विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 2795 1395318 1219028 2026-11-09T12:27:18Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395318 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|अमेरिकी बहुराष्ट्रिय प्रविधि निगम}} {{Infobox company | name = माइक्रोसफ्ट निगम | logo = Microsoft logo and wordmark.svg | logo_size = 250px | logo_alt = | image = building92microsoft.jpg | image_size = 250px | image_caption = माइक्रोसफ्टको प्रधान कार्यालय | trade_name = माइक्रोसफ्ट | type = [[पब्लिक कम्पनी|सार्वजनिक]] | industry = [[सूचना प्रविधि]] | products = {{Unbulleted list | [[सफ्टवेयर विकास]] | [[कम्प्युटर हार्डवेयर]] | [[उपभोक्त इलेक्ट्रोनिक्स]] | [[सामाजिक सञ्जाल|सामाजिक सञ्जाल सेवा]] | [[क्लाउड कम्प्युटिङ]] | [[भिडियो गेम उद्योग|भिडियो गेम]] | [[इन्टरनेट]] | [[संयुक्त उद्यम पूँजी]] }} | founded = {{Start date and age|1975|04|04}} | founders = {{Unbulleted list | [[बिल गेट्स]] | [[पाउल एलेन|पल एलेन]] }} | hq_location = [[वासिङ्टन|रेडमन्ड, वासिङ्टन]] | hq_location_country = अमेरिका | area_served = विश्वव्यापी | key_people = {{ubl|[[सत्य नडेला]]<br />([[अध्यक्ष]]) र ([[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी]])|[[ब्राड स्मिथ]]<br />(उपाध्यक्ष र प्रमुख)|[[बिल गेट्स]]<br />(प्राविधिक सल्लाहकार)}} | brands = {{Flatlist| * [[माइक्रोसफ्ट विन्डोज|विन्डोज]] * [[माइक्रोसफ्ट अफिस|अफिस]] * [[स्काइप]] * [[माइक्रोसफ्ट भिजुअल स्टुडियो|भिजुअल स्टुडियो]] * [[माइक्रोसफ्ट डाइनामिक्स|डाइनामिक्स]] * [[एक्सबक्स]] * [[माइक्रोसफ्ट सर्फेस|सर्फेस]] }} | services = {{Flatlist| * [[माइक्रोसफ्ट आजुरे|आजुरे]] * [[बिङ (खोज संयन्त्र)|बिङ]] * [[लिङ्क्डइन]] * [[यामर]] * [[माइक्रोसफ्ट ३६५]] * [[वान ड्राइम]] * [[आउटलुक डटकम]] * [[गिटहब]] * [[माइक्रोसफ्ट स्टोर (डिजिटल)|माइक्रोसफ्ट स्टोर]] * [[विन्डोज अपडेट]] * [[एक्सबक्स गेम पास]] * [[एक्सबक्स नेटवर्क]] }} | revenue = {{Increase}} {{US$|१९८.३ अर्ब|link=yes}} (सन् २०२२) | operating_income = {{Increase}} {{US$|८३.४ अर्ब}} (सन् २०२२) | net_income = {{Increase}} {{US$|७२.७ अर्ब}} (सन् २०२२) | assets = {{Increase}} {{US$|३६४.८ अर्ब}} (सन् २०२२) | equity = {{Increase}} {{US$|१६६.५ अर्ब}} (सन् २०२२) | num_employees = २,२१,००० (सन् २०२२) | divisions = {{Plainlist| * [[माइक्रोसफ्ट रिसर्च]] * [[एक्सबक्स गेम स्टुडियोज|माइक्रोसफ्ट गेमिङ]] }} | subsid = {{Plainlist| * [[गिटहब]] * [[लिङ्क्डइन]] * [[मेटास्विच]] * [[नुआन्स सञ्चार]] * [[रिक्सआइक्यू]] * [[स्काइप|स्काइप प्रविधि]] * [[जामारिन]] * [[जान्डर]] }} | website = {{URL|https://www.microsoft.com|microsoft.com}} | footnotes = वित्त {{asof|2022|6|30|lc=y|df=US}}<ref>{{cite web |url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/789019/000156459022026876/msft-10k_20220630.htm |title=Microsoft Corporation Form 10-K |date=July 28, 2022 |publisher=U.S. Securities and Exchange Commission |pages=8, 57, 59}}</ref> }} '''माइक्रोसफ्ट निगम''' एक [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] बहुराष्ट्रिय प्रविधि कम्पनी हो जसले कम्प्युटर सफ्टवेयर, उपभोक्ता इलेक्ट्रोनिक्स, व्यक्तिगत कम्प्युटर, र सम्बन्धित सेवाहरू उत्पादन गर्दछ। यसको प्रधान कार्यालय संयुक्त राज्य अमेरिकाको रेडमन्ड, वासिङ्टनमा अवस्थित छ। यसको सबैभन्दा प्रसिद्ध सफ्टवेयर उत्पादनहरू सञ्चालन प्रणालीको [[माइक्रोसफ्ट विन्डोज|विन्डोज शृङ्खला]], माइक्रोसफ्ट अफिस सुइट, र [[इन्टरनेट एक्सप्लोरर]] र एज वेब ब्राउजरहरू हुन्। यसको प्रमुख हार्डवेयर उत्पादनहरूमा एक्सबक्स भिडियो गेम कन्सोल र टचस्क्रिन व्यक्तिगत कम्प्युटरहरूको माइक्रोसफ्ट सर्फेस शृङ्खला हुन्। माइक्रोसफ्टले सन् २०२० को फर्च्युन ५०० मा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को सबैभन्दा ठूलो प्रविधि कम्पनी मध्ये कुल राजस्वको आधारमा २१औँ स्थान प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/fortune500/2020/search/|title=Fortune 500 list of companies 2020|website=Fortune|language=en|access-date=August 19, 2020}}</ref> यो सन् २०१९ सम्ममा आयको आधारमा विश्वको सबैभन्दा ठूलो सफ्टवेयर निर्माता कम्पनी थियो। यो [[गुगल]], [[अमेजन (कम्पनी)|अमेजन]], [[एप्पल (कम्पनी)|एप्पल]] र [[मेटा]]सँगै सबैभन्दा ठूलो ५ अमेरिकी सूचना प्रविधि कम्पनीहरू मध्ये एक हो। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{Official website}} {{Finance links | name = Microsoft Corporation | symbol = MSFT | reuters = MSFT.O | bloomberg = MSFT:US | sec_cik = 789019 | yahoo = MSFT | google = MSFT:NASDAQ }} * {{OpenCorp|Microsoft}} {{Subject bar |b = no |commons = Category:Microsoft |d = no |n = yes |q = Microsoft |s = no |species = no |v = Portal:Microsoft |voy = no |wikt = no |portal1 = Companies |portal2 = United States }} {{Authority control|state=expanded}} {{Coord|47|38|23|N|122|7|42|W|region:US_dim:540|display=title}} <!-- Please only add categories that apply to this specific article --> [[श्रेणी:माइक्रोसफ्ट| ]] [[श्रेणी:अमेरिकी ब्रान्डहरू]] [[श्रेणी:मोबाइल फोन निर्माताहरू]] [[श्रेणी:बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:सफ्टवेयर कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रविधि कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:वेब सेवा प्रदायकहरू]] 9nifcnu8na7ugmu8ttjf29epcq5tkvj 0 3179 1395406 1335960 2026-11-09T17:01:47Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395406 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Awards |awardname = मदन पुरस्कार |image = Madan-Puraskar-Guthi.png |type = साहित्य पुरस्कार |category = [[साहित्य]], [[विज्ञान]], [[दर्शन]], [[समाजशास्त्र]] आदि विषयमा उत्कृष्ट योगदान |instituted = वि.सं. २०१२, (सन् {{start date and age|1955}}) |firstawarded = वि.सं. २०१३ (सन् १९५६) |lastawarded = वि.सं. २०८० (सन् २०२४) |total = |awardedby = [[मदन पुरस्कार गुठी]] |cashaward = रु. ४००,००० |description = साहित्यिक पुरस्कार<br/>[[नेपाल]]मा |previousnames = |obverse = |reverse = |ribbon = |firstawardees = [[सत्यमोहन जोशी]], [[चित्तरञ्जन नेपाली]], [[बलराम जोशी]] |precededby = |followedby = |website={{Url|http://madanpuraskar.org}} |recentawardees=छुदेन काविमो (उरमाल)}} '''मदन पुरस्कार''' नेपाली कृतिलाई प्रदान गरिने एक प्रसिद्ध नेपाली पुरस्कार हो। [[मदन पुरस्कार पुस्तकालय]]ले यो पुरस्कार प्रत्येक वर्ष प्रदान गर्ने गर्दछ। == पुरस्कारको स्थापना == वि. सं. २०१२ साल [[असोज]] १० गते मदन पुरस्कार स्थापनाको घोषणा गरिएको हो। सोही वर्ष मङ्सिर २८ गतेमा [[मदन पुरस्कार गुठी]]को दानपत्रमा सहीछाप भएको थियो। वर्षेनी उत्कृष्ट कृति लेखेर [[साहित्य]], [[समाजशास्त्र]] र [[विज्ञान]]को क्षेत्रमा योगदान गर्ने विद्वान- विदुषीहरूलाई यो पुरस्कार प्रदान गरिन्छ। गुठीले वि. सं. २०२५ सालसम्म ४/४ हजार रूपैयाँका चारवटा पुरस्कार (साहित्य, समाजशास्त्र र विज्ञान जस्ता चार विषयमा) प्रत्येक वर्ष दिन सक्ने व्यवस्था रहे पनि वि. सं. २०२६ सालदेखि २ वटा कृतिका लागि १०/१० हजार नगद पुरस्कार बनायो। वि. सं. २०३३ सालदेखि एउटा सर्वोत्कृष्ट कृतिलाई रू. २५ हजारको नगद पुरस्कार दिने व्यवस्था भयो। वि. सं. २०४० सालमा रकम रू. ३० हजार पुग्यो। वि. सं. २०४२ सालमा रू. ४० हजार र वि. सं. २०४३ सालदेखि रू. ५० हजार गर्दै वि. सं. २०५१ सालदेखि उक्त राशि वृद्धि गरि रू. १ लाख पुग्यो। वि. सं. २०७५ देखि यो पुरस्कारको राशि चारलाख रूपैयाँ बनाइएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.kantipurdaily.com/literature/2019/08/18/156613103579342546.html |title=बैरागी काइँलालाई जगदम्बा श्री, ‘रणहार’ लाई मदन पुरस्कार-कान्तिपुरडेली डटकम |access-date=2024-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819063213/https://www.kantipurdaily.com/literature/2019/08/18/156613103579342546.html |archive-date=2019-08-19}}</ref> सुरूमा यो पुरस्कार गद्य, पद्य, विज्ञान, दर्शन र सामाजिक शास्त्र आदि विषयमा उत्कृष्ट कृतिका लागि प्रदान गरिन्थ्यो। वि. सं. २०१३ सालमा पहिलो पटक प्रदान गरिएको यो पुरस्कार प्राप्त गर्ने विजेताहरू क्रमशः [[सत्यमोहन जोशी]], [[चित्तरञ्जन नेपाली|चित्तरन्जन नेपाली]] र [[बलराम जोशी]] थिए। वि. सं. २०२३ सालमा '[[मानव (महाकाव्य)]]' कृति लेखेर लेखक [[मोदनाथ प्रश्रित]]ले २४ वर्षकै उमेरमा हालसम्मको कम उमेरमा मदन पुरस्कार पाउन सफल भएका थिए भने अहिलेसम्मको मदन पुरस्कार पाउने श्रष्टाहरू मध्ये एकै परिवारका दुई सदस्यहरू [[धनुषचन्द्र गौतम]] र [[ध्रुवचन्द्र गौतम]]ले मदन पुरस्कार पाएका थिए। [[सत्यमोहन जोशी]]ले सबैभन्दा बढी पटक मदन पुरस्कार पाएका थिए भने महिलातर्फ [[पारिजात]] (विष्णु कुमारी वाइवा)ले '[[शिरीषको फूल|शिरिषको फूल]]'बाट र [[झमक घिमिरे]]ले '[[जीवन काँडा कि फूल]]'बाट पाउनु भएका थिए। मूलधन ४० लाख रूपैयाँबाट प्राप्त हुने व्याजबाट मदन पुरस्कार गुठीले हरेक वर्ष मदन पुरस्कार र [[जगदम्बाश्री पुरस्कार]] प्रदान गर्दै आएको छ। == पुरस्कार बारे == *'''मदन पुरस्कार प्राप्त पहिलो उपन्यास''' [[मन (उपन्यास)|मन(उपन्यास)]] *'''मदन पुरस्कार प्राप्त पहिलो कथा सङ्ग्रह''' [[नयाँ सडकको गीत|नयाँसडकको गीत]] *'''मदन पुरस्कार प्राप्त पहिलो निबन्ध सङ्ग्रह''' [[एब्स्ट्रयाक्ट चिन्तन प्याज|एब्स्ट्रयाक्ट चिन्तन: प्याज]] *'''मदन पुरस्कार प्राप्त पहिलो महाकाव्य''' [[मानव (महाकाव्य)]] *'''मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने पहिलो महिला''' [[पारिजात (साहित्यकार)|पारिजात]] *'''मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने कम उमेरका लेखक''' [[मोदनाथ प्रश्रित]] (२४ वर्ष) *'''मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने पहिलो विदेशी''' [[विलियम बर्क|फादर विलियम बर्क हेलिङ्गयाक्स]] ==मदन पुरस्कार प्राप्त कृतिहरू== {| class="wikitable" ! style="font-weight:bold;" | वर्ष ! style="font-weight:bold;" | कृति ! style="font-weight:bold;" | कृतिकार |- |वि.सं २०८१ |''उरमाल'' |[[छुदेन काविमो]]<ref>{{cite web |title=छुदेन काविमोको ‘उरमाल’ले पायो मदन पुरस्कार |url=https://baahrakhari.com/detail/460979 |website=बाह्रखरी |publisher=Baahrakhari Media |language=ne |date=२०८२ असोज २१ |access-date=२०२५ अक्टोबर ८ }}</ref> |- |वि.सं २०८० |''[[मुकाम रणमैदान (इतिहास)|मुकाम रणमैदान]]'' |[[मोहन मैनाली]]<ref>कान्तिपुर:[https://https://ekantipur.com/literature/2024/08/30/madan-award-to-jagdamba-shri-yadav-for-mainalis-mukam-ranmaidan-45-04.html-2023-10-1-11-33-7 मैनालीको 'मुकाम रणमैदान'लाई मदन पुरस्कार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358 |date=2020-06-25 }}</ref> |- |वि.सं २०७९ |''[[ऐँठन (उपन्यास)|ऐँठन]]'' |[[विवेक ओझा]]<ref>नेपालखबर:[https://www.nepalkhabar.com/entertainment/179552-2023-10-1-11-33-7 विवेक ओझाको ‘ऐँठन’ लाई मदन पुरस्कार] (२०२३ अक्टोबर)</ref> |- |वि. सं २०७८ |''अग्नि'' |[[नवराज लम्साल]]<ref>[https://www.himalkhabar.com/news/131894 दुर्गाप्रसाद श्रेष्ठलाई जगदम्बा-श्री सम्मान र नवराज लम्साललाई मदन पुरस्कार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220827171612/https://www.himalkhabar.com/news/131894 |date=2022-08-27 }}</ref> |- |वि. सं २०७७ |''लिम्बुवानको ऐतिहासिक दस्तावेज संग्रह'' |[[भगिराज इङ्नाम]] |- |वि.सं २०७६ |[[महारानी (उपन्यास)|''महारानी'']] |[[चन्द्रप्रकाश बानियाँ]] |- |वि.सं २०७५ |''रणहार'' |[[योगेश राज]] |- | वि.सं २०७४ | [[योगमाया (उपन्यास)|''योगमाया'']] | [[नीलम कार्की|नीलम कार्की "निहारिका"]] |- | वि.सं. २०७३ | [[धृतराष्ट्र (पुस्तक)|''धृतराष्ट्र'']] | [[घनश्याम कँडेल]] <ref>{{Cite web |title=Archives |url=http://madanpuraskar.org/guthi/people_category/madan-puraskar-winner/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707003730/http://madanpuraskar.org/guthi/people_category/madan-puraskar-winner/ |archive-date=2015-07-07 |access-date=2026-01-13 |website=madanpuraskar.org }}</ref> |- | वि.सं. २०७२ | [[ऐना (पुस्तक)|''ऐना'']] | [[रामलाल जोशी]] <ref>http://kantipur.ekantipur.com/printedition/news/2016-07-24/20160724121123.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170519071257/http://kantipur.ekantipur.com/printedition/news/2016-07-24/20160724121123.html |date=2017-05-19 }}</ref> |- | वि सं. २०७१ | [[खुसी (पुस्तक)|''खुसी'']] | [[विजयकुमार पाण्डे|विजय कुमार पाण्डे]] <ref>{{cite web | title=मदन पुरस्कार समर्पण समारोह (वि.सं. २०७२) | website=madanpuraskar.org | date=2015-11-28 | url=http://madanpuraskar.org/guthi/madanpuraskar-2072bs-event/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20160627065609/madanpuraskar.org/guthi/madanpuraskar-2072bs-event/ | archive-date=2016-06-27 | url-status=dead | access-date=2026-01-13}}</ref> |- | वि.सं. २०७० | [[खलंगामा हमला|खलङ्गामा हमला एउटी नर्सको डायरी]] | [[राधा पौडेल]] |- | वि.सं. २०६९ | [[दमिनी भीर|''दमिनी भीर'']] | [[राजन मुकारुङ]] |- | वि.सं. २०६८ | [[सेतो धरती|''सेतो धरती'']] | [[अमर न्यौपाने]] |- | वि.सं. २०६७ | [[जीवन काँडा कि फूल|''जीवन काँडा कि फूल'']] | [[झमक घिमिरे]] |- | वि.सं. २०६६ | [[नेपालका बालीनाली र तिनको दिगो खेती|''नेपालका बालीनाली र तिनको दिगो खेती'']] | [[नरबहादुर साउद]] |- | वि.सं. २०६५ | [[एक हातको ताली (निबन्ध सङ्ग्रह)|''एक हातको ताली'']] | [[युवराज नयाँघरे]] |- | वि.सं. २०६४ | [[अन्तर्मनको यात्रा|''अन्तर्मनको यात्रा'']] | [[जगदीश घिमिरे]] |- | वि.सं. २०६३ | [[छापामारको छोरो|''छापामारको छोरो'']] | [[महेशविक्रम शाह]] |- | वि.सं. २०६२ | ''[[राधा]]'' | [[कृष्ण धरावासी|कृष्ण धारावासी]] |- | वि.सं. २०६१ | [[पल्पसा क्याफे (उपन्यास)|''पल्पसा क्याफे'']] | [[नारायण वाग्ले]] |- | वि.सं. २०६० | [[नयाँ ईश्वरको घोषणा|''नयाँ ईश्वरको घोषणा'']] | [[गोपाल पराजुली (कवि)|गोपाल पराजुली]] |- | वि.सं. २०५९ | [[नेपालको कानूनी इतिहासको रुपरेखा|''नेपालको कानूनी इतिहासको रुपरेखा'']] | [[रेवतीरमण खनाल]] |- | वि.सं. २०५८ | [[अभिनव संस्कृति कोष|''अभिनव संस्कृति कोष'']] | [[हरिराम जोशी]] |- | वि.सं. २०५७ | [[नेपालको सिमाना|''नेपालको सिमाना'']] | [[बुद्धिनारायण श्रेष्ठ]] |- | वि.सं. २०५६ | [[अतिरिक्त अभिलेख|''अतिरिक्त अभिलेख'']] | [[दिनेश अधिकारी]] |- | वि.सं. २०५५ | [[दु खान्त नाटकको सृजना परम्परा|''दु खान्त नाटकको सृजना परम्परा'']] | [[डा. केशवप्रसाद उपाध्याय]] |- | वि.सं. २०५४ | ''[[विसर्जन]]'' | [[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] |- | वि.सं. २०५३ | [[नेपाली राष्ट्रिय झण्डा|''नेपाली राष्ट्रिय झण्डा'']] | डा. [[दयाराम श्रेष्ठ]] |- | वि.सं. २०५२ | ''[[योजनगन्धा]]'' | [[विनोदप्रसाद धिताल]] |- | वि.सं. २०५१ | [[सही शब्द|''सही शब्द'']] | फादर [[विलियम बर्क]] हेलिङ्गयाक्स |- | वि.सं. २०५० | [[माध्यमिक नेपाली गद्याख्यान|''माध्यमिक नेपाली गद्याख्यान'']] | [[शरद्चन्द्र शर्मा भट्टराई]] |- | वि.सं. २०४९ | [[पाल्पामा प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका सयदिन (वि.स. २००७)|''पाल्पामा प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका सयदिन (वि.स. २००७)'']] | [[भवेश्वर पङ्गेनी|डा. भवेश्वर पंगेनी]] |- | वि.सं. २०४८ | [[पागल बस्ती|''पागल बस्ती'']] | [[सरुभक्त]] |- | वि.सं. २०४७ | [[मृत्युञ्जय महाकाव्य|''मृत्युञ्जय महाकाव्य'']] | [[भानुभक्त पोखरेल]] |- | वि.सं. २०४६ | [[नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा नेपाल प्रजापरिषद्‌को भूमिका|''नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा नेपाल प्रजापरिषद्‌को भूमिका'']] | डा. [[राजेश गौतम]] |- | वि.सं. २०४५ | [[ज्योति ज्योति महाज्योति|''ज्योति ज्योति महाज्योति'']] | [[दौलतविक्रम विष्ट|दौलत विक्रम विष्ट]] |- | वि.सं. २०४४ | [[उत्सर्ग प्रेम|''उत्सर्ग प्रेम'']] | [[राजेश्वर देवकोटा]] |- | वि.सं. २०४३ | [[लिच्छवि संवत्‌को निर्णय|''लिच्छवि संवत्‌को निर्णय'']] | [[नयराज पन्त]] |- | वि.सं. २०४२ | [[वैकुण्ठ एक्सप्रेस|''वैकुण्ठ एक्सप्रेस'']] | [[मोहनराज शर्मा]] |- | वि.सं. २०४१ | ''[[प्रत्यागमन]]'' | [[कञ्चन पुडासैनी|कन्चन पुडासैनी]] |- | वि.सं. २०४० | [[अलिखित (उपन्यास)|''अलिखित'']] | डा. [[ध्रुवचन्द्र गौतम]] |- | वि.सं. २०३९ | ''[[माधवी]]'' | [[मदनमणि दीक्षित]] |- | वि.सं. २०३८ | [[नदी किनाराका माझी|''नदी किनाराका माझी'']] | [[मोहन कोइराला]] |- | वि.सं. २०३७ | [[नरसिंह अवतार (कृति)|''नरसिंह अवतार'']] | [[जगदीश शमशेर राणा]] |- | वि.सं. २०३६ | [[नेपालका परम्परागत प्रविधि|''नेपालका परम्परागत प्रविधि'']] | [[छविलाल गजुरेल|डा. छविलाल गजुरेल]], [[करुणाकर वैद्य]] |- | वि.सं. २०३५ | [[घामका पाइलाहरू|''घामका पाइलाहरू'']] | [[धनुषचन्द्र गौतम|ध. च. गोतामे]] |- | वि.सं. २०३४ | [[लेखनाथ पौड्यालको कवित्वको विश्लेषण तथा मूल्याङ्कन|''लेखनाथ पौड्यालको कवित्वको विश्लेषण तथा मूल्याङ्कन'']] | [[वासुदेव त्रिपाठी|डा. वासुदेव त्रिपाठी]] |- | वि.सं. २०३२ | [[आगत|''आगत'']] | [[भवानी भिक्षु]] |- | वि.सं. २०३० | [[लिच्छविकालका अभिलेख|''लिच्छविकालका अभिलेख'']] | [[धनवज्र वज्राचार्य]] |- | वि.सं. २०२९ | [[आगोका फूलहरू हुन् आगोका फूलहरू होइनन्|''आगोका फूलहरू हुन् आगोका फूलहरू होइनन्'']] | [[ईश्वरबल्लभ]] |- | वि.सं. २०२८ | [[कर्णाली लोक संस्कृति|''कर्णाली लोक संस्कृति'']] | [[प्रदीप रिमाल]], [[चुडामणि रेग्मी|डा. चूडामणि बन्धु]]. [[बिहारीकृष्ण श्रेष्ठ]]. [[स्थिरजंगबहादुर सिंह]]. [[सत्यमोहन जोशी]] |- | वि.सं. २०२७ | [[नेपाली निर्वाचनको रूपरेखा|''नेपाली निर्वाचनको रूपरेखा'']] | [[महानन्द सापकोटा]] |- | वि.सं. २०२६ | [[बेलाइततिर बरालिँदा|''बेलाइततिर बरालिँदा'']] | [[तारानाथ शर्मा]] |- | वि.सं. २०२५ | [[मङ्गली कुसुम|''मङ्गली कुसुम'']] | [[धर्मराज थापा]] |- | वि.सं. २०२५ | [[टिपन टापन|''टिपन टापन'']] | [[पारसमणि प्रधान]] |- | वि.सं. २०२४ | [[नेपालको छापाखाना र पत्रपत्रिकाको इतिहास|''नेपालको छापाखाना र पत्रपत्रिकाको इतिहास'']] | [[ग्रीष्मबहादुर देवकोटा]] |- | वि.सं. २०२४ | [[एब्स्ट्रयाक्ट चिन्तन प्याज|''एब्स्ट्रयाक्ट चिन्तन: प्याज'']] | [[शङ्कर लामिछाने]] |- | वि.सं. २०२३ | [[मानव (महाकाव्य)|''मानव'']] | [[मोदनाथ प्रश्रित]] |- | वि.सं. २०२३ | [[स्रष्टा र साहित्य|''स्रष्टा र साहित्य'']] | [[उत्तम कुँवर]] |- | वि.सं. २०२२ | [[शिरीषको फूल|''शिरीषको फूल'']] | [[पारिजात]] |- | वि.सं. २०२१ | [[वस्त्र निर्माणकला|''वस्त्र निर्माणकला'']] | [[लक्ष्मीबहादुर श्रेष्ठ]] |- | वि.सं. २०२१ | [[प्राचीन हिन्दू अर्थशास्त्र|''प्राचीन हिन्दू अर्थशास्त्र'']] | [[नवराज चालिसे]] |- | वि.सं. २०२१ | [[प्राकृत पोखरा|''प्राकृत पोखरा'']] | [[मुकुन्दशरण उपाध्याय]] |- | वि.सं. २०२१ | [[नेपाली भाषा र साहित्य|''नेपाली भाषा र साहित्य'']] | [[बालकृष्ण पोखरेल]] |- | वि.सं. २०२० | [[जोसमनी सन्त परम्परा र साहित्य|''जोसमनी सन्त परम्परा र साहित्य'']] | [[जनकलाल शर्मा]] |- | वि.सं. २०२० | [[नैषधीय चरित|''नैषधीय चरित'']] | [[कोमलनाथ अधिकारी]] |- | वि.सं. २०१९ | [[आमाको सपना|''आमाको सपना'']] | [[गोपालप्रसाद रिमाल]] |- | वि.सं. २०१८ | [[नयाँ सडकको गीत|''नयाँ सडकको गीत'']] | [[रमेश विकल]] |- | वि.सं. २०१७ | ''[[विस्फोट]]'' | [[भीमनिधि तिवारी]] |- | वि.सं. २०१७ | [[नेपाली राष्ट्रिय मुद्रा|''नेपाली राष्ट्रिय मुद्रा'']] | [[सत्यमोहन जोशी]] |- | वि.सं. २०१६ | [[महाकवि देवकोटा|''महाकवि देवकोटा'']] | [[नित्यराज पाण्डे]] |- | वि.सं. २०१५ | ''[[उद्यान]]'' | [[गङ्गाविक्रम सिजापति]] |- | वि.सं. २०१५ | [[कवि व्यथित र काव्यसाधना|''कवि व्यथित र काव्यसाधना'']] | [[कृष्णचन्द्रसिंह प्रधान]] |- | वि.सं. २०१४ | [[मृत्तिका उद्योग|''मृत्तिका उद्योग'']] | [[करुणाकर वैद्य]] |- | वि.सं. २०१४ | [[मन (उपन्यास)|''मन'']] | [[लीलाध्वज थापा]] |- | वि.सं. २०१३ | [[अधिकविभव स्थिरविद्युत् उत्पादक|''अधिकविभव स्थिरविद्युत् उत्पादक'']] | [[बलराम जोशी]] |- | वि.सं. २०१३ | [[जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|''जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल'']] | [[चित्तरञ्जन नेपाली]] |- | वि.सं. २०१३ | [[हाम्रो लोक संस्कृति|''हाम्रो लोक संस्कृति'']] | [[सत्यमोहन जोशी]] |} ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * [http://www.madanpuraskar.org/guthi/index.php मदन पुरस्कारको वेबसाइट] * [http://www.ekantipur.com/kantipur/news/news-detail.php?news_id=31382 मदन पुरस्कारको स्वर्ण वर्ष] * [http://madanpuraskar.org/guthi/people_category/madan-puraskar-winner/ मदन पुरस्कार प्राप्त कृतिहरू] [[श्रेणी:पुरस्कारहरू]] [[श्रेणी:नेपाली साहित्य पुरस्कारहरू]] [[श्रेणी:मदन पुरस्कार| ]] ddhkij4ejyvw13pudfgukhrbe71fbay 0 3221 1395468 1390708 2026-11-10T01:12:36Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395468 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = अर्घाखाँची जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झन्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-arghakhanchi/sandhikharka?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907131153/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-arghakhanchi/sandhikharka?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = कृष्‍णप्रसाद श्रेष्‍ठ <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = मिश्रा आचार्य <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ वैशाख २५ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 129.42<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=51&municipality=4|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 42492 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.97|83.06|x,type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-७७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[सन्धिखर्क]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.sandhikharkamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[अर्घाखाँची जिल्ला]]का ३ वटा [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईं कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फागुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> यो जिल्लाको सदरमुकाम समेत हो। २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[सन्धिखर्क]], [[नरपानी]], [[खाँचिकोट]], [[किमडाँडा]], [[अर्घा]], [[डिभर्ना]] र [[वाङ्ला]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा [[पाली, अर्घाखाँची|पाली]] गाविस वडा नम्बर ९ यसमा गाभिएको थियो। वि.सं. २०३२ सालमा नरपानीबाट जिल्लाको सदरमुकाम सन्धिखर्कमा सारिएको हो। [[अर्घा]] र खान्चीका [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]]भुरे राजाले यसै स्थानमा सन्धि गरेको कारण यस नाम सन्धिखर्क रहन गएको भनाइ प्रचलित छ। ==भौगोलिक अवस्थिति== चारैतर्फ पहाडी तथा बिचबट लमतन्न परेर बहेकि बागि खोला एबम् खोला वारिपारि बसेको बाक्लो बस्ती तथा रमणीय फाटहरूले यस सौन्दर्य निकै बढाएको छ। [[पाणीनि बहुमुखी क्याम्पस]], जनज्योति मा.बि., भगवती मा.वि., युवावर्ष जनता रवीचित्र मा.वि., एबम् केही निजी विद्यालयह्‍रु यहाँ सञ्चालित छन्। यसलाई पक्की सडकले जोडिएको पनि थुप्रै वर्ष भैसकेको छ। यस क्षेत्रको यो एउटा मुख्य व्यापारिक क्षेत्र मानिन्छ। शिक्षा तथा स्वास्थ्यको राम्रो विकास भएको छ। यसको पुर्बमा वान्ला, पश्चिममा कुर गउ, उत्तरमा ब्यारे बजार, दक्षिणमा गच्छे बजार रहेको छ। यहाँ अत्यन्तै उर्बर् भूमिसमेत छ। नयाँ एफ.एम. ८७ दशमलव ६ मेगाहर्ज सहित यहाँ धेरै सञ्चारमाध्यमहरू रहेका छन्। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४२,४९२ रहेको छ भने यहाँ १२,०७० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सन्धिखर्क नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[सन्धिखर्क]] (४-६) || ८९५५ || ९.७५ || ९१८.४६ |- | २ || [[सन्धिखर्क]] (७-९) || ६७०८ || ७.५१ || ८९३.२१ |- | ३ || [[सन्धिखर्क]] (१-३) || १५०५ || २.९२ || ५१५.४१ |- | ४ || [[वाङ्ला]] (१-५) || २३७३ || ११.८५ || २००.२५ |- | ५ || [[वाङ्ला]] (६-९) र [[पाली, अर्घाखाँची|पाली]] (९) || २२५५ || ७.७५ || २९०.९७ |- | ६ || [[नरपानी]] || ३४१९ || १९.४३ || १७५.९७ |- | ७ || [[खाँचिकोट]] || ३३१३ || १५.६३ || २११.९६ |- | ८ || [[किमडाँडा]] || २९८१ || १४.९८ || १९९.