन् ।<ref name= "आठबीस"/> ==रहन सहन== यस क्षेत्रका समुदायले नेपाली भाषालाई मातृभाषाको रूपमा प्रयोग गर्छन् भने । [[नेपाली भाषा|नेपाली]] भाषाको भाषिकाको रूपमा रहेको [[नेपाली भाषा|खष]] भाषालाई आफ्नो मुख्य भाषाको रूपमा प्रयोग गर्दछन् । यसका साथै [[मगर खाम भाषा|मगर खाम]] भषाको पनि प्रयोग भएको पाइन्छ । यस क्षेत्रमा खेतीयोग्य जमिन प्रसस्त मात्रामा भएकोले यहाँका मान्छेले [[कृषि]] पेसा धेरै अपनाएको देखिन्छ । यसका साथै व्यपार व्यवसाय र नौकरी पेसामा लाग्नेहरूको सङ्ख्या कृषकहरू भन्दा कम छ । यस क्षेत्रका मानिसहरू जिविकोपार्जनहरूका लागि [[भारत]] तथा अन्य मुलुकमा काम गर्न जाने गरेको पनि पाइन्छ । प्रयोग क्षेत्रका समुदायले नेपाली भाषालाई मातृभाषाको रूपमा प्रयोग गरेको पाईन्छ । <ref name = "आठबीस"/> ==अर्थतन्त्र== मुख्य गरी वनजंगल, वन पैदावार र कृषि तथा पशुपालन व्यवसायलाई आम्दानीको स्रोत मानिने यस नगरपालिकाको रामघाट, टुनिवगर, राकम कर्णाली, खिडकिजिउला र दह बजारलाई मुख्य व्यापारिक केन्द्र मानिन्छ । यि व्यापारिक केन्द्रहरूमा यहाँको स्थानिय उत्पादन जस्तै:- [[घिउ]], [[भटमास]], स्थानिय सागपात, [[आलु]] आदि तरकारी र जडिबुटीहरूको खरिद बिक्री गरिनुका साथै स्थानिय वासिन्दाहरूका लागि दैनिक उपभोग्य सामानहरू जस्तै:- [[नुन|नून]], [[चामल]], चिनी, कपडा आदि वस्तुहरू उपलब्ध गराइएको पाइन्छ । साविकका ६ वटा गाविसका ५४ वटा वडाहरूलाई पुनसंरचना गरी यस नगरपालिकामा ९ वटा वडाहरू कायम गरिएका छन् । यातायातको सुविधा पनि भएको र भौगोलिक रूपमा मिलेको वस्ति तथा [[पुष्पलाल राजमार्ग|मध्यपहाडी लोकमार्ग]]को मेगासिटी र [[कर्णाली राजमार्ग]]मा पर्ने भएकाले नगरपालिकाको मुख्य केन्द्र वडा नंवर ४ मा पर्ने साविकको राकम कर्णाली गाविसको कार्यालयलाई कायम गरिएको छ । राज्यको विकेन्द्रीकृत शासन प्रणाली तथा स्थानीय जनचाहना र आवस्यकताको सम्बोधन गर्ने हेतुले यस नगरपालिकाले सरकारी निकायका विभिन्न विषयगौ कार्यालयहरू र गैरसरकारी सङ्घ संस्थाहरूसँग समन्वय गरी कार्यक्रभहरू सञ्चालन गर्ने निती लिएको छ । राकम कर्णालीमा कायम गरीएको छ । <ref name = "आठबीस"/> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240929122946/https://www.dccdailekh.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, दैलेख] {{दैलेख जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:दैलेख जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७३ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] atiutepc0tafihlss7lgvjqnefe8sg7 0 95159 1393503 1285913 2026-10-31T09:18:03Z Шухрат Саъдиев 35721 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:The courtyard of the Grand Masjid Imam Tirmizi.jpg]] → [[File:Grand masjid Khadji Ykuba, Dushanbe 4.jpg]] исправление 1393503 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = दुसान्बे |native_name = Душанбе |image_skyline = {{Photomontage | photo1a = | photo2a = -Rudaki in Park Dushanbe city (1).jpg | photo2b = National Library of Tajikistan.JPG | photo3a = National Museum of Tajikistan Национальный музей Таджикистана(0) Осорхонаи милли.jpg | photo3c = Grand masjid Khadji Ykuba, Dushanbe 4.jpg | size = 280 | spacing = 2 | color = transparent | border = 0 }} |imagesize = |image_caption = |image_flag = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |nickname = |motto = <!-- images and maps -----------> |image_map = |mapsize = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_seal = Coat of Arms of Dushanbe.png |map_caption = |pushpin_map = |pushpin_mapsize = |coordinates = |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{Flag|Tajikistan}} |leader_title = मेयर |leader_name = [[Rustam Emomali]] |area_magnitude = 1 E9 |area_total_km2 = 124.6 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |elevation_m = 706 |population_total = 778,500 |population_as_of = 2014 |population_footnotes = <ref>''Population of the Republic of Tajikistan as of 1 January, State Statistical Committee, Dushanbe, 2012 {{ru icon}}</ref> |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi= auto |population_metro = 1 051 200 |website = {{URL|www.dushanbe.tj}} |footnotes = |nativename = {{lang|tg|Душанбе}} |previous_names = Дюшамбе (''दुसाम्वे'', १९२४–२९),<br/>Сталинабад (''स्टालिनवाद'', १९२९–६०) |timezone = [[Tajikistan Time]] |utc_offset = +5 |timezone_DST = [[Tajikistan Time]] |utc_offset_DST = +5 |time_shift = none }} '''दुसान्बे''' ({{lang-en|Dushanbe}} {{lang-tg|Душанбе}}, ''Duşanbe'') [[ताजिकिस्तान]]को राजधानी तथा ठुलो सहर हो। ताजिक भाषामा दुसान्वेको अर्थ सोमबार हुन्छ।<ref name="Dushanbe in Persian language">[http://loghatnameh.com/dehkhodaworddetail-891c9755f3354b758a96db73b85891b5-fa.html Dushanbe in Persian language] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160131094924/http://loghatnameh.com/dehkhodaworddetail-891c9755f3354b758a96db73b85891b5-fa.html |date=31 January 2016 }}</ref><ref name="D. Saimaddinov, S. D 2006">D. Saimaddinov, S. D. Kholmatova, and S. Karimov, ''Tajik-Russian Dictionary'', Academy of Sciences of the Republic of Tajikistan, Rudaki Institute of Language and Literature, Scientific Center for Persian-Tajik Culture, Dushanbe, 2006.</ref> यो शहरको नाम दुसान्बे रहन गएको कारण यस शहरको विकास यहाँ सोमबार लाग्ने बजारको कारण रहेको छ। सन् १९२९ सम्म यो शहरको नाम दुशाम्बे ({{lang-ru|Дюшамбе}}, ''Dyushambe'') थियो र सन् १९२९ देखि १९६१ सम्म स्टालिनवाद ({{lang-tg|Сталинобод, ''Stalinobod''}}) रहेको थियो। सन् २०१४ सम्म दुसान्वेको जनसङ्ख्या ७७८,५०० थियो। ==इतिहास== दुई खोला भारजोभ तथा कोभारनिहोनको बिचमा अबस्थित यो सहर ताजकिस्तानको राजधानी हो। यस शहरमा ५औँ शताब्दीको विभिन्न पुरातत्व महत्त्व भएको भगवनाशेष भेटिएता पनि २०औँ शताब्दीसम्म यो सहर एउटा गाउँ मात्र रहेको भनाई छ। दुसान्बे गाउँ पहिलो पटक उल्लेख सन् १६७६ मा एउटा लेखमा भएको थियो। यो एउटा सडकसँग रहेको ठुलो बजार जहाँ हरेक सोमबार बजार लाग्ने गर्दथ्यो। त्यसैले यस दुसान्बे नाम दुसान्बे बजारबाट आएको हो, जसको पर्सियन भाषामा अर्थ सोमबारको बजार भन्ने हुन्छ। यस गाउमा ५०० परिवार तथा ८००० जनसङ्ख्या रहेको मान्यता छ। ==हावापानी== दुसान्बेमा गर्मीयाममा गर्मि र सुख्खा तथा जाडोयाममा सामान्य जाडो हुने गर्दछ। यसको औषत वार्षिक वर्षायाम ५०० मिलिमिटर रहेको छ। ==हवाई यातायात== ताजिक एयरको केन्द्रीय कार्यालय दुसान्बे विमानस्थलमा रहेको छ। यस्तै गरी सोमोन एयरको पनि केन्द्रीय कार्यालय दुसान्वेमा रहेको छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{क्षेत्रका आधारमा एसियाका राजधानीहरू}} [[श्रेणी:राजधानी सहरहरू]] [[श्रेणी:एसियाका सहरहरू]] bg7fuaw353cahxdj5qmgyjpxoxn2nj8 0 95383 1393351 1393193 2026-10-30T21:43:24Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393351 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = अम्मान | native_name = {{nobold|عمّان}} | native_name_lang = ar | settlement_type = [[राजधानी]] | image_skyline = AMMAN 2.jpg | image_alt = | image_caption = अम्मान शहरको दृश्य | image_seal = Ammanlogo.png | nickname = {{unbulleted list|'सेतो परेवा'|'सीढीको शहर'}}<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=wGCGLEO-Vs8C&pg=PA36&dq=amman%27s+nickname&hl=ar&sa=X&ved=0CBoQ6AEwAGoVChMI-MutgZGiyAIVyWsUCh22AQRZ#v=onepage&q=amman's%20nickname&f=false|title=The Cities Book: A Journey Through the Best Cities in the World|accessdate=2015-10-01|author= Trent Holden, Anna Metcalfe|publisher=Lonely Planet Publications|year=2009}}</ref><ref name="Amman's Street Food">{{cite news|title=अम्मानको स्ट्रीट खाद्य|url=http://beamman.com/food-/175-amman-street-food|accessdate=2015-09-26|publisher=BeAmman.com|work=BeAmman.com|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150926043908/http://beamman.com/food-/175-amman-street-food|archivedate=2015-09-26|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150926043908/http://beamman.com/food-/175-amman-street-food |date=2015-09-26 }}</ref> | image_map = | map_caption = | latd = 31 | latm = 56 | lats = 59 | latNS = N | longd = 35 | longm = 55 | longs = 58 | longEW = E | coordinates_region = JO | coordinates_display = inline,title | pushpin_label_position = bottom | pushpin_relief = yes | pushpin_mapsize = 300px | pushpin_map = Jordan | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flag|जोर्डन}} | subdivision_type1 = [[जोर्डनको राज्यपाल|गवर्नोरेट]] | subdivision_name1 = [[अम्मान राज्यपाल]] | established_title = स्थापित | established_date = ७२५० बी.सी. | established_title2 = [[नगरपालिका]] | established_date2 = १९०९ | leader_title = [[नगरप्रमुख|मेयर]] | leader_name = [[यूसेफ शावरबे]] <small>(उप-मेयर)</small><ref>[http://jordanembassyus.org/news/shawarbeh-elected-deputy-mayor-amman यूसेफ शावरबे अम्मान को उप-मेयर मा निर्वाचित|जोर्डन दूतावास - यूएस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170319022617/http://jordanembassyus.org/news/shawarbeh-elected-deputy-mayor-amman |date=2017-03-19 }}</ref> | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 1680 | area_land_km2 = | elevation_min_m = 700 | population_total = 4,007,526 | population_as_of = २०१६ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_demonym = अम्मानी | population_note = | postal_code_type = हुलाक कोड | postal_code = ११११०-१७१९८ | area_code = +९६२(६) | area_code_type = | iso_code = | website = [http://www.ammancity.gov.jo/en/gam/index.asp ग्रेटर अम्मान नगरपालिका] | footnotes = | elevation_max_m = 1100 | timezone = [[जोर्डन]] | utc_offset = +२ | timezone_DST = [[जोर्डन]] | utc_offset_DST = +३ }} '''अम्मान''' ({{IPAc-en|lang|pron|ɑː|ˈ|m|ɑː|n}}; {{lang-ar|عمّان}} ''{{transl|ar|ʻammān}}'' {{IPA-ar|ʕamːaːn|pron}}) [[जोर्डन]]को [[राजधानी]], र देशको [[अर्थशास्त्र|आर्थिक]], राजनीतिक, [[संस्कृति|सांस्कृतिक केन्द्र]] तथा सबैभन्दा लोकप्रिय शहर हो ।<ref>{{cite web |url= http://www.arabianbusiness.com/revealed--20-cities-uae-residents-visit-most-590870.html |title= Revealed: the 20 cities UAE residents visit most |publisher= Arabian Business Publishing Ltd |date=2015-05-01 |accessdate= 2015-09-21}}</ref> उत्तर-मध्य जोर्डनमा स्थित अम्मान, [[अम्मान राज्यपाल]]को प्रशासनिक केन्द्र हो । शहरमा ४०,०७,५२६ जनसङ्ख्या र {{convert|648.7|sqmi|km2|order=flip|abbr=off}} भूमि क्षेत्र छ ।<ref name="ReferenceC">{{cite news|url=http://www.jordantimes.com/news/local/population-stands-around-95-million-including-29-million-guests|title=Population stands at around 9.5 million, including 2.9 million guests|accessdate=2016-01-22|work=The Jordan Times|publisher=The Jordan News|date=2016-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180208092804/http://www.jordantimes.com/news/local/population-stands-around-95-million-including-29-million-guests|archive-date=2018-02-08}}</ref> आज, अम्मान पश्चिमी शहरहरू मध्ये सबै भन्दा उदारवादी शहर मानिन्छ । यो क्षेत्र विशेष गरी अरबी र युरोपियन पर्यटकहरू को एक प्रमुख पर्यटकीय स्थल हो ।<ref>{{cite news|url=http://www.jordantimes.com/news/local/number-tourists-dropped-14-2013-%E2%80%94-official-report|title=Number of tourists dropped by 14% in 2013 — official report|publisher=The Jordan News|work=[[The Jordan Times]]|date=2014-02-08|accessdate=2015-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150926171903/http://www.jordantimes.com/news/local/number-tourists-dropped-14-2013-%E2%80%94-official-report|archive-date=2015-09-26}}</ref> यस क्षेत्र मा मानव बस्ती को पुराना प्रमाण एक निओलिथिक साइटको [[ऐन घजल]] हो । यसको [[उत्तराधिकारी]] '''रब्बाथ अम्मोन''' को नामले चिनिन्थ्यो, जुन [[अम्मोन]]हरू को राजधानी थियो, त्यस पछि '''फिलाडेल्फिया''' र अन्तिम उत्तराधिकारी अम्मान भयो ।<ref name="Reference12" /> अम्मान लाई सुरूमा सात पहाडहरूमा निर्माण गरिएको थियो तर अब २७ जिल्लाहरू का साथ १९ वटा भन्दा धेरै पहाडहरूमा फैलिएको छ ।<ref name="Reference12">{{cite book| url=https://books.google.com/books?id=3SapTk5iGDkC&pg=PA35&dq=east+and+west+amman&hl=ar&sa=X&ved=0CCIQ6AEwAWoVChMIpd7d0supyAIVQUMaCh2oUwPF#v=onepage&q=east%20and%20west%20amman&f=false| title=Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia| accessdate=2015-10-04| year=2007| author1=Michael Dumper| author2=Bruce E. Stanley| publisher=ABC-CLIO}}</ref> जुन उनको [[नगरप्रमुख|मेयर]] [[यूसेफ अल-शावरबे]]को नेतृत्वमा [[ग्रेटर अम्मान नगरपालिका]] द्वारा प्रशासित हुन्छ ।<ref>{{cite news |url=http://www.jordantimes.com/news/local/aqel-biltaji-appointed-amman-mayor |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930055247/http://www.jordantimes.com/news/local/aqel-biltaji-appointed-amman-mayor |dead-url=yes |archive-date=2015-09-30 |title=Aqel Biltaji appointed as Amman mayor |publisher=The Jordan News |work=The Jordan Times |date=2013-09-08 |accessdate=2015-09-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150930055247/http://www.jordantimes.com/news/local/aqel-biltaji-appointed-amman-mayor |date=2015-09-30 }}</ref> अम्मान को क्षेत्र या त पहाड (जाबाल) या उपत्यका (वाडी)बाट अफ्नो नाम प्राप्त गरेका हुन् ।<ref name="Reference12"/> पूर्वी अम्मान मुख्यतः ऐतिहासिक स्थलहरूबाट भरिएको छ । जसलाई अक्सर सांस्कृतिक गतिविधिको मेजबानी गरिन्छ । जबकि पश्चिम अम्मान अधिक आधुनिक छ र शहरको आर्थिक केन्द्रको रूपमा कार्य गर्दछ ।<ref>{{cite web| url=http://www.jordantimes.com/news/local/west-amman-furnished-apartments-cashing-tourist-influx| title=West Amman furnished apartments cashing in on tour| date=2014-08-12| publisher=The Jordan News| work=The Jordan Times| accessdate=2015-09-21| archive-url=https://web.archive.org/web/20160304072858/http://www.jordantimes.com/news/local/west-amman-furnished-apartments-cashing-tourist-influx| archive-date=2016-03-04}}</ref> २०१४ मा लगभग २० लाख आगन्तुक अम्मानमा आइपुगे । यसलाई संसारमा ९३ आैं सबै भन्दा धेरै भ्रमण गरिएको शहर घोषित गरियो । अम्मान त्यसै वर्ष ५ औँ सबै भन्दा ठूलो अरब शहर बन्यो ।<ref>{{cite web| url=http://go.euromonitor.com/rs/805-KOK-719/images/TCD-presentation_FINAL.pdf|title=Top 100 International Tourist Destination Cities by Country|accessdate=2015-10-05|work=Euromonitor|publisher=Euromonitor/| date=2015-01-24}}</ref> अम्मान मा अपेक्षाकृत तेजीले बढ्दो अर्थव्यवस्था छ ।<ref>{{cite web| url=https://www.forbes.com/sites/elizabethmacbride/2014/12/31/how-a-startup-from-amman-grew-to-1b-views-on-youtube/| title=How a Startup from the Arab World Grabs 1B Views on YouTube| accessdate=2015-09-29|date=2014-12-31| work=Forbes| publisher=Forbes}}</ref> यो वैश्विक शहर सूचकांक को बीटा-स्थान मा छ ।<ref>{{cite web| url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2012t.html| title=The World According to GaWC 2012| date=2014-01-13| work=GaWC| accessdate=2015-09-21| archive-url=https://web.archive.org/web/20140320212149/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2012t.html| archive-date=2014-03-20}}</ref> यसको अलावा, यो आर्थिक, श्रम, पर्यावरण, र सामाजिक-सांस्कृतिक कारक अनुसार मध्य पूर्व र उत्तर अफ्रिकाको सबैभन्दा राम्रो शहरहरू मध्ये एक हो ।<ref>{{cite news| title=Abu Dhab duke City' in MENA region| author=IANS/WAM| newspaper=sify news| date=2010-11-26| url=http://sify.com/news/abu-dhabi-voted-best-city-in-mena-region-news-international-kl0wuhjcbdc.html| accessdate=2015-09-22| archive-url=https://web.archive.org/web/20101130082450/http://sify.com/news/abu-dhabi-voted-best-city-in-mena-region-news-international-kl0wuhjcbdc.html| archive-date=2010-11-30}}</ref> यो शहर अरब संसारको सबैभन्दा लोकप्रिय स्थानहरूमा क्षेत्रीय कार्यालयहरू स्थापित गर्न को लागि [[दोहा]] र [[दुबई]] पछि गनिन्छ । अर्को १० वर्षमा यी तीनवटा शहरहरूले बहुराष्ट्रीय गतिविधिका क्षेत्रमा सबैभन्दा ठूलो हिस्सा कब्जा गर्ने आशा गरिएको छ ।<ref name="duniafrontier.com">{{cite web| url=http://duniafrontier.com/research/doha-amman |title=Dunia Frontier Consultants » Doha, Amman Favored by MNCs as New Regional Hubs |publisher=Duniafrontier.com |date=2012-01-25 |accessdate=2012-11-28}}</ref> == नामाकरण == अम्मानले आफ्नो नाम [[ईसा पूर्व]] १३ औँ शताब्दीबाट प्राप्त भयो । अम्मोनहरूले यसलाई "रब्बाथ अम्मोन"बाट लिएका हुन् । जहाँ "रब्बाथ" शब्दको अर्थ '''राजधानी''' वा '''राजाको दरबार''' हुन्छ । समयको साथ-साथै "रब्बाथ" शब्द प्रयोग गरिएको थिएन र शहर "अम्मोन" को रूपमा चिनिन थाल्यो । शहर विजय गरेका नयाँ सभ्यताहरूको प्रभावले बिस्तारै-बिस्तारै "रब्बाथ अम्मान" लाई '''अम्मान''' नाम मा परिवर्तन भयो ।<ref>{{cite web| url=http://www.ammancity.gov.jo/en/gam/about.asp| title=About GAM => History| work=Greater Amman Municipality| accessdate=2015-09-22| archive-url=https://web.archive.org/web/20151002102003/http://ammancity.gov.jo/en/gam/about.asp| archive-date=2015-10-02}}</ref> == भगिनी शहर == {| class="wikitable" | * {{flagicon|OMA}} [[मस्कट, ओमान|मस्कट]], ओमान (1986) * {{flagicon|AZE}} [[बाकु]],  [[अजरबैजान]] * {{flagicon|KSA}} [[जेदाह]], साउदी अरब(1988) * {{flagicon|EGY}} [[कायरो]], इजिप्ट (1988) * {{flagicon|MAR}} रबात [[मोरोक्को|मरोक्को]] (1988) * {{flagicon|YEM}} [[साना]] [[यमन]] (1989) * {{flagicon|PAK}} [[इस्लामाबाद|स्लामावाद]] , पाकिस्तान (1989) * {{flagicon|PRC}} [[बेइजिङ|बेइजिंग]] , चीन (1990)<ref name="Beijing">{{cite web|url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|title=Sister Cities|publisher=Beijing Municipal Government|accessdate=2009-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180820231110/http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|archive-date=2018-08-20}}</ref> * {{flagicon|TUR}} [[अङ्कारा]] , टर्की (1992) * {{flagicon|SDN}} [[खार्तुम]] , सुडान (1993) * {{flagicon|QAT}} [[दोहा]], कतार (1995) | * {{flagicon|TUR}} [[इस्तानबुल|स्तानाबुल]], टर्की (1997) * {{flagicon|BRA}} [[साओ पाउलो|साउ पाउलो]] , ब्राजिल, (1997)<ref name="São Paulo2">{{cite web|url=http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/relacoes_internacionais/cidadesirmas/index.php?p=1066|title=International Relations&nbsp;– São Paulo City Hall&nbsp;– Official Sister Cities|publisher=Prefeitura.sp.gov.br|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100521024206/http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/relacoes_internacionais/cidadesirmas/index.php?p=1066|archivedate=2010-05-21|accessdate=2010-07-04|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|ALG}} [[अल्जियर्स]] , अल्जेरिया (1998) * {{flagicon|ROU}} [[बुखारेस्ट|बुकारेस्ट]] , रोमानिया (1999) * {{flagicon|MTN}} Nouakchott, Mauritania (1999) * {{flagicon|TUN}} [[ट्युनिस]] , ट्युनेसिया (1999) * {{flagicon|BUL}} सोफिया, बुल्गेरिया (2000) * {{flagicon|LIB}} [[बेरुत]], लेबनान (2000) * {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरीया]], दक्षिण अफ्रिका (2002) * {{flagicon|HON}} Tegucigalpa, होंडूरस (2002) * {{flagicon|US}} सिकागो, अमेरिका (2004)<ref>{{cite book|title=2010 Annual Report|author=Chicago Commission on Human Relations|year=2010|page=22|url=http://www.cityofchicago.org/content/dam/city/depts/cchr/supp_info/2010AnnualReport.pdf}}</ref> | * {{flagicon|ITA}} कालाब्रिया, इटाली (2005) * {{flagicon|BIH}} साराएभो, [[बोस्निया र हर्जगोभिना]](2005)<ref name="Sarajevo">{{cite web|url=http://www.sarajevo.ba/en/stream.php?kat=160|title=Sarajevo Official Web Site: Sister cities|publisher=Sarajevo.ba|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090412141407/http://www.sarajevo.ba/en/stream.php?kat=160|archivedate=12 April 2009|accessdate=2009-05-06|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226040906/https://sarajevo.ba/en/stream.php?kat=160%20 |date=2018-12-26 }}</ref> * {{flagicon|RUS}} [[मस्को]], रसिया (2005) * {{flagicon|BIH}} मोस्टार, बोस्निया र हर्जगोभिना (2006)<ref name="Mostar twinnings">{{cite web|url=http://www.mostar.ba/gradovi-prijatelji.html|title=Mostar Gradovi prijatelji|work=Grad Mostar [Mostar Official City Website]|language=Macedonian|trans-title=Mostar Twin Towns|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131030103002/http://www.mostar.ba/gradovi-prijatelji.html|archivedate=2013-10-30|accessdate=2013-12-19}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131030103002/http://www.mostar.ba/gradovi-prijatelji.html |date=2013-10-30 }}</ref> * {{flagicon|BHR}} Central Governorate, Bahrain (2006) * {{flagicon|KGZ}} [[बिस्केक]] , किर्गिस्तान (2006) * {{flagicon|US}} सान फ्रान्सिस्को , अमेरिका (2010)<ref>{{cite press_release|url=http://www.sfmayor.org/ftp/archive/209.126.225.7/press-room/press-releases/press-release-newsom-signs-sister-city-agreements-with-amman-jordan/index.html|title=Mayor Newsom Signs New Sister City Agreements with City of Amman, Jordan|publisher=San Francisco Office of the Mayor|date=23 April 2010|accessdate=16 September 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121128033941/http://www.sfmayor.org/ftp/archive/209.126.225.7/press-room/press-releases/press-release-newsom-signs-sister-city-agreements-with-amman-jordan/index.html|archivedate=28 November 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121128033941/http://www.sfmayor.org/ftp/archive/209.126.225.7/press-room/press-releases/press-release-newsom-signs-sister-city-agreements-with-amman-jordan/index.html |date=28 November 2012 }}</ref> * {{flagicon|JPN}} [[टोकियो|टोक्यो]] , जापान (2011) * {{Flagicon|BAN}} सिल्हेत, बङ्गलादेश * {{flagicon|SGP}} सिङ्गापुर , सिङ्गापुर (2014) * {{flagicon|ARM}} [[येरेभान|येरवान]], अर्मेनिया (2015)<ref>{{cite web|url=https://www.yerevan.am/en/partner/partner-cities/|title=Partner cities|publisher=Yerevan Municipal Government|accessdate=2018-04-18}}</ref> * {{flagicon|US}} सिनासिनाटि, अमेरिका (2015) |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * [https://www.youtube.com/watch?v=5CHlmU5vPbY अम्मानको स्ट्रीट खाद्य - वृत्तचित्र] * [https://www.facebook.com/Amman?fref=ts अम्मान डिजिटल समुदाय फेसबुक पेज] * [https://www.facebook.com/cityofamman?fref=ts ग्रेटर अम्मान नगरपालिका फेसबुक पेज] * [http://maannasel.net/map/ अम्मान सार्वजनिक यातायात नक्शा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180723152416/http://maannasel.net/map/ |date=2018-07-23 }} {{List of Asian capitals by region}} {{कमन्सश्रेणी|Amman}} [[श्रेणी:एसियाका सहरहरू]] [[श्रेणी:राजधानी सहरहरू]] [[श्रेणी:जोर्डन]] 67lx8b1ag6m0eji86nsj8ufrr84ef1n 0 98434 1393349 1383051 2026-10-30T21:11:54Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393349 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = अक्टोबर क्रान्ति | partof = [[रूसी गृहयुद्ध]], [[सन् १९१७-२३ को क्रान्ति]] | image = [[चित्र:Red Guard Vulkan factory.jpg|300px]] | caption = सन् १९१७ मा भुलकान कारखानाका सैनिकहरू | date = ७ नोभेम्बर, (२५ अक्टोबर) सन् १९१७ | place = [[सेन्ट पिटर्सवर्ग|पेत्रोग्राद]], [[रूसी प्रजातन्त्र]] | casus = | territory = | result = बोल्सेभिकको जित *रूसी प्रगतिशील सरकारको अन्त्य, रूसी प्रजातन्त्र र दोहोरो शक्ति * सोभियत रूसको निर्माण * दोस्रो सोभियत रूसी काङ्ग्रेसद्वारा आफूलाई देशकै सर्वोच्च परिचालक निकायको घोषणा * रूसी गृहयुद्धको सुुुरुवात | combatant1 = {{flagicon image|Socialist red flag.svg}} [[बोल्सेभिक पार्टी]]<br>{{flagicon image|Socialist red flag.svg}} बोर्ड रक्षक | combatant2 = {{flagicon image|Flag of Russia.svg}} रूसी अस्थायी सरकार | commander1 = {{flagicon image|Socialist red flag.svg}} [[भ्लादिमिर लेनिन]]<br>{{flagicon image|Socialist red flag.svg}} [[लेओन त्रेत्स्की]]<br>{{flagicon image|Socialist red flag.svg}} [[पाभेल दिबेस्क]]| commander2 = {{झण्डा चिन्ह|रूस}} [[अलेक्जेन्डर करेनस्की]]<br>{{झण्डा चिन्ह|रूस}} [[पेत्र क्रसनोभ]] | strength1 = १०,००० लाल नाविक, २०,०००-३०,००० लाल रक्षावाहिनी | strength2 = ५००-१,००० स्वयम्सेवक सैनिक, १,००० महिला सैनिक | casualties1 = कयौँ लाल रक्षावाहिनी घाइते<ref>History.com Staff. “Russian Revolution.” History.com, A&E Television Networks, 2009, www.history.com/topics/russian-revolution.</ref> | casualties2 = कयौँ कैद भए }} '''अक्टोबर समाजवादी क्रान्ति''' ([[रुसी भाषा|रूसी]]:Великая Октябрьская социалистическая революция), वेलिकया ओक्त्याब्र्स्कया सोत्सिअलिस्तीचेस्कया रेभोल्यूत्सिया) सन् १९१७ मा रूसमा भएको एक रूसी क्रान्ति थियो जसको कारण रूसी रोमानोभ वंशको तीन सय वर्षको राजतन्त्रको अन्त्य हुँदै विश्वको इतिहासमा मजदुर र किसानको पहिलो राज्य [[सोभियत सङ्घ]]को स्थापना भएको थियो। सन् १९९१ मा [[साम्यवाद|साम्यवादी]] सोभियत सङ्घ विखण्डित भएको थियो। हाल यस क्षेत्रमा १५ फरकफरक [[पूँजीवाद|पूँजीवादी]] राज्यहरू छन्। == क्रान्तिको घटना वर्णन == ===फेब्रुअरीको क्रान्ति=== सन् १९१७ को फेब्रुअरीमा [[रुस|रूस]]मा [[पूँजीवाद|पूँजीवादी]] क्रान्ति सुरु भएको थियो भने रूसी राजसत्ता अस्थायी सरकारलाई र पूँजीवादी अधिनायकत्वको त्यस संस्थाको हातमा गएको थियो जसले रूसी राज्यको शासनलाई नियन्त्रणमा लिएका थिए। ===युद्ध विरोधी प्रदर्शन=== === योजना === सन् १९१७ अक्टोबर १० का दिन (२३ अक्टोबर , न्यु स्टाइल) बोल्सेभिक केन्द्रिय समितिले "शसस्त्र विद्रोह अपरिहार्य रहेको" कुरा १०-२ मतले पारित गरेको थियो।<ref name="RevoltApproved">{{cite web|url=http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1917/oct/10a.htm|title=Central Committee Meeting—10 Oct 1917|publisher=}}</ref> समितिको बैठकमा लेनिनले रूसका जनताहरू "सशस्त्र आन्दोलनको लामो प्रतीक्षा गरिरहेको र यो बोल्सेभिकले सत्ता लिने समय भएको" कुरा बताएका थिए। त्यससमय लेनिनले सशस्त्र विद्रोह सफल हुने विश्वास व्यक्त गरेका थिए<ref>{{Cite book|title=Voices of the Revolution, 1917|url=https://archive.org/details/voicesofrevoluti0000stei|last=Steinberg|first=Mark|publisher=Yale University Press|year=2001|isbn=0300090161|location=Binghamton, New York|pages=[https://archive.org/details/voicesofrevoluti0000stei/page/170 170]}}</ref><!-- Beckett notes the CC had explicitly *not* approved armed revolution. -->बोल्सेभिकले सोभियत प्रमुख लेओन त्रेत्स्कीको नेतृत्वमा क्रान्तिकारी सैन्य समितिको निमार्ण गरेको थियो। यस समितिमा सशस्त्र कामदार तथा सैनिकहरू थिए। समितिले सहरका रणनीतिक स्थानहरू आफ्नो तयारीलाई गोप्य राख्दै कब्जा गर्ने योजना बनाएको थियो। अन्तरिम सरकारका प्रमुख करेन्स्की स्वयं कामेनेभ र जिनोविभको सुराकीले यी सबै विस्तृत जानकार थिए। <ref name="arte">{{cite news|url=http://www.arte.tv/guide/fr/037647-000/1917-la-revolution-russe|title=1917 – La Revolution Russe|date=16 September 2007|accessdate=25 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160201134229/http://www.arte.tv/guide/fr/037647-000/1917-la-revolution-russe|archivedate=1 February 2016|publisher=Arte TV|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201134229/http://www.arte.tv/guide/fr/037647-000/1917-la-revolution-russe |date=1 February 2016 }}</ref><ref name="suny">{{cite book|last1=Suny|first1=Ronald|title=The Soviet Experiment|url=https://archive.org/details/sovietexperiment0000suny_2edi|date=2011|publisher=Oxford University Press|pages=[https://archive.org/details/sovietexperiment0000suny_2edi/page/63 63]–67}}</ref> === सुरुवात === २४ अक्टोबर (६ नोबेम्बर, न्यु स्टाइल) का दिन बिहानै करेन्स्की सरकार प्रती बफादार एक सैनिक समूहले बोल्सेभिक पत्रिका रबोचिय पतको (''नेपाली अनुवाद: मजदुरको बाटो'') छापाखानामा पसेर प्रेस तथा छपाइ उपकरण र पत्रिकाहरू जफत गरि नष्ट गरेको थियो। त्यस लगत्तै सरकारले ''रबोचिय पत'' लगायत बामपन्थी पत्रिका ''सोलदत'' र उग्र दक्षिणपन्थी पत्रिकाहरू "झिभो स्लोभो" र "नोभैया रस" तुरुन्तै बन्द गर्ने घोषणा गरेको थियो। यी पत्रिकाका सम्पादक तथा समाचार सङ्कलकलाई अपराधिक मुद्दा तथा विद्रोहको आरोप लगाइएको थियो<ref name=rabinowitch /> त्यसको प्रतिक्रिया स्वरुप, बिहान ९{{nbsp}} बजे बोल्सेभिक सैन्य क्रान्तिकारी समितिले सरकारको कदमको निन्दा गर्दै वक्तव्य जारी गरेको थियो। बिहान १०{{nbsp}} बजे बोल्सेभिक पक्षीय सेनाले "रबोचिय पत" छापाखाना आफ्नो कब्जामा ल्याएको थियो। करेन्स्कीले करिब ३ {{nbsp}} बजे पेत्रोग्रादको सबै पुल कब्जामा लिन आदेश दिएका थिए। त्यसपछि पुलहरू नियन्त्रण लिनका लागि सैन्य क्रान्तिकारी समिति सम्बद्ध लाल सेना र सरकार प्रति बफादार सेना बीच शृङ्खलाबद्ध झडप भएको थियो। करिब ५ {{nbsp}}बजे सम्ममा सैन्य क्रान्तिकारी समितिले केन्द्रिय टेलिग्राफ कब्जा गरी सहरको सम्पूर्ण सञ्चार प्रणाली बोल्सेभिकको नियन्त्रणमा गएको थियो। <ref name="rabinowitch" /><ref name="bard">{{Cite web|url=https://projects.eh.bard.edu/1917/oct-maps.html|title=From Empire To Republic: October 24 – November 1, 1917|access-date=24 February 2018|author=Bard College: Experimental Humanities and Eurasian Studies|archive-url=https://web.archive.org/web/20230719165813/https://projects.eh.bard.edu/1917/oct-maps.html|archive-date=19 July 2023}}</ref> सन् १९१७ अक्टोबर २५ का दिन (७ नोबेम्बर, न्यु स्टाइल) बोल्सेभिकले पेत्रोग्रादमा (हाल [[सेन्ट पिटर्सवर्ग]]; तत्कालीन रूसको राजधानी) करेन्स्की सरकार विरुद्ध आन्दोलनका लागि नेतृत्व गरेको थियो। लाल सेना र लाल रक्षकले मुख्य सरकारी भवन, सुविधा, मुख्य सञ्चार क्षेत्र र मुख्य विन्दु कब्जा गरेको थियो। पेत्रोग्राद ग्यारिसन र सहरका सैन्य बलले पनि विद्रोहमा सहभागीता जनाएका थिए।<ref name="suny" /> यो सशस्त्र आन्दोलन नियोजित र सङ्गठित थियो। यसले राज्य सत्ता मजदुर तथा सैनिकमा हस्तान्तरण गरेको थियो। क्रान्तिको समयमा करेन्स्की र अन्तरिम सरकार आन्दोलन रोक्न असफल बनेका थिए। रेलमार्ग, रेल स्टेसन सोभियम मजदुर र सैनिकको नियन्त्रणमा गरेकाले सरकारी अधिकारीको चाल बन्द भएको थियो। सरकारले कुनै गाडी राख्न सकेको थिएन।<ref name="rabinowitch">{{cite book|last1=Rabinowitch|first1=Alexander|title=The Bolsheviks Come to Power: The Revolution of 1917 in Petrograd|date=2004|publisher=Pluto Press|pages=273–305}}</ref> करेन्स्कीले सहर छोडेपछि लेनिनले रूसका नागरिकहरूलाई सम्बोधन गर्दै सैन्य क्रान्तिकारी समितिले अन्तरिम सरकारलाई विस्थापित गरेको घोषणा गरेका थिए। यस घोषणालाई टेलिग्राफमार्फत रूसभर प्रसार गरिएको थियो।<ref name="rabinowitch" /> === शीत कालीन दरबारमा आक्रमण === [[चित्र:Stormningen_av_vinterpalatset.jpg|thumb|शीत महलमा आक्रमण]] शीत महलमा ३,००० कार्यकर्ता, अधिकारी र महिला सैनिक विरुद्धको अन्तिम आक्रमण रक्तहीन भएको थियो।<ref name="rabinowitch" /><ref name="beckett528">{{harvnb|Beckett||p=528}}</ref> हतियार नभेटिएकाले बोल्सेभिकले आक्रमणमा केही ढिलाइ गरेको थियो।<ref>Alexander Rabinowitch, The Bolsheviks Come to Power: the Revolution of 1917 in Petrograd (Haymarket Books: Chicago Illinois 2004)</ref> ६:१५ मा एउटा ठूलो समूहले हतियार सहित दरबार छाडेेेेको थियो। ८:०० बजे अन्य २०० जनाले दरबार छाडेका थिए। <ref name="rabinowitch" /> दरबार भित्र अन्तरिम सरकारको के कस्तो कदम चाल्ने बहस भैरहेको समयमा बोल्सेभिकले आत्मसमर्पण गर्न समय दिएको थियो। मजदुर र लाल सेनाले बाँकी रहेको अन्तिम एउटा टेलिग्रफ स्टेसन पनि कब्जा गर्दै सहर बाहिर रहेको सरकार समर्थित सेना बीचको सञ्चार पनि काटिदिएका थिए। रात छिप्पिदै गए पछि विद्रोही हरूले दरबार घेरेका थिए।<ref name="rabinowitch" /> राति ९:४५ {{nbsp}} क्रुजर अरोराले हार्बरबाट ब्ल्याङ्क सट प्रहार गरेको थियो चने १०:२५ मा केही क्रान्तिकारीहरू दरबार भित्र प्रवेश गरेेेको ३ घण्टा पछि सबै क्रान्तिकारीहरू दरबार भित्र प्रवेश गरेका थिए। २६ अक्टोबरको २:१० बजे बोल्सेभिकले दरबारलाई नियन्त्रण गरेको थियो। भित्र रहेका कार्यकर्ता र १४० महिला सैनिकले ४०,००० सँग लड्नु भन्दा आत्मसमर्पण गरेका थिए।<ref>Michael Lynch, ''Access to History: Reaction and Revolution: Russia 1894-1924'', Fourth Edition (Hodder Education: April 2015)</ref><ref>Raul Edward Chao, ''Damn the Revolution!'' (Dupont Circle Editions: Washington DC, London, Sydney, 2016) p.191</ref> अन्तरिम सरकारको संसदले [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] गरेेेेपछि उनीहरूलाई पिटर एन्ड पल किल्लामा कैद गरिएको थियो। उक्त सरकारको कैद नहुने व्यक्ति स्वयं करेन्स्कीनै थिए जसले पहिलेनै दरबार छोडिसकेका थिए। <ref name="rabinowitch" /><ref>{{Cite web|url=http://www.project1917.com/|title=1917 Free History|last=|first=|date=|website=Yandex Publishing|access-date=8 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171108180902/https://project1917.com/|archive-date=8 November 2017}}</ref> पेत्रोग्राद सोभियतको कब्जामा आएपछि अखिल रूसी काङ्ग्रेसको अधिवेशनमा अस्थायी सरकारको अन्तिम किल्ला शीत महल माथि कब्जा गरिएको खबर बाहिर ल्याइएको थियो। केन्द्र र अन्य स्थानमा राज्यशासन सोभियतको हातमा आएको थियो। अक्टोबर क्रान्ति तत्कालीन रूसका किसान सैनिक र श्रमिकहरूको बलमा भएको थियो। त्यहाँका मजदुर वर्ग सङ्घर्षको लामो प्रक्रियाबाट गुज्रिएका थिए र उनीहरूले बोल्सेभिक पार्टीको नेतृत्वमा आफ्ना क्रियाकलाप अगाडि बढाएका थिए। == परिणाम == === रूसी गृहयुद्ध === क्रान्तिलाई सर्वव्यापी मान्यता नभएकाले यसपछिका दिनहरूमा देशले [[गृहयुद्ध]]को (सन् १९१७-२२) समना गर्नु परेको थियो भने सन् १९२२ मा [[सोभियत सङ्घ]]को निर्माण भएको थियो। === सरकारी सुधार === सन् १९१७ डिसेम्बर २० का दिन लेनिनको आदेशमा गुप्तचर संस्था चेका स्थापना भएको थियो।<ref>Figes, 1996.</ref> यो बोल्सेभिकको राजनैतिक विपक्षी विरुद्ध दमनको सुरुवात थियो। लेनिनको असफल हत्या प्रयास पछि सन् १९१८ को सेप्टेम्बर पछि लाल-आतङ्क सुरु भएको थियो। फ्रान्सेली आतङ्की शासन सोभियत बोल्सेभिकका लागि उदाहरण थियो। लेेओन त्रेस्त्कीले लेनिनको तुलना [[माक्सिमिलियेँ रबस्पियर]]सँग गरेका थिए।<ref>Richard Pipes: [https://books.google.com/books?id=XtE54LuhFzEC&pg=PA789&hl=en&source=gbs_toc_r&cad=3#v=onepage&q&f The Russian Revolution]</ref> जमिन सम्बन्धी कानुनले निजी जमिनको पुनर्वितरणलाई अनुमोदन गरेको थियो। बोल्सेभिक आफुलाई मजदुर र किसानको प्रतिनिधि मान्थ्यो। सोभियत सङ्घको चिन्ह र निशान छापमा [[हँसिया हथौडा]] थियो। अन्य कानुन: * सम्पूर्ण निजी सम्पत्तिको राष्ट्रियकरण * सबै रूसी बैङ्कहरू राष्ट्रियकरण * निजी बैङ्क खाताहरू जफत * गिर्जाघरको सबै सम्पत्ति (बैङ्क खाता सहित) जफत * सबै वैदेशिक ऋणहरू अस्विकार वा परित्याग * उद्योग कारखानाको नियन्त्रण सोभियतलाई * ज्याला निश्चित, युद्धको समयमा बढी र सामन्य अवस्थामा कम, आठ घण्टा कार्य समय तोकियो == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{विश्वको इतिहास}} {{कमन्सश्रेणी|October Revolution}} [[श्रेणी:क्रान्तिहरू]] [[श्रेणी:अक्टोबर क्रान्ति]] [[श्रेणी:क्रान्तिहरू]] [[श्रेणी:कम्युनिस्ट क्रान्तिहरू]] [[श्रेणी:कम्युनिष्ट क्रान्तिहरू]] glqjl50qhubdq6p8rmxbcxd3g7kqytt 0 100650 1393419 1393338 2026-10-31T03:24:33Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1393419 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = राजशाही | nickname = रेशमनगरी, स्वच्छ वायुको सहर, हरित नगरी | settlement_type = [[बङ्गलादेशका सहरहरूको सूची|सहर]] | image_skyline = {{Photomontage |photo1a = Rajshahi city (3).jpg |photo2b =Varendra Research Museum 10.jpg |photo2a =Administration Building, University of Rajshahi.jpg |photo3a =Mango roundabout, Rajshahi.jpg |photo3b =Administration Building of Rajshshi College.jpg |photo4a = |size = 280 |spacing = |color = transparent |border = 1 | foot_montage = माथिबाट: राजशाही सहरको स्काईलाइन, [[वरेन्द्र अनुसन्धान सङ्ग्रहालय]], [[राजशाही विश्वविद्यालय]]को पहिलो प्रशासनिक भवन, आँपको वरिपरि,[[राजशाही कलेज]]को प्रशासनिक भवन }} | image_blank_emblem = রাজশাহী জেলার ব্র্যান্ডিং লোগো.png | blank_emblem_type = ब्रान्डिङ लोगो | pushpin_map = बङ्गलादेश राजशाही विभाग#Bangladesh | pushpin_label_position = centre | pushpin_map_caption = बङ्गलादेशमा राजशाहीको स्थान | pushpin_mapsize = 300 | coordinates = {{coord|24|22|N|88|36|E|region:BD|display=inline,title}} | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{झण्डा|बङ्गलादेश}} | subdivision_type1 = [[बङ्गलादेशका विभागहरू|विभाग]] | subdivision_name1 = [[राजशाही विभाग|राजशाही]] | subdivision_type2 = [[बङ्गलादेशका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[राजशाही जिल्ला|राजशाही]] | established_title = स्थापना | established_date = सन् १७७२ | established_title2 = नगरपालिका | established_date2 = सन् १८७६ | established_title3 = सहर निगम | established_date3 = सन् १९९१ | government_footnotes = | government_type = नगरप्रमुख | governing_body = राजशाही सहर निगम | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name="bangladesh1">{{cite web|url=http://www.bbs.gov.bd/dataindex/census/municip.pdf|title=পৌরসভা অনুযায়ী আয়তন, জনসংখ্যা ও সাক্ষরতার হার –২০০১|publisher=बङ्गलादेश तथ्याङ्क ब्यूरो|accessdate=१९ अगस्ट २००९|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050327072826/http://www.bbs.gov.bd/dataindex/census/municip.pdf|archivedate=२००५-०३-२७}}</ref> | area_total_km2 = ९६.७२| | elevation_footnotes = | elevation_m = 18 | population_as_of = डिजिटल जनगणना तथा गृहगणना-२०२२ | population_footnotes = <ref name=bangladesh2>{{cite web|title="Statistical Pocket book 2008, Bangladesh Bureau of Statistics" | url=http://www.bbs.gov.bd/dataindex/pby/pk_book_08.pdf |date=१४ डिसेम्बर २०१४ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090419080055/http://www.bbs.gov.bd/dataindex/pby/pk_book_08.pdf |archivedate=१९ अप्रिल २००९ }}</ref> | population_total = ५,५२,७९१ | population_density_km2 = auto | timezone = [[बङ्गलादेशको प्रमाणिक समय|प्रमाणिक समय]] | utc_offset = +६ | postal_code_type = हुलाक कोड | postal_code = ६०००, ६१००, ६२०३ | blank_name = राष्ट्रिय टेलिफोन कोड | blank_info = +८८० | blank1_name = टेलिफोन कोड | blank1_info = ०२५८८८ | website = {{url|http://www.erajshahi.portal.gov.bd|आधिकारिक वेबसाइट}} | footnotes = | pushpin_relief = y }} '''राजशाही''' ({{भाषा-बङ्गाली|রাজশাহী}}) [[पद्मा नदी|पद्मा]] नदीको किनारमा अवस्थित [[बङ्गलादेश]]को प्रमुख सहर, प्रशासनिक, व्यापारिक र शैक्षिक केन्द्रका साथसाथै एक प्राचीन तथा परम्परागत महानगर पनि हो। यो क्षेत्रफल र जनसङ्ख्याको हिसाबले देशको चौथो ठूलो महानगर हो। यो [[राजशाही विभाग]]को विभागीय सहर हो। राजशाही सहरको नजिक प्राचीन बङ्गालका धेरै राजधानी सहरहरू अवस्थित छन् जसमध्ये [[गौड|लक्ष्मणावती]] वा लक्षणावती, [[महास्थानगढ]] आदि उल्लेखनीय छन्। राजशाही [[रेसम|रेशमी वस्त्र]], [[आँप]], [[लिची]] र मिठाइँका सामग्रीहरूका लागि प्रसिद्ध छ। रेशमी वस्त्रका कारण राजशाहीलाई '''रेशम नगरी''' पनि भन्ने गरिन्छ। राजशाही सहरमा उल्लेखनीय सङ्ख्यामा शिक्षण संस्थानहरू रहेका छन् जसमध्ये बङ्गलादेशको दोस्रो ठूलो विश्वविद्यालय [[राजशाही विश्वविद्यालय]], [[राजशाही कलेज]] र देशको सबैभन्दा पुरानो पोलिटेक्निकहरूमध्ये एक [[राजशाही सरकारी पोलिटेक्निक इन्स्टिच्युट]] अवस्थित छन्। राजशाही सहरमा र यसको वरपर केही प्रसिद्ध र ऐतिहासिक मस्जिद, मन्दिर र उपासनालय अर्थात् ऐतिहासिक संरचनाहरू रहेका छन्। राजशाही बङ्गलादेशका सहरहरूमध्ये सबैभन्दा सफा र हराभरा मानिन्छ।<ref name="citypopulation.de">{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/bangladesh/rajshahicity/admin/|title=Bangladesh: Rajshahi City Corporation (City Districts and Wards) - Population Statistics, Charts and Map|website=www.citypopulation.de|access-date=28 May 2025|archive-date=13 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250513083329/https://www.citypopulation.de/en/bangladesh/rajshahicity/admin/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2016/jun/17/rajshahi-bangladesh-city-air-pollution-won?|title=Rajshahi: the city that took on air pollution – and won|publisher=द गार्डियन|accessdate=२०१९-०६-१७}}</ref> [[चित्र:PadmaRiver.jpg|right|thumb|220px|राजशाही सहरको छेउबाट बग्दै गएको पद्मा नदी। यसको छेउमा सुन्दर किनार बाँध र दर्शनीय स्थलहरू बनेका छन्। प्रत्येक दिन यहाँ धेरै मानिसहरू आउने गर्दछन्।]] [[चित्र:শীতের পদ্মায় মাছ ধরা.JPG|right|thumb|220px|पद्मामा नदीमा माछा मार्दै गरेका माझीहरू।]] ==इतिहास== आधुनिक राजशाही प्राचीन पुन्द्रवर्धन क्षेत्रमा अवस्थित छ।<ref>{{Cite web |title=Pundravardhana - Banglapedia |url=https://en.banglapedia.org/index.php/Pundravardhana? |access-date=2025-06-09 |website=en.banglapedia.org}}</ref> सुफी सन्त शाह मखदूमको समाधिस्थलमा रहेका शिलालेखीय अभिलेखअनुसार यस सहरको स्थापना सन् १६३४ मा भएको मानिन्छ। १८औँ शताब्दीमा यस क्षेत्रमा डच बस्ती पनि रहेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Rajshahi|title=Rajshahi &#124; Riverside City, Silk Production &#124; Britannica|date=22 May 2025|website=www.britannica.com|access-date=28 May 2025|archive-date=3 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403170316/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/490171/Rajshahi|url-status=live}}</ref> ==भूगोल== ===प्रविधि=== ===हावापानी=== *''राजशाहीको हावापानीको विस्तृत जानकारी'' {{Weather box |metric first = yes |single line = yes |location = राजशाही |Jan record high C = 30.0 |Feb record high C = 35.4 |Mar record high C = 40.3 |Apr record high C = 45.1 |May record high C = 44.8 |Jun record high C = 43.6 |Jul record high C = 39.7 |Aug record high C = 35.5 |Sep record high C = 39.2 |Oct record high C = 35.3 |Nov record high C = 34.3 |Dec record high C = 30.3 |Jan high C= 25.4 |Feb high C= 28.0 |Mar high C= 33.5 |Apr high C= 35.9 |May high C= 34.8 |Jun high C= 33.3 |Jul high C= 32.0 |Aug high C= 32.0 |Sep high C= 32.3 |Oct high C= 31.9 |Nov high C= 29.5 |Dec high C= 26.1 |year high C = |Jan mean C = 18.5 |Feb mean C = 20.6 |Mar mean C = 25.7 |Apr mean C = 28.8 |May mean C = 29.1 |Jun mean C = 29.4 |Jul mean C = 28.9 |Aug mean C = 29.1 |Sep mean C = 29.1 |Oct mean C = 27.6 |Nov mean C = 23.5 |Dec mean C = 19.4 |Jan low C= 10.2 |Feb low C= 13.3 |Mar low C= 18.0 |Apr low C= 21.7 |May low C= 23.5 |Jun low C= 25.5 |Jul low C= 25.9 |Aug low C= 26.2 |Sep low C= 25.9 |Oct low C= 23.4 |Nov low C= 17.6 |Dec low C= 12.8 |year low C = |Jan record low C = 1.8 |Feb record low C = 3.9 |Mar record low C = 8.6 |Apr record low C = 10.8 |May record low C = 14.4 |Jun record low C = 20.3 |Jul record low C = 19.4 |Aug record low C = 18.3 |Sep record low C = 12.6 |Oct record low C = 11.4 |Nov record low C = 7.0 |Dec record low C = 4.2 |Jan precipitation mm = 13 |Feb precipitation mm = 15 |Mar precipitation mm = 27 |Apr precipitation mm = 39 |May precipitation mm = 129 |Jun precipitation mm = 272 |Jul precipitation mm = 301 |Aug precipitation mm = 261 |Sep precipitation mm = 234 |Oct precipitation mm = 112 |Nov precipitation mm = 14 |Dec precipitation mm = 2 |year precipitation mm = |Jan humidity = 40 |Feb humidity = 35 |Mar humidity = 37 |Apr humidity = 40 |May humidity = 51 |Jun humidity = 79 |Jul humidity = 88 |Aug humidity = 85 |Sep humidity = 80 |Oct humidity = 66 |Nov humidity = 62 |Dec humidity = 59 |year humidity = |source= [http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=418950&refer=/&units=metric/ WeatherBase.Com] |date=October 2013}} ===पार्क र हरियाली=== [[File:Shahid Zia Shishu Park 03.jpg|thumb|right|शहिद जीया शिशु पार्क]] सहिद जीया शिशु पार्क राजशाहीको एक महत्त्वपूर्ण तथा लोकप्रिय सार्वजनिक स्थलहरू मध्ये एक हो । == अर्थतन्त्र == == जनसङ्ख्या == ==संस्कार== ===कला तथा पर्वहरू=== [[File:Pohela Boishak rally at Rajshahi.jpg|thumb|250px|[[पहेला वैशाख|बंगाली नयाँ वर्ष/ বাংলা নববর্ষ]]को स्वागतको तयारीमा राजशाही सहर]] राजशाही एक शैक्षिक,कलाकृत सहर हो । यो सहर [[राजशाही रेशम]]को लागि बङ्गलादेश भर निकै प्रसिद्ध रहेको छ। जसबाट स्तरिय लुगाकपडा निर्माण गर्ने गरिन्छ । यो सहरमा [[बरेन्द्रा सङ्ग्रहालय]] रहेको छ। जहाँ विभिन्न प्रकारका स्थानीय कलाकृति तथा कलात्मक मुर्तिहरूको सङ्ग्रह गरिएको छ । ===मिडिया=== Aस्थानीय एफएम स्टेसनहरू, [[रेडियो पद्मा]],९९.२ मेगाहर्ज. [[रेडियो फोर्टिन]] ८८.० मेगाहर्ज ===खेलकुद=== [[File:Shaheed Kamruzzaman Stadium (28686945853).jpg|thumb|right|सहिद कम्रूज्जमन रंगशाल]] यस राजशाही सहरमा सहिद कम्रूज्जमन रंगशाल नामक रंगशाला रहेको छ । यो सहिद कम्रूज्जमन रंगशालको कुल दर्शक क्षमता पन्ह्र हजार भन्दा धेरै रहेको (१९,००० +) छ । जसलाई सामान्यतया राजशाही जिल्ला रंगशाला पनि भन्ने गरिन्छ। आधारभुत रूपमा यो सहिद कम्रूज्जमन रंगशालको प्रयोग क्रिकेट खेलका लागि गर्ने गरिन्छ । यसबाहेक यो सहरमा अन्य विभिन्न प्रकारका अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका टेनिस कम्प्लेक्स तथा विभिन्न खेलकुद सम्बन्धि तालिम केन्द्रहरू पनि रहेको छ । केही राष्ट्रिय स्तरका उत्कृष्ट फुटबल खेलाडीहरू पनि यो सहर वा स्थानमा जन्मिएका थिए । जसका उदाहरणका रूपमा राष्ट्रिय क्लब स्तरीय खेलाडीहरू डिगोन्टो प्रोशरी तथा सोनली ओटिटलाई लिन सकिन्छ । यो सहरमा केही स्तरीय फुटबल तालिम केन्द्रहरू समेत रहेको छ । भने फुटबलको जिल्ला रंगशाला पनि रहेको छ । राजशाही हक्कीका लागि पनि प्रसिद्ध ठाउँ होख । रमजशाहीमा विभिन्न प्रकारका स्थानीय हक्की क्लबहरू छन् भने विभिन्न खाले हक्कि प्रतियोगिताहरू पनि हुने गर्दछन् । ==यातायात== [[File:Rajshahi Railway Station.jpg|thumb|राजशाही सेन्टर रेलवे स्टेसन]] ===रोड=== ===रेलवे=== ===हवाई माध्यम=== ==स्वास्थ्य== यो सहरमा धेरै सरकारी तथा गैर सरकारी हस्पिटलहरू रहेको छ । यहाँ रहेको [[राजशाही मेडिकल कलेज]]|हस्पिटल एक प्रमुख हस्पिटल तथा शैक्षिक संस्था हो । यस्तै गरी यहाँ विभिन्न बालबालिका मैत्री हस्पिटलहरू छन्,एउटा छाती सम्बन्धि हस्पिटल,एउटा जिल्ला स्तरीय सरकारी हस्पिटल र क्रिश्चियन मार्गिहरूको हस्पिटल पनि यो सहरमा प्रमुख रूपमा रहेको छ । साथै दुईवटा निजी मेडिकल कलेज हस्पिटल पनि यो सहरमा रहेको छ । == शिक्षा == [[Image:Administration Building, University of Rajshahi.jpg|right|200px|thumb| राजशाही विश्वविद्यालयको प्रशासकिय भवन]] [[Image:Rajshahi College 3.jpg|thumb|right|200px|राजशाही कलेजको प्रशासकिय भवन जुन बङ्गलादेशको सर्वाधिक पुरानो शैक्षिक संस्था हो ।]] राजशाही बङ्गलादेशको एक महत्त्वपूर्ण शैक्षिक केन्द्रीय क्षेत्र हो । त्यसैले राजशाहीलाई बङ्गलादेशको 'शैक्षिक सहर ' भन्ने गरिन्छ । यो सहरमा धेरै संख्यामा सरकारी तथा गैरसरकारी शैक्षिक संस्थाहरू रहेको छ । यो सहरमा रहेको [[राजशाही कलेज]] ढाका कलेज पछिको बङ्गलादेशकै सबैभन्दा पुरानो कलेज हो । यस्तै [[युनिभर्सिटी अफ राजशाही]] पनि बङ्गलादेशको दोस्रो पुरानो विश्वविद्यालय हो । जसलाई राजशाही इन्जिनियरिङ कलेजको नामबाट पनि चिन्ने गरिन्छ।<ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.ruet.ac.bd/articles/History/5|title=राजशाहीमा रहेका विश्वविद्यालय|website=रुयट|access-date=2016-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20181025130206/http://www.ruet.ac.bd/articles/History/5|archive-date=2018-10-25}}</ref> सहायक शैक्षिक संस्थाहरूको सुचि: {{div col|colwidth=20em}} * [[ब्यारिड मेडिकल कलेज]] * गभर्नमेन्ट सिटी कलेज,राजशाही * गभर्नमेन्ट विमिन कलेज,राजशाही * [[इस्लामी बैङ्क मेडिकल कलेज]] * [[मोहनोगोर कलेज,राजशाही]] * [[न्यू गभर्नमेन्ट डिग्री कलेज,राजशाही]] * [[नर्थ बङ्गाल इन्टरनेसनल युनिभर्सिटी]] * [[राजशाही कलेज]] * [[राजशाही मेडिकल कलेज]] * [[राजशाही युनिभर्सिटी अफ इन्जिनियरिङ एन्ड टेक्नोलोजी]] * [[युनिभर्सिटी अफ राजशाही]] * [[भेरेन्द्रा सरकारी कलेज,राजशाही]] * [[भेरेन्द्रा विश्वविद्यालय]] {{div col end}} ==स्मरणीय व्यक्तिहरू== * [[ऋत्विक घटक]] * [[सेलिना हुसेन]] उपन्यासकार,वर्तमान [[बंगला एकेडेमी]]को संचालक * [[सब्बिर रहमान]] बङ्गलादेशी राष्ट्रिय क्रिकेट खेलाडी * [[सर जधुनाथ सरकार]] इतिहासकार == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[बङ्गलादेशको सहर तथा गाउँको सुचि]] * [[राशाही युनिभर्सिटी अफ इन्जिनियरिङ एन्ड टेक्नोलोजी]] * [[राजशाही युनिभर्सिटी]] ==बाह्य कडी== {{Sister project links|Rajshahi|voy=Rajshahi}} * [http://www.amaderrajshahi.com/rajshahi/images/Rajsahi_Disrict.png Map of Rajshahi District] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304040012/http://www.amaderrajshahi.com/rajshahi/images/Rajsahi_Disrict.png |date=2016-03-04 }} * [http://www.erajshahi.gov.bd/app/index/index.php E-Rajshahi (in English)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110101130700/http://www.erajshahi.gov.bd/app/index/index.php |date=2011-01-01 }}, an online portal for information and government services managed by Rajshahi City Corporation * [http://www.financialexpress-bd.com/index3.asp?cnd=3/6/2006&section_id=8&newsid=17737&spcl=no FinancialExpress-bd.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190404060905/http://www.financialexpress-bd.com/index3.asp?cnd=3%2F6%2F2006&section_id=8&newsid=17737&spcl=no |date=2019-04-04 }}, News about LSE survey * [https://web.archive.org/web/20060210014327/http://www.betar.org.bd/Engineer.htm Betar.org.be], Radio Bangladesh website for information on Bangladesh Betar * [http://www.world-airport-codes.com/bangladesh/rajshahi-6196.html World-Airport-Codes.com], information on Shah Mokhdum Airport ==सन्दर्भ सामाग्री== {{reflist}} [[श्रेणी:बङ्गलादेश]] [[श्रेणी:बङ्गलादेशका सहरहरू]] 10llz7c3ub6rpdw35z3zy8y8jgiqyg3 0 101368 1393362 1383874 2026-10-30T23:23:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393362 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = एलजी यूप्लस निगम | logo = LG U+ CI.svg | logo_size = 200px | logo_caption = २०१६ देखिको लोगो | image = | image_caption = | trading_name = {{ko|LG유플러스}} | native_name_lang = | romanized_name = | former type = | type = [[पब्लिक कम्पनी|सार्वजनिक]] | traded_as = {{kse|032640}} | industry = [[दूरसञ्चार]] | genre = | fate = | predecessor = एलजी टेलिकम | successor = | foundation = {{Start date|1996|07|11}} | founder = | defunct = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | location_city = [[Jung-gu (Seoul)|Jung-gu]], [[सोल]] | location_country = [[दक्षिण कोरिया]] | locations = | area_served = {{flagicon|South Korea}} [[दक्षिण कोरिया]] | key_people = लि साङ चुल <small>''[[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत]]''</small> | products = [[मोबाइल फोन]], <br>ताररहित ब्रोडब्याण्ड सेवा | production = | services = | revenue = ७.८ ट्रिलियन (२०१३) | operating_income = ५४२.१ बिलियन (२०१३) | net_income = | aum = | assets = | equity = | owner = | num_employees = ४,९८७ <small>(३१ अक्टोबर, २००९)</small> | parent = [[एलजी निगम]] | divisions = | subsid = AIN Teleservice<br>CS Leader | homepage = {{url|http://www.uplus.co.kr/com/main/pemain/PeMain.hpi|LG U⁺}} | footnotes = | intl = | bodystyle = }} '''एलजी यूप्लस निगम''' ({{lang-ko|LG유플러스}} वा '''एलजी यू+''' दक्षिण कोरियाली दूरसञ्चार सेवा प्रदायक हो । यो [[एलजी निगम]]को स्वामित्वमा रहेको छ जो कोरिया चौथो सबैभन्दा ठूलो बहु-उद्योग कम्पनी हो ।<ref>{{cite web|date=April 10, 2014|url=http://asia.nikkei.com/magazine/20140410-Growth-Central/Business/Top-four-chaebol-generate-90-of-South-Korean-conglomerate-profits|author=कोइची काटो|title=शीर्ष चार बहु उद्योगले कम्पनीले दक्षिण कोरियाली उद्योग मुनाफाको ९०% उत्पादन गर्छन्|publisher=''निकेल एसियन प्रिभ्यु''|access-date=December 9, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20140622033235/http://asia.nikkei.com/magazine/20140410-Growth-Central/Business/Top-four-chaebol-generate-90-of-South-Korean-conglomerate-profits|archive-date=June 22, 2014}}</ref> एलजी इलेक्ट्रोनिक्स, एलजी निगमको एक सहायक कम्पनी हो । यो पहिला एलजी दूरसञ्चारको रूपमा चिनिन्थ्यो । यसले अर्को दुई एलजी दूरसञ्चारका सहायकहरू, डाकोम र पावरकम सँगको समायोजन पछि आफ्नो हालको नाम जुलाई २०१० मा राखेको थियोे । यसले विभिन्न मोबाइल सेवाहरू सञ्चालन गर्दछ । बैङ्क अन दक्षिण कोरियामा सबैभन्दा लोकप्रिय मोबाइल बैङ्किङ सेवा हो र म्युजिक अन, अनलाइन सङ्गीत भण्डारण सेवा हो । ==इतिहास== कोरिया दूरसञ्चारको निर्णय पछि राज्यको स्वामित्वमा रहेकोले यस फोन कम्पनीले, सेलुलर व्यवसायलाई सन् १९९४ मा निजी लगानीकर्ताहरूलाई बेच्नका लागि यस दक्षिण कोरियाली कम्पनीले दूरसञ्चार क्षेत्रमा एक प्रतिस्पर्धामा खोल्यो । कोरिया दूरसञ्चारले सन् १९९९ मा आफ्नो सेलुलर व्यवसायलाई केटी फ्रिटेलको साथमा पुन सुरु गरेको थियो । एलजी, जुन १९९६ मा सीडीएमए लाइसेन्स प्राप्त गरेपछि ताररहित बजारमा प्रवेश गरेको थियोे र एलजी टेलीकमको नामले एक नयाँ दूरसञ्चार सेवा प्रदायक बनेको थियोे र त्यसपछि यो एक राष्ट्रव्यापी डिजिटल सेलुलर सञ्जाल बनेको थियोे । यसले १ अक्टोबर १९९७ मा, व्यक्तिगत सञ्चार सेवाको सुरु गरेको थियोे ।<ref>{{cite web|url=http://www.uplus.co.kr/cmg/engl/coif/pelu/RetrievePeLuIntro.hpi?mid=2606|title=हाम्रो बारेमा|publisher=आधिकारिक वेबसाइटबाट|access-date=2018-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180909185147/http://www.uplus.co.kr/cmg/engl/coif/pelu/RetrievePeLuIntro.hpi?mid=2606|archive-date=2018-09-09}}</ref> एलजी दूरसञ्चारले व्यक्तिगत सञ्चार सेवा प्रविधिको प्रयोग गरेर विश्वको पहिलो व्यापारिक सीडीएमएवान डाटा सेवा सञ्चालन गरेको थियोे ।<ref>{{cite web|url=http://www.cdg.org/resources/cdma_history.asp|title=सिडिएमए इतिहास|publisher=''सिडिजी''|access-date=2018-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20121203160903/http://www.cdg.org/resources/cdma_history.asp|archive-date=2012-12-03}}</ref> यो कोरियाको सबैभन्दा ठूलो इन्टरनेट सेवा प्रदायक हो ।<ref>{{cite web|date=October 15, 2009|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aoIhRjYaNV24|title=एलजी दूरसञ्चार, पावरकम र डाकोमसँग समायोजन भई सञ्चालन सुरु गरेको छ|publisher=''ब्लुमकर्ग''|author=चो, केभिन}}</ref><ref>{{cite web|date=१२ अक्टोबर २००९|url=http://www.telecomasia.net/content/lg-merge-korean-telecom-operations|publisher=''टेलिकम एसिया''|title=एलजीले कोरियाली दूरसञ्चार सञ्चालनमा समायोजन गर्ने भएको छ|author=कार्लक, रोबर्ट|access-date=2018-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407174022/https://www.telecomasia.net/content/lg-merge-korean-telecom-operations/|archive-date=2023-04-07}}</ref> १ जुलाई २०१० मा, एलजी दूरसञ्चारले हालको नाम एलजी यू + मा परिवर्तन गर्यो । ==सेवाहरू== ===ताररहित सेवाहरू=== जुलाई २००६ मा, कम्पनीले प्रविधि विकास गर्न नचाहे पछि दक्षिण कोरियाली सरकारले 2.1&nbsp;GHz W-CDMA ब्यान्डविड्थको लागि, एलजी दूरसञ्चारको इजाजतपत्र रद्द गरेको थियोे ।<ref>{{cite web|title=이동통신 주파수 할당 현황과 경매 주파수|url=http://blog.naver.com/PostView.nhn?blogId=rightlit&logNo=20162746165|publisher=स्लोटाइम|accessdate=३० अक्टोबर २०१२}}</ref> २०१२ सम्ममा राष्ट्रव्यापी रूपमा सेवा देशै भरि पुर्‍याउने लक्ष्यले जुलाई २०११ मा, एलजी यू + ले यसको एलटिइ नेटवर्क सञ्चालन गरेको थियोे ।<ref>{{cite web|url=http://www.gsma.com/membership/lg-uplus-the-first-in-the-world-to-commercialize-the-100-lte-system-the-releasing-of-100-lte-smart-mobile-phone-galaxy-s4-lte-a|title=एलजी युप्लसको एलटिइ सेवा|date=१८ जुलाई २०१३|accessdate=२५ सेप्टेम्बर २०१३}}</ref> १७ जुलाई २०१३ मा एलजी यूप्लसले [[सामसङ ग्यालेक्सी एस फो|सामसुङ ग्यालेक्सी एस 4]]मा एलटिइ-ए परिचयको साथ एलटिइ-ए सेवाको सुरुवात गरेको थियोे । ===ल्याण्डलाईन=== सन् २०१० मा एलजी दूरसञ्चारले डकोम निगम, एक सञ्जाल सेवाको अधिग्रहण गरेको थियोे जसले हनारो दूरसञ्चारको निर्धारित लाइन नेटवर्कको सञ्चालन गर्दथ्यो । जसले गर्दा यसलाई ल्यान्डलाइनको सञ्चार बजारमा प्रवेश गर्न मद्दत गरेको थियोे । ===आइपि टिभी=== डिसेम्बर २००७ मा यू+टिभीको सुरुवात गरिएको थियोे । ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * [http://www.uplus.co.kr/ आधिकारिक वेबसाइट] * [http://www.telegeography.com/products/commsupdate/articles/2012/04/02/lg-uplus-completes-nationwide-lte-rollout टेलिजियोग्राफिको वेबसाइटमा एलजी यूप्लसको पृष्ठ]{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:दूरसञ्चार]] [[श्रेणी:इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरू]] [[श्रेणी:टेलिकम]] f3v8a6ff64d3y8bfupvat2wlkids916 0 101879 1393473 1322190 2026-10-31T06:50:24Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393473 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post |post=[[राजदुत]] |body=[[संयुक्त अधिराज्य]]को लागि [[नेपाल]] |native_name=|insignia=|insigniasize=120px |insigniacaption=नेपालको निशान|department=|image=File:Embassy of Nepal in London 2.jpg |alt=Plaque outside the embassy depicting the Emblem of Nepal|incumbent=[[दुर्गा बहादुर सुबेदी]]|incumbentsince={{dts|2016|12|01}}|style=|residence=|nominator=|nominatorpost=|appointer=|appointerpost=|termlength= |inaugural=[[बहादुर शमशेर जंग बहादुर राणा]] |formation=१९३४ अप्रिल|last=|abolished=|succession=|deputy=|salary=|website=}} संयुक्त अधिराज्यका '''[[नेपाल|नेपाली]] राजदूत संयुक्त अधिराज्य सरकारको लागि नेपालको''' आधिकारिक प्रतिनिधि हो। राजदुतको कार्यालय नेपाली दूतावास , लण्डन मा रहेको छ == प्रतिनिधिहरूको सूची<ref>[https://uk.nepalembassy.gov.np/former-ambassadors/ नेपाली राजदुतावास, लण्डन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181210024630/https://uk.nepalembassy.gov.np/former-ambassadors/ |date=2018-12-10 }}</ref>== {| class="wikitable sortable" !कूटनीतिक accreditation !राजदूत !अवलोकन ![[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|नेपालका प्रधानमन्त्री]] !संयुक्त अधिराज्यको प्रधानमन्त्री !अवधि अन्त |- |{{dts|1934|04|}} |[[बहादुर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|बहादुर शमशेर जबरा]] |दूत |[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर जंगबहादुर राणा]] |Ramsay MacDonald |{{dts|1936||}} |- |{{dts|1936||}} |कृष्ण शमशेर जबरा | |[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर जंगबहादुर राणा]] |स्टेनली बाल्डविन |{{dts|1939||}} |- |{{dts|1939||}} |[[सिंहसम्शेर राणा|सिंह शमशेर जंग बहादुर राणा]] |सामान्य दूत नेपाली मन्त्री लन्डन सामान्य सिंह शमशेर जबरा |[[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर जंगबहादुर राणा]] |नेभिल चेम्बरलेन |{{dts|1947||}} |- |{{dts|1947||}} |[[केशर शमशेर राणा|केशर सम्शेर राणा]] |जनरल राजदूत |[[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा]] |[[विन्स्टन चर्चिल|विन्सटन चर्चिल]] |{{dts|1949||}} |- |{{dts|1949||}} |[[शङ्कर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|शङ्कर शमशेर जबरा]] |जनरल |[[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा]] |[[क्लिमेन्ट एट्ली|Clement Attlee]] |{{dts|1954||}} |- |{{dts|1954||}} |[[दमन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|दमन शमशेर जबरा]] | |[[मातृकाप्रसाद कोइराला|मातृकाप्रसाद कोइराला]] |[[विन्स्टन चर्चिल|विन्सटन चर्चिल]] |{{dts|1957||}} |- |{{dts|1957||}} |राम प्रसाद मानन्धर |प्रोफेसर |[[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के आई सिंह]] |[[हेरोल्ड म्याकमिलान|ह्यारोल्ड म्याकमिलनले]] |{{dts|1961||}} |- |{{dts|1961||}} |काली प्रसाद उपाध्याय | |[[तुलसी गिरी|तुल्सी गिरी]] |[[हेरोल्ड म्याकमिलान|ह्यारोल्ड म्याकमिलनले]] |{{dts|1965||}} |- |{{dts|1966||}} |इश्वरी राज मिश्र | |[[सूर्यबहादुर थापा|सूर्य बहादुर थापा]] |[[हेरोल्ड विलसन|हेरोल्ड विलसन]] |{{dts|1969||}} |- |{{dts|1969||}} |उपेन्द्र बहादुर बस्न्यात |कर्णेल |[[कीर्तीनिधि विष्ट|कीर्तीनिधि विष्ट]] |[[हेरोल्ड विलसन|हेरोल्ड विलसन]] |{{dts|1974||}} |- |{{dts|1974||}} |[[किरण शमशेर राणा|किरण सम्शेर राणा]]<ref>{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=6472 |title=नेपाल राजपत्र |access-date=2020-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200117121219/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=6472 |archive-date=2020-01-17}}</ref> |जनरल |[[नगेन्द्रप्रसाद रिजाल|नगेन्द्र प्रसाद रिजाल]] |[[एडवार्ड हिथ|एडवर्ड हीथ]] |{{dts|1978||}} |- |{{dts|1979||}} |झरेन्द्र नारायण सिंह | |[[सूर्यबहादुर थापा|सूर्य बहादुर थापा]] |[[मार्गरेट थ्याचर]] |{{dts|1983||}} |- |{{dts|1983||}} |इश्वरी राज पाण्डे | |[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द|लोकेन्द्र बहादुर चन्द]] |[[मार्गरेट थ्याचर]] |{{dts|1988||}} |- |{{dts|1988||}} |भरत केशर सिंह |जनरल |[[नगेन्द्रप्रसाद रिजाल|नगेन्द्र प्रसाद रिजाल]] |[[मार्गरेट थ्याचर]] |{{dts|1992||}} |- |{{dts|1992||}} |सूर्य प्रसाद श्रेष्ठ | |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] |[[जोन मेजर|जोन मेजर]] |{{dts|1997||}} |- |{{dts|1997||}} |[[डा. सिंहबहादुर बस्न्यात]] | |[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द|लोकेन्द्र बहादुर चन्द]] |[[टोनी ब्लेयर]] |{{dts|2003||}} |- |{{dts|2003||}} |प्रबल शमशेर जबरा | |[[सूर्यबहादुर थापा|सूर्य बहादुर थापा]] |[[टोनी ब्लेयर]] |{{dts|2006||}} |- |{{dts|2007||}} |मुरारी राज शर्मा | |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] |[[गर्डन ब्राउन]] |{{dts|2009||}} |- |{{dts|2010||}} |सुरेश चन्द्र चालिसे | |[[माधवकुमार नेपाल|माधव कुमार नेपाल]] |[[डेभिड क्यामरुन|डेभिड क्यामरुन]] |{{dts|2014||}} |- |{{dts|2017|08|31}} |दुर्गा बहादुर सुबेदी | |[[शेरबहादुर देउवा|शेरबहादुर देउवा]] |[[टरिजा मे|टरिजा मे]] | |} ==यो पनि हेर्नुहोस् == * [[नेपाल-बेलायत सम्बन्ध|नेपाल–संयुक्त अधिराज्य सम्बन्ध]] == सन्दर्भहरू == <references group="" responsive=""></references> [[श्रेणी:बेलायतको लागि नेपाली राजदुत]] [[श्रेणी:नेपाल-बेलायत सम्बन्ध]] 2f06ndqqsdcf4otvq01k4sjgvqg9mma 0 103226 1393441 1385898 2026-10-31T03:49:38Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393441 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = चुप्रा बजार.jpg | image_caption = डुङ्गेश्वरमा रहेको दैलेखको रमणिय स्थल चुप्रा बजार | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = दैलेख जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dailekh/dungeshwor?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = सुन्दरकुमार केसी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = कलावती न्यौपाने <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 105.19<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=64&municipality=10|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 14533 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28|48|36|N|81|48|36|E|type:city_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[डाँडा पराजुल]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.dungeshwormun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[दैलेख जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[बेलपाटा]], [[लाँकुरी]], [[अवल पराजुल]] र [[डाँडा पराजुल]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १४,५३३ रहेको छ भने यहाँ ३,३९९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ डुङ्गेश्वर गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[बेलपाटा]] || २,७७९ || १०.०८ || २७५.६९ |- | २ || [[लाँकुरी]] || २,९६९ || २४.४७ || १२१.३३ |- | ३ || [[अवल पराजुल]] (१-४) || १,८०७ || २८.१२ || ६४.२६ |- | ४ || [[अवल पराजुल]] (५-९) || २,२१६ || ८.७३ || २५३.८४ |- | ५ || [[डाँडा पराजुल]] (१-३, ५-६) || २,०१६ || १५.२४ || १३२.२८ |- | ६ || [[डाँडा पराजुल]] (४, ७-९) || २,७४६ || १८.५६ || १४७.९५ |- ! कुल !! !! १४,५३३ !! १०५.२० !! १३८.१५ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240929122946/https://www.dccdailekh.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, दैलेख] {{दैलेख जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:दैलेख जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] avm8x8gpt6kk72uvg9lvzorpe1qrlc6 0 103236 1393436 1385809 2026-10-31T03:42:40Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393436 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = थामा.jpg | image_caption = ठाँटीकाँध गाउँपालिकामा रहेको मालिका मन्दिर | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = दैलेख जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dailekh/thantikandh?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = रक्षबहादुर शाह <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = देवीराम बडुबाल <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 88.22<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=64&municipality=4|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 18301 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28|48|36|N|81|48|36|E|type:city_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[लकान्द्र]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.thantikandhmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[दैलेख जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[लकान्द्र]], [[विसल्ला|बिसल्ला]] र [[तोलीजैसी]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १८,३०१ रहेको छ भने यहाँ ३,८४० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ ठाँटीकाँध गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[लकान्द्र]] (६-९) || ३,३८९ || ११.१४ || ३०४.२२ |- | २ || [[लकान्द्र]] (१-५) || २,८१० || ९.७३ || २८८.८० |- | ३ || [[विसल्ला]] (१-५) || ३,४४३ || २५.०० || १३७.७२ |- | ४ || [[विसल्ला]] (६-९) || २,८७७ || २२.३६ || १२८.६७ |- | ५ || [[तोलीजैसी]] (१-६) || २,७२२ || ११.१२ || २४४.७८ |- | ६ || [[तोलीजैसी]] (७-९) || ३,०६० || ८.८७ || ३४४.९८ |- ! कुल !! !! १८,३०१ !! ८८.२२ !! २०७.४५ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240929122946/https://www.dccdailekh.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, दैलेख] {{दैलेख जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:दैलेख जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] 8uifpw9z6kjil553494ali0rmj7l8o0 0 103281 1393481 1388649 2026-10-31T07:10:13Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393481 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = दैलेख जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dailekh/bhairabi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = रीताकुमारी शाही <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = देवी भण्डारी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 110.46<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=64&municipality=3|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 18767 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28|48|36|N|81|48|36|E|type:city_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[भैरीकालिकाथुम]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.bhairabimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[दैलेख जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[भैरीकालिकाथुम]], [[कुसापानी]], [[रावतकोट]], [[काँशीकाँध]] (८) र [[दुल्लु नगरपालिका]] वडा नं. १० अर्थात् [[बडलम्जी]] गाविसको वडा नम्बर (२-७) [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १८,७६७ रहेको छ भने यहाँ ४,२६९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ भैरवी गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[रावतकोट]] (५-९) || २,९५५ || १३.७५ || २१४.९१ |- | २ || [[रावतकोट]] (१-४) || २,०२० || ७.३७ || २७४.०८ |- | ३ || [[बडलम्जी]] (२-७) || ३,९७१ || १४.११ || २८१.४३ |- | ४ || [[भैरीकालिकाथुम]] (१-२, ४-६) || २,७२५ || ८.९५ || ३०४.४७ |- | ५ || [[भैरीकालिकाथुम]] (३, ७, ८-९) || २,७२४ || ११.४८ || २३७.२८ |- | ६ || [[कुसापानी]] (१-४) र [[काँशीकाँध]] (८) || २,०३५ || ९.०५ || २२४.८६ |- | ७ || [[कुसापानी]] (५-९) || २,३३७ || ४५.७५ || ५१.०८ |- ! कुल !! !! १८,७६७ !! ११०.४६ !! १६९.९० |} ==पर्यटन== यस गाउँपालिका भित्र दैलेख जिल्लाका अधिकांश ऐतिहासिक तथा धार्मिक महत्त्व बोकेका स्थानहरू पर्दछन्। दैलेख जिल्लाको पवित्र तिर्थस्थल [[पञ्चकोशी]] मध्यको एक स्थान मानिएको [[शिरस्थान|शिरस्थान मन्दिर]] यसै गाउँपालिकामा अवस्थित छ। शिरस्थानमा नित्य प्रज्वतित अग्निज्वाला रहेको छ। यसका साथै [[कुशापानी झरना|कुसापानी झरना]], भैरवी मन्दिर, ब्याउलीको लेकमा रहेको धर्मशाला, रावतकोटका पञ्चदेवल, डाँडीमाडी र खम्मगाडेका वीरखम्बाहरूका साथै ठाउँ ठाउँमा रहेका वीरखम्बा र ढुङ्गेधाराहरू यस गाउँपालिकाका महत्त्वपूर्ण धार्मिक, ऐतिहासिक तथा पर्यटकिय स्थलहरू हुन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240929122946/https://www.dccdailekh.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, दैलेख] {{दैलेख जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:दैलेख जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] tgeyvy5wu7g0795qr06vkpjtpbak24p 0 103307 1393462 1387144 2026-10-31T05:38:22Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393462 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = दैलेख जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dailekh/naumule?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = छविराम सुवेदी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = गङ्गबहादुर शाही <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 228.59<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=64&municipality=1|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 19687 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28|48|36|N|81|48|36|E|type:city_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[नौमुले]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.naumulemun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[दैलेख जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[तोली]], [[बालुवाटार, दैलेख|बालुवाटार]], [[द्वारी]], [[कालिका, दैलेख|कालिका]], [[नौमुले]], [[सल्लेरी, दैलेख|सल्लेरी]] र [[चौराठा]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १९,६८७ रहेको छ भने यहाँ ४,२२३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ नौमुले गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[तोली]] || ३,४४६ || २०.२३ || १७०.३४ |- | २ || [[बालुवाटार, दैलेख|बालुवाटार]] || ३,३१० || ६०.०४ || ५५.१३ |- | ३ || [[द्वारी]] || २,६८१ || ३६.०१ || ७४.४५ |- | ४ || [[कालिका, दैलेख|कालिका]] || २,२९९ || ५९.६८ || ३८.५२ |- | ५ || [[नौमुले]] || १,६१९ || ११.५१ || १४०.६६ |- | ६ || [[सल्लेरी, दैलेख|सल्लेरी]] (१-५) || २,१९४ || १३.८ || १५८.९९ |- | ७ || [[सल्लेरी, दैलेख|सल्लेरी]] (६-९) || १,७०२ || ११.२६ || १५१.१५ |- | ८ || [[चौराठा]] || २,४३६ || १६.०६ || १५१.६८ |- ! कुल !! !! १९,६८७ !! २२८.५९ !! ८६.१२ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240929122946/https://www.dccdailekh.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, दैलेख] {{दैलेख जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:दैलेख जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] me2dtx7ury5shurc3crfsqyjfw5l5n7 0 103335 1393486 1388875 2026-10-31T07:32:30Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393486 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = दैलेख जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dailekh/mahabu?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = जङ्गबहादुर शाही <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = मञ्जुकुमारी शर्मा <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 110.08<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=64&municipality=2|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 18059 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28|48|36|N|81|48|36|E|type:city_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[रानीवन, दैलेख|रानीवन]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.mahabumun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[दैलेख जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[खरिगैरा]] (१-७), [[बडाखोला]], [[बाँसी]], [[रानीवन, दैलेख|रानीवन]] र [[काँशीकाँध]] (१-७,९) [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १८,०५९ रहेको छ भने यहाँ ३,९६८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ महाबु गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[खरिगैरा]] (१-७) || २,८७५ || १३.३६ || २१५.२० |- | २ || [[बडाखोला]] (१-९) || २,५९३ || ११.५९ || २२३.७३ |- | ३ || [[बाँसी]] (१-९) || ३,८७० || १३.८४ || २७९.६२ |- | ४ || [[रानीवन, दैलेख|रानीवन]] (५-९) || २,७३९ || १२.८८ || २१२.६६ |- | ५ || [[काँशीकाँध]] (२, ४, ६, ७, ९) || २,६१८ || २२.५९ || ११५.८९ |- | ६ || [[काँशीकाँध]] (१, ३, ५) र [[रानीवन, दैलेख|रानीवन]] (१-४) || ३,३६४ || ३६.५८ || ९१.९६ |- ! कुल !! !! १८,०५९ !! ११०.८० !! १६३.०१ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240929122946/https://www.dccdailekh.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, दैलेख] {{दैलेख जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:दैलेख जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] 66izyqosst9r3az9ufmq6mcqxrctd61 0 103428 1393386 1384838 2026-10-31T02:14:55Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393386 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = दैलेख जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dailekh/gurans?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = टोपबहादुर बीसी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = सिवाकुमारी खड्का <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 164.79<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=64&municipality=11|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 21189 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28|48|36|N|81|48|36|E|type:city_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[बराह]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.guransmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[दैलेख जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[खड्काबाडा]], [[बराह]], [[सेरी]], [[गोगनपानी, दैलेख|गोगनपानी]], [[पिलाडी]] र [[लालिकाँडा]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २१,१८९ रहेको छ भने यहाँ ४,५४१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ गुराँस गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[खड्काबाडा]] (४, ७-९) || २,१३१ || १७.७५ || १२०.०६ |- | २ || [[खड्काबाडा]] (१-३) र [[बराह]] (८-९) || २,७३३ || १०.३५ || २६४.०६ |- | ३ || [[खड्काबाडा]] (५, ६), [[बराह]] (६-७) र [[सेरी]] (१-५) || २,६२२ || १३.९७ || १८७.६९ |- | ४ || [[बराह]] (१-५) र [[सेरी]] (६-९) || ३,३२७ || २२.६७ || १४६.७६ |- | ५ || [[गोगनपानी, दैलेख|गोगनपानी]] || ३,४२१ || ३०.३७ || ११२.६४ |- | ६ || [[पिलाडी]] || २,७९३ || २२.५५ || १२३.८६ |- | ७ || [[लालिकाँडा]] (५-९) || १,९०१ || ३२.७८ || ५७.९९ |- | ८ || [[लालिकाँडा]] (१-४) || २,२६१ || १४.३४ || १५७.६७ |- ! कुल !! !! २१,१८९ !! १६४.७८ !! १२८.५९ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240929122946/https://www.dccdailekh.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, दैलेख] {{दैलेख जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:दैलेख जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] jzqeh7pwv0vqvtj9nihbu7kuy0zczju 0 103515 1393475 1388412 2026-10-31T06:56:44Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393475 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = दैलेख जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dailekh/bhagawatimai?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = गणेशबहादुर थापा <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = मीनाकुमारी खड्का <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 151.52<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=64&municipality=9|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 18206 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28|48|36|N|81|48|36|E|type:city_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[पगनाथ]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.bhagawatimaimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[दैलेख जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[पगनाथ]], [[रूम, दैलेख|रूम]], [[मेहलतोली|मेहेलतोली]], [[जगनाथ]], [[कट्टी]] र [[बडाभैरव]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १८,२०६ रहेको छ भने यहाँ ३,५५० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ भगवतीमाई गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[पगनाथ]] || २,५१५ || १६.२२ || १५५.०५ |- | २ || [[रूम, दैलेख|रूम]] || २,३१५ || ११.९५ || १९३.७२ |- | ३ || [[मेहेलतोली]] || ३,०१८ || ३१.८४ || ९४.७८ |- | ४ || [[जगनाथ]] || २,५४२ || २९.०७ || ८७.४४ |- | ५ || [[कट्टी]] (१, ५-६, ९) || २,१४२ || १४.४८ || १४७.९३ |- | ६ || [[कट्टी]] (२-४, ७-८) || ३,१४९ || २७.८३ || ११३.१५ |- | ७ || [[बडाभैरव]] || २,५२५ || २०.१३ || १२५.४३ |- ! कुल !! !! १८,२०६ !! १५१.५२ !! १२०.१६ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240929122946/https://www.dccdailekh.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, दैलेख] {{दैलेख जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:दैलेख जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] rhitrnhxg8np3tic4s23bcww5xop4mk 0 103589 1393396 1385111 2026-10-31T02:45:34Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393396 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = दैलेख जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dailekh/chamunda-brindrasaini?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = गणेशकुमार शाही <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = मनसराकुमारी शर्मा <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 90.06<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=64&municipality=6|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 26559 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28|48|36|N|81|48|36|E|type:city_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[जम्बुकाँध]] गाविसको कार्यालय | website = [http://chamundabindrasainimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[दैलेख जिल्ला]]का ४ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा ‍[[लयाँटी बिन्द्रासैनी]], [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]] र [[जम्बुकाँध]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २६,५५९ रहेको छ भने यहाँ ५,११३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ चामुण्डा बिन्द्रासैनी नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]] (१,९) || २६८० || ११.०१ || २४३.४२ |- | २ || [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]] (२,३,८) || २९६५ || १२.९ || २२९.८४ |- | ३ || [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]] (६-७) || २६४६ || ९.२८ || २८५.१३ |- | ४ || [[चामुण्डा, दैलेख|चामुण्डा]] (४-५) || ३३७० || १०.८२ || ३११.४६ |- | ५ || [[जम्बुकाँध]] (५-९) || ३४४३ || ८.४५ || ४०७.४६ |- | ६ || [[जम्बुकाँध]] (१-४) || ३५९३ || ११.६८ || ३०७.६२ |- | ७ || [[लयाँटी बिन्द्रासैनी]] (१,३,७) || ३१०८ || १४.६२ || २१२.५९ |- | ८ || [[लयाँटी बिन्द्रासैनी]] (२,४,८) || २८९४ || ५.९९ || ४८३.१४ |- | ९ || [[लयाँटी बिन्द्रासैनी]] (५-६,९) || १८६० || ५.८४ || ३१८.४९ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२६,५५९''' || '''९०.५९''' || '''२९३.१७''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240929122946/https://www.dccdailekh.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, दैलेख] {{दैलेख जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:दैलेख जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎]] 2c7lkee3buib25y3nb6o1wovssh8exh 0 105956 1393512 1369773 2026-10-31T11:42:32Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393512 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country |native_name = सल्यान राज्य |conventional_long_name = |common_name = सल्यान राज्य |status = राजतन्त्र |era = |event_start = |date_start = |year_start = इ.सं. १४१८ |event_end = इ.सं. १९६१ मा रजौटा उन्मूलन गरिएको |date_end = |year_end = इ.सं. १९६१ |event_post = |date_post = |p1 = |flag_p1 = |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |p6 = |flag_p6 = |s1 = |s2 = |s3 = |s4 = |s5 = |s6 = |s7 = |s8 = |s9 = |flag_s1 = |flag_s2 = |flag_s3 = |flag_s4 = |flag_s5 = |flag_s6 = |flag_s7 = |flag_s8 = |flag_s9 = |image_flag = |flag_alt = |flag_caption = |image_coat = |symbol_type = |coat_alt = |image_map = |image_map_alt = |image_map_caption = |national_motto = |national_anthem = |capital = |common_languages = [[नेपाली]] |government_type = {{plainlist| * स्वतन्त्र [[राजतन्त्र]]<br><small>(इ.सं. १४१८ – इ.सं. १८०९)</small> * रजौटा<br><small>(इ.सं. १८०९ – इ.सं. १९६१)</small>}} |title_leader = [[राजा]] |leader1 = जगत्रबम (प्रथम) |year_leader1 = इ. सं. १४१८ - ?? |leader2 = दोरैजैथुबम (दोस्रो) |year_leader2 = ?? - ?? |leader3 = आनम्म (तेस्रो) |year_leader3 = ?? |leader4 = रणभीम शाह |year_leader4 = ?? |title_deputy = |deputy1 = |year_deputy1 = |deputy2 = |year_deputy2 = |legislature = |house1 = |type_house1 = |stat_year1 = |religion = {{plainlist| * [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] * [[बुद्ध धर्म|बौद्ध]]}} |stat_pop1 = |stat_area1 = |stat_year2 = |stat_pop2 = |stat_area2 = |stat_year4 = |stat_pop4 = |stat_area4 = |currency = |footnotes = |today = {{NEP}} |demonym=|area_km2=|area_rank=|GDP_PPP=|GDP_PPP_year=|HDI=|HDI_year=}} '''सल्यान राज्य''' एक ऐतिहासिक [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]] थियो । यस राज्यमा [[बम (थर)|बम]] [[ठकुरी]]बाट आएका शाहहरूले राज्य गरेको थिए । यस राज्यको पूर्वज राजा जगत्रबम थिए । उनी खाँडाचक्रका राजा [[मलेबम]] (मलायवर्मा)का वंशज थिए । इ.स. १८०९ मा [[नेपाल अधिराज्य]]मा गाभिएपछि इ.सं. १९६१ सम्म [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|रजौटा उन्मूल]]न नहुन्जेल रह्यो । सल्यान राज्यको स्थापना मलैबम्मले बि.सं १४७५ <ref name="सुवेदी">{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=११७|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref>ले गरेका थिए। कुनै स्रोतमा १५५५ उल्लेख गरिएको छ।<ref name="सुवेदी2">{{cite book|title=रापती अञ्चलको इतिहास|author=टेकनाथ गौतम|page=४९|date=२०५०|publisher=दाङ|isbn=|url=}}</ref> राजा श्रीकृष्ण शाहको समयमा सल्यानले नेपाल सँग आश्रित सन्धि गरी सर्वाङ्ग माफी राज्यको रुप लियो। सल्यानी राजालाई केही प्रशासनिक तथा न्यायिक अधिकार थियो। श्रीकृष्ण शाहका छोरा रणभीम शाहको विवाह पृथ्वीका छोरी बिलासकुमारीसँग भएकाले उनी [[पृथ्वीनारायण शाह]]का सम्धी थिए। १८५० मा श्रीकृष्ण शाहले राजपाट त्यागी राजगद्दीमा छोरालाई बसाले। सल्यान र काठमाडौंबीचको राम्रो सम्बन्ध [[रणबहादुर शाह]]को हत्या भएपछि बिग्रन सुरु भयो। १८६६ मा भीमसेन थापाले सल्यान राज्यको स्वतन्त्रता हरण भयो र रणभीम शाहलाई पदच्युत गरियो। बिलासकुमारी र उनका कान्छा छोरालाई काठमाडौँ ल्याई नजरबन्दमा राखियो। पृथ्वीनारायण शाहले उनलाई दाइजो दिएको बिर्तासमेत खोसियो। रणभीम शाहका जेठा छोरा नवावको दरबारमा गई शरण लिई ज्यान जोगाए। भीमसेन थापाको पतनपछि १८९४ मा सल्यान राज्यको [[रजौटा राज्य (नेपाल)|रजौटा]] थमौती भयो। तेजबहादुर शाहले सल्यानी राजाको उपाधि पाए।<ref>{{Cite journal |last=मानन्धर |first=त्रिरत्न |title=सल्यानी राजा रणभीम शाहको पदच्युति |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_11_02_07.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=2 |pages=90}}</ref> तेजवहादुर शाहलाई सल्यानी राजाको दर्जा दिइए तापनि तेजवहादुरको राज्य फलावाडमा सीमित रहयो । सत्यान, दाग र देउखुरीमा उनको केही अधिकार रहेन। २०१७ मा [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|राज्य रजौटा ऐन]] लागु भएपछि पनि यो राज्यलाई निरन्तरता दिइएको थियो। २०६५ मा नेपाल गणतन्त्र घोषणा भएपछि [[श्री ५]] सहित सल्यानी राजाको उपाधि पनि खारेज भयो। ==राजाहरू== सल्यान राज्यका राजाहरूको सूची (ईश्वी सन् मा) : * मलैवम्म * सुर्तान * मामुराज * सूर्जुराज * सुमेरराज * सिँगाराज * काला सुल्तान * कनक शाह * संहार शाह * तिलक शाह * प्रताप शाह * तुला शाह * पृथ्वीपति शाह * मान्धाता शाह * सङ्ग्राम शाह * श्रीकृष्ण शाह- नेपालसँग आश्रित सन्धि १८४२ * राजा रणभीम शाह ( - ??); उनको पालामा सल्यान राज्य [[नेपाल अधिराज्य]]मा गाभियो; स्वतन्त्र राज्यका अन्तिम राजा * राजा तेज बहादुर शाह ( ?? - ) * राजा शम्शेर बहादुर शाह ( ?? - ) * राजा गेहेन्द्र बहादुर शाह (?? ) * राजा जीतेन्द्रबहादुर शाह ( - २०४१ ) * राजा गोपेन्द्र बहादुर शाह<ref>{{Cite web |last=खनाल |first=रञ्जनराज |title=श्री ५ महाराजाधिराजबाट श्री गोपेन्द्र बहादुर शाहलाई सल्यानी राजाको उपाधि प्रदान गरिबक्सेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=13470 |access-date=2026-08-14 |website=rajpatra.dop.gov.np |date=२०४१ असार १२ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260422233125/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=13470 |archive-date=2026-04-22}}</ref> (२०४१ - २०६०) ==सन्दर्भ== {{Reflist}} ==बाह्य लिंक== * [http://members.iinet.net.au/~royalty/states/nepal/salyan.html सल्यान राज्य] [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू]] 9icbwtkefgzmcz0it3bmq381q3usvhd 0 107052 1393401 1393271 2026-10-31T03:04:49Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393401 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = जङ्की मिडिया | logo = जङ्की मिडिया.png | type = [[प्राइभेट लिमिटेड कम्पनी|निजी]] | foundation = {{start date and age|2000|df=yes}} | industry = डिजिटल मिडिया | location = न्यु वेल्स, [[अस्ट्रेलिया]] | key_people = निल अक्लण्ड, [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत]]<br> टिम डुगन, [[प्रकाशक]] | num_employees = | products = जङ्की<br>पङ्की<br>एडब्ल्यूओएल | revenue = | parent = [[ओ! मिडिया लिमिटेड]] (८५%) | homepage = {{URL|JunkeeMedia.com}} }} '''जङ्की मिडिया''' , पूर्व '''साउण्ड एलायन्स'''को रूपमा चिनिने, [[अस्ट्रेलिया]]मा आधारित एक अङ्कीय सञ्चार माध्यम कम्पनी हो। कम्पनीका अनुसार, जङ्की मिडियाका वेबसाइटहरूले मासिक रूपमा २० लाख भन्दा बढी दर्शकहरू ब्राउजरहरूबाट आकर्षित गर्दछ। वेबसाइटको ट्राफिकको लगभग ७० प्रतिशत मोबाइल उपकरणहरूबाट आउँदछ र सञ्जालमा सबैभन्दा ठूलो उल्लेखनीय प्रतिस्पर्धी फेसबुक हो। == इतिहास == जङ्की मिडियाको स्थापना सन् २००० मा म्याट क्यालेन्डर, लिबि क्लर्क र एण्ड्रे ल्याकमनले उनीहरूको नृत्य सङ्गीत वेबसाइट ''इन द मिक्स''को सुरू गरे लगत्तै सुरुवात गरेका थिए।<ref name=Sinclair>{{cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/business/media/sound-alliance-beats-advertising-blues/story-e6frg996-1225738875552|title=Sound Alliance beats advertising blues|first=Lara|last=Sinclair|date=22 June 2009|publisher=News Corp|newspaper=द अष्ट्रेलियन|archive-url=https://web.archive.org/web/20160207183417/http://www.theaustralian.com.au/business/media/sound-alliance-beats-advertising-blues/story-e6frg996-1225738875552|archive-date=7 February 2016|access-date=13 October 2019}}</ref> वेबसाइट तीन जनाको आंशिक समयको शौकको रूपमा शुरू भएको थियो र चाँडैनै यसमा निल अकल्याण्ड पनि सामेल भएका थिए।<ref>{{citation|url=http://andrewmcmillen.com/2009/08/07/a-conversation-with-neil-ackland-sound-alliance-managing-director/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221071016/http://andrewmcmillen.com/2009/08/07/a-conversation-with-neil-ackland-sound-alliance-managing-director/|archivedate=21 February 2014|title=A Conversation With Neil Ackland, Sound Alliance Managing Director|first=Andrew|last=McMillen|date=7 August 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221071016/http://andrewmcmillen.com/2009/08/07/a-conversation-with-neil-ackland-sound-alliance-managing-director/|access-date=13 October 2019|archive-date=21 February 2014}}</ref> अकल्याण्डले साइट अनलाइन प्रतिस्थापन गरे र यसको सृजनाकर्ताहरूसँग सम्पर्कमा रहे।<ref>{{cite news |url=http://digitalministry.com/AU/articles/827/DIGITAL+PEOPLE+NEIL+ACKLAND/1 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120403233425/http://digitalministry.com/AU/articles/827/DIGITAL%2BPEOPLE%2BNEIL%2BACKLAND/1 |title=Digital People - Neil Ackland |first=Denise |last=Shrivell |archivedate=3 April 2012 |date=31 July 2009 |newspaper=Digital Ministry |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120403233425/http://digitalministry.com/AU/articles/827/DIGITAL%2BPEOPLE%2BNEIL%2BACKLAND/1 |date=3 April 2012 }}</ref> साउण्ड एलायन्सले समूह डेष्ट्रा निगम मार्फत अक्टोबर २००८ मा मेस + न्वाइजलाई प्राप्त गरेको थियो। मेस + न्वाइज द्विमासिक मुद्रण प्रकाशनको रूपमा सन् २००५ देखि सञ्चालनमा रहेका थिए।<ref name=Sinclair/> ''Mess+Noise'' had been operating since 2005 when it began as a bimonthly print publication.<ref name=Toller>{{cite web|title=What went wrong at Mess+Noise?|url=http://dailyreview.com.au/what-went-wrong-at-mess-noise/|publisher=Daily Review|first=एनी|last=टोलर|date=3 August 2015|archivedate=8 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160108231241/http://dailyreview.com.au/what-went-wrong-at-mess-noise}}</ref> सन् २००६ मा, टिम दुग्गनले साउण्ड एलायन्सको साथ राष्ट्रिय लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक वेबसाइटको सह-स्थापना गरेका थिए। <ref>{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/junkee-media-names-tim-duggan-publisher-following-rebrand-and-appoints-head-of-video-304919|title=Junkee Media names Tim Duggan publisher following rebrand and appoints head of video|last=Miranda Ward|date=2015-07-10|website=मुम्ब्रेला|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-05-16}}</ref> साउण्ड एलायन्सले मार्च २०१३ मा जङ्कीको प्रक्षेपण गरेको थियो जून एक अनलाइन शीर्षक थियो जसले १८ देखि २९ वर्ष उमेरका दर्शकहरूको लागि लक्षित थियो।<ref>{{cite news|url=http://mumbrella.com.au/youth-publisher-launches-mobile-title-junkee-com-144686|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150708102546/http://mumbrella.com.au/youth-publisher-launches-mobile-title-junkee-com-144686|archivedate=8 July 2015|title=Youth publisher launches mobile-first title जङ्की डटकम|publisher=मुम्ब्रेला}}</ref> प्रकाशकले आफ्ना श्रोताहरूलाई जङ्की, केही हजार १८ देखि २९ वर्षका युवकहरूका लागि लक्षित हुने र यो व्यापक युवा सर्वेक्षणमा खुलासा गरिएका सिद्धान्तहरूमा निर्माण हुने जनाएका थिए।<ref>{{cite news|url=http://junkee.com/welcome-to-junkee/616|title=Welcome To Junkee|first=Tim|last=Duggan|date=11 March 2013|publisher=Sound Alliance|work=Junkee|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117021029/http://junkee.com/welcome-to-junkee/616|archivedate=17 November 2015}}</ref> साउण्ड एलायन्सले जङ्कीलाई स्वदेशी विज्ञापनको परीक्षण गर्न प्रयोग गरेको थियो जुन अक्टोबर २०१४ सम्ममा यसले आफ्ना सबै प्रकाशनहरूमा प्रयोग गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.adnews.com.au/news/sound-alliance-formalises-native-advertising-team|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150404203021/http://www.adnews.com.au/news/sound-alliance-formalises-native-advertising-team|archivedate=4 April 2015|first=Rachael|last=Micallef|date=16 October 2014|title=Sound Alliance formalises native advertising team|newspaper=एड न्युज|publisher=Yaffa Media Pty Ltd}}</ref> साउण्ड एलायन्सले औपचारिक रूपमा सन् २०१५ को जुलाईमा जङ्की मिडियाको रूपमा पुनर्गठित भएको थियो।<ref>{{cite web|title=Sound Alliance rebrands as Junkee Media, says half its revenue now comes from native|url=http://mumbrella.com.au/sound-alliance-rebrands-as-junkee-media-says-half-its-revenue-now-comes-from-native-303187|publisher=Mumbrella|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150730163034/http://mumbrella.com.au/sound-alliance-rebrands-as-junkee-media-says-half-its-revenue-now-comes-from-native-303187|archivedate=30 July 2015|date=2 July 2015|first=निक|last=क्रिष्टेनसेन}}</ref> प्रमुख कार्यकारी अधिकृत नील अकल्याण्डले मिडियालाई, परिवर्तनले कम्पनीको रूपान्तरणमा केवल एक सङ्गीतको मात्र प्रकाशकबाट युवा लक्षित जीवनशैली प्रकाशक बन्ने बताएका थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.adnews.com.au/news/sound-alliance-rebrands-to-junkee-media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160108233528/http://www.adnews.com.au/news/sound-alliance-rebrands-to-junkee-media|archivedate=8 January 2016|title=Sound Alliance rebrands to Junkee Media|first=Sarah|last=Homewood|date=2 July 2015|newspaper=एड न्युन|publisher=Yaffa Media Pty Ltd}}</ref> सेप्टेम्बर २०१५ मा, जङ्की मिडियाले लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक शीर्षक समान इभो मिडियालाई बताएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/junkee-media-offloads-lgbti-community-hub-samesame-to-evo-media-for-undisclosed-sum-321663|title=Junkee Media offloads LGBTI community hub SameSame to Evo Media for undisclosed sum|last=Miranda Ward|date=2015-09-30|website=मुम्ब्रेला|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-05-16}}</ref> सन् २०१६ मा, ओह! मिडिया, सार्वजनिक रूपमा सूचीबद्ध अस्ट्रेलियाको बाह्य विज्ञापन कम्पनीले, मिडियाको ८५% स्वामित्वलाई  ११.०५ मिलियन अमेरिकी डलरमा खरिद गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=https://mumbrella.com.au/ooh-media-buys-junkee-media-surprise-move-376329|website=Mumbrella|date=24 June 2016|first=Alex|last=Hayes|title=Ooh Media buys Junkee Media in surprise move|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160625130830/https://mumbrella.com.au/ooh-media-buys-junkee-media-surprise-move-376329|archivedate=25 June 2016}}</ref> अप्रिल २०१७ मा, फाष्टर लाउडरलाई जङ्की सङ्गीतको रूपमा पुनर्गठित गरिएको थियो<ref>{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/junkee-media-rebrands-the-vine-as-punkee-while-it-retires-fasterlouder-in-favour-of-music-junkee-436801|title=Junkee Media rebrands The Vine as Punkee while it retires FasterLouder in favour of Music Junkee|last=Miranda Ward|date=2017-04-04|website=मुम्ब्रेला|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-05-16}}</ref> जसमा अर्को महिना पङ्की नामक एक नयाँ साइटको पनि सुरुवात गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/junkee-media-officially-launches-punkee-448273|title=Junkee Media officially launches Punkee|last=Samios|first=Zoe|date=2017-05-31|website=मुम्ब्रेला|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-05-16}}</ref> नोभेम्बर २०१८ मा, जङ्की मिडिया १८ वर्षको सञ्चालन पछि इन द मिक्सको बन्द गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://junkee.com/inthemix-goodbye/179992|title=A Farewell From inthemix: Thanks For All The Memories|date=2018-11-01|website=जङ्की|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070602004926/http://www.inthemix.com.au/news/aust/30060/MTV_secures_The_Metro_for_new_live_music_show|archive-date=2007-06-02}}</ref> == प्रकाशनहरू == *जङ्की , एक लोकप्रिय संस्कृति र राजनीतिक व्यङ्ग्य साइट *पङ्की , एक मनोरञ्जन र लोकप्रिय संस्कृति साइट जून १६ देखि २४ वर्षका युवाका लागि लक्षित छ।<ref>{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/building-punkee-moving-beyond-the-bachelor-recaps-539248|title=Building Punkee: Moving beyond The Bachelor recaps|last=Samios|first=Zoe|date=2018-09-05|website=मुम्ब्रेला|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-05-16}}</ref> *एडब्ल्यूओएल, सन् २०१४ मा क्वाण्टाससँगको साझेदारीमा स्थापित एक युवा यात्रा वेबसाइट<ref>{{cite press release|date=12 November 2014|title=Qantas and Sound Alliance launch youth travel title AWOL|url=http://www.qantasnewsroom.com.au/media-releases/qantas-and-sound-alliance-launch-youth-travel-title-awol/|publisher=क्वाण्टस|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150316114306/http://www.qantasnewsroom.com.au/media-releases/qantas-and-sound-alliance-launch-youth-travel-title-awol|archivedate=16 March 2015}}</ref> == पुरस्कारहरू == सन् २०१४ को मुम्ब्रेला पुरस्कारमा जङ्कीलाई वर्षमो उत्कृष्ट मिडिया ब्राण्डको रूपमा नामकरण गरिएको थियो।<ref>{{cite web|title=मुम्ब्रेला पुरस्कार: सन् २०१४ विजेता|url=http://www.mumbrellaawards.com.au/2014-awards/tables/|publisher=मुम्ब्रेला|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117031402/http://www.mumbrellaawards.com.au/2014-awards/tables/|archivedate=17 November 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117031402/http://www.mumbrellaawards.com.au/2014-awards/tables/ |date=17 November 2015 }}</ref> क्वाण्टास र जङ्की मिडियाको एडब्ल्यूओएललाई सन् २०१५ मा सामग्री बजारशास्त्र रणनीतिको रूपमा नाम दिइएको थियो।<ref>{{cite web|title=The Mumbrella Awards: 2015 winners|url=http://www.staging2.mumbrellaawards.com.au/2015-winners/|publisher=Mumbrella|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160108234412/http://www.mumbrellaawards.com.au/2015-winners/|archivedate=8 January 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160108234412/http://www.mumbrellaawards.com.au/2015-winners/ |date=8 January 2016 }}</ref> सन् २०११ मा, साउण्ड एलायन्सलाई, अङ्कीय सञ्चार माध्यमको रूपमा शीर्ष १० शक्तिशाली सूचकाङ्कमा नामाकरण गरिएको थियो। यसले ठूलो परम्परागत मिडिया प्रतिस्पर्धाहरूलाई अवरोध पुर्‍याएकोमा प्रशंसा प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{citation|url=http://www.thepowerindex.com.au/digital-media-/sound-alliance|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706144348/http://www.thepowerindex.com.au/digital-media-/sound-alliance|archivedate=6 July 2015|url-status=live|title=Digital Media , no. 9: Sound Alliance|date=8 November 2011|first=अञ्जल|last=प्रिष्ट्ली|work=The Power Index|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706144348/http://www.thepowerindex.com.au/digital-media-/sound-alliance|access-date=13 October 2019|archive-date=6 July 2015}}</ref> साउण्ड एलायन्सलाई सन् २००९ र २०१० मा काम गर्नका लागि बिआरडब्ल्यू पत्रिकाले अस्ट्रेलियाको सर्वश्रेष्ठ ठाउँहरू मध्ये एकको रूपमा नामकरण गरेको थियो।<ref>{{cite web|last=गार्डनर|first=जेसिका|title=Labour of Love|url=http://www.brw.com.au/p/sections/features/labour_of_love_NX7EcmmB0vkJVqTKNqcfBM?hl|publisher=BRW|date=24 June 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314091202/http://www.brw.com.au/p/sections/features/labour_of_love_NX7EcmmB0vkJVqTKNqcfBM?hl|archivedate=14 March 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314091202/http://www.brw.com.au/p/sections/features/labour_of_love_NX7EcmmB0vkJVqTKNqcfBM?hl |date=14 March 2012 }}</ref> सन् २०१८ को मुम्ब्रेला पुरस्कारमा पङ्कीलाई वर्षको उत्कृष्ट सञ्चार माध्यमको ब्राण्डको रूपमा नामकरण गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/che-proximity-steals-the-show-at-2018-mumbrella-awards-as-the-monkeys-put-in-another-strong-performance-526198|title=Mumbrella Awards winners for 2018|last=फ्रान्सिस|first=डोमेन|date=2018-06-28|website=Mumbrella|language=en-US|access-date=2019-05-16}}</ref> जङ्की मिडियालाई वर्षको उत्कृष्ट प्रकाशन कम्पनीको रूपमा चयन गरिएको थियो भने, सन् २०१८ मा प्रकाशन पुरस्कारमा ठूला प्रकाशकहरूको रूपमा पनि यसलाई नामकरण गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/bauer-media-bauer-trader-win-big-at-mumbrella-publish-awards-542022|title=Mumbrella Publish 2018 award winners revealed|last=फ्रन्सिस|first=डोमेन|date=2018-09-20|website=मुम्ब्रेला|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-05-16}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:विकिथन-८ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] t1fbujzj9rei7m9qpllyxxl8mckdpsn 0 107414 1393511 1317184 2026-10-31T11:26:02Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393511 wikitext text/x-wiki '''सरकारी वकिल''' सरकारका तर्फबाट अदालतमा मुद्दाको [[अभियोजन]], बहस पैरवी तथा प्रतिनिधित्व गर्ने निकाय वा अधिकारी हो । नेपालमा महान्यायाधिवक्ता सरकारी वकिलहरूको सर्वोच्च पद र [[ महान्यायाधिवक्ताको कार्यालय]] निकाय हो ।<ref>{{Cite web |url=https://ag.gov.np/ |title=अभिलेख प्रतिलिपि |access-date=2019-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022172829/http://www.ag.gov.np/ |archive-date=2019-10-22}}</ref> <br> [[नेपालको संविधान]]ले कुनै पनि फौजदारी अभियोगमा मुद्दा चलाउने वा नचलाउने भन्ने अन्तिम अधिकार सरकारी वकिललाई दिएको छ ।<ref>http://www.lawcommission.gov.np/np/archives/1272</ref> तर सरकारी पक्षले कतिपय आपराधिक घटनामा राम्रोसँग अनुसन्धान नगरेको वा सकारी वकिलले अभियोजन गर्नुपर्ने मुद्दामा पनि अभियोजन नगरेको पाइए [[नेपालको सर्वोच्च अदालत]]ले पुन: अनुसन्धान र अभियोजनका लागि विशेष आदेश जारी गर्न सक्ने [[नजिर]] कायम गरेको छ ।<ref>http://nkp.gov.np/full_detail/8810 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191031170705/http://nkp.gov.np/full_detail/8810 |date=2019-10-31 }}</ref><ref>http://supremecourt.gov.np/nkp/full_detail/431 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191031170705/http://supremecourt.gov.np/nkp/full_detail/431 |date=2019-10-31 }}</ref><ref>http://nkp.gov.np/full_detail/3391/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191031171128/http://nkp.gov.np/full_detail/3391/ |date=2019-10-31 }}</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[अभियोजनकर्ता]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{ठुटो}} 50usltpgd2t7sv187td5wbbyd02je32 0 107510 1393509 1382678 2026-10-31T10:49:33Z Suyash.dwivedi 23760 /* साङ्गीतिक जीवन */ 1393509 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = विश्व मोहन भट्ट | image = Vishwa Mohan Bhatt 03.jpg | caption = भट्ट एक सङ्गीत पर्वमा, ओडिया | image_size = | background = non_vocal_instrumentalist | birth_name = | alias = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1950|7|27}} | origin = [[जयपुर]], [[राजस्थान]], [[भारत]] | death_date = | instrument = मोहन विणा | genre = भारतीय शास्त्रीय सङ्गीत | occupation = मोहन विणा वादक | years_active = सन् १९६५&ndash;हाल | label = | associated_acts = | website = {{URL|http://www.vishwamohanbhatt.in/}} }} '''विश्व मोहन भट्ट''' (जन्म:२७ जुलाई १९५०) ग्र्यामी पुरस्कार जित्न सफल एक भारतीय प्रसिद्ध शास्त्रीय सङ्गीत वादक हुन् जसले मोहन विणा बजाउने गर्दछन्।<ref>{{cite news |date=6 July 2006 |title=Make the Mohan Veena,but Inform Us |url=http://archive.indianexpress.com/news/make-the-mohan-veena-but-inform-us/7933/0 |newspaper=Indian Express |access-date=11 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170418004211/http://archive.indianexpress.com/news/make-the-mohan-veena-but-inform-us/7933/0 |archive-date=18 April 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite news |date=7 January 2009 |title='String' Operation: Pt Vishwa Mohan Bhatt, father of Mohan Veena |url=http://archive.indianexpress.com/news/-string--operation-pt-vishwa-mohan-bhatt-father-of--mohan-veena/407489/0 |newspaper=Indian Express |access-date=11 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417101433/http://archive.indianexpress.com/news/-string--operation-pt-vishwa-mohan-bhatt-father-of--mohan-veena/407489/0 |archive-date=17 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/proms/events/performers/e733aa45-983f-44f1-9543-f02d5445e84d|title=2018|website=BBC Music Events|access-date=26 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190126171606/https://www.bbc.co.uk/proms/events/performers/e733aa45-983f-44f1-9543-f02d5445e84d|archive-date=26 January 2019|url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/pune/vishwa-mohan-bhatt-performs-for-a-cause/articleshow/62724117.cms|title=Vishwa Mohan Bhatt performs for a cause - Times of India|website=The Times of India|access-date=26 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190126174313/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/pune/vishwa-mohan-bhatt-performs-for-a-cause/articleshow/62724117.cms|archive-date=26 January 2019|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == भट्टको जन्म भारतको जयपुरमा भएको थियो भने उनी हाल जयपुरमा आफ्नी श्रीमती र दुई छोराका साथ बस्दै आएका छन्। भट्टका जेठा छोरा सालिल भट्टले पनि मोहन विणा र सत्भिक विणा बजाउने गर्छन्। <ref>{{cite news |last=Paachak |first=Piyush |date=13 November 2005 |title=My mother still teaches me music |url=http://www.tribuneindia.com/2005/20051113/society.htm |location=Chandigarh, India |newspaper=The Tribune |access-date=1 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090717013235/http://www.tribuneindia.com/2005/20051113/society.htm |archive-date=17 July 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> भट्टलाई उनका बुवा मोहम्मद भट्ट र आमा चन्द्रकला भट्टले पहिले देखिनै सङ्गीत सिकाउने र बजाउने गरेका कारण भट्टले सङ्गीत सिक्ने र ज्ञान हासिल गर्ने मौका पाएका थिए। विश्व मोहन भट्टका भतिजा कृष्ण भट्टले पनि सितार र तबला बजाउने गर्छन्।<ref>{{cite news |last=Ramanath |first=Renu |date=18 October 2005 |title=Reinventing tradition |url=http://www.thehindu.com/2005/10/18/stories/2005101800520200.htm |newspaper=The Hindu}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == साङ्गीतिक जीवन == [[File:VishwaMohanBhatt20090918.jpg|thumb|250px|सन् २००९ सेप्टेम्बरमा भट्ट]] विश्व मोहन भट्ट एक भारतीय शास्त्रीय सङ्गीत बादक र १९ तार भएको छड्के गीतार मोहन विणाका आविष्कार हुन्। मोहन विणाका १९ तारहरू मध्ये तीन तारले स्वर र लयमा सङ्गीत दिन्छ, चार तारहरूले भुन्भुन आवाज निकाल्छन् भने अन्य १२ तारहरूले विभिन्न सङ्गीतहरू उत्पादन गर्छन्।<ref>{{cite news|title=BroadwayWorld|url=http://www.broadwayworld.com/article/GMTuneTime-Brings-Indias-Top-Guitarists-Pt-Vishwa-Mohan-Bhatt-Kapil-Srivastava-Together-20160306|accessdate=11 May 2016|newspaper=BroadwayWorld|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604022516/http://www.broadwayworld.com/article/GMTuneTime-Brings-Indias-Top-Guitarists-Pt-Vishwa-Mohan-Bhatt-Kapil-Srivastava-Together-20160306|archive-date=4 June 2016|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> भट्टले आविष्कार गरेको म‍ोहन विणाले सितार, हुवावेली गीतार, सरोड र विणाको आवाज एकै यन्त्रले दिन्छ। विश्व मोहन भट्टलाई भारतको बेङ्लोरमा पहिलो भारतीय सङ्गीत वैज्ञानिकको रूपमा पुरस्कृत गरिएको थियो जसलाई एक्वेष्टिक गीतार पत्रिकाले सार्वजनिक गरेको थियो। भट्ट लामो समयसम्म रवी शङ्करका चेला थिए र चेलाहरूको समूहमा उनी एक उत्कृष्ट समूहमा सामेल थिए। भट्टले हालसम्म ७ गीति सङ्ग्रहहरू सार्वजनिक गरेका छन् जसमध्ये उनले रे कोडर, बेला फ्लिक, जेरी डगलस, ताज महल र अरबी ओघ बादक साइमन शेहिमसँग काम गरिसकेका छन्। भट्ट चिनियाँ सङ्गगीतकासँग काम गर्ने पहिलो भारती शास्त्रीय सङ्गीत बादक बनेका थिए जब उनले जि विङ चेङसँग काम गरे।<ref>{{cite news|title=DailyNewsOnline|url=http://ourdailynewsonline.com/2016/05/entertainment/duet-music-video-release-indias-top-guitarists-pt-vishwa-mohan-bhatt-kapil-srivastava-watch/|accessdate=11 May 2016|newspaper=DailyNewsOnline|archive-url=https://web.archive.org/web/20160504132032/http://ourdailynewsonline.com/2016/05/entertainment/duet-music-video-release-indias-top-guitarists-pt-vishwa-mohan-bhatt-kapil-srivastava-watch/|archive-date=4 May 2016|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> भट्टले रे कोडरसँग साझेदारी गर्दै "अ मिटिङ बाई द रिभर" नामक सङ्गीतको उत्पादन गरेका थिए जसले सन् १९९४ मा ग्र्यामी पुरस्कार जित्न सफल भएको थियो। भट्टले बेला फ्लिक्स र जे विङ चेङसँग साझेदारी गर्दै "तबुला रोज" नामक सङ्गीत उत्पादन गरेका थिए जुन सन् १९९४ सान्टा बार्बरा, [[क्यालिफोर्निया]]मा रेकर्ड गरिएको थियो भने यो सङ्गीत ग्र्यामी पुरस्कारका लागि मनोनीत पनि भएको थियो। "अ मिटिङ बाई द रिभर" र "मुम्ताज महल" नामक दुई शास्त्रीय सङ्गीतहरू ताज महलसँग रेकर्ड गरिएको थियो जुन चलचित्र "टु डेज इन द भ्याली" र ओस्कर पुरस्कार जित्न सफल चलचित्र "डेड मेन वाकिङ" मा समावेश गरिएको थियो। भट्टले भारत स्वतन्त्र भएको ५० वर्षको उपलक्ष्यमा "रागा गङ्गा" नामक सङ्गीतको प्रस्तुति दिएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/india-news/anil-kapoor-comes-in-support-of-metoo-movement-calls-it-fantastic/1345951/|title=Anil Kapoor comes in support of #MeToo movement, calls it fantastic|date=2018-10-11|website=The Financial Express|access-date=2019-02-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-kailash-kher-grammy-winner-vishwa-mohan-bhatt-face-accusation-metoo-movement-5396552/|title=Singer Kailash Kher, Grammy winner Vishwa Mohan Bhatt face accusation|date=2018-10-11|website=The Indian Express|language=en|access-date=2019-04-05}}</ref> लोक सङ्गीतकार ह्यारी मेन्क्सले ५ वर्षसम्म विश्व मोहन भट्टका जेठा छोरा सलिल भट्टसँग शिक्षण लिएपछि मोहन विणा बजाउँछन्। अष्ट्रेलियाली सङ्गीतकार लोरी मिन्सनले सालिलसँग मोहनले विणा बजाउन सिकेका थिए। [[File:Vishwa Mohan Bhatt playing Mohan Veena (8).jpg|thumb|विश्व मोहन भट्ट मोहन वीणा खेल्दै, भोपाल, भारत फेब्रुअरी 2017 मा]] == पुरस्कारहरू == * सन् १९९३ ग्र्यामी पुरस्कार (विश्व उत्कृष्ट साङ्गीतिक सङ्गालो) – ''अ मिटिङ बाई द रिभर''(रे कुडरसँग)<ref>{{cite web |url=http://www.grammy.com/nominees/search?artist=&title=&year=1993&genre=All |title=Past Winners Search |website=ग्र्यामी डटकम |accessdate=2013-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214201026/http://www.grammy.com/nominees/search?artist=&title=&year=1993&genre=All |archive-date=14 December 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> * सङ्गीत नाटक अकादेमी पुरस्कार, सन् १९९८<ref>{{cite web |url=http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm |title=SNA: Awardees List |website=सङ्गीत नाटक अकादमी |accessdate=2009-08-07 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100417012651/http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm |archivedate=17 April 2010 |df=dmy-all }}</ref> * [[पद्म श्री|पद्म श्री पुरस्कार]], सन् २००२ <ref>{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/YearWiseListOfRecipientsBharatRatnaPadmaAwards-1954-2014.pdf |format=PDF |title=Year wise list of recipients (1954-2014) |website=Ministry of Home Affairs |accessdate=2015-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115022326/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/YearWiseListOfRecipientsBharatRatnaPadmaAwards-1954-2014.pdf |archive-date=15 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> * [[पद्म भूषण|पद्म भूषण पुरस्कार]], सन् २०१७<ref>{{Cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=157675|title=Padma Awards 2017 announced|website=pib.nic.in|access-date=25 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125210628/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=157675|archive-date=25 January 2017|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|Vishwa Mohan Bhatt|विश्व मोहन भट्ट}} *{{Official website|http://www.vishwamohanbhatt.in/}} [[श्रेणी:ग्रामी पुरस्कार विजेताहरू]] lxzwvsaeb9n1moxej6iez79i4jhru5x 0 108404 1393490 1389176 2026-10-31T07:50:37Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393490 wikitext text/x-wiki {{Infobox online service | name = मुभ | logo = Moov new logo.png | logo caption = |image= |launched= {{Start date and age|2006|4|24}} | discontinued = |developer= [[पिसिसिडब्ल्यु|पिसिसिडब्ल्यु लिमिटेड]] | key_people = | pricing = | subscribers = |platform= [[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)|एन्ड्रोइड]], [[आइओएस]], वेब अनुप्रयोग एएसी, [[फ्ल्याक]] | availability = [[हङकङ]]<br>[[मुख्यमूमि चीन]]<br>[[भियतनाम]] |website= {{URL|moov.hk}} | footnotes = }} '''मुभ''' (मूभको रूपमा शैलीबद्ध), सदस्यतामा आधारित एक सङ्गीत , पोडकाष्ट र श्रव्य दृश्य प्रवाह सेवा हो जसले हानि रहित श्रव्य, उच्च परिभाषा साङ्गीतिक श्रव्य दृश्यका सामग्री र सङ्गीत विशेष सुविधाहरूको साथ कार्य सञ्चालन गर्दछ।<ref name="butterboom">{{Cite news|url=http://butterboom.com/tech/techtop10/top-four-music-streaming-apps-hong-kong/|title=Top Four Music Streaming Services in Hong Kong|date=2013-10-31|work=बटर बुम|access-date=2018-01-26|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20201125114417/https://butterboom.com/tech/techtop10/top-four-music-streaming-apps-hong-kong/|archive-date=2020-11-25}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thestandard.com.hk/section-news.php?id=186144&sid=2|title=PCCW gets OTT investment boost|work=द स्ट्यान्डर्ड|access-date=2018-01-26|language=बेलायती अङ्ग्रेजी}}</ref> मुभलाई सन् २००६ मा [[हङकङ]]मा आधारित एक सार्वजनिक दूरसञ्चार कम्पनी पिसिसिडब्ल्यूले प्रक्षेपण गरेको थियो। यस सेवासँग एफएलएसीमा आधारित १६ बाइट / ४४.१ किलोहर्ज गुणस्तरका साथ १५ लाख श्रव्यहरू रहेका छन्।<ref>{{Cite news|url=http://www.scmp.com/article/546192/pccw-gets-music-moov-ing-internet|title=PCCW gets the music moov-ing on the internet|work=साउथ चाइना मर्निङ पोष्ठ|access-date=2018-01-26|language=en}}</ref><ref name="techcrunch">{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2017/08/10/pccw-media-raises-110m/|title=PCCW Media raises $110M for its video and music streaming services in Asia|last=रुसेल|first=जोन|work=टेक क्रञ्च|access-date=2018-01-26|language=en}}</ref> यसले इएमआई , गोल्ड टाइफुन र सोनी सङ्गीत सहितका ३०० रेकर्ड लेबल र सामग्री प्रदायकहरूको साथ वितरण सम्झौताहरू गरेको छ। मुभ हाल [[हङकङ]], [[भियतनाम]] र मुख्यभूमि चीनमा उपलब्ध छ।<ref name="butterboom" /><ref name="wenweipo">{{Cite web|url=http://paper.wenweipo.com/2013/06/17/FI1306170017.htm|title=電盈攻內地網上音樂 「摩音符MOOV」粵上線 首個境外收費品牌 - 香港文匯報|website=विनपियो|access-date=2018-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180501143952/http://paper.wenweipo.com/2013/06/17/FI1306170017.htm|archive-date=2018-05-01}}</ref><ref name="thefastmode">{{Cite news|url=https://www.thefastmode.com/services-and-innovations/9035-pccw-media-extends-moov-ott-music-to-vietnam|title=PCCW Media Extends MOOV OTT Music to Vietnam|last=शर्मा|first=रे|access-date=2018-01-26|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.mumbrella.asia/2016/09/pccw-media-takes-aim-piracy-vietnam-launch-music-streaming-brand-moov|title=PCCW Media takes aim at piracy in Vietnam with launch of music streaming brand MOOV - Mumbrella Asia|date=2016-09-19|work=Mumbrella Asia|access-date=2018-01-26|language=बेलायती अङ्ग्रेजी}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.vir.com.vn/hong-kong-music-app-to-light-up-vietnamese-youth.html|title=Hong Kong music app to light up Vietnamese youth {{!}} Corporate News, Latest Business|last=mastercmsdotorg|work=भियतनाम लगानी अवलोकन|access-date=2018-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083803/http://www.vir.com.vn/hong-kong-music-app-to-light-up-vietnamese-youth.html|archive-date=2018-01-27}}</ref> मञ्चले अन्य पिसिसिडब्ल्यूका उत्पादन र सेवाहरूको साथ एकीकरण गरेको छ। सङ्गीत सामग्रीहरूले एक निश्चित सञ्जाल सेवा हङकङ दूरसञ्चारसँग साझेदारी गरेका छन्। श्रव्य दृश्यका सामग्री र प्रत्यक्ष साझेदारी गरिएका साङ्गीतिक श्रव्य दृश्यहरू नाउ टिभीको साथ साझेदारी गरिएको छ जुन चाहीँ सदस्यतामा आधारित दूरदर्शन सञ्जाल हो। <ref>{{Cite web|url=https://www.hkt.com/For+your+home/Infotainment/Music?language=en_US|title=Music - MOOV {{!}} HKT|website=हङकङ दूरसञ्चार|language=en|access-date=2018-01-26}}</ref> == विकास == सन् २००६ मा सेवाको सुरुवात भए लगत्तै कम्पनीले विदेशमा आफ्नो सेवा विस्तार गर्न सुरु गरेको थियो। <ref name="wenweipo" /> सन् २०१३ मा, पिसिसिडब्ल्यूले नाङफाङ ग्वाङबो यिङ्सी छ्वानमेई जिथ्वान (南方廣播影視傳媒集團), जुङ्गो डियानसिन थोङ्सिन युसिण्टा (中国电信股份有限公司) र बेष्ट टिभीसँग साझेदार गरि, 摩音符 ब्राण्डको साथ मुख्य भूमि चीनमा सङ्गीत प्रवाह सेवाको विस्तार गरेको थियो। मुख्यभूमि [[चीन]]मा सेवा सञ्चालन गर्नका लागि सदस्यतामा आधारित यो पहिलो सङ्गीत प्रवाह सेवा थियो जून चीन भन्दा बाहिरबाट सञ्चालनमा रहेको थियो। <ref name="wenweipo" /> सन् २०१६ मा, मुभले भियतनामको प्रमुख दूरसञ्चार कम्पनी [[भियतना मोबाइल]]सँग साझेदारी गरी [[भियतनाम]]मा १५० भन्दा बढी सामग्री प्रदायकहरूसँग सम्झौता हस्ताक्षर गरेको थियो। हस्ताक्षरसँगै यसले भियतनामको लागि आफ्नो प्रवाह सेवाको विस्तार गरेको थियो।<ref name="techcrunch" /><ref name="thefastmode" /> सन् २०१४ मा, मुभले लिरिक स्न्याप नामक सुविधाको सुरु गरेको थियो जसले प्रयोगकर्ताहरूलाई सामाजिक सञ्जाल मञ्चमा सङ्गीत र गीतका शब्द साझेदारी गर्न अनुमति दिन्छ। <ref>{{Cite web|url=http://www.wcity.com/articles/technology/moov-is-back-with-lyricsnaptm-and-its-redesigned-app.html|title=MOOV is Back with LyricSnap!TM and its Redesigned App - wcity.com|last=Chiang|first=Karen|website=www.wcity.com|language=en-gb|access-date=2018-01-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://moov.hk/news.jsp?newsId=1|title=MOOV LyricSnap!|language=हङकङको चिनियाँ|access-date=2019-04-10}}</ref> सन् २०१५ मा, मुभले एप्पल वाच समर्थन गर्न सुरु गरेको थियो र यसले आफ्नो हानि रहित एफएलएसीमा आधारित १६ बाइट / ४४.१ श्रव्य प्रवाह सेवाको पनि प्रक्षेपण गरेको थियो। सन् २०१६ मा, मुभले क्याटोनी भाषा श्रव्यका साथ प्रेरणाको साथ विशेष सङ्गीत सङ्ग्रहहरूको सुरु गरेको थियो। उक्त सङ्गीत सङ्ग्रहमा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]], [[क्यानडा]] र [[अस्ट्रेलिया]] लगायत विश्वभरका दर्ता गरिएका व्यवसायीक सङ्गीत चिकित्सकहरूद्वारा सृजना गरिएको प्रवाह सूचीहरू समावेश गरिएको छ जून तनाव घटाउने, गर्भावस्था सुखदायक र निद्रा सुधार लगायतका विभिन्न आवश्यकताहरूमा लक्षित छ।<ref>{{Cite web|url=https://secrettour.hk/project/moov-music-therapy/|title=MOOV Music Therapy|language=en|access-date=2019-04-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pinpoint.com.cuhk.edu.hk/essential_grid/moovs-creative-trailers-touch-social-audiences/|title=MOOV’s creative "trailers" touch social audiences|last=मा|first=सिन हाङ क्रिष्टि|date=December 12, 2016|website=School of Journalism and Communication, The Chinese University of Hong Kong|access-date=November 15, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923091404/http://pinpoint.com.cuhk.edu.hk/essential_grid/moovs-creative-trailers-touch-social-audiences/|archive-date=September 23, 2020}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.qooza.hk/article.php?cat=lifestyle&id=1976|title=MOOV推出亞洲首創同聲同氣「音樂自療」音樂庫 - Qooza|work=कुजा|access-date=2018-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615031657/http://www.qooza.hk/article.php?cat=lifestyle&id=1976|archive-date=2020-06-15}}</ref> मुभले आफ्नो सेवालाई एसियाको पहिलो र एक मात्र चिकित्सीय सङ्गीत सङ्ग्रह भएको दाबी गरेको थियो।<ref>{{Citation|last=लिमिटेड|first=पिसिसिडब्ल्यु मिडिया |title=मुभ|date=2018-01-24|url=https://play.google.com/store/apps/details?id=com.now.moov|publisher=पिसिसिडब्ल्यु मिडिया लिमिटेड|accessdate=2018-01-26}}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[जुक्स]] == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[https://moov.hk/ आधिकारिक वेबसाइट] *[https://www.youtube.com/user/moovhk मुभको आधिकारिक च्यानल युट्युबमा] *[https://www.facebook.com/hk.moov मुभको फेसबुक पृष्ठ] [[श्रेणी:एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली) सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सङ्गीत प्रवाह सेवाहरू]] [[श्रेणी:आइओएस सफ्टवेयर]] kb9gruaqup1qeeawr35nwiqb0jh7lqp 0 112422 1393388 1384892 2026-10-31T02:20:25Z ~2026-57878-26 81693 1393388 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = नेपालि | name = गोपाल गुरुङ | image = Gurung at the Fourth National Conference.jpg | caption = सार्वजनिक सभामा गोपाल गुरुङ | other_names = [[यात्री ]] | birth_place = [[महानदी]], [[दार्जिलिङ]], [[भारत]] | birth_date = {{birth date|1939|12|07}} | death_place = [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]], [[नेपाल]] | death_date = {{Death date|2016|जुन|10}} | title = [[राजनीतिज्ञ]], [[मस्यौदा:लेखक|लेखक]], [[मस्यौदा:पत्रकार|पत्रकार]], [[चिन्तक]] | education = बी.ए.,एम.ए.,राजनीति शास्त्र | alma_mater = | movement = Political reformer, social reformer | party = [[मङ्गोल नेसनल अर्गनाइजेसन| मंगोल नेशनल अर्गनाइजेशन]] | organization = | spouse = {{marriage|देबिका गुरुङ <small>(विवाह १९७१)</small>}} | nationality = [[नेपाली ]] | religion = [[बुद्धिस्ट]] | awards = }} '''[[Gopal Gurung|गोपाल गुरुङ]]''' (सन् १९३९–२०१६) एक नेपाली चिन्तक, लेखक, पत्रकार, शिक्षक, राजनीतिज्ञ हुन । <ref>{{Cite web|title=YouTube|url=https://www.youtube.com/|website=www.youtube.com|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref><ref>{{Cite web|title=Who is this man, Gopal Gurung ?|url=http://gopalgurung.tripod.com/Theman.html|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305100608/http://gopalgurung.tripod.com/Theman.html|archive-date=2016-03-05|access-date=}}</ref> नेपाली साप्ताहिक न्यूलाइट र अंग्रेजी साप्ताहिक थन्डरबोल्टका प्रधान सम्पादक, नेपाल पत्रकार सङ्घको केन्द्रीय समितिका पूर्व सदस्य, विश्व नेपाली सङ्घको पूर्व महामन्त्री र नेपालका लागि अखिल भारतीय प्रेस काउन्सिलका अध्यक्षका साथै प्रेस फाउण्डेसन अफ एसिया (पिएफए), मनिला, फिलिपिन्सका लागि सल्लाहकार र संयोजक थिए । नेपाली राजनीतिमा गुरुङलाई बर्णभेद जातिभेद विरुद्धका लेखक भनेर चिनिन्छन । सन् १९७२ देखि नेपाली समाचारपत्र 'न्यू लाइट'मा हिन्दु राष्ट्र विरुद्ध र राजाहरूको विरोधमा लेख्न शुरू गरेका थिए ।<ref>{{Cite book|last=लामा,|first=थुप्तेन|title=गोपाल गुरुङ नेपाली नेलशन मण्डेला.|publisher=Thupten Lama|year=2008.|isbn=|location=|pages=18,19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hrc.utexas.edu/teaching/pen/free-speech/free-speech-22.html|website=www.hrc.utexas.edu|access-date=2020-05-01}}</ref> सन् १९८५ मा पहिलो पटक '''नेपाल राजनीतिमा अदेखा सचाइ''' प्रकाशित भएको थियो । यस पुस्तकको दोस्रो संस्करण १९८८ मा प्रकाशित भएपछि पञ्चायत सरकारले अगस्ट ३०, १९८८ मा पक्राउ गरेको थियो । राजगद्धी ताकेको र साम्प्रदायिक फैलाएका गुरुङलाई तीन वर्षको लागि भद्रगोल केन्द्रीय कारागारमा पठाइयो । जनवरी १ १९८९ मा [[मङ्गोल नेसनल अर्गनाइजेसन|मंगोल नेशनल अर्गनाइजेशन]] को झण्डा र घोषणापत्र जेलभित्र तयार गरेका थिए । गुरुङलाई अप्रिल १३, १९९० मा रिहा गरिएको थियो ।<ref>{{Cite book|last=Hangen|first=Susan I.|url=https://books.google.com.np/books?id=9LiLAgAAQBAJ&pg=PA60&lpg=PA60&dq=founder-president,+gopal+gurung&source=bl&ots=1r8Zvw-l_5&sig=ACfU3U2uaDeiEBLOlyUkDOUZ2wTrPYp1gQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi_t7W4kpPpAhUPU30KHeqGAZo4ChDoATAAegQIChAB#v=onepage&q=founder-president,%20gopal%20gurung&f=false|title=The Rise of Ethnic Politics in Nepal: Democracy in the Margins|date=2009-12-04|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-18160-4|language=en}}</ref> पुनः ‘अस्तित्वको खोज मंगोलको र एमएनओमा पिएचडी–डक्टरेट’ २००१ मा प्रकाशित भएपछि।<ref>{{Cite web|title=Refworld {{!}} U.S. Department of State Country Report on Human Rights Practices 2001 - Nepal|url=https://www.refworld.org/docid/3c84d9a28.html|last=Refugees|first=United Nations High Commissioner for|website=Refworld|language=en|access-date=2020-05-01}}</ref> सन् १९७२ देखि सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र <ref>{{Cite web|title=मंगोल नेता गोपाल गुरुङको निधन|url=https://www.onlinekhabar.com/2016/06/438471|website=Online Khabar|language=en-US|access-date=2020-05-01}}</ref> धर्मनिरपेक्षको वकालत गर्न सुरु गरेका गुरुङले डिसेम्बर १५, १९९५ मा राजा बिरेन्द्रलाई मानव अधिकार हनन, राजनैतिक संकटको सृजना र मुलुक गृहयुद्ध उन्मुख भएको ध्यानाकर्षण गराउदै राजा पदबाट राजिनामा दिएर आजीवन आलङ्कारिक राजा अथवा राष्ट्रपति बनिदिन आग्रह सहित ६ बुँद्दे पत्र पठाएका थिए । <ref>{{Cite book|last=Gurung|first=Gopal|title=Newly Created Untouchable Janjati (nomad, gypsy) Society in Nepalese and Sikkim Pilitics|publisher=Gopal Gurung|year=1998|isbn=|location=|pages=1,2,3}}</ref> ==Reference== [[श्रेणी:सन् १९३९ मा जन्म]] hpa5r8xa7lhg1yeokfiu72cgo91qcs0 828 118068 1393414 935875 2026-10-31T03:22:07Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[मोड्युल:Location map/data/Bangladesh]] पृष्ठलाई [[मोड्युल:Location map/data/बङ्गलादेश]]मा सारियो 935875 Scribunto text/plain return { name = 'बङ्गलादेश', top = 26.8, bottom = 20.5, left = 87.8, right = 92.9, image = 'Bangladesh adm location map.svg', image1 = 'Bangladesh rel location map.svg', } 2z1mk5zeofogy2y1rmh3ba9kun2ygyv 828 118069 1393416 1142325 2026-10-31T03:22:07Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[मोड्युल:Location map/data/Bangladesh/कागजात]] पृष्ठलाई [[मोड्युल:Location map/data/बङ्गलादेश/कागजात]]मा सारियो 935873 wikitext text/x-wiki {{Module:Location map/data/doc}} <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- Categories go here and interwikis go in Wikidata. --> [[Category:Bangladesh location map templates| ]] }}</includeonly> 7zulsctj4rexyns56hzo681obi19t1l 4 120717 1393445 1393325 2026-10-31T04:04:34Z ListeriaBot 52294 Wikidata list updated [V2] 1393445 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?item wdt:P27 wd:Q837 . ?sitelink schema:about ?item . FILTER NOT EXISTS { ?wne schema:about ?item . ?wne schema:inLanguage "ne" } MINUS {?item wdt:P106 wd:Q10833314} } GROUP BY ?item ORDER BY DESC(?count) |columns=number:#,label:Article,description,p106,p569,p570,p18,item |thumb=100 |links=red }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Article ! description ! व्यवसाय ! जन्म मिति ! देहान्त मिति ! तस्वीर ! item |- | style='text-align:right'| 1 | [[Shilshila Acharya]] | | [[उद्यमी]]<br/>[[environmental scientist]] | data-sort-value="1901" | 20th century | | [[चित्र:Shilshila acharya 2 cropped.jpg|center|100px]] | [[:d:Q131389521|Q131389521]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[भूमिका गिरी]] | एक नेपाली लोक गायिका हुन् | [[गायक]] | | | | [[:d:Q94413431|Q94413431]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[सपना रोका मगर]] | | | data-sort-value="2002" | 2002-02-10 | | | [[:d:Q102271811|Q102271811]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[गीता शाही]] | नेपाली अभिनेत्री र मोडल | [[अभिनेता]]<br/>[[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1984" | 1984-02-03 | | [[चित्र:Gita Shahi 2.jpg|center|100px]] | [[:d:Q37467229|Q37467229]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[दावा याङ्जुम शेर्पा]] | नेपाली पर्वतारोही सहयोगी | [[पर्वतारोही सहयोगी]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[चित्र:Dawa Yangzum Sherpa 1.jpg|center|100px]] | [[:d:Q64406217|Q64406217]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[तेजश्री थापा]] | मानव अधिकारकर्मी, वकिल र खोजकर्ता | [[मानव अधिकार कार्यकर्ता]]<br/>[[अधिवक्ता]]<br/>[[लेखक]] | data-sort-value="1966" | 1966-11-10 | data-sort-value="2019" | 2019-03-26 | | [[:d:Q62581438|Q62581438]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[सङ्गीता मगर]] | नेपाली महिला अधिकारकर्मी | [[मानव अधिकार कार्यकर्ता]] | data-sort-value="1995" | 1990s | | | [[:d:Q63384810|Q63384810]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[शान्ति मिश्र]] | नेपाली लाइब्रेरियन तथा लेखक (१९३८–२०१९) | [[लेखक]]<br/>[[librarian]]<br/>[[अनुवादक]]<br/>[[lecturer]]<br/>[[historian]] | data-sort-value="1938" | 1938-06-22 | data-sort-value="2019" | 2019-05-15 | [[चित्र:Shanti Mishra graduation.jpg|center|100px]] | [[:d:Q94508889|Q94508889]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[पेम्बा डोमा शेर्पा]] | नेपाली हिमाल आरोही | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1970" | 1970-07-07 | data-sort-value="2007" | 2007-05-22 | [[चित्र:Pemba Doma Sherpa.jpg|center|100px]] | [[:d:Q4357604|Q4357604]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[योग माया]] | नेपाली अभियन्ता, समाजसेविका | [[अभियानी]] | data-sort-value="1861" | 1861 | data-sort-value="1942" | 1942 | [[चित्र:Yogmaya in Sanctum.JPG|center|100px]] | [[:d:Q8054419|Q8054419]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[मोतिलक्ष्मी उपासिका]] | | [[लेखक]]<br/>[[कवि]] | data-sort-value="1909" | 1909-06-30 | data-sort-value="1997" | 1997 | [[चित्र:Moti laxmi upasika.jpg|center|100px]] | [[:d:Q16013979|Q16013979]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[पासाङ ल्हामु शेर्पा अकिता]] | नेपाली महिला पर्वतारोही | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | | [[:d:Q27975671|Q27975671]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[सङ्गीता श्रेष्ठ]] | नेपाली महिला चलचित्र निर्देशक | [[चलचित्र निर्देशक]] | data-sort-value="1976" | 1976-10-16 | | [[चित्र:Sangita Shrestha 02.jpg|center|100px]] | [[:d:Q56190200|Q56190200]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[उपासना सिंह ठकुरी]] | | [[अभिनेता]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-20 | | | [[:d:Q61778826|Q61778826]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[सरस्वती चौधरी]] | नेपाली महिला एथलेटिक्स खेलाडी | [[sprinter]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-12 | | | [[:d:Q68973687|Q68973687]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[उषा शेरचन]] | | [[कवि]]<br/>[[lyricist]] | data-sort-value="1955" | 1955-08-22 | | [[चित्र:Usha Sherchan1.JPG|center|100px]] | [[:d:Q110983836|Q110983836]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[केल्साङ चुकी तेथोङ]] | अभिनेत्री र चलचित्र निर्देशक | [[अभिनेता]]<br/>[[चलचित्र कलाकार]]<br/>[[गायक]] | data-sort-value="1957" | 1957-11 | | [[चित्र:CHUCKIE KESLANG TETHONG.jpg|center|100px]] | [[:d:Q3194932|Q3194932]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[अधिराजकुमारी प्रेरणा]] | नेपाली अधिराजकुमारी | [[शाही सदस्य]] | data-sort-value="1978" | 1978-02-20 | | | [[:d:Q4202325|Q4202325]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[नाङ्सल तामाङ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1987" | 1987-12-28 | | | [[:d:Q18175685|Q18175685]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Srijana Regmi]] | | [[अभिनेता]]<br/>[[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1992" | 1992-12-28 | | | [[:d:Q23796629|Q23796629]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[निशा रावल]] | नेपाली तेक्वान्दो खेलाडी | [[तेक्वान्दो खेलाडी]] | data-sort-value="1995" | 1995-09-11 | | [[चित्र:Olynisharawal.jpg|center|100px]] | [[:d:Q24678840|Q24678840]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[करुणा भण्डारी]] | नेपाली राष्ट्रिय महिला क्रिकेट टोलि को सदस्य | [[क्रिकेट खेलाडी]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-24 | | | [[:d:Q47089258|Q47089258]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[धनकुमारी बज्राचार्य]] | कुमारी | [[कुमारी (जीवित देवी)|कुमारी]] | | | | [[:d:Q68005618|Q68005618]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[सोनिया भट्ट]] | नेपाली जुडो खेलाडी | [[जुडोका]] | data-sort-value="2002" | 2002-01-04 | | | [[:d:Q107456052|Q107456052]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[रेणु कुमारी यादव]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1963" | 1963-06-19 | | | [[:d:Q3425614|Q3425614]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[चन्द्रकला थापा]] | नेपाली खेलाडी | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1980" | 1980-09-02<br/>1984-01-30 | | | [[:d:Q5071283|Q5071283]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[मिङ किपा]] | नेपाली हिमाल आरोही | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | | [[:d:Q6864647|Q6864647]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[नगमा श्रेष्ठ]] | मिस नेपाल प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-10 | | | [[:d:Q6958877|Q6958877]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[Chandra Kumari Gurung]] | | | data-sort-value="1956" | 1956 | | | [[:d:Q16166617|Q16166617]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[देवु थापा]] | ओलम्पिक जुडो खेलाडी | [[जुडोका]] | data-sort-value="1974" | 1974-02-07 | | | [[:d:Q16215125|Q16215125]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[Nimdoma Sherpa]] | | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1991" | 1991 | | | [[:d:Q16762305|Q16762305]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[दिलमाया कार्की]] | नेपाली महिला खेलाडी | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1988" | 1988-10-05<br/>1988-08-05<br/>1988-08-03 | | | [[:d:Q20895958|Q20895958]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[Samita Bajracharya]] | | [[schoolchild]] | | | [[चित्र:Kumari.jpg|center|100px]] | [[:d:Q27990214|Q27990214]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Laxmi Kunwar]] | | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1989" | 1989-03-29 | | | [[:d:Q28718095|Q28718095]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[रोनाली अमात्य]] | नेपाली महिला मोडल | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1995" | 1995-12-18 | | [[चित्र:Ronali Amatya.png|center|100px]] | [[:d:Q51757185|Q51757185]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[Khandro Lhamo]] | | [[चिकित्सक]] | data-sort-value="1914" | 1914 | data-sort-value="2003" | 2003-03-30 | [[चित्र:Dilgo Khyentse Family.jpg|center|100px]] | [[:d:Q59877941|Q59877941]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[रवीना देसराज श्रेष्ठ]] | नेपाली बैंकर तथा पब्लिक फिगर | [[banker]]<br/>[[अभिनेता]] | data-sort-value="1970" | 1970-04-27 | | | [[:d:Q62570956|Q62570956]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Bandana Nepal]] | | [[dancer]] | data-sort-value="2001" | 2001 | | | [[:d:Q96059398|Q96059398]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Sonika Manandhar]] | | [[environmentalist]]<br/>[[programmer]] | data-sort-value="1990" | 1990-01-17 | | [[चित्र:Sonika Manandhar UN Award Speech.jpg|center|100px]] | [[:d:Q104420892|Q104420892]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[गिता राना]] | | [[फुटबल खेलाडी]] | data-sort-value="1996" | 1996-09-10 | | | [[:d:Q106003615|Q106003615]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[बेलमाया