०० |- | ९ || [[अर्घा]] (१-४,८) || २४६० || ११.१७ || २२०.२३ |- | १० || [[अर्घा]] (५-७,९) || २७५८ || ८.८४ || ३१२.०० |- | ११ || [[डिभर्ना]] (१-४) || ३०४४ || १२.३४ || २४६.६८ |- | १२ || [[डिभर्ना]] (५-९) || २७२१ || ७.२६ || ३७४.७९ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''४२,४९२''' || '''१२९.४३''' || '''३२८.३०''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{अर्घाखाँची जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcarghakhanchi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, अर्घाखाँची] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803031519/http://ddcarghakhanchi.gov.np/ |date=2017-08-03 }} [[श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] 4rfmmbg6eqsfoc5h9gnddq71lqkofp5 0 6365 1395589 1391654 2026-11-10T06:40:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395589 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = Hetauda 001.JPG | image_caption = पहाडबाट हेटौँडा उपमहानगरपालिकाको दृश्य | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = बागमती प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map = मकवानपुर जिल्ला#Nepal Bagmati Province#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-makwanpur/hetauda?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912023211/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-makwanpur/hetauda?lng=nep|archive-date=2024-09-12}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = मीनाकुमारी लामा <small> ([[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = राजेश बानिया <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ मङ्सिर १६ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 261.59<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=34&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 193576 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.40|85.02|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०५७ | blank_name = | blank_info = | website = [http://www.hetaudamun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''हेटौँडा उपमहानगरपालिका''' [[मकवानपुर जिल्ला]]को सदरमुकाम तथा [[बागमती प्रदेश]]को राजधानी हो।<ref name="थप नगरपालिका">{{cite web | url=http://ujyaaloonline.com/news/38556/Nagarpalika/ | title=६१ वटा नगरपालिका र ७ वटा उपमहानगरपालिका थप (सूचीसहित) | accessdate=मङ्सिर १६,२०७१ | archive-url=https://web.archive.org/web/20141213045921/http://ujyaaloonline.com/news/38556/Nagarpalika/ | archive-date=2014-12-13 }}</ref> <ref name="नेपालमा थप नगरपालिका ">{{Cite web|url= http://www.nagariknews.com/main-story/story/28789.html|title=६१ नगरपालिका र ७ उपमहानगरपालिका घोषणा (नाम र गाभिएका गाविससहित|accessdate=२०७१ मङ्सिर १६}}</ref> यो नगर भौगोलिक रूपमा भित्री मधेस भनिने [[चितवन जिल्ला|चितवन उपत्यका]] (नारायणी पूर्वी राप्ती उपत्यका पनि भनिने)को पूर्वी छेउ चुरे पहाडी श्रृङखलासँग जोडएर रहेको छ। यो मध्य नेपालको प्रमुख वाणिज्य तथा यातायात केन्द्र हो। यो महेन्द्र राजमार्ग तथा त्रिभुवन राजपथको मिलन विन्दुमा अवस्थित छ। यहाँ [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]], [[बुद्ध धर्म|बौद्ध]], [[मुसलमान]], [[इसाई धर्म|इसाई]] धर्मावलम्बीको बसोवास रहेको छ। नेपालको मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गतको सामाजिक समितिले ६१ वटा नगरपालिका थप गर्ने र ७ वटा नगरपालिकालाई उपमहानगरपालिका बनाउने निर्णय गरेकोमा हेटौँडालाई पनि नगरपालिकाबाट उपमहानगरपालिकामा विस्तार गरेको थियो। २०७१ वैशाख १५ मा, साविकका [[पदमपोखरी]], [[चुरियामाई]], [[हटिया, मकवानपुर|हटिया]] र [[हर्नामाडी]] [[गाविस]]हरूलाई गाभेर तात्कालीन हेटौँडा नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गरिएको थियो। हेटौँडालाई उपमहानगरपालिका घोषणा गर्दा यसमा [[वसामाडी]] गाविसलाई समावेश गरिएको थियो। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १,९३,५७६ रहेको छ भने यहाँ ४६,५६६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> == वडागत विभाजन र जनसङ्ख्या == नेपालको [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८]] अनुसार हेटौँडा उपमहानगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या १,९३,५७६ रहेको छ। यस उपमहानगरपालिकालाई १९ वटा वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ। उपमहानगरपालिकाको वडागत विवरण, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत तथ्याङ्क तलको तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ हेटौँडा उपमहानगरपालिकाको वडागत विभाजन, जनसङ्ख्या र जनघनत्व (२०७८) |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका वडाहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || हेटौँडा (१), [[वसामाडी]] (८-९)|| ८,२६६ || १४.८६ || ५५६.२६ |- | २ || हेटौँडा (२, ३) || ८,९२५ || २.३३ || ३,८३०.४७ |- | ३ || [[वसामाडी]] (३,५) || ८,३६७ || १५.५६ || ५३७.७२ |- | ४ || हेटौँडा (४) || १८,०३५ || १.६८ || १०,७३५.१२ |- | ५ || हेटौँडा (५) || १७,३४९ || ६.०७ || २,८५८.१५ |- | ६ || हेटौँडा (६) || ७,०३४ || ८.५४ || ८२३.६५ |- | ७ || हेटौँडा (७) || ६,०३२ || ३.८५ || १,५६६.७५ |- | ८ || हेटौँडा (८) || १३,००८ || ५.७६ || २,२५८.३३ |- | ९ || हेटौँडा (९) || ११,३४६ || ३.८६ || २,९३९.३८ |- | १० || हेटौँडा (१०) || ६,९९७ || २.४ || २,९१५.४२ |- | ११ || हेटौँडा (११) || १४,०९४ || ९.६६ || १,४५९.०१ |- | १२ || [[पदमपोखरी]] (४-५,७-९) || १३,०२८ || १६.१४ || ८०७.१८ |- | १३ || [[पदमपोखरी]] (१-३,६) || ७,९४९ || २१.४१ || ३७१.२८ |- | १४ || [[चुरियामाई]] (१-२) || ७,९५६ || १६.३२ || ४८७.५० |- | १५ || [[चुरियामाई]] (३-९) || १०,६२३ || १८.७७ || ५६५.९६ |- | १६ || [[हटिया, मकवानपुर|हटिया]] (५,७,८-९) || ७,१४५ || १८.९५ || ३७७.०४ |- | १७ || [[हटिया, मकवानपुर|हटिया]] (१-४,६) || ८,३८६ || १५.०२ || ५५८.३२ |- | १८ || [[हर्नामाडी]] || ७,८३६ || ३३.३६ || २३४.८९ |- | १९ || [[वसामाडी]] (१-२, ४,६-७) || ११,२०० || ४७.०४ || २३८.०९ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १,९३,५७६ !! २६१.५८ !! ७३९.९९ |} ==इतिहास== [[महाभारत]]मा आधारित किंवदन्ती अनुसार [[पाँच पाण्डव]] वनबासको क्रममा यस स्थानमा आइपुगेका र [[हेडम्बा राक्षस]]सँग युद्ध हुँदा भीमसेनले हेडम्बालाई तत्कालै मारेकाले हेडम्बाबाट अपभ्रंस भई हेटौँडा भएको हो। हेडम्बाकी बहिनी भूटनदेवीको नामबाट स्थापित देवास राई जातिको पुजारी रहने [[भूटनदेवी मन्दिर]] यस नगरपालिकाको वडा नं. १० मा अस्थित छ, जहाँ दैनिक पूजाआजा गरिनुका साथै यससँग सम्बन्धित पर्व पनि मनाइन्छ। नेपाल सरकारले [[विक्रम सम्वत्|वि.सं.]] २०२६ वैशाखमा हेटौँडालाई तत्कालीन नगरपञ्चायतका रूपमा घोषणा गरेको थियो। ==सिमाना== पूर्व: बकैया गाउँपालिका पश्चिमः मनहरी र राक्सिराङ्ग गाउँपालिका उत्तरः मकवानपुर गढी, भिमफेदी र कैलाश गाउँपालिका दक्षिणः पर्सा जिल्ला र बारा जिल्ला ==साँस्कृतिक तथा ऐतिहासिक स्थलहरू== हेटौँडा नगरपालिकामा शहीद स्मारक, [[मकवानपुरगढी]], पशुपति मन्दिर, ऐतिहासिक भूटनदेवी मन्दिर, मनकामना मन्दिर, गोरक्षेश्वर मन्दिर, कुसमाण्ड सरोवर, गुम्बा डाँडा, भैरव डाँडा र पुण्यक्षेत्रका साथै पुष्पलाल पार्क विशेषताका रूपमा छन्। {{wide image|Hetauda, Nepal1 (cropped).jpg|1200px|हेटौंडा शहरको हवाई दृश्य}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{मकवानपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==यो पनि हेर्नुहोस== * [[बागमती प्रदेश]] * [[भरतपुर]] * [[निजगढ]] {{नेपालका सङ्घीय तथा प्रादेशिक राजधानीहरू}} {{नेपालका महानगरीय नगरपालिकाहरू}} [[श्रेणी:नेपालका प्रमुख स्थानहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:नेपालका उपमहानगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका राजधानी सहरहरू]] i8umdbcn794mb6xuij7z5l33yq7g8td 0 6376 1395433 1393972 2026-11-09T22:43:20Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395433 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = वीरेन्द्रनगर |other_name = चौहानचौर<ref name="परिचय">{{Cite web|url=https://birendranagarmun.gov.np/ne/node/5|title=वीरेन्द्रनगर नगरपालिका सङ्क्षिप्त परिचय|website=वीरेन्द्रनगर नगरपालिका वेबसाइट|language=नेपाली|accessdate=2022-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220219142452/https://birendranagarmun.gov.np/ne/node/5|archive-date=2022-02-19}}</ref> |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = [[नगरपालिका]]<br />[[सदरमुकाम]]<br />[[राजधानी|प्रादेशिक राजधानी]]<ref name="राजधानी">{{cite news|title=प्रदेश नाम र राजधानी सम्बन्धमा |url=http://moial.karnali.gov.np/np/images/publication/38_Are%201%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6%20%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%20%E0%A4%B0%20%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%80_0.pdf |date=वि.सं. २०७४ फागुन १४ |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ७ |agency=कर्णाली प्रदेश सरकार |language=नेपाली |publisher=प्रदेश राजपत्र}}</ref> |motto = |named_for = [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]]<ref name="परिचय"/> <!-- images and maps --> |image_skyline = Ghantaghar@surkhet.JPG |image_caption = वीरेन्द्रनगरमा रहेको घण्टाघर {{Photomontage | photo1a = Birendranagar.jpg | photo1b = Surkhet Bulbule Lake.jpg | photo2a = | photo3a = | photo3b = | photo4a = | spacing = 1 | position = centre | size = 300 | foot_montage = वीरेन्द्रनगरको पन्छीनेत्र दृश्य,वीरेन्द्रनगर स्थित बुलबुले ताल }} |image_size = 300px |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = सुर्खेत जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300px |pushpin_map_caption = नक्सामा वीरेन्द्रनगरको अवस्थिति |coordinates = {{coord|28|34|N|81|49|E|region:NP_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[सुर्खेत जिल्ला]] <!-- Politics --> |government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-solukhumbu/Sotang?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724162922/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-solukhumbu/Sotang?lng=nep|archive-date=2024-07-24}}</ref> |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख|मेयर]] |leader_name = मोहनमाया भण्डारी ढकाल <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = निलकण्ठ खनाल <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा एमाले]]) |established_title = नगर पञ्चायत |established_date = वि.सं. २०३३ फागुन १२<ref name="नगर">{{cite news |title=वीरेन्द्रनगर नगरपञ्चायत क्षेत्र घोषित गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=11100 |date=वि.सं. २०३७ असोज २७ |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ७ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327165205/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=11100 |archive-date=2018-03-27}}</ref> |established_title1 = समावेश गाउँ पञ्चायतहरू |established_date1 = वयल काँडा (आंशिक भाग),गोठी काँडा (आंशिक भाग), जर्बुटा (आंशिक भाग) र कटुकुवा (पूर्ण) |established_title2 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू) |established_date2 = [[लाटिकोइली]] र [[उत्तरगङ्गा]] |established_title3 = सम्मिलित मिति |established_date3 = वि.सं. २०७१ वैशाख २५<ref name="थप">{{cite news |title=नगरपालिका घोषणा गरी क्षेत्र तोकेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22724 |date=वि.सं. २०७१ बैशाख २५ |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ७ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20200119010225/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22724 |archive-date=2020-01-19}}</ref> |established_title4 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू) |established_date4 = [[जर्बुटा]] |established_title5 = सम्मिलित मिति |established_date5 = वि.सं. २०७१ पुस २८<ref name="गाविस थप">{{cite news|title=शङ्खरापुर लगायत विभिन्न नगरपालिका घोषणा |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22634 |date=वि.सं. २०७१ पुस २८ |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ७ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र}}</ref> |established_title6 = सम्मिलित ([[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]) |established_date6 = [[रतु]], [[गर्पन]] र [[गडि वयलकाँडा]] |established_title7 = सम्मिलित मिति |established_date7 = वि.सं. २०७३ फागुन २७<ref name="अन्य थप">{{cite news |title=गाउँपालिका नगरपालिका उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाको क्षेत्र तोकी केन्द्र कायम गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |date=वि.सं. २०७३ फागुन २७ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701210203/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=22690 |archive-date=2020-07-01}}</ref> <!-- Area --> |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 245.06 |area_total_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=3&municipality=3|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> |population_note = |population_total = 153863 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = <!-- demographics (section 1) --> | demographics_type1 = जातीयता | demographics1_title1 = मुख्य जाति | demographics1_info1 = [[ब्राह्मण]], [[क्षेत्री]], [[मगर जाति|मगर]], [[गुरुङ जाति|गुरुङ]], [[नेवार जाति|नेवार]], [[दमाई जाति|परियार]], [[सुनार]], [[थारू जाति|थारु]] <!-- demographics (section 2) --> | demographics_type2 = भाषा | demographics2_title1 = मुख्य भाषाहरू | demographics2_info1 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[गुरुङ भाषा|गुरुङ]], [[नेवारी भाषा|नेवारी]], [[मगर भाषा|मगर]], [[थारू भाषा|थारू]] |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = <!-- elevation --> | elevation_max_m = 665 | elevation_min_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = +९७७-८३ |website = {{URL|http://birendranagarmun.gov.np/}} |footnotes = }} '''वीरेन्द्रनगर''' (पूर्व नाम: '''चौहानचौर''')<ref name="स्मारिका"/> [[नेपाल]]को [[कर्णाली प्रदेश]] अन्तर्गत पर्ने [[सुर्खेत उपत्यका]]को [[सुर्खेत जिल्ला]]मा रहेको प्रादेशिक राजधानी<ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/91835-91835 |title=प्रदेश ६ : नाम कर्णाली, राजधानी वीरेन्द्रनगर |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19}}</ref><ref name="राजधानी"/>, जिल्ला सदरमुकाम<ref name="स्मारिका">{{Cite book |url=https://books.google.com.np/books?id=PPFFAQAAIAAJ&q |title=स्मारिका |quote=महेन्द्र सरकारको उद्गारलाई मूर्त रूप दिने सिलसिलामा वि.सं. २०२३ सालको हिउँददेखि जिल्लाको सदरमुकाम गोठीकाँडाबाट हालको स्थानमा सारियो। |date=सन् १९८९ |publisher=सुर्खेती कल्याण समाज |page=१० |language=नेपाली}}</ref> र एक नगरपालिका हो।<ref name="परिचय"/> यो सहर तत्कालीन [[मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र|मध्य-पश्चिमाञ्चल]] विकास क्षेत्रको सदरमुकाम समेत रहेको थियो। सुर्खेत जिल्लाको पहिलो नगरपालिका रहेको यो नगरको नामकरण तत्कालीन राजा [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र शाह]]को नामबाट भएको हो। राजा वीरेन्द्रबाट नै सुर्खेत उपत्यकामा मलेरियाको उन्मूलन पछि वीरेन्द्रनगर सहरको परिकल्पना गरिएको थियो। सुर्खेत जिल्लाको तत्कालिन गोठी काँडा र जर्बुटा गाउँ पञ्चायतको आंशिक भाग र कटुकुवा गाउँ पञ्चायतको सम्पूर्ण क्षेत्रलाई वि.सं. २०३३ फागुन १२ गते मिलाएर वीरेन्द्रनगर नगर पञ्चायत घोषणा गरिएको थियो।<ref name="नगर"/> यसै प्रकार वि.सं. २०७२ बैशाख २४ मा नेपाल सरकारको निर्णय र वि.सं. २०७२ बैशाख २४ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन [[लाटिकोइली]] र [[उत्तरगङ्गा]] गाउँ विकास समितिहरू समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref name="थप"/><ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2014-05-08/388826.html |title=थप ७२ नगरपालिका घोषणा (सूचिसहित) |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219160630/https://ekantipur.com/ampnews/2014-05-08/388826.html |archive-date=2022-02-19 }}</ref> पुन: एक पटक वि.सं. २०७१ मङ्सिर १६ मा नेपाल सरकारको निर्णय र वि.सं. २०७१ पुष २८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार [[जर्बुटा]] गाउँ विकास समिति समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref name="गाविस थप"/> यसै प्रकार सङ्घीय शासन व्यवस्था लागु भएपछि देशमा स्थानीय तहको गठन भएसँगै वि.सं. २०७३ फागुन २२ गते नेपाल सरकारको निर्णय तथा वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन [[रतु]], [[गर्पन]] र [[गडि वयलकाँडा|गढी]] गाउँ विकास समितिको सम्पूर्ण क्षेत्र गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref name="अन्य थप"/><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/chapa-bata/60472/ |title=गाउँ र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति ? |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ०७ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219161531/https://www.setopati.com/chapa-bata/60472/ |archive-date=2022-02-19 }}</ref><ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|title=जीविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|last1=काफ्ले|first1=प्रतिक्षा|date=वि.सं. २०७३ फागुन ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ०७|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|date=वि.सं. २०७३ फागुन ३०|accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ०७|publisher=सेतोपाटी|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> वर्तमान समयमा वीरेन्द्रनगर पश्चिम नेपालको प्रमुख वाणिज्य केन्द्रका साथै शिक्षा र स्वास्थ्यको पनि केन्द्र हो। == नामकरण == नेपाल अधिराज्यको तत्कालीन राजा [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्र शाह]]को नाममा यो नगर क्षेत्रको नाम वीरेन्द्रनगर राखिएको हो।<ref name="परिचय"/> ==नगर प्रशासनिक इतिहास== वि.सं. २०१९ मङ्सिर ५ गते तत्कालिन श्री ५ को सरकारको निर्णय र वि.सं. २०१९ पुष २ गते नेपाल गजेटमा प्रकाशित सूचना अनुसार नेपाल अधिराज्यलाई १४ अञ्चल र ७५ जिल्लामा विभाजन गरेपछि सुर्खेत जिल्ला गठन भएपछि सर्वप्रथम यसको सदरमुकाम 'सुर्खेत' गोठीकाँडा बजारमा रहेको थियो।<ref name="सदरमुकाम साविक">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=2685|title=नेपाल अधिराज्यलाई १४ अञ्चल, ७५ जिल्लामा विभाजित|date=वि.सं. २०१९ पुष २|accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|page=१|language=नेपाली}}</ref> वि.सं. २०२३ सालको हिउँदमा तत्कालिन श्री ५ को सरकारको निर्णय अनुसार जिल्ला सदरमुकामहरू विवादास्पद देखिएकोले सुर्खेत जिल्लाको सदरमुकाम वीरेन्द्रनगर सारिएको थियो।<ref name="स्मारिका"/> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १,५३,८६३ रहेको छ भने यहाँ ३८,३७७ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center" |+ वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाको वडागत विभाजन, जनसङ्ख्या र जनघनत्व (२०७८) |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका वडा/गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || वीरेन्द्रनगर (१-२) || १०,२०८ || ६.१० || १,६७३.४४ |- | २ || [[उत्तरगङ्गा]] (१-७) || १४,३२६ || २९.२० || ४९०.६२ |- | ३ || [[उत्तरगङ्गा]] (८-९) || १९,६१९ || ६.६२ || २,९६३.५९ |- | ४ || वीरेन्द्रनगर (३-४) || १०,२२७ || ७.१ कि.मी. || १,४४०.४२ |- | ५ || वीरेन्द्रनगर (५) || ६,३३६ || ५.८० || १,०९२.४१ |- | ६ || वीरेन्द्रनगर (६) || ७,६९१ || ०.६० || १२,८१८.३३ |- | ७ || वीरेन्द्रनगर (७-८) || ९,३९७ || ५.२ कि.मी. || १,८०७.१२ |- | ८ || वीरेन्द्रनगर (९-१०) || ७,८२४ || १.४० || ५,५८८.५७ |- | ९ || [[लाटिकोइली]] (६-८) || ११,६७८ || २८.८२ || ४०५.२० |- | १० || [[लाटिकोइली]] (२-५,९) || १८,०९१ || १७.०० || १,०६४.१८ |- | ११ || [[लाटिकोइली]] (१), [[जर्बुटा]] (१)|| १२,१५१ || २६.७० || ४५५.०९ |- | १२ || वीरेन्द्रनगर (११-१२) || १४,३५८ || ८.८२ || १,६२७.८९ |- | १३ || [[जर्बुटा]] (२-९) || ५,९८२ || २५.९० || २३०.९७ |- | १४ || [[गडि वयलकाँडा|गढी वयलकाँडा]] || २,५७६ || २८.९६ || ८८.९५ |- | १५ || [[रतु]] || १,५५७ || २४.६१ || ६३.२७ |- | १६ || [[गर्पन]] || १,८४२ || २२.२३ || ८२.८६ |- class="sortbottom" style="font-weight:bold; background:#f2f2f2" | colspan="2" | जम्मा / औसत || १,५३,८६३ || २४५.०६ || ६२७.८६ |} == यातायात == ===सडक यातायात=== वीरेन्द्रनगरलाई देशका प्रमुख स्थानसँग जोडने कार्य [[रत्न राजमार्ग]]ले [[कोहलपुर नगरपालिका|कोहलपुर]]मा [[महेन्द्र राजमार्ग]]सँग जोड्दै पुरा गरेको छ। महेन्द्र राजमार्ग प्रयोग गरेर वीरेन्द्रनगरबाट नेपालका प्रमुख सहरहरू जस्तै [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]], [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]], [[हेटौँडा उपमहानगरपालिका|हेटौँडा]], [[काठमाडौँ]], [[इटहरी उपमहानगरपालिका|इटहरी]], [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]], [[दमक नगरपालिका|दमक]], [[बिर्तामोड नगरपालिका|बिर्तामोड]], [[काँकडभिट्टा]]सँग जोड्ने गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.khabarhub.com/2022/16/351623/ |title=ब‍न्दको प्रभाव : कर्णालीमा लामो दूरीको यातायात ठप्प |website=खबर हब |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref> यसै सहरलाई काटेर गएको [[कर्णाली राजमार्ग]]ले [[दैलेख जिल्ला]]का साथै दुर्गम जिल्लाको रूपमा रहेको [[कालिकोट जिल्ला|कालीकोट]], [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] लगायतका जिल्लासँग जोडेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/pradesh-6/2021/01/12/161043115408786579.html?author=1 |title=साँघुरो बसपार्कमा फोहरले सास्ती |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref> यसै प्रकार [[दाङ उपत्यका]]बाट [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] हुँदै [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] पसेको कच्ची सडकले यो सहरलाई [[तुलसीपुर उपमहानगरपालिका|तुल्सीपुर]] तथा [[घोराही उपमहानगरपालिका|त्रिभुवननगर]]सँग जोडेको छ तथा जाजरकोट सडकले [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]]को सदरमुकाम तथा [[रुकुम जिल्ला|रूकुम]]को [[चौरजहारी नगरपालिका|चौरजाहारी]]सँग जोडेको छ। ===हवाई=== यो नगरको पूर्वमा [[सुर्खेत विमानस्थल]] रहेको छ जसलाई वीरेन्द्रनगर विमानस्थल पनि भन्ने गरिन्छ।<ref>{{Cite web |url=https://gorkhapatraonline.com/open/2021-07-28-43096 |title=अघि बढेन सुर्खेत विमानस्थल विस्तार योजना |website=गोरखापत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref> यस विमानस्थलबाट नेपालको राजधानी सहर [[काठमाडौँ|काठमाडौँ]] लगायत नेपालको पश्चिममा रहेका दुर्गम जिल्लाहरू [[जुम्ला जिल्ला]], [[हुम्ला जिल्ला]], [[कालिकोट जिल्ला]], [[डोल्पा जिल्ला]], [[मुगु जिल्ला]] लगायतका स्थानहरूका लागि सोझै उडान रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.khabarhub.com/2020/05/224850/ |title=सुर्खेत विमानस्थल विस्तारका लागि ३० बिघा जग्गा अधिग्रहण |website=खबरहब |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref> ==मौसम== सन् १९९९ को मे महिनाको ५ तारिखमा वीरेन्द्रनगरमा अहिलेसम्मकै उच्चतम तापक्रम {{convert|41.8|°C}} दर्ज गरिएकोथियो, जबकि सबैभन्दा कम तापक्रम सन् २०१३ जनवरी ९ मा {{convert|-0.7|°C}} दर्ज गरिएको थियो।<ref>{{cite report |title= तापक्रम तालिका |publisher= जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, नेपाल सरकार |url= http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/1749218667Ext%20temp%20of%20January.pdf |access-date= वि.