नेपाली]] | | [[documentary filmmaker]] | | | | [[:d:Q109283523|Q109283523]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[रोशनी रसाइली]] | नेपाली गायीका | [[गायक]] | data-sort-value="1984" | 1984-11-05 | | [[चित्र:Singer roshani rasaili.jpg|center|100px]] | [[:d:Q120496223|Q120496223]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[प्रेक्ष्या शाह]] | नेपाल शाह वंशीय सदस्य | | data-sort-value="1952" | 1952-01-19 | data-sort-value="2001" | 2001-11-12 | | [[:d:Q3910252|Q3910252]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[मोनी मुलेपती]] | नेपाली महिला पर्वतारोही | [[पर्वतारोही]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | [[चित्र:41214461 everestlarga.jpg|center|100px]] | [[:d:Q6899850|Q6899850]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[सुष्मा जोशी]] | नेपाली लेखिका | [[लेखक]]<br/>[[director]]<br/>[[कलाकार]] | data-sort-value="1973" | 1973-05-26 | | [[चित्र:Sushma Joshi.jpg|center|100px]] | [[:d:Q7648973|Q7648973]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[बिभाश्वरी राई]] | नेपाली महिला खेल सुटर | [[खेल सुटर]] | data-sort-value="1970" | 1970-03-25 | | | [[:d:Q11854223|Q11854223]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[सोफिया शाह]] | पौडी खेलाडी | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1997" | 1997-08-09 | | | [[:d:Q16239784|Q16239784]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[मणिकला राई]] | नेपाली अल्ट्राम्याराथन धावक | [[अल्ट्राम्याराथन धावक]] | data-sort-value="1988" | 1988-11-27 | | [[चित्र:Manikala Rai.jpg|center|100px]] | [[:d:Q20127296|Q20127296]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[Princess Shanti Singh of Nepal]] | | | data-sort-value="1941" | 1941-11-20 | data-sort-value="2001" | 2001-06-01 | | [[:d:Q21009742|Q21009742]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Princess Jayanti of Nepal]] | | [[सामाजिक कार्यकर्ता]] | data-sort-value="1946" | 1946-08-04 | data-sort-value="2001" | 2001-06-01 | | [[:d:Q21009741|Q21009741]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[Nilu Doma Sherpa]] | | [[चलचित्र निर्देशक]] | data-sort-value="1985" | 1985 | data-sort-value="2017" | 2017-07-01 | [[चित्र:Nilu Doma Sherpa, Filmmaker, IVLP participant from Nepal (27700381796).png|center|100px]] | [[:d:Q23769975|Q23769975]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[सोनी राजभण्डारी]] | मिस नेपाल २०१४ प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | | [[:d:Q23883481|Q23883481]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[Raj Kumari Pandey]] | | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1969" | 1969-12-13 | | | [[:d:Q29995877|Q29995877]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[प्रिया सिग्देल]] | सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1995" | 1995-12-08 | | | [[:d:Q51756966|Q51756966]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[प्रदिप्ता अधिकारी]] | नेपाली महिला सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1996" | 1996-06-03 | | | [[:d:Q64009491|Q64009491]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[Shova Kumari Lama]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1974" | 1974-05-17 | | [[चित्र:Shova Kumari Lama (1) (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64015981|Q64015981]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[करिमा बेगम]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1976" | 1976-03-23 | | [[चित्र:Karima Begam (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64063158|Q64063158]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[रुबी कर्ण]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1981" | 1981-07-06 | | [[चित्र:Rubi Karna (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64133042|Q64133042]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[Prashna Shakya]] | | [[गायक]] | | | [[चित्र:Prashna Shakya.png|center|100px]] | [[:d:Q64746550|Q64746550]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[हसिमा खातुन]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | [[चित्र:Hasima Khatun (1).jpg|center|100px]] | [[:d:Q67911139|Q67911139]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[सृजना सुब्बा]] | नेपाली अभिनेत्री | [[अभिनेता]] | | | | [[:d:Q93439703|Q93439703]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[Sanu Siva]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | data-sort-value="2020" | 2020 | | [[:d:Q107026786|Q107026786]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[Manita Shrestha Pradhan]] | | [[जुडोका]] | data-sort-value="1999" | 1999-06-01 | | | [[:d:Q127690896|Q127690896]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[सम्पदा घिमिरे]] | नेपाली सौन्दर्य प्रतियोगिता विजेता | [[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]]<br/>[[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[marketer]]<br/>[[climate activist]]<br/>[[योगिनी]] | data-sort-value="2001" | 2001 | | | [[:d:Q130289252|Q130289252]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[जनक कुमारी चालिसे]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q6150649|Q6150649]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[लीला कुमारी भण्डारी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q6547472|Q6547472]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[फूलमती देवी चौधरी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7188331|Q7188331]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[रेनु चन्द]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7313568|Q7313568]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[रुपा सोसी चौधरी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7380185|Q7380185]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[देविका बन्दना]] | नेपाली गायिका | [[गायक]] | | | | [[:d:Q16197783|Q16197783]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[नयना शाक्य]] | ओलम्पिक पौडी खेलाडी | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1982" | 1982-05-10 | | | [[:d:Q16222041|Q16222041]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[सम्पदा मल्ल]] | | [[चलचित्र निर्माता]]<br/>[[लेखक]] | data-sort-value="1987" | 1987-02-19 | | | [[:d:Q16231931|Q16231931]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[Supriya Maskey]] | | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="2000" | 2000-06-17 | | | [[:d:Q16240366|Q16240366]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[Lily Thapa]] | | [[अभियानी]] | | | | [[:d:Q16886068|Q16886068]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[प्रिन्सा श्रेष्ठ]] | नेपाली महिला मोडल | [[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1992" | 1992-09-11 | | | [[:d:Q19661026|Q19661026]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[सीता कुमारी राई]] | नेपाली खेलाडी | [[तेक्वान्दो खेलाडी]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-16 | | | [[:d:Q19830111|Q19830111]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[Princess Princep Shah of Nepal]] | | | data-sort-value="1930" | 1930-03-16 | data-sort-value="1982" | 1982-05-22 | | [[:d:Q21070386|Q21070386]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[सुशीला सिंह]] | | [[न्यायाधीश|न्यायधिश]] | | data-sort-value="2020" | 2020-05-22 | | [[:d:Q21459157|Q21459157]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[बिनिता बराल]] | | [[अभिनेता]] | data-sort-value="1989" | 1989-10-08 | | [[चित्र:Binita Baral actress.jpg|center|100px]] | [[:d:Q27924720|Q27924720]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[अञ्जुकुमारी बिष्ट]] | | [[अभिनेता]] | | | | [[:d:Q31314642|Q31314642]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[देवीमाया पनेरू]] | नेपाली महिला धावक | [[sprinter]] | data-sort-value="1978" | 1978-08-25 | | | [[:d:Q32381507|Q32381507]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[Tisa Shakya]] | | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="2003" | 2003-02-04 | | | [[:d:Q33320546|Q33320546]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[कान्छीमाया कोजु]] | नेपाली एथलेटिक्स खेलाडी | [[खेलकुद विज्ञ]]<br/>[[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1981" | 1981-02-03 | | | [[:d:Q42667977|Q42667977]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[पार्वती थापा]] | नेपाली महिला खेल सुटर | [[खेल सुटर]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | [[:d:Q43120853|Q43120853]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[मदन कुमारी शाह (गरिमा शाह)]] | संबिधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q44148576|Q44148576]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[लक्ष्मी कुमारी चौधरी]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-03 | | | [[:d:Q44279370|Q44279370]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[दुर्गा पौडेल]] | नेपालको संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-21 | | | [[:d:Q44783325|Q44783325]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[सुजाता परियार]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1973" | 1973-02-15 | | | [[:d:Q44802020|Q44802020]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[सिता देवी यादव]] | संबिधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q45086943|Q45086943]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[सोभा आले]] | नेपाल महिला राष्ट्रिय क्रिकेट टिम | [[क्रिकेट खेलाडी]] | data-sort-value="1989" | 1989-06-29 | | | [[:d:Q47087984|Q47087984]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[अनिता श्रेष्ठ]] | नेपाली खेल सुटर | [[खेलकुद विज्ञ]]<br/>[[खेल सुटर]] | | | | [[:d:Q48869417|Q48869417]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[Nishma Gurung]] | | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1980" | 1980-03-11 | | | [[:d:Q48869749|Q48869749]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[रमा सिंह]] | नेपाली टेलिभिजन व्यक्तित्व र महिला फुटबल खेलाडी | [[फुटबल खेलाडी]] | | | [[चित्र:Rama Singh.jpg|center|100px]] | [[:d:Q51655395|Q51655395]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[शशिला महर्जन]] | नेपाली जीवरासायनिक शास्त्री | [[biochemist]]<br/>[[biotechnologist]] | | | | [[:d:Q51845108|Q51845108]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[कञ्चन अमात्य]] | महिला मानव अधिकारकर्मी | [[social entrepreneur]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | | [[:d:Q53870564|Q53870564]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[Anju Kumari]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1979" | 1979-02-12 | | [[चित्र:Anju Kumari (1) (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64015754|Q64015754]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[भीमा यादव]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1958" | 1958-06-29 | | [[चित्र:Bhima Yadav (1).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64039326|Q64039326]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[निलम देवी भुमिहारनी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1954" | 1954-05-08 | | [[चित्र:Nilam Devi Bhumiharin (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q64117314|Q64117314]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[शशिकला दाहाल]] | | | data-sort-value="1957" | 1957-05-28 | | | [[:d:Q66486498|Q66486498]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[अनिता कुमारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1966" | 1966-08-13 | | | [[:d:Q67867869|Q67867869]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[असिया देवी थरुनी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1957" | 1957-05-13 | | | [[:d:Q67868468|Q67868468]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[गीता कुमारी यादव]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1971" | 1971 | | [[चित्र:Gita Kumari Yadav.jpg|center|100px]] | [[:d:Q67871177|Q67871177]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[जगतारेण देवी सुडिन]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | [[चित्र:Jaktarain Devi Sah Sudin (2).jpg|center|100px]] | [[:d:Q67911690|Q67911690]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[मन्जु कुमारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q67915651|Q67915651]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[मन्जु कुमारी यादव]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1982" | 1982-01-11 | | | [[:d:Q67915719|Q67915719]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[Chandra Kala Lamgade]] | | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]]<br/>[[javelin thrower]] | data-sort-value="1993" | 1993-09-10 | | | [[:d:Q80046291|Q80046291]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[रानी कुमारी तिवारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1979" | 1979-10-26 | | | [[:d:Q105942772|Q105942772]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[Surita Kumari Shah]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1966" | 1966-03-03 | | | [[:d:Q105942922|Q105942922]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[Gyani Maiya Sen-Kusunda]] | | [[किसान|कृषक]] | data-sort-value="1937" | 1937 | data-sort-value="2020" | 2020-01-25 | [[चित्र:Gyani Maiya Sen Kusunda-"Gyani Maiya" (2019 documentary).jpg|center|100px]] | [[:d:Q106811256|Q106811256]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[Sarita Neupane]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q107026755|Q107026755]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[Chandra Kanta Devi Malla]] | | [[शिक्षक]]<br/>[[educator]] | data-sort-value="1897" | 1897 | data-sort-value="1986" | 1986 | | [[:d:Q109332415|Q109332415]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[Monalisha Khamboo]] | | [[chess player]] | data-sort-value="1992" | 1992 | | | [[:d:Q109419600|Q109419600]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[Saru Limbu]] | | [[फुटबल खेलाडी]] | data-sort-value="1999" | 1999-03-06 | | | [[:d:Q113040053|Q113040053]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[Sabita Dangol]] | | [[कलाकार]]<br/>[[चित्रकार]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | [[चित्र:Sabita Dangol Contemporary Artist from Nepal WikiProfile.jpg|center|100px]] | [[:d:Q116250871|Q116250871]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[Bidya Chamling Rai]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q117471294|Q117471294]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[Indu Kadariya]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q123382520|Q123382520]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[Sony Pakhrin]] | | [[क्रिकेट खेलाडी]] | data-sort-value="2007" | 2007-11-02 | | | [[:d:Q131698540|Q131698540]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[Luna Luitel]] | | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1999" | 1999-03-03 | | | [[:d:Q136031827|Q136031827]] |- | style='text-align:right'| 119 | [[गौरी कुमारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1972" | 1972-01-19 | | [[चित्र:The Official portrait of Gauri Kumari Yadav.jpg|center|100px]] | [[:d:Q138798005|Q138798005]] |- | style='text-align:right'| 120 | [[Sahara Sharma]] | | [[चलचित्र निर्माता]] | | | | [[:d:Q139583451|Q139583451]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[Itisha Giri]] | | [[कवि]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | [[चित्र:Itisha Giri in Palma, 2013.jpg|center|100px]] | [[:d:Q141441298|Q141441298]] |- | style='text-align:right'| 122 | [[सुजना श्रेष्ठ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-05 | | | [[:d:Q1342014|Q1342014]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[सारा देवी तामाङ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1984" | 1984-06-04 | | | [[:d:Q2224151|Q2224151]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[अमिशा बस्नेत]] | | [[अभिनेता]]<br/>[[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-19 | | | [[:d:Q4746814|Q4746814]] |- | style='text-align:right'| 125 | [[सरिता श्रेष्ठ]] | नेपाली चिकित्सक | [[चिकित्सक]] | data-sort-value="1957" | 1957-07-07 | | [[चित्र:Dr Sarita Shrestha.jpg|center|100px]] | [[:d:Q4794239|Q4794239]] |- | style='text-align:right'| 126 | [[दामा कुमारी शर्मा]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q5211861|Q5211861]] |- | style='text-align:right'| 127 | [[धर्मशिला चापागाईं]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-18 | | | [[:d:Q5269249|Q5269249]] |- | style='text-align:right'| 128 | [[दुर्गा कुमारी बि.क]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q5316379|Q5316379]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[हसिना मिया]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q5679156|Q5679156]] |- | style='text-align:right'| 130 | [[जुन कुमारी रोका]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q6311490|Q6311490]] |- | style='text-align:right'| 131 | [[निलम केसी खँड्का]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7036868|Q7036868]] |- | style='text-align:right'| 132 | [[फूलमाया क्याप्छाकी]] | | [[खेल सुटर]] | data-sort-value="1980" | 1980-11-24 | | | [[:d:Q7187340|Q7187340]] |- | style='text-align:right'| 133 | [[पूर्णाकुमारी सुवेदी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7261334|Q7261334]] |- | style='text-align:right'| 134 | [[सदिच्छा श्रेष्ठ]] | | [[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1991" | 1991-11-23 | | | [[:d:Q7397907|Q7397907]] |- | style='text-align:right'| 135 | [[सरला रेग्मी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7423017|Q7423017]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[सबकी देवी दास तात्मा]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7442335|Q7442335]] |- | style='text-align:right'| 137 | [[सीतादेबी बौडेल]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7531571|Q7531571]] |- | style='text-align:right'| 138 | [[सुष्मा शर्मा घिमिरे]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7648977|Q7648977]] |- | style='text-align:right'| 139 | [[उर्मिला अर्याल]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q7900743|Q7900743]] |- | style='text-align:right'| 140 | [[सरिता डङ्गोल]] | नेपाली चित्रकार | [[चित्रकार]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | | [[:d:Q11305353|Q11305353]] |- | style='text-align:right'| 141 | [[अप्साना गिरी]] | नेपाली महिला एस्पेरान्तोभाषी | [[Esperantist]] | data-sort-value="1981" | 1981-04-21 | data-sort-value="2008" | 2008-01-02 | | [[:d:Q12345243|Q12345243]] |- | style='text-align:right'| 142 | [[मिनाक्षी झा]] | संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-07 | | | [[:d:Q13184904|Q13184904]] |- | style='text-align:right'| 143 | [[काशी पौडेल]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q16191006|Q16191006]] |- | style='text-align:right'| 144 | [[सलमा खातुन मिकरानी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1976" | 1976-01-25 | | | [[:d:Q16215941|Q16215941]] |- | style='text-align:right'| 145 | [[रुना प्रधान]] | | [[पौडी खेलाडी]] | data-sort-value="1984" | 1984-12-05 | | | [[:d:Q16223375|Q16223375]] |- | style='text-align:right'| 146 | [[लिला कुमारी बगाले सोमई]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q16239920|Q16239920]] |- | style='text-align:right'| 147 | [[Sarita Gurung]] | | [[philanthropist]]<br/>[[सामाजिक कार्यकर्ता]] | | | [[चित्र:SaritaGurung.jpg|center|100px]] | [[:d:Q16256873|Q16256873]] |- | style='text-align:right'| 148 | [[ज्ञानकुमारी छन्त्याल]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1953" | 1953 | data-sort-value="2020" | 2020-07-01 | | [[:d:Q17385735|Q17385735]] |- | style='text-align:right'| 149 | [[राधा ज्ञवाली]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | | [[:d:Q17386003|Q17386003]] |- | style='text-align:right'| 150 | [[निज्मा खुतान]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q17386175|Q17386175]] |- | style='text-align:right'| 151 | [[शिक्षा श्रेष्ठ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-09 | | | [[:d:Q18171093|Q18171093]] |- | style='text-align:right'| 152 | [[पुनम गुरुङ]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1992" | 1992-10-17 | | | [[:d:Q18175684|Q18175684]] |- | style='text-align:right'| 153 | [[Shashi Kumary Adhikary]] | | | | | | [[:d:Q19917629|Q19917629]] |- | style='text-align:right'| 154 | [[पूर्ण शोभा चित्रकार]] | नेपाली महिला शान्तिकर्मी | | | | [[चित्र:4MSP Lusaka 2013 ©CMC (9967354346).jpg|center|100px]] | [[:d:Q19921542|Q19921542]] |- | style='text-align:right'| 155 | [[Indu Devi Thapaliya]] | | [[Esperantist]] | data-sort-value="1962" | 1962-06-20 | | [[चित्र:Indu Devi Thapaliya.jpg|center|100px]] | [[:d:Q20479334|Q20479334]] |- | style='text-align:right'| 156 | [[Nirjala Tamrakar]] | | [[sport cyclist]] | data-sort-value="1979" | 1979-08-24 | | [[चित्र:Worldcup France 2012.jpg|center|100px]] | [[:d:Q24898424|Q24898424]] |- | style='text-align:right'| 157 | [[Bhagawati Khatri]] | | [[खेल सुटर]] | data-sort-value="1972" | 1972 | | | [[:d:Q27907431|Q27907431]] |- | style='text-align:right'| 158 | [[Shweta Punjali]] | | [[सङ्गीतकार|संगीतकार]] | data-sort-value="1984" | 1984 | | | [[:d:Q28183951|Q28183951]] |- | style='text-align:right'| 159 | [[रोजिना श्रेष्ठ]] | | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | data-sort-value="1994" | 1994-03-19 | | [[चित्र:Rojina Shrestha.jpg|center|100px]] | [[:d:Q30110052|Q30110052]] |- | style='text-align:right'| 160 | [[सहारा बस्नेत]] | नेपाली महिला मोडल | [[मोडल (मानिस)|मोडल]] | | | [[चित्र:Sahara Basnet.jpg|center|100px]] | [[:d:Q30110208|Q30110208]] |- | style='text-align:right'| 161 | [[मिथिला चौधरी]] | संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1966" | 1966-03-25 | data-sort-value="2022" | 2022 | | [[:d:Q44160565|Q44160565]] |- | style='text-align:right'| 162 | [[रञ्जु कुमारी झा]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1965" | 1965-09-07 | | | [[:d:Q44271483|Q44271483]] |- | style='text-align:right'| 163 | [[निर्जला राउत]] | नेपालको दोश्रो संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1968" | 1968-10-13 | | | [[:d:Q44274982|Q44274982]] |- | style='text-align:right'| 164 | [[दुलारी देवी]] | नेपालको संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1970" | 1970 | data-sort-value="2017" | 2017-03-23 | | [[:d:Q44789020|Q44789020]] |- | style='text-align:right'| 165 | [[ईश्वरी न्यौपाने]] | नेपालको संविधान सभा सदस्य | [[राजनीतिज्ञ]] | | | [[चित्र:सांसद ईश्वरी न्यौपाने Ishwari Neupane.jpg|center|100px]] | [[:d:Q45004136|Q45004136]] |- | style='text-align:right'| 166 | [[शोभा गौचन]] | ब्याडमिन्टन खेलाडी | [[ब्याडमिन्टन खेलाडी]] | data-sort-value="1993" | 1993-04-18 | | | [[:d:Q46902413|Q46902413]] |- | style='text-align:right'| 167 | [[सरस्वती कुमारी चौधरी]] | नेपाली राष्ट्रिय महिला क्रिकेट टोलि को सदस्य | [[क्रिकेट खेलाडी]] | data-sort-value="1997" | 1997-01-28 | | | [[:d:Q47087995|Q47087995]] |- | style='text-align:right'| 168 | [[Rejina Uprety]] | | [[अभिनेता]]<br/>[[चलचित्र निर्माता]] | | | [[चित्र:Rejina Uprety (cropped).jpeg|center|100px]] | [[:d:Q47464928|Q47464928]] |- | style='text-align:right'| 169 | [[स्नेहा श्रेष्ठ]] | | [[basketball player]] | data-sort-value="1995" | 1995-03-01<br/>1995-01-21 | | | [[:d:Q50717791|Q50717791]] |- | style='text-align:right'| 170 | [[Thinley Lhamo]] | | [[अभिनेता]] | | | [[चित्र:Shambhala (Premiere Berlinale 2024) 1.jpg|center|100px]] | [[:d:Q54958039|Q54958039]] |- | style='text-align:right'| 171 | [[Sabita Rajbhandari]] | | [[तेक्वान्दो खेलाडी]] | | | | [[:d:Q56318222|Q56318222]] |- | style='text-align:right'| 172 | [[सुवेक्षा खड्का]] | नेपाली महिला सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी | [[मोडल (मानिस)|मोडल]]<br/>[[सौन्दर्य प्रतियोगिता प्रतियोगी]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | [[चित्र:Subeksha Khadka.jpg|center|100px]] | [[:d:Q59656231|Q59656231]] |- | style='text-align:right'| 173 | [[नैनकला ओझा]] | | | | | | [[:d:Q66370970|Q66370970]] |- | style='text-align:right'| 174 | [[Bodhmaya Kumari Yadav]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q66391512|Q66391512]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[विना पोखरेल]] | | | | | | [[:d:Q66606785|Q66606785]] |- | style='text-align:right'| 176 | [[कलिला खातुन]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | [[चित्र:Kalila Khatun PP.jpg|center|100px]] | [[:d:Q66659072|Q66659072]] |- | style='text-align:right'| 177 | [[थारु, शिवानी सिंह]] | | [[television presenter]]<br/>[[उपन्यासकार]]<br/>[[पत्रकार]]<br/>[[नाटककार]] | | | | [[:d:Q66860332|Q66860332]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[बबिता कुमारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-18 | | | [[:d:Q67868805|Q67868805]] |- | style='text-align:right'| 179 | [[Bechi Lungeli]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-28 | | | [[:d:Q67869573|Q67869573]] |- | style='text-align:right'| 180 | [[चमेली देवी दास]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-07 | | | [[:d:Q67870449|Q67870449]] |- | style='text-align:right'| 181 | [[Fuliya Devi Saday]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1978" | 1978-06-03 | | | [[:d:Q67871104|Q67871104]] |- | style='text-align:right'| 182 | [[किरण कुमारी राई]] | नेपाल राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1978" | 1978-10-01 | | | [[:d:Q67915184|Q67915184]] |- | style='text-align:right'| 183 | [[निरा कुमारी शाह]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-12 | | | [[:d:Q67935365|Q67935365]] |- | style='text-align:right'| 184 | [[दिलकुमारी रावल थापा]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | | | | | [[:d:Q69524324|Q69524324]] |- | style='text-align:right'| 185 | [[केशरी चौधरी]] | नेपाली महिला खेलाडी | [[एथ्लेटिक्स प्रतियोगी]] | data-sort-value="1991" | 1991-07-25 | | | [[:d:Q96249806|Q96249806]] |- | style='text-align:right'| 186 | [[Ganga Chhantyal]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1991" | 1991 | | | [[:d:Q141612587|Q141612587]] |- | style='text-align:right'| 187 | [[Manmati Bist]] | | [[kabaddi player]]<br/>[[खेलकुद विज्ञ]] | | | | [[:d:Q141613015|Q141613015]] |- | style='text-align:right'| 188 | [[Menuka Kumari Rajbanshi]] | | [[kabaddi player]] | data-sort-value="1994" | 1994-07-06 | | | [[:d:Q141613119|Q141613119]] |- | style='text-align:right'| 189 | [[Jayanti Badu]] | | [[kabaddi player]] | data-sort-value="2002" | 2002-02-23 | | | [[:d:Q141613152|Q141613152]] |- | style='text-align:right'| 190 | [[Rabina Chaudhary]] | | [[kabaddi player]] | data-sort-value="2000" | 2000-12-04 | | | [[:d:Q141613220|Q141613220]] |- | style='text-align:right'| 191 | [[Ganga Ghimire]] | | [[kabaddi player]] | data-sort-value="1998" | 1998-01-25 | | | [[:d:Q141613259|Q141613259]] |- | style='text-align:right'| 192 | [[Mina Nepali]] | | [[kabaddi player]] | | | | [[:d:Q141613345|Q141613345]] |- | style='text-align:right'| 193 | [[Srijana Kumari Tharu]] | | [[kabaddi player]] | | | | [[:d:Q141613437|Q141613437]] |- | style='text-align:right'| 194 | [[Binita Pandit Chhetri]] | | [[kabaddi player]] | | | | [[:d:Q141613494|Q141613494]] |- | style='text-align:right'| 195 | [[Isha Rai]] | | [[kabaddi player]] | data-sort-value="1998" | 1998-05-11 | | | [[:d:Q141622330|Q141622330]] |- | style='text-align:right'| 196 | [[Anuja Kulung Rai]] | | [[kabaddi player]] | data-sort-value="1998" | 1998-10-29 | | | [[:d:Q141622469|Q141622469]] |- | style='text-align:right'| 197 | [[Arpana Chaudhary]] | | [[kabaddi player]] | data-sort-value="1993" | 1993-08-18 | | | [[:d:Q141622732|Q141622732]] |- | style='text-align:right'| 198 | [[Nitu Gurung]] | | [[kabaddi player]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-24 | | | [[:d:Q141622857|Q141622857]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[Eliza Gurung]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | | [[:d:Q141623846|Q141623846]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[Sirjana Shrestha]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[उद्यमी]] | data-sort-value="1981" | 1981 | | | [[:d:Q141630194|Q141630194]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[Pramila Kuluju]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[उद्यमी]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | | [[:d:Q141644369|Q141644369]] |- | style='text-align:right'| 202 | [[Sujata Tamang]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[अनुसन्धानकर्ता]] | data-sort-value="1987" | 1987 | | | [[:d:Q141644658|Q141644658]] |- | style='text-align:right'| 203 | [[Rachana Khatiwada Khatri]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[housewife]] | data-sort-value="1975" | 1975 | | | [[:d:Q141645223|Q141645223]] |- | style='text-align:right'| 204 | [[Rajani Shrestha]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[bodybuilder]] | data-sort-value="1981" | 1981 | | | [[:d:Q141646318|Q141646318]] |- | style='text-align:right'| 205 | [[Shraddha Kunwar Chhetri]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1999" | 1999 | | | [[:d:Q141647580|Q141647580]] |- | style='text-align:right'| 206 | [[Shristi Bhattarai]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[youth leader]] | data-sort-value="1998" | 1998-09-04 | | | [[:d:Q141654801|Q141654801]] |- | style='text-align:right'| 207 | [[प्रभा कार्की]] | नेपाली महिला उद्यमी र राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[उद्यमी]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | | [[:d:Q141662298|Q141662298]] |- | style='text-align:right'| 208 | [[Shobha Khanal]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[उद्यमी]] | data-sort-value="1988" | 1988 | | | [[:d:Q141662402|Q141662402]] |- | style='text-align:right'| 209 | [[रत्ना कुमारी थापा]] | नेपाली महिला राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[school teacher]]<br/>[[housewife]] | data-sort-value="1985" | 1985 | | | [[:d:Q141663160|Q141663160]] |- | style='text-align:right'| 210 | [[Gyanu Poudyal]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[सामाजिक कार्यकर्ता]]<br/>[[banker]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | | [[:d:Q141663861|Q141663861]] |- | style='text-align:right'| 211 | [[कुशुम महर्जन]] | नेपाली समाजसेवी र राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[सामाजिक कार्यकर्ता]]<br/>[[children's rights activist]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | | [[:d:Q141666662|Q141666662]] |- | style='text-align:right'| 212 | [[Prabha Dhakal]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[नर्स]] | data-sort-value="1986" | 1986-12-10 | | | [[:d:Q141754593|Q141754593]] |- | style='text-align:right'| 213 | [[Amrita B.K.]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[उद्यमी]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | | [[:d:Q141763499|Q141763499]] |- | style='text-align:right'| 214 | [[Smriti Senchuri]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1999" | 1999-03-20 | | | [[:d:Q141763765|Q141763765]] |- | style='text-align:right'| 215 | [[Sushma Swarnakar]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[housewife]] | data-sort-value="1978" | 1978 | | | [[:d:Q141777856|Q141777856]] |- | style='text-align:right'| 216 | [[तारा विश्वकर्मा]] | नेपाली महिला राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | | [[:d:Q141784236|Q141784236]] |- | style='text-align:right'| 217 | [[खिमा वि.क.]] | नेपाली महिला राजनीतिज्ञ तथा स्वास्थ्य परिचारिका | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[नर्स]] | data-sort-value="1999" | 1999 | | | [[:d:Q141792868|Q141792868]] |- | style='text-align:right'| 218 | [[Karishma Kathariya]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[शिक्षक]]<br/>[[उद्यमी]] | data-sort-value="1997" | 1997-02-23 | | | [[:d:Q141794928|Q141794928]] |- | style='text-align:right'| 219 | [[पुनम कुमारी अग्रवाल]] | नेपाली महिला राजनीतिज्ञ तथा उद्यमी | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[उद्यमी]]<br/>[[assistant professor]] | data-sort-value="1983" | 1983 | | | [[:d:Q141805880|Q141805880]] |- | style='text-align:right'| 220 | [[कामिनी कुमारी चौधरी]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-21 | | | [[:d:Q141814313|Q141814313]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[Sarita Mahato]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[अभियानी]] | data-sort-value="1994" | 1994 | | | [[:d:Q141819063|Q141819063]] |- | style='text-align:right'| 222 | [[Sunita Kumari Chaudhary]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1991" | 1991 | | | [[:d:Q141828437|Q141828437]] |- | style='text-align:right'| 223 | [[Samina Miya]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[नर्स]] | data-sort-value="1989" | 1989 | | | [[:d:Q141831962|Q141831962]] |- | style='text-align:right'| 224 | [[शेषकला पाण्डे]] | समाजसेवी | | | | | [[:d:Q106205604|Q106205604]] |- | style='text-align:right'| 225 | [[पूर्णिमा श्रेष्ठ]] | | [[photographer]]<br/>[[photojournalist]] | | | | [[:d:Q109324620|Q109324620]] |- | style='text-align:right'| 226 | [[पल्पसा डङ्गोल]] | नेपाली अभिनेत्री | [[अभिनेता]] | | | [[चित्र:Palpasa Dangol.jpg|center|100px]] | [[:d:Q109389899|Q109389899]] |- | style='text-align:right'| 227 | [[आशा मगराती]] | नेपाली कलाकार | [[अभिनेता]]<br/>[[casting director]]<br/>[[चलचित्र निर्माता]]<br/>[[पटकथाकार]] | | | [[चित्र:Actress Asha Magrati at 81st Venice International Film Festival for Pouja, Sir EDITED.jpg|center|100px]] | [[:d:Q110620940|Q110620940]] |- | style='text-align:right'| 228 | [[Kamala Panta]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q110700869|Q110700869]] |- | style='text-align:right'| 229 | [[Kamala Sen-Khatri]] | | | | | | [[:d:Q113585474|Q113585474]] |- | style='text-align:right'| 230 | [[Nirmala Sharma]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[पत्रकार]] | data-sort-value="1958" | 1958-08-29 | | [[चित्र:Nirmala Sharma2.JPG|center|100px]] | [[:d:Q113729137|Q113729137]] |- | style='text-align:right'| 231 | [[Kanta Rizal]] | | [[diplomat]] | | | [[चित्र:Kanta Rizal (GPOHZ0 2834) (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q115764140|Q115764140]] |- | style='text-align:right'| 232 | [[लक्ष्मी तिवारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q115857024|Q115857024]] |- | style='text-align:right'| 233 | [[Chanda Karki]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q115857184|Q115857184]] |- | style='text-align:right'| 234 | [[Maya Panta]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q117471297|Q117471297]] |- | style='text-align:right'| 235 | [[Sabina Bajagain]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q117824504|Q117824504]] |- | style='text-align:right'| 236 | [[Nilam Karn]] | | [[banker]]<br/>[[Wikimedian]]<br/>[[Wikipedian]] | | | [[चित्र:Nilam Karn And Biplab Anand - Hyderabad 2023-04-28 7865 (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q121503206|Q121503206]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[सुनमाया बुढा]] | नेपाली महिला धाविका | [[धावक]] | data-sort-value="1998" | 1998 | | | [[:d:Q123690167|Q123690167]] |- | style='text-align:right'| 238 | [[Sheila Dixit Karki]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q123945408|Q123945408]] |- | style='text-align:right'| 239 | [[Nimsari Rajbanshi]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q124006702|Q124006702]] |- | style='text-align:right'| 240 | [[बबिना भट्टराई]] | नेपाली गायिका | [[गायक]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-17 | | [[चित्र:Babina bhattarai.jpg|center|100px]] | [[:d:Q124396920|Q124396920]] |- | style='text-align:right'| 241 | [[बन्दना झाँगड]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[राजनीतिज्ञ]] | | | | [[:d:Q128784714|Q128784714]] |- | style='text-align:right'| 242 | [[शुक माया तामाङ]] | | [[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1975" | 1975-07-09 | | [[चित्र:Hon'able Minister Shuk Maya Tamang.jpg|center|100px]] | [[:d:Q130266573|Q130266573]] |- | style='text-align:right'| 243 | [[Ashmina Ranjit]] | | [[interdisciplinary artist]] | data-sort-value="1966" | 1966 | | | [[:d:Q133226301|Q133226301]] |- | style='text-align:right'| 244 | [[ᱠᱚᱢᱟᱞ ᱚᱞᱤ]] | | [[मनोरञ्जनकर्ता]]<br/>[[contemporary folk singer]]<br/>[[रेडियो व्यक्तित्व]]<br/>[[समाचार प्रस्तोता]]<br/>[[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[गायक]] | | | [[चित्र:Komal oli.jpg|center|100px]] | [[:d:Q133759654|Q133759654]] |- | style='text-align:right'| 245 | [[पुष्पा कुमारी चौधरी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ | [[Auxiliary nurse midwife]]<br/>[[राजनीतिज्ञ]] | data-sort-value="1989" | 1989-11-20 | | | [[:d:Q138664900|Q138664900]] |- | style='text-align:right'| 246 | [[नीतिमा भण्डारी]] | नेपाली राजनीतिज्ञ तथा उद्यमी | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[उद्यमी]] | data-sort-value="1982" | 1982-07-17 | | | [[:d:Q138798022|Q138798022]] |- | style='text-align:right'| 247 | [[विणा गुरुङ]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[सामाजिक कार्यकर्ता]] | data-sort-value="1973" | 1973-01-26 | | [[चित्र:Binagurung (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q141547158|Q141547158]] |- | style='text-align:right'| 248 | [[Basumaya Tamang]] | | [[राजनीतिज्ञ]]<br/>[[व्यवसायी]] | data-sort-value="1972" | 1972 | | | [[:d:Q141612321|Q141612321]] |} {{Wikidata list end}} hpgrhlokm48qy72boav9kssw6iypku3 0 121728 1393405 1385431 2026-10-31T03:16:07Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393405 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बाँके जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बाँके जिल्ला|बाँके]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-banke/janki?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = छब्बन खाँ <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = रामप्यारी यादव <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 63.32<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=57&municipality=5|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 46141 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.044203|N|81.697494|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[खजुराखूर्द]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.janakimunbanke.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''जानकी गाउँपालिका''' [[बाँके जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[साइगाउँ]], [[बेलभार]], [[खजुराखूर्द]], [[बेलहरी]], साविक [[नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका]] वडा नं. २३ अर्थात् [[इन्द्रपुर, बाँके|इन्द्रपुर]] र [[गनापुर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार जानकी गाउँपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ४६,१४१ रहेको छ भने यहाँ ८,८२६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ जानकी गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[साइगाउँ]] || ७,६७६ || ८.९६ || ८५६.७० |- | २ || [[बेलभार]] || ६,०४४ || ६.५८ || ९१८.५४ |- | ३ || [[इन्द्रपुर, बाँके|इन्द्रपुर]] र [[खजुराखूर्द]] (१) || १२,६२३ || ९.८३ || १,२८४.१३ |- | ४ || [[खजुराखूर्द]] (२-९) || ६,३९९ || १०.४१ || ६१४.७० |- | ५ || [[बेलहरी]] || ६,२२१ || १६.२२ || ३८३.५४ |- | ६ || [[गनापुर]] || ७,१७८ || ११.३२ || ६३४.१० |- ! कुल !! !! ४६,१४१ !! ६३.३२ !! ७२८.७० |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241010204913/https://dccbanke.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बाँके] {{बाँके जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बाँके जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] 83wl152p47xh5cs847u4to5u499h6ff 0 124651 1393513 1390865 2026-10-31T11:50:35Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393513 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|जर्मनेली सङ्गीत वितरण मञ्च}} {{Infobox website | name = साउन्डक्लाउड | logo = Soundcloud logo.svg | collapsible = छ | collapsetext = | screenshot = [[File:SoundCloud Homepage.png|center|250px]] | caption = साउन्डक्लाउडको डेस्कटप संस्करणको स्क्रिनसट | founder = अलेक्जेन्डर ल्युङ<br />एरिक वाहलफोर्स | owner = साउन्डक्लाउड लिमिटेड | programming_language = [[रूबी (प्रोगामिङ भाषा)|रूबी]],<ref name=BuiltWith>{{Cite web|url=https://builtwith.com/soundcloud.com|title=SOUNDCLOUD.COM Technology Profile on BuiltWith|website=BuiltWith}}</ref> [[सकला (प्रोगामिङ भाषा)|सकला]]<ref name=BuiltWithScala>{{Cite web|url=https://developers.soundcloud.com/blog/building-products-at-soundcloud-part-1-dealing-with-the-monolith/|title=Building Products at SoundCloud —Part I: Dealing with the Monolith|website=developers.soundcloud.com}}</ref> | registration = वैकल्पिक; सामग्री हाल्नका लागि अनिवार्य | company_type = [[प्राइभेट लिमिटेड कम्पनी|निजी]] | industry = [[सङ्गीत]], [[सामाजिक]]/[[इन्टरनेट समुदाय]] | foundation = {{start date and age|df=yes|२००७|8}}<br /> | location_city = [[बर्लिन]] | location_country = {{झण्डा चिन्ह|जर्मनी}}<ref>{{Cite web|url = https://www.selectyourdeals.com/soundcloud-listening-history/|title = SoundCloud Listening History (Everything You Need to Know) &#124; SelectYourDeals|date = 8 October 2021|access-date = 18 March 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220626055216/https://www.selectyourdeals.com/soundcloud-listening-history/|archive-date = 26 June 2022}}</ref> | key_people = माइक विसमान <small>([[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]])</small>,<ref>[https://variety.com/2020/digital/news/soundcloud-michael-weissman-kerry-trainor-ceo-1234843127/ SoundCloud Names Michael Weissman to Succeed Kerry Trainor as CEO] at Variety;by Jem Aswad;प्रकाशित मिति: १ डिसेम्बर २०२०; पहुँचमिति ५ मे २०२१।</ref><br />एलिह सेटोन <small>(अध्यक्ष),<ref>[https://www.musicbusinessworldwide.com/official-eliah-seton-named-president-of-soundcloud/ OFFICIAL: ELIAH SETON NAMED PRESIDENT OF SOUNDCLOUD] at Music Business Worldwide; by Murray Stassen; प्रकाशित:८ अप्रिल २०११; पहुँचमिति: ५ मे २०११।</ref></small><br />ड्र्यु विल्सन <small>(सञ्चालन अधिकृत, वित्तीय अधिकृत)</small>,<ref>[https://www.billboard.com/articles/business/executive-turntable/9544463/soundcloud-drew-wilson-coo-cfo SoundCloud Names Drew Wilson COO & CFO] at Billboard Magazine; by Chris Eggersten; प्रकाशित मिति;२२ मार्च २०२१। पहुँचमिति: ५ मे २०२१।</ref><br />लउरेन वित्स-सिउड <small>(सामग्री अधिकृत, बजार व्यवस्थापन अधिकृत)</small>,<ref>[https://www.musicbusinessworldwide.com/lauren-wirtzer-seawood-appointed-chief-content-and-marketing-officer-at-soundcloud/ LAUREN WIRTZER-SEAWOOD JOINS SOUNDCLOUD AS CHIEF CONTENT AND MARKETING OFFICER] at Music Business Worldwide; by Murray Stassen; प्रकाशित: १० मे २०२१; पहुँचमिति:२६ मे २०२१।</ref><br />एन्टोनियस पोर्च <small>(उपप्रमुख)</small>,<ref>[https://www.legal500.com/gc-magazine/interview/antonious-porch-%E2%80%A9general-counsel-%E2%80%A9soundcloud/ Antonious Porch, General Counsel, SoundCloud] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210806010044/https://www.legal500.com/gc-magazine/interview/antonious-porch-%E2%80%A9general-counsel-%E2%80%A9soundcloud/ |date=2021-08-06 }} at Legal500; प्रकाशित सन् २०१९।</ref><br /> अलेक्जेन्डर ल्युङ <small>([[अध्यक्ष]] र उप-संस्थापक)</small><br /> | url = {{url|https://soundcloud.com}} | num_employees = करिव ४२५ (सन् २०२१)<ref>[https://www.businessinsider.com/soundcloud-employees-shocked-by-job-cuts-2017-7 SoundCloud employees shocked by job cuts: 'Nobody saw it coming'] at Business Insider; by Sam Shead; प्रकाशित:७ जुलाई २०१७; पहुँचमिति:२६ मे २०११।</ref> | launch_date = {{start date and age|df=yes|२००८|10}} | num_users = +७.६ करोड मासिक प्रयोगकर्ता (नोभेम्बर २०२१)<ref>[https://expandedramblings.com/index.php/soundcloud-statistics/ SoundCloud Statistics, User Count and Facts] from By The Numbers; by Craig Smith; पहुँचमिति: २८ नोभेम्बर २०२१।</ref> | website_type = सङ्गीत प्रवाह, [[इन्टरनेट समुदाय]] }} '''साउन्डक्लाउड''' एक अनलाइन श्रव्य वितरण मञ्च र सङ्गीत साझेदारी वेबसाइट हो जसलाई सन् २००७ मा अलेक्जेन्डर ल्जुङ र एरिक वाहलफोरसद्वारा स्थापना गरिएको थियो। साउन्डक्लाउडले आफ्ना प्रयोगकर्ताहरूलाई सङ्गीत अपलोड गर्न, प्रवर्धन गर्न र साझेदारी गर्न सक्षम बनाउँदछ। साथै, एक डिजिटल सङ्केत प्रशोधकले श्रोताहरूलाई सङ्गीत प्रवाह गर्न सक्षम बनाउँदछ। साउन्डक्लाउड अनलाइनमा एउटा महत्वपूर्ण श्रव्य मञ्च बन्न पुगेको छ।<ref>{{Cite web|title=About SoundCloud - Listen to music|url=https://soundcloud.com/pages/contact|access-date=2021-12-20|website=साउन्डक्लाउड|language=en}}</ref> श्रोताका आधारमा, यसमा ७.६ करोड भन्दा बढी सक्रिय मासिक सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू रहेका छन्। नोभेम्बर २०२१ सम्म साउन्डक्लाउडमा १७.५ करोड भन्दा बढी विश्वव्यापी प्रयोगकर्ताहरू रहेका छन्।<ref>{{Cite web|last=Smith|first=Craig|date=2016-06-24|title=16 Amazing SoundCloud Statistics|url=https://expandedramblings.com/index.php/soundcloud-statistics/|access-date=2021-12-20|website=DMR}}</ref> कलाकारको कुरा गर्दा, १९० देशहरूमा ३० करोडभन्दा बढी स्रष्टाहरू छन्। मार्च २०२१ सम्म यस मञ्चमा २६ करोड ५० लाख भन्दा बढी गीतहरू अपलोड गरिएका छन्।<ref>{{Cite web|date=2021-03-02|title=SoundCloud revolutionizes streaming music payouts, launching new royalties system|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/soundcloud-is-about-to-revolutionize-streaming-payouts-launching-user-centric-royalties-for-100000-indie-artists/|access-date=2021-12-20|website=म्युजिक बिजनेस वर्ल्डवाइड|language=अङ्ग्रेजी}}</ref> साउन्डक्लाउड, मोबाइल, डेस्कटप र एक्सबक्स उपकरणहरूको लागि उपलब्ध छ। यसले दुवै निःशुल्क र सशुल्क सदस्यता प्रदान गर्दछ। साउन्डक्लाउडले [[ट्विटर]] लगायतका अन्य मञ्चहरूबाट लगानी र समर्थन प्राप्त गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.vox.com/2017/3/10/14887806/soundcloud-sale-investment |title=SoundCloud needs more money, or it may sell at a fire-sale price |last=काफ्का|first=पिटर|date=2017-03-10|website=Vox|access-date=2019-08-04}}</ref><ref>{{Cite web|title=Music streaming pioneer SoundCloud raises $75M from Pandora owner SiriusXM|url=https://social.techcrunch.com/2020/02/11/music-streaming-pioneer-soundcloud-raises-75m-from-pandora-owner-siriusxm/|access-date=2020-11-24|website=टेकक्रन्च|language=अङ्ग्रेजी}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{commons category}} * [http://soundcloud.com आधिकारिक वेबसाइट] * [https://www.instagram.com/soundcloud/ साउन्डक्लाउड] [[इन्स्टाग्राम]]मा * [https://www.facebook.com/SoundCloud/ साउन्डक्लाउड] [[फेसबुक]]मा * [https://twitter.com/soundcloud साउन्डक्लाउड] [[ट्विटर]]मा {{Music digital distribution platforms}} {{Music streaming services}} [[श्रेणी:बर्लिनमा आधारित कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:डिजिटल श्रव्य वितरकहरू]] [[श्रेणी:जर्मनेली सङ्गीत वेबसाइटहरू]] [[श्रेणी:सङ्गीतका लागि खोज संयन्त्रहरू]] rst60neucw5p2godrxrudqgriyodhmx 0 125212 1393368 1384161 2026-10-31T00:11:46Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393368 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post| | post = नगर प्रमुख | body = {{nowrap|काठमाडौँको महानगरपालिका}} | native_name = काठमाडौँको महानगरपालिकाका नगर प्रमुख | flag = Flag of Kathmandu, Nepal.svg | flagsize = 150px | flagcaption = काठमाडौँको झण्डा | insignia = | insigniasize = 110px | insigniacaption = काठमाडौँ महानगरपालिकाको छाप | image = | imagesize = | alt = <!-- Optional --> | incumbent = [[सुनिता डंगोल]] | acting = सुनिता डंगोल | incumbentsince = सन् २०२२ मे ३० | predecessor = [[विद्यासुन्दर शाक्य]] | type = कार्यवाहक प्रमुख | status = | style = | residence = | seat = {{nowrap|नगर कार्यपालिकाको कार्यालय}}, काठमाडौँ | termlength = पाँच वर्ष, एकपटक नवीकरण | constituting_instrument = [[नेपालको संविधान]] | precursor = <!-- The immediate predecessor post(s), if any. --> | formation = वि.सं. १९७६ | inaugural = सिंह शमशेर | succession = | abbreviation = | unofficial_names = काठमेयर | deputy = {{nowrap|काठमाडौँ महानगरपालिका}}को नगर उप-प्रमुख | salary = रु ४६,०००<ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/830181-1653096959.html |title=महानगरका मेयरको तलब कति? |last=शर्मा |first=भुवन |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2022-06-29}}</ref> | website = {{URL|https://kathmandu.gov.np/}} | footnotes = | appointer = [[काठमाडौँ]]को मतदाता }} '''काठमाडौँको नगर प्रमुख''' [[काठमाडौँ|काठमाडौँ महानगरपालिका]] नगर कार्यपालिकाको प्रमुख हुन्। नगर प्रमुख पाँच वर्षको अवधिको लागि निर्वाचित हुन्छ र बढीमा दुई कार्यकाल सेवा गर्न सीमित हुन्छ। यो भूमिका पहिलो पटक [[राणा वंश|राणा शासन]]कालमा वि.सं. १९७६ मा सिर्जना भएको थियो।<ref name="सय वर्ष">{{Cite web |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/31590/2019-12-18 |title=स्थानीय तह अभ्यासका सय वर्ष |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-03-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]] राष्ट्रिय राजनीतिमा हाम फाल्दै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी रास्वपामा प्रवेश गरेपछि काठमाडौँको वर्तमान नगर प्रमुखका रुपमा उपप्रमुख सुनिता डंगोल कार्यवाहक प्रमुख बनेकी छिन । उनी वि.सं. २०७९ को [[स्थानीय तह निर्वाचन, २०७९|स्थानीय तह निर्वाचन]]मा निर्वाचित भएका थिए र वि.सं. २०७९ जेठ १६ मा पदभार ग्रहण गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/130340 |title=तस्वीरमा बालेनको शपथ ग्रहण |last=मचामसी |first=अमित |website=हिमाल खबर |accessdate=2022-06-29 }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> काठमाडौँ महानगरपालिकाले काठमाडौँको सहरको व्यवस्थापन गर्छ र नगर प्रमुखलाई काठमाडौँको ३२ वडाका वडा अध्यक्षहरू रहेको नगर कार्यपालिकाले समर्थन गर्ने गर्दछ।<ref>{{cite constitution |article=२१६|clause=२|section=|country=नेपाल|language=नेपाली|ratified=सन् २०१५ सेप्टेम्बर २०|url=|access-date=May 23, 2022}}</ref> ==इतिहास== देशको राजधानीको रूपमा रहेको काठमाडौँमा स्थानीय प्रशासनको आरम्भ तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रशमशेर राणा]]ले गरेका थिए। 'ए श्रेणी'का राणा तथा शासकवर्गहरू हिड्ने बाटो सफा तथा व्यवस्थित गर्नुपर्ने अभिप्रायले गर्दा उनले वि.सं. १९७६ पुस २ गते सवाल सनद जारी गर्दै खड्ग निशान लगाएर भोटाहिटीमा सफाई अड्डाको स्थापना गरेका थिए।<ref name="सय वर्ष"/> सफाई अड्डाको प्रशासनिक व्यवस्थापनमा रैती दुनियाँबाट सात जना भलादमी सदस्यहरू र तत्कालीन राणा सरकारका तर्फबाट चेयरम्यान, भाइस चेयरम्यान, इन्जिनियर र म्युनिसिपालिटी हाकिम गरेर ११ जनाको समिति बनाएका थिए।<ref name="सवाल">{{cite news|url=http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta_Shasan-2072-Issue-I.pdf|title=स्वायत्त शासन|date=वि.सं. २०७२ बैशाख|accessdate=वि.सं. २०७८ चैत्र २|publisher=स्वशासन अध्ययन प्रतिष्ठान|page=७|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220316075129/http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta_Shasan-2072-Issue-I.pdf|archive-date=2022-03-16}}</ref> नेपालमा यसलाई नै स्थानीय प्रशासन विकेन्द्रीकरणको पहिलो प्रयास तथा जनताहरूको समेत प्रत्यक्ष पहुँच र नजिकको सरकारी अड्डाको संस्थागत संरचना मान्ने गरिन्छ। प्रारम्भिक समयमा सफाई अड्डाको स्थापना हुँदा यसलाई तल्लो फाँट र माथिल्लो फाँट गरी २ फाँटमा विभाजन गरिएको थियो जसलाई सुधार गर्न, जनताको काम व्यवस्थापन गर्न र अड्डाको कार्य क्षेत्र फराकिलो बनाउन तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर राणा]]ले वि.सं. १९८८ मा सवाल सनद जारी गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://nepalmag.com.np/literature/2014/07/13/7158|title=रोलक्रम परिवर्तन र प्रजातन्त्रको उदय|last=आचार्य|first=सन्तोष|website=नेपाल पत्रिका|language=नेपाली|access-date=2022-04-03}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.kathmandu.gov.np/cityatglance/index.html|title=नगर परिचय|date=2006-05-01|website=काठमाडौँ महानगरपालिका कार्यालय|language=नेपाली|access-date=2022-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070702223544/http://www.kathmandu.gov.np/cityatglance/index.html|archive-date=2007-07-02}}</ref> सफाई अड्डाको रूपमा २८ वर्षसम्म काम गरेपछि वि.सं. २००३ फाल्गुन २ गते तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पद्म शमशेर राणा]]ले आफ्नै निवासमा मानिसहरू भेला पारी भोटाहिटी सफाइ अड्डालाई 'काठमाडौँ म्युनिसिपालिटी' घोषणा गरेका थिए। वि.सं. २००४ सालमा भएको काठमाडौँ नगरपालिकाको पहिलो निर्वाचनमा राणा शासनले गेहेन्द्र शमशेर थापालाई काठमाडौँको नगर प्रमुख र आम जनताबाट शंकरदेव पन्त नगर उप-प्रमुखमा निर्वाचित गरेका थिए। [[राणा वंश|राणा शासन]]कै समयमा वि.सं. २००६ चैत्र २७ गते तत्कालीन राणा प्रधानमन्त्री [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर राणा]]ले नेपालमा नगर पञ्चायत ऐन, २००६ जारी गरेर लागु गरेपछि 'काठमाडौँ म्युनिसिपालिटी' नगर पञ्चायत बन्न पुगेको थियो।<ref name="सवाल" /> देशमा राणा शासनको अन्त्य र [[लोकतन्त्र|प्रजातन्त्र]]को उदय भएसँगै वि.सं. २०१० जेठ ५ गते नेपाल राज्य नगरपालिका ऐन, २००९ जारी भएपछि वि.सं. २०१० भदौ १७<ref name="नगर वर्ष">{{Cite web |url=https://www.thenepaltop.com/news/224892 |title=कहिले-कहिले भएको थियो स्थानीय तह निर्वाचन? |website=द नेपाल टप |language=नेपाली |accessdate=2022-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202042321/https://www.thenepaltop.com/news/224892 |archive-date=2022-12-02 }}</ref> गते १८ वटा वडाहरू सहितको काठमाडौँ नगरपालिका बनेको थियो। वि.सं. २०१० सालमा भएको पहिलो लोकतान्त्रिक निर्वाचनमा जनकमान श्रेष्ठ काठमाडौँ नगर प्रमुखमा निर्वाचित भई तत्कालिन नगरपालिकाको पहिलो निर्वाचित मेयर बनेका थिए। वि.सं. २०१७ पौष २२ गते देशमा तत्कालीन राजा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|महेन्द्र शाह]]ले [[पञ्चायती व्यवस्था]] आरम्भ गरेको २ वर्षपछि वि.सं. २०१९ भदौ ५ गते नगर पञ्चायत ऐन, २०१९ जारी गरिएको थियो जसको फलस्वरूप यो नगरपालिका स्वतः नगर पञ्चायतमा परिणत भएको थियो। पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्य भएपछि तत्कालीन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०४७ साल जेठ २८ गते<ref name="नगरपालिका ऐन नेपाल">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|title=नगरपालिका ऐन, २०४७|date=वि.सं. २०४७ जेठ २८|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १०|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222160428/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15813|archive-date=2022-02-22}}</ref> नगरपालिका ऐन, २०४७ घोषणा गरि लागु गरेपछि नगरपालिका बन्नको लागि चाहिने आवश्यक पूर्वाधार तथा जनशक्ति भएको कारणले काठमाडौँ स्वतः आधिकारिक रूपमा नगरपालिका बन्न पुगेको थियो।<ref name="संविधान">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=15853|title=श्री ५ महारजाधिराज वीरेन्द्र वीर विक्रम शाहदेवबाट नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७ बक्सेको घोषणा|date=वि.सं. २०४७ कार्तिक २३|accessdate=वि.सं. २०७८ फाल्गुन १|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://books.google.com.np/books?id=yi5GAQAAIAAJ|title=मेचीदेखि महाकाली|date=सन् १९७५|publisher=श्री ५ सरकार सूचना मन्त्रालय|language=नेपाली|accessdate=2022-02-15}}</ref> राजधानीको रूपमा रहेको यो नगरमा बढ्दो जनसङ्ख्या, शिक्षा, स्वास्थ्य, खेलकूद, सहरीकरण, यातायात, विमानस्थल लगायतका आवश्यक भौतिक पूर्वाधार भएको कारणले तत्कालीन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०५२ मङ्सिर २९ गते काठमाडौँ नगरपालिकालाई स्तरोन्नति गर्दै देशकै पहिलो महानगरपालिकाको रूपमा काठमाडौँ महानगरपालिका घोषणा गरेको थियो।<ref name="महानगर">{{cite news|title=नगर कार्यपालिकाको कार्यालय - काठमाडौँ महानगरपालिका |url=https://kathmandu.gov.np/wp-content/uploads/2021/08/Notice-publication.pdf |date=वि.सं. २०७८ |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत्र २ |language=नेपाली |page=१ |publisher=काठमाडौँ महनगरपालिका कार्यालय}}</ref> त्यस समयमा काठमाडौँ नगरपालिकाको नगर प्रमुख प्रेमलाल सिंह थिए। वि.सं. २०५४ सालमा भएको स्थानीय तह निर्वाचनमा काठमाडौँ महानगरपालिकाको पहिलो नगर प्रमुखको रूपमा [[केशव स्थापित]] निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://www.nepalpress.com/2022/05/11/187564/ |title=गेहेन्द्र शम्शेरदेखि विद्यासुन्दरसम्म : ७५ वर्ष क-कसले हाँके काठमाडौं ? |website=नेपाल प्रेस |language=नेपाली |accessdate=2022-06-30}}</ref> ==नगर प्रमुखहरूको सूची== === राणा शासनकाल (वि.सं. १९७६–२००७) === {| class="wikitable" !# !नगर प्रमुख ! colspan="2" |पदावधि |- |१ |सिंह शमशेर ज. ब. राणा <ref name="मेयर इतिहास">{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2017/05/13/a-mayoral-history-of-kathmandu|title=A mayoral history of Kathmandu|last=खतिवडा|first=दिपेश|website=काठमाडौँ पोस्ट|language=अङ्ग्रेजी|trans-title=काठमाडौँको मेयर इतिहास|access-date=2022-04-02}}</ref> |वि.सं. १९७६ |अज्ञात |- |२ |गेहेन्द्र शमशेर थापा<ref>{{Cite web |url=https://www.nepalpress.com/2022/05/11/187564/ |title=गेहेन्द्र शम्शेरदेखि विद्यासुन्दरसम्म : ७५ वर्ष क-कसले हाँके काठमाडौं ? |website=नेपाल प्रेस |language=नेपाली |accessdate=2022-07-02}}</ref> |वि.सं. २००४<ref>{{Cite web |url=http://nepalihimal.com/ |title=राणाकालको चुनाव |last=अर्याल |first=दीपक |website=हिमाल खबरपत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-07-02}}</ref> |वि.सं. २००७ |} === सङ्क्रमण काल (वि.सं. २०१०–२०१७) === {| class="wikitable" !# !नगर प्रमुख ! colspan="2" |पदावधि ! colspan="2" |राजनीतिक दल |- |३ |जनकमान श्रेष्ठ<ref name="मेयर">{{Cite web|url=https://nepalkhabar.com/opinion/14372-2019-12-13-11-55-58|title=जो २४ वर्षको उमेरमा काठमाडौँको पहिलो मेयर बने|last=थापा|first=सूर्य|website=नेपालखबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-01}}</ref> |वि.सं. २०१० |वि.सं. २०११<ref>{{Cite web|last=अधिकारी|first=प्रकृति|url=https://gorkhapatraonline.com/index.php/news/11588|title=प्रजातन्त्रपछिको पहिलो स्थानीय निर्वाचन|website=गोरखापत्र |language=नेपाली|access-date=2022-05-28}}</ref> | bgcolor="red" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] |- |४ |प्रयागराज सिंह सुवाल<ref name="मेयर सूची" /> |वि.सं. २०११ |वि.सं. २०१७ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |} === पञ्चायत काल (वि.सं. २०२२–२०४७) === {| class="wikitable" !# !प्रधानपञ्च ! colspan="2" |पदावधि |- |५ |गणेशमान श्रेष्ठ<ref name="मेयर सूची">{{cite news |last=नेपाल |first=खेमराज |title=नगरपालिका: के छ, के छैन? |url=http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta-Shasan-Municipal-Issue-10_2073.pdf |date=वि.सं. २०७३ आसार |accessdate=वि.सं. २०७८ चैत्र २० |language=नेपाली |page=१२ |publisher=स्वशासन अध्ययन प्रतिष्ठान |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403235456/http://inlogos.org/wp-content/uploads/2016/02/Swayatta-Shasan-Municipal-Issue-10_2073.pdf |archive-date=2022-04-03 }}</ref> |वि.सं. २०२२ |वि.सं. २०२७ |- |६ |चन्द्रानन्द नेवा<ref name="नेवा">{{Cite web |url=https://www.lalitpurkhabar.com/2022/05/12/66736 |title=रहेनन् काठमाडौं महानगरका पूर्ववडाध्यक्ष चन्द्रानन्द नेवा |date=2022-05-12 |website=ललितपुर खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528103421/https://www.lalitpurkhabar.com/2022/05/12/66736 |archive-date=2022-05-28 }}</ref> |वि.सं. २०२७ |वि.सं. २०३३ |- |७ |बासुदेव ढुङ्गाना<ref name="मेयर सूची" /> |वि.सं. २०३३ |वि.सं. २०३८ |- |८ |प्रेमबहादुर शाक्य<ref name="मेयर सूची" /> |वि.सं. २०३८ |वि.सं. २०३९ |- |९ |कमल चित्रकार<ref name="मेयर सूची" /> |वि.सं. २०३९ |वि.सं. २०४३ |- |१० |हरिबोल भट्टराई <ref name="मेयर सूची" /> |वि.सं. २०४३ |वि.सं. २०४७ |} === संवैधानिक राजतन्त्र काल (वि.सं. २०४७–२०६३) === {| class="wikitable" !# !नगर प्रमुख ! colspan="2" |पदावधि ! colspan="2" |राजनीतिक दल |- |११ |[[प्रेमलाल सिंह]]<ref>{{Cite web|url=https://suryakhabar.com/2017/04/11079/|title=यसरी जितेका थिए पिएल सिंह र केशव स्थापितले काठमाण्डौ महानगरको चुनाव, अहिले त्यस्तै तयारी नथाले जित्न मुस्किल पर्छ !|website=सूर्य खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |वि.सं. २०४९ |वि.सं. २०५४ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |नेपाली कांग्रेस |- |१२ |[[केशव स्थापित]]<ref>{{Cite web|url=https://www.makalukhabar.com/2018/11/572580/|title=केशव स्थापित सरकारबाट विस्थापित होलान् ?|date=2018-11-02|website=मकालु खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |वि.सं. २०५४ |वि.सं. २०६० | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |- |१३ |[[राजाराम श्रेष्ठ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2017/05/579806|title=आधा दर्जन पूर्वसांसद मेयरमा भिड्दै (सूचीसहित)|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|access-date=2022-04-03}}</ref> |वि.सं. २०६० |वि.सं. २०६१ | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |} === सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल (वि.सं. २०७४–वर्तमान) === {| class="wikitable" !# !तस्विर !नाम ! colspan="2" |पदावधि !निर्वाचित ! colspan="2" |राजनीतिक दल |- |१४ |[[चित्र:Bidya_Sundar_Shakya_meets_Manuela_Carmena_in_Madrid_in_2017.jpg|center|frameless|150x150px]] |[[विद्यासुन्दर शाक्य]]<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/122924-1495942740.html|title=काठमाडौँ महानगरमा एमालेका विद्यासुन्दर शाक्य विजयी|website=नागरिक सामचार|language=नेपाली|access-date=2022-04-02}}</ref> |वि.सं. २०७४ जेष्ठ १७<ref>{{Cite web |url=https://www.janaboli.com/post/88196 |title=काठमाडौं महानगरमा नवनिर्वाचित विद्यासुन्दर शाक्य सहितका जनप्रतिनिधिको शपथ ग्रहण आज |date=2017-05-31 |website=जनबोली न्यूज |language=नेपाली |accessdate=2022-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702021705/https://www.janaboli.com/post/88196 |archive-date=2022-07-02 }}</ref> |वि.सं. २०७९ जेष्ठ ५<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/02/1076764 |title=स्थानीय जनप्रतिनिधिको कार्यकाल कहिले सकिन्छ ? |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-07-02}}</ref> |[[काठमाडौँ महानगरपालिका निर्वाचन, २०७४|२०७४]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |- |१५ | |[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]] |वि.सं. २०७९ जेष्ठ १६<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/05/1135364 |title=काठमाडौंका मेयर बालेन साहले नेपाल भाषामा पनि लिए शपथ |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-07-02}}</ref> |२०८२ माघ ४ |[[काठमाडौँ महानगरपालिका निर्वाचन, २०७९|२०७९]] | bgcolor="{{party color|Independent}}" | |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:काठमाडौँ]] [[श्रेणी:काठमाडौँ महानगरपालिकाका नगरप्रमुखहरू| ]] [[श्रेणी:काठमाडौँ सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक पदाधिकारीहरूको सूची]] r8tzayr7vlna8nqpjka70mgq3t678g4 0 126040 1393376 1384435 2026-10-31T01:14:01Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393376 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कैलाली जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kailali/kailari?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = राजसमझ चौधरी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = भगवतीकुमारी चौधरी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 233.27<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=76&municipality=12|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 49917 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.57|80.82|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[हसुलिया]] गाविसको कार्यालय | website = [https://kailarimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कैलाली जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[हसुलिया]], [[बसौटी]], [[पवेरा]], [[उदासीपुर]] (३,४,६-९), [[गदरिया]] र [[रतनपुर, कैलाली|रतनपुर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४९,९१७ रहेको छ भने यहाँ १०,१७४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ कैलारी गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[हसुलिया]] (३, ७-९) || ६,१७६ || ४३.१५ || १४३.१३ |- | २ || [[बसौटी]] (१-६, ८, ९) || ५,०६४ || २१.६५ || २३३.९० |- | ३ || [[हसुलिया]] (२, ४-६) || ४,४२६ || १५.०५ || २९४.०९ |- | ४ || [[हसुलिया]] (१) || ४,९१९ || ११.८९ || ४१३.७१ |- | ५ || [[पवेरा]] || ५,६३१ || १३.१९ || ४२६.९१ |- | ६ || [[गदरिया]] (१-३, ६, ७) || ६,०७१ || ३५.३३ || १७१.८४ |- | ७ || [[रतनपुर, कैलाली|रतनपुर]] || ७,२३४ || ४६.४१ || १५५.८७ |- | ८ || [[उदासीपुर]] (३, ४, ६-९) र [[बसौटी]] (७) || ५,३७९ || १७.७१ || ३०३.७३ |- | ९ || [[गदरिया]] (४-५, ८-९) || ५,०१७ || २८.९ || १७३.६० |- ! colspan="2" | जम्मा !! ४९,९१७ !! २३३.२८ !! २१४.०० |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240913125418/https://dcckailali.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कैलाली] {{कैलाली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] ixfg20ggow3ear1oor9vc96fi82iomj 0 126044 1393399 1385187 2026-10-31T02:53:41Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393399 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कैलाली जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kailali/chure?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = चक्रबहादुर बोगटी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = धनादेवी थापा <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 493.18<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=76&municipality=2|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 21400 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.05|80.65|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[निगाली]] गाविसको कार्यालय | website = [https://churemun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कैलाली जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फागुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[सहजपुर]], [[खैराला]] र [[निगाली]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २१,४०० रहेको छ भने यहाँ ४,२३९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ चुरे गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[निगाली]] (२-७) || ५,०८६ || ९५.०३ || ५३.५२ |- | २ || [[निगाली]] (८, ९) र [[खैराला]] (६-९) || २,२५८ || ४२.७६ || ५२.८१ |- | ३ || [[सहजपुर]] (६, ८, ९) र [[निगाली]] (१) || ३,३२४ || ३४ || ९७.७६ |- | ४ || [[खैराला]] (१-५) || ४,१३३ || २०७.५७ || १९.९१ |- | ५ || [[सहजपुर]] (१, २) || २,८३२ || ४७.२ || ६०.०० |- | ६ || [[सहजपुर]] (३-५, ७) || ३,७६७ || ६६.६३ || ५६.५४ |- ! colspan="2" | जम्मा !! २१,४०० !! ४९३.१९ !! ४३.३९ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240913125418/https://dcckailali.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कैलाली] {{कैलाली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] b4209aa29aozzb0l6mf7bi6vz9knr9t 0 126050 1393472 1387965 2026-10-31T06:28:04Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393472 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कैलाली जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kailali/bardagoriya?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = कर्णबहादुर कुँवर <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = गणेशराज गिरी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 77.26<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=76&municipality=6|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 37682 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.65|81.04|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[दोदोधरा]] गाविसको कार्यालय | website = [https://bardgoriyamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कैलाली जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[दोदोधरा]] र [[कोटातुल्सीपुर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३७,६८२ रहेको छ भने यहाँ ७,९४० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ बर्दगोरिया गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[दोदोधरा]] (७) || ८,०४३ || ४.६५ || १,७२९.६८ |- | २ || [[दोदोधरा]] (२, ३, ६, ९) || ७,७५५ || १५.४४ || ५०२.२७ |- | ३ || [[दोदोधरा]] (१) || ५,०४२ || २८.२८ || १७८.२९ |- | ४ || [[कोटातुल्सीपुर]] (१, २) || ६,३२७ || १०.०६ || ६२८.९३ |- | ५ || [[दोदोधरा]] (४, ५) र [[कोटातुल्सीपुर]] (८, ९) || ५,८५५ || ८.७ || ६७२.९९ |- | ६ || [[दोदोधरा]] (८) र [[कोटातुल्सीपुर]] (३-७) || ४,६६० || १०.१२ || ४६०.४७ |- ! colspan="2" | जम्मा !! ३७,६८२ !! ७७.२५ !! ४८७.८० |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240913125418/https://dcckailali.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कैलाली] {{कैलाली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] lfbijg7ket8fs32ymg0smlflr9ozvcm 0 126056 1393404 1385430 2026-10-31T03:16:05Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393404 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कैलाली जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kailali/janaki?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = गणेश चौधरी <small> ([[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = लालमतीदेवी कठरिया<small> ([[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 107.27<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=76&municipality=8|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 49860 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.559795|81.107626|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[दुर्गौली]] गाविसको कार्यालय | website = [https://janakimunkailali.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कैलाली जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[जानकीनगर, कैलाली|जानकीनगर]], [[पथरैया]], [[दुर्गौली]] र [[मुनुवा]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४९,८६० रहेको छ भने यहाँ ११,०४१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ जानकी गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[दुर्गौली]] (१, ३-४) || ४,९७४ || ८.२९ || ५९९.९९ |- | २ || [[जानकीनगर, कैलाली|जानकीनगर]] (१-९) || ५,९०५ || १४.०३ || ४२०.८८ |- | ३ || [[दुर्गौली]] (२, ६-७) || ४,७६९ || ४.७५ || १,००४.०० |- | ४ || [[मुनुवा]] (१-३, ६) || ५,५१० || ८.६२ || ६३९.२१ |- | ५ || [[पथरैया]] (१-३) || ४,४५९ || ८.३६ || ५३३.३७ |- | ६ || [[दुर्गौली]] (५, ८-९) || ३,९४० || १२.९९ || ३०३.३१ |- | ७ || [[मुनुवा]] (४, ५, ७-९) || ६,०४६ || ११.५९ || ५२१.६५ |- | ८ || [[पथरैया]] (४-६) || ६,२०३ || ८.१७ || ७५९.२४ |- | ९ || [[पथरैया]] (७-९) || ६,७३४ || ३०.४७ || २२०.९७ |- ! colspan="2" | जम्मा !! ४८,५४० !! १०७.२७ !! ४५२.५० |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240913125418/https://dcckailali.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कैलाली] {{कैलाली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] jfvzobr9fpjme47lcn5oltowq6ojvrp 0 126329 1393343 1071962 2026-10-30T12:09:22Z Janak Bhatta 10885 ठुटो लेख 1393343 wikitext text/x-wiki {{about|घाँटीको अगाडिको भाग|गाला|गाला}} [[चित्र:Throat Diagram.png|thumb|गला]] '''गला''' [[घाँटी]]को अगाडिको भाग हो। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{ठुटो}} {{मानव शरीर रचना}} [[श्रेणी:शरीर]] 0fv1zbzgevpafoxl4byf5n94am8bfef 0 126572 1393382 1384730 2026-10-31T01:53:30Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393382 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = डडेल्धुरा जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-dadeldhura/ganayapdhura?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = ईन्द्रबहादुर कार्की <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = ज्ञानुकुमारी सेटी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 135.65<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=73&municipality=7|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 13722 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.35|80.70|display=title,inline|region:NP_type:adm2nd_source:unmaps-newiki}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[गणेशपुर, डडेल्धुरा|गणेशपुर]] गाविसको कार्यालय | website = [https://ganyapadhuramun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[डडेल्धुरा जिल्ला]]का ५ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[असिग्राम]], [[गणेशपुर, डडेल्धुरा|गणेशपुर]], [[मष्टामाण्डौ]] र [[कैलपालमाण्डौ]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १३,७२२ रहेको छ भने यहाँ ३,२८१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ गन्यापधुरा गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[असिग्राम]] || ३,१२५ || ७०.९५ || ४४.०४ |- | २ || [[गणेशपुर, डडेल्धुरा|गणेशपुर]] || ३,१५० || १३.२७ || २३७.३७ |- | ३ || [[मष्टामाण्डौ]] || ३,३६५ || १६.७६ || २००.७७ |- | ४ || [[कैलपालमाण्डौ]] (५-९) || २,०६९ || १३.०३ || १५८.७८ |- | ५ || [[कैलपालमाण्डौ]] (१-४) || २,०१३ || २१.६५ || ९२.९७ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १३,७२२ !! १३५.६६ !! १०१.१५ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091656/https://dccdadeldhura.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, डडेल्धुरा] {{डडेल्धुरा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:डडेल्धुरा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] lq1s915w2vqk8w6rbqed2nrc3csbx2x 0 126575 1393457 1386731 2026-10-31T04:55:17Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393457 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = डडेल्धुरा जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-dadeldhura/nawadurga?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = लक्ष्मीप्रसाद अवस्थी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = निर्मलाकुमारी बोगटी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 141.89<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=73&municipality=1|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 18672 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.35|80.70|display=title,inline|region:NP_type:adm2nd_source:unmaps-newiki}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[मणिलेक]] गाविसको कार्यालय | website = [https://navadurgamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[डडेल्धुरा जिल्ला]]का ५ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[कोटेली]], [[मणिलेक]], [[नवदुर्गा]] र [[बेलापुर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १८,६७२ रहेको छ भने यहाँ ४,३१८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ नवदुर्गा गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[कोटेली]] || ४,०६५ || २८.०५ || १४४.९२ |- | २ || [[मणिलेक]] || ४,३५१ || १८.३१ || २३७.६३ |- | ३ || [[नवदुर्गा, डडेल्धुरा|नवदुर्गा]] || ३,०६० || १३.७२ || २२३.०३ |- | ४ || [[बेलापुर]] (१-६) || ४,४४६ || ५८.०९ || ७६.५३ |- | ५ || [[बेलापुर]] (७-९) || २,७५० || २३.२७ || ११८.१३ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १८,६७२ !! १४१.४४ !! १३१.९९ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091656/https://dccdadeldhura.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, डडेल्धुरा] {{डडेल्धुरा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:डडेल्धुरा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 22r2vy74gmys0zznexq0mlxtk7mlot3 0 126842 1393459 1386780 2026-10-31T05:01:20Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393459 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict= नानचिङ नरसंहार (नानचिङको बलात्कार) |partof= [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]] र [[दोस्रो चीन-जापानी युद्ध|द्वितीय चीन-जापान युद्ध]] |image=[[File:Nanking bodies 1937.jpg|border|300px]] |caption = एक जना जापानी सैनिक किनहुया नदीको किनारमा नानचिङ नरसंहारका पीडितहरूको शवनजिकै उभिरहेको एक दृश्य। |date = १३ डिसेम्बर १९३७ – जनवरी १९३८ |place = नानचिङ, [[चीन]] |result = ५०,०००–३,००,००० चिनियाँ नागरिकको हत्या (प्राथमिक अनुसन्धान)<ref name="Wellesley.edu">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.wellesley.edu/Polisci/wj/China/Nanjing/nanjing2.html|शीर्षक=''The Nanking Atrocities: Fact and Fable''|प्रकाशक=Wellesley.edu|पहुँचमिति=2011-03-06|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20110228031202/http://www.wellesley.edu/Polisci/wj/China/Nanjing/nanjing2.html|अभिलेखमिति=२०११-०२-२८}}</ref><ref name="nankingatrocities.net">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.nankingatrocities.net/1990s/nineties_01.htm|शीर्षक=Nanking Atrocities – In the 1990s|कार्य=nankingatrocities.net|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20131026021444/http://www.nankingatrocities.net/1990s/nineties_01.htm|अभिलेखमिति=२६ अक्टोबर २०१३|पहुँचमिति=२८ जुन २०१६}}</ref> <br><ref name="Berghahn Books">{{cite book|editor=Bob Tadashi Wakabayashi|title=The Nanking Atrocity, 1937–38: Complicating the Picture|url=https://archive.org/details/nankingatrocity100btwa|publisher=Berghahn Books|year=2008}}</ref><ref>[https://archive.org/details/nankingatrocity100btwa/page/362 362]|isbn=1845451805}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://jds.cass.cn/UploadFiles/2010/11/201011041014223781.pdf|शीर्षक=论南京大屠杀遇难人数 认定的历史演变|वेबसाइट=Jds.cass.cn|पहुँचमिति=2016-03-16|अभिलेखमिति=२०१३-०३-२२|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20140322091900/http://jds.cass.cn/UploadFiles/2010/11/201011041014223781.pdf}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.hprc.org.cn/pdf/DSZI200603018.pdf|शीर्षक=近十年" 侵华日军南京大屠杀"研究述评|वेबसाइट=Jds.cass.cn|पहुँचमिति=March 16, 2016|अभिलेखमिति= ४ मार्च २०१६|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20160304041945/http://www.hprc.org.cn/pdf/DSZI200603018.pdf}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.modernchina.org.cn/UploadFiles/zyqk/2010/12/201012021431330066.pdf|पहुँचमिति=May 30, 2014|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20160306190621/http://modernchina.org.cn/uploadfiles/zyqk/2010/12/201012021431330066.pdf|अभिलेखमिति=March 6, 2016|शीर्षक=Modern China}}</ref>}} '''नानचिङ नरसंहार''' विश्व इतिहासमा '''नानचिङ बलात्कार'''को नामबाट परिचित, सन् १९३७–३८ मा [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को पूर्वसन्ध्यामा [[दोस्रो चीन-जापानी युद्ध|द्वितीय चीन-जापान युद्ध]]को क्रममा शाही जापानी सेनाद्वारा गरिएको एक भयानक नरसंहार थियो। यो नरसंहार [[चीन]]को तत्कालीन राजधानी नानचिङका (सन् १९१२–४९) जनतामाथि गरिएको थियो। सन् १९३७ को डिसेम्बर १३ मा ६ हप्तासम्म चलेको नरसंहारले नानचिङभरी तहल्का मच्चाएको थियो।<ref>Levene, Mark and Roberts, Penny. ''The Massacre in History''. 1999, page 223–224</ref><ref name=tot>Totten, Samuel. ''Dictionary of Genocide''. 2008, 298–299.</ref><ref>Iris Chang, ''The Rape of Nanking'', p. 6.</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.salon.com/2010/03/31/as_film_japan_massacre_documentary|लेखक=Lee, Min|शीर्षक=New film has Japan vets confessing to Nanjing rape|प्रकाशक=Salon/Associated Press|मिति=March 31, 2010}}</ref> यस अवधिमा जापानको शाही सेनाले ४० हजार देखि ३ लाख निर्दोष चिनियाँ मानिसहरूको [[हत्या]], व्यापक लुटपाट र महिलामाथि [[बलात्कार]] गरेको थियो। मार्को पोलो पुलको घटनापछि चीन-जापान युद्ध सुरु भएको थियो भने सन् १९३७ डिसेम्बर १३ का दिन लामो घेराबन्दी पछि लगभग १ लाख ५० हजार जापानी सेनाले चिनियाँ सहर नानचिङ कब्जा गरेको थियो। त्यसको केही हप्तासम्म सहरमा भयानक नरसंहार गरिएको थियो। सुनियोजित रूपमा जापानी सैनिकहरूले नरसंहारको योजना बनाई सुखविलासको उद्देश्यले अनिश्चितकालका लागि नानचिङ सहरका चिनियाँ जनताहरूको हत्या र महिलामाथि बलात्कार सुरु गरेका थिए। यस नरसंहारमा सम्भवतः ४ लाख चिनियाँ नागरिको हत्या र बलात्कृत भएका हजारौँ महिलाहरू पनि हत्या भएको थियो।<ref name="IMTFE">{{cite web|title=Judgement: International Military Tribunal for the Far East|work=Chapter VIII: Conventional War Crimes (Atrocities)|date=November 1948|url=http://www.ibiblio.org/hyperwar/PTO/IMTFE/IMTFE-8.html}}</ref> नरसंहारको यो घटना पत्रपत्रिकामा आएपछि पनि जापानी सेनाको नेतृत्व र सम्राट [[हिरोहितो]] विरुद्ध कुनै पनि कारबाही गरिएको थिएन। युद्धको अन्त्य पछि पनि यस नरसंहारमा संलग्न अधिकांश सैन्य नेताहरूलाई मुद्दा नचलाइएको वा दण्डित गरिएको थिएन। सुदूर पूर्वमा अन्तर्राष्ट्रिय सैन्य अपराध न्यायाधिकरणले युद्ध अपराधका लागि धेरै व्यक्तिलाई सजाय सुनाएको भएतापनि यसको मुख्य योजनाकार जापानी राजकुमार आसाकालाई सजाय दिन सकिएन। यसबाहेक दोस्रो विश्वयुद्धमा जापानले आत्मसमर्पण गर्नुअघि यससँग सम्बन्धित सबै प्रमाणहरू नष्ट गरिएको थियो। सन् १९४६ मा [[टोकियो]] स्थित अन्तर्राष्ट्रिय युद्ध अपराध न्यायाधिकरणका अनुसार उक्त नरसंहारमा दुई लाखभन्दा बढी चिनियाँ मारिएका थिए। सन् १९४७ मा [[चीन]]मा स्थापना भएको युद्ध अपराध न्यायाधिकरणका अनुसार तीन लाखभन्दा बढी मानिस मारिएका अनुमान गरेको थियो। जापानी सरकार र त्यस समयमा नानचिङ अभियानमा भाग लिएका धेरै सैनिकहरूले त्यहाँ बलात्कार र लुटपाट जस्ता युद्ध अपराधहरूमा संलग्न भएको स्वीकार गरेका थिए।<ref name="mofa_jp">{{cite web|url=http://www.mofa.go.jp/policy/q_a/faq16.html#q8|title=Q8: What is the view of the Government of Japan on the incident known as the "Nanjing Massacre"?|work=Foreign Policy Q&A (page content changed to "Under construction following the Statement by Prime Minister Shinzo Abe on August 14, 2015"|publisher=Ministry of Foreign Affairs of Japan}}</ref><ref name="I'm Sorry">{{cite episode|title=I'm Sorry?|series=NewsHour with Jim Lehrer|date=December 1, 1998|url=http://www.pbs.org/newshour/bb/asia/july-dec98/china_12-1.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080222005155/http://www.pbs.org/newshour/bb/asia/july-dec98/china_12-1.html|archivedate=२२ फेब्रुअरी २००८|accessdate=२८ जुन २०१६}}</ref> == सैन्य स्थिति == सन् १९३७ अगस्टमा जापानी सेनाले [[साङ्घाई]]मा सुरु गर्दा उनीहरूले कडा जनप्रतिरोधको सामना गरेका थिए भने यसमा भारीमात्रामा हताहत भएको थियो। दुवै पक्ष युद्धमा उत्रिएपछि सहरी क्षेत्रहरूमा भएको यो प्रारम्भिक युद्ध रक्तपातपूर्ण बनेको थियो। नोभेम्बरको मध्यसम्ममा जापानीहरूले नौसेना तथा हवाई बमबारीको सहायताले जापानी सेनाले साङ्घाई कब्जा गरेको थिए।<ref>[https://www.geographicus.com/P/AntiqueMap/ShanghaiGreater-japanese-1937 1937 Japanese Field Commander's Map of the Battle of Shanghai, China] geographicus.com Retrieved 22 April 2020</ref> [[टोकियो]]स्थित सैनिकको मुख्यालयले सुरुमा उच्च हताहती र सेनाको न्यून मनोबलका कारण युद्ध विस्तार नगर्ने निर्णय गरेतापनि डिसेम्बर १ मा मुख्यालयले चिनियाँ सैनिक क्षेत्र र तत्कालीन राजधानी नानचिङ कब्जा गर्न आदेश दिएको थियो। == राजधानीको स्थानान्तरण == साङ्घाईको युद्धमा पराजित भएपछि च्याङ काई सेकले नानचिङ पतन हुनसक्ने अनुमान गरेका थिए। उनी र उनका कर्मचारीहरूले राजधानीको प्रतीकात्मक तर निराशाजनक प्रतिरक्षामा आफ्ना कुलीन सैनिकहरूको विनाशको जोखिम मोल्न सक्दैनन् भनेर बुझेका थिए। भविष्यमा हुने युद्धका लागि सेनालाई सुरक्षित राख्न, सैनिकको अधिकांश भाग फिर्ता लिइएको थियो। च्याङले आफ्ना जर्मन सल्लाहकारहरूको सुझावलाई पछ्याउँदै जापानी सेनालाई चीनको गहिराइमा तान्ने र चीनको विशाल भूभागलाई रक्षात्मक शक्तिको रूपमा प्रयोग गर्ने रणनीति बनाएका थिए। च्याङले चीनको भित्री इलाकाहरूमा जापानीहरूलाई परास्त गर्न लामो युद्ध लड्ने योजना पनि बनाइरहेका थिए।<ref name="Higashinakano Shudo, Kobayashi Susumu & Fukunaga Shainjiro 2005 author=Higashinakano Shudo, Kobayashi Susumu & Fukunaga Shainjiro">{{cite web|url=http://www.sdh-fact.com/CL02_1/26_S4.pdf|year=2005|author1=Higashinakano Shudo|author2=Kobayashi Susumu|author3=Fukunaga Shainjiro|title=Analyzing the "Photographic Evidence" of the Nanking Massacre (originally published as Nankin Jiken: "Shokoshashin" wo Kenshosuru)|publisher=Soshisha|location=Tokyo, Japan}}</ref> === नानचिङको रक्षाका लागि रणनीति === ताङ सेङ्जीले विदेशी पत्रकारहरूलाई एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै सहरले आत्मसमर्पण नगर्ने र मृत्युसम्म लड्ने घोषणा गरेका थिए। ताङले लगभग एक लाख सैनिकहरू जम्मा पारेका थिशग जसमध्ये अधिकांश अप्रशिक्षित नै थिए भने यी सैनिकहरूमा साङ्घाईको युद्धमा भाग लिएका चिनियाँ सैनिकहरू पनि रहेका थिए। चीन सरकारले डिसेम्बर १ मा स्थानान्तरणका लागि प्रस्थान गरेको थियो भने डिसेम्बर ७ मा राष्ट्रपतिले नानचिङको सम्पूर्ण जिम्मा जर्मन नागरिक जोन राबेको नेतृत्वमा रहेको अन्तर्राष्ट्रिय समितिलाई छाडेर गएका थिए। नानचिङमा बस्दै र नानचिङ अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा क्षेत्र समितिका अध्यक्षका रूपमा काम गर्दै आएका जोन राबेले डिसेम्बर ९ मा युएसएस पेनाय (पिआर–५) मा भाग लिएका थिए। उनले त्यससमय दुईवटा टेलिग्राम पठाएका थिए। पहिलो हाङ्कुमा एक अमेरिकी राजदूतमार्फत च्याङलाई भेटेर चिनियाँ सेनाले नानचिङभित्र 'कुनै सैन्य कारबाही नगर्न' आग्रह गरिएको थियो। दोस्रो [[साङ्घाई]]मार्फत जापानी सैन्य नेताहरूलाई पठाइएको थियो भने चिनियाँ [[सहर]]हरूबाट जापानी सेना फिर्ता गर्ने उद्देश्यका साथ तीन दिनको [[युद्धविराम]]को वकालत गरिएको थियो। त्यसको अर्को दिन अर्थात्, डिसेम्बर १० का दिन राबेले जनरलिसिमोबाट आफ्नो जवाफ प्राप्त गरेका थिए। हाङ्कुस्थित अमेरिकी राजदूतले [[युद्धविराम]]का लागि राबेको प्रस्तावलाई आफूले समर्थन गरेतापनि च्याङले समर्थन नगरेको प्रतिक्रिया दिएका थिए। यस सन्दर्भमा राबेले; राजदूतले हामीलाई एउटा छुट्टै गोप्य टेलिग्राम पनि पठाएका थिए। समितिको [[युद्धविराम]] योजनाको यो अस्वीकृतिले नानचिङमा धेरै दिनदेखि लगातार बमबारी भइरहेको थियो र त्यहाँ रहेका चिनियाँ सैनिकहरू निराश भई सहरको पतन हुनुअघि नै रक्सी पिउन थालेका थिए।डिसेम्बर ११ मा राबेले चिनियाँ सैनिकहरू अझै पनि सुरक्षा क्षेत्रको क्षेत्रमा बसिरहेको पाएपछि उक्त क्षेत्र जापानी आक्रमणहरूको लागि लक्षित बनेको थियो जबकि बहुसङ्ख्यक निर्दोष नागरिकहरू अझैपनि सोही स्थानमा रहेका थिए। राबेले यी चिनियाँ सैनिकहरूलाई हटाउने प्रयास कसरी असफल भयो र जापानी सैनिकहरूले शरणार्थी क्षेत्रमा बमबारी गर्न थाले भनेर टिप्पणी गरेका थिए। == नरसंहार == चीनको [[राजधानी]] स्थानान्तरण र जापानी क्रूरताको प्रतिवेदनका साथ अधिकांश नागरिकहरू युद्धको डरले नानचिङबाट भागेका थिए। भाग्नेहरूमा धनी परिवारहरू सबैभन्दा पहिले, [[मध्यम वर्ग|मध्यम वर्गीय]] मानिसहरू दोस्रो र गरिबहरूको तेस्रो स्थान थिए जबकि टङ्का माझी जातिहरू जस्ता बेसहारा अतिनिम्न वर्गीय मानिसहरू मात्र पछाडि परेका थिए।<ref name=A>{{cite book |title=The 1937–1938 Nanjing Atrocities |author=Suping Lu |year= 2019 |url=https://books.google.com/books?id=Dz_CDwAAQBAJ&pg=PA33 |page=33|isbn=978-9811396564 }}</ref> तीन चौथाइ भन्दा बढी [[जनसङ्ख्या]] जापानी सैनिकहरूको आगमन भन्दा पहिले नै नानचिङबाट भागेका थिए।<ref>{{cite book |last1=Vautrin |first1=Minnie |title=Terror in Minnie Vautrin's Nanjing: Diaries and Correspondence, 1937–38 |date=2008 |publisher=University of Illinois Press |isbn=978-0-252-03332-2 |url=https://books.google.com/books?id=XzfxnlfFPMMC&pg=PR11 |access-date=15 April 2020 |language=en}}</ref> {{Infobox Chinese | title = '''नानचिङ नरसंहार''' | t = 南京大屠殺 | s = 南京大屠杀 | w = Nan²-ching¹ Ta⁴-t'u²-sha¹ | p = Nánjīng Dàtúshā | kanji = 1. 南京大虐殺 <br /> 2. 南京事件 | tradhep = 1. Nankin Daigyakusatsu (नानचिङ नरसंहार)<br /> 2. Nankin Jiken (जापानी सञ्चार माध्यममा प्रचलित)<ref>{{cite web|access-date=2021-03-19|title=Special Report: How the Nanjing Massacre became a weapon {{!}} GRI|url=https://globalriskinsights.com/2016/10/how-nanjing-became-a-political-tool/|date=27 October 2016|website=Global Risk Insights|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213115914/https://globalriskinsights.com/2016/10/how-nanjing-became-a-political-tool/|archive-date=2021-02-13}}</ref> }} सन् १९३७ डिसेम्बर १३ का दिनबाट जापानी सेना अनियमित हत्या, युद्धकालीन [[बलात्कार]], लुटपाट, आगजनी र अन्य युद्ध अपराधमा संलग्न भएको थियो। यस्तो भयानक अत्याचार तीनदेखि छ हप्तासम्म चलिरहेको थियो भने पहिलो तीन हप्ता अझ तीव्र रूपमा अघि बढेको थियो। राबेको नेतृत्वमा विदेशी आप्रवासीहरूको एक समूहले नोभेम्बर २२ मा नानचिङ सुरक्षा क्षेत्रका लागि १५ सदस्यीय अन्तर्राष्ट्रिय समिति गठन गरी सहरमा नागरिकहरूको सुरक्षाका लागि नानचिङ सुरक्षा क्षेत्रको नक्साङ्कन गरेको थियो।<ref>{{cite web|title=Basic Facts on the Nanking Massacre and the Toyoko War Crimes Trial |url=http://humanum.arts.cuhk.edu.hk/NanjingMassacre/NMNJ.html#nm|access-date=26 January 2017}}</ref> === नरसंहार प्रतियोगिता === सन् १९३७ मा ओसाका मेनिची सिम्बुन र यसको भगिनी पत्रिका टोकियो निची निची सिम्बुनले जापानी १६औँ विभागका दुई जापानी अधिकारी, तोसिआकी मुकाई र त्सुयोसी नोदाबीचको प्रतिस्पर्धालाई समेटेको थियो। यी दुई व्यक्तिहरूलाई [[तरबार]]ले १०० जनाको हत्या गर्ने पहिलो व्यक्तिहरू भएको बताइएको छ। जुरोङदेखि ताङसानसम्म ([[चीन]]को जियाङ्सु प्रान्तका दुई [[सहर]]) मुकाईले ८९ जनाको हत्या गरेका थिए भने नोदाले ७८ जनाको हत्या गरेका थिए। यस भयानक प्रतियोगितामा कसैले पनि १०० जनाको ज्यान नलिएका कारण यस प्रतियोगिता जारी नैै रहेको थियो। जिजिन पर्वतमा आइपुग्दासम्म नोदाले १०५ जनाको हत्या गरिसकेका थिए भने मुकाईले १०६ जनाको हत्या गरिसकेका थिए।<ref name="Wakabayashi_2000_319">{{harvnb|Wakabayashi|2000|p=319}}.</ref> दुवै अधिकारीहरूले युद्धको चरम विन्दुमा आफ्नो लक्ष्य पार गर्दा कसले वास्तवमा प्रतियोगिता जितेको थियो भनेर निर्धारण गर्न असम्भव बनाएको थियो। यसैले डिसेम्बर १३ का दिन टोकियो निची निची सिम्बुनमा लेख्दै पत्रकार असामी काजुओ र सुजुकी जिरूका अनुसार उनीहरूले १५० जनाको [[हत्या]] गर्न अर्को प्रतियोगिता सुरु गर्ने निर्णय गरेका थिए। सन् १९४५ मा [[जापान]]ले आत्मसमर्पण गरेपछि मुकाई र नोदा दुवैलाई गिरफ्तार गरी युद्ध अपराधीको रूपमा मुद्दा चलाइयो र उनीहरू दुवैलाई दोषी ठहर गरी सन् १९४८ जनवरी २८ का दिन गोली हानेर [[मृत्युदण्ड]] दिइएको थियो।<ref>国防部审判战犯军事法庭对战犯向井敏明等人的判决书. 民国史档案资料丛书—侵华日军南京大屠杀档案. 1947年12月18日: pp. 616–621.</ref> === प्रमाण सङ्कलन === नानचिङ नरसंहारक‍ समयमा जापनीहरूले महत्त्वपूर्ण कागजातहरू मध्ये थुप्रैलाई नष्ट गरेका थिए भने केहीलाई लुकाएका थिए। यस्ता युद्धकालीन प्रमाणहरूलाई जफतबाट बचाउन उनीहरूले यस्तो कदम लिएका थिए।<ref name="auto2">{{cite book|title=Researching Japanese War Crimes|publisher=National Archives and Records Administration for the Nazi Warcrimes and Japanese Imperial Government Records Interagency Working Group|date=2006|page=9|last=Drea|first=Edward}}</ref> सन् १९४५ अगस्ट १५ का दिन युद्धविरामको घोषणा र अगस्ट २८ मा जापानमा अमेरिकी सेनाको आगमनको हुनु पूर्व जापानी सेना र नागरिक अधिकारीहरूले योजनाबद्ध रूपमा सैनिक, नौसैनिक र महत्त्वपूर्ण सरकारी अभिलेखहरू नष्ट गरेर जसमध्ये धेरैजसो सन् १९४२-१९४५ को अवधिका थिए। प्रशान्त र पूर्वी एसियामा रहेका विदेशी सैनिकहरूलाई युद्ध अपराधका प्रमाणहरू नष्ट गर्न आदेश दिइएको थियो। जापानी सेनाको युद्धकालीन प्रमाणहरू लगभग ७० प्रतिशत नष्ट भएको थियो।<ref name="auto2"/> <ref name="auto2"/> नानचिङ नरसंहारको सन्दर्भमा जापानी अधिकारीहरूले जानीजानी युद्धकालीन प्रमाणहरू लुकाउँदा यस्ता महत्त्वपूर्ण कागजात तथा प्रतिवेदनहरू अमेरिकी अधिकारीहरूले जफत गर्न सकेनन्। लुकेका केही सूचनाहरू युद्धको केही दशकपछि मात्र सार्वजनिक गरिएको थियो। उदाहरणका लागि, नानचिङ अभियानसँग सम्बन्धित सैन्य दस्तावेजहरूको दुई खण्डको सङ्ग्रह सन् १९८९ मा प्रकाशित भएको थियो। सन् १९८० को दशकको सुरुतिर नानचिङका सेनापति केसागो नाकाजिमाको डायरीबाट विचलित पार्ने अंश प्रकाशित भएको थियो।<ref name="auto4">{{cite book|title=Researching Japanese War Crimes|publisher=National Archives and Records Administration for the Nazi Warcrimes and Japanese Imperial Government Records Interagency Working Group|date=2006|page=10|last=Drea|first=Edward}}</ref> जापानका एक रासायनिक कामदार ओनो केन्जीले सन् १९३७ मा नानजिङको युद्धमा लडेका जापानी भूतपूर्व सैनिकहरूको युद्धकालीन डायरीहरूको सङ्ग्रह तयार पार्न सुरु गरेका थिए।<ref>{{cite book|title=Researching Japanese War Crimes|publisher=National Archives and Records Administration for the Nazi Warcrimes and Japanese Imperial Government Records Interagency Working Group|date=2006|page=28|last=Drea|first=Edward}}</ref> सन् १९९४ मा उनको सङ्ग्रहमा लगभग २० डायरीहरू प्रकाशित भए जुन नरसंहारको लागि प्रमाणको महत्त्वपूर्ण स्रोत बनेको थियो।<ref>{{cite book|title=Researching Japanese War Crimes|publisher=National Archives and Records Administration for the Nazi Warcrimes and Japanese Imperial Government Records Interagency Working Group|date=2006|page=28|last=Drea|first=Edward}} </ref> सेवानिवृत्त जापानी सैनिकको सङ्गठन काइकोसाद्वारा आधिकारिक युद्ध जर्नल र डायरीहरू पनि प्रकाशित गरिएको थियो।<ref>{{cite book|title=Researching Japanese War Crimes|publisher=National Archives and Records Administration for the Nazi Warcrimes and Japanese Imperial Government Records Interagency Working Group|url=https://www.archives.gov/files/iwg/japanese-war-crimes/introductory-essays.pdf|date=2006|page=x|last=Drea|first=Edward}} </ref> सन् १९८० को दशकको सुरुतिर जापानी पत्रकार होन्दा कात्सुइचीले नानचिङ नरसंहार कुनै एक्लो घटना नभएको र साङ्घाईको युद्धदेखि नै तल्लो याङत्से नदीमा चिनियाँहरूमाथि जापानी ज्यादती सामान्य रहेको दाबी गरेका थिए।<ref>{{cite book|title=Researching Japanese War Crimes|publisher=National Archives and Records Administration for the Nazi Warcrimes and Japanese Imperial Government Records Interagency Working Group|date=2006|page=x|last=Drea|first=Edward}} </ref> उनको दाबीलाई चीनमा लडेका अन्य चिकित्सक र लडाकुका डायरीहरूले पनि पुष्टि गरेको थियो। === बलात्कार === [[चित्र:Killednanjing.jpg|thumb|जोन म्यागीको चलचित्रको घटना ५ मा वर्णन गरिएको किशोरीसँग मिल्दोजुल्दो तरिकाको महिलाको शरीर देखाउँदै जुझोउमा खिचिएको एक तस्वीर]] [[चित्र:Nanjing woman raped by Japanese soldiers.jpg|thumb|261x261px|जापानी सेनाद्वारा बलात्कार गरिएपछि लिइएको एक नानचिङ महिलाको तस्वीर]] [[चित्र:Horrible death, Nanking Massacre.jpg|thumb|सन् १९३७ डिसेम्बर १३ का दिन लगभग ३० जना जापानी सैनिकले ५ नम्बर सिनलुकोउको घरमा ११ जना चिनियाँमध्ये दुई जनालाई छाडेर बाँकी सबैको हत्या गरेका थिए। एउटी महिला र तिनका दुई किशोरी छोरीहरू बलात्कृत भए र जापानी सैनिकहरूले उनको योनीमा एउटा बोतल र एउटा लौरो घुसाएका थिए। आठ वर्षीया बालिकामाथि छुरा प्रहार गरिएको थियो तर उनी र उनकी कान्छी बहिनी बाँच्न सफल भएकी थिइन्। तस्वीरमा देखाइएकी वृद्धाको हत्या गरेको दुई हप्तापछि उनीहरु जीवितै भेटिएका थिए। तस्वीरमा मृतकको शव पनि देख्न सकिन्छ।<ref>John G. Gagee, Case 9, Film 4, Folder 7, Box 263, Record Group 8, Special Collection, Yale Divinity School Library, cited in [https://books.google.com/books?id=rRD_fXL3_swC&pg=PA118 Suping Lu. ''They were in Nanjing: the Nanjing Massacre witnessed by American and British nationals''. Hong Kong University Press, 2004]</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?ei=rvZpTKKsM8TflgeO16SfBQ|title=John Rabe, Erwin Wickert. ''The good man of Nanking: the diaries of John Rabe''. A.A. Knopf, 1998. pp. 281–282|date=2008|access-date=2011-03-06}}</ref>]] सुदूरपूर्वका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सैन्य न्यायाधिकरणले अनुमान गरे अनुसार बालिका तथा वृदधाहरू सहित २०,००० महिलाहरू यस समयमा बलात्कृत भएका थिए भने येल विश्वविद्यालयले यसको सङ्ख्या ८०,००० भन्दा बढी भएको दाबी गरेको थियो।<ref name="Yale Bartlett"/><ref>{{Cite web|url=http://www.ibiblio.org/hyperwar/PTO/IMTFE/IMTFE-8.html|title=HyperWar: International Military Tribunal for the Far East [Chapter 8]|website=www.ibiblio.org}}</ref> जापानी सैनिकहरूले घर-घरमा गएर महिला तथा किशोरीहरू खोज्ने र यीमध्ये थुप्रैलाई पक्राउ गरी सामूहिक बलात्कार गर्ने क्रममा ठूलो सङ्ख्यामा बलात्कारहरू भएको देखिन्छ।<ref>{{cite web | url = http://museums.cnd.org/njmassacre/njm-tran/ | title = Japanese Imperialism and the Massacre in Nanjing: Chapter X: Widespread Incidents of Rape | publisher = Museums.cnd.org | access-date = 2011-03-06}}</ref> ती महिलाहरू प्रायजसो बलात्कृत हुनेबित्तिकै सेनाहरूद्वारा मारिने गर्दथे भने बलात्कृत महिलाहरूलाई अङ्गभङ्ग गरेर वा योनीमा तरबार, बाँसको लामो लट्ठी वा अन्य वस्तुहरू छिराएर क्षतविक्षत बनाउने गरिन्थ्यो।<ref>"A Debt of Blood: An Eyewitness Account of the Barbarous Acts of the Japanese Invaders in Nanjing." ''Dagong Daily'' (Wuhan ed.). 7 February 1938.; as quoted by Xingzu, Gao, Wu Shimin, Hu Yungong, and Cha Ruizhen. [1962] 1996. "[http://museums.cnd.org/njmassacre/njm-tran/njm-ch10.htm Widespread Incidents of Rape] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120324084900/http://museums.cnd.org/njmassacre/njm-tran/njm-ch10.htm |date=2012-03-24 }}." Ch. 10 in ''Japanese Imperialism and the Massacre in Nanjing'', translated by R. Grey.</ref> सन् १९३७ डिसेम्बर १९ का दिन रेभरेन्ड जेम्स एम म्याक्कलमले आफ्नो डायरीमा लेखेका छन्; <blockquote>कहाँ अन्त्य गर्ने मलाई थाहा छैन। यस्तो क्रूरता मैले कहिल्यै सुनेको वा पढेको थिइनँ। बलात्कार! बलात्कार! बलात्कार! हाम्रो अनुमानअनुसार एक रातमा कम्तीमा एक हजार र दिनमा थुप्रै बलात्कारका घटनाहरू हुन्छन्। प्रतिरोध वा अस्वीकृति जस्तो देखिने कुनै पनि खण्डमा छुरा वा गोली चलाइन्छ। बिहान, दिउँसो र साँझ महिलाहरूलाई बोक्ने गरिएको छ। सम्पूर्ण जापानी सेनाहरू आफ्नो इच्छाअनुसार जान-आउन र आफूले चाहेको कुरा गर्न स्वतन्त्र देखिन्छन्।</blockquote> सन् १९३८ मार्च ७ का दिन [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]द्वारा प्रशासित सुरक्षा क्षेत्रको विश्वविद्यालय अस्पतालका चिकित्सक रोबर्ट ओ विल्सनले आफ्नो परिवारलाई लेखेको पत्रमा यस्तो लेखे: "मारिने मानिसहरूको अनुमानित सङ्ख्या लगभग १ लाख छ।<ref>Documents on the Rape of Nanking, p. 254.</ref> सन् १९३७ डिसेम्बर १५ र १८ का दिन आफ्नो परिवारलाई लेखेको पत्रका दुई अंश तल प्रस्तुत गरिएको छ;<ref>Zhang, Kaiyuan. 2001. ''Eyewitness to Massacre: American Missionaries Bear Witness to Japanese Atrocities in Nanjing''. M. E. Sharpe</ref> <blockquote> सर्वसाधारणको हत्या डरलाग्दो छ । बलात्कार र क्रूरताका घटनाहरू लगभग विश्वास भन्दा बाहिर का घटनाहरू बताउने पृष्ठहरूमा म जान सक्थेँ। जापानी सैनिकहरू बिना कुनै चेतावनी वा कारण भित्र आउँदा उनीहरूले पाँच जनालाई मारेका थिए र दुई जना घाइते भएका थिए जुन उनीहरूको मुख्यालयमा बसिरहेका थिए। पछिल्ला दुई दिनमा घटेका केही घटनाहरू म सम्झन्छु। गत राति विश्वविद्यालयका एक चिनियाँ कर्मचारीको घरमा तोडफोड भएको थियो र दुई महिला, उनका आफन्तहरू बलात्कृत भएका थिए। शरणार्थी शिविरमा १६ वर्षकी दुई बालिकाको बलात्कारपछि हत्या गरिएको थियो। विश्वविद्यालयको मिडिल स्कुलमा रहेका ८,००० मानिसहरू भएको ठाउँमा हिजो राती जापनी सैनिकहरू दश पटक भित्र छिरेर खाना, लुगाफाटाहरू चोरी गरी उनीहरू सन्तुष्ट नभएसम्म महिलाहरूको बलात्कार गरिरहे। तिनीहरूले आठ वर्षको एउटा सानो केटोलाई छुराद्वारा पाँच वटा चोट लगाएका थिए जसमा एउटा छुरा उसको पेटमा भित्रसम्म पसेको थियो।</blockquote> शाही जापानी सेनाद्वारा सहर र यसको कब्जाको समयमा राखिएको आफ्नो डायरीमा सुरक्षा क्षेत्रका नेता जोन राबेले जापानी अत्याचारको बारेमा धेरै टिप्पणीहरू लेखेका थिए।<ref>{{cite book|last=Woods|first=John E.|title=The Good Man of Nanking, the Diaries of John Rabe|year=1998|page=77}}<!--ISSN/ISBN needed--></ref> <blockquote> दुई जना जापानी सैनिकहरू बगैँचाको पर्खालमाथि उक्लेका छन् र हाम्रो घरभित्र पस्न लागेका छन्। जब म उनीहरूको सामु हुन्छु उनीहरूले दुई जना चिनियाँ सैनिकलाई पर्खालमाथि चढेको देखेको भनेर बहाना बनाउँछन्। जब म उनीहरूलाई मेरो पार्टीको चिह्न देखाउँछु, उनीहरू जसरी आएका थिए त्यसरीनै फर्कन्छन्। मेरो बगैँचाको भित्तापछाडिको साँघुरो गल्लीको एउटा घरमा एउटी महिला उनीहरूद्वारा भइन् र त्यसपछि घाँटीमा छुराको चोट लागेको थियो। मैले एम्बुलेन्स बोलाउन सफल भएँ ताकि हामी उसलाई कुनै अस्पताल पुर्‍याउन सकौँ। गत रात १,००० भन्दा बढी महिला र किशोरीहरू बलात्कृत भएको बताइएको छ र यो मध्ये गिनलिङ कलेजमा मात्र १०० जना किशोरीहरू बलात्कृत भएका छन्। तपाईले यहाँ बलात्कार घटना बाहेक अरू केही सुन्नु हुन्न। यदि श्रीमान वा भाइहरूले हस्तक्षेप गरे भने उनीहरूलाई सिधै गोली खान्छन्। तपाईले चारैतिरबाट सुन्नु भएको र देख्नुभएको कुरा जापानी सैनिकहरूको क्रूरता र श्रेष्ठता मात्र हो।</blockquote> नानचिङ नरसंहारबारे बनेको दस्तावेजी चलचित्र सिरू अजुमा नाम गरेका एक पूर्व जापानी सैनिकले नानचिङमा भएको बलात्कार र हत्याको प्रक्रियाबारे खुलस्त कुरा गरेका छन्।<ref>{{cite AV media | people=Choy, Christine (director) | date=1997 | title=In the Name of the Emperor | medium=Documentary | location=New York | publisher=Filmmakers Library}}</ref><blockquote>सुरुमा हामीले पिकानकन जस्ता केही शब्दहरू प्रयोग गर्‍यौँ। पाईको अर्थ "नितम्ब" हो, कनकनको अर्थ "हेर्नु" हो। पिकानकनको अर्थ एउटी महिलाले सुरुवाल खोलेको हेरौँ भन्ने हुन्छ। चिनियाँ महिलाले भित्री वस्त्रहरू लगाएका हुन्थेनन्। बरु यसको सट्टामा उनीहरूले डोरीले बाँधेको सुरुवाल लगाउँथे। त्यहाँ पेटीपनि थिएन। जब हामीले डोरी तान्यौँ, नितम्बहरू उजागर भए। केही समयपछि हामी "नुहाउने दिन आज मेरो हो" भन्थ्यौँ र पालैपालो उनीहरूलाई बलात्कार गर्थ्यौँ। यदि हामीले उनीहरूलाई बलात्कार मात्र गऱ्यौँ भने सबै ठीक नै हुन्थ्यो तर हामीले जहिले पनि उनीहरूलाई छुरा हानेर मारिदिन्थ्यौँ किनकी शवले कुरा गर्दैन। </blockquote> नानचिङको बलात्कार नामक एक पुस्तकको लेखिमा आइरिस च्याङले चीनमा जापानी युद्धको अत्याचारको सबैभन्दा विस्तृत विवरण लेखेकी थिइन्। आफ्नो पुस्तकमा उनले जापानी सैनिकहरूद्वारा बलात्कृत चिनियाँ महिलाहरूको संख्या २०,००० देखि ८०,००० सम्म रहेको अनुमान गरेकी थिइन्।<ref name="RapeOfNanking95a">Chang, ''The Rape of Nanking'', p. 95, citing:{{Bulleted list|Shuhsi Hsu, ''Documents of the Nanking Safety Zone''}}</ref><ref name="RapeOfNanking89">Chang, ''The Rape of Nanking'', p. 89, citing: {{Bulleted list|Catherine Rosair, ''For One Veteran, Emperor Visit Should Be Atonement'';|George Fitch, ''Nanking Outrages'';|Li En-han, ''Questions of How Many Chinese Were Killed by the Japanese Army in the Great Nanking Massacre''}}</ref> च्याङले सबै बलात्कार पीडित महिला नभएर पुरुषहरू पनि रहेको उल्लेख गरेकी थिइन्।केही चिनियाँ पुरुषहरूलाई यौन शोषण गरी घृणित यौन कार्य गर्न बाध्य पारिएको थियो। जापानी सेनाले परिवारलाई अनैतिक कार्य गर्न जबरजस्ती गरेको विवरणहरू रहेका छन्। छोराहरूलाई जबरजस्ती आमालाई बलात्कार गर्न बाबुले छोरीहरूलाई जबरजस्ती र दाजुभाइले दिदीबहिनीलाई जबरजस्ती करणी गर्न बाध्य बनाइएको थियो।<ref>Yang Daqing, "Convergence or Divergence? Recent Historical Writings on the Rape of Nanjing", ''The American Historical Review'' 104 (1999), p. 7.</ref> सबै बलात्कारका लागि जिम्मेवार जापानी सेनाहरूलाई सजाय दिनुको सट्टा मध्य चीनमा रहेको जापानी अभियान बलले यस अवधिमा यौन घरहरूको स्थापना गर्न आदेश जारी गरेको थियो। चुओ विश्वविद्यालयका इतिहासका प्रख्यात प्राध्यापक योसिमी योसियाकीका अनुसार साङ्घाई र नानचिङमा भएको लडाइँ र व्यापक बलात्कारको घटनापछि जापना [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] र [[युरोप]]को आलोचनाबाट डराइरहेको थियो।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=8XnKuSxod8wC&q=comfort+women&pg=PT102 | title=The Rape of Nanking: The Forgotten Holocaust of World War II | isbn=978-0465028252 | last1=Chang | first1=Iris | year=2014 }}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category}} {{wikiquote}} {{Wikisource|War Damage in the Nanking area Dec. 1937 to Mar. 1938|नानचिङ नरसंहार}} * [http://www.ne.jp/asahi/unko/tamezou/nankin/index-e.html नानचिङ नरसंहारको कागजातहरू] * [http://www.ne.jp/asahi/unko/tamezou/nankin/whatreally/index.html नानचिङमा वास्तवमा के भएको थियो?] * [http://www.ne.jp/asahi/unko/tamezou/nankin/fiction/index.html नानचिङ नरसंहार] * [https://web.archive.org/web/20091112215051/http://www.nj1937.org/y/yindex.htm नानचिङ नरसंहार स्मारक भवन] * [https://web.archive.org/web/20050414022155/http://www.geocities.com/nankingatrocities/ अनलाइन तथ्यचित्र: नानचिङ अत्याचार] - तस्वीर, छोटो भिडियो, अन्तर्वार्ता तथन कागजात सामग्रीहरू * [http://www.nanking-massacre.com/ सन् १९३७ को नानचिङ नरसंहार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701165112/http://www.nanking-massacre.com/ |date=2007-07-01 }} लेख तथा तस्वीरहरू, नानचिङ नरसंहारको वेबसाइटमा * [https://web.archive.org/web/20100518101007/http://www.transpacificradio.com/2006/12/12/nanjing/ नानचिङ नरसंहार, सङ्क्षिप्त इतिहास, तस्वीर, वितर्क विश्लेषण, आलोचना] * [http://www.cnd.org/njmassacre/njm-tran/ जापानी साम्राज्यवाद तथा नानचिङ नरसंहार] * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/223038.stm बीबीसी संवाद: इतिहासद्वारा क्षतविक्षत: नानचिङ नरसंहार] * [http://www.history.ucsb.edu/faculty/marcuse/classes/133p/133p04papers/JChapelNanjing046.htm आत्मत्यागी नरसंहार: होलोकास्ट डेनियल एन्ड द इभोलुसन अफ द नानचिङ, सन् २००४] * [http://museums.cnd.org/njmassacre/njm-tran/ नानचिङ नरसंहारसम्बन्धी वर्गीकृत चिनियाँ दस्तावेजको अङ्ग्रेजी अनुवाद] * [http://www.historyplace.com/worldhistory/genocide/nanking.htm नरसंहार] नानचिङ सन् १९३७-१९३८'को बलात्कार * [http://www.cnd.org/njmassacre/ शाही जापानी सेनाद्वारा गरिएको अत्याचार - नानचिङ नरसंहार] - मानचित्रहरूको साथ कागजातहरूको दस्तावेज * [http://www.fatherryan.org/holocaust/holocaust77/rapenanking.htm नानचिङ अत्याचार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130604163819/http://www.fatherryan.org/holocaust/holocaust77/rapenanking.htm |date=2013-06-04 }} * [http://neverforget.sina.com.cn/ कहिलै भुल्न नसकिने - नानचिङ नरसंहारको ऐतिहासिक घटना] * [http://www.japanesestudies.org.uk/articles/Askew.html नानचिङ नरसंहारमाथि अनुसन्धान] - डेभिडको विस्तृत लेखमा नरसंहार र यसका पीडितहरूबारे गरिएको नयाँ अनुसन्धानात्मक दस्तावेज * [http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/article429065.ece नानचिङ बलात्कार ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070317052711/http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/article429065.ece |date=2007-03-17 }} * [https://web.archive.org/web/20090218022233/http://www.jiyuu-shikan.org/nanjing/index.html ""नानचिङ बलात्कार" मा आइरिस चाङको दोष] * [https://web.archive.org/web/20090312013336/http://www.princeton.edu/~nanking/html/main.html नानचिङ नरसंहारमाथि प्रिन्सटन विश्वविद्यालयको प्रदर्शनी] * [http://www.ne.jp/asahi/unko/tamezou/nankin/index-e.html खण्डन] * [https://web.archive.org/web/20060529145235/http://ocn.amikai.com/amiweb/browser.jsp?f_color=009933&url=http%3A%2F%2Fwww2u.biglobe.ne.jp%2F~sus%2F&display=2&c_id=ocn&langpair=JA%2CEN अपप्रचार फोटो अनुसन्धान संस्थान] (जापानीको अनुवाद) * [http://humanum.arts.cuhk.edu.hk/NanjingMassacre/NM.html नानचिङ नरसंहार] * [https://web.archive.org/web/20080314123625/http://video.google.com/videoplay?docid=4920138942953644691&q=Rape+of+Nanking&hl=en नानचिङ बलात्कार - नानचिङ नरसंहार - अङ्ग्रेजी भाषाको संस्करण] [[श्रेणी:युद्धहरू]] 4ms68tqzw1o8tb72so145wiqbn4af9k 0 127112 1393456 1386723 2026-10-31T04:55:02Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393456 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बाँके जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बाँके जिल्ला|बाँके]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-banke/narainapur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = इश्तियाक अहमद शाह <small> ([[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = जयान्तीदेवी श्रीवास्तवा <small> ([[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 172.34<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=57&municipality=8|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 43206 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.93|81.86|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[नरैनापुर]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.narainapurmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बाँके जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[काठकुइया]], [[लक्ष्मणपुर]], [[कालाफाँटा]], [[नरैनापुर]], [[मटेहिया]] र [[गङ्गापुर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४३,२०६ रहेको छ भने यहाँ ८,४८८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ नरैनापुर गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[काठकुइया]] || ७,१११ || २७.१२ || २६२.२० |- | २ || [[लक्ष्मणपुर]] || ७,०३३ || २७.३४ || २५७.२४ |- | ३ || [[कालाफाँटा]] || ५,६९७ || १८.९ || ३०१.४३ |- | ४ || [[नरैनापुर]] || ६,३२७ || ३८.४ || १६४.७७ |- | ५ || [[मटेहिया]] || ९,२८९ || ३९.५५ || २३४.८७ |- | ६ || [[गङ्गापुर]]|| ७,७४९ || २१.०५ || ३६८.१२ |- ! कुल !! !! ४३,२०६ !! १७२.३१ !! २५०.७४ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241010204913/https://dccbanke.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बाँके] {{बाँके जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बाँके जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] ralaeu8y791tppjjklqfdklq11j8ha2 0 127216 1393378 1384568 2026-10-31T01:26:02Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393378 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बाँके जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बाँके जिल्ला|बाँके]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-banke/khajura?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = डम्बरबहादुर विक <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = मन्जु मल्ल <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 101.91<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=57&municipality=4|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 62789 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28|12|N|81|41|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[बागेश्वरी, बाँके|बागेश्वरी]] गाविसको कार्यालय | website = [https://khajuramun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बाँके जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[रनियापुर]], [[सोनपुर, बाँके|सोनपुर]], [[उढरापुर]], [[बागेश्वरी, बाँके|बागेश्वरी]], [[सीतापुर, बाँके|सीतापुर]] र [[राधापुर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ६२,७८९ रहेको छ भने यहाँ १३,७०६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ खजुरा गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[राधापुर]] || ३,७७० || ८.३७ || ४५०.४२ |- | २ || [[सीतापुर, बाँके|सीतापुर]] || १०,१२४ || १८.३७ || ५५१.१२ |- | ३ || [[बागेश्वरी, बाँके|बागेश्वरी]] (१-३, ५) || ८,१३३ || १२.६५ || ६४२.९२ |- | ४ || [[बागेश्वरी, बाँके|बागेश्वरी]] (४, ६-९) || ७,०६४ || १२.७४ || ५५४.४७ |- | ५ || [[उढरापुर]] (१, ३-५, ८, ९) || ७,२९८ || ८.५७ || ८५१.५८ |- | ६ || [[उढरापुर]] (२, ६, ७) || ७,९०१ || १०.६८ || ७३९.८० |- | ७ || [[सोनपुर, बाँके|सोनपुर]] (१-९) || १०,४३६ || १४.२८ || ७३०.८१ |- | ८ || [[रनियापुर]] || ८,०६३ || १६.३३ || ४९३.७५ |- ! कुल !! !! ६२,७८९ !! १०१.९९ !! ६१५.६४ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241010204913/https://dccbanke.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बाँके] {{बाँके जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बाँके जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] m1yxgtrwyvr8c6tu0j0hqkkra9n3wcd 0 127218 1393442 1385900 2026-10-31T03:49:43Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393442 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बाँके जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बाँके जिल्ला|बाँके]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-banke/duduwa?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = नरेन्द्रकुमार चौधरी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = शहिदा बानो <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 91.1<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=57&municipality=7|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 43134 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.04|N|81.71|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[बनकट्टी]] गाविसको कार्यालय | website = [https://duduwamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बाँके जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[होलिया]], [[बेतहनी]], [[बनकट्टी]], [[हिरमिनीया]] (वडा नं. ७ बाहेक) र [[कम्दी]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४३,१३५ रहेको छ भने यहाँ ८,०५१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ डुडुवा गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[होलिया]] || ५,८७२ || १९.०२ || ३०८.७३ |- | २ || [[बेतहनी]] || ९,२२६ || २०.२९ || ४५४.७१ |- | ३ || [[बनकट्टी]] || ७,६३८ || १४.४९ || ५२७.१२ |- | ४ || [[कम्दी]] (१-६) || ५,२६१ || ७.०८ || ७४३.०८ |- | ५ || [[कम्दी]] (७-९) || ६,६८० || १९.६८ || ३३९.४३ |- | ६ || [[हिरमिनीया]] (१-६, ८, ९) || ८,४५८ || १०.५४ || ८०२.४७ |- ! कुल !! !! ४३,१३५ !! ९१.१० !! ४७३.४९ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241010204913/https://dccbanke.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बाँके] {{बाँके जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बाँके जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] 72apowhdjidgvetofywouyx435j21ou 0 127368 1393347 1390593 2026-10-30T19:19:14Z Rotondus 34710 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ ढाँचा 1393347 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = हिन्दु | texts = [[रामायण]] र [[रामायणका अन्य संस्करणहरू]] | affiliation = [[लक्ष्मी]] को चक्रको [[अवतार]] | abode = [[अयोध्या]] | image = The four sons of Dasaratha circumbulate the altar during their marriage rites.jpg | caption = श्रुतकीर्ति र शत्रुघ्नको विवाह समारोह | parents = [[कुशध्वज]] (पिता)<br/>[[चन्द्रभागा (रामायण)|चन्द्रभागा]] (माता) | spouse = [[शत्रुघ्न]] | children = [[सुबाहु (शत्रुघ्नको छोरा)|सुबाहु]]<br/>[[शत्रुघाती]] | siblings = [[सीता]] (दिदी/भदैनी)<br>[[उर्मिला]] (दिदी)<br>[[माण्डवी]] (दिदी) | dynasty = [[विदेह राज्य|विदेह]] ''(जन्मद्वारा)''<br />[[रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] ''(विवाहद्वारा)'' | birth_place = [[मिथिला]], [[विदेह|साङ्काश्य विदेह]] | death_place = [[अयोध्या]] }} '''श्रुतकीर्ति''' हिन्दु महाकाव्य ''[[रामायण]]'' का अनुसार विदेहकी एक राजकुमारी हुन्। उनी [[शत्रुघ्न]]की पत्नी र देवी [[लक्ष्मी]]को चक्रको अवतार मानिन्छिन्।<ref>{{cite book |last1=Dawar |first1=Sonalini Chaudhry |title=Ramayana, the Sacred Epic of Gods and Demons |date=2006 |publisher=Om Books International |isbn=9788187107675 |url=https://books.google.com/books?id=NxFPAQAAMAAJ&q=Shrutakirti |language=en}}</ref> श्रुतकीर्ति आफ्नो दूरदर्शिता र समर्पणका लागि परिचित छिन्।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=SOZsEAAAQBAJ&dq=gomati+the+chakra+of+lakshmi+and+wife+of+sudarshan&pg=PT16 | title=LakshmiLa : The Eternal Love Story | isbn=978-93-92834-21-9 | last1=Agarwal | first1=Shubhi | date=20 April 2022 | publisher=Om Books International }}</ref><ref>[http://valmikiramayan.net ''Valmiki Ramayana'', English verse translation] by Desiraju Hanumanta Rao, K. M. K. Murthy et al.</ref> == व्युत्पत्ति == श्रुतकीर्ति नाम [[संस्कृत भाषा|संस्कृत]] मूलबाट आएको हो। यसको अर्थ 'प्रख्यात र ख्याति प्राप्त' भन्ने हुन्छ।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2015-09-21 |title=Shrutakirti, Śrutakīrti, Śrutakīrtī, Shruta-kirti: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/shrutakirti |access-date=2022-08-03 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> == पौराणिक कथा == === जन्म === श्रुतकीर्तिको जन्म राजा [[कुशध्वज]] र उनकी पत्नी [[चन्द्रभागा (रामायण)|चन्द्रभागा]]की कान्छी छोरीको रूपमा भएको थियो। उनी [[माण्डवी]]की कान्छी बहिनी हुन्।<ref>{{cite book|last1=Prakāśa|first1=Veda|url=https://books.google.com/books?id=MXfXAAAAMAAJ&q=Shrutakirti+Mandavi|title=Vālmīkī Rāmāyaṇa|last2=Guptā|first2=Praśānta|date=1998|publisher=Ḍrīmalaiṇḍa Pablikeśansa|isbn=978-81-7301-254-9|language=en}}</ref> श्रुतकीर्तिलाई [[लक्ष्मी]]को सुदर्शन चक्रको अवतार मानिन्छ।<ref name="Sita’s Sisters">{{cite web|author-link=Kavita Kane|title=Sita's Sisters: Conversations On Sisterhood Between Women Of Ramayana |url=https://www.outlookindia.com/amp/story/national/sita-sisters-conversations-on-sisterhood-between-women-of-ramayana-magazine-325515|work=Outlook India |accessdate=26 October 2023}}</ref> उनका पिता साङ्काश्यका शासक थिए, तर श्रुतकीर्ति र माण्डवीको पालनपोषण [[सीता]] र [[उर्मिला]]सँगै मिथिलामा भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Ramayana-Indian-epic|title=Ramayana {{!}} Summary, Characters, & Facts|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=2020-02-18|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412065621/https://www.britannica.com/topic/Ramayana-Indian-epic|url-status=live}}</ref> === शत्रुघ्न सँगको विवाह === [[राम]]ले सीताको [[स्वयंवर]]मा विजयी भएपछि, उनका पिता राजा [[दशरथ]] छोराहरूको विवाहका लागि मिथिला आइपुग्छन्। राजा दशरथले [[लक्ष्मण]]को [[उर्मिला]]प्रति स्नेह रहेको कुरा महसुस गर्छन् तर परम्परा अनुसार [[भरत (रामायण)|भरत]] र माण्डवीको विवाह पहिले हुनुपर्ने हुन्छ। त्यसैले राजा दशरथले भरतको माण्डवीसँग र शत्रुघ्नको श्रुतकीर्तिसँग विवाहको व्यवस्था मिलाउाछन् जसले गर्दा लक्ष्मणले उर्मिलासँग विवाह गर्न सम्भव हुन्छ। अन्ततः, चारै दिदीबहिनीले चार दाजुभाइसँग विवाह गर्छन् जसले दुई राज्यबीचको सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउन मद्दत गर्दछ।<ref>{{Cite book|last=Debroy|first=Bibek|url=https://books.google.com/books?id=6oQlAQAAIAAJ&q=Shrutakirti|title=The History of Puranas|date=2005|publisher=Bharatiya Kala Prakashan|isbn=978-81-8090-062-4|language=en}}</ref> विवाह समारोह ऋृषि शतानन्दको मार्गनिर्देशनमा सम्पन्न भएको थियो।<ref>{{Cite book |last=Valmiki |url=http://archive.org/details/TheRamayan |title=The Ramayana |date= |pages=126–145}}</ref> शत्रुघ्न र श्रुतकीर्तिका [[सुबाहु (शत्रुघ्नको छोरा)|सुबाहु]] र [[शत्रुघाती]] नामका दुई छोराहरू थिए। सुबाहु [[मथुरा]]का राजा बन्छन् भने शत्रुघातीले [[विदिशा]]मा शासन गर्छन्।<ref>{{Cite web|title=The Ramayana and Mahabharata: Conclusion|url=https://www.sacred-texts.com/hin/dutt/ramaconc.htm|access-date=2020-08-07|website=www.sacred-texts.com}}</ref> === मथुराकी रानी === उनका पति शत्रुघ्नले [[लवणासुर]]को वध गरी राजधानी कब्जा गरेसँगै श्रुतकीर्ति मधुपरी (मथुरा) की रानी बन्छिन्।<ref>{{Cite book |last1=Goldman |first1=Robert P. |url=https://books.google.com/books?id=28M2EAAAQBAJ&dq=bharata+returned+slippers&pg=PA255 |title=The Rāmāyaṇa of Vālmīki: The Complete English Translation |last2=Goldman |first2=Sally J. Sutherland |date=2022-01-18 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-20686-8 |pages=255 |language=en}}</ref> शत्रुघ्न हरेक रात उनीकहाँ जान्थे र राज्य सञ्चालनका आफ्ना निर्णयहरूका बारेमा छलफल गर्ने गर्दथे। उनले आफ्नो पतिको सल्लाहकारको रूपमा काम गर्दै उनको सेवामा पूर्ण रूपमा समर्पित हुन्छिन्।<ref>{{cite book |author=Deepa Hariharan |year=2021 |publisher=Independently Published |url=https://books.google.com/books?id=IzuPzgEACAAJ |title=Princesses Recall - Stories of Grit and Sacrifice of Shanta, Ruma, Shrutakeerti and Urmila Based on the Indian Epic Ramayana |isbn=9798528594781}}</ref><ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972). ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.170.</ref> === मृत्यु === [[तुलसीदास]]को ''[[रामचरितमानस]]'' को एक कथा अनुसार, श्रुतकीर्ति आफ्नी दिदी माण्डवीका साथमा आफ्ना पतिको समाधि पछि सती गएकी थिइन्। उता, उर्मिला भने आफ्ना छोराहरू [[अङ्गद (लक्ष्मणको छोरा)|अङ्गद]] र [[चन्द्रकेतु]]का साथै सीताका छोराहरू [[लव (रामायण)|लव]] र [[कुश (रामायण)|कुश]]को हेरचाह गर्न अयोध्यामै बस्छिन्।<ref>{{cite book |last=MacFie |first=J. M. |title=The Ramayan Of Tulsidas Or The Bible Of Northern India |url=https://books.google.com/books?id=AbG4yfdE1b4C&pg=PA115 |date=1 May 2004 |publisher=Kessinger Publishing |isbn=978-1-4179-1498-2}}</ref> == मूल्याङ्कन == मूल महाकाव्यमा उनको धेरै चर्चा नभए तापनि, श्रुतकीर्ति आफ्नो दूरदर्शिताका लागि परिचित छिन्। उनले आफ्ना दाजुहरूको वनवासको समयमा आफ्ना पतिलाई पूर्ण साथ दिएकी थिइन् र मथुराकी रानीको रूपमा राज्यका मामिलाहरूमा आफ्ना पतिलाई सल्लाह दिने गर्थिन्। कविता काणेका अनुसार, "श्रुतकीर्ति राजमहलमा बसेर आफ्ना पति शत्रुघ्न जस्तै ब्रह्मचर्यको जीवन बिताउँछिन्।"<ref name="Sita’s Sisters" /> == उपासना == [[तेलङ्गाना]]को [[मेडक जिल्ला]]मा 'श्री कल्याण रामचन्द्र सन्निधि' नामक एउटा मन्दिर छ, जुन शत्रुघ्न र श्रुतकीर्तिलाई समर्पित छ। भारतमा रामका भाइहरू र उनीहरूका पत्नीहरूको मूर्ति स्थापना गरिएको यो एक मात्र मन्दिर हो।<ref>{{cite news |title=Sri Kalyana Ramachandra Swamy temple: Small wonder on a hillock |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/031217/hyderabad-small-wonder-on-a-hillock.html |work=Deccan Chronicle |date=3 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811092819/https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/031217/hyderabad-small-wonder-on-a-hillock.html |archive-date=11 August 2023 |access-date=6 February 2026 }}</ref><ref>{{cite news |title=This unique Rama temple near Hyderabad where Hanuman finds no place |url=https://www.thenewsminute.com/article/unique-rama-temple-near-hyderabad-where-hanuman-finds-no-place-41757 |work=The News Minute |date=17 April 2016 |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{रामायण}} [[श्रेणी:रामायणका पात्रहरू]] 3uw49pjzv1a07vome1mcsq097b88cwu 0 128292 1393355 1357577 2026-10-30T22:10:21Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393355 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|पहिलो आम निर्वाचनका विजयी उम्मेदवार}} {{Infobox legislative session |name = नेपालको प्रथम प्रतिनिधि सभा |website = |chamber1 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] |chamber1_leader4 = |chamber1_leader4_type = [[प्रतिपक्ष दलको नेता]] |chamber1_leader3 = [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |chamber1_leader3_type = [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] |chamber1_leader2 = {{nowrap|[[महेन्द्रनारायण निधि]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]])}} |chamber1_leader2_type = {{nowrap|उप सभामुख}} |chamber1_leader1 = {{nowrap|[[कृष्णप्रसाद भट्टराई]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]])}} |chamber1_leader1_type = सभामुख |control1 = |membership1 = १०९ |control2 = |chamber2 = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]] |chamber2_leader1_type = अध्यक्ष |chamber2_leader1 = [[डम्बरबहादुर सिंह ]] |chamber2_leader2_type = उपाध्यक्ष |chamber2_leader2 = कमल राना |membership2 = ३६ |after = [[राष्ट्रिय पञ्चायत|प्रथम पञ्चायत]] |image = Pratinidhisabha.JPG |before = |term_end = २०१७ पुष १ |term_start = २०१६ साउन १५ |government = [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] |election = [[आम निर्वाचन २०४८]] |meeting_place = [[सिंहदरबार#ग्यालरी बैठक|ग्यालरी बैठक]] |state = |country = {{flag|नेपाल अधिराज्य|1775|size=20px}} |body = {{nowrap|[[नेपालको सङ्घीय संसद|नेपाल अधिराज्यको संसद]]}} |caption = ग्यालरी बैठक |image_size = 130px | session1_start = २०१६ असार १६ | session1_end = २०१६ असोज २१ | session2_start = २०१५ चैत १८ | session2_end = २०१७ भदौ ३१ }} यो [[आम निर्वाचन २०१५|व्यवस्थापिका निर्वाचन २०१५]] र त्यसपछिको उपनिर्वाचनमा [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा निर्वाचित सांसदहरूको सूची हो। यो सूची निर्वाचन क्षेत्रद्वारा व्यवस्थित गरिएको छ। निर्वाचन पश्चात् [[कृष्णप्रसाद भट्टराई]] सभामुख र [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]] प्रधानमन्त्री बनेका थिए।<ref>{{Cite web|title=Remembering KP Bhattarai|url=https://kathmandupost.com/opinion/2014/03/04/remembering-kp-bhattarai|access-date=2020-12-12|website=kathmandupost.com|language=अङ्ग्रेजी}}</ref><ref>{{Cite news|last=Reuters|date=1982-07-22|title=B.P. KOIRALA, FORMER PRIME MINISTER OF NEPAL (Published 1982)|language=en|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1982/07/22/obituaries/bp-koirala-former-prime-minister-of-nepal.html|access-date=2020-12-12|issn=0362-4331}}</ref> == प्रतिनिधि सभाको संरचना == <gallery mode="slideshow" caption="नेपालको प्रथम प्रतिनिधि सभा"> File:Nepal PratinidhiSabha 1959dissolution.svg|विघटनको बेलामा File:Nepal PratinidhiSabha 1959.svg|निर्वाचन पश्चात् संसद् </gallery> {| width="600px" |} {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" |दल ! colspan="2" |सदस्यहरू |- ![[आम निर्वाचन २०१५|निर्वाचन]] पछि !विघटनको बेलामा |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |७४ |७३ |- | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्]] |१९ |१९ |- | bgcolor="#3f54d" | |[[संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टी]] |५ |५ |- | bgcolor="{{party color|Nepal Communist Party}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]] |४ |४ |- | bgcolor="#9d3e7" | |[[नेपाल प्रजा परिषद्|नेपाल प्रजापरिषद् (आचार्य)]] |२ |२ |- | bgcolor="#bb70b8" | |[[नेपाल प्रजा परिषद्|नेपाल प्रजापरिषद् (मिश्र)]] |१ |१ |- | bgcolor="{{party color|Independent}}" | |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |४ |४ |- | |खाली |— |१ |- ! colspan="2" |जम्मा !१०९ !१०९ |} == निर्वाचित सांसदहरूको सूची == [[File:Nepal-1959-Sc120-King Mahendra Opening Parliament.jpg|thumb|नेपालको पहिलो निर्वाचित व्यवस्थापिका, प्रथम प्रतिनिधिसभाको प्रथम अधिवेशनको प्रारम्भको उपलक्ष्यको स्मारिका टिकट]] {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |निर्वाचन क्षेत्र ! rowspan="2" |निर्वाचित उम्मेदवार ! colspan="2" rowspan="2" |दल |- !# !नाम |- |१ |कान्तिपुर |[[गणेशमान सिंह]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |२ |काठमाडौँ उपत्यका पश्चिम |नरबहादुर थापा क्षेत्री | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |३ |ललितपुर उपत्यका |[[तुलसीलाल अमात्य]] | bgcolor="{{party color|Nepal Communist Party}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]] |- |४ |भक्तपुर उपत्यका |जगन्नाथ आचार्य | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |५ |काठमाडौँ उपत्यका उत्तर-पूर्व |लोचन शमशेर थापा | bgcolor="#3f54d" | |[[संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टी]] |- |६ |चौतारा उत्तर-पश्चिम |गुण निधि | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |७ |चौतारा उत्तर-पूर्व |चन्द्रलाल श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |८ |चौतारा मध्य-पश्चिम |सुरेन्द्रप्रसाद उपाध्याय | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |९ |चौतारा दक्षिण |तीर्थमान लामा | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |१० |चौतारा मध्य-पूर्व |हर्षजीत लामा | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |११ |दोलखा उत्तर |गृहबहादुर बस्नेत | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |१२ |दोलखा मध्य |मृगेन्द्र शमशेर जबरा | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |१३ |रामेछाप उत्तर |विष्णुप्रसाद उप्रेती | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |१४ |रामेछाप दक्षिण |बेनीबहादुर कार्की | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |१५ |सिन्धुली |जीतबहादुर कार्की | bgcolor="#9d3e7" | |[[नेपाल प्रजा परिषद्|नेपाल प्रजापरिषद् (आचार्य)]] |- |१६ |ऐसेलुखर्क |मणिराम शास्त्री | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |१७ |ओखलढुङ्गा |पेसलकुमार पोखरेल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |१८ |मानेभञ्ज्याङ |बलबहादुर राई | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |१९ |भोजपुर मध्य |खड्गबहादुर कार्की | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |२० |भोजपुर दक्षिण |वासुदेव राई | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |२१ |भोजपुर उत्तर-पूर्व |देवानसिंह राई | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |२२ |धनकुटा दक्षिण-पश्चिम |लीलानाथ दाहाल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |२३ |धनकुटा उत्तर-पश्चिम |पद्मनाथ रेग्मी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |२४ |धनकुटा उत्तर-पूर्व |कुलमान इजाम लिम्बू | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |२५ |धनकुटा पूर्व-मध्य |प्रेमराज आङ्देम्बे | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |२६ |धनकुटा मध्य |तेजमान तुम्बाहाङ्फे | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |२७ |धनकुटा दक्षिण |दगाल सिंह सेन लिम्बू | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |२८ |इलाम पश्चिम |गणेशप्रसाद रिजाल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |२९ |इलाम मध्य-पूर्व |कृष्णबहादुर शाखे | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |३० |झापा |फत्तेबहादुर बुढाथोकी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |३१ |मोरङ विराटनगर पूर्व |चैतुलाल चौधरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |३२ |मोरङ विराटनगर पश्चिम |[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |३३ |मोरङ विराटनगर उत्तर-पश्चिम |ज्ञानचन्द्र सरदार | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |३४ |उदयपुर |अम्बेबार सिंह बस्नेत | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |३५ |सप्तरी पूर्व |दुगनिनन्द प्रसाद थारू | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |३६ |सप्तरी मध्य |[[नागेश्वरप्रसाद सिंह]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |३७ |सप्तरी पश्चिम |हरिलाल चौधरी | bgcolor="{{party color|Independent}}" | |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |- |३८ |सप्तरी पश्चिम |सूर्यनाथ दास | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |३९ |सिराह मध्य |देवनाथ दास | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |४० |सिराह पश्चिम |माधवप्रसाद | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |४१ |महोत्तरी दक्षिण-पूर्व |सरोजप्रसाद कोइराला | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |४२ |महोत्तरी उत्तर-पूर्व |रुद्रप्रसाद गिरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |४३ |जनकपुर |[[महेन्द्रनारायण निधि]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |४४ |महोत्तरी प्रगन्ना पूर्व |[[राम नारायण मिश्र|रामनारायण मिश्र]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |४५ |महोत्तरी प्रगन्ना पश्चिम |बेनीमाधव सिंह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |४६ |आसिमाउ कोद्रहा |रामदुलार राय यादव | bgcolor="{{party color|Independent}}" | |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |- |४७ |सर्लाही पश्चिम |निस्तार राय | bgcolor="#bb70b8" | |[[नेपाल प्रजा परिषद्|नेपाल प्रजापरिषद् (मिश्र)]] |- |४८ |रौतहट दक्षिण-पश्चिम |शेख इद्रिस | bgcolor="#9d3e7" | |[[नेपाल प्रजा परिषद्|नेपाल प्रजापरिषद् (आचार्य)]] |- |४९ |रौतहट मध्य-पूर्व |शेख फरमान | bgcolor="{{party color|Nepal Communist Party}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]] |- |५० |रौतहट उत्तर दोस्तियाँ |हर्दयाल महतो | bgcolor="{{party color|Nepal Communist Party}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]] |- |५१ |बारा मध्य-दक्षिण |भगवत यादव | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |५२ |बारा मध्य-पूर्व |मनमोहन मिश्र | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |५३ |बारा पश्चिम–पर्सा पूर्व |[[सुवर्ण शमशेर राणा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |५४ |पर्सा पश्चिम |मुनिलाल थारू | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |५५ |मकवानपुर |ताराप्रसाद उपाध्यक्ष | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |५६ |चितौन चिसापानी |[[विश्वबन्धु थापा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |५७ |पाल्ही पूर्व |पृथ्वीराज कँडेल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |५८ |पाल्ही पश्चिम-माझ खण्ड मध्य |त्रिवेणी कुर्मी | bgcolor="#3f54d" | |[[संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टी]] |- |५९ |माझ खण्ड पश्चिम |काशीप्रसाद श्रीवास्तव | bgcolor="#3f54d" | |[[संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टी]] |- |६० |खजहनी पूर्व |वासुदेव तिवारी | bgcolor="#3f54d" | |[[संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टी]] |- |६१ |खजहनी पश्चिम शिवराज |शिवप्रताप शाह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |६२ |दाङ |[[परशुनारायण चौधरी]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |६३ |बाँके |ललित चन्द | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |६४ |बर्दिया |राधाकृष्ण | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |६५ |कैलाली–कञ्चनपुर |लोकेन्द्रबहादुर शाह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |६६ |डडेल्धुरा |द्वारिकादेवी ठकुरानी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |६७ |बैतडी दक्षिण-पूर्व |दुर्गादत्त जोशी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |६८ |बैतडी उत्तर-पश्चिम |कृष्णलाल लेखक | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |६९ |बझाङ |कर्णबहादुर सिंह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |७० |थलारा डोटी उत्तर |नवराज जोशी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |७१ |डोटी दक्षिण |शिवराज पन्त | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |७२ |अछाम–बाजुरा |दिलबहादुर बुढाथापा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |७३ |जुम्ला उत्तर |भीमप्रसाद श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Independent}}" | |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |- |७४ |जुम्ला दक्षिण |जयबहादुर महत क्षेत्री | bgcolor="{{party color|Independent}}" | |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |- |७६ |दैलेख मध्य |भक्तबहादुर शाही | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |७७ |दैलेख पूर्व |निरबहादुर पच्चई | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |७८ |सल्यान उत्तर-पश्चिम |प्रकाशविक्रम शाह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |७९ |सल्यान मध्य-पश्चिम |नेवबहादुर मल्म | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |८० |सल्यान दक्षिण-पूर्व–फालवाङ राज्य दाङ उत्तर-पश्चिम |गणेशकुमार शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |८१ |सल्यान दक्षिण-पूर्व |जुद्धबहादुर कार्की | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |८२ |सल्यान उत्तर-पूर्व |टेकबहादुर घर्ती क्षेत्री | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |८३ |प्युठान उत्तर-पश्चिम |षडानन्द उपाध्यक्ष | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |८४ |प्युठान मध्य-पूर्व |अनिरुद्र शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |८५ |प्युठान दक्षिण-पूर्व |पुरुषोत्तम शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |८६ |बाग्लुङ दक्षिण-पश्चिम |भरतबम मल्ल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |८७ |बाग्लुङ उत्तर |योगेन्द्रमान शेरचन | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |८८ |बाग्लुङ दक्षिण-पूर्व |हरिदत्त उपाध्यक्ष | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |८९ |गुल्मी उत्तर-पूर्व |गिरिप्रसाद बुढाथोकी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |९० |गुल्मी उत्तर-पश्चिम |नीलम्बर शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |९१ |गुल्मी दक्षिण-पश्चिम |पुष्करनाथ पोखरेल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |९२ |गुल्मी मध्य-पूर्व |काशीनाथ गौतम | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |९३ |पाल्पा पश्चिम |अच्युतराज रेग्मी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |९४ |पाल्पा पूर्व |कमलराज रेग्मी | bgcolor="{{party color|Nepal Communist Party}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी]] |- |९५ |नुवाकोट दक्षिण-पूर्व |जमनसिंह गुरुङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |९६ |नुवाकोट दक्षिण-पश्चिम |यमबहादुर ठकुरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |९७ |नुवाकोट मध्य |डिकबहादुर गुरुङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |९८ |नुवाकोट उत्तर |धीरबहादुर गुरुङ | bgcolor="#3f54d" | |[[संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टी]] |- |९९ |पोखरा पश्चिम |मीनबहादुर गुरुङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |१०० |पोखरा मध्य |श्रीकान्त अधिकारी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |१०१ |पोखरा उत्तर |नरेन्द्रजङ्ग गुरुङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |१०२ |पोखरा दक्षिण-पश्चिम |पद्म बहादुर | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |१०३ |पोखरा दक्षिण-पूर्व |श्रीभद्र शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |१०४ |गोरखा उत्तर |विश्वनाथ सुवेदी | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |१०५ |गोरखा दक्षिण |कोमलबहादुर कुँवर | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |१०६ |धादिङ दक्षिण |ललितबहादुर घले | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |१०७ |धादिङ उत्तर |[[भरत शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भरत शमशेर]] | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |१०८ |नुवाकोट |देववीर पाण्डे | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- |१०९ |नुवाकोट दक्षिण |भीमबहादुर कार्की | bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्|नेपाल राष्ट्रवादी गोरखा परिषद्]] |- ! colspan="5" |स्रोत: निर्वाचन आयोग<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=प्रतिनिधि सभाका निर्वाचित उम्मेदवारको नामावली|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=3603|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211123172635/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=3603|archive-date=2021-11-23|access-date=2020-11-24|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |} == निर्वाचन मार्फत == {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन क्षेत्र ! rowspan="2" |बहालवाला सांसद् ! colspan="2" rowspan="2" |दल ! rowspan="2" |पद खालीको कारण ! rowspan="2" |निर्वाचित सांसद् ! colspan="2" rowspan="2" |दल |- !