सं. २०७८ फागुन ११ }} {{Cite web |url=http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/1749218667Ext%20temp%20of%20January.pdf |title=अभिलेख प्रतिलिपि |access-date=2022-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221858/http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/1749218667Ext%20temp%20of%20January.pdf |archive-date=2016-03-04}}</ref> {{Weather box |location = वीरेन्द्रनगर (सन् १९८१- सन् २०१०) |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = 19.9 |Feb high C = 22.5 |Mar high C = 27.6 |Apr high C = 32.8 |May high C = 33.9 |Jun high C = 33.1 |Jul high C = 30.7 |Aug high C = 30.6 |Sep high C = 29.9 |Oct high C = 28.4 |Nov high C = 24.9 |Dec high C = 21.2 |year high C = 28.0 |Jan mean C = 12.6 |Feb mean C = 15.2 |Mar mean C = 19.7 |Apr mean C = 24.7 |May mean C = 27.2 |Jun mean C = 28.0 |Jul mean C = 27.1 |Aug mean C = 26.9 |Sep mean C = 25.8 |Oct mean C = 22.1 |Nov mean C = 17.7 |Dec mean C = 13.8 |year mean C = 21.7 |Jan low C = 5.4 |Feb low C = 7.9 |Mar low C = 11.8 |Apr low C = 16.6 |May low C = 20.4 |Jun low C = 22.9 |Jul low C = 23.5 |Aug low C = 23.3 |Sep low C = 21.6 |Oct low C = 15.8 |Nov low C = 10.4 |Dec low C = 6.4 |year low C = 15.5 |precipitation colour= green |Jan precipitation mm = 34.4 |Feb precipitation mm = 42.5 |Mar precipitation mm = 26.0 |Apr precipitation mm = 29.2 |May precipitation mm = 91.3 |Jun precipitation mm = 252.3 |Jul precipitation mm = 471.9 |Aug precipitation mm = 422.6 |Sep precipitation mm = 190.9 |Oct precipitation mm = 42.4 |Nov precipitation mm = 9.7 |Dec precipitation mm = 18.5 |year precipitation mm = 1631.7 |source 1= जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, नेपाल सरकार<ref>{{cite report |title= मौसम तापक्रम तालिका |publisher= जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, नेपाल सरकार |url=http://www.dhm.gov.np/uploads/climatic/880251189NORMAL%20FILE.pdf |access-date=वि.सं. २०७८ फागुन ११}}</ref> }} ==स्वास्थ्य== वीरेन्द्रनगरमा सरकारी नियन्त्रणमा सञ्चालित स्वास्थ्य संस्थाहरू मध्ये [[कर्णाली प्रादेशिक अस्पताल]], एक जिल्ला अस्पताल र एक नेत्र उपचार केन्द्र रहेका छन्। == शिक्षा == कर्णाली प्रदेशको शैक्षिक सहरको रूपमा नाम कमाएको वीरेन्द्रनगरमा उच्च शिक्षाका लागि सरकारको लगानीमा स्थापना गरिएका सुर्खेत बहुमुखी क्याम्पस र [[वीरेन्द्रनगर बहुमुखी क्याम्पस]] रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://skynewsnepal.com.np/2021/02/05/9307 |title=सुर्खेत क्याम्पस (शिक्षा) बहुमुखि हुँदै |date=२३ माघ २०७७, शुक्रबार ०१:०९ |website=स्काई न्युज नेपाल |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220220153340/https://skynewsnepal.com.np/2021/02/05/9307 |archive-date=2022-02-20 }}</ref> यसको साथै सामुदायिक चिकित्सा क्याम्पस पनि यहाँको मुख्य शैक्षिक संस्था हो। वीरेन्द्रनगरमा [[मध्यपश्चिम विश्वविद्यालय|मध्यपश्चिमाञ्चल विश्वविद्यालय]] समेत रहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/pradesh-6/2020/02/08/15811360099958882.html?author=1 |title=केन्द्रीय विश्वविद्यालय बनाउन माग |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref> == पर्यटकीय स्थल == [[तिब्बत]]मा रहेको [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]हरूको प्रसिद्ध तिर्थस्थल [[मानसरोवर]] जाने यात्रुले [[हुम्ला जिल्ला]]सम्म जानका लागि हेलिकप्टर तथा हवाई जहाज चढ्ने प्रमुख स्थान वीरेन्द्रनगर हो।<ref>{{Cite web |url=https://nepalkhabar.com/blog/9907-2019-10-14-5-36-13 |title=कर्णाली रेशम मार्ग: विकासको ‘गेम चेन्जर’ |website=नेपाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/42753/2020-05-05 |title=सुनसान कैलाश मानसरोवर तीर्थयात्रा |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस नगर क्षेत्रभित्र रहेका [[देउतीबज्यै]]<ref>{{Cite web |url=https://www.lokpath.com/story/59430 |title=सुर्खेतको देउती बज्यै मन्दिरको भित्रि कथा |website=लोकपथ |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220220153337/https://www.lokpath.com/story/59430 |archive-date=2022-02-20 }}</ref> तथा [[काँक्रे विहार]]<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/bibidha/2019/10/04 |title=विविध |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref> क्षेत्र यहाँका मुख्य प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक आकर्षण हुन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.nepalgunjnews.com/finance/20191036999/ |title=सुर्खेतका पर्यटकीयस्थलमा चहलपहल, रारा पुग्ने सुर्खेत ‘ट्रान्जिट प्वाइन्ट’ |date=2019-10-17 |website=नेपालगन्ज समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220220153337/https://www.nepalgunjnews.com/finance/20191036999/ |archive-date=2022-02-20 }}</ref> नगर भित्रै रहेको पश्चिम नेपालको एकमात्र घण्टाघर वीरेन्द्रनगर सहरको गौरव हो।<ref>{{Cite web |url=https://www.nepalpress.com/2021/12/31/139924/ |title=वीरेन्द्रनगर घण्टाघरका घडी चार वर्षसम्म मर्मतको पर्खाइमा |website=नेपाल प्रेस |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20}}</ref> नगरसँग टासिएर [[बुलबुले ताल|बुलबुल ताल]] तथा पार्क रहेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://ehimalayatimes.com/karnali-pradesh/67779 |title=दसैंसँगै वीरेन्द्रनगर झलमल्ल |website=हिमालय टाइम्स |language=नेपाली |accessdate=2022-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220220153336/https://ehimalayatimes.com/karnali-pradesh/67779 |archive-date=2022-02-20 }}</ref> ==चित्र दीर्घा== <gallery mode=packed> Kakrebihar 21.jpg|काँक्रे विहारमा रहेको प्राचीन कलाकृति Kakrebihar 11.jpg|काँक्रे विहारमा रहेको प्राचीन कलाकृति Kakrebihar 14.jpg|काँक्रे विहारमा रहेको प्राचीन कलाकृति Deuti Bajai Temple 1.JPG|देउतीबज्यै मन्दिर Boating at Bulbule lake 04.jpg|बुलबुल ताल </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{सुर्खेत जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{नेपालका सङ्घीय तथा प्रादेशिक राजधानीहरू}} [[श्रेणी:सुर्खेत जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:नेपालका राजधानी सहरहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०३३ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू]] [[श्रेणी:नेपालका राजारानीहरूको नामबाट नामकरण गरिएका ठाउँहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] kshmv95iv5v9vz28kewnms4pnnhvmrk 0 6403 1395359 1387555 2026-11-09T13:24:55Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395359 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{Infobox settlement |official_name = पोखरा |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[महानगरपालिका]] |motto = सफा पोखरा; हरियो पोखरा <!-- images and maps --> |image_skyline ={{Photomontage | photo1a = Pokhara at dawn.jpg | photo2a = View_of_Boats_in_Phewa_Lake.jpg | photo2b = Hot-Air-Ballon-Nepal.jpg | photo3a = Pokhara-Shanti-Stupa.jpg | spacing = 1 | position = center | color_border = white | color = white | size = 300 }} |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = कास्की जिल्ला#गण्डकी प्रदेश#नेपाल<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/ढाँचा:Location_map --> |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = 300px <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{flag|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश|गण्डकी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[कास्की जिल्ला]] |subdivision_type3 = [[साक्षरता|साक्षरता दर]] |subdivision_name3 = {{increase}} ८३% <span style="color:#fc5;"> उच्च</span> <!-- Politics --> |government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-kaski/pokhara-lekhnath?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = [[धनराज आचार्य]] <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = मञ्जुदेवी गुरुङ <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) |established_title = स्थापना |established_date = २०१६ पुस २ (नगरपालिकाको रूपमा)<ref>{{cite news|title=पोखरा बजार इलाका लागु भएको र नगरपालिका इलाका तोकेको|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1510|accessdate=२७ भदौ २०८३|language=नेपाली|publisher=राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423023601/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=1510|archive-date=2026-04-23}}</ref> <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 464.24 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_water_km2 = 4.4 |area_total_sq_mi = <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=4&district=40&municipality=4|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 513504 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank1 = [[खस जाति|खस]] ([[ब्राह्मण]], [[क्षेत्री]], [[ठकुरी]] र [[दलित]]), [[गुरुङ जाति|गुरुङ]], [[मगर जाति|मगर]], [[नेवार जाति|नेवार]], [[थकाली जाति|थकाली]] |population_blank2_title = [[धर्म|धर्मावलम्बी]] |population_blank2 = [[हिन्दु धर्म]], [[बौद्ध धर्म|बुद्ध धर्म]] <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28|12|30|N|83|59|20|E|region:NP_type:city|display=inline,title}} |postal_code_type = हुलाक कोड |postal_code = ३३७००, ३३७०२, ३३७०४, ३३७०६, ३३७०८, ३३७१३ |area_code = +९७७-६१ |blank_name = केन्द्र |blank_info = साविक पोखरा उपमहानगरपालिकाको कार्यालय |website = {{URL|http://pokharamun.gov.np/|पोखरा महानगरपालिका}} |footnotes = }} '''पोखरा''' [[नेपाल]]को [[गण्डकी प्रदेश]] स्थित [[कास्की जिल्ला]]मा रहेको महानगरपालिका हो। वि.सं. २०५२ माघ १८ गते [[उपमहानगरपालिका]] घोषित '''पोखरा'''लाई [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]ले वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते [[महानगरपालिका]] घोषणा गरेको हो।<ref>{{cite news|title=७ सय ४४ स्थानीय तह कार्यान्वयनमा|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-10/20170310123842.html|accessdate=२७ फागुन २०७३|publisher=कान्तिपुर दैनिक|date=२७ फागुन २०७३|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501094627/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-10/20170310123842.html|archive-date=2017-05-01}}</ref><ref>{{cite news|title=एउटै प्रदेशमा तीन महानगरपालिका|url=http://setopati.com/raajneeti/65580/|accessdate=९ चैत २०७३|publisher=सेतोपाटी|date=९ चैत २०७३|archive-url=https://web.archive.org/web/20170326161605/http://setopati.com/raajneeti/65580/|archive-date=2017-03-26}}</ref><ref>{{cite news|title=यी हुन् अब बन्ने ४ महानगरपालिका र १२ उप-महानगरपालिका|url=http://setopati.com/raajneeti/59770/|accessdate=१२ पुष २०७३|publisher=सेतोपाटी|date=१२ पुष २०७३|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517030818/http://setopati.com/raajneeti/59770/|archive-date=2017-05-17}}</ref> क्षेत्रफलको आधारमा सबैभन्दा ठुलो यस [[नेपालका सहरहरूको सूची|महानगरपालिका]]को क्षेत्रफल ४६४.२४ वर्ग कि. मी. रहेको छ भने कुल [[जनसङ्ख्या]] ५,१३,५०४ रहेको छ।<ref>{{cite news|title=अब नेपालमा तीनवटा महानगरपालिका|url=http://setopati.com/raajneeti/56351/|accessdate=२३ कात्तिक २०७३|publisher=सेतोपाटी|date=२३ कात्तिक २०७३|archive-url=https://web.archive.org/web/20170422033954/http://setopati.com/raajneeti/56351|archive-date=2017-04-22}}</ref> महानगरपालिकाको केन्द्र साविक '''पोखरा उपमहानगरपालिका''' कार्यालय नै रहेको छ।<ref name="नयाँ नेपाल">{{cite web|title=सात प्रदेशको नयाँ नेपाल|url=http://www.onlinekhabar.com/2015/01/231233/|publisher=अनलाइन खबर|accessdate=२०७१ माघ ५|ref=http://www.onlinekhabar.com/2015/01/231233/}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|accessdate=२८ फागुन २०७३|publisher=सेतोपाटी|date=२८ फागुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> २०७१ पुस २८ गते, तात्कालीन पोखरा उपमहानगरपालिकामा [[लामाचौर]], [[भलाम]], [[काँहु]], [[आर्वाविजय]], [[निर्मलपोखरी]], [[कृष्तिनाच्नेचौर]], [[पुम्दीभुम्दी]], [[सराङकोट]], [[हेम्जा]] र [[अर्मला]] गरी १० वटा गाविसहरू गाभ्दै यसको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो। [[लेखनाथ नगरपालिका]], [[मौजा]], [[चापाकोट, कास्की|चापाकोट]], [[भदौरे तमागी]]को (३-९) वडाहरू, [[कास्कीकोट]], [[माझठाना]]को (१,४-९) वडाहरू [[कालिका, कास्की|कालिका]]को (१-५) वडाहरू र [[पुरन्चौर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]] मिलि कुल ३३ वटा [[वडा]]मा विभाजित छ।<ref>{{cite news|title=पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकाद्वारा औपचारिक रूपमा काम सुरू|url=http://setopati.com/raajneeti/64888/|accessdate=३० फागुन २०७३|publisher=सेतोपाटी|date=३० फागुन २०७३|archive-url=https://web.archive.org/web/20170316174250/http://setopati.com/raajneeti/64888/|archive-date=2017-03-16}}</ref> पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकाको [[पूर्व|पूर्वी सिमाना]]मा [[मादी गाउँपालिका]] र [[रूपा गाउँपालिका]], [[पश्चिम]]मा [[अन्नपूर्ण गाउँपालिका, कास्की|अन्नपूर्ण गाउँपालिका]], [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] र [[स्याङ्जा जिल्ला]] रहेको छ [[उत्तर|उत्तरी सिमाना]]मा [[माछापुच्छ्रे गाउँपालिका]] र [[मादी गाउँपालिका]] तथा [[दक्षिण]]मा [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] र [[तनहुँ जिल्ला]] रहेको छ।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईंँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फागुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref><ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पुष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पुष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref><ref>{{cite news|title=कास्कीमा स्थानीय तह पुनःसंरचना कार्यान्वयन|url=http://www.nagariknews.com/news/16273/|accessdate=०५ चैत २०७३|publisher=नागरिक दैनिक|date=०५ चैत २०७३}}</ref> पोखरा महानगरपालिका [[पोखरा उपत्यका]]मा अवस्थित [[नेपाल]]को अत्यन्तै रमणीय स्थानको रूपमा परिचित छ। पोखरा सहर नेपालको ठूलो सहर हो।<ref>{{cite news|title=देशकै ठूलो महानगर पोखरामा मेयर र उपमेयर को-को बन्दैछन्|url=http://setopati.com/raajneeti/67635/|accessdate=८ वैशाख २०७४|publisher=सेतोपाटी|date=८ वैशाख २०७४|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427072737/http://setopati.com/raajneeti/67635/|archive-date=2017-04-27}}</ref> त्यसैले पोखरालाई नेपालको एक महत्त्वपूर्ण पर्यटकीय स्थलको रूपमा पनि लिने गरिन्छ। यहाँका महत्पूर्ण स्थानहरूमा [[फेवाताल|फेवा ताल]], [[महेन्द्र गुफा]], [[पाताले छाँगो|पातले छाँगो]], [[सराङकोट]] आदि पर्दछन्। यो [[सहर]] [[कास्की जिल्ला]]को [[जिल्ला]] [[मुख्यालय|सदरमुकाम]]का साथै [[गण्डकी प्रदेश]]को पनि सदरमुकाम हो। पोखरा [[सहर]] नेपालको प्रमुख सहरमध्ये एक हो। पोखरा नेपालको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य स्थलमध्ये पर्दछ। देश अनि विदेशबाट हजारौँ पर्यटक पोखरा भ्रमण गर्न आउने गर्दछन्। == शाब्दिक अर्थ == [[नेपाली भाषा|नेपाली]] शब्द "पोखरी"बाट पोखरा भन्ने शब्दको निर्माण भएको हो। पोखरा भन्नाले ताल वा पोखरी निकटको वस्ती भन्ने बुझिन्छ। == वडागत विभाजन र जनसङ्ख्या == नेपालको [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८]] अनुसार पोखरा महानगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ५,१३,५०४ रहेको छ। यस महानगरपालिकालाई ३३ वटा वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ। महानगरपालिकाको वडागत विवरण, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत तथ्याङ्क तलको तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ पोखरा महानगरपालिकाको वडागत विभाजन, जनसङ्ख्या र जनघनत्व (२०७८) |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका वडाहरू/गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || पोखरा (१) || १३,९४७ || १.५४ || ९,०५६.४९ |- | २ || पोखरा (२) || १०,१०० || ०.६ || १६,८३३.३३ |- | ३ || पोखरा (३) || ८,२८४ || ०.६३ || १३,१४९.२१ |- | ४ || पोखरा (४) || ९,१५२ || ०.५१ || १७,९४५.१० |- | ५ || पोखरा (५) || २२,३२५ || १.७८ || १२,५४२.१३ |- | ६ || पोखरा (६) || १४,४५५ || ६.३३ || २,२८३.५७ |- | ७ || पोखरा (७) || १६,१३९ || १.९७ || ८,१९२.३९ |- | ८ || पोखरा (८) || २५,४३९ || १.७६ || १४,४५३.९८ |- | ९ || पोखरा (९) || १५,९८१ || १.२२ || १३,०९९.१८ |- | १० || पोखरा (१०) || १८,४३५ || १.९६ || ९,४०५.६१ |- | ११ || पोखरा (११), [[काँहु]] || १७,५९४ || ६.९७ || २,५२४.२५ |- | १२ || पोखरा (१२) || १२,७१० || १.४ || ९,०७८.५७ |- | १३ || पोखरा (१३), [[आर्वाविजय]] || २२,३९९ || १५.३८ || १,४५६.३७ |- | १४ || पोखरा (१४, १८) || ३१,५६१ || १३.३६ || २,३६२.३५ |- | १५ || पोखरा (१५) || २४,४०६ || ५.१२ || ४,७६६.८० |- | १६ || पोखरा (१६), [[अर्मला]] || २४,४६५ || ३४.६८ || ७०५.४५ |- | १७ || पोखरा (१७) || ४६,००५ || ७.८९ || ५,८३०.८० |- | १८ || [[सराङकोट]] || १२,९४५ || १७.७७ || ७२८.४७ |- | १९ || [[लामाचौर]] र [[पुरन्चौर]] || १३,८५५ || ११.०४ || १,२५४.९८ |- | २० || [[भलाम]] र [[मौजा]] || ३,९३६ || २२.९४ || १७१.५८ |- | २१ || [[निर्मलपोखरी]] र [[कृष्तिनाच्नेचौर]] || ९,०७० || ३५.९ || २५२.६५ |- | २२ || [[पुम्दीभुम्दी]] || ७,५९६ || ३२.११ || २३६.५६ |- | २३ || [[चापाकोट, कास्की|चापाकोट]] र [[भदौरे तमागी]] (३-९) || ४,२७६ || ४७.८ || ८९.४६ |- | २४ || [[कास्कीकोट]] || ५,९५० || १८.५ || ३२१.६२ |- | २५ || [[हेम्जा]] || १७,५९७ || २२.३८ || ७८६.२८ |- | २६ || [[लेखनाथ नगरपालिका|लेखनाथ]] (३-५) || १६,७७७ || १२.१३ || १,३८३.१० |- | २७ || [[लेखनाथ नगरपालिका|लेखनाथ]] (२,६-७) || १६,३७७ || १२.२३ || १,३३९.०८ |- | २८ || [[माझठाना]] (१,४-९) र [[कालिका, कास्की|कालिका]] (१-५) || ४,२२४ || १७.५७ || २४०.४१ |- | २९ || [[लेखनाथ नगरपालिका|लेखनाथ]] (१) || १६,२५७ || ४.२२ || ३,८५२.३७ |- | ३० || [[लेखनाथ नगरपालिका|लेखनाथ]] (८, १२) || १६,१९२ || ९.४ || १,७२२.५५ |- | ३१ || [[लेखनाथ नगरपालिका|लेखनाथ]] (९-११) || ८,७०२ || २४.४६ || ३५५.७६ |- | ३२ || [[लेखनाथ नगरपालिका|लेखनाथ]] (१३-१५) || १४,६८३ || १५.०१ || ९७८.२१ |- | ३३ || [[भरतपोखरी]] || ११,६७० || ४४.१८ || २६४.१५ |- ! colspan="2" | जम्मा !! ५,१३,५०४ !! ४५०.७४ !! १,१३९.२५ |} ==भूगोल== पोखरा महानगरपालिका [[पोखरा उपत्यका]]को उत्तर पूर्वी कुनोमा अवस्थित छ। [[धौलागिरि हिमाल|धौलागिरि]], [[अन्नपूर्ण हिमाल|अन्नपूर्ण]] र [[मनास्लु हिमाल|मनास्लु]] [[हिमालय|शृङ्खला]], ८००० मिटर भन्दा अग्ला हिमालहरू पनि यहाँबाट देख्न सकिन्छ। [[फेवाताल]]ले पोखराको सौन्दर्य अझै बढाएको छ। पोखरा नेपालकै सबैभन्दा धेरै [[पानी]] पर्ने ठाउँ हो। यहाँका [[पाताले छाँगो]], [[महेन्द्र गुफा]] र [[गुप्तेश्वर गुफा]] पनि पर्यटकीय स्थल हुन्। [[माछापुच्छ्रे हिमाल]]को मनोरम दृष्य पनि पोखराबाट देखिन्छ। सराङ्कोट पनि पर्यटकीय गन्तव्य रूपमा रहेको छ जहाँबाट सूर्योदय तथा सूर्यास्तको मनोरम दृश्य अवलोकन गर्न सकिन्छ साथै फेवाताल, सेतो गुम्बा, [[अन्नपूर्ण हिमाल|अन्नपूर्ण हिमशृङ्खला]]को मनोरम दृश्यपनि यहाँबाट गर्न सकिन्छ। == शब्द-व्युपत्ति == पोखरा शब्दको व्युपत्ति "पोखरी" शब्दबाट भएको मानिन्छ जसको अर्थ हुन्छ जलाशय वा तलाउ जहाँ पानि जमेको हुन्छ। ==इतिहास== वर्तमान [[नेपाल एकीकरण अभियानका युद्धहरू|नेपाल एकीकरण]] हुनु अगाडि पोखरा कास्की राज्यअन्तर्गत थियो। कुलमण्डल खाण हुँदै कुलमण्डल बिरबिक्रम भएका कास्की राज्यका राजाहरुले नै पाेखरालाई शहरीकरण तिर डाेर्याएका थिए । ऐतिहासिक [[कास्कीकोट]] [[उपत्यका]]को उत्तरी छेउमा रहेको छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]का माहिला छोरा नायव [[बहादुर शाह]]को समयमा कास्कीकाे [[पोखरा उपत्यका]] समेत वर्तमान नेपालमा मिलाईएको हो। == अर्थतन्त्र == वि.सं २०४६ सालदेखि दशकदेखि पोखरामा तीव्र सहरीकरणको भएको छ। फलस्वरूप, सेवा क्षेत्रका उद्योगहरूले परम्परागत कृषिलाई उछिन्ने स्थानीय अर्थतन्त्रमा योगदान पुऱ्याएको छ। सहरीकरणको प्रभाव उच्च अचल सम्पत्तिको मूल्यमा देखिन्छ, जुन देशकै सबैभन्दा उच्च मध्ये एक हो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पोखराको शान|युआरएल=https://annapurnapost.com/news/pokhraako-shaan-174977|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अन्नपूर्ण पोस्ट|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२५ सेप्टेम्बर २०२१}}</ref> पोखराको अर्थतन्त्रका लागि प्रमुख योगदानकर्ताहरू पर्यटन लगायत निर्माण र सेवा क्षेत्र हुन्; कृषि तथा विदेशी तथा घरेलु विप्रेषण पनि अर्थतन्त्रमा प्रभाव पार्ने प्रमुख तत्वहरू हुन्। पर्यटन, सेवा क्षेत्र र उत्पादनले अर्थतन्त्रमा करिब ५८% योगदान, विप्रेषण करिब २०% र कृषिमा झण्डै १६% योगदान गरेको छ।<ref>{{cite journal|last=Baniya|first=Lal Bahadur|year=2004|title=Human Resource Development Practice in Nepalese Business Organizations: A Case Study of Manufacturing Enterprises in Pokhara|journal=Journal of Nepalese Business Studies|volume=1|issue=1|pages=58–68|doi=10.3126/jnbs.v1i1.39|doi-access=free|issn=2350-8795 }}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५,१३,५०४ रहेको छ भने यहाँ १,४०,४५९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/><ref>{{cite news|title=पोखरा मुलुककै ठूलो महानगर|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-12/20170312080047.html|accessdate=२९ फागुन २०७३|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक]]|date=२९ फागुन २०७३|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501035012/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-12/20170312080047.html|archive-date=2017-05-01}}</ref> ५ दशमलव ४६ [[प्रतिशत]] जनसङ्ख्या वृद्धि रहेको यहाँको वृद्धिदर अधिराज्यमै सर्वाधिकमध्ये पर्छ। सन् २०११ को तथ्याङ्कअनुसार यहाँ [[ब्राह्मण|बाहुन]] २२ दशमलव ८३ प्रतिशत, [[गुरुङ जाति|गुरुङ]] २१ दशमलव ६२ प्रतिशत, [[मगर जाति|मगर]] ८ दशमलव २० प्रतिशत, [[क्षेत्री]] १५ दशमलव ३५, [[दलित]] ८ दशमलव ७१ प्रतिशत रहेको छ। यहाँ [[नेवार जाति|नेवार]], [[मुसलमान]], [[तामाङ जाति|तामाङ]], [[थकाली जाति|थकाली]] आदि जनजाति बस्छन्।<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना">{{cite news|title=नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८|url=http://cbs.gov.np/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/40%20Kaski_VDCLevelReport.pdf|accessdate=२०७२ मङ्सिर २४|agency=नेपाल सरकार|publisher=[[राष्ट्रिय योजना आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय योजना आयोग]]|date=२०७२ मङ्सिर २४|ref=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517021917/http://cbs.gov.np/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/40%20Kaski_VDCLevelReport.pdf|archive-date=2017-05-17}}</ref> परम्परागत पेसा व्यवसायका अलावा बाहिर काम गरेर आएका मानिस र लाहुरेको बसोबास बढी भएको पोखरालाई नेपालकै महङ्गो सहर पनि भनिन्छ।<ref name="pkrcost">[http://ekendraonline.com/nepal/cost-living-index-nepal/ Cost of Living Index in Nepal - Statistics & Graphs of Nepalese Citizen's Economic Power] | साभार मिति २०१४-०३-१८ |</ref> ==पर्यटकीय स्थलहरू== [[चित्र:Fewa Lake of Pokhara.jpg|thumb|right|फेवा ताल]] पोखरा तथा लेखनाथको मुख्य व्यवसाय [[पर्यटन]] हो। पोखरा महानगरपालिकामा [[बिन्ध्यवासिनी मन्दिर|विन्ध्यवासिनी मन्दिर]], [[धर्मशाला]], बुद्धविहार, मैत्री चैत्य तथा राधाकृष्ण मन्दिर, [[भद्रकाली मन्दिर]], [[शोभा भगवती मन्दिर]], सिद्धेश्वर महादेव, पुष्करेश्वर शिव मन्दिर, राम मन्दिर, केदारेश्वर मन्दिर, शिवहरि मन्दिर तथा नमोबौद्ध गुम्बा आदि ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू रहेका छन् भने [[सेती नदी]]को गल्छी, [[चमेरे गुफा]], [[पाताले छाँगो]], [[महेन्द्र गुफा]], [[गुप्तेश्वर गुफा]] आदि यहाँका प्राकृतिक पर्यटकीय स्थलहरू हुन्।