# !नाम |- |५२ |बारा मध्य-पूर्व |[[सुवर्ण शमशेर राणा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |बारा पश्चिम–पर्सा पूर्वबाट निर्वाचित |मनमोहन मिश्र<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=निर्वाचन आयोगको सूचना, प्रतिनिधि सभाको सदस्य सम्बन्धि|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=5358|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-11-24|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> | bgcolor="#73a3de" | |नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद् |- |७० |थलारा डोटी उत्तर |शिवराज पन्त | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |डोटी पश्चिमबाट निर्वाचित |नवराज जोशी<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=निर्वाचन आयोगको सूचना, पुन चुनाव सम्बन्धी|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=5377|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-11-24|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |९१ |गुल्मी दक्षिण-पश्चिम |[[सुवर्ण शमशेर राणा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |बारा पश्चिम-पर्सा पूर्वबाट निर्वाचित |पुष्करनाथ पोखरेल<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=निर्वाचन आयोगको सूचना|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=5405|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-11-24|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |७५ |दैलेख पश्चिम |इन्द्रसिंह रावल क्षेत्री |bgcolor="#73a3de" | |[[नेपाल राष्ट्रवादी गोर्खा परिषद्]] |निधन | | | |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाल सरकार सम्बन्धित सूचीहरू]] aav75fm6m515lz6mee8osyjdpvf41qx 0 128665 1393507 1390613 2026-10-31T10:29:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 12 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393507 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislative session |name=नेपालको पहिलो संविधान सभा |before=[[व्यवस्थापिका संसद (२०६३-२०६४)|अन्तरिम व्यवस्थापिका संसद]] |image_size=200px |caption=अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र, नेपाल |body=[[नेपालको पहिलो संविधान सभा|संविधान सभा]] |country= {{झण्डा|नेपाल}} |state= |meeting_place=[[अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र, नेपाल]] |election=[[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४]] |government=[[पहिलो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद् ]]<br/> [[माधवकुमार नेपाल मन्त्रिपरिषद्]]<br/> [[झलनाथ खनाल मन्त्रिपरिषद्]]<br/> [[बाबुराम भट्टराई मन्त्रिपरिषद्]] |term_start=२०६५ जेठ १५ |term_end=२०६९ जेठ १५ |image=Nepalese Constituent Assembly Building.jpg |website= |after=[[संविधान सभा निर्वाचन, २०७० का निर्वाचित उम्मेदवारहरू]] |chamber1=[[नेपालको पहिलो संविधान सभा|संविधान सभा]] |membership1=६०१ |control1= |chamber1_leader1_type=अध्यक्ष |chamber1_leader1=[[सुवासचन्द्र नेम्वाङ]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|एमाले]]) |chamber1_leader2_type = उपाध्यक्ष |chamber1_leader2= पूर्णकुमारी सुवेदी ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|माओवादी]]) |chamber1_leader3_type=[[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] |chamber1_leader3=[[पुष्पकमल दाहाल]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|माओवादी]])<br/> [[माधवकुमार नेपाल]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|एमाले]])<br/> [[झलनाथ खनाल]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|एमाले]])<br/> [[बाबुराम भट्टराई]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|माओवादी]]) |chamber1_leader4_type=[[प्रतिपक्ष दलको नेता]] |chamber1_leader4= |membership2= |control2= }} यो [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४|नेपालको संविधान सभाको निर्वाचन]] र त्यसपछिको उपनिर्वाचनमा [[नेपालको पहिलो संविधान सभा]]मा निर्वाचित सदस्यहरूको सूची हो। [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली|प्रत्यक्ष निर्वाचन]]बाट निर्वाचित सदस्यहरूका लागि [[नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची|निर्वाचन क्षेत्र]] र दलको बन्द सूचीबाट निर्वाचित सदस्यहरूको अन्तिम नामावलीद्वारा यस सूची व्यवस्थित गरिएको छ। [[सुवासचन्द्र नेम्वाङ]] संविधान सभाको अध्यक्षको रूपमा रहेका थिए। [[पुष्पकमल दाहाल|पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड]], [[माधवकुमार नेपाल]], [[झलनाथ खनाल]] र [[बाबुराम भट्टराई]] निर्वाचन पश्चात् [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|प्रधानमन्त्री]] भएका थिए। == संरचना == <gallery mode="slideshow" caption="नेपालको पहिलो संविधान सभा"> File:Nepal CA 2008dissolution.svg|संविधान सभा विघटनको बेलामा File:Nepal ConstituentAsembly 2008.svg|संविधान सभा कार्यकालको सुरुवातमा </gallery> {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" |दल ! colspan="3" |सदस्यहरू |- ![[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४|निर्वाचन]] पश्चात् !विघटनको बेलामा !परिवर्तन |- |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी)]]{{Efn|नेकपा (माओवादी) र जनमोर्चा नेपालको एकीकरण पश्चात् एनेकपा (माओवादी) बनेको थियो।|name=Maoist|group=}} |२२९ |२३६ |{{Gain}} ७ |- |bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}"| |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]] |११५ |११४ |{{Decrease}} १ |- |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |१०८ |१०८ |{{Steady}} |- | bgcolor="darkorange" | |[[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल (लोकतान्त्रिक)]] |— |२७ |{{Gain}} २७ |- | bgcolor="#D74826" | |मधेशी जनअधिकार फोरम (गणतान्त्रिक) |— |१४ |{{Gain}} १३ |- | bgcolor="orangered" | |[[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] |५४ |११ |{{Decrease}} ४३ |- | bgcolor="olivedrab" | |[[तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी]] |२१ |११ |{{Decrease}} १० |- | bgcolor="olive" | |[[तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी|तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी, नेपाल]] |— |९ |{{Gain}} ९ |- | bgcolor="gold" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |८ |८ |{{Steady}} |- | bgcolor="indianred" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |९ |५ |{{Decrease}} ४ |- | bgcolor="palevioletred" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत)|नेकपा (एकीकृत)]] |५ |५ |{{Steady}} |- | bgcolor="ff8080" | |[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]] |५ |५ |{{Steady}} |- | bgcolor="mediumspringgreen" | |[[सङ्घीय सद्भावना पार्टी]] |— |५ |{{Gain}} ५ |- | bgcolor="#A45A52" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी-समाजवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी-समाजवादी)]] |— |४ |{{Gain}} ४ |- | bgcolor="firebrick" | |[[राष्ट्रिय जनमोर्चा]] |४ |४ |{{Steady}} |- | bgcolor="orange" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल]] |४ |४ |{{Steady}} |- | bgcolor="khaki" | |[[राष्ट्रिय जनशक्ति पार्टी]] |३ |३ |{{Steady}} |- | bgcolor="#FF007F" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत)|नेकपा (एकीकृत)]] |२ |२ |{{Steady}} |- |bgcolor="greenyellow"| |[[नेपाल सद्भावना पार्टी (आनन्दीदेवी)]] |३ |२ |{{Decrease}} १ |- | bgcolor="dodgerblue" | |[[राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टी]] |२ |२ |{{Steady}} |- | bgcolor="mediumaquamarine" | |[[तराई मधेश सद्भावना पार्टी]] |— |२ |{{Gain}} २ |- | bgcolor="seagreen" | |[[सद्भावना पार्टी]] |९ |२ |{{Decrease}} ७ |- | bgcolor="#E6E6FA" | |[[चुरेभावर राष्ट्रिय एकता पार्टी नेपाल]] |१ |१ |{{Steady}} |- | bgcolor="E0FFFF" | |[[दलित जनजाति पार्टी]] |१ |१ |{{Steady}} |- | bgcolor="lightgreen" | |[[नव नेपाल निर्माण पार्टी]] |— |१ |{{Gain}} १ |- | bgcolor="#E34234" | |[[नेपाः राष्ट्रिय पार्टी]] |१ |१ |{{Steady}} |- |bgcolor="FBCEB1"| |[[नेपाल लोकतान्त्रिक समाजवादी दल]] |१ |१ |{{Steady}} |- |bgcolor="87CEEB"| |[[नेपाल परिवार दल]] |१ |१ |{{Steady}} |- | bgcolor="C21E56" | |[[नेपाली जनता दल]] |२ |१ |{{Decrease}} १ |- | bgcolor="#FF0090" | |नेपाली जनता दल (एकीकृत) |— |१ |{{Gain}} १ |- | bgcolor="C03000" | |[[समाजवादी जनता पार्टी]]{{Efn|समाजवादी प्रजातान्त्रिक जनता पार्टी, नेपालको नाम समाजवादी जनता पार्टी, नेपालमा परिवर्तन गरिएको थियो।|name=|group=}} |१ |१ |{{Steady}} |- | bgcolor="#FF00FF" | |[[सङ्घीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च (थरुहट)]] |— |१ |{{Gain}} १ |- | bgcolor="tomato" | |[[जनमोर्चा नेपाल]]{{Efn|नेकपा (माओवादी) र जनमोर्चा नेपालको एकीकरण पश्चात् एनेकपा (माओवादी) बनेको थियो।|name=Maoist|group=}} |८ |— |{{Decrease}} १ |- | bgcolor="hotpink" | |[[सङ्घीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च]] |२ |० |{{Decrease}} २ |- | bgcolor="{{party color|Independent}}" | |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |२ |२ |{{Steady}} |- | |खाली |— |६ |{{Gain}} ६ |- ! colspan="2" |जम्मा !६०१ !६०१ ! |} {{Notelist}} == दलबाट निर्वाचित सदस्यहरू == {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background: {{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}; color: white;" | एनेकपा (माओवादी) |- ! colspan="2" |प्रत्यक्ष निर्वाचित |- !निर्वाचन क्षेत्र !सदस्य |- |[[झापा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा १]] |धर्मप्रसाद घिमिरे |- |[[झापा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा २]] |गौरीशङ्कर खड्का |- |[[झापा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ३]] |पूर्णप्रसाद राजवंशी |- |[[झापा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ४]] |धर्मशीला चापागाई |- |झापा ७ |विश्वदीप लिङ्देन |- |[[सङ्खुवासभा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सङ्खुवासभा १]] |पूर्णप्रसाद राई |- |[[भोजपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भोजपुर 1]] |पदमबहादुर राई |- |भोजपुर २ |सुदन किराती |- |[[धनकुटा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनकुटा १]] |हेमराज भण्डारी |- |धनकुटा २ |हरिराज लिम्बू |- |[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]] |लालबहादुर लिम्बू |- |[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]] |सावित्रीकुमार काफ्ले |- |मोरङ ८ |गोपीबहादुर सार्की |- |मोरङ ९ |नगेन्द्रबहादुर धिमाल |- |[[सुनसरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी १]] |किरणकुमार राई |- |[[सोलुखुम्बु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सोलुखुम्बु १]] |गोपाल किराँती |- |[[खोटाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|खोटाङ १]] |रामकुमार राई |- |खोटाङ २ |समिता कार्की |- |[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]] |केशव राई |- |ओखलढुङ्गा २ |बालकृष्ण ढुङ्गेल |- |[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]] |मणि खम्बु किराँती |- |उदयपुर ३ |मोहनबहादुर खत्री |- |सिराह ५ |महेन्द्र पासवान |- |[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]] |देवी खड्का |- |दोलखा २ |हेमबहादुर श्रेष्ठ |- |[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]] |तारानारायण श्रेष्ठ |- |रामेछाप २ |डिल्लीमान तामाङ |- |[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]] |चन्द्रप्रकाश गजुरेल |- |सिन्धुली ३ |निरकुमारी कुँवर |- |[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]] |[[गिरीराजमणि पोखरेल]] |- |[[रसुवा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रसुवा १]] |प्रेमबहादुर तामाङ |- |[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]] |पुष्पविक्रम मल्ल |- |[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]] |कल्पना धमला |- |धादिङ ३ |शालिकराम जमरकट्टेल |- |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]] |विमला सुवेदी |- |नुवाकोट ३ |[[पोष्टबहादुर बोगटी]] |- |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |झक्कुप्रसाद सुवेदी |- |[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]] |हितमान शाक्य |- |[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]] |[[हिसिला यमी]] |- |[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]] |[[पुष्पकमल दाहाल]] |- |[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]] |[[वर्षमान पुन]] |- |[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]] |राजकाजी महर्जन |- |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |[[पम्फा भुषाल|पम्फा भुसाल]] |- |[[काभ्रेपलान्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलान्चोक १]] |सूर्यमान दोङ तामाङ |- |[[काभ्रेपलान्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलान्चोक २]] |अकलबहादुर थिङ |- |काभ्रेपलान्चोक ४ |तेजबहादुर मिजार |- |[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]] |राजकुमार श्रेष्ठ |- |[[सिन्धुपाल्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक २]] |[[अग्नीप्रसाद सापकोटा]] |- |सिन्धुपाल्चोक ३ |दावा तामाङ |- |[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]] |दिलबहादुर घिसिङ |- |[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]] |प्रेमबहादुर पुलामी |- |मकवानपुर ३ |प्रह्लाद लामिछाने |- |मकवानपुर ४ |कुमारी मोक्तान |- |[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]] |[[प्रभु साह]] |- |रौतहट ६ |देवेन्द्रप्रसाद पटेल |- |[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]] |शिवचन्द्रप्रसाद कुशवाहा |- |बारा ६ |जयराम दाहाल |- |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |[[रामबहादुर थापा]] |- |[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]] |नारायणप्रसाद दाहाल |- |चितवन ४ |चित्रबहादुर श्रेष्ठ |- |चितवन ५ |[[अमिक शेरचन]] |- |[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]] |पार्वती थापा श्रेष्ठ |- |[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]] |[[बाबुराम भट्टराई]] |- |गोरखा ३ |अमरबहादुर गुरुङ |- |[[मनाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मनाङ १]] |[[देव गुरुङ]] |- |[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]] |बुद्धिराम गुरुङ |- |[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]] |कृष्णबहादुर गुरुङ |- |[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]] |राजकाजी गुरुङ |- |कास्की ४ |दुर्गाकुमारी विक |- |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |सुरेशकुमार आले मगर |- |[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]] |सुदर्शन बराल |- |गुल्मी ३ |चन्द्रबहादुर थापा |- |[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]] |लिलाकुमारी बगाले |- |[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]] |[[टोप बहादुर रायमाझी|टोपबहादुर रायमाझी]] |- |नवलपरासी ३ |सीतादेवी बौडेल |- |नवलपरासी ४ |चिनक कुर्मी |- |रुपन्देही १ |घनश्याम यादव |- |[[म्याग्दी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|म्याग्दी १]] |गोविन्द पौडेल |- |पर्वत २ |गुणाखर बस्याल |- |रुकुम १ |जुनकुमारी रोका |- |रुकुम २ |[[जनार्दन शर्मा]] |- |[[रोल्पा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रोल्पा १]] |[[जयपुरी घर्ती]] |- |रोल्पा २ |सन्तोषकुमार बुढा मगर |- |[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]] |नारायणप्रसाद अधिकारी |- |प्युठान २ |दीपकबहादुर केसी |- |[[सल्यान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सल्यान १]] |[[टेकबहादुर बस्नेत]] |- |सल्यान २ |उमाकान्त शर्मा |- |[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]] |इन्द्रजीत थारू |- |दाङ २ |दमाकुमारी शर्मा |- |[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]] |[[कृष्णबहादुर महरा]] |- |दाङ ४ |शिवराज गौतम |- |दाङ ५ |सुस्मा शर्मा घिमिरे |- |[[डोल्पा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डोल्पा १]] |रामबहादुर बोहरा |- |[[मुगु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मुगु १]] |[नवराज धामी |- |[[जुम्ला १ (निर्वाचन क्षेत्र)|जुम्ला १]] |नरेश भण्डारी |- |[[कालिकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कालिकोट १]] |[[खड्गबहादुर विश्वकर्मा]] |- |[[हुम्ला १ (निर्वाचन क्षेत्र)|हुम्ला १]] |कर्णजीत बुढाथोकी |- |[[जाजरकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|जाजरकोट १]] |कालिबहादुर मल्ल |- |जाजरकोट २ |भक्तबहादुर शाह |- |सुर्खेत ३ |नरबहादुर विष्ट |- |[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]] |[[तिलक परियार]] |- |बाँके ४ |पूर्णकुमारी सुवेदी |- |[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]] |सरला रेग्मी |- |[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]] |विष्णुप्रसाद चौधरी |- |बर्दिया ३ |सन्तकुमार थारू |- |बर्दिया ४ |रामचरण चौधरी |- |[[अछाम २ (निर्वाचन क्षेत्र)|अछाम २]] |शरदसिंह भण्डारी |- |बझाङ २ |शङ्करबहादुर खड्का |- |डोटी २ |खेमबहादुर बम |- |[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]] |रूपा सोसी चौधरी |- |[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]] |भगतबहादुर बढुवाल |- |[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]] |वीरमान चौधरी |- |[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]] |कृष्णकुमार चौधरी |- |[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]] |[[लेखराज भट्ट]] |- |कैलाली ६ |लिलाकुमारी भण्डारी |- |[[दार्चुला १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दार्चुला १]] |लक्ष्मणदत्त जोशी |- |[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]] |नरेन्द्रबहादुर कुँवर |- |बैतडी २ |रेणु चन्द |- |[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]] |पुरण राना थारू |- |[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]] |देवीलाल चौधरी |- |[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]] |टेकेन्द्रबहादुर भट्ट |- |कञ्चनपुर ४ |हरिश ठकुल्ला |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[आदिवासी]] |ध्रुव आङ्देम्बे |- |[[आदिवासी]] |श्रमनर आनन्द |- |[[दलित|दलित, पिछडिएको क्षेत्र]] |धर्मराज विक |- |[[दलित]] |मङ्गल विक |- |मधेशी, दलित |रूपा विक |- |[[दलित]] |सन्तोषी विक |- |[[खस|खस आर्य]] |एकराज भण्डारी |- |[[आदिवासी]] |उमा भुजेल |- |[[दलित]] |पदमलाल विश्वकर्मा |- |[[खस|खस आर्य]] |उमा कार्की विष्ट |- |मधेशी/आदिवासी |लक्ष्मीकुमारी चौधरी |- |मधेशी/आदिवासी |सुखदैया चौधरी |- |[[खस|खस आर्य]] |रेनुका चौधरी |- |मधेशी/आदिवासी |माया चेपाङ |- |[[खस|खस आर्य]] |अशोककुमार रोकाय |- |[[खस|खस आर्य]] |ईश्वरीप्रसाद दाहाल |- |[[खस|खस आर्य]] |[[रेणु दाहाल]] |- |मधेशी/आदिवासी |इन्द्रवाती अधिकारी दनुवार |- |[[मधेसी|मधेशी]] |चन्दा देवी |- |[[खस|खस आर्य]] |खिमलाल देवकोटा |- |[[खस|खस आर्य]] |श्रीराम ढकाल |- |मधेशी/आदिवासी |भिष्म धिमाल |- |[[मधेसी|मधेशी]] |इस्लाम मिया धोवी |- |[[दलित]] |विश्वभक्त दुलाल |- |[[आदिवासी]] |सावित्री गुरुङ |- |[[खस|खस आर्य]] |भीमप्रसाद गौतम |- |[[खस|खस आर्य]] |शारदा घिमिरे |- |[[आदिवासी]] |लक्ष्मी गुरुङ |- |[[खस|खस आर्य]] |यशोदा गुरुङ |- |[[मधेसी|मधेशी]] |अभीलाल झगद |- |[[आदिवासी]] |वीरेन्द्र ज्वारचन |- |[[खस|खस आर्य]] |विमला केसी |- |[[आदिवासी]] |सुइला कन्दङ्वा |- |[[आदिवासी]] |उमा गोथे कपाली |- |[[खस|खस आर्य]] |पूजा खनाल |- |[[मधेसी|मधेशी]] |ज्ञानेन्द्र कुमाल |- |[[आदिवासी|आदिवासी, पिछडिएको क्षेत्र]] |छिमी लामा |- |[[आदिवासी]] |सञ्च पाल |- |[[आदिवासी]] |अमृता थापा |- |[[आदिवासी]] |गमबहादुर मगर |- |[[आदिवासी]] |लोकेन्द्र विष्ट मगर |- |[[आदिवासी]] |[[ओनसरी धर्तिमगर]] |- |[[आदिवासी]] |रामबहादुर थापा मगर |- |[[आदिवासी]] |तारा घर्ती मगर |- |[[आदिवासी]] |दिलिप महर्जन |- |[[मधेसी|मधेशी]] |बुधनीदेवी महतो |- |[[मधेसी|मधेशी]] |सुनिताकुमारी महतो |- |[[मधेसी|मधेशी]] |तुलबहादुर माझी |- |[[खस|खस आर्य]] |ज‍ोखबहादुर महरा |- |मधेशी/आदिवासी |लिलादेवी मेहता |- |[[दलित]] |विमला मिजार |- |[[खस|खस आर्य]] |मोहम्मद सफिक मियाँ |- |[[आदिवासी]] |सत्यलाल मुल |- |[[खस|खस आर्य]] |केशवप्रसाद नेपाल |- |[[खस|खस आर्य]] |सान्ता न्यौपाने |- |[[खस|खस आर्य]] |कुवेरबहादुर ओली |- |मधेशी, दलित |विनोद पहाडी |- |[[खस|खस आर्य]], पिछडिएको क्षेत्र |[[सत्य पहाडी]] |- |[[आदिवासी]] |खुसीराम पाख्रिन |- |[[खस|खस आर्य]] |गङ्गा पराजुली |- |मधेशी, दलित |बाबुलाल पासवान |- |मधेशी, दलित |दुर्गादेवी पासवान |- |[[खस|खस आर्य]] |ग‍मा पाठक |- |[[खस|खस आर्य]] |नारायणप्रसाद पौडेल |- |[[खस|खस आर्य]] |सीता पोखरेल |- |[[खस|खस आर्य]] |नन्दकुमार प्रसाईँ |- |[[आदिवासी]] |विष्णुकमारी राई |- |[[आदिवासी]] |दुर्गा जयन्ती राई |- |[[आदिवासी]] |इन्द्रजीत राई |- |[[मधेसी|मधेशी]] |शान्तिदेवी राजवंशी |- |[[दलित]] |परशुराम रम्तेल |- |[[आदिवासी]] |पूर्णबहादुर राना |- |[[दलित]] |पार्वती रसाइली |- |[[आदिवासी]] |कमला रोक्का |- |[[मधेसी|मधेशी]] |ज्वालाकुमारी साह |- |[[मधेसी|मधेशी]] |ललिताकुमारी साह |- |[[खस|खस आर्य]] |सूर्यबहादुर चन्द |- |[[मधेसी|मधेशी]] |भरतप्रसाद साह |- |[[खस|खस आर्य]] |भरतकुमारी रेग्मी |- |[[खस|खस आर्य]] |दिनानाथ शर्मा |- |[[खस|खस आर्य]] |मायाप्रसाद शर्मा |- |[[आदिवासी]] |आङ् दावा शेर्पा |- |[[आदिवासी]] |महालक्ष्मी श्रेष्ठ |- |[[दलित]] |हरिराम श्रीपाली |- |[[मधेसी|मधेशी]] |हलिना खातुन |- |[[मधेसी|मधेशी]] |सिद्धार्थ सोमानी |- |[[मधेसी|मधेशी]] |जुब्बा सोरेन |- |[[खस|खस आर्य]] |कल्पनादेवी सुवेदी |- |[[खस|खस आर्य]] |खुमा सुवेदी |- |[[दलित]] |हिमकुमारी सुनार |- |[[आदिवासी]] |बिरबहादुर तामाछ |- |[[आदिवासी]] |सन्तमाया तामाङ |- |[[खस|खस आर्य]] |गीता ठगुन्ना |- |[[आदिवासी]] |चुनबहादु थामी |- |मधेशी/आदिवासी |पट्टु थारू |- |मधेशी/आदिवासी |सङ्घप्रसाद थारू |- |मधेशी/आदिवासी |सन्तोष थारू |- |मधेशी/आदिवासी |सुन्धारा थारू |- |[[खस|खस आर्य]], पिछडिएको क्षेत्र |धीरेन्द्रकुमारी उपाध्यक्ष |- |[[मधेसी|मधेशी]] |इन्द्रमती यादव |- |[[मधेसी|मधेशी]] |प्रमिलादेवी यादव |- |[[मधेसी|मधेशी]] |रामकुमार यादव |- |[[मधेसी|मधेशी]] |शिवराम यादव |- ! colspan="2" |मनोनीत |- | colspan="2" |सविना बराम |- | colspan="2" |इन्द्रमाया गुरुङ |- | colspan="2" |पदम ज्योति |- | colspan="2" |निमा लामा |- | colspan="2" |हरिलाल थापा मगर |- | colspan="2" |चन्द्रलाल मेचे |- | colspan="2" |शेरबहादुर पहाडी |- | colspan="2" |हरि रोक्का |- | colspan="2" |डबलबहादुर शाह |- | colspan="2" |[[नारायणकाजी श्रेष्ठ]] |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background: {{party color|Nepali Congress}}; color: white;" | नेपाली काङ्ग्रेस |- ! colspan="2" |प्रत्यक्ष निर्वाचित |- !निर्वाचन क्षेत्र !सदस्य |- |[[ताप्लेजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ताप्लेजुङ १]] |सूर्यमान गुरुङ |- |[[पाँचथर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाँचथर १]] |पूर्णकुमारी शर्मा लिम्बू |- |इलाम ३ |कुलबहादुर गुरुङ |- |झपाा ५ |केशवकुमार बुढाथोकी |- |[[तेह्रथुम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तेह्रथुम १]] |तुलसी सुब्बा |- |[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]] |अमोदप्रसाद उपाध्याय |- |मोरङ ७ |[[शेखर कोइराला]] |- |[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]] |[[नारायण खड्का]] |- |[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]] |रामकृष्ण यादव |- |[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]] |[[विमलेन्द्र निधि]] |- |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]] |[[रामशरण महत]] |- |[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]] |[[प्रकाशमान सिंह]] |- |[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]] |चक्रबहादुर ठकुरी |- |[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]] |सुप्रभा घिमिरे |- |[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] |[[नरहरि आचार्य]] |- |[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]] |नवीन्द्रराज जोशी |- |[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]] |ध्यानगोविन्द रञ्जित |- |[[रौतहट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट २]] |[[मोहम्मद अफताब आलम]] |- |रौतहट ४ |कृष्णप्रसाद यादव |- |बारा ५ |[[उमाकान्त चौधरी]] |- |[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]] |अजयकुमार द्विवेदी |- |[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]] |अजयकुमार चौरासिया |- |पर्सा ५ |रमेश रिजाल |- |[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]] |[[रामचन्द्र पौडेल]] |- |[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]] |गोपालमान श्रेष्ठ |- |स्याङ्जा ३ |मोहनप्रसाद पाण्डे |- |अर्घाखाँची २ |[[पुष्पा भुसाल]] |- |नवलपरासी १ |[[शशांक कोइराला|शशाङ्क कोइराला]] |- |नवलपरासी २ |महेन्द्र ध्वज डिसी |- |रुपन्देही ३ |[[बालकृष्ण खाँड]] |- |[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]] |दीपकुमार उपाध्यक्ष |- |बाग्लुङ ३ |नरबहादुर पुन |- |[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]] |अर्जुनप्रसाद जोशी |- |[[दैलेख १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दैलेख १]] |गणेशबहादुर खड्का |- |[[बाजुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाजुरा १]] |देवराज जोशी |- |[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]] |[[शेरबहादुर देउवा]] |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[खस|खस आर्य]] |उमा रेग्मी |- |[[आदिवासी]] |कृष्ण अमात्य |- |[[खस|खस आर्य]] |पुरुषोत्तम बस्नेत |- |[[खस|खस आर्य]] |अम्बिका बस्नेत |- |[[दलित]] |खड्गबहादुर बस्याल |- |[[मधेसी|मधेशी]]/आदिवासी |रामवती चौधरी |- |[[मधेसी|मधेशी]]/आदिवासी |सरस्वती चौधरी |- |[[आदिवासी]] |रामकृष्ण चित्रकार |- |[[आदिवासी]] |तीर्थराम डङ्गोल |- |[[खस|खस आर्य]] |आरजु राणा |- |[[मधेसी|मधेशी]], [[दलित]] |शम्भू दुुसाध |- |[[खस|खस आर्य]] |लक्ष्मणप्रसाद घिमिरे |- |[[खस|खस आर्य]] |[[प्रदीप गिरी]] |- |[[मधेसी|मधेशी]] |दिवाखर गोल्छा |- |[[मधेसी|मधेशी]] |मुन्नीकुमारी गुप्ता |- |[[मधेसी|मधेशी]]/आदिवासी |उषा गुरु |- |[[खस|खस आर्य]] |राम गुरागाईँ |- |[[आदिवासी]] |इन्द्रबहादुर गुरुङ |- |[[आदिवासी]] |धनराज गुरुङ |- |[[आदिवासी]] |सीता गुरुङ |- |[[आदिवासी]] |हीरा गुरुङ |- |[[खस|खस आर्य]], पिछडिएको क्षेत्र |दुधकुमारी हमाल |- |[[मधेसी|मधेशी]] |मिनाक्षी झा |- |[[आदिवासी]] |सुनदेवी जोशी |- |[[खस|खस आर्य]] |जगदीश्वर जोशी |- |[[खस|खस आर्य]] |पूर्णबहादुर खड्का |- |[[मधेसी|मधेशी]], [[दलित]] |भुटानीदेवी खवास |- |[[मधेसी|मधेशी]] |बादशाह कुर्मी |- |[[आदिवासी]] |शर्षजीत राना |- |[[खस|खस आर्य]] |[[रमेश लेखक]] |- |[[आदिवासी]] |टीकाराम सुब्बा |- |[[आदिवासी]] |ललिता मगर |- |[[खस|खस आर्य]] |[[प्रकाशशरण महत]] |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |मानवबहादुर महतो |- |[[खस|खस आर्य]] |वलदेव शर्मा मगैया |- |[[मधेसी|मधेशी]]/आदिवासी |वीरेन्द्र माझी |- |[[मधेसी|मधेशी]] |शिवचन्द्र मिश्र |- |[[दलित]], पिछडिएको क्षेत्र |महा नेपाली |- |[[दलित]] |विमला नेपाली |- |[[खस|खस आर्य]] |ईश्वरी न्यौपाने |- |[[खस|खस आर्य]] |मीना पाण्डे |- |[[खस|खस आर्य]] |शोभाखर पराजुली |- |[[दलित]] |लक्ष्मी परियार |- |[[दलित]] |कृष्णकुमारी परियार |- |[[खस|खस आर्य]] |विनोद पौडेल |- |[[आदिवासी]] |निर्मला प्रसाईँ |- |[[आदिवासी]] |कुमार राई |- |[[आदिवासी]] |गोकर्ण राई |- |[[आदिवासी]] |प्रमिला राई |- |[[मधेसी|मधेशी]]/आदिवासी |अमृतलाला राजवंशी |- |[[मधेसी|मधेशी]] |रामेश्वरप्रसाद रौनियार |- |[[खस|खस आर्य]] |मीनप्रसाद रिजाल |- |[[खस|खस आर्य]] |कल्याणी रिजाल |- |[[मधेसी|मधेशी]], [[दलित]] |कविताकुमारी सरदार |- |[[मधेसी|मधेशी]] |ओमप्रकाश शर्मा |- |[[आदिवासी]] |रत्ना शेरचन |- |[[आदिवासी]] |जीप छिरिङ लामा |- |[[आदिवासी]] |पासा शेर्पा |- |[[आदिवासी]] |जीवनप्रेम श्रेष्ठ |- |[[मधेसी|मधेशी]] |मोहम्मद सिद्दिकी |- |[[मधेसी|मधेशी]] |सावित्री सिंह |- |[[दलित]] |कल्पना सोब |- |[[आदिवासी]] |लिला सुब्बा |- |[[दलित]] |चन्द्रिराम टमाटा |- |[[मधेसी|मधेशी]] |कृष्ण ठाकुर |- |[[खस|खस आर्य]] |[[गगन थापा]] |- |[[खस|खस आर्य]] |कमला थापा |- |[[आदिवासी]] |उर्मिला थापा |- |[[खस|खस आर्य]] |महालक्ष्मी उपाध्यक्ष |- |[[मधेसी|मधेशी]] |रामसरोज यादव |- |[[मधेसी|मधेशी]] |महेन्द्र यादव |- |[[मधेसी|मधेशी]] |किरण यादव |- ! colspan="2" |मनोनीत |- | colspan="2" |नीलम्बर आचार्य |- | colspan="2" |कमला पन्त |- | colspan="2" |जगतबहादुर ताजपुरिया |- | colspan="2" |विश्वनाथ उपाध्याय |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background: {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}; color: white;" | नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी) |- ! colspan="2" |प्रत्यक्ष निर्वाचित |- !निर्वाचन क्षेत्र !सदस्य |- |ताप्लेजुङ २ |डम्बरध्वज तुम्बाहाम्फे |- |पाँचथर २ |डम्बरसिंह साम्बाहाम्फे |- |[[इलाम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|इलाम १]] |[[झलनाथ खनाल]] |- |[[इलाम २ (निर्वाचन क्षेत्र)|इलाम २]] |[[सुवासचन्द्र नेम्वाङ]] |- |झापा ६ |दीपक कार्की |- |[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]] |धर्मराज निरौला |- |सुनसरी ६ |[[भीम आचार्य|भीमप्रसाद आचार्य]] |- |[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]] |विषमलाल अधिकारी |- |[[धनुषा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा १]] |रामचन्द्र झा |- |धनुषा ५ |[[रधुवीर महासेठ]] |- |धनुषा ७ |शत्रुधन महतो |- |[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]] |प्रकाश पाख्रिन |- |[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]] |मोहम्मद रिजवान अन्सारी |- |काभ्रेपलान्चोक ३ |कृष्णप्रसाद सापकोटा |- |[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]] |प्रदुमनप्रसाद सिंह |- |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |लालमणि चौधरी |- |लमजुङ २ |[[पृथ्वीसुब्बा गुरुङ]] |- |[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]] |[[रविन्द्र अधिकारी|रवीन्द्र अधिकारी]] |- |तनहुँ ३ |किरण गुरुङ |- |[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]] |हितकाजी गुरुङ |- |[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]] |[[प्रदीपकुमार ज्ञवाली|प्रदीप ज्ञवाली]] |- |[[पाल्पा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा १]] |दलबहादुर राना |- |पाल्पा ३ |कुलप्रसाद नेपाल |- |[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]] |[[विष्णुप्रसाद पौडेल]] |- |[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]] |रामनाथ ढकाल |- |[[मुस्ताङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मुस्ताङ १]] |चन्द्रबहादुर गुरुङ |- |[[बाग्लुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाग्लुङ १]] |रामजीप्रसाद शर्मा |- |[[दैलेख २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दैलेख २]] |राजबहादुर बुढा क्षेत्री |- |[[सुर्खेत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत १]] |कमला शर्मा |- |[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] |यमलाल कँडेल |- |[[अछाम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अछाम १]] |[[शेरबहादुर कुँवर]] |- |[[बझाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बझाङ १]] |भानुभक्त जोशी |- |[[डोटी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डोटी १]] |हर्कबहादुर सिंह |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |शेख अब्दुल कालम आजाद |- |[[खस|खस आर्य]] |यशोधादेवी अधिकारी |- |[[खस|खस आर्य]] |नारायणीदेवी घिमिरे अर्याल |- |[[खस|खस आर्य]] |[[पद्मकुमारी अर्याल]] |- |[[खस|खस आर्य]] |शान्ति बस्नेत (अधिकारी) |- |[[खस|खस आर्य]] |सावित्री भुसाल |- |[[दलित]] |विष्णुमाया विश्वकर्मा |- |[[दलित]] |छविलाल विश्वकर्मा |- |[[आदिवासी]] |गोपालसिंह बोहरा |- |[[मधेसी|मधेशी]] |शान्तिदेवी चामर |- |[[मधेसी|मधेशी]] |[[विनोद चौधरी]] |- |[[मधेसी|मधेशी]] |शान्ता चौधरी |- |[[दलित]] |पुरणसिंह दयाल |- |[[खस|खस आर्य]] |जय घिमिरे |- |[[आदिवासी]] |रत्ना गुरुङ |- |[[खस|खस आर्य]] |विना ज्ञवाली |- |[[खस|खस आर्य]] |राधा ज्ञवाली |- |[[मधेसी|मधेशी]] |शारदा झा |- |[[आदिवासी]] |शान्ति जिरेल |- |[[दलित]] |भैरै कामी |- |[[खस|खस आर्य]] |विवाहकुमारी सार्की |- |[[खस|खस आर्य]] |डोलबहादुर कार्की |- |[[खस|खस आर्य]] |युवराज कार्की |- |[[खस|खस आर्य]] |अग्नीप्रसाद खरेल |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |शारदादेवी कुमाल |- |[[मधेसी|मधेशी]] |रामचन्द्र प्यासी |- |[[आदिवासी]] |लार्ख्याल लामा |- |[[आदिवासी]], पिछडिएको क्षेत्र |सोनाम छेजु लामा |- |[[आदिवासी]] |शकुन्तला लेप्चा |- |[[आदिवासी]] |रणध्वज लिम्बू |- |[[आदिवासी]] |दुर्गा लिङ्खा |- |[[आदिवासी]] |थममाया थापा मगर |- |[[मधेसी|मधेशी]] |[[जुलीकुमारी महतो]] |- |[[आदिवासी]] |सपना प्रधान मल्ल |- |[[आदिवासी]] |मङ्गलसिद्धि मानन्धर |- |[[मधेसी|मधेशी]] |हसिना मियाँ |- |[[मधेसी|मधेशी]] |नाजीर मियाँ |- |[[दलित]] |गोविन्द नेपाली |- |[[दलित]] |रिमाकुमारी नेपाली |- |[[खस|खस आर्य]] |विन्दा पाण्डे |- |[[खस|खस आर्य]] |[[सुरेन्द्र पाण्डे]] |- |[[मधेसी|मधेशी]] |[[लालबाबु पण्डित]] |- |[[खस|खस आर्य]] |नेत्रप्रसाद पन्थी |- |[[दलित]] |दुर्गा परियार |- |[[खस|खस आर्य]] |विजयकुमार पौडेल |- |[[खस|खस आर्य]] |सीताकुमारी पौडेल |- |[[मधेसी|मधेशी]] |रामप्रित पासवान |- |[[खस|खस आर्य]] |[[शङ्कर पोखरेल]] |- |[[आदिवासी]] |गोविन्दराम प्रजा |- |[[आदिवासी]] |राजकुमार राई |- |[[आदिवासी]] |उषाकला राई |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |मानसी राजवंशी |- |[[मधेसी|मधेशी]], [[दलित]] |रामरती राम |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |नारदमुनि राना |- |[[खस|खस आर्य]] |[[भीम बहादुर रावल|भीम रावल]] |- |[[मधेसी|मधेशी]] |किरणकुमारी राय |- |[[खस|खस आर्य]] |विष्णुप्रसाद रिजाल |- |[[मधेसी|मधेशी]] |उर्मिलादेवी साह |- |[[आदिवासी]] |तासी स्यनङ्बो गुरुङसेनी |- |[[आदिवासी]] |लक्की शेर्पा |- |[[आदिवासी]] |धीरेन्द्रबहादुर श्रेष्ठ |- |[[दलित]] |दलबहादुर सुनार |- |[[आदिवासी]] |डोल्मा तामाङ |- |[[आदिवासी]] |शान्तिमाया तामाङ |- |[[मधेसी|मधेशी]] |गोपाल ठाकुर |- |[[खस|खस आर्य]], पिछडिएको क्षेत्र |देवीलाल थापा |- |[[आदिवासी]] |रोशन गाहा थापा |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |चिरञ्जीवी राम थारू |- |[[मधेसी|मधेशी]] |जोगीलाल यादव |- |[[मधेसी|मधेशी]] |सरला यादव |- ! colspan="2" |मनोनीत |- | colspan="2" |भगवत चौधरी |- | colspan="2" |महेश चौधरी |- | colspan="2" |शीला कटिला |- | colspan="2" |[[माधवकुमार नेपाल]] |- | colspan="2" |पासाङ शेर्पा |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" role="presentation" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:darkorange; color: white;" | मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल (लोकतान्त्रिक) |- ! colspan="2" |प्रत्यक्ष निर्वाचित |- !निर्वाचन क्षेत्र !सदस्य |- |[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]] |रामनन्द मण्डल |- |मोरङ ६ |भीमराज चौधरी राजवंशी |- |[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]] |[[विजयकुमार गच्छदार]] |- |[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]] |मुगालाल महतो |- |[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]] |हेमराज तटेड |- |सप्तरी ६ |मृगेन्द्रकुमार सिंह |- |[[सिराह १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह १]] |लक्ष्मण महतो |- |[[सिराह ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह ४]] |शत्रुधनप्रसाद सिंह कोइरी |- |[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]] |सञ्जयकुमार साह |- |महोत्तरी ५ |कुशलकुमार राय |- |महोत्तरी ६ |[[शरतसिंह भण्डारी]] |- |[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]] |प्रमोदप्रसाद गुप्ता |- |[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]] |करिमा बेगम |- |नवलपरासी ५ |रामबच्चन आहिर |- |रुपन्देही ६ |ओमप्रकाश यादव |- |रुपन्देही ७ |मोहम्मद वकिल मुसलमान |- |[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]] |सर्वदेवप्रसाद ओझा |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |रामचन्द्र राय |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |रामजनम चौधरी |- |[[मधेसी|मधेशी]], [[दलित]] |कलावतीदेवी दुसाध |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |दुर्गादेवी महतो |- |[[खस|खस आर्य]] |तिलबहादुर रावल |- |[[मधेसी|मधेशी]] |ललिता साह |- |[[मधेसी|मधेशी]], [[दलित]] |आशाकुमारी सरदार |- |[[मधेसी|मधेशी]], [[दलित]] |सेवकीदेवी दास |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |शिवनारायण उराव |- |[[मधेसी|मधेशी]] |नीलम वर्मा |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" role="presentation" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:#D74826; color: white;" | मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल (गणतान्त्रिक) |- ! colspan="2" |प्रत्यक्ष निर्वाचित |- !निर्वाचन क्षेत्र !सदस्य |- |[[सिराह २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह २]] |राजलाल यादव |- |सिराह ६ |[[राजकिशोर यादव]] |- |सर्लाही ६ |शिवपुजन राय यादव |- |[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]] |ओमप्रकाश यादव गुल्जारी |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |मधुसुदन अग्रवाल |- |[[मधेसी|मधेशी]] |रम्भा देवी |- |[[मधेसी|मधेशी]] |सन्ध्या देवी |- |[[मधेसी|मधेशी]] |नन्दकुमार दत्त |- |[[मधेसी|मधेशी]] |सल्मा खातुन |- |[[मधेसी|मधेशी]] |आत्मरामप्रसाद साह |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |सरिताकुमारी साह |- |[[मधेसी|मधेशी]] |विश्वनाथप्रसाद यादव |- |[[मधेसी|मधेशी]] |चन्द्रिकाप्रसाद यादव |- |[[मधेसी|मधेशी]] |सवितादेवी यादव |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:orangered; color: white;" | मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल |- ! colspan="2" |प्रत्यक्ष निर्वाचित |- !निर्वाचन क्षेत्र !सदस्य |- |[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]] |जयराम यादव |- |सुनसरी ५ |[[उपेन्द्र यादव]] |- |[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]] |रेणुकुमारी यादव |- |[[सिराह ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह ३]] |विजयकुमार यादव |- |[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]] |हरिनारायण यादव |- |कपिलवस्तु ५ |अभिषेकप्रताप शाह |- |[[बाँके २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके २]] |[[मोहम्मद इस्तियाक राई]] |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |श्रवणकुमार अग्रवाल |- |[[मधेसी|मधेशी]] |राम सहाय यादव |- ! colspan="2" |मनोनीत |- | colspan="2" |भूपेन्द्र चौधरी |- | colspan="2" |इक्बाल अहमद साह |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" role="presentation" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:olivedrab; color: white;" | तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी |- ! colspan="2" |प्रत्यक्ष निर्वाचित |- !निर्वाचन क्षेत्र !सदस्य |- |[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी 3]] |गणेश तिवारी नेपाली |- |[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]] |जितेन्द्रप्रसाद सोनल |- |नवलपरासी ६ |[[हृदयेश त्रिपाठी]] |- |[[कपिलवस्तु ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु ३]] |ब्रिजेशकुमार गुप्ता |- |कपिलवस्तु ४ |ईश्वरदयाल मिश्र |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |काशीदेवी झा |- |[[मधेसी|मधेशी]] |वसन्ती झा |- |[[मधेसी|मधेशी]] |विमलकुमार केडिया |- |[[मधेसी|मधेशी]] |कविन्द्रनाथ ठाकुर |- |[[मधेसी|मधेशी]] |जयप्रकाश यादव |- ! colspan="2" |मनोनीत |- | colspan="2" |[[महन्थ ठाकुर]] |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" role="presentation" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:olive; color: white;" | तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी |- ! colspan="2" |प्रत्यक्ष निर्वाचित |- !निर्वाचन क्षेत्र !सदस्य |- |[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]] |सुवित्रादेवी राय यादव |- |रौतहट ५ |गोविन्द चौधरी |- |[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]] |दानबहादुर कुर्मी |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |उर्मिला महतो कोइरी |- |[[मधेसी|मधेशी]] |सालाहुद्दिन मुसलमान |- |[[दलित]] |राममणि राम |- |[[मधेसी|मधेशी]] |अरविन्द साह |- |[[मधेसी|मधेशी]] |चन्दन साह |- |[[मधेसी|मधेशी]] |[[महिन्द्र राय यादव|महेन्द्र राय यादव]] |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:gold; color: white;" | राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |अलाउदिन अन्सारी |- |[[खस|खस आर्य]] |[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |नवोदिता चौधरी |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |ववितादेवी धोबी |- |[[खस|खस आर्य]] |सूर्यबहादुर केसी |- |[[खस|खस आर्य]] |प्रतिभा राना |- |[[आदिवासी]] |दलकुमारी सुनुवार |- |[[आदिवासी]] |चलनबहादुर तामाङ |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:indianred; color: white;" | नेकपा (मार्क्सवादी–लेनिनवादी) |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[खस|खस आर्य]] |जनककुमारी चालिसे |- |[[खस|खस आर्य]] |नीला केसी |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |पार्वती महतो (कुमाल) |- |[[खस|खस आर्य]] |[[चन्द्रप्रकाश मैनाली]] |- ! colspan="2" |मनोनीत |- | colspan="2" |राजेन्द्रकुमार खेतान |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:palevioletred; color: white;" | नेकपा (एकीकृत) |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[खस|खस आर्य]] |चन्द्रदेव जोशी |- |[[आदिवासी]] |राधववीर जोशी |- |[[खस|खस आर्य]] |सुनिलबाबु पन्त |- |[[खस|खस आर्य]] |कल्पना राना |- |[[मधेसी|मधेशी]] |रामशीला ठाकुर |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:#ff8080; color: white;" | नेपाल मजदुर किसान पार्टी |- ! colspan="2" |प्रत्यक्ष निर्वाचित |- !निर्वाचन क्षेत्र !सदस्य |- |[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]] |[[नारायणमान बिजुक्छे]] |- |[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]] |[[सुनिल प्रजापति]] |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[खस|खस आर्य]], पिछडिएको क्षेत्र |नवराज कोइराला |- |[[आदिवासी]] |लिला न्याङ्च्याई |- ! colspan="2" |मनोनीत |- | colspan="2" |राजेन्द्रकुमार खेतान |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" role="presentation" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:mediumspringgreen; color: white;" | सङ्घीय सद्भावना पार्टी |- ! colspan="2" |प्रत्यक्ष निर्वाचित |- !निर्वाचन क्षेत्र !सदस्य |- |[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]] |महेशप्रसाद यादव |- |सर्लाही ५ |खोमारी राय |- |[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]] |सरोजकुमार यादव |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |अनिलकुमार झा |- |[[आदिवासी]] |मालामती देवी राना थारू |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" role="presentation" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:#a45a52; color: white;" | नेकपा (मार्क्सवादी–लेनिनवादी–समाजवादी) |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |यदुवंश झा |- |[[आदिवासी]] |तिलकबहादुर थापामगर |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |गणेशप्रसाद थारू |- |[[दलित]] |शारदा नेपाली |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:firebrick; color: white;" | राष्ट्रिय जनमोर्चा |- ! colspan="2" |प्रत्यक्ष निर्वाचित |- !निर्वाचन क्षेत्र !सदस्य |- |[[बाग्लुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाग्लुङ २]] |[[चित्रबहादुर केसी]] |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[खस|खस आर्य]] |रश्मीराज नेपाली |- |[[दलित]] |सान्ताबहादुर नेपाली |- |[[आदिवासी]] |मीना पुन |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:orange; color: white;" | राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !निर्वाचन क्षेत्र !सदस्य |- |[[आदिवासी]] |चन्द्रबहादुर गुरुङ |- |[[मधेसी|मधेशी]] |रामनारायण सिंह |- |[[खस|खस आर्य]] |कुन्ती शाही |- |[[आदिवासी]] |बबिना मुक्तान तामाङ |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:khaki; color: grey;" | राष्ट्रिय जनशक्ति पार्टी |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[आदिवासी]] |फूलमतिदेवी चौधरी |- |[[खस|खस आर्य]] |[[प्रकाशचन्द्र लोहनी]] |- |[[आदिवासी]] |अर्जुन राई |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:#FF007F; color: white;" | नेकपा (एकीकृत) |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[आदिवासी]] |परी थापा |- |[[खस|खस आर्य]] |राधादेवी तिमिल्सिना |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" role="presentation" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:greenyellow; color: white;" | नेपाल सद्भावना पार्टी (आनन्दीदेवी) |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |सरिता गिरी |- ! colspan="2" |मनोनीत |- | colspan="2" |श्यामसुन्दर गुप्ता |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:dodgerblue; color: white;" | राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टी |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[आदिवासी]] |छियामा राई |- |[[आदिवासी]] |मालबरसिंह थापा |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" role="presentation" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:mediumaquamarine; color: white;" | राष्ट्रिय सद्भावना पार्टी |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |गौरी महतो (कोइरी) |- |[[मधेसी|मधेशी]] |रामनरेश राय |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" role="presentation" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:seagreen; color: white;" | सद्भावना पार्टी |- ! colspan="2" |प्रत्यक्ष निर्वाचित |- !निर्वाचन क्षेत्र !सदस्य |- |[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]] |[[राजेन्द्र महतो]] |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |[[लक्ष्मणलाल कर्ण]] |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:#e6e6fa; color: grey;" | चुरेभावर राष्ट्रिय एकता पार्टी नेपाल |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[खस|खस आर्य]] |बद्रिप्रसाद न्यौपाने |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:#E0FFFF; color: grey;" | दलित जनजाति पार्टी |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |विश्वेन्द्र पासवान |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" role="presentation" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:lightgreen; color: white;" | नव नेपाल निर्माण पार्टी |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |मोतिलाल दुगढ |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" role="presentation" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:#E34234; color: white;" | नेपा: राष्ट्रिय पार्टी |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[आदिवासी]] |बुद्धरत्न मानन्धर |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:#FBCEB1; color: white;" | नेपाल लोकतान्त्रिक समाजवादी दल |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[आदिवासी]] |लक्ष्मीलाल चौधरी |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:#87CEEB; color: white;" | नेपाल परिवार दल |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[खस|खस आर्य]] |[[एकनाथ ढकाल]] |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" role="presentation" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:#C21E56; color: white;" | नेपाली जनता दल |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |गायत्री साह |} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" role="presentation" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:#ff0090; color: white;" | नेपाली जनता दल (संयुक्त) |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[मधेसी|मधेशी]] |विश्वनाथप्रसाद अग्रवाल |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:#C03000; color: white;" | समाजवादी जनता पार्टी |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[खस|खस आर्य]] |प्रेमबहादुर सिंह |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:#ff00ff; color: white;" | सङ्घीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च (थरुहट) |- ! colspan="2" |दलको बन्दसूची |- !{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य |- |[[आदिवासी]] |रुकमिणी चौधरी |} {| role="presentation" class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" ! colspan="2" style="width: 300pt; background:{{party color|Independent}}; color: white;" | स्वतन्त्र |- ! colspan="2" |प्रत्यक्ष निर्वाचित |- !निर्वाचन क्षेत्र !सदस्य |- |सप्तरी ५ |सदरुल मिया हक |- |[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]] |बबन सिंह |} == दलबदल वा परिवर्तन == {| class="wikitable" !निर्वाचन क्षेत्र/{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह !सदस्य ! colspan="2" |देखि ! colspan="2" |बाट !मिति |- |[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]] |[[गिरीराजमणि पोखरेल]] | rowspan="8" bgcolor="tomato" | | rowspan="8" |[[जनमोर्चा नेपाल]] | rowspan="8" bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | | rowspan="8" |[[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एनेकपा (माओवादी)]] | rowspan="8" |२०६५ पुस २९<ref name=":0">{{Cite web|title=Nepali leading CPN-M unified with minor communist party - People's Daily Online|url=http://en.people.cn/90001/90777/90851/6573327.html|access-date=2020-12-13|website=en.people.cn|archive-url=https://web.archive.org/web/20170109082703/http://en.people.cn/90001/90777/90851/6573327.html|archive-date=2017-01-09}}</ref> |- |चितवन ५ |[[अमिक शेरचन]] |- |[[दलित]] |विश्वभक्त दुलाल |- |[[खस|खस आर्य]] |भीमप्रसाद गौतम |- |[[खस|खस आर्य]] |सीता पोखरेल |- |[[आदिवासी]] |दुर्गाजयन्ती राई |- |[[मधेसी|मधेशी]] |रामकुमार यादव |- |मनोनीत |[[नारायणकाजी श्रेष्ठ]] |- |[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]] |सुवित्रीदेवी राय यादव | rowspan="9" bgcolor="olivedrab" | | rowspan="9" |[[तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी]] | rowspan="9" bgcolor="olive" | | rowspan="9" |तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी, नेपाल | rowspan="9" |२०६७ पुस १६<ref name=":4">{{Cite web|last=|first=|date=2012-04-05|title=Terai Madhes Loktantrik Party suffers split|url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Terai+Madhes+Loktrantrik+Party+suffers+split&NewsID=271302|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405200239/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Terai+Madhes+Loktrantrik+Party+suffers+split&NewsID=271302|archive-date=2012-04-05|access-date=2020-12-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120405200239/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Terai+Madhes+Loktrantrik+Party+suffers+split&NewsID=271302 |date=2012-04-05 }}</ref> |- |रौतहट ५ |गोविन्द चौधरी |- |[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]] |दानबहादुर कुर्मी |- |[[मधेसी|मधेशी]] |उर्मिला महतो |- |[[मधेसी|मधेशी]] |सालाहुद्दिन मुसलमान |- |[[दलित]] |रामणि राय |- |[[मधेसी|मधेशी]] |अरविन्द साह |- |[[मधेसी|मधेशी]] |चन्दन साह |- |[[मधेसी|मधेशी]] |[[महिन्द्र राय यादव|महेन्द्र राय यादव]] |- |[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]] |रामनन्द मण्डल | rowspan="42" bgcolor="orangered" | | rowspan="42" |[[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] | rowspan="27" bgcolor="darkorange" | | rowspan="27" |[[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल (लोकतान्त्रिक)]] | rowspan="27" | |- |मोरङ ६ |भीमराज चौधरी राजवंशी |- |[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]] |[[विजयकुमार गच्छदार]] |- |[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]] |मुगालाल महतो |- |[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]] |हेमराज तातेद |- |सप्तरी ६ |मृगेन्द्रकुमार सिंह यादव |- |[[सिराह १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह १]] |लक्ष्मण महतो |- |[[सिराह ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह ४]] |शत्रुधनप्रसाद सिंह कोइरी |- |[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]] |सञ्जयकुमार साह |- |महोत्तरी ५ |कौशलकुमार राय यादव |- |महोत्तरी ६ |[[शरतसिंह भण्डारी]] |- |[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]] |प्रमोदप्रसाद गुप्ता |- |[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]] |करिमा बेगम |- |नवलपरासी ५ |रामबच्चन आहिर |- |रुपन्देही ६ |ओमप्रकाश यादव |- |रुपन्देही ७ |मोहम्मद वाकिल मुसलमान |- |[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]] |सर्वदेवप्रसाद ओझा |- |[[मधेसी|मधेशी]] |रामचन्द्र राय अमत |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |रामजनम चौधरी |- |[[मधेसी|मधेशी]], [[दलित]] |कलावतीदेवी दुसाध |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |दुर्गादेवी महतो |- |[[खस|खस आर्य]] |तिलकबहादुर रावल |- |[[मधेसी|मधेशी]] |ललिता साह |- |[[मधेसी|मधेशी]], [[दलित]] |आशाकुमारी सरदार |- |[[मधेसी|मधेशी]], [[दलित]] |सेबकीदेवी दास |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |शिवनारायण उराव |- |[[मधेसी|मधेशी]] |नीलम वर्मा |- |[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]] |जयप्रकाश गुप्ता | rowspan="15" bgcolor="#D74826" | | rowspan="15" |[[मधेशी जनअधिकार फोरम, (गणतान्त्रिक)]] | rowspan="15" | |- |[[सिराह २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह २]] |राजलाल यादव |- |सिराह ६ |[[राजकिशोर यादव]] |- |सर्लाही ६ |शिवपुजन राय यादव |- |[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]] |ओमप्रकाश यादव गुलजारी |- |[[मधेसी|मधेशी]] |मधुसुदन अग्रवाल |- |[[मधेसी|मधेशी]] |रम्भा देवी |- |[[मधेसी|मधेशी]] |सन्ध्या देवी |- |[[मधेसी|मधेशी]] |नन्दकुमार दत्त |- |[[मधेसी|मधेशी]] |सल्मा खातुन मिकरानी |- |[[मधेसी|मधेशी]] |आत्मरामप्रसाद साह |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |सरिताकुमारी साह |- |[[मधेसी|मधेशी]] |विश्वनाथप्रसाद यादव |- |[[मधेसी|मधेशी]] |चन्द्रिकाप्रसाद यादव |- |[[मधेसी|मधेशी]] |सवितादेवी यादव |- |[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]] |मधेशप्रसाद यादव | rowspan="7" bgcolor="seagreen" | | rowspan="7" |[[सद्भावना पार्टी]] | rowspan="5" bgcolor="mediumspringgreen" | |सङ्घीय सद्भावना पार्टी | rowspan="5" | |- |सर्लाही ५ |खोमरी राय |सङ्घीय सद्भावना पार्टी |- |[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]] |सरोजकुमार यादव |सङ्घीय सद्भावना पार्टी |- |[[मधेसी|मधेशी]] |अनिलकुमार झा |सङ्घीय सद्भावना पार्टी |- |[[आदिवासी]] |मालमतिदेवी राना थारू |सङ्घीय सद्भावना पार्टी |- |[[मधेसी|मधेशी]] |गौरी महतो (कोइरी) | rowspan="2" bgcolor="mediumaquamarine" | | rowspan="2" |[[राष्ट्रिय सद्भावना पार्टी]] | rowspan="2" | |- |[[मधेसी|मधेशी]] |रामनरेश राय |- |[[आदिवासी]] |रुकमिणी चौधरी |bgcolor="hotpink"| |[[सङ्घीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च]] |bgcolor="ff00ff"| |सङ्घीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च (थरुहट) | |- |[[मधेसी|मधेशी]] |विश्वनाथप्रसाद अग्रवाल |bgcolor="c21e56"| |[[नेपाली जनता दल]] |bgcolor="ff0090"| |नेपाली जनता दल (संयुक्त) | |- |[[मधेसी|मधेशी]] |मोतिलाल दुगड |bgcolor="greenyellow"| |[[नेपाल सद्भावना पार्टी (आनन्दीदेवी)]] |bgcolor="lightgreen"| |नव नेपाल निर्माण पार्टी | |- |[[मधेसी|मधेशी]] |यदुवंश झा | rowspan="4" bgcolor="indianred" | | rowspan="4" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (माले)]] | rowspan="4" bgcolor="a45a52" | | rowspan="4" |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी-समाजवादी)|नेकपा (मार्क्सवादी-लेनिनवादी-समाजवादी))]] | rowspan="4" | |- |[[आदिवासी]] |तिलकबहादुर थापा मगर |- |[[मधेसी]]/[[थारू जाति|थारू]] |गणेशप्रसाद थारू |- |[[दलित]] |शारदा नेपाली |} == उप-निर्वाचन वा प्रतिस्थापन == {| class="wikitable" ! rowspan="2" |निर्वाचन क्षेत्र/{{Abbr|समानुपातिक|समानुपातिक प्रतिनिधित्व}} समूह ! colspan="3" |बहालवाला ! rowspan="2" |रिक्तताको कारण ! colspan="3" |प्रतिस्थापन ! rowspan="2" |उप-निर्वाचन |- !नाम ! colspan="2" |दल !नाम ! colspan="2" |दल |- |[[खस|खस आर्य]] |[[मोहन वैद्य]] |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|एनेकपा (माओवादी)]] |राजिनामा<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=माननीय सदस्य श्री मोहन बैधले राजिनामा दिनुभएको स्थान रिक्त भएको सूचना|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=20931|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108220624/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=20931|archive-date=2020-01-08|access-date=2020-12-13|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |कुबेरबहादुर ओली<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=निर्वाचन आयोगको सूचना|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=20948|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108221052/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=20948|archive-date=2020-01-08|access-date=2020-12-13|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|एनेकपा (माओवादी)]] | |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी जनजाति]] |बोधनारायण सरदार |bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}"| |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]] |निधन<ref>{{Cite web|last=|first=|date=2009-03-15|title=NC cadres hold demos against Sardar's death|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/nc-cadres-hold-demos-against-sardaraes-death/|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-13|website=The Himalayan Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2009-03-28|title=House passes two condolence proposals|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/house-passes-two-condolence-proposals/|access-date=2020-12-13|website=The Himalayan Times|language=en}}</ref> |वीरेन्द्र माझी<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=संविधान सभा सदस्यको नामावली छनोट सम्बन्धी|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21026|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200109193830/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21026|archive-date=2020-01-09|access-date=2020-12-13|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}"| |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]] | |- |मनोनीत |सुशीलचन्द्र अमात्य |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |राजिनामा<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=माननीय सदस्य श्री सुशीलचन्द्र अमात्यले राजीनामा दिनुभएको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=20965|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108213501/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=20965|archive-date=2020-01-08|access-date=2020-12-13|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |[[माधवकुमार नेपाल]]<ref>{{Cite web|date=2009-08-18|title=Amatya confirmed as SL envoy|url=https://thehimalayantimes.com/news-archives/latest/amatya-confirmed-as-sl-envoy/|access-date=2020-12-13|website=The Himalayan Times|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20221118161300/https://thehimalayantimes.com/news-archives/latest/amatya-confirmed-as-sl-envoy/|archive-date=2022-11-18}}</ref> |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | |- |[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]] |[[उपेन्द्र यादव]] |bgcolor="orangered"| |[[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] |सुनसरी ५ बाट निर्वाचित |जयराम यादव |bgcolor="orangered"| |[[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] | rowspan="6" |वि.सं २०६५<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=उपनिर्वाचनमा उम्मेदवारहरु संविधान सभा सदस्यमा निर्वाचित भएको नामावली|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21016|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-12|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |- |मोरङ ७ |[[विजयकुमार गच्छदार]] |bgcolor="orangered"| |[[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] |सुनसरी ३ बाट निर्वाचित |[[शेखर कोइराला]] |bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}"| |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |धनुषा ५ |[[रामवरण यादव]] |bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}"| |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]] |[[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]मा निर्वाचित |[[रधुवीर महासेठ]] |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी]] |- |[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]] |देव गुरुङ |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}"| |[[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|नेकपा (माओवादी)]] |[[मनाङ १ (निर्वाचित क्षेत्र)|मनाङ १]]बाट निर्वाचित |कृष्णबहादुर गुरुङ |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}"| |[[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एनेकपा (माओवादी)]] |- |रोल्पा २ |[[पुष्पकमल दाहाल]] |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}"| |[[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|नेकपा (माओवादी)]] |[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]]बाट निर्वाचित |सन्तोषकुमार बुढामगर |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}"| |[[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एनेकपा (माओवादी)]] |- |कञ्चनपुर ४ |[[शेरबहादुर देउवा]] |bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}"| |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]] |[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]बाट निर्वाचित |हरिष थकुल्ला |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}"| |[[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एनेकपा (माओवादी)]] |- |[[मधेसी|मधेशी]] |[[मातृकाप्रसाद यादव]] |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}"| |[[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एनेकपा (माओवादी)]] |दलबाट राजिनामा<ref name=":1">{{Cite web|last=|first=|date=|title=संबिधानसभाकाे सदस्य रिक्त भएकाे सूचना|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21134|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304061741/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21134|archive-date=2022-03-04|access-date=2020-12-13|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |रामकुमार पासवान |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}"| |[[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एनेकपा (माओवादी)]] | |- |[[मधेसी|मधेशी]] |जगतप्रसाद यादव |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}"| |[[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एनेकपा (माओवादी)]] |दलबाट राजिनामा<ref name=":1" /> |फरमुद नादाफ |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}"| |[[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एनेकपा (माओवादी)]] | |- |[[खस|खस आर्य]] |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] |bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}"| |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]] |निधन<ref>{{Cite news|date=2010-03-20|title=Nepalese statesman Koirala dies|language=en-GB|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8577669.stm|access-date=2020-12-13}}</ref> |मनमोहन भट्टराई |bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}"| |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]] | |- |[[मधेसी|मधेशी]]/[[आदिवासी]] |दामोदर चौधरी |bgcolor="indianred"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |निधन<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=स्ंविधानसभाकाे सदस्य रिक्त सम्बन्धी सूचना|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21367|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108213511/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21367|archive-date=2020-01-08|access-date=2020-12-13|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |गणेशप्रसाद थारू |bgcolor="indianred"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | |- |धनुषा ६ |रामकुमारी देवी यादव |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}"| |[[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एनेकपा (माओवादी)]] |निधन<ref name=":2">{{Cite web|last=|first=|date=|title=संविधानसभाकाे सदस्य रिक्त|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21384|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108213516/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21384|archive-date=2020-01-08|access-date=2020-12-13|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> | | | | |- |[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]] |रामकुमार शर्मा |bgcolor="olivedrab"| |[[तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी]] |राजिनामा<ref name=":2" /> | | | | |- |सङ्खुवासभा २ |डम्बरबहादुर खड्का |bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |निधन<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=संविधान सभा सदस्य संख्या रिक्त भएको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21416|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200109162459/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21416|archive-date=2020-01-09|access-date=2020-12-13|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> | | | | |- |[[खस|खस आर्य]] |केशवप्रसाद मैनाली |bgcolor="#E6E6FA"| |[[चुरेभावर राष्ट्रिय एकता पार्टी नेपाल]] |दलबाट राजिनामा<ref name=":3">{{Cite web|last=|first=|date=|title=संबिधानसभा सचिवालयको सूचनाहरु, स्थान रिक्तता|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21699|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200117132243/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21699|archive-date=2020-01-17|access-date=2020-12-13|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |बद्रीप्रसाद न्यौपाने |bgcolor="#E6E6FA"| |[[चुरेभावर राष्ट्रिय एकता पार्टी नेपाल]] | |- |[[आदिवासी]] |राजकुमार लिम्बू |bgcolor="hotpink"| |[[सङ्घीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च]] |दलबाट राजिनामा <ref name=":3" /> | | | | |- |[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]] |जयप्रकाश गुप्ता |bgcolor="#D74826"| |[[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल (लोकतान्त्रिक)]] |भ्रष्टाचारको आरोपमा बर्खास्त<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=संविधानसभा सचिवालयको सूचनाहरु|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21829|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200119180803/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21829|archive-date=2020-01-19|access-date=2020-12-13|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> | | | | |- |मनोनीत |राधेश्याम अधिकारी |bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}"| |[[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]] |राजिनामा<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=संविधान सभाको सदस्यबाट श्री राधेश्याम अधिकारीले लिखित राजिनामा दिएको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21722|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200117125939/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=21722|archive-date=2020-01-17|access-date=2020-12-13|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> | | | | |} == टिप्पणीहरू == <references group="टिप्पणीहरू"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://web.archive.org/web/20170919032522/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=20615 संविधान सदस्यमा मनोनयन गरिएको सूचना] * [http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=20588 निर्वाचन आयोगको सूचना, उमेद्वारहरू संविधान सभाको सदस्यमा निर्वाचित] *[https://election.gov.np/source/Resources%20Other/%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8.pdf नेपालको निर्वाचनको इतिहास] {{Lists of Nepalese legislators}} [[श्रेणी:नेपालको संसद]] [[श्रेणी:नेपाल सरकार सम्बन्धित सूचीहरू]] g71bc0g7b2kndy4e9kzkuoqtaacvsct 0 128791 1393452 1386525 2026-10-31T04:34:11Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393452 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बैतडी जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-baitadi/dogadakedar?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = चक्रबहादुर कार्की <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = पार्वती कार्की <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 126.38<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=72&municipality=2|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 23104 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.5970|80.5302|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[देउलेक]] गाविसको कार्यालय | website = [https://dogdakedarmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बैतडी जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[दशरथचन्द नगरपालिका]] वडा नम्बर १३ (वि.सं २०५३ साल पूर्वको साविक जगन्नाथ गाविसको वडा नम्बर ५-९), [[रिम, बैतडी|रिम]], [[कटौजपानी]], [[सित्तड]], [[श्रीकोट]], [[श्रीकेदार]], [[न्वाली]] र [[देउलेक]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २३,१०४ रहेको छ भने यहाँ ४,६७२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ दोगडाकेदार गाउँपालिका को वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[रिम, बैतडी|रिम]] (१–९) || ३,८०० || २२.२५ || १७०.७८ |- | २ || [[कटौजपानी]] (१–३,९) र [[सित्तड]] (८, ९) || २,५९७ || २०.३४ || १२७.६७ |- | ३ || [[श्रीकोट]] || ३,४१७ || १४.८२ || २३०.५६ |- | ४ || [[श्रीकेदार]] र दशरथचन्द (१३) (वि.सं २०५३ साल पूर्वको साविक जगन्नाथ गाविसको वडा नम्बर ५-९) || ३०९५ || १४.६७ || २१०.९७ |- | ५ || [[न्वाली]] || २,८४८ || १४.३९ || १९७.९१ |- | ६ || [[सित्तड]] (१–७) || ३,७५८ || १९.०३ || १९७.४७ |- | ७ || [[देउलेक]] || १,५७६ || ८.४१ || १८७.३९ |- | ८ || [[कटौजपानी]] (४–८) || २,०१३ || १२.४७ || १६१.४२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२३,१०४''' || '''१२६.३८''' || '''१८२.८१''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091732/https://dccbaitadi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बैतडी] {{बैतडी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बैतडी जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] gc3wflmi19a3bjswre8iyzug4s38q6a 0 129310 1393356 1391864 2026-10-30T22:13:19Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393356 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|निर्वाचित सांसदहरू}} {{Infobox legislative session |name=नेपालको दोस्रो प्रतिनिधि सभा |website= |membership2= |chamber1_leader4={{nowrap|[[मनमोहन अधिकारी]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|एमाले]])}} |chamber1_leader4_type=[[विपक्षी नेता|प्रतिपक्ष दलको नेता]] |chamber1_leader3={{nowrap|[[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]])}} |chamber1_leader3_type=[[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] |chamber1_leader2={{nowrap|[[महन्थ ठाकुर]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]])}} |chamber1_leader2_type = {{nowrap|उपसभामुख}} |chamber1_leader1={{nowrap|[[दमननाथ ढुङ्गाना]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]])}} |chamber1_leader1_type=सभामुख |control1= |membership1=२०५ |chamber1=[[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] |after=[[आम निर्वाचन २०५१ का निर्वाचित सांसदहरू]] |image=Pratinidhisabha.JPG |before=[[राष्ट्रिय पञ्चायत निर्वाचन २०४३ का निर्वाचित सांसदहरू|तेस्रो पञ्चायत]] |term_end=२०५१ असार २७ |term_start=२०४८ असार ६ |government=गिरिजाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्, २०४८ |election=[[आम निर्वाचन २०४८]] |meeting_place= [[सिंहदरबार#ग्यालरी बैठक|ग्यालरी बैठक]] |state= |country= {{flag|नेपाल अधिराज्य}} |body={{nowrap|[[नेपालको व्यवस्थापिका संसद|नेपाल अधिराज्यको व्यवस्थापिका संसद]]}} |caption=ग्यालरी बैठक |image_size=130px |control2=|session1_start=२०४८ असार ६|session1_end=२०४८ असोज १३|session2_start=२०४८ फागुन ९|session2_end=२०४८ चैत २|session3_start=२०४९ असार १५|session3_end=२०४९ भदौ ३१|session4_start=२०४९ फागुन ३|session4_end=२०४९ चैत २५|session5_start=२०५० असार १३|session5_end=२०५० भदौ ३१|session6_start=२०५० फागुन २४|session6_end=२०५० चैत २६|session7_start=२०५१ असार १५|session7_end=२०५१ असार २७}} यो [[आम निर्वाचन २०५१]] र त्यसपछिको उपनिर्वाचनमा [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा निर्वाचित सांसदहरूको सूची हो। सूची [[नेपालका संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची|निर्वाचन क्षेत्र]]द्वारा व्यवस्थित गरिएको छ। [[दमननाथ ढुङ्गाना]]ले सभामुख, [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]]ले प्रधानमन्त्री र [[मनमोहन अधिकारी]]ले प्रतिपक्ष दलको नेताको रूपमा काम गरेका थिए। == संरचना == <gallery mode="slideshow" caption="नेपालको दोस्रो प्रतिनिधि सभा"> File:Nepal PratinidhiSabha 1991 dissolution.svg|विघटनको बेलामा File:Nepal PratinidhiSabha 1991.svg|कार्यकालको सुरुवातमा </gallery> {| class="wikitable" ! colspan="3" rowspan="2" |दल ! colspan="2" |सदस्य |- ![[आम निर्वाचन २०४८|निर्वाचन]] पश्चात् !विघटनको बेलामा |- | colspan="2" bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |११० |११४ |- | colspan="2" bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |६९ |६८ |- | colspan="2" bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |९ |९ |- | colspan="2" bgcolor="yellowgreen" | |[[नेपाल सद्भावना पार्टी]] |६ |६ |- | rowspan="3" bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | | bgcolor="yellow" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (चन्द)]] |३ |— |- | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (थापा)]] |१ |— |- | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]{{Efn|वि.सं २०४८ मा, राप्रपा (चन्द) र राप्रपा (थापा) राप्रपामा विलय भएको।|name=RPP|group=}} |— |४ |- | rowspan="2" bgcolor="red" | | bgcolor="red" | |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (प्रजातान्त्रिक)|नेकपा (प्रजातान्त्रिक)]]{{Efn|वि.सं २०४८ मा, नेकपा (प्रजातान्त्रिक) नेकपा (संयुक्त)मा गाभिएको।|name=CPN (D)|group=}} |२ |— |- | bgcolor="red" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (संयुक्त)|नेकपा (संयुक्त)]] |— |२ |- | colspan="2" bgcolor="#ff8080" | |[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]] |२ |२ |- | colspan="2" bgcolor="{{party color|Independent}}" | |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |३ |— |- ! colspan="3" |जम्मा !२०५ !२०५ |} {{Notelist}} == नेतृत्व == === कार्यकारी === * प्रतिनिधि सभाको सभामुख: [[दमननाथ ढुङ्गाना]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) * प्रतिनिधि सभाको उपसभामुख: [[महन्थ ठाकुर]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) === संसदीय दल === * [[नेपालको प्रधानमन्त्री]]: सम्माननीय [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) * प्रतिपक्ष दलको नेता: माननीय [[मनमोहन अधिकारी]] ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) * संसदीय दलको नेता [[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]]: ** माननीय लिलामणि पोखरेल (२०५० असार १६ सम्म) ** माननीय [[अमिक शेरचन]] (२०५० असार १६ देखि) * संसदीय दलको नेता [[नेपाल सद्भावना पार्टी]]: माननीय [[गजेन्द्रनारायण सिंह]] === सचेतकहरू === * [[नेपाली काङ्ग्रेस]]को प्रमुख सचेतक: ** माननीय [[गोविन्दराज जोशी]] (२०४८ पुस १४ सम्म) ** माननीय [[तारिणीदत्त चटौत]] (२०४८ फागुन २ देखि) * [[नेपाली काङ्ग्रेस]]को सचेतक: ** माननीय सुरेन्द्रप्रसाद चौधरी (२०४८ पुस १४ सम्म) ** माननीय [[चिनकाजी श्रेष्ठ]] (२०४८ फागुन २ देखि) == निर्वाचित सांसदहरू == {| class="wikitable sortable" !निर्वाचन क्षेत्र !विजेता ! colspan="2" |दल |- |[[ताप्लेजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ताप्लेजुङ १]] |कुलप्रसाद उप्रेती | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |ताप्लेजुङ २ |अम्बिका सावा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[पाँचथर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाँचथर १]] |[[वसन्तकुमार नेम्वाङ]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |पाँचथर २ |डम्बरसिंह साम्बाहाङ्फे | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[इलाम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|इलाम १]] |[[झलनाथ खनाल]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[इलाम २ (निर्वाचन क्षेत्र)|इलाम २]] |मणिकुमार लिम्बू | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[झापा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा १]] |[[कृष्णप्रसाद सिटौला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[झापा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा २]] |देवीप्रसाद ओझा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[झापा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ३]] |[[राधाकृष्ण मैनाली]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[झापा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ४]] |नारायण राजवंशी | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[झापा ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा ५]] |[[चन्द्रप्रकाश मैनाली]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |झापा ६ |[[खड्गप्रसाद ओली]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सङ्खुवासभा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सङ्खुवासभा १]] |परशुराम मेगी गुरुङ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |सङ्खुवासभा २ |धनेन्द्र बस्नेत | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[तेह्रथुम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तेह्रथुम १]] |विजय सुब्बा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |तेह्रथुम २ |सूर्यप्रसाद कन्दङ्वा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[भोजपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भोजपुर १]] |नरेन्द्र बस्नेत | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |भोजपुर २ |हेमराज राई | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |भोजपुर ३ |धनहर्क राई | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[धनकुटा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनकुटा १]] |रकम चेम्जोङ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |धनकुटा २ |गोपाल गुरागाईँ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]] |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]] |[[भरतमोहन अधिकारी]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]] |[[लालबाबु पण्डित]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]] |हर्कमान तामाङ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]] |[[शैलजा आचार्य]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]] |श्यामलाल तवेदार | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सुनसरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी १]] |[[मनमोहन अधिकारी]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]] |[[विजयकुमार गच्छदार]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]] |[[प्रकाश कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |सुनसरी ४ |खलिल मियाँ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सोलुखुम्बु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सोलुखुम्बु १]] |बलबहादुर केसी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[खोटाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|खोटाङ १]] |टङ्क राई | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |खोटाङ २ |कुलप्रसाद शर्मा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |खोटाङ ३ |अशोक राई | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]] |बलराज कार्की | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |ओखलढुङ्गा २ |बलबहादुर राई | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]] |लक्ष्मीनारायण चौधरी | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]] |विष्णुबहादुर राउत | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]] |हीरालाल चौधरी | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]] |[[गजेन्द्रनारायण सिंह]] | bgcolor="yellowgreen" | |[[नेपाल सद्भावना पार्टी]] |- |[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]] |हरिप्रसाद राय | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]] |कुवेरप्रसाद शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |सप्तरी ५ |दुर्गानन्दप्रसाद सिंह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सिराह १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह १]] |पद्मनारायण चौधरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सिराह २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह २]] |नथुनीसिंह दनुवार | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सिराह ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]] |सुरेशचन्द्र दास | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह ४]] |राजदेव गोहित | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |सिराह ५ |विष्णुबहादुर तामाङ | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]] |इन्द्रबहादुर खड्का | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |दोलखा २ |जीतवीर तामाङ लामा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]] |लक्ष्मणप्रसाद घिमिरे | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |रामेछाप २ |कमलप्रसाद चौलागाईँ | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]] |मदन ढुङ्गेल | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]] |[[प्रकाश कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |सिन्धुली ३ |ध्रुवप्रकाश शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[धनुषा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा १]] |शिवधारी यादव | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]] |लिला कोइराला | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]] |आनन्दप्रसाद ढुङ्गाना | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]] |[[महेन्द्रनारायण निधि]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |धनुषा ५ |[[रामवरण यादव]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]] |[[महिन्द्र राय यादव|महेन्द्र राय यादव]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]] |हरिशङ्कर मिश्र | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]] |महेश्वरप्रसाद सिंह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]] |वेनीमाधव सिंह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |महोत्तरी ५ |वसन्तकुमार गुरुङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]] |ब्रह्मनारायण चौधरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]] |मीना पाण्डे | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]] |रामहरि जोशी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]] |विद्यानाथ महतो | bgcolor="red" | |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (प्रजातान्त्रिक)|नेकपा (प्रजातान्त्रिक)]] |- |सर्लाही ५ |[[महन्थ ठाकुर]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रसुवा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रसुवा १]] |रामकृष्ण उपाध्याय | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |- |[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]] |दान पाख्रिन तामाङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]] |गङ्गालाल तुलाधर | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |धादिङ ३ |राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]] |[[प्रकाशचन्द्र लोहनी]] | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |- |[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]] |गणेश पण्डित | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |नुवाकोट ३ |[[अर्जुननरसिंह केसी]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]] |[[विद्यादेवी भण्डारी]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]] |[[दमननाथ ढुङ्गाना]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]] |पद्मरत्न तुलाधर | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]] |[[सहाना प्रधान]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] |[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]] |[[नारायणमान बिजुक्छे]] | bgcolor="ff8080" | |[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]] |- |[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]] |[जगन्नाथ आचार्य | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]] |मिथराम शर्मा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]] |सिद्धिलाल सिंह | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]] |लिलामणि पोखरेल | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलान्चोक १]] |कमानसिंह लामा | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलान्चोक २]] |शिवराज देउजा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |काभ्रेपलान्चोक ३ |केशवप्रसाद बढाल | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |काभ्रेपलान्चोक ४ |गोविन्दनाथ उप्रेती | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]] |अमृतकुमार बोहरा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[सिन्धुपाल्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक २]] |कृष्णराज श्रेष्ठ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |सिन्धुपाल्चोक ३ |[[पशुपति शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पशुपति शमशेर राणा]] | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |- |[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]] |कृष्णप्रसाद दाहाल | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]] |[[विरोध खतिवडा]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |मकवानपुर ३ |हिरण्यलाल श्रेष्ठ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]] |बज्रकिशोर सिंह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रौतहट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट २]] |शेख इद्रिस | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]] |गोविन्द चौधरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]] |वंशीधर मिश्र | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]] |मुकुन्द न्यौपाने | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]] |सोहनप्रसाद चौधरी | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]] |ऋषिकेश गौतम | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]] |सलिम मियाँ अन्सारी | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]] |आत्मराम ओझा बाहुन | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]] |रामचन्द्रप्रसाद कुशवाँहा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]] |सुरेन्द्रप्रसाद चौधरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]] |रमेश रिजाल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]] |जागृतप्रसाद भेटवाल | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] |भीमबहादुर श्रेष्ठ | bgcolor="red" | |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (प्रजातान्त्रिक)|नेकपा (प्रजातान्त्रिक)]] |- |[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]] |[[अमिक शेरचन]] | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]] |चिरञ्जीवी वाग्ले | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]] |मैयादेवी श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |गोरखा ३ |चिनकाजी श्रेष्ठ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[मनाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मनाङ १]] |पाल्टेन गुरुङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]] |रामचन्द्र अधिकारी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |लमजुङ २ |रामबहादुर गुरुङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]] |तारानाथ रानाभाट | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]] |तुलाबहादुर गुरुङ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]] |सोमनाथ अधिकारी प्यासी | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] |[[रामचन्द्र पौडेल]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]] |गोविन्दराज जोशी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |तनहुँ ३ |किरण गुरुङ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]] |[[गोपालमान श्रेष्ठ]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |स्याङ्जा २ |रुद्रमान गुरुङ | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |स्याङ्जा ३ |दीनबन्धु अर्याल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]] |झकबहादुर पुन | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]] |भगवत ज्ञवाली | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |गुल्मी ३ |रुद्रमणि भण्डारी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[पाल्पा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा १]] |कालुराम राना | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]] |गम्भीर जङ्ग कार्की | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |पाल्पा ३ |हरिप्रसाद नेपाल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]] |रेवतीप्रसाद भुसाल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |अर्घाखाँची २ |ढुण्डीराज शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |नवलपरासी १ |सूर्यभक्त अधिकारी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |नवलपरासी २ |माझीलाल थारू | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |नवलपरासी ३ |[[हृदयेश त्रिपाठी]] | bgcolor="yellowgreen" | |[[नेपाल सद्भावना पार्टी]] |- |नवलपरासी ४ |त्रियुगीनारायण चौधरी | bgcolor="yellowgreen" | |[[नेपाल सद्भावना पार्टी]] |- |[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]] |दुर्योधन सिंह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]] |रामकृष्ण ताम्राकार | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]] |[[बालकृष्ण खाँण|बालकृष्ण खाँड]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]] |सान्तप्रसाद चौधरी | bgcolor="yellowgreen" | |[[नेपाल सद्भावना पार्टी]] |- |[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]] |श्यामसुन्दर गुप्ता | bgcolor="yellowgreen" | |[[नेपाल सद्भावना पार्टी]] |- |[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]] |कमलेशकुमार शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]] |दीपकुमार उपाध्याय | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कपिलवस्तु ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु ३]] |विष्णुराज आचार्य | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |कपिलवस्तु ४ |मिर्जा दिलशाद बेग | bgcolor="yellowgreen" | |[[नेपाल सद्भावना पार्टी]] |- |[[मुस्ताङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मुस्ताङ १]] |ओमविकास गौचन | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[म्याग्दी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|म्याग्दी १]] |थममाया थापा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |म्याग्दी २ |चन्द्रप्रकाश बानियाँ | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[बाग्लुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाग्लुङ १]] |गोविन्द्रप्रसाद शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बाग्लुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाग्लुङ २]] |मीनबहादुर खत्री | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |बाग्लुङ ३ |ओमकारप्रसाद गौचन | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]] |कृष्णप्रसाद भट्टराई | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |पर्वत २ |उमा रेग्मी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |रुकुम १ |खड्गबहादुर बुढा | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |रुकुम २ |ग‍ोपालजी जङ्ग शाही | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[रोल्पा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रोल्पा १]] |[[बर्मन बुढा]] | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |रोल्पा २ |[[कृष्णबहादुर महरा]] | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]] |शिवराज सुवेदी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |प्युठान २ |मुक्तिप्रसाद शर्मा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सल्यान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सल्यान १]] |राजेन्द्रबहादुर शाह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |सल्यान २ |छविप्रसाद देवकोटा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]] |हरिप्रसाद चौधरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]] |शिवराज गौतम | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]] |खुमबहादुर खड्का | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[डोल्पा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डोल्पा १]] |क्याबू बुढा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[मुगु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मुगु १]] |हस्तबहादुर मल्ल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[जुम्ला १ (निर्वाचन क्षेत्र)|जुम्ला १]] |डिल्लीबहादुर महत | bgcolor="ff8080" | |[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]] |- |[[कालिकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कालिकोट १]] |तिलकप्रसाद न्यौपाने | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[हुम्ला १ (निर्वाचन क्षेत्र)|हुम्ला १]] |छक्कबहादुर लामा | bgcolor="firebrick" | |[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]] |- |[[जाजरकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|जाजरकोट १]] |द्वारिकाप्रसाद प्रधान | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |जाजरकोट २ |कृष्णबहादुर शाही | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[दैलेख १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दैलेख १]] |गणेशबहादुर खड्का | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[दैलेख २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दैलेख २]] |रङ्गबहादुर शाही | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सुर्खेत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत १]] |पूर्णबहादुर खड्का | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]] |[[शिवराज जोशी]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]] |सायद मेराज अहमद शाह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बाँके २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके २]] |[[सुशील कोइराला]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]] |कृष्णसिंह परियार | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]] |[[वामदेव गौतम]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]] |खगराज शर्मा | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |बर्दिया ३ |गोविन्दराज ज्ञवाली | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[बाजुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाजुरा १]] |देवराज जोशी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बझाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बझाङ १]] |अर्जुनजङ्गबहादुर सिंह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |बझाङ २ |लोकराज जोशी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[अछाम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अछाम १]] |बलबहादुर कुँवर | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[अछाम २ (निर्वाचन क्षेत्र)|अछाम २]] |गोविन्दबहादुर शाह | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |अछाम ३ |रामबहादुर विष्ट | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[डोटी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डोटी १]] |भक्तबहादुर बलायर | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |डोटी २ |सिद्धराज ओझा | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]] |गङ्गाबहादुर कुँवर | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]] |रामजनम चौधरी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]] |टेकबहादुर चोख्याल | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[दार्चुला १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दार्चुला १]] |[[दिलेन्द्रप्रसाद बडू|दिलेन्द्र प्रसाद बडू]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |दार्चुला २ |अम्बरबहादुर सिंह | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |- |[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]] |[[शेरबहादुर देउवा]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]] |कृष्णकुमार जोशी | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |बैतडी २ |विनयध्वज चन्द | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |बैतडी ३ |नरेन्द्रबहादुर बम | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]] |वासुदेव भट्ट | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- |[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]] |[[तारिणीदत्त चटौत]] | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |} == उप-निर्वाचन == {| class="wikitable" !निर्वाचन क्षेत्र !बहालवाला सदस्य ! colspan="2" |दल !रिक्तताको कारण !नयाँ सदस्य ! colspan="2" |दल !उप-निर्वाचन |- |[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]] |[[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | bgcolor=" {{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |मोरङ १ बाट निर्वाचित |[[प्रकाश कोइराला]] | bgcolor=" {{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] | rowspan="2" |वि.सं २०४९ |- |[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]] |[[मदन भण्डारी]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |[[Kathmandu १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]]बाट निर्वाचित |[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |- |[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]] |[[मदन भण्डारी]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |निधन |[[विद्यादेवी भण्डारी]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] | rowspan="2" |वि.सं २०५०<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=बिभिन्न जिल्लाका निर्वाचन क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभाका सदस्यमा निर्वाचित हुनु भएको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17034|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713053517/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17034|archive-date=2021-07-13|access-date=2020-12-11|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> |- |[[झापा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|झापा १]] |[[द्रोणप्रसाद आचार्य]] | bgcolor=" {{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |निधन |[[कृष्णप्रसाद सिटौला]] | bgcolor=" {{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |} == दलबदल == {| class="wikitable" !निर्वाचन क्षेत्र !नाम ! colspan="2" |देखि ! colspan="2" |बाट !मिति !स्रोत |- |बाग्लुङ ३ |ओमकारप्रसाद गौचन | rowspan="3" bgcolor="{{party color|Independent}}" | | rowspan="3" |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | rowspan="3" bgcolor=" {{party color|Nepali Congress}}" | | rowspan="3" |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२०४८ असार ५ | rowspan="7" |<ref>{{Cite web |title=संसदीय विवरण पुस्तिका, प्रतिनिधि सभा (२०४८ - २०५१) |url=https://hr.parliament.gov.np/uploads/attachments/ppj2iirj2egl6uai.pdf |website=सङ्घीय संसद}}</ref> |- |[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]] |गोविन्द चौधरी | rowspan="2" |२०४८ असार ६ |- |[[सिराह ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराह ४]] |राजदेव गोहित |- |दार्चुला २ |अम्बरबहादुर सिंह | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (थापा)]] | rowspan="4" bgcolor=" {{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | | rowspan="4" |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | rowspan="4" | |- |सिन्धुपाल्चोक ३ |[[पशुपति शमशेर जङ्गबहादुर राणा|पशुपति शमशेर राणा]] | rowspan="3" bgcolor="yellow" | | rowspan="3" |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (चन्द)]] |- |[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]] |[[प्रकाशचन्द्र लोहनी]] |- |[[रसुवा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रसुवा १]] |रामकृष्ण उपाध्याय |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[https://hr.parliament.gov.np/uploads/attachments/ppj2iirj2egl6uai.pdf संसदीय विवरण पुस्तिका, प्रतिनिधि सभा (२०४८ - २०५१)] *[https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php नेपालक‍ो निर्वाचन आयोग] {{Lists of Nepalese legislators}} [[श्रेणी:नेपालको संसद]] [[श्रेणी:नेपाल सरकार सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०४८–२०५१]] 3bcilrv6px1alrbhaisjjrx2btcmz0z 0 130364 1393391 1384947 2026-10-31T02:30:13Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393391 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कैलाली जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kailali/gauriganga?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = देवीदत्त कँडेल <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = भोजबहादुर बम <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 244.44<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=76&municipality=4|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 64558 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.77|80.76|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[चौमाला]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.gaurigangamun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कैलाली जिल्ला]]का ७ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा ‍[[चौमाला]], [[मसुरिया]] र [[उदासीपुर]] (१,२,५) [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ६४,५५८ रहेको छ भने यहाँ १३,७८१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ गौरीगङ्गा नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[चौमाला]] (३,५) || ८६०७ || ३५.४ || २४३.१४ |- | २ || [[चौमाला]] (२,६) || ४५८८ || ५.९७ || ७६८.५१ |- | ३ || [[चौमाला]] (४,९) || ५४८२ || १५.१३ || ३६२.३३ |- | ४ || [[चौमाला]] (१,७) || ८२०८ || ४५.६१ || १७९.९६ |- | ५ || [[मसुरिया]] (१) || ४६७४ || ६.१९ || ७५५.०९ |- | ६ || [[चौमाला]] (८) || ६६३८ || ३८.६४ || १७१.७९ |- | ७ || [[मसुरिया]] (२,३,६) || ६५७६ || ३४.५५ || १९०.३३ |- | ८ || [[मसुरिया]] (४-५) || ६८५८ || ६.५२ || १०५१.८४ |- | ९ || [[मसुरिया]] (७,९) || ५०९४ || २०.१३ || २५३.०५ |- | १० || [[उदासीपुर]] (१-२) || ४१०८ || ८.०३ || ५११.५८ |- | ११ || [[मसुरिया]] (८) र [[उदासीपुर]] (५) || ३७२५ || २८.३ || १३१.६३ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''६४,५५८''' || '''२४४.४७''' || '''२६४.०७''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20240913125418/https://dcckailali.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कैलाली] {{कैलाली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कैलाली जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎]] adyg49grp32th3gft4a5fx1tb5iq5i4 0 131704 1393470 1387488 2026-10-31T05:59:30Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393470 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बैतडी जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-baitadi/purchaudi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = दीपकबहादुर बम <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = मिना धानुक <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २००७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 198.52<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=72&municipality=3|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 38281 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.41|80.44|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[हाट, बैतडी|हाट]] गाविसको कार्यालय | website = [https://purchaudimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बैतडी जिल्ला]]का ४ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २००७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा [[कोटिला]], [[भटना]], [[भूमिराज]], [[कुवाकोट]], [[न्वादेउ]], [[महादेवस्थान, बैतडी|महादेवस्थान]], [[हाट, बैतडी|हाट]], [[मल्लादेही]], [[तल्लादेही]] र [[विजयपुर, बैतडी|विजयपुर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३८,२८१ रहेको छ भने यहाँ ७,१४५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ पुर्चौडी नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[हाट]] || २,१९७ || ७.७१ || २८४.९५ |- | २ || [[महादेवस्थान, बैतडी|महादेवस्थान]] || ३,०७१ || २१.३८ || १४३.६४ |- | ३ || [[न्वादेउ]] || ४,३६९ || २८.२७ || १५४.५४ |- | ४ || [[भटना]] || ३,८५० || १५.७५ || २४४.४४ |- | ५ || [[कुवाकोट]] || ५,८०७ || २१.५४ || २६९.५९ |- | ६ || [[भूमिराज]] || ४,७०६ || २३.९८ || १९६.२५ |- | ७ || [[कोटिला]] || ३,४०२ || १४.२५ || २३८.७४ |- | ८ || [[मल्लादेही]] || ३,९१२ || ३२.४७ || १२०.४८ |- | ९ || [[तल्लादेही]] || ३,०६१ || १०.५ || २९१.५२ |- | १० || [[विजयपुर, बैतडी|विजयपुर]] || ३,९०६ || २२.६९ || १७२.१५ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''३८,२८१''' || '''१९८.५४''' || '''१९२.८१''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091732/https://dccbaitadi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बैतडी] {{बैतडी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बैतडी जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] 1uilc2avbkb39pa2swabo9kjbtvynz3 0 136147 1393449 1320022 2026-10-31T04:21:54Z Janak Bhatta 10885 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:भूकम्प]] जोडियो 1393449 wikitext text/x-wiki {{Infobox earthquake | name = जाजरकोट भूकम्प, २०८० | timestamp = २०२३-११-०३ १८:०२:५४ | image = 2023-11-03 Nepal M5.7 earthquake shakemap (USGS).jpg | caption = भूकम्पको नक्सा | map = <!-- file name only --> | map_alt = | map_caption = | local-date = {{Start date|2023|11|03|df=y}} | local-time = २३:४७ [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] (यूटीसी+५:४५) | duration = | magnitude = ५.७ | depth = {{convert|16.5|km|abbr=on}} | location = {{Coord|28|50|52.8|N|82|11|13.2|E|region:NP-P6_type:event|display=inline,title}} | type = | affected = [[नेपाल]], [[भारत]] | fault = | damages = गम्भीर | casualties = १५७ को मृत्यु, ३७५ घाइते }} [[जाजरकोट जिल्ला]], [[कर्णाली प्रदेश|कर्णाली]]मा आएको ५.७ म्याग्निच्युडको भूकम्पले १५७ जनाको ज्यान लियो र कम्तिमा ३७५ जना घाइते भए। भूकम्पको धक्का पश्चिमी [[नेपाल]] र [[उत्तर भारत|उत्तरी भारत]]मा व्यापक रूपमा महसुस गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=2023-11-05 |title=जाजरकोट भूकम्प: केन्द्रबिन्दु आसपास शुक्रबार रातियता २५० बढी परकम्प, खोजपछि राहत कार्यमा सरकारको ध्यान केन्द्रित |url=https://www.bbc.com/nepali/articles/cy62x89pdd5o |access-date=2023-11-05 |website=बीबीसी नेपाली |language=}}</ref> == भूखण्ड == नेपाल [[हिमालय]]मा अवस्थित छ, जहाँ भूकम्प गतिविधि [[भारतीय भूखण्ड|भारतीय]] र युरेसियाली भूखण्डरू बीचको महाद्वीपीय टक्करसँग सम्बन्धित छ। यी भूखण्डहरू प्रति वर्ष ४०-५० मिमी (१.६-२.० इन्च) को दरमा मिल्छन्। भारतीय भूखण्ड र युरेसियाली भूखण्डको महाद्वीपीय क्रस्ट मुनि धकेलिएको छ, जसले टक्कर क्षेत्रको साथ थ्रस्ट त्रुटिहरू बनाउँछ। यी थ्रस्ट त्रुटिहरूमा भूकम्पहरू ऐतिहासिक समयमा विनाशकारी छन्।<ref name="Turner13">{{cite journal |last1=Turner |first1=Bethan |last2=Jenkins |first2=Jennifer |last3=Turner |first3=Rebecca |last4=A.L. |first4=Parker |last5=Alison |first5=Sinclair |last6=Sian |first6=Davies |last7=G.P. |first7=Hayes |last8=Antonio |first8=Villaseñor |last9=R.L. |first9=Dart |last10=A.C. |first10=Tarr |last11=K.P. |first11=Furlong |last12=H.M. |first12=Benz |year=2013 |title=Seismicity of the Earth 1900–2010 Himalaya and Vicinity |url=https://pubs.usgs.gov/of/2010/1083/j/ |journal=Open-File Report 2010‒1083–J, Ver. 1.1 |publisher=United States Geological Survey |access-date=4 November 2023}}</ref> == भूकम्प == संयुक्त राज्य भूगर्भ सर्वेक्षणले भूकम्पको म्याग्निच्युड ५.७ र १६.५ किलोमिटर (१०.३ माइल) गहिराइ रहेको बताएको छ। गल्ती प्लेन समाधान उत्तरपश्चिम-दक्षिणपूर्व ट्रेन्डिङ प्लेन या त उत्तरपूर्व वा दक्षिणपश्चिम डुब्दै रिभर्स गल्ती हो भनेर निर्धारण गरिएको थियो। घन्टा पछि ४.० परकम्प रेकर्ड गरियो।<ref name="USGS">{{Cite web |author=National Earthquake Information Center |date=3 November 2023 |title=M 5.7 – Nepal |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000l8p5/executive |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103182212/https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000l8p5/executive |archive-date=3 November 2023 |access-date=3 November 2023 |publisher=[[United States Geological Survey]]}}</ref> [[जाजरकोट जिल्ला]]को [[रामिडाँडा]]मा भूकम्पको केन्द्रबिन्दु रहेको अनुमान गरिएको छ।<ref name="guardian">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2023/nov/03/dozens-killed-and-injured-by-magnitude-64-earthquake-in-nepal|title=Scores killed by powerful earthquake in Nepal|date=3 November 2023|work=The Guardian|access-date=4 November 2023}}</ref> == प्रभाव == कम्तिमा १५७ मानिसहरू मारिए; [[जाजरकोट जिल्ला]]मा १०५ र [[पश्चिम रुकुम जिल्ला]]मा ५२ जनाको मृत्यु भएको छ। मृत्यु हुनेमा जाजरकोटको [[नलगाड नगरपालिका]]की उपमेयर सरिता सिंह पनि छन्। नगरपालिकामा ५५ जनाको मृत्यु भएको छ। अन्य ३७५ जना घाइते भएका छन्। भूकम्पको तुलनात्मक रूपमा कम म्याग्निच्युड भएता पनि यस क्षेत्रमा कम गुणस्तरको निर्माण र मानिसहरू सुतिरहेको बेला राती भएको हुनाले क्षति र हताहतीको उच्च स्तर रहेको बताइएको छ। धेरै भत्किएका घरहरू काठ र ढुङ्गाले बनेका थिए।<ref>{{Cite web |author=Binaj Gurubacharya |date=5 November 2023 |title=Nepal rushes aid and rescue operations after strong quake shakes its northwest, killing at least 157 |url=https://apnews.com/article/nepal-india-earthquake-katmandu-new-delhi-e3fbed76b72419339d3c0edd9ad44ee2 |access-date=5 November 2023 |work=[[Associated Press]]}}</ref> == राहत == उक्त क्षेत्रमा सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]]का प्रवक्ता नारायणप्रसाद भट्टराईले जानकारी दिए। मानवीय सहायता र कर्मचारीहरू पुर्‍याउन हेलिकप्टरहरू पनि तैनाथ गरिएको थियो, जबकि सिपाहीहरूलाई पहिरोले अवरुद्ध सडकहरू खाली गर्न पठाइएको थियो। [[नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका|नेपालगन्ज]]को एक अस्पतालमा भूकम्पपीडितका लागि एक सयभन्दा बढी शय्याको व्यवस्था गरिएको छ। [[पश्चिम रुकुम जिल्ला|पश्चिम रुकुम]]को प्रहरी विभागका एक सदस्यले पहिरोको भग्नावशेष हटाउन खोजी तथा उद्धार टोली प्रभावित क्षेत्रमा पुग्नुपरेको बताए।<ref name="aj">{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/4/at-least-69-killed-as-magnitude-5-6-quake-hits-western-nepal|title=At least 119 killed as magnitude 5.6 quake hits western Nepal|date=4 November 2023|work=[[Al Jazeera]]|access-date=4 November 2023}}</ref> राष्ट्रपति [[रामचन्द्र पौडेल]]ले भूकम्पमा परी मानवीय तथा सम्पत्तिको क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गर्दै प्रभावित क्षेत्रमा प्रभावकारी उद्धार र राहतका लागि सरकार र सरोकारवालालाई आग्रह गरेका छन्। प्रधानमन्त्री [[पुष्पकमल दाहाल]]ले पनि भूकम्पबाट भएको मानवीय तथा भौतिक क्षतिप्रति गहिरो दुःख व्यक्त गरेका छन्। नोभेम्बर ४ मा उनले १६ सदस्यीय सेनाको मेडिकल टोलीसँग हेलिकप्टरमा गएर उक्त क्षेत्रको भ्रमण गरेका थिए। कुल ४१ जना स्वास्थ्यकर्मीलाई प्रभावित क्षेत्रमा पठाइएको छ।<ref name="kp2">{{cite news|url=https://kathmandupost.com/national/2023/11/04/death-toll-in-nepal-earthquake-rises-to-138|title=Death toll in Nepal earthquake rises to 143|date=4 November 2023|access-date=4 November 2023|agency=The Kathmandu Post}}</ref> === अन्तर्राष्ट्रिय === * {{IND}}: भारतीय प्रधानमन्त्री [[नरेन्द्र मोदी]]ले नेपालमा भूकम्पबाट भएको जनधनको क्षतिप्रति गहिरो दुःख व्यक्त गर्दै भारत ‘नेपाली जनतासँग ऐक्यबद्धतामा उभिएको र सम्भव भएसम्म सहयोग गर्न तयार रहेको’ बताए।<ref name="ap">{{Cite web |author=Binaj Gurubacharya |date=4 November 2023 |title=At least 69 dead as strong quake rocks northwestern Nepal, and officials say toll expected to rise |url=https://apnews.com/article/nepal-indian-earthquake-47b0b262ed1aa26957285dd1a55699fb |access-date=4 November 2023 |work=[[Associated Press]]}}</ref> * {{PAK}}: पाकिस्तानका कार्यवाहक प्रधानमन्त्री अनवर उल हक कक्कडले भूकम्प पीडितका लागि विचार र प्रार्थना पठाउँदै नेपाललाई सहयोग गर्न आफ्नो देश तयार रहेको बताए।<ref>{{cite news|url=https://dunyanews.tv/en/Pakistan/768101-PM-grieved-over-loss-of-lives,-property-in-Nepal-earthquake|title=PM grieved over loss of lives, property in Nepal earthquake|date=4 November 2023|work=Dunya News|access-date=4 November 2023}}</ref> * {{CHN}}: नेपालका लागि चिनियाँ राजदूत चेन सोङले चाइना साउथ एसियाली कन्ट्रीज इमर्जेन्सी सप्लाइज रिजर्भबाट आगामी दिनमा नेपाललाई रु १० करोड बराबरको टेन्ट र कम्बल र अन्य राहत सामग्री पठाउने बताए।<ref>{{cite news|url=https://kathmandupost.com/national/2023/11/04/china-announces-providing-relief-materials-worth-rs100-million-to-nepal|title=China announces providing relief materials worth Rs100 million to Nepal|date=4 November 2023|work=Kathmandu Post|access-date=4 November 2023}}</ref> * {{RUS}}: रुसी राष्ट्रपति [[भ्लादिमिर पुटिन]]ले नोभेम्बर ४ मा राष्ट्रपति पौडेललाई पत्र पठाएर मानवीय तथा सम्पत्तिको क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://kathmandupost.com/national/2023/11/05/government-in-no-rush-to-seek-foreign-help-for-quake-relief|title=Government in no rush to seek foreign help for quake relief|date=5 November 2023|work=Kathmandu Post|access-date=5 November 2023}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालमा भूकम्प]] [[श्रेणी:देश अनुसार भूकम्प]] [[श्रेणी:नेपालमा प्राकृतिक प्रकोप]] [[श्रेणी:भूकम्प]] j983ucrbb289tx9vh3er4ei1sn8qji4 0 136782 1393392 1362256 2026-10-31T02:33:29Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393392 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See ढाँचा:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = ग्वाङदोङ | other_name = क्यान्टोन, क्वाङतुङ | official_name = ग्वाङदोङ प्रदेश | native_name = {{lang|zh-Hans-CN|广东}} | settlement_type = [[चीनका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | image_skyline = {{multiple image| border = infobox| total_width = 290| image_style = border:1; |perrow = 2/2 |image1 = Canton Tower 20220626 (cropped 2).jpg |image2 = China Resources Headquarters&Shenzhen Bay gymnasium in Nanshan District2020.jpg |image3 = Hong Kong–Zhuhai–Macau Bridge (Zhuhai section).jpg |image4 = Huangmanzhai.jpg |image5 = 广东省台山下川岛的海湾 - panoramio.jpg }} | image_alt = | image_caption = माथि देखि तल, बायाँ देखि दायाँ: [[क्यान्टोन टावर]], [[सेन्जेन खाडी]], [[हङकङ-झुहाई-मकाउ पुल]], ह्वाङमान्जाइ झरना, ताइशान सियाचुआन द्वीप | image_map = Guangdong in China (+all claims hatched).svg | mapsize = 275px | map_caption = चीनको ग्वाङदोङ प्रदेशको स्थान | coordinates = {{coord|23|24|0|N|113|30|0|E|type:adm1st|format=dms|display=it}} | subdivision_type = देश | subdivision_name = [[चीन]] | seat_type = राजधानी<br />{{nobold|(र सबैभन्दा ठुलो सहर)}} | seat = [[ग्वाङझाउ|ग्वाङझाउ]] | parts_type = विभागहरू<br />&nbsp;– प्रिफेक्चर-स्तर<br />&nbsp;– काउन्टी-स्तर<br />&nbsp;– नगरपालिका-<br />स्तर | parts = <br />२१ प्रिफेक्चरहरू<br />१२२ काउन्टीहरू<br />१६०९ सहर र उपजिल्लाहरू | government_type = [[चीनका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | governing_body = ग्वाङदोङ प्रदेशीय जन काङ्ग्रेस | area_total_km2 = १७९८०० | area_rank = १५औँ | elevation_max_m = १९०२ | elevation_max_point = [[सिकेङकङ]] | population_footnotes = <ref name="stats.gov.cn">{{Cite web|date=11 May 2021|title=Communiqué of the Seventh National Population Census (No. 3)|url=http://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202105/t20210510_1817188.html|access-date=11 May 2021|publisher=[[National Bureau of Statistics of China]]}}</ref> | population_total = १२६,०१२,५१० | population_as_of = सन् २०२० | population_rank = पहिलो | population_density_km2 = auto | population_density_rank = ७औँ | demographics_type1 = जनसाङ्ख्यिकी | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = जातीय संरचना | demographics1_info1 = [[हान चिनियाँ|हान]] – ९९%<br />[[झुआङ जाति|झुआङ]] – ०.७%<br />[[याओ जाति|याओ]] – ०.२% | website = {{Official URL}} {{in lang|zh}} | footnotes = }} '''ग्वाङदोङ''', जसलाई पहिले '''क्यान्टन''' वा '''क्वाङतुङ'''को नामले चिनिन्थ्यो, [[दक्षिणी चिनियाँ सागर|दक्षिण चीन सागर]]को उत्तरी किनारमा दक्षिण चीनमा अवस्थित एक तटीय प्रदेश हो। प्रदेशीय राजधानी [[ग्वाङझाउ|ग्वाङझाउ]] हो। लगभग १,७९,८०० वर्ग किलोमिटर (६९,४०० वर्ग माइल) को कुल क्षेत्रफलमा १२६.८४ मिलियन (२०२१ सम्म) को जनसङ्ख्याको साथ, ग्वाङदोङ चीनको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको प्रदेश हो र क्षेत्रफलको आधारमा १५औँ सबैभन्दा ठुलो र विश्वको दोस्रो सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको देश उपविभाग हो।<ref name="mofcom">{{cite web |title=Doing Business in China – Survey |url=http://english.mofcom.gov.cn/article/zt_business/lanmub/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130805091244/http://english.mofcom.gov.cn/article/zt_business/lanmub/ |archive-date=5 August 2013 |access-date=5 August 2013 |publisher=Ministry Of Commerce – People's Republic Of China }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140526181645/http://english.mofcom.gov.cn/article/zt_business/lanmub/ |date=26 May 2014 }}</ref> सन् २०२२ मा १२.९ खर्ब आरएमबी (कुल गार्हस्थ्य उत्पादन नाममात्रमा १.७ खर्ब डलर) को कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको साथ ग्वाङदोङको अर्थव्यवस्था वर्तमान चीनको कुनै पनि प्रदेशीय-स्तरीय विभाजनको सबैभन्दा ठुलो छ, जसले [[मुख्यभूमि चीन]]को कुल आर्थिक उत्पादनमा लगभग १०.६% योगदान पुर्याएको छ। यसको विविध अर्थव्यवस्था छ, र प्राचीन चीनको समुद्री [[रेसम मार्ग|रेसम मार्ग]]को प्रारम्भिक बिन्दुको रूपमा चिनिन्थ्यो। यो उत्पादन सुविधाहरू र चिनियाँ र विदेशी निगमहरूको एक विस्तृत सेटको कार्यालयहरूको घर हो। ग्वाङदोङले [[हङकङ]]को वित्तीय केन्द्रको निकटताबाट फाइदा उठाएको छ, जुन यो दक्षिणमा सीमा जोडिएको छ।<ref>{{Cite journal |last=Ye |first=Guo |date=2019-07-01 |title=Canton Kung Fu: The Culture of Guangdong Martial Arts |journal=SAGE Open |language=en |volume=9 |issue=3 |pages=2158244019861459 |doi=10.1177/2158244019861459 |issn=2158-2440 |s2cid=198668123 |doi-access=free}}</ref> ग्वाङदोङले चीनको सबैभन्दा ठुलो आयात र निर्यात मेला, क्यान्टन मेला, प्रदेशीय राजधानी [[ग्वाङझाउ|ग्वाङझाउ]]मा आयोजित गर्दछ। पर्ल नदी मुखद्वीप आर्थिक क्षेत्र, एक चिनियाँ मेगालोपोलिस, उच्च प्रविधि, विनिर्माण र विदेशी व्यापारको लागि एक कोर हो। यस क्षेत्रमा चार शीर्ष चिनियाँ सहरहरू मध्ये दुई र कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको आधारमा शीर्ष दुई चिनियाँ प्रिफेक्चर-स्तर का सहरहरू छन्; ग्वाङझाउ, र [[सेन्जेन]], देशको पहिलो विशेष आर्थिक क्षेत्र। यी दुई चीनमा सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या र महत्त्वपूर्ण सहरहरू मध्ये एक हुन्, र अब एसिया-प्रशान्त क्षेत्रमा विश्वको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका मेगासिटीहरू र प्रमुख वित्तीय केन्द्रहरू मध्ये दुई बनेका छन्।<ref name="GFCI">{{cite web |date=September 2020 |title=The Global Financial Centres Index 28 |url=https://www.longfinance.net/media/documents/GFCI_28_Full_Report_2020.09.25_v1.1.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118104905/https://www.longfinance.net/media/documents/GFCI_28_Full_Report_2020.09.25_v1.1.pdf |archive-date=18 January 2021 |access-date=26 September 2020 |publisher=Long Finance}}</ref> ग्वाङदोङ प्रदेशले हेनान र सान्दोङलाई उछिन्दै जनवरी २००५ मा चीनको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको प्रदेश बनेको थियो, जसमा ७९.१ मिलियन स्थायी बासिन्दाहरू र ३१ मिलियन आप्रवासीहरू दर्ता भएका थिए जो वर्षको कम्तिमा छ महिना प्रदेशमा बस्थे; सन् २०२० को चिनियाँ जनगणनाअनुसार चीनको कुल जनसङ्ख्या १२,६०,१२,५१० थियो जुन मुख्य भूमि चीनको जनसङ्ख्याको ८.९३ प्रतिशत थियो। यसले यसलाई [[दक्षिण एसिया|दक्षिण एसिया]] बाहिरको कुनै पनि देशको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको पहिलो स्तरको प्रशासनिक उपविभाजन बनाउँदछ। ग्वाङदोङ पनि चीनको अनुसन्धान र शिक्षामा अग्रणी प्रदेशहरू मध्ये एक हो। ग्वाङदोङले उच्च शिक्षाका १६० संस्थाहरू होस्ट गर्दछ, जुन दक्षिण मध्य चीन क्षेत्रमा पहिलो र जियाङ्सु पछि सबै चिनियाँ प्रदेशहरू / नगरपालिकाहरू मध्ये दोस्रो स्थानमा छ। सन् २०२३ सम्ममा, यस प्रदेशका दुई प्रमुख सहरहरू वैज्ञानिक अनुसन्धान उत्पादनद्वारा विश्वका शीर्ष २० सहरहरू (ग्वाङझाउ ९औँ र सेन्जेन १९औँ) मा स्थान प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite web |title=Leading 200 science cities {{!}} Nature Index 2023 Science Cities {{!}} Supplements {{!}} Nature Index |url=https://www.nature.com/nature-index/supplements/nature-index-2023-science-cities/tables/overall |access-date=2023-11-22 |website=www.nature.com |language=en}}</ref><ref name=":02">{{Cite web |title="List of National Colleges and Universities – Government Portal of the Ministry of Education of the People's Republic of China" |url=http://www.moe.gov.cn/jyb_xxgk/s5743/s5744/A03/202206/t20220617_638352.html |access-date=2022-08-07 |website=www.moe.gov.cn |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619182535/http://www.moe.gov.cn/jyb_xxgk/s5743/s5744/A03/202206/t20220617_638352.html |archive-date=2022-06-19}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Wiktionary|ग्वाङदोङ}} {{commons and category|ग्वाङदोङ|ग्वाङदोङ}} * {{Wikivoyage-inline}} * [http://www.gd.gov.cn/ ग्वाङदोङ प्रदेशीय सरकार आधिकारिक वेबसाइट] {{in lang|zh}} * [http://www.wdl.org/en/item/4448 सन् १८२१ देखि १८५० सम्मका सात तटीय प्रदेशहरूको पूरा नक्सा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150612232110/http://www.wdl.org/en/item/4448/ |date=2015-06-12 }} {{in lang|en|zh}} * [https://web.archive.org/web/20150417002716/http://guangdong-in-pictures.blogspot.tw/ ग्वाङदोङमा जीवनको बारेमा चित्रहरू र टिप्पणीहरू] {{जनगणतन्त्र चीनका प्रशासनिक क्षेत्रहरू}} [[श्रेणी:जनवादी गणतन्त्र चीनका प्रदेशहरू]] j7naqonkg14dx8grr1wna71u7752szi 0 139548 1393406 1385464 2026-10-31T03:17:28Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393406 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson | honorific_prefix = [[सुभेदार मेजर]] | name = जितु राई | honorific_suffix = [[पद्म श्री|पद्मश्री]] | image = File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Rajiv Gandhi Khel Ratna Award to Shri Jitu Rai for Shooting, in a glittering ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on August 29, 2016.jpg | caption = 2016 मा खेल रत्न पुरस्कार प्राप्त गर्दै राई (बायाँ) | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1987|8|26}}<ref>{{cite web |url=https://www.rio2016.com/en/athlete/jitu-rai |title=RAI Jitu |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806080554/https://www.rio2016.com/en/athlete/jitu-rai |archive-date=2016-08-06 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160806080554/https://www.rio2016.com/en/athlete/jitu-rai |date=2016-08-06 }}</ref> | birth_place = [[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]], [[नेपाल]] | nationality = भारतीय | height = {{convert|163|cm|ftin|abbr=on}} | weight = 64 kg | country = भारत | sport = [[Shooting sports|Shooting]] | event = [[10 metre air pistol]]<br>[[50 metre pistol]] | rank = '''3''' (10 metre air pistol)<ref>{{cite news |title= 10 metre air pistol World rankings |url= http://www.issf-sports.org/competitions/worldranking/complete_ranking_by_event.ashx?event=AP60&evlinkid=202 |publisher= issf-sports.org |date= 1 July 2014 |access-date= 28 July 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140728172221/http://www.issf-sports.org/competitions/worldranking/complete_ranking_by_event.ashx?event=AP60&evlinkid=202 |archive-date= 28 July 2014}}</ref><br>'''4''' (50 metre pistol)<ref>{{cite news |title= 50 metre rifle World rankings |url= http://www.issf-sports.org/competitions/worldranking/complete_ranking_by_event.ashx?event=FP&evlinkid=200 |publisher= issf-sports.org |date= 1 July 2014 |access-date= 28 July 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140728180249/http://www.issf-sports.org/competitions/worldranking/complete_ranking_by_event.ashx?event=FP&evlinkid=200 |archive-date= 28 July 2014}}</ref> | medaltemplates = {{MedalSport| Men's [[Shooting sports|shooting]]}} {{MedalCountry| {{IND}}}} {{MedalCompetition|[[ISSF World Shooting Championships|World Championships]]}} {{MedalSilver| [[2014 ISSF World Shooting Championships|2014 Granada]] | 50 m pistol}} {{MedalCompetition|[[ISSF World Cup|World Cup]]}} {{MedalBronze| [[2018 ISSF World Cup|2018 Mexico]] | [[2018 ISSF World Cup|10 m air pistol]]}} {{MedalGold| [[2017 ISSF World Cup|2017 New Delhi]] | [[2017 ISSF World Cup|10 m air pistol mixed team]]}} {{MedalGold| [[2014 ISSF World Cup|2014 Maribor]] | [[2014 ISSF World Cup|10 m air pistol]]}} {{MedalSilver| [[2014 ISSF World Cup|2014 Munich]] | [[2014 ISSF World Cup|10 m air pistol]]}} {{MedalSilver| [[2014 ISSF World Cup|2014 Maribor]] | [[2014 ISSF World Cup|50 m pistol]]}} {{MedalBronze| [[2015 ISSF World Cup|2015 Changwon]] | [[2015 ISSF World Cup|10 m air pistol]]}} {{MedalCompetition|[[Shooting at the Commonwealth Games|Commonwealth Games]]}} {{MedalGold| [[2014 Commonwealth Games|2014 Glasgow]] | [[Shooting at the 2014 Commonwealth Games – Men's 50 metre pistol|50 m pistol]]}} {{MedalGold| [[2018 Commonwealth Games|2018 Gold Coast]] | [[Shooting at the 2018 Commonwealth Games – Men's 10 metre air pistol|10 m air pistol]]}} {{MedalCompetition|[[Shooting at the Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalGold| [[2014 Asian Games|2014 Incheon]] | [[Shooting at the 2014 Asian Games – Men's 50 metre pistol|50 m pistol]]}} {{MedalBronze| [[2014 Asian Games|2014 Incheon]] | [[Shooting at the 2014 Asian Games – Men's 10 metre air pistol team|10 m air pistol team]]}} {{MedalCompetition|[[Commonwealth Shooting Championships|Commonwealth Championships]]}} {{MedalBronze|[[2017 Commonwealth Shooting Championships|2017 Brisbane]]|10&nbsp;m air pistol}} {{MedalBronze|[[2017 Commonwealth Shooting Championships|2017 Brisbane]]|50&nbsp;m pistol}} | module = {{Infobox military person|embed=yes | allegiance = {{Flag|भारत}} | branch = {{Army|भारत}} | serviceyears = | rank = [[File:Subedar Major - Risaldar Major of the Indian Army.svg|25px]] [[Subedar Major]] | unit = [[11 Gorkha Rifles]] |awards = [[खेल रत्न]] (2016)<br/>[[पद्म श्री|पद्मश्री]] (2020) }} }} '''जितु राई''' (जन्म २६ अगस्ट १९८७) एक भारतीय सेनाका सुभेदार मेजर हुन् जसले १० मिटर एयर पिस्टल र ५० मिटर पिस्टल प्रतियोगितामा प्रतिस्पर्धा गर्छन्। भारत सरकारले सन् २०१६ मा उनको लागि खेल रत्न पुरस्कार घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite news |title=Khel Ratna for Sindhu, Sakshi, Dipa and Jitu; coach Nandi to be bestowed with the Dronacharya award |url=https://www.financialexpress.com/sports/rio-2016-olympics/khel-ratna-for-sindhu-sakshi-dipa-and-jitu-coach-nandi-to-be-bestowed-with-the-dronacharya-award/354078/ |access-date=27 September 2020 |work=The Financial Express |date=22 August 2016}}</ref> २०२० मा, भारत सरकारले उनलाई भारत गणतन्त्रको चौथो सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार पद्मश्रीले सम्मान गर्‍यो। ==बाल्यकाल== उनको प्रारम्भिक जीवन नेपालको सङ्खुवासभा जिल्लाको एउटा गाउँमा बित्यो।उनी पाँच दाजुभाइमध्ये चौथो दाजु हुन्। उनी भारतीय सेनाको ११ गोरखा राइफल्समा सुभेदार मेजर हुन्।राई नेपालमा जन्मेका र हुर्केका, भारतमा बसाइँ सरेर सन् २००६ मा सेनामा भर्ना भए । उनी भारतका अंगीकृत नागरिक हुन्। उनीसँग २०११ को राष्ट्रिय खेलकुदमा सहभागिताको प्रमाणपत्र पनि छ जहाँ उनले उत्तर प्रदेशको प्रतिनिधित्व गरेका थिए।<ref>{{cite news|title=CWG gold medalist Jitu Rai gets no recognition from UP govt due to domicile status|url=http://www.news18.com/news/uttar-pradesh/lucknow/cwg-gold-medalist-jitu-rai-gets-no-recognition-from-up-govt-due-to-domicile-status-572173.html}}</ref><ref>{{cite news|title=Jitu rai gets promoted to Subedar Major|url=https://twitter.com/prodefgau/status/1281101828982104064}}</ref> राईले पहिलो पटक २०१०-११ मा आर्मीको सुटिङ स्क्वाडमा स्थान बनाएका थिए तर अपेक्षाअनुरूप चल्न सकेनन् र महूको एएमयूमा तालिमको अन्त्य गर्दै उनलाई आफ्नो युनिटमा फिर्ता पठाइयो।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/shooting/Gorkha-Jitu-Rai-is-the-new-Pistol-King/articleshow/36926221.cms|title=Gorkha Jitu Rai is the new Pistol King - Times of India|website=[[The Times of India]] }}</ref> == क्यारियर == 2014 राष्ट्रमण्डल खेलहरूमा, राईले 50 मिटर पिस्टल प्रतियोगिताको छनोट राउन्डमा 562 अंक जोडेर खेल रेकर्ड बनाए।<ref>{{cite web |title= Men's 50 m Air Pistol result |url= http://results.glasgow2014.com/event/shooting/shm201901/50m_pistol_mens_qualification.html|website= glasgow2014.com |date= 28 July 2014 |access-date= 28 July 2014}}</ref> उनले फाइनलमा १९४.१ अंक जोड्दै प्रतियोगितामा स्वर्ण पदक जिते र यसरी खेलको अर्को कीर्तिमान बनाए।