<ref>{{cite web|url=http://ddckaski.gov.np/page-dharmik,%20yetihasik%20tatha%20paryetakiya%20chetra|title=धार्मीक, ऐतिहासीक तथा पर्यटकीय स्थलहरू|publisher='''कास्की जिल्ला विकास समिति'''|access-date=2011-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100801220110/http://www.ddckaski.gov.np/page-dharmik,%20yetihasik%20tatha%20paryetakiya%20chetra|archive-date=2010-08-01}}</ref> यहाँका रमणीय [[ताल]]हरू र [[सेती गण्डकी नदी|सेतीगण्डकी]] हिमाली छायाँ तथा झरनाहरू प्रमुख पर्यटकीय आकर्षण हुन्। [[फेवाताल]]मा पर्ने [[माछापुच्छ्रे हिमाल]]को छाँया तथा [[बेगनास ताल|बेगनास]]मा गरिने [[डुङ्गा]] सयर बिर्सिनसक्नुका छन्। साथै [[अन्नपूर्ण पदमार्ग]] पनि यहीबाट शुरू हुन्छ।<ref>{{cite news|title=मर्नुअघि घुम्नै पर्ने नेपालका १० ठाउँहरू|url=http://www.nepalipatra.com/news/trend/nepal-and-beautiful-places/17603|accessdate=२६ चैत २०७३|publisher=नेपालीपत्र|date=२६ चैत २०७३|archive-url=https://web.archive.org/web/20170412020133/http://www.nepalipatra.com/news/trend/nepal-and-beautiful-places/17603|archive-date=2017-04-12}}</ref> ==शिक्षा तथा स्वास्थ्य== साथ-साथै [[पोखरा उपत्यका]] पश्चिम नेपालको प्रमुख [[शिक्षा]] तथा [[स्वास्थ्य]] केन्द्र पनि हो। नेपालकै प्रख्यात [[पृथ्वीनारायण क्याम्पस|पृथ्वी नारायण क्याम्पस]], [[जनप्रिय क्याम्पस]], [[पोखरा विश्वविद्यालय]], पोखरा चिसाखोला वेद विद्याश्रम तथा अन्य क्यापस तथा [[विद्यालय]] रहेको पोखरामा [[पोखरा क्षेत्रीय अस्पताल]], [[मणिपाल शिक्षण अस्पताल]] सहित थुप्रै स्वास्थ्यसंस्था रहेका छन्।<ref>{{cite news|title=मणिपाल शिक्षण अस्पताल प्रसङ्ग|url=http://karnalikhabar.com/news/20355.html|accessdate=२०७४ बैशाख १६|publisher=Karnalikhabar|date=२०७४ बैशाख १६|archive-url=https://web.archive.org/web/20170430125437/http://karnalikhabar.com/news/20355.html|archive-date=2017-04-30}}</ref> ==राजमार्ग== पोखरा उपत्यका पूर्वमा [[पृथ्वी राजमार्ग]]का माध्यमले मध्य पहाडी क्षेत्र, [[काठमाडौँ उपत्यका]] मध्य दक्षीणको [[चितवन जिल्ला]] तथा [[महेन्द्र राजमार्ग|पूर्व-पश्चिम राजमार्ग]] नेपालको तराइसँग जोडिएको छ भने [[सिद्धार्थ राजमार्ग]]ले पोखरालाई पश्चिम तराई, र केही पहाडी जिल्लासँग तथा [[धौलागिरी राजमार्ग]]ले पश्चिम-उत्तरी [[पहाडी प्रदेश (नेपाल)|पहाडी]] र [[हिमाली प्रदेश (नेपाल)|हिमाली]] क्षेत्रसँग जोडेका छन्। ==नदी तथा तालहरू== [[चित्र:BegnasLake.jpg|thumb|right|200px| पोखरा उपत्यकाका अवस्थित बेगनस ताल]] पोखरा उपत्यका जलस्रोतमा धनी छ। यसका मुख्य ताल तथा नदीहरू यस प्रकार छन्:<ref>{{cite journal|last=Thapa|first=Gopal B.|author2=Weber, Karl E.|title=Deforestation in the Upper Pokhara Valley, Nepal|journal=Singapore Journal of Tropical Geography|date=June 1992|volume=12|issue=1|pages=52–67|doi=10.1111/j.1467-9493.1991.tb00028.x}}</ref><ref>{{cite book|last=Bisht|first=Ramesh Chandra|title=International Encyclopaedia of Himalayas|year=2008|publisher=Mittal Publications|isbn=978-81-8324-269-1|edition=Vol. 4, Nepal Himalayas}}</ref> === तालहरू === * [[फेवाताल|फेवा ताल]], [[बेगनास ताल]], [[रुपा ताल]], [[दिपाङ ताल]], [[खास्टे ताल]], मैदी ताल, न्युरेनी ताल, गुदे ताल, कमल पोखरी ताल, कश्यप ताल (ठुली पोखरी) === नदीहरू === * [[सेती नदी]] (सेती खोला), काहु खोला, विजयपुर खोला, फुर्से खोला, काली खोला, यामदी खोला, मार्दी खोला, हर्पन खोला, हदी खोला आदी ==सञ्चार== वि.सं २०४६ को दशकसम्म नेपालमा सञ्चार माध्यम र सञ्चार निकै सीमित थियो।<ref>{{cite book|last=Wilmore|first=Michael|title=Developing Alternative Media Traditions in Nepal|year=2008|publisher=Lexington Books|location=Langam, MD, USA|isbn=978-0-7391-2525-0}}</ref> तथापि, त्यसपछिका दशकमा छापा, रेडियो र टेलिभिजनमा निजी सञ्चार माध्यमहरूको वृद्धि भएको थियो। [[पोखरा उपत्यका]]मा निजी स्वामित्वमा रहेका १९ वटा स्थानीय [[एफएम]] स्टेसन छन्। काठमाडौँ थप ४ वटा एफएम स्टेसनहरूका पोखरामा आफ्नो क्षेत्रीय प्रसारण स्टेसनहरू रहेका छन्।<ref>{{cite news|last=Lin|first=Kong Yen|title=Women on air|url=http://www.nepalitimes.com.np/issue/2009/05/01/Nation/15913|newspaper=Nepali Times|date=1–7 May 2009|author2=Dixit, Kunda|access-date=4 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504100439/http://www.nepalitimes.com.np/issue/2009/05/01/Nation/15913|archive-date=4 May 2009|url-status=dead}}</ref> यहाँ ६ वटा सामुदायिक रेडियो स्टेसन र पाँचवटा टेलिभिजन स्टेसन छन्। [[नेपाली भाषा]]का लगभग १४ वटा राष्ट्रिय दैनिक पत्रिकाहरू यस सहरबाट प्रकाशित हुन्छन्।अन्य विभिन्न साप्ताहिक तथा मासिक समाचार पत्रिकाहरू पनि प्रकाशित छन्।<ref>{{cite web|title=समाचारपाटी डटकम (पोखराबाट संचालित राष्ट्रिय स्तरको अनलाइन पत्रिका)|url=http://samacharpati.com/|access-date=2021-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812085254/http://www.samacharpati.com/|archive-date=2015-08-12}}</ref><ref>{{cite web|title=आदर्श समाज राष्ट्रिय दैनिक|url=http://eadarsha.com/|access-date=2021-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130605123249/http://eadarsha.com/|archive-date=2013-06-05}}</ref><ref>{{cite web|title=समाधान राष्ट्रिय दैनिक|url=http://www.samadhan.com.np/|access-date=8 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120419115537/http://www.samadhan.com.np/|archive-date=19 April 2012|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120419115537/http://www.samadhan.com.np/ |date=19 April 2012 }}</ref> [[काठमाडौँ]]मा प्रकाशित सबै प्रमुख राष्ट्रिय पत्रपत्रिकाले पोखरामा वितरण गरेका छन्। पोखराबाट पनि थुप्रै अनलाइन समाचार वेबसाइटहरू पनि सञ्चालित छन्। लोकप्रिय प्रविधिमा आधारित वेब-पत्रिका टेनसंसार पनि पोखरामा सुरु भएको थियो।<ref>{{cite web|title=गन्थन डट कम|url=http://ganthan.com/|access-date=2014-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110090002/http://ganthan.com/|archive-date=2014-01-10}}</ref><ref>{{cite journal|last=Kshetri|first=Indra Dhoj|title=Online News Portals in Nepal: An Overview|journal=Bodhi|year=2008|volume=2|issue=1|pages=260–267|doi=10.3126/bodhi.v2i1.2876|issn=2091-0479|doi-access=free}}</ref> पोखरामा [[नेपाल टेलिकम]], [[स्मार्ट सेल|स्मार्ट टेलिकम]] र [[एनसेल]]को ४जी नेटवर्क सञ्चालित छन्।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=आइतबारदेखि काठमाडौँ र पोखरामा स्मार्ट टेलिकमको फोरजी सेवा|युआरएल=https://ratopati.com/story/19421|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=रातोपाटी|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२५ सेप्टेम्बर २०२१}}</ref> [[नेपाल टेलिकम]]ले वाई–म्याक्स प्रविधिको प्रयोग गरी वाई–फाई हटस्पट यहाँ २०७० सालबाट सुरु गरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पोखरामा टेलिकमको ‘हटस्पट इन्टरनेट'|युआरएल=https://nagariknews.nagariknetwork.com/technology/57333-1395698347.html|कार्य=|प्रकाशक=नागरिक दैनिक|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२५ सेप्टेम्बर २०२१}}</ref> प्रयोगकर्तामा आधारित इन्टरनेट विभिन्न निजी इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरूद्वारा प्रदान गरिन्छ। == नगर प्रशासन == नगरपालिकाको पहिलो प्रमुख शिवबहादुर थापा (२०१६-२०१८) तथा उपप्रमुखहरू भक्तबहादुर भट्टराई, टीकाराम बराल र प्रेमराज पराजुली हुनुहुन्थ्यो। देशमा [[बहुदलीय प्रणाली]] पुनःस्थापनापछि भोला थापा (२०४९-२०५३) प्रमुख, नरेशशङ्कर पालिखे उपप्रमुख, कृष्णबहादुर थापा (२०५४-२०५९) प्रमुख तथा क्या. मानबहादुर गुरुङ उपप्रमुख भए। त्यसपछि हर्कबहादुर गुरुङ प्रमुख तथा गणेशबहादुर भट्टराई उपप्रमुखमा मनोनित भए।<ref>{{cite web|title=पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका:पदाधिकारीहरू|url=http://pokharamun.gov.np/elected-officials|accessdate=२०७४ बैशाख १७|archive-url=https://web.archive.org/web/20170516214714/http://pokharamun.gov.np/elected-officials|archive-date=2017-05-16}}</ref> ==चित्र दीर्घा== <gallery mode="packed"> Pokhara23.JPG|पोखरा सहर Pame, Pokhara.jpg|पोखराको फाँट मैदानमा रहेका घोडाहरू Phewa taal Pokhara.jpg|फेवा ताल Phewa lake and Pokhara city.jpg|फेवा ताल र पोखरा सहर </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://pokharamun.gov.np/?language=ne|पोखरा महानगरपालिका] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201126145822/https://pokharamun.gov.np/?language=ne%7C%E0%A4%AA%E0%A5%8B%E0%A4%96%E0%A4%B0%E0%A4%BE |date=2020-11-26 }} ==यो पनि हेर्नुहोस== {{Commonscat|Pokhara|पोखरा}} {{कास्की जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{नेपालका सङ्घीय तथा प्रादेशिक राजधानीहरू}} {{नेपालका महानगरीय नगरपालिकाहरू}} {{नेपालका ठूला सहरहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:नेपालका प्रमुख स्थानहरू]] [[श्रेणी:नेपालका महानगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका राजधानी सहरहरू]] [[श्रेणी:पोखरा|पोखरा]] [[श्रेणी:वि.सं. २०१६ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व उपमहानगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पर्यटकीय स्थलहरू]] 9qmz2xtqt6xtu7v6bgz5seqs7oh63l2 0 6597 1395527 1393525 2026-11-10T04:18:20Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395527 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = लमजुङ जिल्ला#गण्डकी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-lamjung/sundarbazar?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240822121124/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-lamjung/sundarbazar?lng=nep|archive-date=2024-08-22}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = कृष्‍णप्रसाद कोइराला <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = भवानी केसी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 72.05<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=4&district=41&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 27043 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.13|84.42|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०५२ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[सुन्दरबजार]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.sundarbazarmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''सुन्दरबजार नगरपालिका''' [[नेपाल]]को [[गण्डकी प्रदेश]]को [[लमजुङ जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[नगरपालिका]] हो।<ref name="स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम">{{cite news|title=स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम|url=http://lgcdp.gov.np/home/map_new61mun/02_Other_New_Municipalities/45_Sundarbazar.jpg|accessdate=मंसिर २०७१|publisher=[[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]|date=मङ्सिर|archive-url=https://web.archive.org/web/20150404173449/http://www.lgcdp.gov.np/home/map_new61mun/02_Other_New_Municipalities/45_Sundarbazar.jpg|archive-date=2015-04-04}}</ref><ref name="६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा"/> [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]ले थप ६१ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा [[लमजुङ जिल्ला]]मा सुन्दरबजार, [[भोटेओडार]], [[तार्कु]], [[परेवाडाँडा]] र [[कुन्छा]] गरी ५ [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]]हरूलाई समेटेर सुन्दरबजार नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गर्दा [[चन्द्रेश्वर]], [[दुराडाँडा]], [[धुसेनी, लमजुङ|धुसेनी]] र [[सिन्दुरे]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए।<ref name="६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा">{{cite news|title=६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा|url=http://www.himalkhabar.com/?p=87898|accessdate=१६ मङ्सिर|publisher=हिमाल खबरपत्रिका|date=१६ मङ्सिर २०७१|archive-url=https://web.archive.org/web/20150824211749/http://www.himalkhabar.com/?p=87898|archive-date=2015-08-24}}</ref> सुन्दरबजार नगरपालिकाको केन्द्र भने साविकको '''सुन्दरबजार''' गाविसको भवन रहेको छ।<ref name="स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम"/> लमजुङ जिल्लाको दोस्रो प्रमुख बजार सुन्दरबजारमा कृषि तथा पशुविज्ञान अध्ययन संस्थानको [[लमजुङ क्याम्पस]] रहेको छ। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २७,०४३ रहेको छ भने यहाँ ७,८२९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> == वडागत विभाजन र जनसङ्ख्या == नेपालको [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८]] अनुसार सुन्दरबजार नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या २७,०४३ रहेको छ। यस नगरपालिकालाई ११ वटा वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ। नगरपालिकाको वडागत विवरण, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत तथ्याङ्क तलको तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center" |+ सुन्दरबजार नगरपालिकाको वडागत विभाजन, जनसङ्ख्या र जनघनत्व (२०७८) |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका वडाहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[कुन्छा]] || १,४३८ || ७.२३ || १९८.८९ |- | २ || [[परेवाडाँडा]] || २,५८४ || १०.२२ || २५२.८४ |- | ३ || [[चन्द्रेश्वर]] || १,५७८ || ८.४१ || १८७.६३ |- | ४ || [[दुराडाँडा]] || १,५२२ || ५.८४ || २६०.६२ |- | ५ || [[तार्कु]] || १,६६२ || ९.५२ || १७४.५८ |- | ६ || [[सुन्दरबजार]] (१-३,५-७) || ४,३३० || ४.६९ || ९२३.२४ |- | ७ || [[सुन्दरबजार]] (४,८-९) || ३,८६६ || ३.२१ || १,२०४.३६ |- | ८ || [[भोटेओडार]] (१-७) || १,६३७ || ५.०५ || ३२४.१६ |- | ९ || [[भोटेओडार]] (८-९) || ६,४८६ || ३.४२ || १,८९६.४९ |- | १० || [[धुसेनी, लमजुङ|धुसेनी]] || ९१६ || ५.४३ || १६८.७० |- | ११ || [[सिन्दुरे]] || १,०२४ || ९.०२ || ११३.५३ |- class="sortbottom" style="font-weight:bold; background:#f2f2f2" | colspan="2" | जम्मा / औसत || २७,०४३ || ७२.०४ || ३७५.३९ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddclamjung.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, लमजुङ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200811082802/http://ddclamjung.gov.np/ |date=2020-08-11 }} {{लमजुङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:लमजुङ जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:पहाडी नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] bqq3ju599wk856d75gzpi4lo9ejayt4 0 6642 1395500 1393520 2026-11-10T03:12:56Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395500 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = सिद्धार्थनगर |other_name = भैरहवा |nickname = भैरहवा |settlement_type = [[नगरपालिका]]<br/>[[सदरमुकाम]] |motto = |named_for = [[गौतम बुद्ध]]<ref name="परिचय"/> <!-- images and maps --> |image_skyline = Lumbini Gate bhw.jpg |imagesize = 300px |image_caption = भैरहवा प्रवेशद्वार |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = रुपन्देही जिल्ला#Nepal Lumbini Province#Nepal |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300px |pushpin_map_caption = |coordinates = {{coord|27|30|N|83|27|E|region:NP_type:city|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[रुपन्देही जिल्ला]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics --> |government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-rupandehi/siddharthanagara?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227225904/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-rupandehi/siddharthanagara?lng=nep|archive-date=2024-12-27}}</ref> |government_type = स्थानीय सरकार |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = इश्तियाक अहमद खान <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = उमा अधिकारी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले)]]) |established_title = नगर पञ्चायत |established_date = वि.सं. २०२४ माघ २२<ref name="नगर">{{cite news |title=गाउँ पंचायत ऐन २०१८ दफा ६ बमोजिम खारेज गरेको |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=4218 |date=वि.सं. २०२४ माघ २२ |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ११ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109150818/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=4218 |archive-date=2020-01-09}}</ref> |established_title1 = समावेश गाउँ पञ्चायत |established_date1 = मुजौली, बगाहा र पडसरी (आंशिक) र पक्लिहवा (पूर्ण) |established_title2 = समावेश गाउँ पञ्चायत |established_date2 = बनगाई गाउँ सभा |established_title3 = सम्मिलित मिति |established_date3 = वि.सं. २०२६ आसार २<ref name="थप">{{cite news |title=भैरहवा नगर पञ्चायतको इलाकामा बनगाई गाउँको विभिन्न ठाउँ गाभी नगर पञ्चायत इलाका थप |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=4871 |date=वि.सं. २०२६ आसार २ |accessdate=वि.सं. २०७८ फागुन ११ |agency=नेपाल सरकार |language=नेपाली |publisher=नेपाल राजपत्र |archive-url=https://web.archive.org/web/20220223040252/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=4871 |archive-date=2022-02-23}}</ref> <!-- Area --> |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 36.03 <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=54&municipality=11|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 74436 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = <!-- demographics (section 1) --> | demographics_type1 = जातीयता | demographics1_title1 = मुख्य जातीयता | demographics1_info1 = [[ब्राह्मण]], [[क्षेत्री]], [[मगर जाति|मगर]], [[गुरुङ जाति|गुरुङ]] र [[मुसलमान]]<ref name="परिचय">{{Cite web |url=https://www.siddharthanagarmun.gov.np/ne/node/140 |title=सिद्धार्थनगर नगरपालिकाको सङ्क्षिप्त परिचय |website=सिद्धार्थनगर नगरपालिका नगरकार्यपालिकाको कार्यालय |language=नेपाली |accessdate=2022-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220223040300/https://www.siddharthanagarmun.gov.np/ne/node/140 |archive-date=2022-02-23}}</ref> <!-- demographics (section 2) --> | demographics_type2 = भाषा | demographics2_title1 = मुख्य भाषाहरू | demographics2_info1 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]], [[अवधी भाषा|अवधी]] र [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]] |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = <!-- elevation --> | elevation_max_m = | elevation_min_m = ११० <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = +९७७-७१ |website = {{URL|https://www.siddharthanagarmun.gov.np/ne}} |footnotes = }} '''सिद्धार्थनगर''' (पूर्व तथा हालसम्म चलनचलतीमा रहेको नाम: '''भैरहवा'''<ref>{{Cite web |url=https://www.sancharkarmi.com/news-details/6295/2018-10-23 |title=ऐतिहासिक स्थान नामकरणको रोचक पृष्ठभूमि |website=सञ्चारकर्मी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-23 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>) नेपालको [[लुम्बिनी प्रदेश]]मा पर्ने [[रुपन्देही जिल्ला]]को दक्षिणी भागमा रहेको जिल्लाको प्रशासनिक सदरमुकाम, नगरपालिका तथा प्रमुख उद्यौगिक नगर हो। यो सहर नेपालको राजधानी [[काठमाडौँ]]बाट २६५ किलोमिटर (१६५ माइल) पश्चिममा अवस्थित छ। [[गौतम बुद्ध]]को जन्मस्थल रहेको [[लुम्बिनी]] यो सहरबाट लगभग २५ किलोमिटर (१६ माइल) पश्चिममा अवस्थित छ।<ref>{{Cite web |url=https://kharibot.com/news-details/82687/2021-06-21 |title=निर्माण सम्पन्न भएको पाँच महिनामै भत्कियो भैरहवा–लुम्बिनी–तौलिहवा सडक |website=खरिबोट |language=नेपाली |accessdate=2022-02-23}}</ref> यो सहर [[भारत]]को [[उत्तर प्रदेश]] राज्यको [[महाराजगन्ज जिल्ला]]को भारतीय सहर सुनौलीसँग जोडिएको छ।<ref name="परिचय"/> यो सहर नेपाल र भारतसँगको सीमा व्यापारमा [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगन्ज]] नाकापछिको दोस्रो ठुलो नाका हो।<ref>{{Cite web |url=https://nepalpatra.com/articles/207932/ |title=दोस्रो ठुलो नाका भैरहवामा एकीकृत भन्सार चेकपोष्ट नहुँदा सास्ती |website=नेपाल पत्र |language=नेपाली |accessdate=2022-02-23 }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> रुपनदेही जिल्लाको तत्कालिन मुजौली, बगाहा र पडसरी गाउँ पञ्चायतको आंशिक भाग र पक्लिहवा गाउँ पञ्चायतको सम्पूर्ण क्षेत्रलाई मिलाएर वि.सं. २०२४ माघ २२ गते भैरहवा नगर पञ्चायत घोषणा गरिएको थियो।<ref name="नगर"/> नेपाली साहित्यकार तथा समाजसेवी कोमलदत्त तिवारीको प्रयासमा नगरको नाम 'सिद्धार्थनगर' नामकरणको प्रस्ताव नगर पञ्चायतबाट सिफारिस गरि जिल्ला पञ्चायतबाट पारित तथा सिफारिस भइसकेपछि तत्कालीन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०३३ चैत २<ref>{{cite AV media |people=कोमलदत्त तिवारी |date=सन् २०२१ जुलाई २५ |title=कोमल दत्त तिवारीसँग अन्तरवार्ता |url=https://www.youtube.com/watch?v=ASp0GzIU5Ow |type=युट्युब भिडियो |language=नेपाली |quote=भिडियोको ३:११ देखि ३:३२ सम्मको अंशमा विवरण रहेको |url-access=free |access-date=सन् २०२२ फेब्रुअरी २३ }}</ref> गतेदेखि लागु हुने गरि लालमोहर बक्स भएपछि तत्कालीन भैरहवाको नाम सिद्धार्थनगर कायम गरिएको थियो। आधिकारिक तथा सरकारी कामकाजमा हालको नाम प्रयोगमा रहे पनि आम जनमानसले यसलाई भैरहवा नै भनेर चिन्छन्।<ref name="भैरहवा">{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2017/02/544320 |title=भैरव गाउँ यसरी बन्यो भैरहवा |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-23}}</ref> == नामकरण == [[भैरव (चलचित्र)|भैरव]]को नाउँबाट भैरव र कालान्तरमा स्थानीय जनमानसहरूद्वारा 'भैरवा' भन्दै जाँदा यसमा हवा (स्थान) जोडेर भैरहवा भन्न थालिएको हो।<ref name="भैरहवा"/><ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2017/02/541311 |title=त्यो भैरहवा, यो भैरहवा |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-23}}</ref> नगर पञ्चायत बनेको लगभग ९ वर्षपछि यो स्थानको नामलाई गौतम बुद्धको वाल्यकालको नाम सिद्धार्थ गौतमको नाममा यो नगर क्षेत्रको नाम सिद्धार्थनगर राखिएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/opinion/2020/02/18/158199303369458560.html |title=प्रदेश ५ को राजधानी कहाँ ? |website=कान्तिपुर समाचार |language=नेपाली |accessdate=2022-02-23}}</ref> == नगर प्रशासनिक इतिहास == राणाकालीन समयमा तत्कालीन शिवराज (वर्तमान: रुपनदेही जिल्ला)<ref>{{Cite web |url=https://www.lawcommission.gov.np/np/?p=9806 |title=उखडा सम्बन्धी ऐन, २०२१ |website=नेपाल कानून आयोग |language=नेपाली |accessdate=2022-02-23}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/opinion/209361/ |title=यसरी तयार पारेका थियौं नेपालको पहिलो नक्सा |last=(प्रस्तुतिः गिरीश गिरी) |first=सत्यमोहन जोशी |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2022-02-23 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>को सदरमुकाम बेथरीमा रहिआएकोमा वि.सं. १९९१ सालमा [[भैरहवा]]मा सारिएका थियो।<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com.np/books?id=kXVJAQAAIAAJ&q |title=काश्यप गोत्रीय अधिकारी वंशावली |publisher=काश्यप गोत्रीय अधिकारी वंशावली प्रकाशन समिति |date=सन् २००३ |language=नेपाली}}</ref> वि.सं. २०१९ मङ्सिर ५ गते तत्कालिन श्री ५ को सरकारको निर्णय र वि.सं. २०१९ पुष २ गते नेपाल गजेटमा प्रकाशित सूचना अनुसार नेपाल अधिराज्यलाई १४ अञ्चल र ७५ जिल्लामा विभाजन गरेपछि रुपनदेही जिल्ला गठन भएपछि सदरमुकामको रूपमा भैरहवालाई नै कायम गरिएको थियो।<ref name="सदरमुकाम साविक">{{cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=2685|title=नेपाल अधिराज्यलाई १४ अञ्चल, ७५ जिल्लामा विभाजित|date=वि.सं. २०१९ पुष २|accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २९|publisher=नेपाल राजपत्र|agency=नेपाल सरकार|page=१|language=नेपाली}}</ref> भैरहवा<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2017/09/624941 |title=जसले ‘भगवान’ बनाउँछन् ! (फोटो कथा) |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-02-23}}</ref> रुपन्देही जिल्लाको प्रशासनिक [[सदरमुकाम]] हो जुन वर्तमान समयमा सिद्धार्थनगर नगरपालिकाको वडा नं. ७ भित्र पर्दछ। यो स्थल नै भैरहवा गाउँको पुरानो थलो हो।<ref>{{Cite book |last=थापा |first=नेत्रबहादुर |url=https://books.google.com.np/books?id=-NcGAQAAIAAJ&q |title=नेपालको भूगोल |date=सन् १९७० |publisher=रत्न पुस्तक भण्डार |page=२३६ |quote=भैरहवा- यसलाई बेथरी पनि भनिन्छ। |language=नेपाली}}</ref> वि.सं. १९९० सालसम्म सामान्य घरहरू तथा स-साना वस्तीहरू भएको यस नगरमा वि.सं. २०१० सालमा शान्तिनगरमा हवाई मैदान निर्माण भएपछि यस नगरमा नयाँ बस्ती विकास तथा मानिसहरू यहाँ आएर बसोबास गर्ने गतिमा तीव्रता आएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://gautambuddhasandesh.com/archives/8164 |title=सिद्धार्थनगरमा बढ्दो शहरीकरण |website=गौतमबुद्ध सन्देश |language=नेपाली |accessdate=2022-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224020459/https://gautambuddhasandesh.com/archives/8164 |archive-date=2022-02-24 }}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ७४,४३६ रहेको छ भने यहाँ १५,८७१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{रुपन्देही जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:रुपन्देही जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०२४ मा स्थापित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाल–भारत सीमामा स्थित पारवहन र भन्सार चौकीहरू]] 3y4xc6yelmz3496tflpwgq398czhgah 0 8463 1395537 1392049 2026-11-10T04:32:29Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395537 wikitext text/x-wiki <br> {{Infobox officeholder |name = मेजर जनरल सुवर्ण शमशेर राणा |birth_date = 1910 <!--{{birth date|YYYY|MM|DD|df=yes}}--> |birth_place = [[काठमाडौँ|काठमाडौं]], [[नेपाल]] |death_date = {{death date and age|1977|11|9|1910|df=y}} |image = File:Subarna Samsher Rana.jpg |image_size = 200px |office = उप-प्रधानमन्त्र |primeminister =[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]] |term_start = २०१६ जेठ १३ |term_end = २०१७ पुष २ |office1 = अर्थमन्त्री |primeminister1 =[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]] |term_start1 = May 1958 |term_end1 = 16 December 1960 |predecessor1 = [[C. B. Singh]] |successor1 = [[ऋषिकेश शाह]] |office2 = [[नेपालका प्रधानमन्त्री|मन्त्रीपरिषद् अध्यक्ष, नेपाल]] |monarch2 = [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] |term_start2 = 15 May 1958 |term_end2 = 27 May 1959 |predecessor2 = [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|डा. के आइ सिंह ]] |successor2 = [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]] |office3 = तेस्रो सभापति, नेपाली कांग्रेस |term_start3 = 24 January 1956 |term_end3 = 23 May 1957 |predecessor3 = [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]] |successor3 = [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]] |office4 =अर्थ मन्त्री, नेपाल |primeminister4 =[[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]], [[मातृकाप्रसाद कोइराला]] |term_start4 =२००७ |term_end4 = २००८ |successor4 = [[केशर शमशेर जङ्गबहादुर राणा]] }} '''सुवर्ण सम्शेर राणा''' नेपालका २०औं प्रधानमन्त्री [ मन्त्रिपरिषद्को अध्यक्ष ] बरिष्ठ राजनीतिज्ञ हुन्। यिनी २०१५ सालमा १ वर्ष नेपालको प्रधानमन्त्री बनेका थिए। राणा परिवारमा जन्मेका यिनी राणा शासन विरूद्धको आन्दोलनमा व्यापक रूपमा लागेका थिए। यिनी [[नेपाली कांग्रेस]]को कोषाध्यक्ष र पछि पञ्चायतकालमा [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बी. पी. कोइराला ]] नजरबन्दमा हुँदा कार्यवाहक सभापति बनेका थिए। यिनी नेपालका विद्वान राजनीतिज्ञ कहलाउँछन्। २३ वर्षको उमेरमा स्नातकोत्तर गरेका सुवर्ण शमशेर राणा परिवारका प्रथम स्नातकोत्तर थिए । केही समय [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]लाई राजदरबार भित्र गई पढाउने काम गरेका सुवर्णको स्वभाव अन्य राणाको भन्दा नितान्त फरक थियो । ==जन्म र प्रारम्भिक जीवन=== सुवर्ण शमशेर श्री ३ भीम शमशेरका नाति तथा हिरण्य शमशेरका छोरा हुन्। उनको जन्म टंगाल दरबार (हालको अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग रहेको भवन) मा भएको थियो। चन्द्र शमशेरले बनाएको [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|ए.बि.सि. रोलक्रम]]अनुसार उनी सी-क्लास मा पर्दथे। ===सि क्लास राणापरिवारको निष्कासन === वि.सं. १९९० चैत ०१ [[जुद्ध शमशेर जङ्गबहादुर राणा|जुद्ध शमशेर]]ले सि क्लास का राणाहरूलाई [[चार भञ्ज्याङ|चार भन्ज्यांग]]बाट कटाउने कटु निर्णय लिए । उनीहरूलाई [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|रोलक्रम]]बाट पनि झिकियो । तदनुसार कमाण्डर इन्चीफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]]लाई [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]]को तैनाथवाला, हिरण्यशमशेर [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगञ्ज]], प्रतापशमशेर [[इलाम जिल्ला|इलाम]], रामशमशेर [[जलेश्वर नगरपालिका|जलेश्वर]] लघारिए। त्यसै गरी जनरल तेजशमशेर, रामशमशेर, [[महावीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|महावीरशमशेर]], [[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्णशमशेर]] लगायतका राणाहरू सपरिवार उपत्यकाबाट चैत्र ५ गते लस्कर साथ टिस्टुङको बाटो बाहिरी पाटो लागे। ।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २६१</ref> ===बैधानिक कानुन सुधार समिती === सन् १९४७ अप्रिल २८ मा पद्म शमशेरले गठन गरेको सुधार समितिमा सुवर्ण शमशेर सदस्य सचिव थिए। विक्रम संवत २००४ माघ १३ मा [[नेपाल सरकार वैधानिक कानुन २००४]] श्री ३ पद्म शमशेरले जारी गरे तर त्यो जारी पनि भएन, लागू पनि भएन ।<br /> {| class="wikitable" |+राणा प्रधानमन्त्री महाराजा पद्म शमशेरले अप्रिल २८ १९४७ मा गठन गरेको सुधार समिति<ref>{{cite book|title=constitutional development:Constitution of the Kingdom of Nepal 1990,|author=Regmi Mukunda|page=|date=2004|publisher=|isbn=|url=}}</ref><ref>{{cite book|title=Self-Determination & Constitution Making in Nepal: Constituent Assembly |author=Surendra Bhandari|page=213|date=2014|publisher=|isbn=|url=}}</ref> !सि.नं. !नाम !हैसियत |- |१. |[[बहादुर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|श्री बहादुर शमशेर जवरा]] |अध्यक्ष |- |२. |[[सिंहसम्शेर राणा|श्री सिंह शमशेर जबरा]] |सदस्य |- |३. |[[कृष्ण शमशेर जबरा|श्री कृष्ण शमशेर जबरा]] |सदस्य |- |४. |मृगेन्द्र शमशेर जबरा |सदस्य |- |५. |ब्रह्म शमशेर जबरा |सदस्य |- |६. |शारदा शमशेर जबरा |सदस्य |- |७. |[[विजय शमशेर|विजय शमशेर जबरा]] |सदस्य |- |८. |हेमराज पाण्डे |सदस्य |- |९. |रत्नमान सिंह |सदस्य |- |१०. |सरदार श्री [[गुञ्जमान सिंह|गुन्जमान सिंह]] |सदस्य |- |११. |सरदार नरेन्द्र मणि आचार्य दीक्षित |सदस्य |- |१२. |[[सुवर्ण शमशेर राणा|सुवर्ण शमशेर जवरा]] |सदस्य-सचिव |- |१३. |कुलनाथ लोहनी |सदस्य |} भारत स्वतन्त्र भएको हुनाले नेपालमा जनतालाई थाम्न नसक्ने ठानी पद्मशम्शेरले बैधानिक कानुन २००४ को घोषणा गराए। त्यो कार्यका निम्ति भारतबाट ३ जना सल्लाहकार झिकाएर नेपालको पहिलो संविधानको मस्यौदा तयार गरे। सो संविधान २००४ माघ ४ गते घोषणा गरी २००५ वैशाखसम्म लागू हुने टुङ्गो गरे। वैधानिक कानुनमा श्री ५ र श्री ३ को अस्तित्व, जनताका मौलिक हक, दुई सदनात्मक व्यवस्थापिका, मन्त्रिमण्डल, पञ्चायतीसभा, प्रधानन्यायलय, प्रधान परीक्षक, दरखास्त परिषद् को व्यवस्था गरिएको थियो। बालिगहरूलाई मतदानको अधिकार प्रदान गर्ने पद्मशमशेरलाई उनका अनुदार भारदारहरूले ज्यान लिने धम्की दिए। त्यसकारण वि.सं. २००४ फागुन १८ गते औषधि गर्ने बाहानामा भारततिर गए। त्यसपछि वैधानिक कानुन क्रियाशील हुन पाएन।<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२६५|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> == नेपाली कांग्रेस == २००४ चैत ३१ गते श्री ३ [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]]ले नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसलाई अवैध घोषणा गरेपछि नेपाल जस्तो मुलुकमा राणा शासन फाल्ने सशस्त्र संघर्ष मात्रै उपयुक्त औजार हो भन्ने तर्कमा २००६ सालसम्म बी. पी. कोइराला पनि सहमत भए । २००६ चैत २७ गतेदेखि कलकतामा दुवै दलको संयुक्त अधिवेशन बोलाइयो । दुवै पार्टीले 'राष्ट्रिय' र 'प्रजातन्त्र' शब्द झिक्ने सहमति पश्चात पार्टी एकीकरण भयो । र एकीकृत पार्टीको नाम [[नेपाली कांग्रेस]] बनेपछि सुवर्ण कोषाध्यक्ष बने । राजा महेन्द्रले २०१७ पुस १ गते प्रजातन्त्रको घाँटी निमोठेपछि बीपी सहित थुप्रै नेताहरूलाई सुन्दरीजलमा नयाँ जेल बनाएर थुनियो । उपप्रधानमन्त्री सुवर्णशमशेर भने अघिल्लो दिन कलकत्ता गएकाले जोगिएका थिए । महेन्द्रले उनलाई आफ्नो कदममा साथ दिन भन्दा प्रजातन्त्र विरुद्धका काममा सहयोग गर्न असमर्थता देखाएपछि उसो भए देश बाहिर जान सङ्केत गरेका थिए !<ref>{{Cite web |last=भैरव रिसाल |title=वीरेन्द्र झण्डै पछारिएका ! |url=https://www.himalkhabar.com/news/8036/ |access-date=2026-04-04 |website=himalkhabar.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20260419224217/https://www.himalkhabar.com/news/8036 |archive-date=2026-04-19}}</ref> == २००७ सालको क्रान्ति == एकीकरण पश्चात सुवर्णका भान्जा [[थिरबम मल्ल]]को नेतृत्वमा [[पूर्णसिंह खवास]], डीबी राई, [[दिलमान सिंह]] लगायतका सेनाको अनुभव बोकेका व्यक्तिहरूको लडाकु दस्ता गठन गरियो । उनीहरूलाई भारतका विभिन्न स्थानमा फौजी तालिम दिन थालियो र हतियार सङ्कलन द्रुतगतिमा सुरु भयो । सशस्त्र क्रान्तिको सम्पूर्ण जिम्मा सुवर्ण शमशेरलाई दिइयो । अनि कांग्रेस पूर्णरूपले सशस्त्र क्रान्तिको तयारीमा जुट्यो । सशस्त्र क्रान्तिलाई विधिवत रूपमा अनुमोदन गर्न २००७ असोज १० र ११ भारतको बैरगनियाँमा कांग्रेसले विशेष सम्मेलन बोलायो । सम्मेलन पश्चात एकदिन सशस्त्र क्रान्तिकै प्रसंगमा कुरा गर्न [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|वीपी]] र [[गणेशमान सिंह|गणेशमान]] भएको स्थानमा उनी पुगे । कुराकानीकै क्रममा सुवर्णले 'क्रान्तिका निम्ति हतियार किन्न कति रकम चाहिन्छ' भन्ने प्रश्न राख्दा वीपीले 'त्यही २५/३० लाख' भने । जवाफमा सुवर्णले 'त्यतिले कहाँ क्रान्ति हुन्छ, म १ करोड दिन्छु' भने । २००७ कात्तिक २५ र २६ को राति शून्य समयमा [[नेपाली कांग्रेसको मुक्ति सेना|मुक्ति सेना]]ले वीरगन्ज आक्रमण गरेर सशस्त्र संघर्षको सुरुवात गर्‍यो र तेजबहादुर अमात्यलाई त्यहाँको प्रमुख बनायो । सशस्त्र संघर्षको पहिलो आक्रमणमा नै [[थिरबम मल्ल]] मारिए । छोटो समयमा आधाभन्दा बढी राज्य कांग्रेसको कब्जा र नियन्त्रणमा आयो । == संयुक्त सरकार == [[चित्र:Rana_-_Congress_cabinet,_Nepal_1951.jpg|अङ्गुठाकार|275x275पिक्सेल|Rana - Congress cabinet, Nepal 1951]] २००७ फागुन ७ गते प्रजातन्त्रको घोषणासँगै गठन भएको [[राणा - काङ्ग्रेस मन्त्रिपरिषद्|संयुक्त सरकार]]मा सुवर्ण शमशेर अर्थमन्त्री बने । मोहनशमशेरले राजीनामा दिएपछि बनेको [[मातृकाप्रसाद कोइराला]] नेतृत्वको सरकारमा २००८ माघ १९ गते अर्थमन्त्रीको हैसियतले सुवर्ण शमशेरले नै पहिलो पटक बजेट प्रस्तुत गरे । === बजेट === [[नेपालमा बजेट|नेपालको बजेट]] इतिहासमा पहिलो बजेट ल्याउने सुवर्ण शमशेर राणा हुन् । १ सय ४ वर्षे राणा शासनको अन्त्य भएपछि गठन भएको सरकारका अर्थमन्त्री सुवर्ण शमसेरले २००८ सालका लागि बजेट ल्याएका थिए । राणा शासनकालमा र मुलुकको आम्दानी–खर्च विषय जनतालाई थाहा हुँदैन थियो । प्रजातन्त्रको स्थापनापछि पहिलो पटक मुलुकको आम्दानी के कति हुन्छ, केमा खर्च हुन्छ यसको सार्वजनिक गरिएको थियो। २००८ मा सरकारको सामान्य आम्दानी ३ करोड ५ लाख सोह्र हजार अनुमान गरिएको थियो । खर्च भने ५ करोड ६९ लाख १५ हजार हुने अनुमान गरिएको थियो । जनताको जीवनस्तर उठाउनु र जनताको सांस्कृतिक तथा सामाजिक जीवन उकास्नु बजेटको उद्देश्य थियो। सरकारले मिश्रित आर्थिक प्रणाली अपनाउने नीति लिएको थियो। निजी उद्योग र व्यापारलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति पनि सरकारले तय गरेको थियो <ref>http://motivatenews.com/archives/14744 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160805100321/http://motivatenews.com/archives/14744 |date=2016-08-05 }} कुन अर्थमन्त्रीका पालामा कस्तो बजेट ? सुवर्ण शमशेर देखि बिष्णु पौड्यालसम्म</ref>। == कांग्रेस सभापति == २०१२ माघमा [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगन्ज]]मा सम्पन्न् महाधिवेशनले गणेशमान सिंहलाई पराजित गर्दै सुवर्ण शमशेरलाई सभापतिमा निर्वाचित गर्‍यो । यो महाधिवेशनले कांग्रेसको इतिहासमै अति महत्त्व राख्ने समाजवादी सिद्धान्तलाई अनुमोदन गर्‍यो । त्यसपछि कांग्रेस समाजवादी पार्टी बन्यो । समाजवादी नीतिको प्रस्ताव सुवर्ण शमशेरले नै गरेका थिए । == भद्र अवज्ञा आन्दोलन == संविधानसभा लगायतको माग गर्दै २०१४ मङ्सिर २२ गते देखि भद्र अवज्ञा आन्दोलन प्रारम्भ गर्‍यो । ठूलो दबाबपछि २०१५ जेठ २ गते सुवर्ण शमशेरको अध्यक्षतामा सर्वदलीय चुनावी मन्त्रिपरिषदको गठन भयो। २०१५ भदौ ३ गते मन्त्रिपरिषद अध्यक्ष एवं अर्थमन्त्री हुँदा उनले दोस्रो बजेट [[रेडियो नेपाल]]मार्फत सार्वजनिक गरेका थिए <ref name=":0">https://www.kantipurdaily.com/opinion/2014/02/26/384775.html {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। == आम निर्वाचन == सुवर्णकै नेतृत्वमा २०१५ फागुन ७ देखि पहिलो आम निर्वाचन सुरु भयो। १०९ स्थानमध्ये कांग्रेसले ७४ स्थानमा विजय हासिल गर्‍यो भने उनी बाराको मध्यउत्तर क्षेत्र. नं. ५२, पर्साको पूर्व क्षेत्र नं. ५३ र गुल्मीको दक्षिण-पश्चिम क्षेत्र. नं. ९१ गरी तीन स्थानबाट चुनाव जिते। निर्वाचनपछि [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]] सुवर्णलाई प्रधानमन्त्री बनाउन चाहन्थे <ref name=":0" />। == [[२०१७ पुष १ गतेको शाही घोषणा]] == २०१७ पुस १ गते [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]ले जननिर्वाचित सरकार र प्रतिनिधिसभा भंग गरी सम्पूर्ण शासन हत्याउँदा सुवर्ण शमशेर भारतमा थिए। महेन्द्रको तानाशाही कदमबाट अत्यन्त क्रुद्ध हुँदै २०१७ साल माघमा भारतको [[पटना]]मा उनले पार्टीको सम्मेलन बोलाए। सम्मेलनले प्रजातन्त्र पुनःस्थापनाका लागि पुनः सशस्त्र संघर्ष गर्ने निर्णय गर्‍यो। संघर्षको सम्पूर्ण जिम्मेवारी सुवर्णलाई सुम्पियो। सोही कारण निरंकुश पञ्चायती सरकारले उनको बालुवाटारको दरबार, [[ललिता निवास]] (हालको राष्ट्र बैक भवन) जफ्त गर्‍यो। दलमाथि प्रतिबन्ध लागेपछि विदेशिन बाध्य पार्टीका नेता तथा कार्यकर्ताको विदेशी भूमिमा विचल्ली हुनथालेपछि सुवर्णको काँधमा फेरि तिनको भरणपोषणको थप जिम्मेवारी थपियो। === सशस्त्र संघर्ष === कार्यकर्ताको भरणपोषण र २०१८ को सशस्त्र संघर्षका लागि उनले [[कोलकाता|कलकत्ता]]मा रहेको आफ्नो निजी सम्पत्ति र घरसमेत बिक्री गरे। [[सात सालको क्रान्ति|२००७ को सशस्त्र क्रान्ति]]ले जस्तो उचाइ लिन नसकेपछि ८ वर्षको निर्वासन पश्चात २०२५ मा उनी स्वदेश फर्के र जेलमा रहेका आफ्ना नेता तथा कार्यकर्ता छुटाउन पहल गरे। वीपीको नेतृत्वमा प्रजातन्त्रको पुनःस्थापना निम्ति २०२९ मा पुनः दोस्रोपटक सशस्त्र क्रान्ति सुरु भयो। नाजुक स्वास्थ्यका कारण यो क्रान्तिमा सुवर्ण त्यति सक्रिय हुन सकेनन्। ==व्यक्तिगत जीवन== उनको विवाह स्वेता राज्य लक्ष्मी सँग भएको थियो। उनका तीन छोरा-कनक शमशेर, कञ्चन शमशेर र [[रुक्म शमशेर राणा]] र एक छोरी रोमा राज्यश्री राज्य लक्ष्मी थिए। == मृत्यु == २०३४ कात्तिक २४ गते सुवर्ण शमशेरको [[कोलकाता|कलकत्ता]]मा निधन भयो।{{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[नेपालको पहिलो प्रतिनिधिसभा (२०१५) का सदस्यहरू]] ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका अर्थ मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:१९१० जन्म]] [[श्रेणी:प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:भीमशमशेर खलक]] [[श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] 9f14n7nttej8pxhhz9epkv8mf8m1mdt 0 9643 1395464 1390663 2026-11-10T00:58:52Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395464 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = सत्यमोहन जोशी | image = Satya Mohan Joshi (cropped).jpg | image_size = 200px | alt = | caption = सत्यमोहन जोशी | pseudonym = | birth_name = | birth_date = [[विक्रम सम्वत्|वि. सं.]] १९७७ वैशाख ३० | birth_place = बखुम्बहाल, [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] | death_date = २०७९ असोज ३०<ref>{{cite news |author= |title=शताब्दी पुरूष सत्यमोहन जोशी रहेनन् |url=https://www.setopati.com/social/284688 |language=नेपाली |work=सेतोपाटि |agency= |date= |access-date=२०७९ असोज ३० |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016024147/https://www.setopati.com/social/284688 |archive-date=2022-10-16 }}</ref><ref>{{cite news |author= |title=संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशीको १०३ वर्षको उमेरमा निधन |url=https://ekantipur.com/news/2022/10/16/166588586537255624.html |language=नेपाली |work=कान्तिपुर |agency= |date=|access-date=२०७९ असोज ३०}}</ref> | death_place = किष्ट अस्पताल, [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] | occupation = लेखन, इतिहास तथा संस्कृतिविद् | language = नेपाली, नेपाल भाषा | nationality = नेपाली | ethnicity = नेवार | education = स्नातक | alma_mater = [[दरबार हाई स्कुल]], [[त्रि-चन्द्र कलेज]] | spouse = राधादेवी जोशी | relatives = शङ्करराज जोशी (पिता) <br> नोगलदेवी जोशी (माता) | awards = [[मदन पुरस्कार]], [[गोरखा दक्षिण बाहु|सुप्रबल गोर्खा दक्षिण बाहु]], [[त्रिशक्ति पट्ट]], [[आदिकवि भानुभक्त पुरस्कार]], [[उज्ज्वल कीर्तिमान राष्ट्रदीप]] | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] }} '''सत्यमोहन जोशी''' (जन्म [[विक्रम सम्वत्|वि. सं.]] १९७७ वैशाख ३०—२०७९ असोज ३०) नेपाली साहित्यकार र विद्वान थिए। जोशी [[नेपालको इतिहास]] र [[नेपालको संस्कृति|संस्कृति]]को अनुसन्धानका लागि परिचित छन्। उनको निधन २०७९ असोज ३० गते १०३ वर्षको उमेरमा भएको थियो।<ref>{{cite web|author=|title=अधुरै रह्यो सत्यमोहनको बालनृत्य देखाउने सपना|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/10/1205718|language=नेपाली |work=|website=अनलाइन खबर|date=|accessdate=२१ असोज २०७९}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == बाबु शङ्करराज जोशी र आमा नोगलदेवीका सुपुत्रका रूपमा वि. सं. १९७७ वैशाखमा ३० मा [[बखुम्बहाल]], [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]]मा जन्मेका सत्यमोहन जोशीले [[हाम्रो लोक संस्कृति|''हाम्रो लोक संस्कृति'']] का लागि पहिलो पटक विसं २०१३ सालमा, [[नेपाली राष्ट्रिय मुद्रा]] नामक ग्रन्थका लागि दोस्रो पटक विसं. २०१७ सालमा, र [[कर्णाली लोक संस्कृति]] नामक ग्रन्थको लागि संयुक्त रूपमा तेस्रो पटक विसं २०२८ सालमा [[मदन पुरस्कार]] प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite web|author=सत्यमोहन जोशी|title=तेस्रो पटक मदन पुरस्कार पाएपछि सत्यमोहन जोशीले जे भने|url=https://www.himalkhabar.com/news/132586|language=नेपाली|work=|website=हिमाल खबर|date=|accessdate=२१ असोज २०७९|archive-url=https://web.archive.org/web/20221017064204/https://www.himalkhabar.com/news/132586|archive-date=2022-10-17}}</ref> == जीवनी == डा. सत्यमोहन जोशी नेपालका संस्कृतिविद् हुन्। <ref name="onsm">{{cite web|author=|title=बहुमुखी प्रतिभाका सगरमाथा सत्यमोहन जोशी|url=http://www.sahityaghar.com/modules/detail.php?ID=2022&modID=16|language=नेपाली|work=|website=साहित्य घर|date=|accessdate=२१ असोज २०७९}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>उनी पिता शङ्करराज जोशी र माता राजकुमारी जोशीका जेठा छोरा हुन्। जोशी साहित्यकार पनि हुन्। उनले [[त्रि-चन्द्र कलेज|त्रिचन्द्र कलेज]]बाट [[कला स्नातक|स्नातक]] सम्म अध्ययन गरेका थिए। जोशी विसं २०१५ मा पुरातत्व र संस्कृति विभागका पहिलो निर्देशक थिए। [[नेपाली भाषा]], कला, संस्कृतिको संरक्षण, संस्कृतिको संरक्षण, सम्बर्द्धन र विकासमा लागि परेका हुनाले उनको योगदानको कदर स्वरूप [[गोरखा दक्षिण बाहु|सुप्रबल गोर्खा दक्षिणबाहु]] विख्यात [[त्रिशक्ति पट्ट]], [[आदिकवि भानुभक्त पुरस्कार]], [[काठमाडौं विश्वविद्यालय|काठमाडौँ विश्व विद्यालय]]ले [[विद्यावारिधी]]को मानार्थ प्रमाणपत्र प्रदान गरेको थियो। नेपाल सरकारले पनि [[उज्ज्वल कीर्तिमान राष्ट्रदीप]]ले सम्मानित गरेको थियो।<ref>{{cite web|author=स्मृति ढुङ्गाना|title=सम्झनामा शताब्दी पुरुष|url=http://nagariknews.nagariknetwork.com/amp/arts/971091-1665968642.html|language=नेपाली |work=|website=नागरिक दैनिक|date=|accessdate=२१ असोज २०७९}}</ref> तीन पटकसम्म [[मदन पुरस्कार]] प्राप्त गर्न सफल भएका जोशी प्रबन्ध तथा अनुसन्धानात्मक कृति नेपालीमा १०, नाटक पाँच, काव्य दुई र कथा सङ्ग्रह पाँच तथा [[नेवारी भाषा]]मा गरी करिब ५० कृति प्रकाशित भइसकेका छन्।<ref>त्यो सत्यमोहन जोशी भन्ने को रहेछ! https://setopati.com/social/119848 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180204085129/https://setopati.com/social/119848 |date=2018-02-04 }}</ref> शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीले जीवनभर साहित्य, कलासंस्कृति र रङ्गमञ्चमा गरेका योगदानका विविध आयाम समेटेर कवि तथा लेखक अनिल पौडेलद्वारा लिखित ‘जुरेली दर्शन’ पुस्तक प्रकाशनमा ल्याएका थिए। यस कृतिमा उनको जीवनी, भाषा, साहित्य, लोकसंस्कृति अन्वेषणलगायतका विषयहरू समेटिएका छन्।<ref>{{cite web|author=|title='जुरेली दर्शन' वाङ्मय शताब्दी पुरुष सत्यमोहन बारे नयाँ कृति सार्वजनिक|url=https://www.loksambad.com/news/3046|language=नेपाली |work=|website=लोकसंवाद|date=|accessdate=२१ असोज २०७९}}</ref> विसं २०७६ वैशाक ३० गते वाङमय शताब्दी पुरुष संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशी एक सय वर्षमा प्रवेश गरेका थिए।<ref>[http://radiokantipur.ekantipur.com/news/2019-05-13/20190513083228.html वाङमय शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशी एक सय वर्षमा प्रवेश-रेडियो कान्तिपुर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190513053206/http://radiokantipur.ekantipur.com/news/2019-05-13/20190513083228.html |date=2019-05-13 }}</ref> जोशी एक सय वर्षमा प्रवेश गरेको अवसर पारेर [[ललितपुर महानगरपालिका]]ले महानगरमा सार्वजनिक बिदा दिएको थियो। २०७६ साल बैशाख ३० गतेबाट २०७७ वैशाख ३० गतेसम्म विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी उनको जन्मशताब्दी महोत्सव मनाउने निर्णय पनि गरिएको थियो।<ref>[http://radiokantipur.ekantipur.com/news/2019-05-13/20190513084222.html ललितपुर महानगरमा आज सार्वजनिक बिदा-रेडियो कान्तिपुर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190513053220/http://radiokantipur.ekantipur.com/news/2019-05-13/20190513084222.html |date=2019-05-13 }}</ref> सत्यमोहन जोशीको वि.सं २०७९ साल असोज ३० गते बिहान ७:०९ बजे निधन भएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.kantipurdaily.com/entertainment/2019/07/01/156194815966521279.html |title=सयवर्षे जुरेली जिन्दगी-कान्तिपुर दैनि |access-date=2019-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701081357/https://www.kantipurdaily.com/entertainment/2019/07/01/156194815966521279.html |archive-date=2019-07-01}}</ref> ==तीन पटक मदन पुरस्कार== [[File:Satya Mohan Joshi09.JPG|thumb|जोशी, एक कार्यक्रममा]] नेपालका विभिन्न गाउँगाउँ गएर उनले विरही गीत सङ्कलन गर्दै जाँदा उनले ‘लोक संस्कृति’ नामक पुस्तक लेखेका थिए। पछि गएर यही पुस्तकले वि. सं २०१३ सालमा [[मदन पुरस्कार]] पाएको थियो। [[मदन पुरस्कार गुठी]]को स्थापनाकालमा नै उनले उक्त पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए। नेपालमा [[लिच्छवि काल]]देखि आधुनिक नेपालसम्म प्रयोग भएका मुद्राहरूको खोज तलास गर्दै र यही सेरोफेरोमा लेखिएको ‘नेपाल राष्ट्रिय मुद्रा’ नामक पुस्तकका लागि विसं. २०१७ मा उनले दोस्रोपटक [[मदन पुरस्कार]] प्राप्त गरेका थिए। तेस्रोपटक वि. सं. २०२८ सालमा उनले ‘कर्णाली लोक संस्कृति’ पुस्तकका लागि मदन पुरस्कार पाएका थिए। हालसम्म तीनपल्ट मदन पुरस्कार पाउने उनी एक्ला व्यक्ति हुन्।<ref>{{cite web|author=|title=१०० वर्षमा सत्यमोहन|url=https://www.onlinekhabar.com/2019/05/765230|language=नेपाली |work=|website=अनलाइन खबर|date=|accessdate=२१ असोज २०७९}}</ref> == पुरातत्व विभागका पहिलो निर्देशक == जोशीलाई [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्त्व विभाग]]का पहिलो निर्देशक बन्ने सौभाग्य पनि प्राप्त भएको थियो। वि. सं. २०१५ मा केवल ३८ वर्षको उमेरमा उनी पुरातत्व विभाग (नेपाल)को निर्देशक बनेका थिए।