<ref>{{cite news|title=Jitu Rai wins gold in 50m pistol event at CGW 2014 |url=http://www.patrika.com/news/jitu-rai-wins-gold-in-50m-pistol-event-at-cgw-2014/1020449 |access-date=28 July 2014 |work=Patrika Group |issue=28 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141110073502/http://www.patrika.com/news/jitu-rai-wins-gold-in-50m-pistol-event-at-cgw-2014/1020449 |archive-date=10 November 2014 }}</ref> सन् २०१४ मा दक्षिण कोरियाको इन्चोनमा भएको एसियाली खेलकुदमा जितुले ५० मिटर पिस्टलमा स्वर्ण पदक जितेका थिए ।<ref name="The Times of India Mobile Site 2014">{{cite web|title=Jitu Rai wins gold for India on opening day of Asian Games - TOI Mobile|website=The Times of India Mobile Site|date=20 September 2014|url=https://timesofindia.indiatimes.com/asian-games-2014/india-at-incheon/jitu-rai-wins-gold-for-india-on-opening-day-of-asian-games/articleshow/43017341.cms|access-date=21 September 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/tournaments/asian-games-2014/india-at-incheon/Asian-Games-Jitu-Rai-wins-gold-in-50m-pistol-event/articleshow/42968681.cms|title=Asian Games: Jitu Rai wins gold in 50m pistol event - Times of India|website=[[The Times of India]] }}</ref> उनले पुरुष १० मिटर एयर पिस्टल टिम इभेन्टमा पनि कास्य जिते ।{{Citation needed|date=July 2019}} 2016 मा, उनले बाकु, अजरबैजानमा आयोजित ISSF विश्वकपमा 10 मिटर एयर पिस्टल प्रतियोगितामा रजत पदक जिते।{{Citation needed|date=July 2019}} जितु राईले यसअघि १० मिटर पिस्टलमा खराब प्रदर्शन गरेका थिए ।{{Citation needed|date=July 2019}} 2018 राष्ट्रमण्डल खेलहरूमा, उसले 235.1 अंकको कुल स्कोरको साथ पुरुष 10 मिटर एयर पिस्टलको लागि राष्ट्रमंडल खेलको रेकर्ड तोड्यो र सम्बन्धित घटनामा आफ्नो पहिलो राष्ट्रमंडल खेल स्वर्ण पदक सुरक्षित गर्यो।<ref>{{Cite news|url=https://sports.ndtv.com/commonwealth-games-2018/commonwealth-games-2018-record-breaking-jitu-rai-wins-gold-om-mitharval-bags-bronze-1834551|title=Commonwealth Games 2018: Record-Breaking Jitu Rai Wins Gold, Om Mitharval Clinches Bronze – NDTV Sports|last=NDTVSports.com|work=NDTVSports.com|access-date=2018-04-09|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180409045532/https://sports.ndtv.com/commonwealth-games-2018/commonwealth-games-2018-record-breaking-jitu-rai-wins-gold-om-mitharval-bags-bronze-1834551|archive-date=2018-04-09}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.espn.in/commonwealth-games/story/_/id/23083861/shooting-jitu-rai-wins-gold-om-mitharval-bronze-10m-air-pistol|title=Jitu Rai wins gold, Mehuli Ghosh gets silver after shoot-off|work=ESPN|access-date=2018-04-09}}</ref> जितु राईको कमनवेल्थ गेम्समा यो दोस्रो स्वर्ण पदक पनि हो ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/sports/cwg-2018-record-breaking-shooter-jitu-rai-wins-gold/article23478419.ece|title=CWG 2018: Record-breaking shooter Jitu Rai wins gold|work=@businessline|access-date=2018-04-09|language=en}}</ref> ==समर ओलम्पिक== {| class="wikitable" |- ! वर्ष ! घटना ! श्रेणी ! नोटहरू |- | rowspan=3 | [[2016 Rio Olympics|2016 Rio]] |- | [[Shooting at the 2016 Summer Olympics – Men's 10 metre air pistol|10 m air pistol]] | align="center" | 8 | |- | [[Shooting at the 2016 Summer Olympics – Men's 50 metre pistol|50 m pistol]] | align="center" | 12 | |} ==सन्दर्भ == {{reflist}} ==बाह्य लिङ्कहरू== {{Rajiv Gandhi Khel Ratna Awardees}} {{DEFAULTSORT:Rai, Jitu}} [[Category:Living people]] [[Category:1987 births]] [[Category:People from Sankhuwasabha District|Nepal]] [[Category:Nepalese emigrants to India]] [[Category:Indian people of Nepalese descent]] [[Category:People with acquired Indian citizenship]] [[Category:Indian male sport shooters]] [[Category:Asian Games medalists in shooting]] [[Category:Lohorung|Lohorung people]] [[Category:Shooters at the 2014 Asian Games]] [[Category:Shooters at the 2014 Commonwealth Games]] [[Category:Shooters at the 2018 Commonwealth Games]] [[Category:Asian Games gold medalists for India]] [[Category:Asian Games bronze medalists for India]] [[Category:Commonwealth Games gold medallists for India]] [[Category:Olympic shooters for India]] [[Category:Shooters at the 2016 Summer Olympics]] [[Category:Recipients of the Khel Ratna Award]] [[Category:Commonwealth Games medallists in shooting]] [[Category:Medalists at the 2014 Asian Games]] [[Category:Recipients of the Padma Shri in sports]] [[Category:Recipients of the Arjuna Award]] [[Category:Rai people]] [[Category:Medallists at the 2014 Commonwealth Games]] [[Category:Medallists at the 2018 Commonwealth Games]] 78c6vvz7gd9ilyo9te9b68i5jit5iyb 0 140524 1393373 1357259 2026-10-31T00:49:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393373 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मन्त्रिपरिद्}} {{Infobox government cabinet |incumbent= |jurisdiction = नेपाल |flag = Flag of Nepal (1743–1962).svg |total_number=११ सदस्य |caption=कुँवर इन्द्रजीत सिंह |date_formed=२०१४ साउन ११ |date_dissolved=२०१४ कार्तिक २९ |government_head_title=प्रधानमन्त्री |government_head=[[कुँवर इन्द्रजीत सिंह]] |state_head_title=राजा |state_head=[[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] |former_members_number= |image=KI Singh.jpg |legislature_status= |political_party=[[संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टी]] |legislature_term= |budget= |election= |last_election= |opposition_party= |opposition_leaders= |previous=[[टङ्कप्रसाद आचार्य मन्त्रिपरिषद्]] |successor=[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्]] }} २०१४ साउन ११ मा [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]ले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]मा नियुक्त गरेपछि [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह]]ले सरकार गठन गरेका थिए। उनले सोही दिन राजीनामा दिएका [[टङ्कप्रसाद आचार्य]]को स्थान लिएका थिए।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=शाही घोषणा|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1104|archive-url=https://web.archive.org/web/20190119045037/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1104|archive-date=2019-01-19|access-date=2021-01-01|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Shakoor|first=Farzana|title=Indo-Nepal Dispute |date=1989|url=https://www.jstor.org/stable/41393894|journal=Pakistan Horizon|volume=42|issue=3/4|pages=68–80|jstor=41393894 |issn=0030-980X}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal|last=Mishra|first=S. G.|title=Royal Coup 1960 in Nepal |date=1982|url=https://www.jstor.org/stable/44141318|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=43|pages=754–765|jstor=44141318 |issn=2249-1937}}</ref> सेनालाई आफ्नो हातमा लिई राजालाई उनकै पुर्खाजस्तो फेरी खोपीको देउता बनाउने योजना के आई सिंहको थियो। [[नर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|नर शमशेर]]ले यो कुरा राजालाई जानकारी गराए। २०१४ कार्तिक २९ मा राजा महेन्द्रबाट मन्त्रिपरिषदले राजीनामा गरेको विज्ञप्ति आयो।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=शाही घोषणा|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1111|archive-url=https://web.archive.org/web/20190119045107/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1111|archive-date=2019-01-19|access-date=2021-01-01|website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> == मन्त्रिपरिषद् == {| class="wikitable" !मन्त्रालय !मन्त्री !पदभार ग्रहण !पद छोडेको |- |'''[[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]''' [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] मन्त्री [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र]] मन्त्री |[[कुँवर इन्द्रजीत सिंह]] |२०१४ साउन ११ |२०१४ कार्तिक २९ |- |[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा]] मन्त्री |[[पुरेन्द्रविक्रम शाह]] |२०१४ साउन ११ |२०१४ कार्तिक २९ |- |उद्योग तथा वाणिज्य मन्त्री |परशुरामभक्त माथेमा |२०१४ साउन ११ |२०१४ कार्तिक २९ |- |[[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ]] मन्त्री मालपोत मन्त्री डा. |सिबी सिंह |२०१४ साउन ११ |२०१४ कार्तिक २९ |- |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला]] मन्त्री |डम्बरबहादुर सिंह |२०१४ साउन ११ |२०१४ कार्तिक २९ |- |वन विभाग मन्त्री |रामधिन महतो |२०१४ साउन ११ |२०१४ कार्तिक २९ |- |योजना मन्त्री |जीवराज शर्मा |२०१४ साउन ११ |२०१४ कार्तिक २९ |- |[[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य]] मन्त्री |कुलबहादुर लिम्बू |२०१४ साउन ११ |२०१४ कार्तिक २९ |- |खाद्य तथा कृषि मन्त्री |[[भूपालमान सिंह कार्की|भुपालमान सिंह कार्की]] |२०१४ साउन ११ |२०१४ कार्तिक २९ |- |सार्वजनिक निर्माण तथा सञ्चार मन्त्री |[[पद्यनरसिंह राणा]] |२०१४ साउन ११ |२०१४ कार्तिक २९ |- |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा]] मन्त्री स्थानीय स्वायत्त प्रशासन मन्त्री |[[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]] |२०१४ साउन ११ |२०१४ कार्तिक २९ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}} [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] [[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]] r519z880z1c170rjws0rmkqfit4ibob 0 140544 1393467 1365951 2026-10-31T05:46:56Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393467 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको एक मन्त्रिपरिषद्}} {{Infobox government cabinet |incumbent=मङ्सिर २००८–साउन २००९ |jurisdiction = नेपाल |flag = Flag of Nepal (1743–1962).svg |total_number=१४ सदस्यीय |caption=मातृकाप्रसाद कोइराला |date_formed=२००८ मङ्सिर १ |date_dissolved=२००९ साउन ३० |government_head_title=प्रधानमन्त्री |government_head=[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |state_head_title=राजा |state_head=[[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]] |former_members_number=|image=Matrika Prasad Koirala2.jpg |legislature_status= |political_party=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |legislature_term= |budget= |election= |last_election= |opposition_party= |opposition_leaders= |previous=[[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिपरिषद्|मोहन शमशेर राणा मन्त्रिपरिषद्]] |successor=[[केशर शमशेर परामर्शसभा]] }} [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]द्वारा [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]मा नियुक्त भएपछि [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले सरकार गठन गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite journal|last=Levi|first=Werner|date=1953|title=Government and Politics in Nepal: II|url=https://www.jstor.org/stable/3024691|journal=Far Eastern Survey|volume=22|issue=1|pages=5–10|doi=10.2307/3024691|jstor=3024691|issn=0362-8949}}</ref> [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर राणा]] नेतृत्वको अघिल्लो सरकार ढलेपछि [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का मन्त्रीहरूले राजीनामा दिएपछि सरकार गठन भएको थियो।<ref>{{Cite book|last1=Joshi|first1=Bhuwan Lal|url=https://books.google.com/books?id=LAJ9PwAACAAJ|title=Democratic Innovations In Nepal: A Case Study Of Political Acculturation|last2=Rose|first2=Leo E.|date=2004|publisher=Mandala Publications|isbn=978-99933-1-023-5|language=en}}</ref> राजा त्रिभुवनले २००८ मङ्सिर १ मा शाही घोषणा गर्दै नेपाली काङ्ग्रेसका मातृकाप्रसाद कोइरालालाई सरकार गठनका लागि आमन्त्रण गरेका थिए।<ref name=":1">{{Cite web|last=|first=|date=|title=सभापति श्री मातृका प्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924222936/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=2168|archive-date=2020-09-24|access-date=2020-12-31|website=राजपत्र}}</ref> [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले २००९ साउन ३० मा [[नेपाली काङ्ग्रेस]]मा आफ्नो कार्यशैली विरुद्ध असहमति जनाएपछि राजीनामा दिएका थिए।<ref name=":0" /> == कार्यभार == यस मन्त्रीमण्डललाई निम्न कार्यभार तोकिएको थियो ।<ref name=":1" /> # शासन विभागको प्रभाव बिल्कुल नपर्ने गरी स्वतन्त्र न्यायविभाग खडा गर्ने । # पब्लिक सभिस कमिशनको राम्रो किसिमसँग कार्यसम्पादन गर्ने । # सकभर २००९ साल भित्रमा वैधानिक  सभा खडा हुने किसिमसँग निर्वाचनको चाँडो बन्दोबस्त गर्ने । # पुलिस तथा फौजको पुनर्संगठन र उचित तालिम गर्ने । == मन्त्रीहरू == {| class="wikitable" !मन्त्रालय !मन्त्री !आबद्धता !पदभार ग्रहण !पद छोडेको |- |[[नेपालको प्रधानमन्त्री|'''प्रधानमन्त्री''']] [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सामान्य प्रशासन]] मन्त्री [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र]] मन्त्री |[[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ]] मन्त्री |[[सुवर्ण शमशेर राणा]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] मन्त्री खाद्य मन्त्री |[[सूर्यप्रसाद उपाध्याय]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय|यातायात]] मन्त्री |[[भद्रकाली मिश्र]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि तथा पशुपन्छी विकास]] मन्त्री [[भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था]] मन्त्री |[[गणेशमान सिंह]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा]] मन्त्री |[[केशर शमशेर राणा]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति]] मन्त्री |[[महेन्द्र विक्रम शाह|महेन्द्रविक्रम शाह]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |योजना, खानी, वन तथा विद्युत् मन्त्री |[[महावीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|महावीर शमशेर राणा]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|संसदीय मामिला]] मन्त्री |[[खड्गमानसिंह बस्न्यात|खड्गमान सिंह]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा]] मन्त्री |[[शारदासम्शेर राणा|शारदा शमशेर राणा]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |स्वायत्त प्रशासन मन्त्री |[[नारदमुनि थुलुङ]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन तथा न्याय]] मन्त्री |भगवतीप्रसाद सिंह |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य]] राज्यमन्त्री |नरबहादुर गुरुङ |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |- |[[वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)|वन]] राज्यमन्त्री |[[धर्मरत्न यमी]] |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |२००८ मङ्सिर १ |२००९ साउन ३० |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}} [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] [[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]] qn2rp2ph3oyofs5z5of0usub610c9m1 0 147194 1393381 1371879 2026-10-31T01:50:35Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393381 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|भुटानको आरोहण नगरिएको हिमाल}} {{Infobox mountain | name = गङ्गखर पुनसुम | other_name = [[File:Gangkhar Puensum-dz.svg|200px]] | native_name ={{native name|dz|གངས་དཀར་སྤུན་གསུམ་}} | photo = gangkhar_puensum_summit.JPG | photo_caption =गङ्गखर पुनसुमको शिखर | elevation_m = ७५७१ | elevation_ref = <ref name="peaklist"/><br /><small>[[विश्वका अग्ला हिमालहरू|४०औँ]]</small> | prominence_m = २९९५ | prominence_ref = <ref name="peaklist"/><br /><small>[[प्रमुखता अनुसार हिमालहरूको सूची|९२औँ]]</small> | range = [[हिमालय]] | parent_peak = | listing = [[सर्वोच्च बिन्दु अनुसार देशहरूको सूची|देशको उच्चतम बिन्दु]]<br />[[चरम उदग्र शिखर|चरम]] | location = [[भुटान]]–[[चीन]] सीमा | map = Bhutan | map_caption = गङ्गखर पुनसुमको अवस्थिति | map_image = {{OSM Himalaya|lat_d=28.0|long_d=90.5|zoom=7}} | label_position = | coordinates = {{coord|28|02|54|N|90|27|15|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref =<ref name="peaklist"/> | first_ascent = आरोहण नभएको | easiest_route = }} '''गङ्गखर पुनसुम''' ([[जोङ्खा भाषा|जोङ्खा]]: གངས་དཀར་སྤུན་གསུམ་) [[भुटान]]को सबैभन्दा अग्लो हिमाल र विश्वको सबैभन्दा अग्लो आरोहण नभएको हिमाल हो, जसको [[स्थलाकृतिक प्रमुखता|उचाइ]] ७,५७० मिटर (२४,८३६ फिट) र २,९९५ मिटर (९,८२६ फिट) रहेको छ।<ref name="peaklist"/> जोङ्खा भाषामा, यसको नामको अर्थ "तीन आध्यात्मिक भाइहरूको सेतो चुचुरो" हो।<ref name=berryHJ/> गङ्गखर पुनसुम [[भुटान]] र [[तिब्बत]]को सिमानामा अवस्थित छ।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=nj0mEAAAQBAJ&pg=PA13|title=Bhutan|page=13|last1=Cooper|first1=Robert|last2=Yong|first2=Jui Lin|last3=Duling|first3=Kaitlyn|publisher=Cavendish Square Publishing|year=2020|isbn=9781502655769}}</ref> सन् १९८३ मा भुटान पर्वतारोहणको लागि खुला गरिएपछि, सन् १९८५ र १९८६ मा चारवटा असफल आरोहणहरू भएका थिए जसको परिणामस्वरूप शिखर आरोहण प्रयासहरू असफल भएका थिए।<ref name=berry1988/> सन् १९९४ मा, भुटानले ६,००० मिटरभन्दा अग्ला चुचुराहरूको आरोहणमा प्रतिबन्ध लगाएको थियो<ref name=":0" /> र सन् २००३ देखि, भुटानमा सबै पर्वतारोहण प्रतिबन्धित गरिएको थियो।<ref name=mason/> == इतिहास == गङ्गखर पुनसुमको उचाइ पहिलो पटक सन् १९२२ मा मापन गरिएको थियो, तर हालैका वर्षहरूसम्म, यस क्षेत्रको नक्साहरू सही थिएनन् र यस हिमाललाई फरक फरक स्थानहरूमा र उल्लेखनीय रूपमा फरक उचाइहरू देखाइएको थियो। वास्तवमा, अपर्याप्त नक्साङ्कनको कारण, शिखरमा पुग्ने पहिलो टोलीले यस हिमाललाई फेला पार्न असफल भएको थियो।<ref name=berry1988/> सन् १९८६ को बेलायती अभियानको पुस्तकले हिमालको उचाइ ७,५५० मिटर (२४,७७० फिट) दिएको थियो र गङ्गखर पुनसुम पूर्ण रूपमा भुटान भित्र छ भनी बताउँछ, जबकि नजिकैको कुला काङ्ग्री पूर्ण रूपमा तिब्बत भित्र अवस्थित छ। ७,५५४ मिटर अग्लो कुला काङ्ग्री, उत्तरपूर्वमा ३० किलोमिटर (२० माइल) टाढा रहेको एउटा छुट्टै हिमाल हो जुन पहिलो पटक सन् १९८६ मा आरोहण गरिएको थियो।<ref name=berry1988/> यसलाई विभिन्न तरिकाले नक्साङ्कन गरिएको छ र तिब्बत वा भुटानमा रहेको भनी वर्णन गरिएको छ।<ref name=berry1988/> सन् १९९४ देखि, स्थानीय आध्यात्मिक विश्वासको सम्मान गर्दै भुटानमा ६,००० मिटर (२०,००० फिट) भन्दा माथिका हिमालहरूको आरोहण निषेध गरिएको थियो<ref>{{Cite book|title=Asian Sacred Natural Sites: Philosophy and practice in protected areas and conservation|last=Verschuuren|first=Bas|publisher=Routledge|year=2016|chapter=Nye within protected areas of Bhutan}}</ref> र सन् २००३ देखि, पर्वतारोहण पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको थियो।<ref name=mason>{{Cite book|title=A Short History of Asia|url=https://archive.org/details/shorthistoryofas0000maso|last=Mason|first=Colin|publisher=Macmillan International Higher Education|year=2014|isbn=9781137340634|chapter=Nepal and Bhutan}}</ref> सन् १९९८ मा, एक जापानी अभियानले चिनियाँ पर्वतारोहण सङ्घबाट हिमाल चढ्न अनुमति प्राप्त गरेको थियो, तर भुटानसँगको राजनीतिक समस्याका कारण अनुमति फिर्ता लिइएको थियो। यसको परिणामस्वरूप गङ्गखर पुनसुम चढ्ने उनीहरूको अनुमति रद्द गरिएको थियो।<ref name=":0">{{Cite web |title=The mountains we have never climbed |url=https://www.bbc.com/future/article/20140703-the-last-mountains-to-climb |access-date=2024-02-25 |website=www.bbc.com}}</ref> यसको सट्टा, सन् १९९९ मा, टोली तिब्बतबाट प्रस्थान गरेको थियो र ७,५३४ मिटर (२४,७१८ फिट) सहायक शिखर (स्वतन्त्र हिमाल होइन) लियानकाङ काङ्ग्री (गङ्गखार पुनसुम उत्तर भनेर पनि चिनिने) सफलतापूर्वक आरोहण गरेको थियो, जुन मुख्य चुचुरोबाट उत्तर-उत्तरपश्चिममा २ किलोमिटर (१.२ माइल) पथले अलग गरेको छ।<ref name=PB>{{cite web|url=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=35651|access-date=2024-10-30|title=Liangkang Kangri, China/Bhutan|publisher=Peakbagger.com}}</ref><ref>{{cite journal|url=https://books.google.com/books?id=Tt0-o0IQopkC&pg=PA391|title=Climbs and Expeditions|page=391|journal=[[American Alpine Journal]]|year=2000|volume=42|issue=74|isbn=9781933056470 }}</ref> धेरै नक्साहरू भन्दा फरक, अभियानको प्रतिवेदनले यो शिखर तिब्बतमा रहेको भनि देखाउँदछ र [[भुटान चीन सीमा]]को ७,५७० मिटरमा "भुटानको अग्लो चुचुरो" भनेर वर्णन गरिएको गङ्गखर पुनसुमको शिखर पार गर्दै देखाइएको छ।<ref name=itami/> == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[भुटानका हिमालहरू]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist|refs= <ref name=berry1988> {{cite book|last1=Berry|first1=Steven K.|title=The Thunder Dragon Kingdom : A Mountaineering Expedition To Bhutan |url=https://archive.org/details/dli.pahar.3617| date=1988|publisher=Crowood Press|location=Wiltshire|isbn=0-938567-07-1}}</ref> <ref name=berryHJ> {{cite journal|last1=Berry|first1=S.K.|title=Kingdom Of The Thunder Dragon | journal=Himalayan Journal|date=1988|volume=44 | url=https://www.himalayanclub.org/hj/44/7/kingdom-of-the-thunder-dragon/|access-date=18 September 2014}}</ref> <ref name=itami> {{cite journal|last1=Itami|first1=Tsuguyasu|title=Gankarpunzum & First Ascent Of Liankang Kangri Mountain In Dispute On China-Bhutan Border|journal=Japanese Alpine News|date=October 2001|volume=1|url=http://www.jac.or.jp/english/jan/vol1/GANKARPUNZUM.pdf|access-date=18 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303203947/http://www.jac.or.jp/english/jan/vol1/GANKARPUNZUM.pdf|archive-date=3 March 2016}}</ref> <ref name="peaklist"> {{cite web|url=http://peaklist.org/WWlists/ultras/everest.html | title=High Asia II: Himalaya of Nepal, Bhutan, Sikkim and adjoining region of Tibet | publisher=Peaklist.org|access-date=1 June 2014}}</ref> }} == बाह्य कडीहरू == * [http://peaklist.org/WWlists/ultras/everest.html#Footnotes_3 हिमालहरूको सूची भएको पृष्ठमा] * [http://www.viewfinderpanoramas.org/kula.html गङ्गखर पुनसुम र कुला काङ्ग्री] [[श्रेणी:भुटानका हिमालहरू]] [[श्रेणी:तिब्बतका हिमालहरू]] [[श्रेणी:भुटान चीन सीमा]] [[श्रेणी:एसियाका अन्तर्राष्ट्रिय हिमालहरू]] [[श्रेणी:पवित्र हिमालहरू]] [[श्रेणी:हिमालयको सात हजार उचाइ भएका हिमालहरू]] [[श्रेणी:देशहरूको उच्चतम बिन्दुहरू]] ka19qdzj7s1c59s0c513vybij1jkbof 0 149890 1393505 1392487 2026-10-31T09:57:25Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393505 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]] र राजपरिवारका सदस्यका लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। मकवानपुरका राजा र पर्वत राज्यका राजाको अभिलेखमा राजाको प्रशस्तिमा पनि "श्री ५" वा "श्री श्री श्री श्री श्री" लेखिएको पाइन्छ।<ref name=":1" /> पर्वत राज्य बिसं १८४३ मा नेपालमा मिसिएको थियो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20260429202526/https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |archive-date=2026-04-29 }}</ref> [[चित्र:Girvan Yuddha Bikram Shah.jpg|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]], जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''[[श्री]]'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो। (उदाहरण: <ref>{{Cite journal |last=महर्जन |first=पशुपतिभक्त |date=२०५८ जेठ २१ |title=राज्यसहायक श्री ५ अधिराजकुमार ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाहबाट देशवासीका नाममा २०५८ जेठ २१ गते आइतबार बक्सेको सन्देश |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=19048 |journal=नेपाल राजपत्र |volume=खण्ड ५१ अतिरिक्ताङ्क १४ |pages=2}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=19715 |title=राजदरबारको विज्ञप्ति |access-date=2026-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200113021652/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=19715 |archive-date=2020-01-13}}</ref>) जाजरकोटका वासुदेव शर्माका अनुसार "[[नेपालको एकीकरण|नेपाल एकीकरण]]को क्रममा पश्चिमका [[बाइसे राज्यहरू|बाइसे राज्य]]हरूले नेपाललाई सहयोग गरेका थिए। त्यसैले [[मुस्ताङ|मुस्ताङी]], [[सल्यान राज्य|सल्यानी]], [[बझाङ राज्य|बझाङ्गी]] र [[जाजरकोट दरबार|जाजरकोटी]] राजाहरुलाई [[रजौटा राज्य (नेपाल)|रजौटा]] मान्यता दिएर आफ्ना एक/एक ‘श्री’ प्रदान गरिएको थियो। यिनै चार राजाका अधिपति भएका कारण शाहबंशीय राजाले ‘श्री ५’ को उपाधि धारण गरेका थिए" ।<ref>{{Cite web |last=गौतम |first=कृष्णप्रसाद |date=फाल्गुन १८, २०८२ |title=जाजरकोटमा सडक, रोजगारी, खानेपानी र विद्युतको समस्या उही, भूकम्पपछि थपियो पुनर्निर्माणको एजेण्डा |url=https://ekantipur.com/politics/2026/03/02/the-problems-of-roads-employment-drinking-water-and-electricity-remain-the-same-in-jajarkot-but-the-reconstruction-agenda-has-been-added-after-the-earthquake-47-19.html |access-date=2026-07-10 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref><ref>{{Cite web |last=कोइराला |first=अश्विनी |date=२०७५ फागुन ११ |title=जाजरकोट : गणतन्त्रकालमा राजाको भाषा ! |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/02/744547/%e0%a4%9c%e0%a4%be%e0%a4%9c%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a5%8b%e0%a4%9f-%e0%a4%97%e0%a4%a3%e0%a4%a4%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b2%e0%a4%ae%e0%a4%be-%e0%a4%b0 |access-date=2026-07-10 |website=Online Khabar |language=np}}</ref> [[राज्य रजौटा ऐन, २०१७|२०१७]] मा राजा महेन्द्रले आफ्नो ‘श्री ५’ को पुष्टि गर्न अरू चार राजाको अस्तित्व कायमै राखेको तर्क सुनिन्छ।<ref>{{Cite web |last=के.सी. |first=शरद |date=१-१५ असोज २०६० {{!}} 18-30-Sep-1-2-Oct |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} राजा बन्ने रहर |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-07-10 |website=nepalihimal.com |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20201010192341/http://nepalihimal.com/ |archive-date=2020-10-10}}</ref> == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]]{{when}} * [[रणबहादुर शाह]]{{when}} * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक क्रम == विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। === चीनका बादशाह र मुगल बादशाह === चीनका बादशाह र मुगल बादशाहलाई लेखिने अर्जी / खालीतापत्रमा श्री ५ भनी सम्बोधन गरिन्थ्यो । परराष्ट्र मन्त्रालयद्वारा संरक्षित राम शाहका पालाको वंशावलीमा शाह राजाको प्रशस्ति निर्धारण गर्न दिल्लीका  मुगल वादशाह्को दरबारमा गोर्खाली वकिलको घटनालाई यस प्रकार बयान गरिएको छ: <ref>{{cite book|title=गोरखाको इतिहास, चौथो भाग|author=[[दिनेशराज पन्त]]|page=पृष्ठ ९७५-७६|date=|publisher=|isbn=|url=}}</ref><ref>{{Cite web |last=ढकाल |first=टीका |date=पुष २६, २०७६ |title=राम शाहको प्रशस्तिमा बादशाह जहाँगिरको सम्पादन |url=https://www.annapurnapost.com/story/145217/ |access-date=2026-07-10 |website=Annapurna Post |language=Nepali}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |title=गोर्खा वंशावलि |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_28_01.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |volume=28 |issue=1 |pages=1-28}}</ref> <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |<center>'''श्री गोर्खेश्वर महाराजबाट हुकुम हुँदा चित्तौडगढमा रह्याका श्री राणाजी महाराजको प्रशस्ति कुन हो ... हाम्रो प्रशस्ति कस्तो हो.. श्री ५ पात्साहका मोहारबाट निकासा गरि ल्याउ भनि हुकुम भयो र हामी आयाका हुँ भनि बिन्ति गर्या र..प्रशस्ति पनि नजर गराया... पात्साहबाट पंडितहरू बोलाई राणाजी महाराजबाट गयाका प्रशस्तिमा अगाडि मोहडातरफ फेर्न लगाउनुहुँदा गिरिराजचक्रचुडामणि यति मात्रै फेर्नाले हुन्छ भनि पंडितहरूले बिन्ति गर्‍या र एही प्रशस्तिले श्री ५ पात्साहबाट... षल्तापत्र लेषी सर्सौगात तयार गरि वकीलहरूलाई षिल्लद बक्सी विदा बक्सनुभयो।'''</center> | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> १८४८ मा नेपालबाट चीन वादशाहलाई लेखिएको अर्जी <ref>{{Cite journal |last=Manandhar |first=Dr. Vijay Kumar |date=July 2000 |title=The Nepalese Quinquennial. Missions Of 1792 And 1795 To China |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_145_full.pdf |journal=Ancient Nepal |issue=145 |pages=7-18}}</ref><!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |<center>'''काजी देवदत्त थापा (मामुली सौगाद लि चीन) जादाको लेखी गयाको ........................''' '''स्यामरपाले गर्दा भोटमा लस्कर गयाको हो - दीगर्चा लुटी फर्कदा १०००/१२०० नोक्सान भएको - तुङ थ्वाङको आक्रमण ३।४ हज्जार फौज हाम्रो नेपालको नोक्सान भएको - स्यामरपाको हाड खोड, स्वास्नी दीगर्चाको माल पठाइएको . हिजो पनि भोटसंग मिलेकै, अव झगडा हुनन्. म वालक र काका वावा मुलुकको काम काज गर्ने हुनाले दर्शन गर्न आउन पठाउन सकिन. काजी देवदत्त थापा सुब्बा प्रतिमनहरु लाई पठाएको छु. प्रति वर्ष दर्शन गर्न पठाउ भन्या ञाहादेखि चीन टाढा छ ५ वर्षमा ससौगाद दिइ काजीलाइ पठाउला भन्या १८४९ साल आश्वीन शुक्ल १ रोज २ श्री ५ चीन वादशाहका हर्जमा लेखी पठाउनलाई लेखी गयाको अर्जी''' '''............................................''' </center> | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> ===सुरुवात- न्यून प्रयोग=== गोर्खा सहितका [[बाइसे राज्यहरू|बाइसे]] तथा [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]]का राजाको प्रशस्तिमा "श्रीमन्महाराजधिराज श्री श्री श्री" लेखिएको पाइन्छ।<ref>{{Cite journal |last=श्रेष्ठ |first=टेकबहादुर |date=डिसम्बर १९८३ |title=गुल्मी राज्यको राजनैतिक इतिहास र केही अप्रकाशित ऐतिहासिक सामग्री |url=https://sources.mandala.library.virginia.edu/sites/mandala-sources.lib.virginia.edu/files/pdf-files/4324_0.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=1 |pages=101-114}}</ref><ref>{{Cite journal |last=राजवंशी |first=शङ्करमान |title=अर्घाबाट प्राप्त केही ऐतिहासिक पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_07_03.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |volume=7 |issue=3 |pages=29}}</ref> [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|राजा गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह]]को समय यताका पत्रहरूमा राजपरिवारका सदस्यहरूलाई श्री ५ लेखिएको देखिन्छ। यद्यपि वि.सं. १८११ [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुरका राजा]] हेमकर्णसेनले विजयकार्कीलाई करार-पत्रको रूपमा लेखिदिएको पत्रमा "श्री ३ श्री श्री माहाराजा हेमकर्ण सेन जिकन" उल्लेख छ।<ref>{{Cite journal |last=वज्राचार्य |first=धनवज्र |title=श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहाताकाका केही ऐतिहासिक पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_10_0102_09.pdf |journal=CNAS |volume=10 |issue=1 |pages=119|author-link=धनवज्र वज्राचार्य}}</ref> लक्ष्मण राना, प्रतिमन रानाहरूले कपदर सुरसिंहलाई लेखेको साल उल्लेख नभएको उजुरी पत्रमा "यस कुराको जाहेरी श्री ५ मा गर्नु" भनेका छन्।<ref>{{Cite journal |last=वज्राचार्य |first=धनवज्र |title=श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहाताकाका केही ऐतिहासिक पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_10_0102_09.pdf |journal=CNAS |volume=10 |issue=1 |pages=113}}</ref> १८२२ को सल्यानकोटको पृथ्वीनारायण शाहको पालाको अभिलेखमा "श्री ५ नृपपृथ्वीनारायण साहा" उल्लेख गरिएको छ। सल्यानकोटको पृथ्वीनारायण शाहको पालाको अभिलेख<ref>{{cite book|title=शाहकालका अभिलेख[पहिलो भाग)|author=धनवत्र वजाचार्य, टेकबहादुर श्रेष्ठ|page=77|date=२०३७ भाद्र|publisher=नेपाल र एशियाली अनुसन्धान केन्द्र, त्रिभुवन विश्वविद्यालय |isbn=|url=https://dn721602.ca.archive.org/0/items/shahakalaka-abhilekha-by-dhanavajra-vajracharya-and-tek-bahadur-shrestha/Shahakalaka%20Abhilekha%20by%20Dhanavajra%20Vajracharya%20and%20Tek%20Bahadur%20Shrestha.pdf}}</ref> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="padding:0 1em;" |<center>'''स्वस्ति श्रीसाके १६८७ संवत्'''<br>'''१८२२ मासे ३ सल्ह्यानकोट देव'''<br>'''ल बनायाको श्री ५ नृपपृथ्वीना'''<br>'''रायण साहा श्रीनरिन्द्रलक्ष्मी मा'''<br>'''हारानीसमये कृति''' '''तथा दवार्‍या'''<br>'''सुर्जामआन्याधा विश्राम् राना चामु ष्'''<br>'''ड्का जेठाबुढा ननस्त् षंका बाकेसिं'''<br>'''राना शुभम् ।''' </center> |} [[पर्वत राज्य|पर्वते राजा]] [[कीर्तिबम मल्ल]]को अभिलेखमा उनको प्रशस्तिमा ''श्री ५ मन्महाराजा धिराज कीर्तिवम्म मल देवज्यू'', ''श्री श्री श्री श्री श्रीमन्महाराजा धिराज श्रीकीर्तिबम मल्ल देव'', श्री ५ न्महाराजाधिराज स्येय जस्ता प्रसस्ती लेखेको पाइन्छ ।<ref name=":1">{{Cite journal |last=श्रेष्ठ |first=टेकवहादुर |date=जुन १६८१ |title=कीर्तिवम मल्ल र उनका अप्रकाशित अभिलेख |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_08_02_08.pdf |journal=सि एन ए एस जनल |volume=8 |issue=2 |pages=67-134}}</ref> पृथ्वीनारायण शाहको निधनपछि गद्दीमा बसेका नयाँ राजा प्रतापसिंह शाहले रामचन्द्र पण्डितलाई पठाएको पत्रमा राजाको नाममा श्री ५ जोडिएको छैन। चिठीको विवरण :<ref>{{Cite web |title=पृथ्वीनारायणको देहान्त : प्रतापसिंहको त्यो चिठी |url=https://ekantipur.com/koseli/2024/01/13/death-of-prithvi-narayan-that-letter-of-pratapsingh-33-32.html |access-date=2026-06-01 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |''श्री महाराजाधिराज सींह प्रताप साहाका तर्फ बाट सम्वत् १८३१ माघ सुदी ५ मा रामचन्द्र पंडीतको नाउमा लेषी गयाको ची (ठी) को तर्जुमा तपाञीको क्षम कुशल को हाल थाह नभयाको धेरै दीन भयो. तपाञीको क्षम कुशल षवर पाउनाको इन्तीजारीमा छु . वुवा ज्यू सीकारका नीमित्त नुवाकोट तीर सवारी भयाको मा इश्वरका अनुग्रहले माघे संक्रांती का दीन भैरवि संनीघाट सुर्यमति र त्रीसुल गंगाको दोभानमा स्वर्गे भयाको हुनाले बहुतै अफसोस लाग्यो .'' ... | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> सम्वत्‌ १८५५ सालको ताँमापत्र गर्ने भारादाहरुको नामावलीमा पनि [[पृथ्वीनारायण शाह]] र [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]का अगाडी श्री ५ जोडिएको छैन । नामावलीको ५२, ६१ र ६२ नं भारदारको तीन पुस्ते विवरण यसप्रकार छ । <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | | valign="top" |श्री महाराजा रणबहादुर शाहले श्री गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह श्री महाराजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह]] | |- | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |५२--श्री नरभूपाल शाहका नाति श्री पृथ्वीनारायण शाहका छोरा चौ. रनसिं शाही <br>६१--श्री पृथ्वीनारायण शाहका नाति श्री प्रतापसिह शाहका छोरा चौतरिया [[बिदुर शाह|बिदुर साह]]<br>६२--ऐंका नाति ऐंका छोरा चौतारिया [[शेरबहादुर शाह|शेर बहादुर शाह]] | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> ===आधिकारिक प्रयोग=== [[चित्र:Amar_Singh_Thapa_letter.gif|अङ्गुठाकार|अमरसिंह थापाले श्री ५ लाई लेखेको पत्रको खाम लेखिएको छ: स्वस्तिश्रीश्रीश्रीश्रीश्रीमम्महाराजाधिराजकाचरण तलअर्जिकान्तिपुर्पहुचैशुभम्]] [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|राजा गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह]]को समय यताका पत्रहरूमा राजपरिवारका सदस्यहरूलाई श्री ५ लेखिएको देखिन्छ। १८५७ मा रणबहादुर शाहले [[श्रीनाथ गण|श्रीनाथ कम्पनी]]का फौजी जवानहरूलाई जारी गरेको आदेशमा "श्री ५ महाराजा" उल्लेख गरिएको छ । नेपाल सरकार र चीन सरकारबीच चिठी र खलितापत्रमामा चीन सम्राटलाई पनि "''स्वस्तिश्री ५ चिन बादशाह''" भनी सम्बोधन गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन )|author=[[चित्तरन्जन नेपाली]]|page=108-115|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> चिनियाँ अम्बाले नेपाललाई लेखेको पत्रमा चिनका राजालाई श्री ५ र नेपालका राजालाई श्री ३ लेखेका छन्।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=२३३|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref><!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |<center>'''स्वस्तिश्री ५ चिन वादसाहका हुकुमले भोट लाहासाको कामकाज गर्न्या श्री टुचाङ् ताठिन् सि अम्बा तथा श्री टुचान् ताठिन् वो अम्बाले पठायाको पत्रम् स्वस्तिश्री ३ अर्तिनिवाङ गिर्वान युद्ध विक्रम साहदेवेषु....''' '''...इति च्याछिन् वर्ष २० वैसाष वदि १२ मुकाम लाहासा शुभम्''' </center> | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> [[चित्र:Old_Bhardar_letter.gif|अङ्गुठाकार|भीमसेन थापालाई श्री३ जर्नेल भनी सम्बोधन गरी भारदारहरूले लेखेको पत्र]] [[भीमसेन थापा]]को उदयपछि उनले थापा खलकलाई श्री ३ दिलाएका थिए। कागजपत्रमा भीमसेन थापालाई "श्री श्री श्री बडा जर्नेल भीमसेन थापा" र भाइ रणध्वज थापालाई "श्री ३ काजी" भनी सम्बोधन गरिएको भेटिन्छ।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=२२९|date=2020 BS|publisher=रत्न पुस्तक भण्डार|location=काठमाडौँ|isbn=|url=}}</ref> १८९२ मा [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा राजेन्द्र]]ले भीमसेन थापालाई [[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर इन चिफ]] पदवी दिदाँ राजपरिवारका सदस्यहरूलाई "श्री ६" बाट सम्बोधन गरिएको छ। १९१० को [[मुलुकी ऐन]]को परिशिष्टमा राजा [[राम शाह]]लाई '''श्री ९ महाराजधिराज''' भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=मुलुकी ऐन, १९१० परिशिष्ट (क) |url=https://repository.lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/08/मुलुकी-ऐन-१९१०.pdf |website=नेपाल कानुन आयोग }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="सुवेदी2">{{cite book|last=|first=|author-link=|year=2022 Jestha|title=श्री ५ सुरेन्द्रविक्रम शाहदेवका शासनकालमा बनेको मुलुकी ऐन|publisher=श्री ५ को सरकार, कानून तथा न्याय मन्त्रालय|url=https://archive.org/details/muluki-ain-1910_202201/page/n713/mode/2up|isbn=|pages=695}}</ref> १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]को समयसम्मको सिक्कामा राजाको नामको अगाडि श्री श्री श्री लगाइएको छ। [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]देखिको सिक्कामा मात्र "श्री ५ महेन्द्र" लेखिएको देखिन्छ।<ref>{{cite book|title=नेपाली राष्ट्रिय मुद्रा|author=[[सत्यमोहन जोशी]]|page=|date=२०४२|publisher=Sajha prakashan|isbn=|url=}}</ref> [[नेपाल सरकार]]लाई वि.सं. २०१५ साल बैशाख ३ देखि 'श्री ५ को सरकार' लेख्न थालिएको थियो।<ref>{{Cite web |last=बस्नेत |first=माधब कुमार |date=2019-05-07 |title=यो नेपाल सरकार हो |url=https://deshsanchar.com/2019/05/07/193195/ |access-date=2026-05-30 |website=देशसञ्चार}}</ref><ref>{{cite book|title=https://deshsanchar.com/2019/05/07/193195/|author=[[ग्रीष्मबहादुर देवकोटा]]|page=५९१|date=२०३६|publisher=ध्रुबबहादुर देवकोटा|location=काठमाडौँ|isbn=|url=}}</ref> २०६३ जेठ ४ मा "श्री ५ को सरकार"लाई फेरी नेपाल सरकार लेख्न सुरु भयो । ===गणतन्त्र घोषणा र अन्त्य=== २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:शाहवंश]] db6my4tvla4tcl3gxhdghjczgtu1qfr 0 150227 1393482 1392178 2026-10-31T07:16:24Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393482 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपाली राजनीतिज्ञ}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = मदन भण्डारी | native_name = | native_name_lang = ne | honorific_suffix = | image = Madan bhandari.jpg | image_size = | alt = | caption = मदन भण्डारीको तस्वीर | office = [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले)]]को महासचिव | term_start = २०४७ पुस २२ | term_end = २०५० जेठ ३ | predecessor = ''पार्टी स्थापना'' | successor = [[माधवकुमार नेपाल]] | office1 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]] | term_start1 = २०४८ असार ६ | term_end1 = २०५० जेठ ३ | predecessor1 = ''निर्वाचन क्षेत्र सिर्जना'' | successor1 = [[विद्यादेवी भण्डारी]] | constituency1 = [[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]] | birth_name = | birth_date = {{जन्म मिति|1951|06|27}} | birth_place = [[ढुङ्गेसाँघु]], [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] | disappeared_date = | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date = {{मृत्यु मिति र उमेर|1993|05|16|1951|06|27}} | death_place = [[दासढुङ्गा]], [[चितवन जिल्ला|चितवन]] | death_cause = सम्भावित हत्या (जीप दुर्घटना) | education = | alma_mater = | occupation = | years_active = | employer = | agent = | known_for = [[जनताको बहुदलीय जनवाद]] | style = | height = | television = | title = | term = | party = [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले)]] | boards = | criminal_charge = | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = [[विद्यादेवी भण्डारी]] | children = २ | parents = | relatives = | callsign = | awards = [[नेपाल रत्न मान पदवी|नेपाल रत्न]] {{small|(२०७३)}} | website = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''मदनकुमार भण्डारी''' (२००८ असार १३ &ndash; २०५० जेठ ३) एक [[नेपाली]] राजनीतिज्ञ थिए।<ref>[http://kuwaitnepal.com/2009/05/19/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95-%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D/ नेपाली जनताका नायक स्वर्गीय जननेता मदन भण्डारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112201016/http://kuwaitnepal.com/2009/05/19/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80-%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95-%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A5%8D/ |date=2013-11-12 }} कुवेत नेपाल डट कम</ref> उनी [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले)]]को महासचिवमा निर्वाचित भएका थिए, जसले नेपालमा बहुदलीय प्रजातन्त्र र मौलिक मानव अधिकारका लागि सङ्घर्ष गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.eurasiareview.com/22052018-nepal-decisive-turn-analysis/|title=Nepal: Decisive Turn – Analysis|last=SATP|date=2018-05-22|website=Eurasia Review|language=en-US|access-date=2019-01-05}}</ref> [[आम निर्वाचन २०४८]]मा बहालवाला प्रधानमन्त्री [[कृष्णप्रसाद भट्टराई]]लाई पराजित गरेपछि उनको लोकप्रियता चुलिएको थियो। प्रखर वक्ता र जनतासँग जोडिन सक्ने क्षमताका लागि परिचित भण्डारीको सबैभन्दा मौलिक योगदान उनको राजनीतिक विचार थियो, जसलाई "[[जनताको बहुदलीय जनवाद]]" (जबज) भनेर चिनिन्छ।<ref> Dhakal, Tika P. (2023). “Madan Bhandari and His Theory of People’s Multiparty Democracy”. State, Society and Development: PMPD Perspectives, 1(1), 61–76. https://doi.org/10.3126/ssd.v1i1.58470 </ref> राजाको प्रत्यक्ष शासनको ३० वर्षपछि नेपालमा प्रजातन्त्र र मौलिक मानव अधिकार पुनर्स्थापना गर्ने [[नेपालको जनआन्दोलन २०४६|४६ साल को जनआन्दोलन]]मा केन्द्रीय भूमिका खेल्नुका साथै नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई उच्च उचाइमा पुर्‍याएको श्रेय उनलाई दिइन्छ। वि.सं २०५० मा चितवनको दासढुङ्गामा भएको जीप दुर्घटनामा परी उनको निधन भएको थियो।<ref>[http://himalayatv.com/news/2012/05/16/%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A4%A8-%E0%A4%AD%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80-%E0%A4%B0-%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C-%E0%A4%86%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ मदन भण्डारी र जीवराज आश्रिमतको १९ औँ स्मृति दिवस] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120522014657/http://himalayatv.com/news/2012/05/16/%E0%A4%AE%E0%A4%A6%E0%A4%A8-%E0%A4%AD%E0%A4%A3%E0%A5%8D%E0%A4%A1%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80-%E0%A4%B0-%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C-%E0%A4%86%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0/ |date=2012-05-22 }} हिमालय टेलिभिजन</ref> == प्रारम्भिक जीवन == मदन भण्डारीको जन्म पूर्वी नेपालको [[ताप्लेजुङ जिल्ला]]को [[ढुङ्गेसाँघु]]मा एक [[खस]] [[ब्राह्मण]] परिवारमा भएको थियो। २०२४ सालमा उनको परिवार ताप्लेजुङबाट [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]]को [[इटहरा]]मा सरेको थियो। उनी [[भारत]]को [[मथुरा]]मा अध्ययन गर्न गएका थिए। दुई वर्ष मथुरामा बिताएपछि २०२८ मा [[देहरादुन|देहरादुन]]बाट [[बनारस]] पुगेका भण्डारीले २०२३ सालमा [[बनारस विश्वविद्यालय]]बाट भाषा साहित्यमा स्नातकोत्तर गरेका थिए। उनले ताप्लेजुङको मेदिबुङ विद्यालय र भारतको [[वाराणसी]]मा शिक्षा हासिल गरेका थिए। == राजनीतिक जीवन == वि.सं २०२८ सालमा पुष्पलालसँगको भेटपछि उनी राजनीतिमा लागेका थिए। वि.सं २०२९ मा उनी [[पुष्पलाल श्रेष्ठ]]द्वारा स्थापित विद्यार्थी सङ्गठन 'जनवादी सांस्कृतिक मोर्चा'को केन्द्रीय सदस्य बनेका थिए। त्यसको अध्यक्षमा [[युद्धप्रसाद मिश्र]] र महासचिव [[मोदनाथ प्रश्रित|मोदनाथ प्रश्रीत]] थिए। २०३० सालमा पार्टीको पूर्णकालीन कार्यकर्ता भए। वि.सं २०३३ मा उनले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (पुष्पलाल)]] छाडेर 'मुक्ति मोर्चा समूह'को गठन गरेका थिए जसले २०३५ मा झापा आन्दोलनका बाँकी नेताहरूसँग गठबन्धन गरेको थियो। उनी [[जनमत सङ्ग्रह, २०३७|२०३७ को जनमत सङ्ग्रह]]अघि नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)का संस्थापक सदस्य थिए र २०४३ मा यसको चौथो राष्ट्रिय महाधिवेशनबाट महासचिव निर्वाचित भएका थिए।<ref>[http://www.ekantipur.com/kantipur/news/news-detail.php?news_id=40257 मदन भण्डारी, प्रजातन्त्र र एमाले] कान्तिपुर दैनिक</ref> २०४७ मा नेकपा (माले) अर्को मार्क्सवादी समूहसँग एकीकरण भई [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] बनेपछि भण्डारी महासचिव निर्वाचित भएका थिए। त्यसपछिको महाधिवेशनमा उनले पार्टीलाई रूढिवादी उग्रवादबाट मुक्त गराई समावेशी र प्रतिस्पर्धी लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यतालाई अङ्गीकार गर्दै आफ्नो सिद्धान्त "[[जनताको बहुदलीय जनवाद]]" (जबज) अपनाउन सहमत गराएका थिए। यस नवप्रवर्तनले एकातिर नेकपा (एमाले) लाई नेपालको सबैभन्दा शक्तिशाली कम्युनिस्ट पार्टीको रूपमा स्थापित गरेको थियो भने अर्कोतिर देशका साथै विश्व कम्युनिस्ट आन्दोलनलाई नै नयाँ लोकतान्त्रिक दृष्टिकोण प्रदान गरेको थियो।<ref>[https://nepalresearch.org/publications/khk_sa98_5.PDF Chancen für Nepals angeschlagene Demokratie?]</ref> == २०४८ को निर्वाचन र त्यसपछिको अवस्था == [[नेकपा (एमाले)]]ले तीन दशकभन्दा बढी समयपछिको देशको पहिलो स्वतन्त्र निर्वाचन, [[आम निर्वाचन २०४८]]मा ६९ सीटमा जित हासिल गरेको थियो, जसको पूर्वसन्ध्यामा भण्डारी आफ्नो पार्टीको प्रचार अभियानका प्रमुख नेताका रूपमा अगाडि आएका थिए।<ref name=":0">{{Cite news|title = Communists Celebrate Nepal Victories : Elections: Katmandu goes Marxist but moderates lead in countryside voting.|url = https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-05-15-mn-1739-story.html|newspaper = Los Angeles Times|date = 1991-05-15|access-date = 2015-10-28|issn = 0458-3035|first = MARK|last = FINEMAN}}</ref> भण्डारीले यसलाई "प्रजातन्त्रका लागि मतदान", "स्वतन्त्रताका लागि मतदान" र "गरिबी निवारणका लागि मतदान" भनेर घोषणा गरेका थिए।<ref name=":0" /> उनले कम्युनिस्टहरूका लागि सशस्त्र सङ्घर्षको साटो जनमतलाई मुख्य रणनीतिका रूपमा अघि सारेका थिए। [[चित्र:Madan Bhandari 9.jpg|left|thumb|250x250px|वि.सं २०४९ मा भण्डारी]] == व्यक्तिगत जीवन == भण्डारीले वि.सं २०३९ मा [[विद्यादेवी भण्डारी]]सँग विवाह गरेका थिए। विवाहको समयमा विद्यादेवी भण्डारी एक प्रमुख विद्यार्थी नेता थिइन्।<ref>Office of the President of Nepal.“Biography of the Right Honorable President Mrs. Bidya Devi Bhandari. https://president.gov.np/biography-of-rt-honble-president-bidhya-devi-bhandari/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260727234807/https://president.gov.np/biography-of-rt-honble-president-bidhya-devi-bhandari/ |date=2026-07-27 }}</ref> विवाहपछि भने मदन भण्डारी पार्टीको शीर्ष नेतृत्वमा रहेकाले उनले पर्दापछाडि नै रहन रुचाएकी थिइन्। श्रीमान्‌को निधनपछि राजनीतिमा पुनः सक्रिय भएकी उनी चार पटक सांसद निर्वाचित भइन्, प्रमुख मन्त्रालयहरूको जिम्मेवारी सम्हालेकी थिइन् र सात वर्ष चार महिना सर्वोच्च पदमा रहँदै नेपालको पहिलो महिला राष्ट्रपति बन्न सफल भएकी थिइन्। यो दम्पतीका उषाकिरण भण्डारी र निशाकुसुम भण्डारी गरी दुई छोरीहरू छन्। == निधन == २०५० जेठ ३ मा चितवनको दासढुङ्गामा भएको जीप दुर्घटनामा भण्डारीको निधन भएको थियो।<ref name=":2">{{Cite web|title = A Death Heavier than the Himalayas|url = https://www.marxists.org/reference/archive/mishra/1993/06/x01.htm|website = www.marxists.org|accessdate = 2015-10-28}}</ref> [[केपी शर्मा ओली|केपी ओली]]को नेतृत्वमा भएको छानबिन अनुसार यो दुर्घटना नभई एक सुल्झिन नसकेको हत्या थियो।<ref name="Maoists">{{Cite news|url=https://www.groundreport.com/uml-leader-accuses-maoists-of-having-assassinated-madan-bhandari/|title=UML Leader Accuses Maoists of Having Assassinated Madan Bhandari|last=Anonymous|date=May 24, 2009|access-date=February 18, 2018|archive-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331053856/https://www.groundreport.com/uml-leader-accuses-maoists-of-having-assassinated-madan-bhandari/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331053856/https://www.groundreport.com/uml-leader-accuses-maoists-of-having-assassinated-madan-bhandari/ |date=March 31, 2019 }}</ref> गाडीमा सवार तीन जनामध्ये चालक अमर लामा मात्र जीवित रहेका थिए, जसलाई पछि काठमाडौँको कीर्तिपुरमा अज्ञात बन्दुकधारी समूहले अपहरण गरी हत्या गरेको थियो।<ref>Reporters Without Borders Annual Report 2004: Nepal https://www.refworld.org/reference/annualreport/rsf/2004/en/48745</ref> दुर्घटनामा दुई नेता मदन भण्डारी र [[जीवराज आश्रित]]को निधन भएको थियो। उनको शव तीन दिनपछि फेला परेको थियो र [[दशरथ रङ्गशाला]]मा राखिएको थियो, जहाँ दिनभर र रातिसम्म मानिसहरूले उनीप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका थिए।<ref name=":2" /> त्यस दुर्घटनाका एकमात्र जीवित व्यक्ति, चालक अमर लामाको १० वर्षपछि हत्या भएको थियो।<ref name=":3">{{Cite news|url = http://sajha.com/archives/openthread.cfm?threadid=11724|title = Driver of murdered UML leaders killed|last = Acharya|first = Yuvraj|date = July 28, 2003|archive-url = https://web.archive.org/web/20180915071806/http://sajha.com/archives/openthread.cfm?threadid=11724|archive-date = September 15, 2018|access-date = July 27, 2026}}</ref> अज्ञात बन्दुकधारीको समूहले दिउँसो करिब १३:४५ बजे ताजाखबर साप्ताहिकको कार्यालयबाट लामालाई अपहरण गरेको थियो। उनलाई राजधानीको दक्षिणपश्चिम किनारमा रहेको कीर्तिपुरमा लगेर गोली हानिएको थियो। त्यसपछि हत्याराहरू पाङ्गा गाउँतर्फ फरार भएका थिए।<ref name=":3"/> == त्यसपछिका घटनाक्रमहरू == दुर्घटनास्थल दासढुङ्गामा उनको एउटा अर्धकदको सालिक निर्माण गरिएको छ।<ref>{{Cite web|url=http://in.news.yahoo.com/heart-broken-nepalese-turn-backs-gods-082402358.html|title=Some heart-broken Nepalese turn their backs on gods|website=in.news.yahoo.com|language=en-IN|access-date=2019-01-05}}</ref> नेपाल सरकारले [[झापा जिल्ला]]को शान्तिनगरदेखि डडेल्धुरा जिल्लाको रुपालसम्म मदन भण्डारी राजमार्ग निर्माण गर्ने प्रस्ताव गरेको छ।<ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/business/budget-more-focused-on-physical-infrastructure/|title=Budget more focused on physical infrastructure|date=2018-05-30|website=The Himalayan Times|language=en-US|access-date=2019-01-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/business/highway-named-after-late-communist-leader/|title=Highway named after late communist leader|date=2018-05-22|website=The Himalayan Times|language=en-US|access-date=2019-01-05}}</ref> सन् २०१८ मार्चमा मोरङको [[उर्लाबारी]]मा मदन भण्डारी सङ्ग्रहालयको उद्घाटन गरिएको थियो। सन् १९९३ को दुर्घटनामा क्षति पुगेको जीप उर्लाबारी सङ्ग्रहालयमा प्रदर्शनीका लागि राखिएको छ।<ref>{{Cite web|author=सुमन घिमिरे|url=https://kharibot.com/news-details/12602/kharibot/|title=मदन भण्डारी संग्रहालय : ढुंगेसाँघुदेखि दासढुंगासम्म|date=२०७४ चैत १७ |website=खरिबोट|language=नेपाली|access-date=२०८३ साउन १२}}</ref> == सम्मान == * [[चित्र:Norges_skytterforbunds_hederstegn_stripe.svg|57x57px]] [[नेपाल रत्न मान पदवी]] (२०७३ जेठ १५) – तत्कालीन राष्ट्रपति [[विद्यादेवी भण्डारी]]द्वारा मदन भण्डारीलाई मरणोपरान्त प्रदान गरिएको।<ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/81790-conferred-awards-decorations/|title=81,790 to be conferred awards and decorations|date=2016-05-29|website=The Himalayan Times|language=en|access-date=2019-01-05}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{S-start}} {{S-ppo}} {{Succession box |before = कुनै पनि होइन |title = नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)को महासचिव |years = २०४३–२०४७ |after = स्वयं<br><small>([[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)|नेकपा (एमाले)]]को महासचिवका रूपमा)</small> }} {{Succession box |before = कुनै पनि होइन |title = [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]]को महासचिव |years = २०४७–२०५० |after = [[माधवकुमार नेपाल]] }} {{S-end}} == बाह्य कडीहरू == {{नेपालमा साम्यवाद}} * [http://madanbhandarifoundation.com/ मदन भण्डारी प्रतिष्ठान] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130404072048/http://madanbhandarifoundation.com/ |date=2013-04-04 }} * [https://mbman.org.np/introduction/ मदन भण्डारी मेमोरियल कलेज] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210428033026/https://mbman.org.np/introduction/ |date=2021-04-28 }} [[श्रेणी:सन् १९५१ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् १९९३ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०४८–२०५१]] [[श्रेणी:ताप्लेजुङ जिल्लाका मानिसहरू]] phheovp3h9jat69t6qd08vgfhpgn23q 0 150590 1393374 1393259 2026-10-31T00:58:05Z Kent Wang 81331 West facade of Lisbon Cathedral (retouched).jpg 1393374 wikitext text/x-wiki '''लिस्बन''' ({{IPAc-en|ˈ|l|ɪ|z|b|ən|audio=LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Lisbon.wav}} {{respell|LIZ|bən}}; {{langx|pt|Lisboa}} {{IPA|pt-PT|liʒˈβoɐ||pt-pt Lisboa FF.ogg}})<ref>{{cite web |last=Wells |first=John C. |date=21 July 2010 |title=Portuguese |url=http://phonetic-blog.blogspot.com/2010/07/portuguese.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120408214322/http://www.phonetic-blog.blogspot.com/2010/07/portuguese.html |archive-date=8 April 2012 |access-date=17 June 2012}}</ref> [[पोर्तगाल|पोर्चुगल]] राजधानी र सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर हो। २०२४ को अनुसार यसको प्रशासनिक सीमा भित्र ५७५,७३९<ref name="INEpt">{{Cite web |title=Statistics Portugal - Web Portal |url=https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_indicadores&indOcorrCod=0008272&contexto=bd&selTab=tab2 |website=www.ine.pt}}</ref><ref name="dgt">{{Cite web |title=Áreas das freguesias, concelhos, distritos e país |url=http://www.dgterritorio.pt/cartografia_e_geodesia/cartografia/carta_administrativa_oficial_de_portugal_caop_/caop__download_/carta_administrativa_oficial_de_portugal___versao_2017__em_vigor_/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105172426/http://www.dgterritorio.pt/cartografia_e_geodesia/cartografia/carta_administrativa_oficial_de_portugal_caop_/caop__download_/carta_administrativa_oficial_de_portugal___versao_2017__em_vigor_/ |archive-date=5 November 2018 |access-date=5 November 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180729230329/http://www.dgterritorio.pt/cartografia_e_geodesia/cartografia/carta_administrativa_oficial_de_portugal_caop_/caop__download_/carta_administrativa_oficial_de_portugal___versao_2017__em_vigor_/ |date=29 July 2018 }}</ref> र २०२५ सम्ममा महानगर भित्र ३,०२८,००० जनसंख्या रहेको अनुमान गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=Lisbon, Portugal Population (2025) - Population Stat |url=https://populationstat.com/portugal/lisbon |access-date=2025-04-14 |website=populationstat.com}}</ref> यो सहर [[इबेरियन प्रायद्वीप]] पश्चिमी भागमा, टागस नदीको उत्तरी किनारमा अवस्थित छ। यसको मेट्रो क्षेत्रको पश्चिमी भाग, पोर्चुगिज रिभिएरा, महाद्वीपीय युरोपको सबैभन्दा पश्चिमी बिन्दु हो, जुन काबो दा रोकामा टुङ्गिन्छ। लिस्बन विश्वको सबैभन्दा पुरानो शहरहरू मध्ये एक हो<ref name="RudlinThompsonJarvis2016">{{cite book|last1=Rudlin|first1=David|last2=Thompson|first2=Rob|last3=Jarvis|first3=Sarah|title=Urbanism|year=2016|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-317-21390-1|page=45|url=https://books.google.com/books?id=rislDwAAQBAJ&pg=PA45|access-date=14 January 2023|archive-date=14 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114173934/https://books.google.com/books?id=rislDwAAQBAJ&pg=PA45|url-status=live}}</ref> र [[एथेन्स]] पछि दोस्रो सबैभन्दा पुरानो युरोपेली राजधानी शहर हो। यो शहर अन्य आधुनिक युरोपेली राजधानीहरू भन्दा शताब्दीयौं पुरानो हो।।<ref name="CIAFactbook2021">{{cite book|last1=Central Intelligence Agency|title=The CIA World Factbook 2021–2022|year=2021|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-5107-6382-1|page=3319|url=https://books.google.com/books?id=NyUFEAAAQBAJ&pg=PT3319|access-date=14 January 2023|archive-date=14 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114173934/https://books.google.com/books?id=NyUFEAAAQBAJ&pg=PT3319|url-status=live}}</ref> सेल्टिक-पूर्व जनजातिहरू यस शहरमा बसोबास गर्थे र पछि फोनिशियनहरूले यसको स्थापना गरे। [[जुलियस सिजर|जुलियस सीजर]]ले यसलाई फेलिसिटास जुलिया<ref name="Livermore1973">{{cite book|author=H. V. Livermore|title=Portugal: A Short History|url=https://books.google.com/books?id=PF0fAAAAMAAJ&q=%22Felicitas%20Julia%22|year=1973|publisher=Edinburgh University Press|isbn=978-0-85224-207-0|page=4|access-date=5 September 2019|archive-date=7 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207052700/https://books.google.com/books?id=PF0fAAAAMAAJ&q=%22Felicitas%20Julia%22|url-status=live}}</ref> नामक नगरपालिका बनाए, नाममा ''ओलिसिपो'' शब्द थपियो। रोमन साम्राज्यको पतन पछि, यो ५ औं शताब्दीदेखि जर्मन जनजातिहरू, विशेष गरी भिसिगोथहरूद्वारा शासन गरिएको थियो। पछि यसलाई ८ औं शताब्दीमा मुर्सहरूले कब्जा गरे। ११४७ मा, अफोन्सो हेनरिक्सले शहर जिते र १२५५ मा, यो कोइम्ब्रालाई प्रतिस्थापन गर्दै पोर्चुगलको राजधानी बन्यो।<ref>{{Cite web |last=Ferreira |first=Marta Leite |title=Lisboa não é a capital de Portugal e outros 9 factos que não aprendeu nas aulas de História |trans-title=Lisbon is not the capital of Portugal — and 9 other facts you didn’t learn in history class |url=https://observador.pt/2016/10/06/lisboa-nao-e-a-capital-de-portugal-e-outros-9-factos-que-nao-aprendeu-nas-aulas-de-historia/ |access-date=23 August 2023 |website=Observador |language=pt-PT}}</ref> त्यसबेलादेखि यो देशको राजनीतिक, आर्थिक र सांस्कृतिक केन्द्र रहेको छ। देशको राजनीतिक केन्द्रको रूपमा, लिस्बनमा सरकार, गणतन्त्रको सभा, सर्वोच्च अदालत, सशस्त्र बल र राष्ट्र प्रमुखको निवास रहेको छ। यो पोर्चुगिज कूटनीतिको केन्द्र पनि हो, जहाँ ८६ देशका [[राजदूत|राजदूतहरू]] बसोबास गर्छन्, साथै [[ताइवान]] र [[प्यालेस्टाइन राज्य|प्यालेस्टाइन]]का प्रतिनिधिहरू पनि यहाँ बस्छन्।<ref>{{Cite web |title=Corpo Diplomático em Portugal |url=https://portaldiplomatico.mne.gov.pt/politica-externa/protocolo-do-estado-e-corpo-diplomatico-acreditado-em-portugal |access-date=23 August 2023 |website=Portal Diplomático |language=pt-pt}}</ref> लिस्बन महानगरीय क्षेत्रमा लगभग ३० लाख १० हजार मानिसहरू बसोबास गर्छन्, जुन शहरको प्रशासनिक क्षेत्रभन्दा बाहिर फैलिएको छ। यो [[इबेरियन प्रायद्वीप]]मा ([[म्याड्रिड]] र [[बार्सिलोना]] पछि) मा तेस्रो ठूलो महानगरीय क्षेत्र हो र [[युरोपेली सङ्घ|युरोपेली संघ]]का १० सबैभन्दा बढी जनसंख्या भएका शहरी क्षेत्रहरू मध्ये एक हो।<ref name="Statistics Portugal - Web Portal">{{Cite web |title=Statistics Portugal - Web Portal |url=https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_indicadores&indOcorrCod=0008272&contexto=bd&selTab=tab2 |access-date=23 August 2023 |website=www.ine.pt}}</ref><ref name="World_Urban_Areas">[http://www.demographia.com/db-worldua.pdf Demographia: World Urban Areas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517065701/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|date=17 May 2017}} - demographia.com, 06.2021</ref> यसले देशको जनसंख्याको लगभग २८% प्रतिनिधित्व गर्दछ। लिस्बनलाई वित्त, वाणिज्य, फेसन, मिडिया, मनोरञ्जन, कला, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार, शिक्षा र पर्यटनमा यसको महत्त्वका कारण अल्फा-स्तर विश्वव्यापी शहरको रूपमा मान्यता दिइएको छ। <gallery class=center caption="लिस्बन - Lisboa"> Lissabon-Praca do Comercio-14-2011-gje.jpg Igreja e Mosteiro de São Vicente de Fora.jpg Roof terrace of Igreja de São Vicente de Fora 830.jpg West facade of Lisbon Cathedral (retouched).jpg Nave of Igreja de Nossa Senhora dos Mártires 45.jpg Lissabon-Ascensor da Bica-06-2011-gje.jpg Lissabon-Travessa da Laranjeira-04-Waesche-2011-gje.jpg Lissabon-Fado mit Joana Veiga-04-2011-gje.jpg|Fado </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:युरोपका राजधानीहरू]] [[श्रेणी:जानकारीबाकस व्यवस्थापनमा सम्भावित वासिन्दा सूचीसहितका पृष्ठहरू]] [[श्रेणी:Coordinates on Wikidata]] [[श्रेणी:जानकारीबाकस व्यवस्थापनमा खराब व्यवस्थापन प्रकारसहितका पृष्ठहरू]] [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] 3lep0lwo80gu8ll6cra8peuyubn1c5e 0 150592 1393379 1384575 2026-10-31T01:30:29Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393379 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific-prefix = श्री | name = खड्गमान सिंह बस्न्यात | image = | imagesize = 200 | caption = | birth_date = वि.सं. १९६४ | birth_place = | death_date = वि. सं. २०५५ | death_place = आर्यघाट | father = | mother = | religion = [[हिन्दू धर्म|हिन्दु]] | battles = | office = मन्त्री | monarch = राजा त्रिभुवन | predecessor = | successor = | relative = | party = [[प्रचण्ड गोर्खा]]<br>[[नेपाल प्रजा परिषद]] }} [[खड्गमानसिंह बस्न्यात]] एक नेपाली राणाबिरोधी राजनीतिज्ञ थिए।<ref>{{Cite web |title=प्रचण्ड गोर्खाको उत्खनन |url=https://annapurnapost.com/news/146887 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211113161234/https://annapurnapost.com/news/146887 |archive-date=13 November 2021 |access-date=13 November 2021 |website=Annapurna Post |language=ne}}</ref> सिंहको जन्म सन् १९०७ मार्चमा [[काठमाडौँ]], [[नेपाल अधिराज्य|नेपाल]] भएको थियो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tq0ZAAAAYAAJ|title=Who's Who-Nepal, 1992|date=1992|access-date=13 November 2021|archive-date=13 November 2021}}</ref> डिल्लीबजारमा दिलिपसिंह वस्नेत र दीर्घकुमारीका छोरा थिए । उनले [[पटना विश्वविद्यालय]]बाट म्याट्रिक दिएपछि राणाविरोधी आन्दोलनमा लागे।<ref>{{Cite web |title=खड्गमान सिंह – नइ एकेडेमी |url=https://nai.com.np/%e0%a4%ac%e0%a4%be%e0%a4%81%e0%a4%9a%e0%a5%87%e0%a4%95%e0%a4%be-%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%9b%e0%a5%87/%e0%a4%96%e0%a4%a1%e0%a5%8d%e0%a4%97%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a8-%e0%a4%b8%e0%a4%bf%e0%a4%82%e0%a4%b9/ |access-date=2026-06-23 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511215445/https://nai.com.np/%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%81%E0%A4%9A%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%9B%E0%A5%87/%E0%A4%96%E0%A4%A1%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8-%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%B9/ |archive-date=2026-05-11 }}</ref> == प्रचण्ड गोर्खा र जेलजीवन == बि.सं १९८८ मा उनले [[खण्डमानसिंह बस्न्यात|खण्डमानसिंह]], मैनाबहादुर, रङ्गनाथ शर्मा, उमेशविक्रम शाह आदि सँग मिलेर [[प्रचण्ड गोर्खा पर्व|प्रचण्ड गोर्खा]] नामक गोप्य संगठन स्थापना गरे, जुन नेपालको सत्ताबाट राणा वंशलाई हटाउन सुरु गरिएको थियो।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0N8jAAAAMAAJ|title=The History of Constitutional Development of Nepal, 1948-1980|date=1981|access-date=13 November 2021|archive-date=13 November 2021}}</ref> तर एक सदस्यले त्यो कुराको भण्डाफोर गर्दा उमेशविक्रमलाई पाल्पा, अन्यलाई सर्वस्यसहित कारावास भयो। [[खण्डमानसिंह बस्न्यात|खण्डमानसिंह]] र मैनाबहादुर जेलमै मरे। २००७ सालमा खड्गमानसिंह छुटे र २० वर्षमा गलफन्दी र नेलबाट मुक्ति पाए।<ref>{{Cite journal |last=सुवेदी |first=राजाराम |date=२०५० |title=प्रचण्ड व्यक्तित्व |journal=जनमत |volume=५३ |pages=७-१०}}</ref> == २००७-२०१७ == [[सात सालको क्रान्ति]] २००७ माघमा खड्गमानसिंह रिहा भए। जेलमा उनी टंकप्रसाद सँगै बसेका थिए र उनीसँगै रिहा भए। जेलबाहिर आउनासाथ सर्वसाधारणको भीडले छोप्यो । उठाएर बोक्ने, अँगालो हाल्ने फूल दिने, माला लगाइदिने भयो। त्यहाँबाट [[न्यु रोड, काठमाडौँ|नयाँ सडक]]को ढोकासम्म आउन दुई घन्टा लागेको थियो । यट्खा टोलमा आठ बजे राति पुग्दा भीडले जिन्दावादको नारा लगायो। त्यसपछि खड्गमान सिंहले ‘स्वर्गबाट हेर्नोस् हे वीर हो । जाग्यौं हामी कर्तव्य सम्झेर’ भन्ने गीत गाए । प्रचण्ड गोर्खामा आफू मात्र बाँकी रहेकाले र टंकप्रसादसँग जेल बसेकाले खड्गमान पनि [[नेपाल प्रजा परिषद्|प्रजापरिषद्मा]] प्रवेश गरे। उनको विवाह राजा त्रिभुवनकै नातेदार प्रजाराज्य लक्ष्मीसँग राजकीय सम्मानका साथ विवाह भयो।<ref>{{Cite web |last=भट्टराई |first=मदनकुमार |date=फागुन २२, २०८१ |title=प्रजा राज्यलक्ष्मी देवी सिंह : जो राष्ट्रिय पञ्चायतमा उपाध्यक्ष हुने प्रथम महिला बनिन् |url=https://www.ratopati.com/story/484085/praja-rajya-lakshmi-devi-singh-who-became-the-first-woman-to-be-the-vice-president-of-the-national-panchayat |access-date=2026-06-23 |website=www.ratopati.com |language=Nepali}}</ref> [[पहिलो मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्|पहिलो मातृकाप्रसादको मन्त्रिपरिषद्]]मा उनी मन्त्री पनि भए। [[केशर शमशेर राणा|केशर सम्शेर जबरा]]को परामर्शदातृ सरकारमा उनी परराष्ट्रमन्त्री बनेका थिए ।<ref>{{Cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1990|title=श्री ५ महाराजाधिराजका सेक्रेटरीयट नारायणहीटी दरवार काठमाडौंको परामर्शदाताहरुको काम कर्तव्य|last=नारायण|first=गोविन्द|author-link=गोविन्द नारायण|date=२००९ भाद्र १०|work=नेपाल गजेट|archive-url=https://web.archive.org/web/20220108031412/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1990|archive-date=2022-01-08|access-date=2026-06-23}}</ref> == २०१७-२०४६ == [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत]]मा अञ्चलाधीश हुँदै पाकिस्तान<ref>{{Cite web |last=अधिकारी |first=कल्याणविक्रम |title=श्री ५ महाराजाधिराजबाट पाकिस्तानका लागि शाही नेपाली राजदूत पदमा श्री खड्गमान सिंहलाई नियुक्त गरिबक्सेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=6494 |access-date=2026-07-19 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref>, इरान<ref>{{Cite web |last=अधिकारी |first=कल्याणविक्रम |title=श्री ५ महाराजाधिराजबाट शाही नेपाली राजदूत श्री विश्व प्रभानलाई युगोस्लाभियाका लागि र खङ्गमान सिंहलाई इरानका लागि पनि शाही नेपाली राजदूतमा नियुक्त गरिबक्सेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=6553 |access-date=2026-07-19 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> र टर्कीका लागि शाही नेपाली राजदूत भए। सिंहकी श्रीमती प्रज्ञाराज्यलक्ष्मी सिंह [[राष्ट्रिय पञ्चायत]]की उपाध्यक्ष पनि थिइन् । पछि आफू पञ्च नभएको र घरजग्गा नजोडेको भन्दै [[नेपालको जनआन्दोलन २०४६|२०४६ सालको जनआन्दोलन]]लाई समर्थन गरे। पुस्तक ‘जेलबाहिर बयालीस वर्ष’ मा लेखे । == मृत्यु == उनको मृत्यु २०५५ सालमा भएको थियो। प्रजापरिषद् र राष्ट्रिय झन्डामा ओडाएर आर्यघाटमा उनको अन्त्येष्टि भयो। उनको मृत्यु [[क्षयरोग]] भएको थियो। == कार्यहरू == * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BokTAQAAIAAJ|title=A Retrospect on Democracy: Party and Panchayat|date=1980}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8enFnQEACAAJ|title=जेलमा बीस वर्ष: राजबन्दीका संस्मरण, लेखक खड्गमानसिंह}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=OpbOGAAACAAJ|title=जेलबाट बाहिर चालिस वर्ष: प्रजातान्त्रिक विवेचना|date=1991}} == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालमा क्षयरोगबाट मृत्यु]] [[श्रेणी:नेपाली कार्यकर्ताहरू]] [[श्रेणी:२०औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] hsabdis5xijh6xcfr7p00xda03i21su 0 150615 1393369 1384191 2026-10-31T00:17:35Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393369 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake | name = कायलाना ताल | image = Kaylana.JPG | caption = कायलाना ताल, जोधपुर | alt = कायलाना तालको दृश्य | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = जोधपुरको उत्तर–पश्चिममा {{convert|8|km|abbr=on}} | coords = {{coord|26|17|N|72|58|E|region:IN_type:waterbody_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} | type = | pushpin_map = Rajasthan | pushpin_map_alt = राजस्थानभित्र कायलाना तालको स्थान | inflow = हाती नहर, जुन इन्दिरा गाँधी नहरसँग जोडिएको छ | outflow = तखत सागर र उमेद सागर | catchment = | basin_countries = भारत | length = | width = | area = {{convert|0.84|km2|abbr=on}} | depth = करिब {{convert|35|to|40|ft|abbr=on}} | max-depth = जलस्तर उच्च हुँदा करिब {{convert|45|to|50|ft|abbr=on}} | volume = | residence_time = | shore = | elevation = | islands = | cities = जोधपुर (राजस्थान) }} '''कायलाना ताल''' [[भारत]]को [[राजस्थान]] राज्यस्थित [[जोधपुर]] शहरबाट ८&nbsp;किलोमिटर पश्चिममा अवस्थित छ। यो एक कृत्रिम ताल हो, जसको निर्माण प्रताप सिंहद्वारा सन् १८७२ मा गरिएको थियो। ताल {{convert|0.84|km2|abbr=on}} क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। प्राचीन समयमा यस क्षेत्रमा जोधपुरका दुई शासक—भीम सिंह र तखत सिंहद्वारा निर्मित दरबार तथा बगैँचाहरू रहेका थिए। कायलाना ताल निर्माण गर्न ती संरचनाहरू ध्वस्त पारिएका थिए।