<ref name="अश्विनी कोइराला">{{cite news |author=अश्विनी कोइराला |title=१०० वर्षमा सत्यमोहन title |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/05/765230 |language=नेपाली |work=अनलाइन खबर |agency= |date=|access-date=२०७६ वैशाख २९ गते २१:५६ मा प्रकाशित }}</ref> ==सिक्कामा सत्यमोहनको तस्वीर== २४ भदौ २०७६ मा, [[नेपाल राष्ट्र बैंक|नेपाल राष्ट्र बैङ्क]], मुद्रा व्यवस्थापन विभाग टक्सार महाशाखाबाट वाङ्मय शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीको तस्बीर अङ्कित चाँदीको सिक्का निस्कासन गरिएको थियो। दुई हजार पाँच सयका २५ हजार थान, एक हजारका २५ हजार थान र रु एक सयको १० हजार थान दरको सिक्कामा एकातिर जोशीको तस्बीर छ भने अर्कोतिर सगरमाथाको तस्बीर रहेको छ।<ref>{{cite web|author=|title=सत्यमोहन जोशीको तस्वीर अङ्कित सिक्का निस्कासन|url=https://gorkhapatraonline.com/arts/2019-09-10-1167|language=नेपाली |work=|website=गोरखापत्र|date=|accessdate=२१ असोज २०७९}}</ref> ==महत्त्वपूर्ण कृतिहरू== सत्यमोहन जोशीका संस्कृतिसम्बन्धी १० पुस्तक प्रकाशित छन् भने दुई वटा काव्य, पाँच कथा सङ्ग्रह, १० वटा नाटक र केही नेवारी भाषाका कृतिहरु लेखेका छन्। समालोचकहरूले उनका ५० वटा पुस्तक प्रकाशित भएको जनाएका छन्। तीमध्ये उनका २० पुस्तकलाई महत्त्वपूर्ण पुस्तक मानिएको छ।<ref name="अश्विनी कोइराला"/> * [[हाम्रो लोक संस्कृति|''हाम्रो लोक संस्कृति'']] * ''नेपाली राष्ट्रिय मुद्रा'' * [[कर्णाली लोक संस्कृति|''कर्णाली लोक संस्कृति'']] ==सम्मान तथा पुरस्कार== * [[त्रिशक्ति पट्ट|त्रिशक्तिपट्ट]] * [[गोरखा दक्षिण बाहु|सुप्रबल गोर्खा दक्षिणबाहु]] * उज्ज्वल कीर्तिमान राष्ट्रदीप * [[मदन पुरस्कार]] ३ पटक * आदिकवि भानुभक्त पुरस्कार, * विद्यावारिधीको मानार्थ प्रमाणपत्र (काठमाडौँ विश्वविद्यालय)<ref>[http://radiokantipur.ekantipur.com/news/2019-05-13/20190513083228.html रेडियो कान्तिपुर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190513053206/http://radiokantipur.ekantipur.com/news/2019-05-13/20190513083228.html |date=2019-05-13 }}</ref> वरिष्ठ साहित्यकार सत्यमोहन जोशीलाई विसं २०६९ सालमा [[पद्मश्री साधना सम्मान|पद्यश्री साधना सम्मान पुरस्कार]] प्रदान गरिएको थियो।<ref>{{cite web|author=|title=कर्णाली प्रदेशकै ठूलो साहित्य पुरस्कार ‘मोहपथ’लाई, सत्यमोहन जोशीलाई साधना सम्मान|url=https://www.setopati.com/art/art-activity/232802|language=नेपाली|work=|website=सेतोपाटी|date=|accessdate=२१ असोज २०७९|archive-url=https://web.archive.org/web/20221017064159/https://www.setopati.com/art/art-activity/232802|archive-date=2022-10-17}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://www.youtube.com/watch?v=N4Jy2n9IQaY सत्यमोहन जोशीको अन्तर्वार्ता- कान्तिपुर टेलिभिजन] {{मदन पुरस्कार}} {{Commonscat|Satyamohan Joshi|सत्यमोहन जोशी}} [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू]] [[श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:नेपाली पुरुष लेखकहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:ललितपुर जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका लेखकहरू]] [[श्रेणी:नेवारी भाषाका लेखकहरू]] [[श्रेणी:नेपाली इतिहासकारहरू]] [[श्रेणी:सय वर्षीय नेपालीहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२२ मा मृत्यु]] d9vh9jdeor7wtp615pdh1gwjn1us6mu 0 9652 1395603 1308230 2026-11-10T08:49:36Z Madeshi Brahman 78174 1395603 wikitext text/x-wiki '''मधेशी''' नेपाली निवासी हुन जुन नेपालको [[मधेश प्रदेश]] साथै [[कोशी प्रदेश]] र [[लुम्बिनी प्रदेश]] का दक्षिणी भागको मैदानी क्षेत्रमा बसो-बास गर्छन। यस क्षेत्रलाई [[तराई]] पनि भन्छन्। {{Infobox ethnic group | group = मधेशी समुदाय | image = Madheshi.jpg | population = १३,३१८,७०५ | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]]· [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]]· [[बज्जिक भाषा|बज्जिक]]· [[उर्दू भाषा|उर्दू]]· [[अवधी भाषा|अवधी]]· [[केवट भाषा|केवट]] | popplace = नेपालको दक्षिणी तथा दक्षिण-पूर्वी मैदानी क्षेत्र (तराई) | religions = हिन्दू धर्म· इस्लाम· इसाई धर्म | related_groups = }} ==बाह्य लिंक== [[:नेपालका जातिहरू]] bbq5nelo6nrc42ia6g60kvznx3a7fia 0 10512 1395531 1394390 2026-11-10T04:25:47Z CommonsDelinker 144 Baburam_and_prachanda.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No license since 2 November 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1395531 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{संक्षिप्त विवरण|नेपालको ३६औँ प्रधानमन्त्री}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = | native_name = | image = | office = [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|नेपालको ३६औँ प्रधानमन्त्री]] | deputy = [[विजयकुमार गच्छदार]] | president = [[रामवरण यादव]] | term_start = २०६८ भदौ १२ | term_end = २०६९ चैत १ | predecessor = [[झलनाथ खनाल]] | successor = [[खिलराज रेग्मी]] | office1 = अर्थमन्त्री | primeminister1 = [[पुष्पकमल दाहाल]] | president1 = [[रामवरण यादव]] | term_start1 = २०६५ भदौ २ | term_end1 = २०६६ जेठ ११ | predecessor1 = | successor1 = | office3 = [[नेपाल समाजवादी पार्टी]]को अध्यक्ष | term_start3 = २०७९ साउन १२ | term_end3 = | predecessor3 = पद स्थापित | successor3 = | office4 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्य | term_start4 = २०७४ फागुन २० | term_end4 = २०७९ असोज २ | constituency4 =[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]] | predecessor4 = हरिराज अधिकारी | successor4 = [[पुष्पकमल दाहाल]] | office5 = [[नेपालको पहिलो संविधान सभा|संविधान सभा]] सदस्य | term_start5 = २०६५ जेठ १५ | term_end5 = २०६९ जेठ १५ | constituency5 =[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]] | predecessor5 = पार्वती थापा श्रेष्ठ | successor5 = हरिराज अधिकारी | term_start6 = २०७० माघ ७ | term_end6 = २०७२ असोज ९<ref>{{Cite web |title=Baburam Bhattarai severs ties with UCPN-Maoist, resigns from Parliament also, to remain as independent citizen for now|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/breaking-baburam-bhattarai-severe-ties-with-ucpn-maoist-announces-he-will-resign-from-parliament-also |access-date=2022-06-13 |website=thehimalayantimes.com}}</ref> | constituency6 =[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]] | predecessor6 = कमला पन्त | successor6 = हितराज पाण्डे | birth_date = ४ असार २०११<ref name=KRS>{{cite web |url=http://www.baburambhattarai.com/details.php?cat_id=2 |title=शब्दचित्रमा बाबुराम भट्टराई |publisher=www.baburambhattarai.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101122145526/http://baburambhattarai.com/details.php?cat_id=2 |archive-date=22 November 2010 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101122145526/http://baburambhattarai.com/details.php?cat_id=2 |date=22 November 2010 }}</ref> | birth_place = [[खोप्लाङ]], [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]], [[नेपाल]] | party = [[नेपाल समाजवादी पार्टी]] | otherparty = नेकपा (चौथो महाधिवेशन) <br/>[[संयुक्त जनमोर्चा नेपाल]]<br/>[[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एनेकपा (माओवादी)]] <small>(वि.सं २०७२ अगाडि)</small><br />[[नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल]] <small>(वि.सं २०७३-२०७६)</small> | father = भोजप्रसाद भट्टराई | mother = धर्मकुमारी भट्टराई | spouse = {{Married|[[हिसिला यमी|हिसिला यमि]]|1980}} | children = १ | alma_mater = | education = [[अमृत साइन्स क्याम्पस]]<br /> चण्डीगढ वास्तुकला विद्यालय (स्नातक)<br /> योजना तथा वास्तुकला विद्यालय (स्नातकोत्तर)<br />[[जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालय]] ([[विद्यावारिधी|विद्यावारिधि]]) | signature = | website = {{url|http://www.baburambhattarai.com}} }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' (जन्म: ४ असार २०११) एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा पूर्व [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] हुन्। उनी [[नेपाल समाजवादी पार्टी]]का अध्यक्ष हुन्।<ref>{{Cite web|last=Sen|first=Sandeep|date=2017-11-19|title=Bhattarai says he has not renounced Marxism yet|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/baburam-bhattarai-says-he-has-not-renounced-marxism-yet|access-date=2022-02-17|website=The Himalayan Times|language=en}}</ref> [[नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल]] स्थापना गर्नुअघि भट्टराई [[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एकीकृत नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी)]] का सदस्य तथा उपाध्यक्ष थिए।<ref>{{Cite web|date=2015-09-27|title=The end of the Nepali Maoists in sight as Baburam Bhattarai resigns|url=https://www.hindustantimes.com/world/the-end-of-the-nepali-maoists-in-sight-as-baburam-bhattarai-resigns/story-RyK7TZA2tJ7AeNwYc80c1J.html|access-date=2022-02-17|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> पछि उनले प्रजातान्त्रिक समाजवादलाई अङ्गीकार गरेका थिए।<ref>{{Cite web|last=Sureis|date=2017-12-04|title=Democratic socialism, not communism, is need of the hour: Baburam Bhattarai|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/democratic-socialism-not-communism-need-hour-baburam-bhattarai|access-date=2022-02-17|website=The Himalayan Times|language=en}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा == [[चित्र:Communistleaders_nepal.png|बायाँ|अङ्गुठाकार|Communistleaders nepal]] ४ असार २०११ मा, [[गोरखा जिल्ला]]को [[खोप्लाङ]]मा जन्मिएका भट्टराईको बुबाको नाम भोजप्रसाद भट्टराई र आमा धर्मकुमारी भट्टराई हो।। उनी बाबुआमाका दोस्रा सन्तान हुन्। उनको एक दिदी, एक भाइ र एक बहिनी छन्। बाल्यकालमा बाबुराम भट्टराईले अनौपचारिक शिक्षा गाउँकै सेवानिवृत्त सैनिक भक्तबहादुर भुजेलबाट हासिल गरेका थिए। उनले अमर ज्योति उच्च माध्यमिक विद्यालयमा माध्यमिक तहसम्म अध्ययन गरेका थिए। उनी [[उपेन्द्र देवकोटा]]का सहपाठी थिए जो वरिष्ठ स्नायुरोग चिकित्सक थिए। उनी [[अमृत साइन्स क्याम्पस]]मा पनि अध्ययन गरेका थिए। त्यसपछि कोलम्बो योजना छात्रवृत्ति अन्तर्गत उनले सन् १९७७ मा [[चण्डीगढ]]बाट वास्तुकलामा स्नातक हासिल गरेका थिए। यसै समयमा उनी अखिल भारतीय नेपाली विद्यार्थी सङ्घको संस्थापक अध्यक्ष बनेका थिए। यो सङ्गठन वास्तुकला क्षेत्र भन्दा बाहिर आफ्नो शैक्षिक रुचिहरू निर्माण गर्ने दिशामा उनको पहिलो कदम बन्न पुगेको थियो। भट्टराईले [[दिल्ली]] स्थित योजना तथा वास्तुकला विद्यालयबाट स्नातकोत्तर हासिल गरेका थिए। उनको विवाह माओवादी नेतृ [[हिसिला यमी]]सँग भएको थियो। उनकी एक छोरी छ, मानुषी छिन्। उनले वि.सं २०४२ सालमा, मा [[जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालय]]बाट [[विद्यावारिधी|विद्यावारिधि]] गरेका थिए। उनको शोध वि.सं २०५९ मा "नेपालको अल्पविकास र क्षेत्रीय संरचनाको प्रकृति - एक मार्क्सवादी विश्लेषण" को रूपमा प्रकाशित भएको थियो। == राजनीतिक जीवन == २०५२ फागुन १ गते [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|माओवादी]]ले [[माओवादी जनयुद्ध|जनयुद्ध]] सुरु गरेको थियो, जसले नेपालको राजनीतिक प्रणालीमा ठूलो प्रभाव पारेको थियो। एक दशक लामो गृहयुद्धमा १७,००० भन्दा बढी नेपालीको मृत्यु भएको थियो। यसले नेपाललाई [[शाह वंश|राजतन्त्र]]बाट गणतन्त्रमा रूपान्तरण गर्न प्रमुख भूमिका खेलेको थियो। [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४|विसं २०६४ को निर्वाचन]]मा [[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]] बाट माओवादी उम्मेदवारका रुपमा [[नेपालको पहिलो संविधान सभा|नेपालको संविधान सभा]]को सदस्यमा निर्वाचित भएका भट्टराई निर्वाचनपछि बनेको मन्त्रिपरिषद्मा अर्थमन्त्री बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/318802/nepals-chief-justice-takes-oath.html|title=Nepal's Chief Justice takes the oath|access-date=20 November 2014|publisher=Deccanherald.com|date=14 March 2013}}</ref> भट्टराई ११ भदौ २०६८ मा नेपालको ३६औँ [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|प्रधानमन्त्री]] बनेका थिए। २०६९ जेठ १५ [[नेपालको पहिलो संविधान सभा]]को विघटन पछिको राजनीतिक गतिरोधबाट बाहिर निस्कने उपायको रूपमा, उनको ठाउँमा प्रधान न्यायाधीश [[खिलराज रेग्मी]]लाई अन्तरिम सरकारको प्रमुखको रूपमा नियुक्त गरिएको थियो भने नेपालमा [[संविधान सभा निर्वाचन २०७०|दोस्रो संविधान सभाको निर्वाचन]] २०७० मङ्सिर ४ गते सम्पन्न भएको थियो। यसभन्दा अगाडि उनले २०६९ फागुन ३० मा उनले आफ्नो पद र पार्टीका सबै जिम्मेवारीहरूबाट राजीनामा दिएकम थिए। राजिनामा अगाडि उनी माओवादी पार्टीका वरिष्ठ स्थायी समिति सदस्य र उपाध्यक्ष थिए। केही समयअघिसम्म उनी [[नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल]]का संयोजकको रूपमा रहेका थिए। वि.सं २०७६ मा [[नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल]] र [[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]]को एकीकरणबाट बनेको नवगठित [[समाजवादी पार्टी, नेपाल]]को सङ्घीय परिषद्को अध्यक्ष थिए। पछि [[समाजवादी पार्टी, नेपाल]] र [[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]]बीच एकीकरण भई [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] गठन भएको थियो।<ref>{{Cite web|author=|title=मध्यरातमा समाजवादी र राजपा बीच पार्टी एकता घोषणा|url=https://www.himalkhabar.com/news/113389|website=हिमाल खबर|language=नेपाली|accessdate=१० फागुन २०७९|archive-url=https://web.archive.org/web/20230227090117/https://www.himalkhabar.com/news/113389|archive-date=2023-02-27}}</ref> === सशस्त्र बिद्रोह === बाबुराम भट्टराईले २०५२ माघ २१ गते नेपाली काङ्ग्रेसको तर्फबाट प्रधानमन्त्री बनेका [[शेरबहादुर देउवा]] नेतृत्वको सरकारलाई [[४० बुँदे मागहरू|४० वटा मागको सूची]] दिएका थिए।<ref>[[बाबुराम भट्टराई]], [http://www.satp.org/satporgtp/countries/nepal/document/papers/40points.htm "40 Point Demand"], ''South Asia Intelligence Review'', 4 February 1996</ref> 'राष्ट्रियता, लोकतन्त्र र जीविकोपार्जन' सँग सम्बन्धित मागहरूमा 'नेपाली उद्योग, व्यवसाय र वित्तमा विदेशी पूँजीको प्रभुत्व बन्द गर्ने, सन् १९५० को नेपाल–भारत सन्धि लगायत विभेदकारी सन्धिहरू खारेज (यहाँ सन् १९५० को भारत–नेपाल शान्ति तथा मैत्री सन्धिलाई उल्लेख गर्दै) र सामन्ती व्यवस्थाको नियन्त्रणमा रहेको जमिन जफत गरी भूमिहीन र घरबारविहीनलाई वितरण गरिनुपर्ने जस्ता विषय समेटिएका थिए। माग सम्बोधन नभएसँगै [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी)]]को नेतृत्वमा नेपालमा दस वर्षे जनयुद्ध २०५२ फागुन १ गते घोषणा भएको थियो। [[शाह वंश|नेपालको राजतन्त्र]]लाई समाप्त र जनगणतन्त्र स्थापना गर्ने उद्देशका साथ यसको सुरुवात भएको थियो। विसं २०६३ साल मङ्सिर ५ गते तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] र नेकपा माओवादीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले विस्तृत शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेसँग यस युद्ध समाप्त भएको थियो। यस भन्दा अगाडि, २०६३ वैशाख १३ सम्म, प्रचण्डले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी)]]को सैन्य प्रयासलाई विशेष गरी पहाडी क्षेत्र र पश्चिम नेपालमा नियन्त्रणका क्षेत्रहरू स्थापना गर्न निर्देशन दिएका थिए। त्यसपछिको राजनीतिक वार्तामा ४० वटा मागलाई घटाएर २४ मा झारिएको थियो।<ref>[http://www.nepalnews.com.np/contents/englishdaily/ktmpost/2003/apr/apr28/index1.htm "Maoists Demand Interim Constitution,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080927091159/http://www.nepalnews.com.np/contents/englishdaily/ktmpost/2003/apr/apr28/index1.htm |date=27 September 2008 }} ''Kathmandu Post'', 28 April 2003</ref> शान्ति प्रक्रिया पश्चात् [[पुष्पकमल दाहाल]] र भट्टराईबीचको सम्बन्ध चिसिएको थियो। पार्टी भित्र शक्ति साझेदारीमा असहमतिको कारण भएको बताइएको छ। प्रचण्डको नेतृत्वमा सत्ता एकीकरण भएकोमा भट्टराई असन्तुष्ट थिए। एक पटक प्रचण्डले भट्टराईलाई पार्टीबाट निष्कासित गरेतापनि पछि उनलाई पुनर्बहाली गरिएको थियो। पछि उनीहरूले कम्तीमा पनि आफ्ना केही मतभेदहरूमा समझदारी बनाएका थिए। २०६२ मङ्सिर ७ मा प्रचण्ड र सातदलीय गठबन्धनले '१२ बुँदे सहमति' जारी गरेका थिए जसमा नेकपा (माओवादी) र [[आम निर्वाचन २०४८|२०४८ सालको संसदीय निर्वाचन]]मा ठूलो बहुमत प्राप्त गरेका पार्टीहरूबीच सहमतिका क्षेत्रहरू व्यक्त गरिएको थियो। यस दस्तावेजमा [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]]को तानाशाही राजतन्त्र नै नेपालको प्रगतिको प्रमुख बाधक रहेको उल्लेख गरिएको थियो। माओवादी मानव अधिकार, प्रेस स्वतन्त्रता र बहुदलीय शासन प्रणालीप्रति प्रतिबद्ध रहेको विज्ञप्तिमा उल्लेख थियो। यसले आत्मआलोचना र माओवादी र सात दलको विगतका गल्ती नदोहोर्‍याउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको थियो।<ref>Unofficial translation, [http://www.nepalnews.com/archive/2005/nov/nov25/12-point_Maoist_MoU.php "The 12-point agreement between the Maoists and the seven-party alliance as listed in the statement by Pushpa Kamal Dahal on Tuesday,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080829004402/http://www.nepalnews.com/archive/2005/nov/nov25/12-point_Maoist_MoU.php |date=29 August 2008 }} ''Nepal News'' (25 November 2005).</ref> === युद्धविराम === [[माओवादी जनयुद्ध]] दौडान थुप्रै युद्धविरामहरू भएका थिए।<ref>Kamala Sarup (ed.), [http://peacejournalism.com/ReadArticle.asp?ArticleID=5495 "Maoists declare three-month-long ceasefire,"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717061747/http://peacejournalism.com/ReadArticle.asp?ArticleID=5495 |date=17 July 2011 }} ''Peace Journalism/Nepal News,'' (3 September 2005).</ref> २०६३ वैशाख १३ मा, प्रचण्डले ९० दिनको घोषित अवधिको साथ युद्धविरामको घोषणा गरेका थिए। ६२/६३ मा, काठमाडौँ र अन्य स्थानमा हप्तौँसम्म चलेको व्यापक विरोध प्रदर्शनपछि [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]]ले २०६१ माघ १९ मा स्थापना गरेको व्यक्तिगत अधिनायकत्व त्याग्न र विघटन भएको संसद्को पुनस्र्थापना गर्न बाध्य भएका थिए। त्यसपछि सात दलीय गठबन्धनले नयाँ सरकार गठन गरेको थियो। संसद् र नयाँ सरकारले युद्धविरामलाई समर्थन गर्दै बाह्रबुँदे सहमतिका आधारमा माओवादीसँग वार्ता सुरु गरेको थियो। दुवै पक्ष नयाँ संविधान लेखन र राजतन्त्रको भाग्य निर्धारण गर्न नयाँ संविधान सभाको निर्वाचन गर्ने कुरामा सहमत भएका थिए। माओवादीले नेपाल गणतान्त्रिक नेपाल बनेसँगै यो प्रक्रियाको अन्त्य होस् भन्ने चाहेको थियो।<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4949066.stm "Nepal Maoist rebels declare truce,"] बीबीसी (27 April 2006).</ref> === प्रधानमन्त्रीकाल (वि.सं २०६८-२०७९) === [[File:Bhattarai_Pm.jpg|thumb|प्रधानमन्त्री बनेपछि भट्टराई]] भट्टराई नेपालको [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|३६औँ प्रधानमन्त्री]]मा २०६८ भदौ १२मा, निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite news|date=2011-08-28|title=Baburam Bhattarai elected prime minister of Nepal|language=en|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-14700892|access-date=2022-02-17}}</ref> उनी [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|एकीकृत नेकपा (माओवादी)]]बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल (लोकतान्त्रिक)]], [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल|मधेशी जनअधिकार फोरम (गणतान्त्रिक)]], तमलोपा, [[तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी]] र [[नेपाल सद्भावना पार्टी]] सहित साना पार्टीहरूको समर्थनमा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite news|date=2016-08-11|title=Nepal Prime Minister Bhattarai expands cabinet|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/international//article60482059.ece|access-date=2022-02-17|issn=0971-751X}}</ref> भट्टराईले २०६८ भदौ १२ देखि २०६९ चैत १ सम्म देशको नेतृत्व गरेका थिए।<ref>{{Cite news|last=Chapagain|first=Kiran|date=2011-08-28|title=Nepal Elects a Maoist as Prime Minister|language=en|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2011/08/29/world/asia/29nepal.html|access-date=2022-02-17|issn=0362-4331}}</ref> उनले आफ्नो कार्यकालमा चक्रपथ (रिङ रोड) विस्तार लगायत केही उदाहरणीय कार्यहरू गरेका थिए।<ref>{{Cite web|title=ringroad project in baburam - Google Search|url=https://www.google.com/search?q=ringroad+project+in+baburam|access-date=2022-02-17|website=www.google.com}}</ref> === नयाँ शक्ति पार्टी गठन === २०७३ असार २८ मा बाबुराम भट्टराईले आफ्नो नेतृत्वमा [[नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल]]को स्थापना को घोषणा गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2016-03-23/baburam-bhattarai-led-naya-shakti-registered-at-ec.html|title=Baburam Bhattarai led Naya Shakti registered at EC|publisher=kathmandupost|accessdate=2016-05-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2016-04-13/naya-shakti-close-to-unveiling-party-ideology.html|title=Naya Shakti close to unveiling party, ideology|publisher=kathmandupost|accessdate=2016-05-13}}</ref> समारोहमा प्रमुख दलका नेताहरुको सहभागिता रहेको थियो। उक्त समारोहमा अशोक शर्मा, [[करिश्मा मानन्धर]] लगायत ३३ जना नयाँ सदस्यको घोषणा गरिएको थियो। [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]सँग गठबन्धन घोषणा गर्ने समारोहमा सहभागी भए पनि टिकट नपाएपछि दुई सातापछि गठबन्धन बाट बाहिरिएका थिए। उक्ति पार्टी २०७६ वैशाख २३ मा, [[उपेन्द्र यादव]] नेतृत्वको [[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]]सँग एकीकृत हुँदै [[समाजवादी पार्टी, नेपाल]] बनेको थियो।<ref>{{cite web|title=Forum, Naya Shakti unify to form Samajwadi Party|url=http://english.onlinekhabar.com/forum-naya-shakti-unify-to-form-samajwadi-party.html|website=OnlineKhabar English|date=6 May 2019 |accessdate=6 May 2019}} </ref> [[File:Cadres of the Babruam Bhattarai-led Naya Shakti Nepal marching towards the Dasthrath Stadium.jpg|thumb| बाबुराम भट्टराई नेतृत्वको नयाँ शक्ति पार्टी नेपालका कार्यकर्ताहरू, २०७३ जेठ ३० का दिन पार्टी स्थापनाको घोषणा समारोहमा भाग लिन [[दशरथ रङ्गशाला]]तर्फ जाँदै तस्वीर: रासस।]] === पार्टी एकीकरण === १४ वैशाख २०७६ मा, भट्टराई नेतृत्वको [[नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल]] र [[उपेन्द्र यादव]] नेतृत्वको [[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]]बीच एकीकरण भएको थियो।<ref>{{Cite web|author= |title=फोरम–नयाँ शक्ति एकता : बन्ला त एक नम्बर पार्टी ?|url=https://www.onlinekhabar.com/2019/05/763928|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=१० फागुन २०७९}}</ref> नवगठित दलको नाम [[समाजवादी पार्टी, नेपाल]] राखिएको थियो। <ref>{{Cite web|author= |title=फोरम र नयाँ शक्ति मिलेर समाजवादी पार्टी गठन|url=https://www.karobardaily.com/news/19099|website=|language=नेपाली|accessdate=१० फागुन २०७९}}</ref> समाजवादी पार्टी पुन: [[महन्थ ठाकुर]] नेतृत्वको [[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]]बीच एकीकरण भएको थियो र नयाँ बनेको दलको नाम [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] राखिएको थियो। <ref>{{Cite web|author= |title=राजपा र समाजवादीबीच एकीकरण, पार्टीको नाम 'जनता समाजवादी'|url=https://nepallive.com/story/215110|website=नेपाल लाइभ|language=नेपाली|accessdate=१० फागुन २०७९}}</ref> विभिन्न मतभेदका कारण दुइ दल पुनः छुट्टा भिन्न भएका थिए जहाँ भट्टराई उपेन्द्र यादव तिर गएका थिए। २०७९ साउन १२ गते भट्टराईले [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]बाट छुट्टिँदै आफ्नो नेतृत्वमा [[नेपाल समाजवादी पार्टी]] गठन गरेका थिए<ref>{{Cite web|author= |title=बाबुराम भट्टराई समूहले पायो ‘नेपाल समाजवादी पार्टी’|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/07/1164556|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=१० फागुन २०७९}}</ref> जहाँ सो दलले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]]को चुनाव चिन्ह लिएर निर्वाचनमा होमिएको थियो। <ref>{{Cite web|author= |title=दाहाल–भट्टराई सहमति : चुनाव चिह्न 'गोलाकारभित्र हँसिया हथौडा'|url=https://radiokantipur.com/ampnews/main-news/2022/08/14/1660482565|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=१० फागुन २०७९}}</ref> ४ मङ्सिर २०७९ मा, भएको निर्वाचनमा भट्टराईले निर्वाचन नलड्ने घोषणा गरेका थिए र उनले जितेको स्थानमा माओवादी अध्यक्ष [[पुष्पकमल दाहाल|प्रचण्ड]] गोरखा २ बाट निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web|author=|title=१३ हजार मतान्तरसहित गोरखा–२ बाट प्रचण्ड निर्वाचित|url=https://www.lokpath.com/story/601049|website=लोकपथ|language=नेपाली|accessdate=१० फागुन २०७९|archive-url=https://web.archive.org/web/20230227074612/https://www.lokpath.com/story/601049|archive-date=2023-02-27}}</ref> == निर्वाचनको इतिहास == === [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४]] === {| class="wikitable" ! colspan="2" |दल !उम्मेदवार !मत |- | style="background-color:darkred" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी)]] |बाबुराम भट्टराई |२२,८२४ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |किरणबाबु श्रेष्ठ |८,९७१ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |रामशरण बस्नेत |४,९४३ |- | style="background-color:indianred" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (माले)]] |नारायणबाबु आचार्य |१,५५७ |- | | colspan="2" |अन्य |८६६ |- ! colspan="2" |नतिजा ! colspan="2" |माओवादी विजयी |- | colspan="4" |स्रोत: नेपाल न्युज<ref name=":0">{{Cite web|date=2015-03-25|title=Nepalnews.com - News from Nepal as it happens|url=http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top|access-date=2020-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150325225411/http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top|archive-date=2015-03-25}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150325225411/http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top |date=2015-03-25 }}</ref> |} === [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४]] === {| class="wikitable" ! colspan="2" |दल !उम्मेदवार !मत |- | style="background-color:crimson" | |[[नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल]] |बाबुराम भट्टराई |३१,८०७ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |[[नारायणकाजी श्रेष्ठ]] |२४,९३३ |- | | colspan="2" |अन्य |७३९ |- | colspan="3" |अवैध मत |२,६३६ |- ! colspan="2" |नतिजा ! colspan="2" |नयाँ शक्ति विजयी |- | colspan="4" |स्रोत: [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx निर्वाचन आयोग] |} == सन्दर्भहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category}} * {{Official website|http://www.baburambhattarai.com/}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[झलनाथ खनाल]]}} {{s-ttl|title=[[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|नेपालको प्रधानमन्त्री]]|years=वि.सं २०६८–२०६९}} {{s-aft|after=[[खिलराज रेग्मी]]}} {{s-end}} {{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}} [[श्रेणी:संविधान सभा सदस्य]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद]] [[श्रेणी:नेपालका अर्थ मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:खस ब्राह्मणहरू]] [[श्रेणी:नेपाली वास्तुकारहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] 1wq931t0d7rub1p469bbl3rhhkz06ia 0 10643 1395548 1318844 2026-11-10T04:41:27Z CommonsDelinker 144 ओनसरी_घर्तिमगर_पतिसँग.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No license since 2 November 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1395548 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = ओनसरी घर्तिमगर |birthname = |image = |image_caption = ओनसरी घर्तिमगर पतिसँग |office = [[नेपालको सभामुख]] |president = [[रामवरण यादव]] |term_start = २९ असोज, २०७२ |term_end = ५ माघ २०७४ |succeeding = |predecessor = [[सुवासचन्द्र नेम्वाङ|सुवासचन्द्र नेम्बाङ]] |successor = [[कृष्णबहादुर महरा]] |office1 = [[युवा तथा खेलकुद मन्त्री]] |president1 = [[रामवरण यादव]] |term_start1 = श्रावण १६, २०६८ |term_end1 = श्रावण ३१, २०६८ |succeeding1 = |predecessor1 = |successor1 = |birth_date = २०३४ कार्तिक २८ |birth_place = बैङ्कोट |death_date = |death_place = |restingplace= |spouse = [[वर्षमान पुन]] |children = |party = [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|एकीकृत नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी माओवादी]] |alma_mater = }} '''ओनसरी घर्ती''' नेपालकी राजनीतिज्ञ तथा रुपान्तरित व्यवस्थापिका संसदकी सभामुख हुन्। उनी नेपालको पहिलो महिला सभामुख हुन्। एकिकृत नेकपा माओवादीको तर्फबाट महिला जनजातिको प्रतिनिधित्व गर्ने '''ओनसरी घर्तिमगर'''को भूमिगत नाम 'उषा' हो। माओवादी [[माओवादी जनयुद्ध|जनयुद्ध]]को क्रममा पूर्वी नेपाल र राजधानी वरपरका [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रे]], [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]]मा बिताएकी घर्ती मगर जनमुक्ति सेनामा केही समय काम गरेकी थिइन्। जनयुद्धको थालनीको दिन होलेरी चौकी आक्रमणमा सहभागी दुई महिलामा उनी पनि एक थिइन्। उनीसँगै भएकी अर्की महिला तारा घर्ती मगर पनि संविधान सभा सदस्य भइन्। रोल्पाको जंकोट -१ माडीचौरमा निम्न मध्यम वर्गीय मगर परिवारमा जन्मनु भएकी घर्ती मगरले औपचारिक रूपमा माध्यमिक तह सम्मको अध्ययन पुरा गर्नुभएको छ । गीतसँगीत प्रति पनि रुचि राख्नुहुने घर्ती मगरका संस्मरण तथा लेखहरू विभिन्न पत्रिकामा प्रकाशित भइरहन्छन् । २०४६ साल देखि राजनीतिमा लाग्नुभएकी घर्ती मगर माओवादीले गठन गरेको पहिलो सुरक्षा दलमा रोल्पाका चार जना महिलामध्ये एक हुनुहुन्छ । माओवादीको राज्य समितिकी सदस्यसमेत रहनुभएकी घर्ती मगरले पार्टीको एजेण्डाका साथ महिला र जनजातिका मुद्दालाई संविधानमा सुनिश्चित गर्नु नै आफ्नो प्रमुख एजेण्डा भएको बताउनुहुन्छ। एकीकृत माओवादीकी नेतृ ओनसरी घर्तीमगर नेपालको संविधान २०७२ जारी भए संगै नेपालको पहिलो महिला सभामुख हुनुभएको छ । नेमकिपाकी उम्मेदवार अनुराधाका प्रस्तावक सभासद् सुनिल प्रजापतिले प्रस्ताव फिर्ता लिएपछि ओनसरी निर्विरोध निर्वाचित हुनुभएको हो । संविधानसभा निर्वाचनमा रोल्पा क्षेत्र नम्बर दुईबाट निर्वाचित हुनुहुन्थ्यो । यसअघि उपसभामुख पदमा रहेर कार्य गरिसक्नुभएको छ । ओनसरी अहिले नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)को प्रदेश-५ की अध्यक्ष पनि हुन् । <ref name="ratopati"> http://www.ratopati.com/news/9166/ </ref> [[File:ओनसरी घर्तिमगर परिवारसँग.jpg|thumb|ओनसरी घर्तिमगर परिवारसँग]] ==बाल्यकाल== ओनसरी घर्तीमगरको जन्म २०३४ कार्तिक २८ गते रोल्पाको बैङ्कोटमा भएको थियो । <ref name="nagarikkhaba">https://nagarikkhabar.com/2020/3/25499 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200318191540/https://nagarikkhabar.com/2020/3/25499 |date=2020-03-18 }}</ref> बुबा प्रसाद घर्तीमगर र आमा नौमती तीन दाजु र चार दिदी बहिनीमध्ये माहिली छोरी हुन् । सानैदेखि खेलकुदमा तथा नृत्यमा अभिरुचिका साथसाथै पढाइमा पनि उत्तिकै तेज विद्यार्थी थिइन् । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{Nepal-politician-stub}} [[श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]][[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद]] [[श्रेणी:महिला सभामुख]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:नेपालका महिला राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालको पहिलो]] [[श्रेणी:नेपालको प्रतिनिधि सभाका सभामुखहरू]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] eiv1y149m4p3xgyowjwsm0vaghimucx 1395549 1395548 2026-11-10T04:42:27Z CommonsDelinker 144 ओनसरी_घर्तिमगर_परिवारसँग.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No license since 2 November 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1395549 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = ओनसरी घर्तिमगर |birthname = |image = |image_caption = ओनसरी घर्तिमगर पतिसँग |office = [[नेपालको सभामुख]] |president = [[रामवरण यादव]] |term_start = २९ असोज, २०७२ |term_end = ५ माघ २०७४ |succeeding = |predecessor = [[सुवासचन्द्र नेम्वाङ|सुवासचन्द्र नेम्बाङ]] |successor = [[कृष्णबहादुर महरा]] |office1 = [[युवा तथा खेलकुद मन्त्री]] |president1 = [[रामवरण यादव]] |term_start1 = श्रावण १६, २०६८ |term_end1 = श्रावण ३१, २०६८ |succeeding1 = |predecessor1 = |successor1 = |birth_date = २०३४ कार्तिक २८ |birth_place = बैङ्कोट |death_date = |death_place = |restingplace= |spouse = [[वर्षमान पुन]] |children = |party = [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|एकीकृत नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी माओवादी]] |alma_mater = }} '''ओनसरी घर्ती''' नेपालकी राजनीतिज्ञ तथा रुपान्तरित व्यवस्थापिका संसदकी सभामुख हुन्। उनी नेपालको पहिलो महिला सभामुख हुन्। एकिकृत नेकपा माओवादीको तर्फबाट महिला जनजातिको प्रतिनिधित्व गर्ने '''ओनसरी घर्तिमगर'''को भूमिगत नाम 'उषा' हो। माओवादी [[माओवादी जनयुद्ध|जनयुद्ध]]को क्रममा पूर्वी नेपाल र राजधानी वरपरका [[काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला|काभ्रे]], [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]]मा बिताएकी घर्ती मगर जनमुक्ति सेनामा केही समय काम गरेकी थिइन्। जनयुद्धको थालनीको दिन होलेरी चौकी आक्रमणमा सहभागी दुई महिलामा उनी पनि एक थिइन्। उनीसँगै भएकी अर्की महिला तारा घर्ती मगर पनि संविधान सभा सदस्य भइन्। रोल्पाको जंकोट -१ माडीचौरमा निम्न मध्यम वर्गीय मगर परिवारमा जन्मनु भएकी घर्ती मगरले औपचारिक रूपमा माध्यमिक तह सम्मको अध्ययन पुरा गर्नुभएको छ । गीतसँगीत प्रति पनि रुचि राख्नुहुने घर्ती मगरका संस्मरण तथा लेखहरू विभिन्न पत्रिकामा प्रकाशित भइरहन्छन् । २०४६ साल देखि राजनीतिमा लाग्नुभएकी घर्ती मगर माओवादीले गठन गरेको पहिलो सुरक्षा दलमा रोल्पाका चार जना महिलामध्ये एक हुनुहुन्छ । माओवादीको राज्य समितिकी सदस्यसमेत रहनुभएकी घर्ती मगरले पार्टीको एजेण्डाका साथ महिला र जनजातिका मुद्दालाई संविधानमा सुनिश्चित गर्नु नै आफ्नो प्रमुख एजेण्डा भएको बताउनुहुन्छ। एकीकृत माओवादीकी नेतृ ओनसरी घर्तीमगर नेपालको संविधान २०७२ जारी भए संगै नेपालको पहिलो महिला सभामुख हुनुभएको छ । नेमकिपाकी उम्मेदवार अनुराधाका प्रस्तावक सभासद् सुनिल प्रजापतिले प्रस्ताव फिर्ता लिएपछि ओनसरी निर्विरोध निर्वाचित हुनुभएको हो । संविधानसभा निर्वाचनमा रोल्पा क्षेत्र नम्बर दुईबाट निर्वाचित हुनुहुन्थ्यो । यसअघि उपसभामुख पदमा रहेर कार्य गरिसक्नुभएको छ । ओनसरी अहिले नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)को प्रदेश-५ की अध्यक्ष पनि हुन् । <ref name="ratopati"> http://www.ratopati.com/news/9166/ </ref> ==बाल्यकाल== ओनसरी घर्तीमगरको जन्म २०३४ कार्तिक २८ गते रोल्पाको बैङ्कोटमा भएको थियो । <ref name="nagarikkhaba">https://nagarikkhabar.com/2020/3/25499 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200318191540/https://nagarikkhabar.com/2020/3/25499 |date=2020-03-18 }}</ref> बुबा प्रसाद घर्तीमगर र आमा नौमती तीन दाजु र चार दिदी बहिनीमध्ये माहिली छोरी हुन् । सानैदेखि खेलकुदमा तथा नृत्यमा अभिरुचिका साथसाथै पढाइमा पनि उत्तिकै तेज विद्यार्थी थिइन् । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{Nepal-politician-stub}} [[श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]][[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद]] [[श्रेणी:महिला सभामुख]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:नेपालका महिला राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालको पहिलो]] [[श्रेणी:नेपालको प्रतिनिधि सभाका सभामुखहरू]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] etvtf3agdlvzs1p3ekajpv85nr85tjo 0 12747 1395482 1352028 2026-11-10T02:15:11Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 4 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395482 wikitext text/x-wiki {{Infobox award |name = साझा पुरस्कार |image = 2051 sal ko Sajha Puraskar grahan gardai - 9 aswan 2054.jpg |caption = साझा पुरस्कार वि.सं.२०५१ [[दिनेश अधिकारी]]लाई }} '''साझा पुरस्कार''' [[साझा प्रकाशन]]द्वारा स्थापित पुरस्कार हो । [[साझा प्रकाशन]]द्वारा वर्षभरि प्रकाशित विभिन्न विधाका पुस्तकहरूमध्ये सर्वोत्कृष्ट कृतिलाई प्रदान गरिन्छ । यस पुरस्कारको स्थापना वि.सं. २०२६ सालमा भएको हो । <ref>[http://sajha.org.np/साझा-प्रकाशनको-कार्यक्षे/ साझा पुरस्कारको बारेमा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180901024525/http://sajha.org.np/%e0%a4%b8%e0%a4%be%e0%a4%9d%e0%a4%be-%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b6%e0%a4%a8%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%b7%e0%a5%87/ |date=2018-09-01 }}</ref> यस पुरस्कारको राशि ५१ हजार छ । ==पुरस्कृत कृति, वर्ष र व्यक्ति== {| class="wikitable" border="1" |- !कृति !वर्ष (वि.सं.) !व्यक्ति |- |[[घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे]] |२०२६ |[[भूपि शेरचन|भूपी शेरचन]] |- |[[एक बाटो अनेक मोड]] |२०२७ |[[विजय मल्ल]] |- |[[सम र समका कृति]] |२०२८ |[[तारानाथ शर्मा]] |- |[[भीमसेनको अन्त्य]] |२०२९ |[[बालकृष्ण सम]] |- |[[मोहन कोइरालाका कविता]] |२०३० |[[मोहन कोइराला]] |- |[[वैरागी काइँलाका कविताहरू]] |२०३१ |[[वैरागी काइँला]] |- |[[आगत (उपन्यास)|आगत]] |२०३२ |[[भवानी भिक्षु]] |- |[[शाहकालीन कला र वास्तुकला]] |२०३३ |[[डा. जगदीशचन्द्र रेग्मी]] |- |[[प्रत्येक ठाउँ प्रत्येक मान्छे]] |२०३४ |[[पिटर जे. कार्थक]] |- |[[घामका पाइलाहरू]] |२०३५ |[[धनुषचन्द्र गौतम|ध.च. गोतामे]] |- |[[देवकोटा]] |२०३६ |[[चूडामणि रेग्मी|चुडामणि बन्धु]] |- |[[नेपाली उपन्यास र उपन्यासकार]] |२०३७ |[[कृष्णचन्द्रसिंह प्रधान]] |- |[[समान्तर]] |२०३८ |[[ईश्वरबल्लभ|ईश्वरवल्लभ]] |- |[[हाम्रो समाजः एक अध्ययन]] |२०३९ |[[जनकलाल शर्मा]] |- |[[माधवी]] |२०३९ |[[मदनमणि दीक्षित]] |- |[[ऋतु-निमन्त्रण|ऋतु निमन्त्रण]] |२०४० |[[मोहन कोइराला]] |- |[[सडकदेखि सडकसम्म]] |२०४१ |[[अशेष मल्ल]] |- |[[यहाँदेखि त्यहाँसम्म (उपन्यास)|यहाँदेखि त्यहाँसम्म]] |२०४२ |[[धनुषचन्द्र गौतम|ध.च. गोतामे]] |- |[[पूर्वकथा]] |२०४३ |[[राजेश्वर देवकोटा]] |- |[[सुवानन्ददासदेखि राजीवलोचनसम्म]] |२०४४ |[[गणेशबहादुर प्रसाईँ|गणेशबहादुर प्रसाईं]] |- |[[विशुदाइ]] |२०४५ |[[किशोर पहाडी]] |- |[[तिम्री स्वास्नी र म]] |२०४६ |[[मनु ब्राजाकी]] |- |[[पाइलाः आगतमा टेकेर]] |२०४७ |[[कृष्णचन्द्रसिंह प्रधान]] |- |[[आँसु त्यसै त्यसै छचल्किन्छ]] |२०४८ |[[दौलतविक्रम विष्ट]] |- |[[पृथ्वीराज चौहान]] |२०४९ |[[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा|महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]] |- |[[दिशाहीन आकाश]] |२०५० |[[गोपाल पराजुली (कवि)|गोपाल पराजुली]] |- |[[इन्द्रजात्रा]] |२०५१ |[[दिनेश अधिकारी]] |- |[[योजनगन्धा (उपन्यास)|योजनगन्धा]] |२०५२ |[[विनोदप्रसाद धिताल]] |- |[[नफुलेका फूलहरू]] |२०५३ |[[क्षेत्रप्रताप अधिकारी]] |- |[[हिमालपारि हिमालवारि]] |२०५४ |[[माधवप्रसाद घिमिरे (साहित्यकार)|माधवप्रसाद घिमिरे]] |- |[[मृत्यु-कविता]] |२०५५ |[[मेघराज शर्मा नेपाल|मञ्जुल]] |- |[[शब्दातीत शान्तनु (उपन्यास)|शब्दातीत शान्तनु]] |२०५६ |[[वानीरा गिरि|डा. बानिरा गिरी]] |- |[[राराको सौंराइ]] |२०५७ |[[पूर्णप्रकाश नेपाल 'यात्री']] |- |[[चारु चर्चा (निबन्ध)|चारु चर्चा]] |२०५८ |[[माधवप्रसाद घिमिरे (साहित्यकार)|माधवप्रसाद घिमिरे]] |- |[[तथाकथित (उपन्यास)|तथाकथित]] |२०५९ |[[ध्रुवचन्द्र गौतम (साहित्यकार)|ध्रुवचन्द्र गौतम]] |- |[[अन्धकार]] |२०६० |[[ध्रुव सापकोटा]] |- |छेउको वधशाला |२०६१ |विमल निभा |- |समानान्तर आकाश |२०६२ |[[पद्मावती सिंह]] |- |[[हरि अधिकारीका कविता]] <ref>[https://www.kantipurdaily.com/entertainment/2010/07/14/314590.html साझा पुरस्कार २०६३] {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |२०६३ |हरि अधिकारी |- |साहित्य र समाज <ref>[https://www.kantipurdaily.com/entertainment/2010/07/14/314590.html साझा पुरस्कार २०६४] {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |२०६४ |ऋषिराज बराल |- |[[प्रेतकल्प]] <ref>[https://www.kantipurdaily.com/entertainment/2010/07/14/314590.html साझा पुरस्कार २०६५] {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |२०६५ |[[नारायण ढकाल]] |- |संक्रमणको साहित्य र समकालीनता <ref>[https://www.kantipurdaily.com/entertainment/2010/07/14/314590.html साझा पुरस्कार २०६६] {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |२०६६ |पुरुषोत्तम सुवेदी |- |अश्वमेध यज्ञका घोडाहरू <ref>[http://www.majheri.com/node/7552?destination=node%2F7552&2f5e_name=e1 साझा पुरस्कार २०६७]</ref> |२०६७ |दुबसु क्षेत्री |- |मेरा जीवनका पाना <ref>{{Cite web |url=https://www.kantipurdaily.com/news/2013/01/05/360370.html |title=साझा पुरस्कार २०६८ |access-date=2018-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190822133527/https://www.kantipurdaily.com/news/2013/01/05/360370.html |archive-date=2019-08-22}}</ref> |२०६८ |गौरा प्रसाईं |- |[[त्रासमा ईश्वर]] |२०६९ |ठाकुर बेलबासे |- |× |२०७० | |- |× |२०७१ | |- |दोहाको सिधा उडान <ref>[https://www.swadeshnepal.com/2018/06/16976 साझा पुरस्कार २०७३] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211020131505/https://www.swadeshnepal.com/2018/06/16976/ |date=2021-10-20 }}</ref> |२०७३ |जय छाङ्‌छा |- |व्युत्पत्तिमूलक संस्कृत–नेपाली शब्दकोष |२०७८ |नीलमणि ढुङ्गाना |} ==बाहिरी लिङ्कहरू== * [http://www.sajha.org.np/scope.shtml साझा प्रकाशनको कार्यक्षेत्र] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130610015918/http://www.sajha.org.np/scope.shtml |date=2013-06-10 }} * [http://www.sajha.org.np/sajha_puraskar_book.shtml साझा पुरस्कार प्राप्त पुस्तकहरू] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309035359/http://www.sajha.org.np/sajha_puraskar_book.shtml |date=2016-03-09 }} ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपाली साहित्य पुरस्कारहरू]] 2ji1e25pq3wa0pyy43s3rv0ydotv5qv 0 12844 1395439 1390453 2026-11-09T23:08:13Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395439 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = शारदा शर्मा | honorific_suffix = | native_name = शारदा शर्मा | native_name_lang = नेपाली | image = Sarada Sharma by Mahalaxmi silwal 1.JPG|thumb|Literature Sarada Sharma at Bhirkutimandap | caption = | birth_name = शारदा शर्मा | birth_date = {{Birth date and age|1958|10|19}} | birth_place = [[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्गजा]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | monuments = | residence = महाराजगञ्ज, धुम्बाराही, [[काठमाडौँ|काठमाडौँ महानगरपालिका]], नेपाल | nationality = {{flagicon|Nepal}}[[नेपाली]] | other_names = | ethnicity = <!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source --> | citizenship = नेपाली | education = | alma_mater = | occupation = लेखन | years_active = | employer = | organization = | agent = | known_for = [[कविता]], [[कथा]], [[निबन्ध]], [[उपन्यास]], समालोचना | notable_works = सीमान्त अनुभूति <br/> आस्थाको भग्नावशेष, युद्धोपरान्त, ताप, कम्प | style = | influences = | influenced = | home_town = [[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाण्डौं]] | salary = | height = | weight = <!-- {{convert|weight in kg|kg|lb}} --> | television = | title = | term = | religion = <!-- Religion should be supported with a citation from a reliable source --> | spouse = [[नरहरि आचार्य]] | partner = | children = अनामिका, अपराजिता | parents = राधाकुमारी शर्मा र डा. महेश्वर शर्मा | relatives = | callsign = | awards = पद्मश्री साहित्य सम्मान – २०६९ | signature = | signature_alt = | signature_size = | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = }} '''शारदा शर्मा''' (अङ्ग्रेजी: [[:en:Sharada Sharma|Sharada Sharma]] जन्म सन् १९५८, अक्टोबर १९ [[विक्रम सम्वत्|विक्रम सम्बत्]]: २०१५, [[कात्तिक|कार्तिक]] ०४) नेपाली भाषाकी साहित्यकार हुन् ।<ref name="srrasta">{{cite web|url=http://srrasta.blogspot.in/2008/01/blog-post_2573.html|title= शारदा शर्मा : नेपाली लेखकहरूको वैयक्तिक विवरण पुस्तकालय|website=srrasta.blogspot.in|date=January 31, 2008|accessdate=2018-04-09}}</ref><ref name="nepaljapan">{{cite web|url=http://www.nepaljapan.com/%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%B0|title="पद्मश्री साहित्य पुरस्कार शारदा र सत्यमोहनलाई प्रदान"|website=nepaljapan.com|date=26 September, 2013|accessdate=2018-04-09}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी नेपाली साहित्यका कविता, कथा, उपन्यास, समालोचना, निबन्ध र यात्रा संस्मरण विधामा कलम चलाउने स्रष्टा हुन् ।<ref name="samakalinsahitya">{{cite web|url=https://www.samakalinsahitya.com/?show=detail&art_id=3921 |title=अग्निस्पर्श’का निबन्धमा पुस्तान्तर चेतना|trans-title=|first=बिन्दु |last=शर्मा |website=samakalinsahitya.com|date=25 आसाढ, 2069|accessdate=2018-04-09}}</ref><ref name="pallawa">{{cite web|url=http://www.pallawa.com.np/2012/10/27201/|title="ताप’ उपन्यासमा अभिव्यञ्जित मानवीय रापहरू"|website=pallawa.com.np|date=October 18, 2012|accessdate=2018-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180908200713/http://www.pallawa.com.np/2012/10/27201/|archive-date=2018-09-08}}</ref><ref name="nagariknews">{{cite web|url=https://www.nagariknews.com/news/23710/|title='मस्तिष्कलाई झंकृत गराउने पुस्तक लेखिनुपर्छ'|website=nagariknews.com|date= शनिबार, ३१ असार २०७४|accessdate=2018-04-09}}</ref> [[File:Sarada Sharma By Mahalaxmi Silwal.JPG|thumb|शमरदा शर्मा भिर्कुटीमन्ड्पमा]] ==प्रारम्भिक जीवन== शारदा शर्माको जन्म वि.सं. २०१५ कार्तिक ४ गते माता राधाकुमारी शर्मा र पिता डा. महेश्वर शर्माकी पुत्रीरत्नका रूपमा थुम गाउँ, चिलाउनेबास [[स्याङ्जा जिल्ला]]मा भएको हो ।<ref name="samakalinsahitya"/><ref name="pallawa"/><ref name="nagariknews"/> उनको प्रारम्भिक बाल्यकाल पोखरामा बित्यो । उनी हिमाल, ताल, जङ्गल, डाँडाकाँडा, नदीनाला, भीरपखेरामा लड्दैपड्दै हुर्किन् ।<ref name="rabinsxp"/> स्याङ्जाको आँधीखोला, आठगह्रेमा जन्मेकी शारदाको दुई वर्षको उमेरदेखि ठेगाना फेरिँदै गयो । प्रशासक बाबु महेश्वर शर्माको जहाँ जहाँ सरुवा हुन्थ्यो, उनी त्यहाँ त्यहाँ पुग्थिन् । उनले नुवाकोट, स्याङ्जा, कास्की र काठमाडौँमा बाल्यकाल बिताइन् ।<ref name="livenepalnews">{{cite web|url=http://livenepalnews.net/?p=6261|title=बिनाबर्दीकी सचेतक अर्थात् शारदा शर्मा|website=livenepalnews.net|date=December 22, 2017|accessdate=2018-04-10}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==शिक्षा== शारदा शर्माले १३ वर्षको उमेरमा कान्ति ईश्वरी राज्यलक्ष्मी हाइस्कुल, प्याफलबाट एसएलसी उत्तीर्ण गरिन् ।<ref name="livenepalnews"/> उनले विज्ञान विषय अन्तर्गत प्राणीशास्त्रमा स्नातक र नेपाली भाषा र साहित्यमा स्नातकोत्तरको अध्ययन गरेकी छन् ।<ref name="srrasta"/><ref name="pallawa"/> ==कार्य जीवन== शारदा शर्माले नेपाल परिवार नियोजन सङ्घमा आबद्ध भई कार्य गरिन् । उनले परिवार कल्याण सम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय संस्था आईपीपीएफको दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय कार्यालय [[भारत]]को [[नयाँ दिल्ली]]मा कार्यक्रम अधिकारीका रूपमा पनि कार्यरत भई सेवा गरिन् ।<ref name="rabinsxp"/> जागिरबाटनै यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्यका बारेमा फराकिलो दृष्टिकोण बनाउनुका साथै घर चलाउन सजिलो भएको उनको अनुभव छ ।