<ref>{{cite web |title=Incredible India {{!}} Kaylana Lake |url=https://www.incredibleindia.org/content/incredible-india-v2/en/destinations/jodhpur/kaylana-lake.html |website=www.incredibleindia.org |access-date=13 January 2021}}</ref> यो ताल आग्नेय शिलायुक्त भू–आकृतिहरूको बीचमा अवस्थित छ। यसले आफ्नो जलस्रोत हाती नेहर (अर्थात् ‘हाती नहर’) बाट प्राप्त गर्दछ, जुन [[इन्दिरा गाँधी नहर]]सँग जोडिएको छ। यहाँको प्राकृतिक वनस्पतिमा मुख्यतः बाबुल (''Acacia nilotica'') र कुमटका रूखहरू पाइन्छन्। साथै, जाडो याममा साइबेरियाली सारस लगायत विभिन्न प्रजातिका प्रवासी चराहरू यहाँ देख्न सकिन्छ। जोधपुर शहर तथा वरपरका सबै नगर र गाउँहरू पिउने पानीको प्रमुख स्रोतका रूपमा कायलाना तालमा निर्भर छन्।<ref>{{Cite book |last=Rai |first=Praveen Kumar |url=https://books.google.com/books?id=ABLIEAAAQBAJ&dq=Kaylana+Lake&pg=PA240 |title=River Conservation and Water Resource Management |date=2023-06-27 |publisher=Springer Nature |isbn=978-981-99-2605-3 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Rawat |first1=Mamta |url=https://books.google.com/books?id=BkdvBgAAQBAJ&dq=Kaylana+Lake&pg=PA304 |title=Aquatic Ecosystem: Biodiversity, Ecology and Conservation |last2=Dookia |first2=Sumit |last3=Sivaperuman |first3=Chandrakasan |date=2015-01-28 |publisher=Springer |isbn=978-81-322-2178-4 |language=en}}</ref> == घटनाहरू == === भारतीय सेनाको प्रशिक्षण === [[भारतीय सेना]]को [[Para (Special Forces)|पारा (विशेष बल)]] का दस कमान्डोहरूले ७ जनवरी २०२१ को अपराह्न कायलाना तालमा एक प्रशिक्षण अभियान सञ्चालन गरिरहेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/6-day-search-operation-ends-with-army-officers-body-found-from-jodhpur-lake/article33559915.ece|title=6-day search operation ends with Army officer's body found from Jodhpur lake|work=The Hindu |date=January 12, 2021|via=www.thehindu.com}}</ref> कमान्डो कप्तान अंकित गुप्ता आफ्ना सहकर्मीहरूसँग मिलेर सेनाको हेलिकप्टरबाट पानीमा हाम फालेर डुबिरहेको व्यक्तिको उद्धार गर्ने अभ्यास गरिरहेका थिए। हेलिकप्टरबाट हाम फालेपछि उनका सबै सहकर्मीहरू पानीबाट बाहिर निस्किए, तर गुप्ता भने बाहिर आउन सकेनन्। पानीमा डुबेर उनको मृत्यु भयो र उनको शव १२ जनवरी २०२१ मा फेला पारेर निकालिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/special-forces-captain-ankit-gupta-remains-missing-search-on-at-jodhpur-lake/story-CEyDiBrsGROYmEBlMMXc0J.html|title=Special Forces' Captain Ankit Gupta remains missing, search on at Jodhpur lake|date=January 8, 2021|website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/army-officer-body-from-jodhpur-lake-7143886/|title=6-day search operation ends with Army officer's body found in Jodhpur lake|date=January 13, 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.freepressjournal.in/india/rajasthan-marine-commandos-called-in-to-find-missing-indian-army-captain|title=Rajasthan: Marine Commandos called in to find missing Indian Army captain|website=Free Press Journal}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/armys-captain-of-desert-warfare-specialised-unit-feared-drowned-police/2006372|title=Army's captain of desert warfare specialised unit feared drowned: Police|website=outlookindia.com/|access-date=2026-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115055738/https://www.outlookindia.com/newsscroll/armys-captain-of-desert-warfare-specialised-unit-feared-drowned-police/2006372|archive-date=2021-01-15}}</ref> [[National Disaster Response Force|राष्ट्रिय विपद् प्रतिक्रिया बल (एनडीआरएफ)]] को टोलीले गुप्ताको खोजीका लागि तीन दिनसम्म प्रयास गर्यो, तर उनलाई फेला पार्न सकेन। त्यसपछि खोजी अभियानका लागि ८ जना [[MARCOS]] (मरीन कमान्डो) पठाइए। १० जनवरीमा [[दिल्ली]]स्थित नौसेना मुख्यालयबाट थप २० जना मरीन कमान्डो जोधपुर पठाइए। उनीहरूले सोमबारदेखि डिजिटल क्यामेराको सहायता लिएर पानीमुनि खोजी कार्य सुरु गरे। अन्ततः १२ जनवरी २०२१ मा उनीहरूले गुप्ताको शव फेला पार्न सफलता प्राप्त गरे।<ref>{{Cite web|url=https://www.freepressjournal.in/india/rajasthan-missing-army-captain-ankit-guptas-body-found-in-jodhpurs-kaylana-lake|title=Rajasthan: Missing Army Captain Ankit Gupta's body found in Jodhpur's Kaylana lake|website=Free Press Journal}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/6-day-search-operation-ends-with-army-officers-body-found-from-jodhpur-lake-2351544|title=6-Day Search Operation Ends With Army Officer's Body Found From Jodhpur Lake|website=NDTV.com}}</ref> == सन्दर्भहरू == {{reflist}} == बाह्य कडिहरू == {{commons category}} * [https://www.incredibleindia.org/content/incredible-india-v2/en/destinations/jodhpur/kaylana-lake.html इन्क्रेडिबल इन्डिया] * [http://wikimapia.org/2010762/Kaylana-Lake-Jodhpur विकिम्यापियामा कायलाना ताल] * [https://web.archive.org/web/20160303214540/http://www.india9.com/i9show/Kaylana-Lake-36250.htm कायलाना तालबारे जानकारी] g4zq5vwnb80qata7404e4wbnve41lfu 3 151877 1393344 2026-10-30T17:08:09Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1393344 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Suman Poudel1ज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०७१]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Suman Poudel1|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:५३, ३० अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) 5bpemucqya07066x9x5z692lrri6hy6 3 151878 1393348 2026-10-30T19:29:06Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1393348 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Mr. HMT Raiज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०७१]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Mr. HMT Rai|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०१:१४, ३१ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) tl8fp32d6o8phkkmcw1l2tuhqpxz8sn 3 151879 1393398 2026-10-31T02:51:39Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1393398 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Coolsterrज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०७१]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Coolsterr|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०८:३६, ३१ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) 27641602nprv62dm8ldfl8idepgzuwb 3 151880 1393400 2026-10-31T02:59:52Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1393400 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, नवीन पतझरज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०७१]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:नवीन पतझर|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०८:४४, ३१ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) rric2en2llpuhy1n2m9p1of7mymybqt 1393431 1393400 2026-10-31T03:38:16Z नवीन पतझर 81696 /* १, माछापुच्छ्रे सगरमाथा .... राष्ट्रिय गीत माछापुच्छ्रे.... सगरमाथा तिलिचो र लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ चार जात छत्तीस वर्ण अटाउने हाम्रो यो देश विविध भाषा, जात, धर्म, संस्कृतिको यो देश चाँदीका द्धार उत्तर, दक्षिण हरियाली अन्न फाँट पुर्व पश्चिम बहेकिछिन कन्चन मेची महाकाली माछापुच्छ्रे सगरमाथा तिलिचो र लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ ढोलक, डम्फु, खैजेडी पंञ्चे बाजाका तालमा डाँफे, मुनाल, मयुर, गैंडा नाच्ने हरिया जंगल जनक, भृकुटी, शिव ब... 1393431 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, नवीन पतझरज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०७१]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:नवीन पतझर|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०८:४४, ३१ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) == १, माछापुच्छ्रे   सगरमाथा ....                                     राष्ट्रिय गीत माछापुच्छ्रे....   सगरमाथा  तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ       चार जात  छत्तीस  वर्ण  अटाउने  हाम्रो यो  देश       विविध भाषा,  जात, धर्म,  संस्कृतिको  यो देश       चाँदीका द्धार उत्तर, दक्षिण हरियाली अन्न फाँट       पुर्व पश्चिम  बहेकिछिन कन्चन  मेची महाकाली माछापुच्छ्रे  सगरमाथा   तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ       ढोलक, डम्फु, खैजेडी पंञ्चे बाजाका तालमा       डाँफे, मुनाल, मयुर,  गैंडा नाच्ने  हरिया जंगल       जनक, भृकुटी, शिव बुद्धको सिंचित भूमि यो       यहाँ ज्ञान छाउनु पर्छ, यहाँ शान्ति छाउनु पर्छ माछापुच्छ्रे  सगरमाथा   तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ                                   २०८० असोज १४- आइतबार                                          हरहर महादेव, काठमाडौं  == १,  माछापुच्छ्रे   सगरमाथा ....                                   राष्ट्रिय गीत माछापुच्छ्रे....   सगरमाथा  तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ     चार जात  छत्तीस  वर्ण  अटाउने  हाम्रो यो  देश     विविध भाषा,  जात, धर्म,  संस्कृतिको  यो देश     चाँदीका द्धार उत्तर, दक्षिण हरियाली अन्न फाँट     पुर्व पश्चिम  बहेकिछिन कन्चन  मेची महाकाली माछापुच्छ्रे  सगरमाथा   तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ     ढोलक, डम्फु, खैजेडी पंञ्चे बाजाका तालमा     डाँफे, मुनाल, मयुर,  गैंडा नाच्ने  हरिया जंगल     जनक, भृकुटी, शिव बुद्धको सिंचित भूमि यो     यहाँ ज्ञान छाउनु पर्छ, यहाँ शान्ति छाउनु पर्छ माछापुच्छ्रे  सगरमाथा   तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ ( यो देशभक्तिको गीत Nabin Patjhar युट्युव च्य नलमा गएर गीत हेर्न र सुन्न सक्नुहुन्छ)                           २०८० असोज १४- आइतबार                     हरहर महादेव, काठमाडौं [[User:नवीन पतझर|नवीन पतझर]] ([[User talk:नवीन पतझर|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:२३, ३१ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) f1vbegbwo2rr4ic6xskkv55dvgawxam 1393438 1393431 2026-10-31T03:47:07Z नवीन पतझर 81696 1393438 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, नवीन पतझरज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०७१]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:नवीन पतझर|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०८:४४, ३१ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय)    १, माछापुच्छ्रे सगरमाथा ....                       राष्ट्रिय गीत माछापुच्छ्रे सगरमाथा  तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ    चार जात  छत्तीस  वर्ण  अटाउने  हाम्रो यो  देश    विविध भाषा,  जात, धर्म,  संस्कृतिको  यो देश    चाँदीका द्धार उत्तर, दक्षिण हरियाली अन्न फाँट    पुर्व पश्चिम  बहेकिछिन कन्चन  मेची महाकाली माछापुच्छ्रे  सगरमाथा   तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ    ढोलक, डम्फु, खैजेडी पंञ्चे बाजाका तालमा    डाँफे, मुनाल, मयुर,  गैंडा नाच्ने  हरिया जंगल    जनक, भृकुटी, शिव बुद्धको सिंचित भूमि यो    यहाँ ज्ञान छाउनु पर्छ, यहाँ शान्ति छाउनु पर्छ माछापुच्छ्रे  सगरमाथा   तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ  (यो देशभक्तिको गीत Nabin Patjhar युट्युव च्यानलमा गएर गीत हेर्न र सुन्न सक्नुहुन्छ)                       २०८० असोज १४- आइतबार                   हरहर महादेव, काठमाडौं [[User:नवीन पतझर|नवीन पतझर]] ([[User talk:नवीन पतझर|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:२३, ३१ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) g6r1oud7soicyfmlwp9cxhb9ikus086 4 151881 1393407 2026-10-31T03:18:08Z Nirmal Dulal 4744 नयाँ पृष्ठ: {| class="wikitable" |+ नयाँ निर्माण गर्नुपर्ने वा सुधार गर्नुपर्ने नेपालका धरोहरसम्बन्धी लेखहरू |- ! अङ्ग्रेजी !! नेपाली !! मैथिली !! डोटेली !! नेपाल भाषा !! विकिडाटा |- |[[:en:List of monuments in Nepal|List of monuments in Nepal]]|| || || || |... 1393407 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+ नयाँ निर्माण गर्नुपर्ने वा सुधार गर्नुपर्ने नेपालका धरोहरसम्बन्धी लेखहरू |- ! अङ्ग्रेजी !! नेपाली !! मैथिली !! डोटेली !! नेपाल भाषा !! विकिडाटा |- |[[:en:List of monuments in Nepal|List of monuments in Nepal]]|| || || || ||[[:d:Q48769899|Q48769899]] |- |[[:en:List of monuments in Koshi|List of monuments in Koshi Province]]|| || || || ||[[:d:Q85780013|Q85780013]] |- |[[:en:List of monuments in Madhesh Province|List of monuments in Madhesh Province]]|| || || || ||[[:d:Q85780016|Q85780016]] |- |[[:en:List of monuments in Bagmati Province|List of monuments in Bagmati Province]]|| || || || ||[[:d:Q85780006|Q85780006]] |- |[[:en:List of monuments in Gandaki Province|List of monuments in Gandaki Province]]|| || || || ||[[:d:Q85780009|Q85780009]] |- |[[:en:List of monuments in Lumbini Province|List of monuments in Lumbini Province]]|| || || || ||[[:d:Q85780018|Q85780018]] |- |[[:en:List of monuments in Karnali Province|List of monuments in Karnali Province]]|| || || || ||[[:d:Q85780011|Q85780011]] |- |[[:en:List of monuments in Sudurpashchim Province|List of monuments in Sudurpashchim Province]]|| || || || ||[[:d:Q85780020|Q85780020]] |- | [[:en:Kathmandu Durbar Square|Kathmandu Durbar Square]] || [[:ne:वसन्तपुर दरबार क्षेत्र|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र]] || [[:mai:वसन्तपुर दरवार क्षेत्र|वसन्तपुर दरवार क्षेत्र]] || || || [[:d:Q6122177|Q6122177]] |- | [[:en:Patan Durbar Square|Patan Durbar Square]] || [[:ne:पाटन दरबार क्षेत्र|पाटन दरबार क्षेत्र]] || [[:mai:पाटन दरवार क्षेत्र|पाटन दरवार क्षेत्र]] || [[:dty:पाटन दरवार क्षेत्र|पाटन दरवार क्षेत्र]] || [[:new:पाटन दरवार क्षेत्र|पाटन दरवार क्षेत्र]] || [[:d:Q7144236|Q7144236]] |- | [[:en:Bhaktapur Durbar Square|Bhaktapur Durbar Square]] || [[:ne:भक्तपुर दरबार क्षेत्र|भक्तपुर दरबार क्षेत्र]] || [[:mai:भक्तपुर दरवार क्षेत्र|भक्तपुर दरवार क्षेत्र]] || [[:dty:भक्तपुर दरवार क्षेत्र|भक्तपुर दरवार क्षेत्र]] || [[:new:भक्तपुर दरबार क्षेत्र|भक्तपुर दरबार क्षेत्र]] || [[:d:Q4900869|Q4900869]] |- | [[:en:Pashupatinath Temple|Pashupatinath Temple]] || [[:ne:पशुपतिनाथ मन्दिर|पशुपतिनाथ मन्दिर]] || [[:mai:पशुपतिनाथ मन्दिर|पशुपतिनाथ मन्दिर]] || [[:dty:पशुपतिनाथ मन्दिर|पशुपतिनाथ मन्दिर]] || || [[:d:Q380384|Q380384]] |- | [[:en:Boudha Stupa|Boudha Stupa]] || [[:ne:बौद्धनाथ|बौद्धनाथ]] || [[:mai:बौद्धनाथ|बौद्धनाथ]] || || [[:new:खास्ति चैत्य|खास्ति चैत्य]] || [[:d:Q889902|Q889902]] |- | [[:en:Swayambhunath|Swayambhunath]] || [[:ne:स्वयम्भूनाथ|स्वयम्भूनाथ]] || [[:mai:स्वयम्भूनाथ|स्वयम्भूनाथ]] || [[:dty:स्वयम्भूनाथ|स्वयम्भूनाथ]] || [[:new:स्वयम्भूनाथ|स्वयम्भूनाथ]] || [[:d:Q12946982|Q12946982]] |- | [[:en:Janaki Mandir|Janaki Mandir]] || [[:ne:जानकी मन्दिर|जानकी मन्दिर]] || [[:mai:जानकी मन्दिर|जानकी मन्दिर]] || [[:dty:जानकी मन्दिर|जानकी मन्दिर]] || || [[:d:Q3161830|Q3161830]] |- | [[:en:Gadhimai Temple|Gadhimai Temple]] || [[:ne:गढीमाई मन्दिर|गढीमाई मन्दिर]] || [[:mai:गढीमाई|गढीमाई]] || || [[:new:गढीमाई मन्दिर|गढीमाई मन्दिर]] || [[:d:Q5516371|Q5516371]] |- | [[:en:Gorkha Palace|Gorkha Palace]] || [[:ne:गोरखा दरबार|गोरखा दरबार]] || || || || [[:d:Q66133854|Q66133854]] |- | [[:en:Maya Devi Temple, Lumbini|Maya Devi Temple]] || [[:ne:मायादेवी मन्दिर|मायादेवी मन्दिर]] || [[:mai:मायादेवी मन्दिर|मायादेवी मन्दिर]] || || || [[:d:Q15238480|Q15238480]] |- | [[:en:Pachpanna Jhyale Darbar|Pachpanna Jhyale Darbar]]|| || || || || |- | [[:en:Siddha Pokhari|Siddha Pokhari]]|| || || || || |- | [[:en:Shyala Monastery|Shyala Monastery]]|| || || || || |- | [[:en:Lo Manthang|Kingdom of Lo]]|| || || || || |} [[श्रेणी:विकिपिडिया]] [[श्रेणी:हेरिटेजाथन]] a7ateozf4qivnowwf59kbgdfshtk03m 828 151882 1393408 2020-05-06T20:08:21Z en>C1MM 0 [[WP:AES|←]]Created page with 'return { name = 'Bangladesh Rajshahi division', top = 25.353, bottom = 23.732, left = 87.934, right = 89.896, image = 'Bangladesh Rajshahi location map.svg' }' 1393408 Scribunto text/plain return { name = 'Bangladesh Rajshahi division', top = 25.353, bottom = 23.732, left = 87.934, right = 89.896, image = 'Bangladesh Rajshahi location map.svg' } 0hjkmduncvtbnn0kc1urkpv6in8m305 1393409 1393408 2022-10-10T05:55:50Z en>C1MM 0 Corrected boundaries and relief map 1393409 Scribunto text/plain return { name = 'Bangladesh Rajshahi division', top = 25.36, bottom = 23.73, left = 87.93, right = 89.9, image = 'Bangladesh Rajshahi location map.svg', image1 = 'Rajshahi division relief map.svg' } ckead1v9rxpoz89o14q5wahoh8lt6zc 1393410 1393409 2026-10-31T03:20:27Z पर्वत सुवेदी 31224 [[:en:Module:Location_map/data/Bangladesh_Rajshahi_division]] बाट २ संशोधन(हरू): आयात गर्दै 1393409 Scribunto text/plain return { name = 'Bangladesh Rajshahi division', top = 25.36, bottom = 23.73, left = 87.93, right = 89.9, image = 'Bangladesh Rajshahi location map.svg', image1 = 'Rajshahi division relief map.svg' } ckead1v9rxpoz89o14q5wahoh8lt6zc 1393411 1393410 2026-10-31T03:21:15Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[मोड्युल:Location map/data/Bangladesh Rajshahi division]] पृष्ठलाई [[मोड्युल:Location map/data/बङ्गलादेश राजशाही विभाग]]मा सारियो 1393409 Scribunto text/plain return { name = 'Bangladesh Rajshahi division', top = 25.36, bottom = 23.73, left = 87.93, right = 89.9, image = 'Bangladesh Rajshahi location map.svg', image1 = 'Rajshahi division relief map.svg' } ckead1v9rxpoz89o14q5wahoh8lt6zc 1393420 1393411 2026-10-31T03:25:44Z पर्वत सुवेदी 31224 1393420 Scribunto text/plain return { name = 'राजशाही विभाग', top = 25.36, bottom = 23.73, left = 87.93, right = 89.9, image = 'Bangladesh Rajshahi location map.svg', image1 = 'Rajshahi division relief map.svg' } 5yugxcy9z1qjfvdsgmeaqohfy8v3mey 828 151883 1393412 2026-10-31T03:21:15Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[मोड्युल:Location map/data/Bangladesh Rajshahi division]] पृष्ठलाई [[मोड्युल:Location map/data/बङ्गलादेश राजशाही विभाग]]मा सारियो 1393412 Scribunto text/plain return require [[मोड्युल:Location map/data/बङ्गलादेश राजशाही विभाग]] mj59h0hp9ij59k8uigm0dm8vybzicnk 4 151884 1393413 2026-10-31T03:21:18Z नवीन पतझर 81696 किन लाग्छ, करेन्ट अवि! - गजल 1393413 wikitext text/x-wiki किन लाग्छ, करेन्ट अवि! आजको श्रृजना, गजल भ्रष्ट ज्यानमारा हो रवि ? त्यसैले बोल्दैन यहाँ कवि ज्यानमारा समाउने हातमा किन लाग्छ करेन्ट अवि! जन जनमा थाहा छ, यहाँ नौँ दिन जागा साथमा रवि लेख्दा कलम थुत्ने डरपोक देखेर मुत्छन; अवको रवि जन जन भन्छन याँ आज अगि लागे रवि, साथ कवि आगौ लागौं जाऔँ भो उठौँ सुताए छलमा, भो उठौँ सवि लठ्ठ छौँ मातमा सिकेका ज्ञानमा भो पुग्यो, सुध्य्राइ आफनो भवि (२०२४ अक्टोवर ३० मा आफ्नै फेसवुक पेजबाट साभार) kv053yjq10efmby4n1d1zrnp9py0cvh 1393422 1393413 2026-10-31T03:28:27Z नवीन पतझर 81696 /* */ 1393422 wikitext text/x-wiki किन लाग्छ, करेन्ट अवि! गजल भ्रष्ट ज्यानमारा हो रवि ? त्यसैले बोल्दैन यहाँ कवि ज्यानमारा समाउने हातमा किन लाग्छ करेन्ट अवि! जन जनमा थाहा छ, यहाँ नौँ दिन जागा साथमा रवि लेख्दा कलम थुत्ने डरपोक देखेर मुत्छन; अवको रवि जन जन भन्छन याँ आज अगि लागे रवि, साथ कवि आगौ लागौं जाऔँ भो उठौँ सुताए छलमा, भो उठौँ सवि लठ्ठ छौँ मातमा सिकेका ज्ञानमा भो पुग्यो, सुध्य्राइ आफनो भवि (२०२४ अक्टोवर ३० मा आफ्नै फेसवुक पेजबाट साभार) l7w2qbt5zwjk8pxq6iorcn8sgzp8xen 1393423 1393422 2026-10-31T03:29:06Z नवीन पतझर 81696 1393423 wikitext text/x-wiki किन लाग्छ, करेन्ट अवि! :- गजल भ्रष्ट ज्यानमारा हो रवि ? त्यसैले बोल्दैन यहाँ कवि ज्यानमारा समाउने हातमा किन लाग्छ करेन्ट अवि! जन जनमा थाहा छ, यहाँ नौँ दिन जागा साथमा रवि लेख्दा कलम थुत्ने डरपोक देखेर मुत्छन; अवको रवि जन जन भन्छन याँ आज अगि लागे रवि, साथ कवि आगौ लागौं जाऔँ भो उठौँ सुताए छलमा, भो उठौँ सवि लठ्ठ छौँ मातमा सिकेका ज्ञानमा भो पुग्यो, सुध्य्राइ आफनो भवि (२०२४ अक्टोवर ३० मा आफ्नै फेसवुक पेजबाट साभार) hc7i82vgfezx8c3dwyo3dmha0jfvoml 1393424 1393423 2026-10-31T03:29:28Z नवीन पतझर 81696 /* */ 1393424 wikitext text/x-wiki किन लाग्छ, करेन्ट अवि! :- गजल भ्रष्ट ज्यानमारा हो रवि ? त्यसैले बोल्दैन यहाँ कवि ज्यानमारा समाउने हातमा किन लाग्छ करेन्ट अवि! जन जनमा थाहा छ, यहाँ नौँ दिन जागा साथमा रवि लेख्दा कलम थुत्ने डरपोक देखेर मुत्छन; अवको रवि जन जन भन्छन याँ आज अगि लागे रवि, साथ कवि आगौ लागौं जाऔँ भो उठौँ सुताए छलमा, भो उठौँ सवि लठ्ठ छौँ मातमा सिकेका ज्ञानमा भो पुग्यो, सुध्य्राइ आफनो भवि (२०२४ अक्टोवर ३० मा आफ्नै फेसवुक पेजबाट साभार) 0nncoplu2n7brua89pv0se3g2czvoho 1393425 1393424 2026-10-31T03:30:01Z नवीन पतझर 81696 /* */ 1393425 wikitext text/x-wiki किन लाग्छ, करेन्ट अवि! :- गजल भ्रष्ट ज्यानमारा हो रवि ? त्यसैले बोल्दैन यहाँ कवि ज्यानमारा समाउने हातमा किन लाग्छ करेन्ट अवि! जन जनमा थाहा छ, यहाँ नौँ दिन जागा साथमा रवि लेख्दा कलम थुत्ने डरपोक देखेर मुत्छन; अवको रवि जन जन भन्छन याँ आज अगि लागे रवि, साथ कवि आगौ लागौं जाऔँ भो उठौँ सुताए छलमा, भो उठौँ सवि लठ्ठ छौँ मातमा सिकेका ज्ञानमा भो पुग्यो, सुध्य्राइ आफनो भवि (२०२४ अक्टोवर ३० मा आफ्नै फेसवुक पेजबाट साभार) hfj60srioscf7uocjv82tvu12uc3wia 828 151885 1393415 2026-10-31T03:22:07Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[मोड्युल:Location map/data/Bangladesh]] पृष्ठलाई [[मोड्युल:Location map/data/बङ्गलादेश]]मा सारियो 1393415 Scribunto text/plain return require [[मोड्युल:Location map/data/बङ्गलादेश]] ro6sc420cvw6q4y1o42xq7y6cwcit1k 828 151886 1393417 2026-10-31T03:22:08Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[मोड्युल:Location map/data/Bangladesh/कागजात]] पृष्ठलाई [[मोड्युल:Location map/data/बङ्गलादेश/कागजात]]मा सारियो 1393417 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[मोड्युल:Location map/data/बङ्गलादेश/कागजात]] 2a6sqyq7dy1pxhslexowtclvd1jem0h 3 151887 1393418 2026-10-31T03:24:08Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1393418 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Suna Mayaज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०७१]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Suna Maya|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:०९, ३१ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) jfro21to497a76w4pqtra82w9munk9v 0 151888 1393426 2026-10-31T03:36:47Z हिमाल सुवेदी 30817 नयाँ लेख 1393426 wikitext text/x-wiki '''प्रथम बाङ्लादेश''' ({{langx|bn|প্রথম বাংলাদেশ|lit=प्रथम बङ्गलादेश}}) [[शाहनाज रहमतुल्लाह]]द्वारा गाइएको [[बङ्गाली भाषा]]को देशभक्तिपूर्ण गीत हो।<ref>{{cite news |last1=Molla |first1=Mohammad Al-Masum |title=What more can the world expect from a Singer? |url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/news/what-more-can-the-world-expect-singer-1721677 |work=The Daily Star |date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620093935/https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/news/what-more-can-the-world-expect-singer-1721677 |archive-date=20 June 2023 |language=en}}</ref> गीतको शब्द [[मोनिरुज्जामान मोनिर]]ले लेखेका हुन् भने गीतमा [[अलाउद्दीन अली]]ले सङ्गीत संयोजन रहेको छ। गीत पहिलोपटक सन् १९७० को दशकको अन्त्यमा [[बङ्गलादेश टेलिभिजन]]को एक टिभी कार्यक्रममा प्रसारित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1512837.bdnews|title=গানের কোথাও 'বিএনপি' শব্দ আনিনি: মনিরুজ্জামান মনির|lang=बङ्गाली|first=Saimum|last=Saad|date=30 June 2018|access-date=29 May 2024|website=Bdnews24.com|archive-date=30 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630121645/https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1512837.bdnews|url-status=live}}</ref> टेलिभिजन च्यानलका अधिकारी [[मुस्ताफा कमाल सैयद]]को निर्देशनमा निर्माता [[नवाजिश अली खान]]ले अन्य केही गीतहरूसँगै यसलाई पनि रेकर्ड गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.channelionline.com/from-first-bangladesh-to-first-bangladesh/|title=প্রথম বাংলাদেশ থেকে সবার আগে বাংলাদেশ|lang=बङ्गाली|first=Faridur Reza|last=Sagar|date=17 February 2026|work=Channel i}}</ref> यो [[बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दल]]को दलगत गीत हो। पहिले यो गीत बङ्गलादेशको राष्ट्रिय गानको रूपमा पनि प्रस्ताव गरिएको थियो। hkvetvzvp119e12da4lz2bavxblg23q 1393427 1393426 2026-10-31T03:37:15Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1393427 wikitext text/x-wiki '''प्रथम बाङ्लादेश''' ({{langx|bn|প্রথম বাংলাদেশ|lit=प्रथम बङ्गलादेश}}) [[शाहनाज रहमतुल्लाह]]द्वारा गाइएको [[बङ्गाली भाषा]]को देशभक्तिपूर्ण गीत हो।<ref>{{cite news |last1=Molla |first1=Mohammad Al-Masum |title=What more can the world expect from a Singer? |url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/news/what-more-can-the-world-expect-singer-1721677 |work=The Daily Star |date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620093935/https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/news/what-more-can-the-world-expect-singer-1721677 |archive-date=20 June 2023 |language=en}}</ref> गीतको शब्द [[मोनिरुज्जामान मोनिर]]ले लेखेका हुन् भने गीतमा [[अलाउद्दीन अली]]ले सङ्गीत संयोजन रहेको छ। गीत पहिलोपटक सन् १९७० को दशकको अन्त्यमा [[बङ्गलादेश टेलिभिजन]]को एक टिभी कार्यक्रममा प्रसारित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1512837.bdnews|title=গানের কোথাও 'বিএনপি' শব্দ আনিনি: মনিরুজ্জামান মনির|lang=बङ्गाली|first=Saimum|last=Saad|date=30 June 2018|access-date=29 May 2024|website=Bdnews24.com|archive-date=30 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630121645/https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1512837.bdnews|url-status=live}}</ref> टेलिभिजन च्यानलका अधिकारी [[मुस्ताफा कमाल सैयद]]को निर्देशनमा निर्माता [[नवाजिश अली खान]]ले अन्य केही गीतहरूसँगै यसलाई पनि रेकर्ड गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.channelionline.com/from-first-bangladesh-to-first-bangladesh/|title=প্রথম বাংলাদেশ থেকে সবার আগে বাংলাদেশ|lang=बङ्गाली|first=Faridur Reza|last=Sagar|date=17 February 2026|work=Channel i}}</ref> यो [[बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दल]]को दलगत गीत हो। पहिले यो गीत बङ्गलादेशको राष्ट्रिय गानको रूपमा पनि प्रस्ताव गरिएको थियो। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} iz90m21751nzzyq5f7pghgk5tr1qypy 1393428 1393427 2026-10-31T03:37:31Z हिमाल सुवेदी 30817 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:बङ्गाली भाषाका गीतहरू]] जोडियो 1393428 wikitext text/x-wiki '''प्रथम बाङ्लादेश''' ({{langx|bn|প্রথম বাংলাদেশ|lit=प्रथम बङ्गलादेश}}) [[शाहनाज रहमतुल्लाह]]द्वारा गाइएको [[बङ्गाली भाषा]]को देशभक्तिपूर्ण गीत हो।<ref>{{cite news |last1=Molla |first1=Mohammad Al-Masum |title=What more can the world expect from a Singer? |url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/news/what-more-can-the-world-expect-singer-1721677 |work=The Daily Star |date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620093935/https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/news/what-more-can-the-world-expect-singer-1721677 |archive-date=20 June 2023 |language=en}}</ref> गीतको शब्द [[मोनिरुज्जामान मोनिर]]ले लेखेका हुन् भने गीतमा [[अलाउद्दीन अली]]ले सङ्गीत संयोजन रहेको छ। गीत पहिलोपटक सन् १९७० को दशकको अन्त्यमा [[बङ्गलादेश टेलिभिजन]]को एक टिभी कार्यक्रममा प्रसारित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1512837.bdnews|title=গানের কোথাও 'বিএনপি' শব্দ আনিনি: মনিরুজ্জামান মনির|lang=बङ्गाली|first=Saimum|last=Saad|date=30 June 2018|access-date=29 May 2024|website=Bdnews24.com|archive-date=30 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630121645/https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1512837.bdnews|url-status=live}}</ref> टेलिभिजन च्यानलका अधिकारी [[मुस्ताफा कमाल सैयद]]को निर्देशनमा निर्माता [[नवाजिश अली खान]]ले अन्य केही गीतहरूसँगै यसलाई पनि रेकर्ड गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.channelionline.com/from-first-bangladesh-to-first-bangladesh/|title=প্রথম বাংলাদেশ থেকে সবার আগে বাংলাদেশ|lang=बङ्गाली|first=Faridur Reza|last=Sagar|date=17 February 2026|work=Channel i}}</ref> यो [[बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दल]]को दलगत गीत हो। पहिले यो गीत बङ्गलादेशको राष्ट्रिय गानको रूपमा पनि प्रस्ताव गरिएको थियो। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:बङ्गाली भाषाका गीतहरू]] n3vvjog5ofp25x124sfcl4v96x1x5z7 1393429 1393428 2026-10-31T03:37:51Z हिमाल सुवेदी 30817 1393429 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = प्रोथोम बाङ्लादेश | cover = | type = गीत | artist = [[शाहनाज रहमतुल्लाह]] | album = | language = बङ्गाली | released = १९७० को दशकको अन्त्य | format = | genre = देशभक्तिपूर्ण | recorded = | length = ३:४० | label = | writer = [[मोनिरुज्जामान मोनिर]] | composer = [[अलाउद्दीन अली]] | producer = [[नवाजिश अली खान]] | misc = {{External music video|{{YouTube|HHJxlnZsCmI|बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दलको आधिकारिक च्यानलबाट "प्रथम बाङ्लादेश"}}|Type=song}} }}{{Infobox anthem | title = প্রথম বাংলাদেশ | transcription = प्रथम बङ्गलादेश | english_title = | prefix = प्रस्तावित राष्ट्रिय | type = राष्ट्रगान | country = बंगलादेश<hr>[[बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दल]]को दलगत गीत | adopted = १९७९ (राज्य; सह-आधिकारिक) | readopted = १९८० को दशक | until = १९८१ (राज्य) | successor = "आमार सोनार बाङ्ला" | predecessor = "[[आमार सोनार बाङ्ला]]" }} '''प्रथम बाङ्लादेश''' ({{langx|bn|প্রথম বাংলাদেশ|lit=प्रथम बङ्गलादेश}}) [[शाहनाज रहमतुल्लाह]]द्वारा गाइएको [[बङ्गाली भाषा]]को देशभक्तिपूर्ण गीत हो।<ref>{{cite news |last1=Molla |first1=Mohammad Al-Masum |title=What more can the world expect from a Singer? |url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/news/what-more-can-the-world-expect-singer-1721677 |work=The Daily Star |date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620093935/https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/news/what-more-can-the-world-expect-singer-1721677 |archive-date=20 June 2023 |language=en}}</ref> गीतको शब्द [[मोनिरुज्जामान मोनिर]]ले लेखेका हुन् भने गीतमा [[अलाउद्दीन अली]]ले सङ्गीत संयोजन रहेको छ। गीत पहिलोपटक सन् १९७० को दशकको अन्त्यमा [[बङ्गलादेश टेलिभिजन]]को एक टिभी कार्यक्रममा प्रसारित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1512837.bdnews|title=গানের কোথাও 'বিএনপি' শব্দ আনিনি: মনিরুজ্জামান মনির|lang=बङ्गाली|first=Saimum|last=Saad|date=30 June 2018|access-date=29 May 2024|website=Bdnews24.com|archive-date=30 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630121645/https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1512837.bdnews|url-status=live}}</ref> टेलिभिजन च्यानलका अधिकारी [[मुस्ताफा कमाल सैयद]]को निर्देशनमा निर्माता [[नवाजिश अली खान]]ले अन्य केही गीतहरूसँगै यसलाई पनि रेकर्ड गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.channelionline.com/from-first-bangladesh-to-first-bangladesh/|title=প্রথম বাংলাদেশ থেকে সবার আগে বাংলাদেশ|lang=बङ्गाली|first=Faridur Reza|last=Sagar|date=17 February 2026|work=Channel i}}</ref> यो [[बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दल]]को दलगत गीत हो। पहिले यो गीत बङ्गलादेशको राष्ट्रिय गानको रूपमा पनि प्रस्ताव गरिएको थियो। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:बङ्गाली भाषाका गीतहरू]] f7uih8i259smgpkiclftdvi94mxzow5 1393437 1393429 2026-10-31T03:43:00Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1393437 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = प्रोथोम बाङ्लादेश | cover = | type = गीत | artist = [[शाहनाज रहमतुल्लाह]] | album = | language = बङ्गाली | released = १९७० को दशकको अन्त्य | format = | genre = देशभक्तिपूर्ण | recorded = | length = ३:४० | label = | writer = [[मोनिरुज्जामान मोनिर]] | composer = [[अलाउद्दीन अली]] | producer = [[नवाजिश अली खान]] | misc = {{External music video|{{YouTube|HHJxlnZsCmI|बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दलको आधिकारिक च्यानलबाट "प्रथम बाङ्लादेश"}}|Type=song}} }}{{Infobox anthem | title = প্রথম বাংলাদেশ | transcription = प्रथम बङ्गलादेश | english_title = | prefix = प्रस्तावित राष्ट्रिय | type = राष्ट्रगान | country = बंगलादेश<hr>[[बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दल]]को दलगत गीत | adopted = १९७९ (राज्य; सह-आधिकारिक) | readopted = १९८० को दशक | until = १९८१ (राज्य) | successor = "आमार सोनार बाङ्ला" | predecessor = "[[आमार सोनार बाङ्ला]]" }} '''प्रथम बाङ्लादेश''' ({{langx|bn|প্রথম বাংলাদেশ|lit=प्रथम बङ्गलादेश}}) [[शाहनाज रहमतुल्लाह]]द्वारा गाइएको [[बङ्गाली भाषा]]को देशभक्तिपूर्ण गीत हो।<ref>{{cite news |last1=Molla |first1=Mohammad Al-Masum |title=What more can the world expect from a Singer? |url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/news/what-more-can-the-world-expect-singer-1721677 |work=The Daily Star |date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620093935/https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/news/what-more-can-the-world-expect-singer-1721677 |archive-date=20 June 2023 |language=en}}</ref> गीतको शब्द [[मोनिरुज्जामान मोनिर]]ले लेखेका हुन् भने गीतमा [[अलाउद्दीन अली]]ले सङ्गीत संयोजन रहेको छ। गीत पहिलोपटक सन् १९७० को दशकको अन्त्यमा [[बङ्गलादेश टेलिभिजन]]को एक टिभी कार्यक्रममा प्रसारित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1512837.bdnews|title=গানের কোথাও 'বিএনপি' শব্দ আনিনি: মনিরুজ্জামান মনির|lang=बङ्गाली|first=Saimum|last=Saad|date=30 June 2018|access-date=29 May 2024|website=Bdnews24.com|archive-date=30 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630121645/https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1512837.bdnews|url-status=live}}</ref> टेलिभिजन च्यानलका अधिकारी [[मुस्ताफा कमाल सैयद]]को निर्देशनमा निर्माता [[नवाजिश अली खान]]ले अन्य केही गीतहरूसँगै यसलाई पनि रेकर्ड गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.channelionline.com/from-first-bangladesh-to-first-bangladesh/|title=প্রথম বাংলাদেশ থেকে সবার আগে বাংলাদেশ|lang=बङ्गाली|first=Faridur Reza|last=Sagar|date=17 February 2026|work=Channel i}}</ref> यो [[बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दल]]को दलगत गीत हो। पहिले यो गीत बङ्गलादेशको राष्ट्रिय गानको रूपमा पनि प्रस्ताव गरिएको थियो। ==बिएनपीको दलगत गीत== गायिका [[बेबी नाजनिन]]का अनुसार यो गीत [[जियाउर रहमान|रहमान]]को मनपर्ने गीत थियो। उनका कार्यक्रमहरूको सुरुवात र अन्त्यमा यो गीत प्रस्तुत गरिन्थ्यो। जब बेबी र अन्य कलाकारहरूले मञ्चमा यो गीत गाउँथे, तब रहमान र उनकी पत्नी [[खालेदा जिया]]ले पनि कहिलेकाहीँ सँगै गाउने गर्दथे।<ref>{{cite news|url=https://www.bd-pratidin.com/entertainment-news/2024/11/29/1055326|title=বিশেষ সাক্ষাৎকার : বেবী নাজনীন প্রথম বাংলাদেশ আমার শেষ বাংলাদেশ গানটি যেন বাংলাদেশের প্রতিচ্ছবি|lang=बङ्गाली|date=29 November 2024|newspaper=Bangladesh Pratidin}}</ref> करिब १९८० को दशकमा यो गीत रहमानको दल बिएनपीको आधिकारिक दलगत गीतको रूपमा घोषणा गरिएको थियो तर, सन् २०१८ मा गायिका शाहनाज रहमतुल्लाह र सङ्गीतकार अलाउद्दीन अलीले दलले आफ्नो अनुमति बिना यो गीतलाई आधिकारिक दलगत गीतको रूपमा प्रयोग गरिरहेको दाबी गरेका थिए।<ref name=bd>{{cite web|url=https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1509542.bdnews|title='প্রথম বাংলাদেশ' কীভাবে বিএনপির দলীয় সংগীত, প্রশ্ন শিল্পী-সুরকারের|lang=बङ्गाली|first=Saimum|last=Saad|date=22 June 2018|access-date=29 May 2024|website=Bdnews24.com|archive-date=25 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190325030315/https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1509542.bdnews|url-status=live}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:बङ्गाली भाषाका गीतहरू]] lu6a6qxu6imwbsxfmik470v8ay8onyh 1393471 1393437 2026-10-31T06:10:12Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 1393471 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = प्रोथोम बाङ्लादेश | cover = | type = गीत | artist = [[शाहनाज रहमतुल्लाह]] | album = | language = बङ्गाली | released = १९७० को दशकको अन्त्य | format = | genre = देशभक्तिपूर्ण | recorded = | length = ३:४० | label = | writer = [[मोनिरुज्जामान मोनिर]] | composer = [[अलाउद्दीन अली]] | producer = [[नवाजिश अली खान]] | misc = {{External music video|{{YouTube|HHJxlnZsCmI|बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दलको आधिकारिक च्यानलबाट "प्रथम बाङ्लादेश"}}|Type=song}} }}{{Infobox anthem | title = প্রথম বাংলাদেশ | transcription = प्रथम बङ्गलादेश | english_title = | prefix = प्रस्तावित राष्ट्रिय | type = राष्ट्रगान | country = बंगलादेश<hr>[[बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दल]]को दलगत गीत | adopted = १९७९ (राज्य; सह-आधिकारिक) | readopted = १९८० को दशक | until = १९८१ (राज्य) | successor = "आमार सोनार बाङ्ला" | predecessor = "[[आमार सोनार बाङ्ला]]" }} '''प्रथम बाङ्लादेश''' ({{langx|bn|প্রথম বাংলাদেশ|lit=प्रथम बङ्गलादेश}}) [[शाहनाज रहमतुल्लाह]]द्वारा गाइएको [[बङ्गाली भाषा]]को देशभक्तिपूर्ण गीत हो।<ref>{{cite news |last1=Molla |first1=Mohammad Al-Masum |title=What more can the world expect from a Singer? |url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/news/what-more-can-the-world-expect-singer-1721677 |work=The Daily Star |date=29 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620093935/https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/news/what-more-can-the-world-expect-singer-1721677 |archive-date=20 June 2023 |language=en}}</ref> गीतको शब्द [[मोनिरुज्जामान मोनिर]]ले लेखेका हुन् भने गीतमा [[अलाउद्दीन अली]]ले सङ्गीत संयोजन रहेको छ। गीत पहिलोपटक सन् १९७० को दशकको अन्त्यमा [[बङ्गलादेश टेलिभिजन]]को एक टिभी कार्यक्रममा प्रसारित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1512837.bdnews|title=গানের কোথাও 'বিএনপি' শব্দ আনিনি: মনিরুজ্জামান মনির|lang=बङ्गाली|first=Saimum|last=Saad|date=30 June 2018|access-date=29 May 2024|website=Bdnews24.com|archive-date=30 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630121645/https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1512837.bdnews|url-status=live}}</ref> टेलिभिजन च्यानलका अधिकारी [[मुस्ताफा कमाल सैयद]]को निर्देशनमा निर्माता [[नवाजिश अली खान]]ले अन्य केही गीतहरूसँगै यसलाई पनि रेकर्ड गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.channelionline.com/from-first-bangladesh-to-first-bangladesh/|title=প্রথম বাংলাদেশ থেকে সবার আগে বাংলাদেশ|lang=बङ्गाली|first=Faridur Reza|last=Sagar|date=17 February 2026|work=Channel i}}</ref> यो [[बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दल]]को दलगत गीत हो। पहिले यो गीत बङ्गलादेशको राष्ट्रिय गानको रूपमा पनि प्रस्ताव गरिएको थियो। ==बिएनपीको दलगत गीत== गायिका [[बेबी नाजनिन]]का अनुसार यो गीत [[जियाउर रहमान|रहमान]]को मनपर्ने गीत थियो। उनका कार्यक्रमहरूको सुरुवात र अन्त्यमा यो गीत प्रस्तुत गरिन्थ्यो। जब बेबी र अन्य कलाकारहरूले मञ्चमा यो गीत गाउँथे, तब रहमान र उनकी पत्नी [[खालेदा जिया]]ले पनि कहिलेकाहीँ सँगै गाउने गर्दथे।<ref>{{cite news|url=https://www.bd-pratidin.com/entertainment-news/2024/11/29/1055326|title=বিশেষ সাক্ষাৎকার : বেবী নাজনীন প্রথম বাংলাদেশ আমার শেষ বাংলাদেশ গানটি যেন বাংলাদেশের প্রতিচ্ছবি|lang=बङ्गाली|date=29 November 2024|newspaper=Bangladesh Pratidin|archive-url=https://web.archive.org/web/20250319162154/https://www.bd-pratidin.com/entertainment-news/2024/11/29/1055326|archive-date=19 March 2025|access-date=31 October 2026}}</ref> करिब १९८० को दशकमा यो गीत रहमानको दल बिएनपीको आधिकारिक दलगत गीतको रूपमा घोषणा गरिएको थियो तर, सन् २०१८ मा गायिका शाहनाज रहमतुल्लाह र सङ्गीतकार अलाउद्दीन अलीले दलले आफ्नो अनुमति बिना यो गीतलाई आधिकारिक दलगत गीतको रूपमा प्रयोग गरिरहेको दाबी गरेका थिए।<ref name=bd>{{cite web|url=https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1509542.bdnews|title='প্রথম বাংলাদেশ' কীভাবে বিএনপির দলীয় সংগীত, প্রশ্ন শিল্পী-সুরকারের|lang=बङ्गाली|first=Saimum|last=Saad|date=22 June 2018|access-date=29 May 2024|website=Bdnews24.com|archive-date=25 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190325030315/https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1509542.bdnews|url-status=live}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:बङ्गाली भाषाका गीतहरू]] pj7v2g2obgw64z6xxb13kp6vgjwq1oh 4 151889 1393430 2026-10-31T03:38:05Z Nirmal Dulal 4744 नयाँ पृष्ठ: <div align="center" class="usermessage" >[[Image:Internet-group-chat.svg|left|25px]] '''<span class="plainlinks">सम्पर्कमा रहनुहोस् हेरिटेजाथन [http://twitter.com/Wikithon <big>ट्विटरमा </big>]र [https://www.facebook.com/pages/Wikithon/166381696778149 <big> फेसबुकमा</big>] </span></div> {{Infobox recurring event | name = हेरिटेजाथन | native_name... 1393430 wikitext text/x-wiki <div align="center" class="usermessage" >[[Image:Internet-group-chat.svg|left|25px]] '''<span class="plainlinks">सम्पर्कमा रहनुहोस् हेरिटेजाथन [http://twitter.com/Wikithon <big>ट्विटरमा </big>]र [https://www.facebook.com/pages/Wikithon/166381696778149 <big> फेसबुकमा</big>] </span></div> {{Infobox recurring event | name = हेरिटेजाथन | native_name = | logo = | logo_caption = | image = File:Wiki Loves Monuments Nepal Logo.png | imagesize = | caption = | date = | begins = ०१ नोभेम्बर २०२६ | ends = ३० नोभेम्बर २०२६ | prev = | frequency = | location = | years_active = | first = | last = | participants = विश्वभरका नेपाली भाषीहरू | attendance = | genre = | budget = |leader_name = [[User:Saroj|सरोज उप्रेती]] |patron = |organised = | patron =[[User:Nirmal Dulal|निर्मल दुलाल]]</br> [[User:Nabin K. Sapkota|नविन सापकोटा]] | coordinator = | organised = [[विकिपिडियन|नेपाली विकिपिडियन]] | website = | footnotes = }} विकी लभ्स मोन्युमेन्ट कार्यक्रम अन्तर्गत अपलोड भएका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा जोड्न तथा नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गर्नको लागि यो कार्यक्रम सञ्चालन गरिदैछ । == उद्देश्य == # नेपाललका धरोहरहरूका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा जोड्न # नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गर्ने # नेपाली योगदानकर्ताहरूलाई विकिपिडियामा योगदान गर्न उत्प्रेरित गर्ने ==आयोजक समूह== # [[User:Saroj|सरोज उप्रेती]] == हेरिटेजाथनमा कसरी सहभागी हुने == <div> </div>'''हेरिटेजाथनमा सहभागी हुन निम्न कुराहरूमा तयार रहनुहोस् : * सर्वप्रथम नेपाली विकिपिडियामा [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=विशेष:CreateAccount&returnto=मुख्य+पृष्ठ यहाँ] गएर आफ्नो खाता खोल्नुहोस्। * खाता तयार भैसकेको भए प्रवेश गरेर {{plainlink|https://ne.wikipedia.org/wiki/हेरिटेजाथन_सहभागीहरू यहाँ}} गएर आफ्नो नाम दर्ता गर्नुहोस्। * दर्ता गर्न सम्पादनमा क्लिक गरेर अन्तिम हरफमा <nowiki> # ~~~~ </nowiki>राख्नुहोस्। * सहज रूपमा सम्पर्क गर्न [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeQTWt7nko-SyCaAzYrPzBUhjl_sbgtgMsFg-z-CbfEqiTV0A/viewform? यो] फर्म भर्नुहोस्। * विकिपिडिया कसरी {{plainlink|https://ne.wikipedia.org/s/zwq सम्पादन}} गर्ने भन्ने जानकारी लिइराख्नुहोस्। == कसले भाग लिन पाउने? == :विश्व भरी छरिएर रहेकासम्पूर्ण नेपालीभाषी (नेपालीमूलका वा नेपालीभाषाका जानकारहरू)। ;(नोटः सञचालक समितिका सदस्यहरूले गरेको योगदानलाई सहभागितामा गणना गरिने छैन ।) ==कुन लेखहरू बनाउने वा सुधार गर्ने?== * '''[[विकिपिडिया:हेरिटेजाथन/निर्माण तथा सम्पादन गर्ने पृष्ठहरू|निर्माण तथा सम्पादन गर्ने पृष्ठहरू]]''' <center><span style=background:yellow;><font color="blue">'''साथै यस बाहेकका [[:en:List of monuments in Nepal|नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरू]] पनि बनाउन सकिनेछ।</font>'''</span></center> लेख बनाइसकेपछि वा सुधार गरेपछि यसलाई [https://fountain.toolforge.org/editathons/....../add फाउन्टेन उपकरण]मा जोड्नुपर्नेछ र लेख स्वीकृत भएमा प्रति लेख १ अङ्क प्राप्त हुनेछ। ==हेरिटेजाथनमा के गरिन्छ?== * विकी लभ्स मोन्युमेन्ट कार्यक्रम अन्तर्गत अपलोड भएका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा राखिन्छ। * नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गरिन्छ। * तोकिएको स्थानमा उपस्थित हुन नसक्ने व्यक्तिहरूले आफू बसेकै ठाउँबाट अनलाइन योगदान गर्न सक्नेछन्। ==योगदानको खाका== * नोभेमबर ०१, २०२६- नोभेमबर ३१ , २०२६ सम्म सबै योगदानकर्ताले आ-आफ्नो ठाउँबाट विकिपिडियाका नेपालका धरोहरहरूको लेखहरूमा योगदान गर्ने। (नयाँ लेख लेख्ने तथा पुराना लेखहरूमा सामग्री थप गर्ने वा परिमार्जन गरि सुधार गर्ने।) * प्रतियोगिता अवधि भर (नोभेमबर ०१, २०२६- नोभेमबर ३१ , २०२६)मा सबैभन्दा धेरै लेखहरू निर्माण तथा सम्पादन गर्ने योगदानकर्ताहरूलाई पुरस्कृत गरिनेछ। * लेख निर्माण गर्दा लेखमा इन्फोबक्स, स्रोत सामग्री र बाह्य कडी राख्नुका साथै लेखमा कम्तीमा १५० शब्द र ३,००० बाइट हुनु अनिवार्य छ। अझ बढी जानकारीको लागि [[विकिपिडिया:नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने|नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने]] हेर्नुहोला। * कुनै लेख सम्पादन गर्दा प्रतिसम्पादनमा १५० शब्द राख्नु पर्नेछ। * यस प्रतियोगिता अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू यस प्रतियोगिताको तदर्थ समितिका सदस्यले जाँच गरी तथ्याङ्कमा जोड्नेछन्। * विकिपिडियाका सम्पूर्ण नियमहरूको पालना भएको हुनुपर्ने छ। ==पुरस्कार== * यस कार्यक्रममा भाग लिइ योगदान दिने उत्कृष्ट तीन योगदानकर्ताहरू प्रथम, द्वितीय र तृतीयलाई क्रमशः आकर्षक पुरस्कारको व्यवस्था गरिएको छ। * यस कार्यक्रममा सहभागी सबै योगदानकर्ताहरूलाई कदर-पत्र प्रदान गरिनेछ । ==उत्कृष्ट योगदानकर्ताहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[विकिपिडिया:हेरिटेजाथन/हेरिटेजाथन सहभागीहरू|सहभागीहरू]] [[श्रेणी:विकिपिडिया]] [[श्रेणी:हेरिटेजाथन]] scizxslmpv14wep1vggcywaxd467nwv 1393434 1393430 2026-10-31T03:40:09Z Nirmal Dulal 4744 1393434 wikitext text/x-wiki <div align="center" class="usermessage" >[[Image:Internet-group-chat.svg|left|25px]] '''<span class="plainlinks"></big>]र [https://www.facebook.com/WLMNepal <big> फेसबुकमा</big>] सम्पर्कमा रहनुहोस् </span></div> {{Infobox recurring event | name = हेरिटेजाथन | native_name = | logo = | logo_caption = | image = File:Wiki Loves Monuments Nepal Logo.png | imagesize = | caption = | date = | begins = ०१ नोभेम्बर २०२६ | ends = ३० नोभेम्बर २०२६ | prev = | frequency = | location = | years_active = | first = | last = | participants = विश्वभरका नेपाली भाषीहरू | attendance = | genre = | budget = |leader_name = [[User:Saroj|सरोज उप्रेती]] |patron = |organised = | patron =[[User:Nirmal Dulal|निर्मल दुलाल]]</br> [[User:Nabin K. Sapkota|नविन सापकोटा]] | coordinator = | organised = [[विकिपिडियन|नेपाली विकिपिडियन]] | website = | footnotes = }} विकी लभ्स मोन्युमेन्ट कार्यक्रम अन्तर्गत अपलोड भएका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा जोड्न तथा नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गर्नको लागि यो कार्यक्रम सञ्चालन गरिदैछ । == उद्देश्य == # नेपाललका धरोहरहरूका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा जोड्न # नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गर्ने # नेपाली योगदानकर्ताहरूलाई विकिपिडियामा योगदान गर्न उत्प्रेरित गर्ने ==आयोजक समूह== # [[User:Saroj|सरोज उप्रेती]] == हेरिटेजाथनमा कसरी सहभागी हुने == <div> </div>'''हेरिटेजाथनमा सहभागी हुन निम्न कुराहरूमा तयार रहनुहोस् : * सर्वप्रथम नेपाली विकिपिडियामा [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=विशेष:CreateAccount&returnto=मुख्य+पृष्ठ यहाँ] गएर आफ्नो खाता खोल्नुहोस्। * खाता तयार भैसकेको भए प्रवेश गरेर {{plainlink|https://ne.wikipedia.org/wiki/हेरिटेजाथन_सहभागीहरू यहाँ}} गएर आफ्नो नाम दर्ता गर्नुहोस्। * दर्ता गर्न सम्पादनमा क्लिक गरेर अन्तिम हरफमा <nowiki> # ~~~~ </nowiki>राख्नुहोस्। * सहज रूपमा सम्पर्क गर्न [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeQTWt7nko-SyCaAzYrPzBUhjl_sbgtgMsFg-z-CbfEqiTV0A/viewform? यो] फर्म भर्नुहोस्। * विकिपिडिया कसरी {{plainlink|https://ne.wikipedia.org/s/zwq सम्पादन}} गर्ने भन्ने जानकारी लिइराख्नुहोस्। == कसले भाग लिन पाउने? == :विश्व भरी छरिएर रहेकासम्पूर्ण नेपालीभाषी (नेपालीमूलका वा नेपालीभाषाका जानकारहरू)। ;(नोटः सञचालक समितिका सदस्यहरूले गरेको योगदानलाई सहभागितामा गणना गरिने छैन ।) ==कुन लेखहरू बनाउने वा सुधार गर्ने?== * '''[[विकिपिडिया:हेरिटेजाथन/निर्माण तथा सम्पादन गर्ने पृष्ठहरू|निर्माण तथा सम्पादन गर्ने पृष्ठहरू]]''' <center><span style=background:yellow;><font color="blue">'''साथै यस बाहेकका [[:en:List of monuments in Nepal|नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरू]] पनि बनाउन सकिनेछ।</font>'''</span></center> लेख बनाइसकेपछि वा सुधार गरेपछि यसलाई [https://fountain.toolforge.org/editathons/....../add फाउन्टेन उपकरण]मा जोड्नुपर्नेछ र लेख स्वीकृत भएमा प्रति लेख १ अङ्क प्राप्त हुनेछ। ==हेरिटेजाथनमा के गरिन्छ?== * विकी लभ्स मोन्युमेन्ट कार्यक्रम अन्तर्गत अपलोड भएका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा राखिन्छ। * नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गरिन्छ। * तोकिएको स्थानमा उपस्थित हुन नसक्ने व्यक्तिहरूले आफू बसेकै ठाउँबाट अनलाइन योगदान गर्न सक्नेछन्। ==योगदानको खाका== * नोभेमबर ०१, २०२६- नोभेमबर ३१ , २०२६ सम्म सबै योगदानकर्ताले आ-आफ्नो ठाउँबाट विकिपिडियाका नेपालका धरोहरहरूको लेखहरूमा योगदान गर्ने। (नयाँ लेख लेख्ने तथा पुराना लेखहरूमा सामग्री थप गर्ने वा परिमार्जन गरि सुधार गर्ने।) * प्रतियोगिता अवधि भर (नोभेमबर ०१, २०२६- नोभेमबर ३१ , २०२६)मा सबैभन्दा धेरै लेखहरू निर्माण तथा सम्पादन गर्ने योगदानकर्ताहरूलाई पुरस्कृत गरिनेछ। * लेख निर्माण गर्दा लेखमा इन्फोबक्स, स्रोत सामग्री र बाह्य कडी राख्नुका साथै लेखमा कम्तीमा १५० शब्द र ३,००० बाइट हुनु अनिवार्य छ। अझ बढी जानकारीको लागि [[विकिपिडिया:नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने|नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने]] हेर्नुहोला। * कुनै लेख सम्पादन गर्दा प्रतिसम्पादनमा १५० शब्द राख्नु पर्नेछ। * यस प्रतियोगिता अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू यस प्रतियोगिताको तदर्थ समितिका सदस्यले जाँच गरी तथ्याङ्कमा जोड्नेछन्। * विकिपिडियाका सम्पूर्ण नियमहरूको पालना भएको हुनुपर्ने छ। ==पुरस्कार== * यस कार्यक्रममा भाग लिइ योगदान दिने उत्कृष्ट तीन योगदानकर्ताहरू प्रथम, द्वितीय र तृतीयलाई क्रमशः आकर्षक पुरस्कारको व्यवस्था गरिएको छ। * यस कार्यक्रममा सहभागी सबै योगदानकर्ताहरूलाई कदर-पत्र प्रदान गरिनेछ । ==उत्कृष्ट योगदानकर्ताहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[विकिपिडिया:हेरिटेजाथन/हेरिटेजाथन सहभागीहरू|सहभागीहरू]] [[श्रेणी:विकिपिडिया]] [[श्रेणी:हेरिटेजाथन]] kd6od4nfip6yb2ijqqeovkzbzd69o00 1393435 1393434 2026-10-31T03:40:49Z Nirmal Dulal 4744 1393435 wikitext text/x-wiki <div align="center" class="usermessage" >[[Image:Internet-group-chat.svg|left|25px]] '''<span class="plainlinks"></big>[https://www.facebook.com/WLMNepal <big> फेसबुकमा</big>] सम्पर्कमा रहनुहोस् </span></div> {{Infobox recurring event | name = हेरिटेजाथन | native_name = | logo = | logo_caption = | image = File:Wiki Loves Monuments Nepal Logo.png | imagesize = | caption = | date = | begins = ०१ नोभेम्बर २०२६ | ends = ३० नोभेम्बर २०२६ | prev = | frequency = | location = | years_active = | first = | last = | participants = विश्वभरका नेपाली भाषीहरू | attendance = | genre = | budget = |leader_name = [[User:Saroj|सरोज उप्रेती]] |patron = |organised = | patron =[[User:Nirmal Dulal|निर्मल दुलाल]]</br> [[User:Nabin K. Sapkota|नविन सापकोटा]] | coordinator = | organised = [[विकिपिडियन|नेपाली विकिपिडियन]] | website = | footnotes = }} विकी लभ्स मोन्युमेन्ट कार्यक्रम अन्तर्गत अपलोड भएका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा जोड्न तथा नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गर्नको लागि यो कार्यक्रम सञ्चालन गरिदैछ । == उद्देश्य == # नेपाललका धरोहरहरूका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा जोड्न # नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गर्ने # नेपाली योगदानकर्ताहरूलाई विकिपिडियामा योगदान गर्न उत्प्रेरित गर्ने ==आयोजक समूह== # [[User:Saroj|सरोज उप्रेती]] == हेरिटेजाथनमा कसरी सहभागी हुने == <div> </div>'''हेरिटेजाथनमा सहभागी हुन निम्न कुराहरूमा तयार रहनुहोस् : * सर्वप्रथम नेपाली विकिपिडियामा [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=विशेष:CreateAccount&returnto=मुख्य+पृष्ठ यहाँ] गएर आफ्नो खाता खोल्नुहोस्। * खाता तयार भैसकेको भए प्रवेश गरेर {{plainlink|https://ne.wikipedia.org/wiki/हेरिटेजाथन_सहभागीहरू यहाँ}} गएर आफ्नो नाम दर्ता गर्नुहोस्। * दर्ता गर्न सम्पादनमा क्लिक गरेर अन्तिम हरफमा <nowiki> # ~~~~ </nowiki>राख्नुहोस्। * सहज रूपमा सम्पर्क गर्न [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeQTWt7nko-SyCaAzYrPzBUhjl_sbgtgMsFg-z-CbfEqiTV0A/viewform? यो] फर्म भर्नुहोस्। * विकिपिडिया कसरी {{plainlink|https://ne.wikipedia.org/s/zwq सम्पादन}} गर्ने भन्ने जानकारी लिइराख्नुहोस्। == कसले भाग लिन पाउने? == :विश्व भरी छरिएर रहेकासम्पूर्ण नेपालीभाषी (नेपालीमूलका वा नेपालीभाषाका जानकारहरू)। ;(नोटः सञचालक समितिका सदस्यहरूले गरेको योगदानलाई सहभागितामा गणना गरिने छैन ।) ==कुन लेखहरू बनाउने वा सुधार गर्ने?== * '''[[विकिपिडिया:हेरिटेजाथन/निर्माण तथा सम्पादन गर्ने पृष्ठहरू|निर्माण तथा सम्पादन गर्ने पृष्ठहरू]]''' <center><span style=background:yellow;><font color="blue">'''साथै यस बाहेकका [[:en:List of monuments in Nepal|नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरू]] पनि बनाउन सकिनेछ।</font>'''</span></center> लेख बनाइसकेपछि वा सुधार गरेपछि यसलाई [https://fountain.toolforge.org/editathons/....../add फाउन्टेन उपकरण]मा जोड्नुपर्नेछ र लेख स्वीकृत भएमा प्रति लेख १ अङ्क प्राप्त हुनेछ। ==हेरिटेजाथनमा के गरिन्छ?== * विकी लभ्स मोन्युमेन्ट कार्यक्रम अन्तर्गत अपलोड भएका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा राखिन्छ। * नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गरिन्छ। * तोकिएको स्थानमा उपस्थित हुन नसक्ने व्यक्तिहरूले आफू बसेकै ठाउँबाट अनलाइन योगदान गर्न सक्नेछन्। ==योगदानको खाका== * नोभेमबर ०१, २०२६- नोभेमबर ३१ , २०२६ सम्म सबै योगदानकर्ताले आ-आफ्नो ठाउँबाट विकिपिडियाका नेपालका धरोहरहरूको लेखहरूमा योगदान गर्ने। (नयाँ लेख लेख्ने तथा पुराना लेखहरूमा सामग्री थप गर्ने वा परिमार्जन गरि सुधार गर्ने।) * प्रतियोगिता अवधि भर (नोभेमबर ०१, २०२६- नोभेमबर ३१ , २०२६)मा सबैभन्दा धेरै लेखहरू निर्माण तथा सम्पादन गर्ने योगदानकर्ताहरूलाई पुरस्कृत गरिनेछ। * लेख निर्माण गर्दा लेखमा इन्फोबक्स, स्रोत सामग्री र बाह्य कडी राख्नुका साथै लेखमा कम्तीमा १५० शब्द र ३,००० बाइट हुनु अनिवार्य छ। अझ बढी जानकारीको लागि [[विकिपिडिया:नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने|नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने]] हेर्नुहोला। * कुनै लेख सम्पादन गर्दा प्रतिसम्पादनमा १५० शब्द राख्नु पर्नेछ। * यस प्रतियोगिता अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू यस प्रतियोगिताको तदर्थ समितिका सदस्यले जाँच गरी तथ्याङ्कमा जोड्नेछन्। * विकिपिडियाका सम्पूर्ण नियमहरूको पालना भएको हुनुपर्ने छ। ==पुरस्कार== * यस कार्यक्रममा भाग लिइ योगदान दिने उत्कृष्ट तीन योगदानकर्ताहरू प्रथम, द्वितीय र तृतीयलाई क्रमशः आकर्षक पुरस्कारको व्यवस्था गरिएको छ। * यस कार्यक्रममा सहभागी सबै योगदानकर्ताहरूलाई कदर-पत्र प्रदान गरिनेछ । ==उत्कृष्ट योगदानकर्ताहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[विकिपिडिया:हेरिटेजाथन/हेरिटेजाथन सहभागीहरू|सहभागीहरू]] [[श्रेणी:विकिपिडिया]] [[श्रेणी:हेरिटेजाथन]] 63c4rpssip34cnpriz747x5dgozoncp 1393439 1393435 2026-10-31T03:47:36Z Nirmal Dulal 4744 1393439 wikitext text/x-wiki <div align="center" class="usermessage" >[[Image:Internet-group-chat.svg|left|25px]] '''<span class="plainlinks"></big>[https://www.facebook.com/WLMNepal <big> फेसबुकमा</big>] सम्पर्कमा रहनुहोस् </span></div> {{Infobox recurring event | name = हेरिटेजाथन | native_name = | logo = | logo_caption = | image = File:Wiki Loves Monuments Nepal Logo.png | imagesize = | caption = | date = | begins = ०१ नोभेम्बर २०२६ | ends = ३० नोभेम्बर २०२६ | prev = | frequency = | location = | years_active = | first = | last = | participants = विश्वभरका नेपाली भाषीहरू | attendance = | genre = | budget = |leader_name = [[User:Saroj|सरोज उप्रेती]] |patron = |organised = | patron =[[User:Nirmal Dulal|निर्मल दुलाल]]</br> [[User:Nabin K. Sapkota|नविन सापकोटा]] | coordinator = | organised = [[विकिपिडियन|नेपाली विकिपिडियन]] | website = | footnotes = }} विकी लभ्स मोन्युमेन्ट कार्यक्रम अन्तर्गत अपलोड भएका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा जोड्न तथा नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गर्नको लागि यो कार्यक्रम सञ्चालन गरिदैछ । == उद्देश्य == # नेपाललका धरोहरहरूका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा जोड्न # नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गर्ने # नेपाली योगदानकर्ताहरूलाई विकिपिडियामा योगदान गर्न उत्प्रेरित गर्ने ==आयोजक समूह== # [[User:Saroj|सरोज उप्रेती]] == हेरिटेजाथनमा कसरी सहभागी हुने == <div> </div>'''हेरिटेजाथनमा सहभागी हुन निम्न कुराहरूमा तयार रहनुहोस् : * सर्वप्रथम नेपाली विकिपिडियामा [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=विशेष:CreateAccount&returnto=मुख्य+पृष्ठ यहाँ] गएर आफ्नो खाता खोल्नुहोस्। * खाता तयार भैसकेको भए प्रवेश गरेर {{plainlink|https://ne.wikipedia.org/wiki/हेरिटेजाथन_सहभागीहरू यहाँ}} गएर आफ्नो नाम दर्ता गर्नुहोस्। * दर्ता गर्न सम्पादनमा क्लिक गरेर अन्तिम हरफमा <nowiki> # ~~~~ </nowiki>राख्नुहोस्। * सहज रूपमा सम्पर्क गर्न [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeQTWt7nko-SyCaAzYrPzBUhjl_sbgtgMsFg-z-CbfEqiTV0A/viewform? यो] फर्म भर्नुहोस्। * विकिपिडिया कसरी {{plainlink|https://ne.wikipedia.org/s/zwq सम्पादन}} गर्ने भन्ने जानकारी लिइराख्नुहोस्। == कसले भाग लिन पाउने? == :विश्व भरी छरिएर रहेकासम्पूर्ण नेपालीभाषी (नेपालीमूलका वा नेपालीभाषाका जानकारहरू)। ;(नोटः सञ्चालक समितिका सदस्यहरूले गरेको योगदानलाई सहभागितामा गणना गरिने छैन ।) ==कुन लेखहरू बनाउने वा सुधार गर्ने?== * '''[[विकिपिडिया:हेरिटेजाथन/निर्माण तथा सम्पादन गर्ने पृष्ठहरू|निर्माण तथा सम्पादन गर्ने पृष्ठहरू]]''' <center><span style=background:yellow;><font color="blue">'''साथै यस बाहेकका [[:en:List of monuments in Nepal|नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरू]] पनि बनाउन सकिनेछ।</font>'''</span></center> लेख बनाइसकेपछि वा सुधार गरेपछि यसलाई [https://fountain.toolforge.org/editathons/....../add फाउन्टेन उपकरण]मा जोड्नुपर्नेछ र लेख स्वीकृत भएमा प्रति लेख १ अङ्क प्राप्त हुनेछ। ==हेरिटेजाथनमा के गरिन्छ?== * विकी लभ्स मोन्युमेन्ट कार्यक्रम अन्तर्गत अपलोड भएका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा राखिन्छ। * नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गरिन्छ। * तोकिएको स्थानमा उपस्थित हुन नसक्ने व्यक्तिहरूले आफू बसेकै ठाउँबाट अनलाइन योगदान गर्न सक्नेछन्। ==योगदानको खाका== * नोभेमबर ०१, २०२६- नोभेमबर ३१ , २०२६ सम्म सबै योगदानकर्ताले आ-आफ्नो ठाउँबाट विकिपिडियाका नेपालका धरोहरहरूको लेखहरूमा योगदान गर्ने। (नयाँ लेख लेख्ने तथा पुराना लेखहरूमा सामग्री थप गर्ने वा परिमार्जन गरि सुधार गर्ने।) * प्रतियोगिता अवधि भर (नोभेमबर ०१, २०२६- नोभेमबर ३१ , २०२६)मा सबैभन्दा धेरै लेखहरू निर्माण तथा सम्पादन गर्ने योगदानकर्ताहरूलाई पुरस्कृत गरिनेछ। * लेख निर्माण गर्दा लेखमा इन्फोबक्स, स्रोत सामग्री र बाह्य कडी राख्नुका साथै लेखमा कम्तीमा १५० शब्द र ३,००० बाइट हुनु अनिवार्य छ। अझ बढी जानकारीको लागि [[विकिपिडिया:नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने|नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने]] हेर्नुहोला। * कुनै लेख सम्पादन गर्दा प्रतिसम्पादनमा १५० शब्द राख्नु पर्नेछ। * यस प्रतियोगिता अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू यस प्रतियोगिताको तदर्थ समितिका सदस्यले जाँच गरी तथ्याङ्कमा जोड्नेछन्। * विकिपिडियाका सम्पूर्ण नियमहरूको पालना भएको हुनुपर्ने छ। ==पुरस्कार== * यस कार्यक्रममा भाग लिइ योगदान दिने उत्कृष्ट तीन योगदानकर्ताहरू प्रथम, द्वितीय र तृतीयलाई क्रमशः आकर्षक पुरस्कारको व्यवस्था गरिएको छ। * यस कार्यक्रममा सहभागी सबै योगदानकर्ताहरूलाई कदर-पत्र प्रदान गरिनेछ । ==उत्कृष्ट योगदानकर्ताहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[विकिपिडिया:हेरिटेजाथन/हेरिटेजाथन सहभागीहरू|सहभागीहरू]] [[श्रेणी:विकिपिडिया]] [[श्रेणी:हेरिटेजाथन]] lf3r4hwzmrtmz5hfmkaa61yno1a1rhc 1393451 1393439 2026-10-31T04:31:35Z Nirmal Dulal 4744 सुधार गरियो 1393451 wikitext text/x-wiki <div align="center" class="usermessage" >[[Image:Internet-group-chat.svg|left|25px]] '''<span class="plainlinks"></big>[https://www.facebook.com/WLMNepal <big> फेसबुकमा</big>] सम्पर्कमा रहनुहोस् </span></div> {{Infobox recurring event | name = हेरिटेजाथन | native_name = | logo = | logo_caption = | image = File:Wiki Loves Monuments Nepal Logo.png | imagesize = | caption = | date = | begins = ०१ नोभेम्बर २०२६ | ends = ३० नोभेम्बर २०२६ | prev = | frequency = | location = | years_active = | first = | last = | participants = विश्वभरका नेपाली भाषीहरू | attendance = | genre = | budget = |leader_name = [[User:Saroj|सरोज उप्रेती]] |patron = |organised = | patron =[[User:Nirmal Dulal|निर्मल दुलाल]]</br> [[User:Nabin K. Sapkota|नविन सापकोटा]] | coordinator = | organised = [[विकिपिडियन|नेपाली विकिपिडियन]] | website = | footnotes = }} विकी लभ्स मोन्युमेन्ट कार्यक्रम अन्तर्गत अपलोड भएका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा जोड्न तथा नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गर्नको लागि यो कार्यक्रम सञ्चालन गरिदैछ । == उद्देश्य == # नेपाललका धरोहरहरूका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा जोड्न # नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गर्ने # नेपाली योगदानकर्ताहरूलाई विकिपिडियामा योगदान गर्न उत्प्रेरित गर्ने ==आयोजक समूह== # [[User:Saroj|सरोज उप्रेती]] == हेरिटेजाथनमा कसरी सहभागी हुने == <div> </div>'''हेरिटेजाथनमा सहभागी हुन निम्न कुराहरूमा तयार रहनुहोस् : * सर्वप्रथम नेपाली विकिपिडियामा [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=विशेष:CreateAccount&returnto=मुख्य+पृष्ठ यहाँ] गएर आफ्नो खाता खोल्नुहोस्। * खाता तयार भैसकेको भए प्रवेश गरेर {{plainlink|https://ne.wikipedia.org/wiki/हेरिटेजाथन_सहभागीहरू यहाँ}} गएर आफ्नो नाम दर्ता गर्नुहोस्। * दर्ता गर्न सम्पादनमा क्लिक गरेर अन्तिम हरफमा <nowiki> # ~~~~ </nowiki>राख्नुहोस्। * सहज रूपमा सम्पर्क गर्न [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeQTWt7nko-SyCaAzYrPzBUhjl_sbgtgMsFg-z-CbfEqiTV0A/viewform? यो] फर्म भर्नुहोस्। * विकिपिडिया कसरी {{plainlink|https://ne.wikipedia.org/s/zwq सम्पादन}} गर्ने भन्ने जानकारी लिइराख्नुहोस्। == कसले भाग लिन पाउने? == :विश्व भरी छरिएर रहेकासम्पूर्ण नेपालीभाषी (नेपालीमूलका वा नेपालीभाषाका जानकारहरू)। ;(नोटः सञ्चालक समितिका सदस्यहरूले गरेको योगदानलाई सहभागितामा गणना गरिने छैन ।) ==कुन लेखहरू बनाउने वा सुधार गर्ने?== * '''[[विकिपिडिया:हेरिटेजाथन/निर्माण तथा सम्पादन गर्ने पृष्ठहरू|निर्माण तथा सम्पादन गर्ने पृष्ठहरू]]''' <center><span style=background:yellow;><font color="blue">'''साथै यस बाहेकका [[:en:List of monuments in Nepal|नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरू]] पनि बनाउन सकिनेछ।</font>'''</span></center> लेख बनाइसकेपछि वा सुधार गरेपछि यसलाई [https://fountain.toolforge.org/editathons/heritage-edit-a-thon फाउन्टेन उपकरण]मा जोड्नुपर्नेछ र लेख स्वीकृत भएमा प्रति लेख १ अङ्क प्राप्त हुनेछ। ==हेरिटेजाथनमा के गरिन्छ?== * विकी लभ्स मोन्युमेन्ट कार्यक्रम अन्तर्गत अपलोड भएका तस्वीरहरूलाई सम्बन्धित पृष्ठहरूमा राखिन्छ। * नेपालका धरोहर सम्बन्धि लेखहरूलाई स्तरीकरण गरिन्छ। * तोकिएको स्थानमा उपस्थित हुन नसक्ने व्यक्तिहरूले आफू बसेकै ठाउँबाट अनलाइन योगदान गर्न सक्नेछन्। ==योगदानको खाका== * नोभेमबर ०१, २०२६- नोभेमबर ३१ , २०२६ सम्म सबै योगदानकर्ताले आ-आफ्नो ठाउँबाट विकिपिडियाका नेपालका धरोहरहरूको लेखहरूमा योगदान गर्ने। (नयाँ लेख लेख्ने तथा पुराना लेखहरूमा सामग्री थप गर्ने वा परिमार्जन गरि सुधार गर्ने।) * प्रतियोगिता अवधि भर (नोभेमबर ०१, २०२६- नोभेमबर ३१ , २०२६)मा सबैभन्दा धेरै लेखहरू निर्माण तथा सम्पादन गर्ने योगदानकर्ताहरूलाई पुरस्कृत गरिनेछ। * लेख निर्माण गर्दा लेखमा इन्फोबक्स, स्रोत सामग्री र बाह्य कडी राख्नुका साथै लेखमा कम्तीमा १५० शब्द र ३,००० बाइट हुनु अनिवार्य छ। अझ बढी जानकारीको लागि [[विकिपिडिया:नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने|नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने]] हेर्नुहोला। * कुनै लेख सम्पादन गर्दा प्रतिसम्पादनमा १५० शब्द राख्नु पर्नेछ। * यस प्रतियोगिता अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू यस प्रतियोगिताको तदर्थ समितिका सदस्यले जाँच गरी तथ्याङ्कमा जोड्नेछन्। * विकिपिडियाका सम्पूर्ण नियमहरूको पालना भएको हुनुपर्ने छ। ==पुरस्कार== * यस कार्यक्रममा भाग लिइ योगदान दिने उत्कृष्ट तीन योगदानकर्ताहरू प्रथम, द्वितीय र तृतीयलाई क्रमशः आकर्षक पुरस्कारको व्यवस्था गरिएको छ। * यस कार्यक्रममा सहभागी सबै योगदानकर्ताहरूलाई कदर-पत्र प्रदान गरिनेछ । ==उत्कृष्ट योगदानकर्ताहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[विकिपिडिया:हेरिटेजाथन/हेरिटेजाथन सहभागीहरू|सहभागीहरू]] [[श्रेणी:विकिपिडिया]] [[श्रेणी:हेरिटेजाथन]] moj6cl3lazpk2z6las2u3zofn9u8qtb 14 151890 1393432 2026-10-31T03:38:20Z हिमाल सुवेदी 30817 नयाँ पृष्ठ: {{लुकाइएका श्रेणी}} 1393432 wikitext text/x-wiki {{लुकाइएका श्रेणी}} l7chkebm7e8pgr0sfhugxmu53rkx88n