<ref name="livenepalnews"/> ==व्यक्तिगत जीवन== शारदा शर्मा जति शिक्षित छिन् त्यसभन्दा उनी बौद्धिक छिन् । उनको त्यो आकर्षक बौद्धिक व्यक्तित्व नेपाली राजनीति र साहित्यका अर्का बौद्धिक व्यक्तित्व [[नरहरि आचार्य]]सँग २०३५ सालमा लगनगाँठो कसियो । [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]]मा प्राध्यापन पेसामा संलग्न नरहरि आचार्य पछि [[नेपाली कांग्रेस]] पार्टीको सरकारमा मन्त्रीसम्म पनि भए । नरहरि आचार्य नेपाली राजनीतिक वृ्तका एक चिन्तकका रूपमा चर्चित र स्थापित व्यक्तित्व मानिन्छन् । यी दम्पत्तिका दुई सन्तान, अनामिका र अपराजिता छन् ।<ref name="rabinsxp"/> ==साहित्यिक यात्रा== शारदा शर्माले आठ वर्षका उमेरदेखि लेख्न थालिन् । उनी सानैदेखि संवेदनशील, भावुक र बौद्धिक थिइन् । स्वाभिमान उनको शिरको ताज थियो, सङ्कोचीपन शारदा शर्माको जीवनसँगै टाँसिएको मौलिक गुण थियो । त्यसैले शारदा शर्मा जति बौद्धिक छिन् त्यति नै अन्तर्मुखी छिन् । उनका जीवनका यिनै आधारशिलाबाट उनले राम्रा शब्द कुँद्न सकेकी हुन् । उनका सृजनाका प्रत्येक शब्दमा विम्ब लहसिएको हुन्छ । सृजनाको इतिहासमा शारदा शर्मा कविताबाटै झुल्केकी थिइन् । उनको पहिलो प्रकाशित रचना पनि कविता नै थियो । २०३९ सालमा बी.पी. विशेषाङ्कका रूपमा प्रस्तुत ‘पूजा’ पत्रिकामा शारदा शर्माको ‘नहार्ने योद्धालाई मेरो बधाई’ शीर्षकको कविता प्रकाशित भएको थियो । साथै उनको प्रथम कृति ‘सीमान्त अनुभूति’ (२०४४) पनि कवितासङ्ग्रह नै थियो र यस कृतिबाट उनी झनै चर्चित बनिन् । यस सङ्ग्रहलाई प्रा.[[यदुनाथ खनाल]]ले आफ्ना न्यायोचित तराजुले जोख्ता शारदाको कवितात्मक मूल्यको गरिमा अझै बढेको देखियो ।<ref name="rabinsxp">{{cite web|url=https://www.rabinsxp.com/blog/2010/03/blog-post_28.html|title=नारीचुली – उषा शेरचन – इन्दिरा प्रसाई – शारदा शर्मा – पुष्पलता आचार्य – सीता पाण्डे –|trans-title=|first=RABINS|last=LAMICHHANE|website=rabinsxp.com|date=MARCH 28, 2010|accessdate=2018-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190508082844/https://www.rabinsxp.com/blog/2010/03/blog-post_28.html|archive-date=2019-05-08}}</ref> ==लेखनशैली== कवयित्रीका रूपमा प्रसिद्धि बटुल्ने शारदा शर्मा गीत पनि त्यत्तिकै ज्वलन्त लेख्छिन् । त्यसैले उनी नेपाली साहित्याकाशमा चर्चित छिन् । नेपाली भाषामा कविता, कथा र निबन्ध लेखेर ख्याति कमाउने स्रष्टामध्ये शारदा शर्मा पनि एक हुन् । शारदा शर्माका लेखनमा भावना र बौद्धिकताको बराबरी आत्मीयता जोडिएको हुन्छ । केही समालोचकहरूले शारदा शर्मालाई मुटु र विवेकको दोभान मानेका छन् । विभिन्न समालोचकहरूका भनाइअनुसार, शारदा शर्माका कलममा स्रष्टा, सृष्टि र दृष्टिको त्रिवेणी भेटिन्छ । उनका कवितामा जीवनको भोगाइ हुन्छ, मान्छेको रोजाइ हुन्छ र अदृश्य सोचाइ हुन्छ । उनी जसरी कथामा आफ्नो शिखर भावना प्रस्तुत गर्छिन्, त्यसै गरी कवितामा पनि जीवनको मोह अर्पित गरिरहन्छिन् । उनका कविताका दुःखात्मक कथा र निराशाका अभिव्यक्तिहरू जति जीवन्त छन् त्यहाँ त्यति नै आशाका ज्योतिहरू चम्किरहने गर्छन् । नेपाली साहित्यमा आफ्नो शब्दरचनाले उनी नेपाली पाखा, बेंसी र तराईका फाँटहरूमा चिनिएकी छिन् । उनी उत्कृष्ट बौद्धिकताका कुरा लेख्छिन्, लुकेका कुरा लेख्छिन्, दुःखेका कुरा लेख्छिन्, भावनाका कुरा लेख्छिन्, खुसी लेख्छिन् र चोट लेख्छिन् । अथवा उनी जे देख्छिन् त्यो लेख्छिन् । उनको लेखनको आफ्नै विशिष्ट शैली छ । छोटकरीमा भन्ने हो भने शारदा शर्मा नेपाली साहित्यकी एउटी सशक्त संवाहक हुन्, सृजनाकी मुहान हुन् र साहित्यिक धाराकी प्रवाह हुन् ।<ref name="rabinsxp"/> आख्यानको स्पर्शसहित यथार्थको रोचक प्रस्तुति रहेका उनका निबन्धहरूमा परम्परागत सामाजिक संरचनाले मानसिकतामा पारेको प्रभावको सूक्ष्म विश्लेषण गरिएको पाइन्छ । नारी, पुरुष, धर्म, कविता, अध्यात्म आदिप्रतिको आफ्नो धारणालाई जीवनका अति सामान्य लाग्ने घटना र प्रसङ्गसित जोडेर व्यावहारिक तथा तर्कपूर्ण ढङ्गले पुष्टि गरी गम्भीर चिन्तन प्रस्तुत गर्नु उनका निबन्धको सामथ्र्य हो । उनी तार्किक र सूक्तिमय भाषाका माध्यमबाट निबन्धमा पनि कवितात्मक अनुभूति प्रकट गर्दै पाठकमा विषयवस्तुप्रतिको स्पष्ट विचार प्रवाह गराउन सक्षम निबन्धकार हुन् ।<ref name="samakalinsahitya"/> उनका नियात्राहरू विचारवान कृति हुन् । प्रकृति वर्णन र ‘यसो गर्‍यौं, उसो गर्‍यौं’ भन्दा माथि उक्लेर उनका निबन्ध पाठकलाई सान्दर्भिक विषयमा आफ्नो विचार पनि पस्कन सफल छिन् । उनी परिस्थितिजन्य भावना पनि ज्यादै मीठो पाराले अभिव्यक्ति गर्छिन् जो स्वयम् सत्यका टुक्राहरूजस्ता लाग्छन्। आफू स्वयम् महिला हुनाले पनि हुनुपर्छ, उनलाई आफू पुगेका ठाउँका महिलाहरूका अवस्था र गतिविधिप्रति विशेष चासो छ।<ref name="sahityasangraha">{{cite web|url=http://sahityasangraha.com/2016/09/04/%E0%A4%AD%E0%A5%81%E0%A4%87%E0%A4%81%E0%A4%AB%E0%A5%82%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%AE%E0%A4%BE/|title=पुस्तक समीक्षा : ‘भुइँफूलको देश’मा|trans-title=|first=नीरज |last=लवोजु |website=sahityasangraha.com|date=September 4, 2016|accessdate=2018-04-11}}</ref> उनले उपन्यास 'कम्प'मा नारी पात्रलाई विशेष महत्त्व दिएर महिलाको सामाजिक, आर्थिक र मनोवैज्ञानिक पाटो केलाउने प्रयास गरेकी छिन् र महिला हिंसा र यससँग जोडिएका आम मुद्दाको चर्चा गर्दै उनले महिलामा हुर्कंदै गएको विद्रोही चेत देखाएकी छिन् ।<ref name="annapurnapost">{{cite web|url=http://annapurnapost.com/news-details/59568|title=दुःखको औसत कथा|trans-title=|first=शंकर|last=भण्डारी|website=annapurnapost.com|date=शनिवार, मंसिर ११, २०७३|accessdate=2018-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171227033712/http://annapurnapost.com/news-details/59568|archive-date=2017-12-27}}</ref> केही समसामयिक यथार्थ, केही पौराणिक आख्यान, केही कल्पना र स्वैरकल्पनाको मिश्रणले बनेको ‘कम्प’मा उनका सुन्दर शैली, चिटिक्कको भाषा, सु-स्पष्ट विचार र गज्जबको यात्रा प्रसंगको मीठो समिश्रण पाइन्छ ।<ref name="sallerikhabar">{{cite web|url=http://www.sallerikhabar.com/post/10156|title=पुस्तक चर्चा : शारदा शर्माको ‘कम्प’ !!!|trans-title=|first=राजन|last=के.सी.’प्रमोद’|website=sallerikhabar.com|date=|accessdate=2018-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180522164842/http://www.sallerikhabar.com/post/10156|archive-date=2018-05-22}}</ref> ==लेखन एवम मुख्य कृतिहरू== ===कविता सङ्ग्रह=== * ''सीमान्त अनुभूति'' २०४४ * ''युद्धोपरान्त'' २०४९ * ''स्वर्णसूत्र'' २०५२ * यात्रामा २०७२ ===कथा सङ्ग्रह=== *‍‍‍ ''अग्नि स्पर्श'' - २०६३ * ''आस्थाको भग्नावशेष'' -२०४८ ===निबन्ध सङ्ग्रह=== * ''भूईँफूलको देश'' २०६८<ref name="sahityasangraha"/> ===उपन्यास=== * ''ताप'' - २०६९<ref name="pallawa"/> * ''कम्प'' - २०७३<ref name="himalkhabar">{{cite web|url=http://himalkhabar.com/news/910|title=जिउँदै यमलोकको यात्रा|trans-title=|first=बच्चु|last=विक|website=himalkhabar.com|date=कार्तिक १४, २०७३|accessdate=2018-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180408202605/http://himalkhabar.com/news/910|archive-date=2018-04-08}}</ref><ref name="nagariknews"/><ref name="annapurnapost"/><ref name="sallerikhabar"/> ===समीक्षाग्रन्थ तथा समालोचना=== * ''[[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला]]का उपन्यासका नारी पात्रहरु'' २०५३ ==पुरस्कार== ताप [[उपन्यास]]का लागि शारदा शर्माले २०६८ सालमा पद्मश्री साहित्य पुरस्कार प्राप्त गरिन् ।<ref name="nepaljapan"/><ref name="presschautari">{{cite web|url=http://www.presschautari.com/index.php?action=news&id=79|title=शारदा शर्मा र सत्यमोहन जोशीलाई पद्मश्री|website=presschautari.com|date=2शुक्रवार, २०७० आश्विन १० गते|accessdate=2018-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190727170534/http://presschautari.com/index.php?action=news&id=79|archive-date=2019-07-27}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{नेपाली भाषाका साहित्यकारहरू}} {{Authority control|VIAF=69871245}} [[श्रेणी:साहित्यकार]] [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१८ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] m998u6njlia5zdp0yg6or0rmg5mnnnr 0 13133 1395489 1187366 2026-11-10T02:41:09Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395489 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} {{Taxobox | name = सालक<ref name=msw3>{{MSW3 Schlitter | pages = 530–531}}</ref> | fossil_range = {{Fossil range|Paleocene|Recent}} | image = Pangolin borneo.jpg | image_caption = [[Sunda Pangolin]], ''Manis javanica'' | regnum = [[जनावर|जन्तु]] जगत | phylum = हाड भएका | classis = [[स्तनधारी प्राणी|स्तनधारी]] प्राणी | infraclassis = [[Eutheria]] | superordo = [[Laurasiatheria]] | ordo = '''Pholidota''' | ordo_authority = [[Max Wilhelm Carl Weber|Weber]], 1904 | familia = '''Manidae''' | familia_authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1821 | genus = '''''Manis''''' | genus_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | subdivision_ranks = Species | subdivision = ''[[Manis culionensis]]''<br> ''[[Giant Pangolin|Manis gigantea]]''<br> ''[[Ground Pangolin|Manis temminckii]]''<br> ''[[Tree Pangolin|Manis tricuspis]]''<br> ''[[Long-tailed Pangolin|Manis tetradactyla]]''<br> ''[[Indian Pangolin|Manis crassicaudata]]''<br> ''[[Chinese Pangolin|Manis pentadactyla]]''<br> ''[[Sunda Pangolin|Manis javanica]]'' | range_map = Minus ranges.png }} '''सालक'''({{lang-en|[[:en:Pangolin|Pangolin]]}}, उच्चारण{{IPAc-en|icon|ˈ|p|æ|ŋ|ɡ|ə|l|ɪ|n}}) एक लोपोन्मुख वन्यजन्तु हो। यो जनावर प्राय [[नेपाल]], [[भारत]], [[चीन]] लगायतका दक्षीण एसियाली राष्ट्रहरू तथा [[अफ्रिका|अफ्रिका]]का उष्ण भू-भागमा पाइन्छ। यसको शरीरमा ठुलाठुला कत्लाले ढाकको हुन्छ। यस बाहेक खबटा मुनि पहेँला जगरजस्ता रौं पनि उम्रेका हुन्छन्। यि रौं कत्लाको बीचबाट बाहिर निस्केको देखिन्छ र रौं धेरै हुँदा सालक सुनौलो पहेँलो रंगको देखिन्छ। यसले पुच्छरको सहायताबात रुखको हाँगामा झुन्डिन सक्छ। यो जनावरले आफुलाई खतरा महसुस भएमा त्यसबाट जोगिन गुँडुल्किएर भकुण्डो जस्तै डल्लो पर्छ। यसरी जोगिन आफ्ना बलिया मांसपेशीको पकडले एकै ठाउँमा टाँसिएर गुँडुल्किरहन सक्छ। विश्वभर आठ जातिका सालक पाइन्छन् । नेपालमा भने संकटग्रस्त कालो सालक र लोपोन्मुख तामे सालक मात्र पाइन्छन् ।तर पनि धादिङको थाङसिङ बेसी, काभ्रेको बलथली, काठमाडौँको नागार्जुन साथै रामेछापका केही स्थानमा सेतो सालक पनि पाइने वन्यजन्तुविज्ञ बताउँछन्।२ हजार ५ सय मिटर उचाइको सालको जंगलमा भेटिने सालकको दाँत हुँदैन । तर, ६० देखि ७० सेन्टिमिटरसम्म फैलने यसले जिब्रोले धमिरा र कमिलाको प्रायः धमिरा र कमिला खान्छ। राति आहार खोज्न निस्कने सालक माटोकै रंगको भएकाले छुट्टयाउन मुस्किल पर्छ। कतैबाट आक्रमणको चाल पाउँदा डल्लो परेर बस्छ । ==बासस्थान== सालक मध्य पहाडी क्षेर्त्रको ओसिलो भेकमा पाइन्छ। नेपालमा यिनीहरू चुरे पहाडको छेउँछाउँमा भेटिन्छन्। महाभारत पर्वत र यस श्रृङ्खलाका भित्री खोँचहरू जस्तै : धादिङ, काभ्रेपलाञ्चोक,गोर्खा, रामेछाप, संखुवासभा र सिन्धुली आदि जिल्लाका पारिला भीरहरू, नदी किनार र बेसीहरूमा पनि पाइएका छन्। धादिङको केवलपुर थानसिङबीचको बेँसीमा, काभ्रेको बलथलीमा र सिन्धुलीको नाकाझोजीमा करीब दर्ुइ फिट लामा, त्यस्तै काठमाडौैंको नागार्जुन क्षेत्रमा पनि सेता सालक पाइने कुरा स्थानीयबासीहरू बताउँदछन्। ==आहारा== सालकले मुख्य रूपमा धमिरा खान मन पराउँछ। तर यसले कमीला लगायत साना कीराहरू पनि खान्छ । खास गरेर[[धमिरा]]लाई नियन्त्रण गर्न सक्ने अर्को जीव हो सालक । सालक धमिराको शत्रु हो । यौटा सालकले वर्षमा ७ करोडभन्दा बढी धमिरा र कीरा कमिला खान्छ । सालक विश्वमै लोपोन्मुख प्रजातिको जंगली जीव हो । सालकले किसानहरूको बालीनाली नोक्सान गर्ने कीरा, कमिला र धमिरा खान्छ । हामीलाई नोक्सान गर्न सक्ने कीरा धमिरालाई प्राकृतिक तरिकाले नियन्त्रणमा लिने हुँदा सालक मानव समुदायका लागि हितकारी जीव हो । तर केही वर्षयता यो जीव संकटमा छ । आकारमा [[न्याउरी|न्याउरी मुसो]]जस्तो देखिने सालकका शरीरभर बाक्ला र कडा कत्ला हुन्छ । रातिमा मात्रै चर्न निस्कने हुनाले यसलाई कमैले देख्ने गरेका छन् । राष्ट्रियनिकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण ऐनले सालकलाई संरक्षित वन्यजन्तुको सूचीमा राखेको छ । <ref name= "कान्तिपुर"> https://www.kantipurdaily.com/kopila/2017/10/29/20171029082430.html {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==सालक लोप हुने कारण== साइटिसले यसको व्यापार व्यवसायलाई दण्डनीय बनाएको छ । तर केही वर्षअघिसम्म मासुका लागि मारिने सालक पछिल्लो समय कत्लाका लागि विदेश चोरी निकासी हुने गरेको छ । तस्करहरू सालकको पिछा गर्दै यसलाई मारेर छाला र कत्ला बेच्छन् । कैयौँ तस्कर समातिएका पनि छन् । यसले गर्दा सालकको संख्या घट्दै गएको छ । सालक एसियाको [[नेपाल]], [[चीन]], [[भारत]] र [[श्रीलङ्का]]का साथै [[अफ्रिका]]मा पाइन्छ । यो [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] लगायत नेपालका विभिन्न जिल्लामा फेला परेको छ । नेपालमा समुद्र सतहदेखि दुई हजार मिटर उचाइको क्षेत्रमा सालक भेटिएको छ । काठमाडौँ उपत्यका, धादिङ, [[चितवन जिल्ला|चितवन]], [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]], [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]]लगायत ४३ जिल्लामा यसबारे अध्ययन थालिएको छ । विश्वमा ८ जातिका सालक छन् । तीमध्ये नेपालमा दुई जातिका मात्र पाइन्छन् । यहा पाइने सालक कालो र तामे रंगका हुन् । आईयूसीएनले सालकलाई जोखिमपूर्ण र लोपोन्मुखजीवको सूचीमा राखेको छ । यसको संरक्षणमा चेतना जगाउन हरेक वर्ष सालक दिवस पनि मनाइन्छ । सालक मारेमा वा यसको अंगको व्यापार गरेमा ४० देखि ७५ हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना, एकदेखि १० वर्षसम्म कैद या दुवै सजाय हुन सक्ने निकुञ्ज ऐनमा व्यवस्था छ ।<ref name= "कान्तिपुर"/> ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{जनावरहरू}} ==सन्दर्भ सूची== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ekantipur.com/saptahik/article/?id=13093-सालक]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.ekantipur.com/nepal/article/?id=6365-सालक संसार]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Commonscat|Pholidota|सालक}} [[श्रेणी:वन्यजन्तु]] [[श्रेणी:लोपोन्मुख जीव]] [[श्रेणी:जनावरहरू]] 4t8mrv03moub77vmaqcz4zh4snvrkjm 0 13708 1395460 1136247 2026-11-10T00:01:56Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395460 wikitext text/x-wiki '''श्याम गोतामे''' ( वि.सं. १९९६ भदौ २६ – वि.सं. २०५५ वैशाख १९) [[नेपाली]] हास्य-व्यङ्ग्यकार तथा निबन्धकार थिए।<ref>ज्योति पाण्डे– भैरव अर्यालको जीवनी, व्यक्तित्व र कृतित्वको अध्ययन, स्नातकोत्तर शोध–पत्र २०५३, नेपाली केन्द्रीय विभाग, त्रि.वि.वि. कीर्तिपुर</ref><ref>{{Cite web |url=https://nepalmag.com.np/opinion/2016/08/19/20160819095034 |title=गाईजात्रामा हास्यव्यंग्य |website=नेपाल पत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2020-09-03}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==जन्म== श्याम गोतामेको जन्म वि.सं. १९९६ भदौ २६ गते ज्वालाप्रसाद गौतम र राधादेवी गौतमको जेठा छोराको रूपमा काठमाडौँस्थित पाको पोखल्ड्याङमा भएको थियो। श्यामको न्वारनको नाम रेवती गौतम राखिएको भएपनि नागरिकता प्रमाणपत्रमा चाहिँ श्यामप्रसाद गौतम नाम रहेको देखिन्छ।<ref>केशबहादुर राई– हास्यव्यङ्ग्यकार वासुदेव लुइँटेल, रचना प्रकाशन, ०५३, काठमाडौँ</ref> ==शिक्षादीक्षा== उनको बुवा ज्वालाप्रसादको [[नेपाल सरकार]]को कर्मचारी भएकोले अस्थिरता र अव्यवस्थाकैबीच गोतामे वि.सं. २००९ सालमा [[गौर]]स्थित श्री ३ जुद्ध हाईस्कूलमा एकैचोटी ९ कक्षामा भर्ना भए। भर्ना भएको दुई वर्षपछि वि.सं. २०११ सालको प्रवेशिका परीक्षामा सामेल भई उक्त परीक्षामा तृतीय श्रेणीमा उत्तीर्ण गरेका थिए। एस.एल.सी. उत्तीर्ण गरेपछि गोतामे [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगञ्ज]]स्थित [[ठाकुरराम बहुमुखी क्याम्पस]]को रात्रिकक्षामा भर्ना भइ अध्ययनलाई अगाडि बढाउन थाले। उनले वि.सं. २०१३ सालमा [[पटना विश्वविद्यालय]]बाट प्रमाण पत्रतहको परीक्षामा सामेल भई उत्तीर्ण भए। ==व्यक्तिगत जीवनी == गोतामेको वि.सं. २०१३ साल असार १७ गते पद्मा शर्मासँग विवाह भएको थियो। उनको दुई छोरा र दुई छोरीहरू छन्। ==साहित्यिक लेखनमा प्रवेश== उनले लेखेको पहिलो हास्यव्यङ्ग्य रचना 'मैले पनि पिउन सिकें' वि.सं. २०२५ साल माघ २६ गतेको [[गोरखापत्र]]मा प्रकाशित भएको थियो। त्यसपछि उनले 'गोरखापत्र', 'समीक्षा', 'प्रतिध्वनि', 'रूपरेखा', 'मातृभूमि' जस्ता पत्रपत्रिका र हास्यव्यङ्ग्यपरक सामयिक सङ्कलनमा प्रकाशित भएका हास्यव्यङ्ग्य रचनाहरूको पहिलो कृतिको रूपमा '''मपाईं''' निस्किएको थियो। कौवा प्रकाशनको १०औँ प्रकाशनका रूपमा निस्किएको यस कृतिमा जम्मा १६ वटा हास्यव्यङ्ग्य रचना सङ्कलित थियो।<ref>गङ्गाप्रसाद उप्रेती– दृष्टिकोणका विविध विसाउनी, २०४६, काठमाडौँ</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.samakalinsahitya.com/index.php?show=detail&art_id=2066 |title=खरा र खस्रा हास्यव्यङ्ग्यकार श्याम गोतामे |website=समकालीन साहित्य |accessdate=2020-09-03}}</ref> ==कृतिहरू== * मपाईं<ref>भरतकुमार भटृराई– हास्यव्यङ्ग्यको सैद्धान्तिक स्वरूप, स्नातकोत्तर शोध–पत्र २०४४, नेपाली शिक्षण समिति, त्रि.वि.वि. कीर्तिपुर</ref><ref>भैरव अर्याल (सं.)–साझा निबन्ध, साझा प्रकाशन, सा. सं. २०४९, पुलचोक ललितपुर</ref><ref>श्याम गोतामे –मपाईं (हास्यव्यङ्ग्य निबन्ध सङ्ग्रह), कौवा प्रकाशन २०२६, काठमाडौँ</ref> * जदौ<ref>जदौ –(हास्यव्यङ्ग्य निबन्ध सङ्ग्रह), रत्न पुस्तक भण्डार,२०२७, काठमाडौँ</ref><ref>जदौ –कायेनवाचा (हास्यव्यङ्ग्य निबन्ध सङ्ग्रह), साझा प्रकाशन, २०३३, पुल्चोक</ref><ref>जदौ –श्याम गोतामेका प्रतिनिधि हास्यव्यङ्ग्य, ने.रा.प्र.प्र., २०४६, काठमाडौँ</ref> * कायेनवाचा<ref>माणिकरत्न शाक्य (सं.)–हास्यव्यङ्ग्यकार नालीबेली, सिस्नुपानी नेपाल, २०५६, काठमाडौँ</ref><ref>राजेन्द्र सवेदी– स्रष्टा–सृष्टिः द्रष्टा–दृष्टि, साझा प्रकाशन, दो.सं.२०४३, पुल्चोक, ललितपुर</ref> * श्याम गोतामेका प्रतिनिधि हास्यव्यङ्ग्य<ref>भैरव अर्याल/वासुदेव शर्मा (सं.)–छ्याकन (हास्यव्यङ्ग्य सङ्ग्रह), कौवा प्रकाशन, २०३८</ref><ref>राजेन्द्र सुवेदी/हीरामणि शर्मा– नेपाली हास्यव्यङ्ग्य निबन्ध, साझा प्रकाशन, दो.सं.२०५१, पुल्चोक</ref> ==पुरस्कार तथा सम्मान== * भैरव हास्यव्यङ्ग्य पुरस्कार २०४९ ==अवशान== हास्यव्यङ्ग्य लेखनमा प्रवेश गरेका श्याम गोतामेको नेपाली हास्यव्यङ्ग्यमा दीर्घजीवन बाचेर आकस्मिक ढङ्गले वि.सं. २०५५ साल वैशाख १९ गते बिहान पौने ५ बजेतिर देहान्त भयो। उनको मृत्यु हुदा उनको उमेर ५९ वर्ष पुगेको थियो। ==सन्दर्भ–सामग्री == {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *http://www.samakalinsahitya.com/?show=detail&art_id=2066 [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू]] okv8tvyox2epd582hfo2hcwinsy4syw 0 13887 1395418 1394464 2026-11-09T18:13:24Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395418 wikitext text/x-wiki {{Infobox dance | name = मारुनी | image = Maruni Dance Sikkim.jpg | caption = [[सिक्किम]]की एक युवतीले मारुनी नृत्य प्रस्तुत गर्दै | native_name = मारुनी नाच | native_name_lang = ne | genre = नेपाली लोक नृत्य | inventor = [[मगर]] | origin = [[नेपाल]] को [[मगरात]] }} '''मारुनी नाच''' नेपालको परम्परागत नृत्य हो। भर्खरका कलिला केटा मान्छेलाई केटीका परम्परागत लुगाहरू लगाएर मारुनी बनाई [[मादल]]को तालमा पुराना पौराणिक कथाहरूमा आधारीत गीतहरू गाएर नाचिने यो नाच नेपालका [[मगर जाति|मगर]], जातिको मुख्य संस्कृति रहेता पनि यो नाच प्राय सबै ठाउँमा सबै जातीले अपनाएको देखिन्छ। परम्परागत रूपमा नाचिने यो नाच प्रायः [[दसैँ|दशैं]], [[तिहार]]मा नाच्ने नाच हो। [[धान]] काटेर थन्काइ सके पछि मारुनी नाच फुकाउने परम्परागत प्रचलन रहेको छ। कुनै ठाउँमा मारुनी नाच [[तीज]]को दिनमा सुरु गरिन्छ भने कुनै ठाउँमा दशैंको कालरात्रीको दिन सुरु गरिन्छ। मारुनी नाच सुरु गर्नुलाई नाच बाँध्ने भनिन्छ। नाच बन्द गर्नुलाई नाच फुकाउने भनिन्छ। वर्षमा करिब तीन महिनाको अवधी भित्र मात्र कुनै कुनै दिन नाचिने यस परम्परागत नृत्यमा [[भानुभक्तीय रामायण|रामायण]], महाभारत आदी धार्मिक ग्रन्थहरूका कथालाई लोक गाथामा मिलाएर गाउने गरिन्छ। मादलको तालमा मारुनी र मादले नाच्ने यस नाचमा ताल पनि परम्परागत नै हुन्छ। यो परम्परागत नृत्य बुढा पाकाहरूले मात्र जानेका र हालको पिंढीले झन्झट मान्ने भएकाले अब आएर यो मारुनी नाच लोप हुने परिस्थीतीमा पुगी सकेको छ।<ref name= "Maruni">{{cite news|URL=https://www.kantipurdaily.com/pradesh-5/2018/09/15/153698537642469761.html|title=मारुनी नाच जोगाउँदै स्थानिय|publisher=कान्तिपुर|date=2018/09/15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403212450/https://www.kantipurdaily.com/pradesh-5/2018/09/15/153698537642469761.html|archive-date=2019-04-03|access-date=2024-02-02}}</ref> कति पय समूदायमा त लोप नै भई सकेको यो परम्परागत नृत्यको जगेर्ना गर्नु पर्छ भन्ने विचारले अहिले [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]], [[पर्वत जिल्ला|पर्वत]], [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]], [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]], [[कास्की जिल्ला|कास्की]], [[बागलुङ जिल्ला|बागलुङ]]का केही स्थानियहरू लागि परेका छन्।<ref>{{cite news|URL= https://setopati.com/social/52072|title= लोपोन्मुख मारुनी संरक्षणमा पर्वतका युवा|publisher= सेतोपाटी|language= नेपाली|archive-url= https://web.archive.org/web/20190410222234/https://setopati.com/social/52072|archive-date= 2019-04-10|access-date= 2019-04-10}}</ref><ref>{{cite news|URL= https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/55006|title= मारुनी नाच संरक्षणमा स्थानीय|publisher= नागरिक नेटवर्क|date= 31 साउन 2075|language= नेपाली}}</ref><ref>{{cite news|URL= https://myagdikali.com/142613|title= मगर समूदायको लोकप्रिय मारुनी नाच|publisher= म्यादीकाली|language= नेपाली|date= 26 मङ्सिर 2074|archive-url= https://web.archive.org/web/20190410223130/https://myagdikali.com/142613/|archive-date= 2019-04-10|access-date= 2019-04-10}}</ref><ref>{{cite news|URL= http://radionrn.com/archives/43355|title= मारुनी नाच संरक्षणमा पर्वतका युवाहरू जुट्दै|publisher= redionrn|language= नेपाली|date= 14 बैशाख 2074|archive-url= https://web.archive.org/web/20190410223108/http://radionrn.com/archives/43355|archive-date= 2019-04-10|access-date= 2019-04-10}}</ref><ref>{{cite news|URL= https://saptahik.ekantipur.com/ampnews/2017-12-05/20171205123846.html|title= मगर समुदायको मारुनी नाच जोगाउँदै युवा|publisher= कान्तिपुर साप्ताहिक|date= 19 मङ्सिर 2074|language= नेपाली|archive-url= https://web.archive.org/web/20190410222236/https://saptahik.ekantipur.com/ampnews/2017-12-05/20171205123846.html|archive-date= 2019-04-10|access-date= 2019-04-10}}</ref> दुई अथवा तिन जना मादले, दुई वा तिन जना मारुनी, एक पुर्सिङ्गे अथवा पुछ्रुङ्गे, कम्तीमा आठ जना बढीमा बिस जना गायकहरू मिलेर समूहगत रूपमा नाचिने यस परम्परागत नृत्यमा सबै काम नियम पूर्वक हुनु पर्ने परम्परा छ। नाच आरम्भ गर्दा र नाच समाप्त गर्दा ठोकन राख्नु पर्ने यस नृत्यको परम्परागत नियम हो। ठोकन राख्दा कसै कसैलाई देवता चढेर काँप्न पनि थाल्छन्। ठोकन राखे पछि ढोका उघार्ने गित गाएर नाचको आरम्भ गरिन्छ। आरम्भ पछि [[देवी]] बन्दना गर्ने देवी गित गाएर यो दिनको नृत्य अगाडि बढाइन्छ। यसै गरी रामायण, महाभारतका गाथाहरू गाएर नाच्ने र बीच बीचमा ख्याली र टप्पा गाएर रमाईलो गर्ने, समय भएमा डाँडी गित गाउँने, अन्तमा आशिका गित गाएर बिट मारि सके पछि ठोकन राखेर नाच समाप्त गरिन्छ।<ref name= "मारुनी">{{cite web|URL=http://palpasamachar.com/?p=1689|title=मारुनी नाच एक परिचय|publisher=पाल्पा समाचार|date=5 जनवरी 2018}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> मारुनी नाचको परम्परागत नियमहरूमा प्रायः एक रुपता पाइए पनि नाचमा प्रयोगहुने गितहरूको लय र भाषामा स्थान र समुदाय अनुसार फरक फरक रहेको छ। गितमा एक रुपता पाइए पनि गितमा प्रयोग हुने लय र शब्दहरूमा कतै पनि एक रुपता पाईंदैन। ==नाचको परम्परागत नियम== मारुनी नाच नेपाली समुदायको परम्परागत नृत्य भएता पनि यो नाचलाई जहिले कहिले जहाँ तहीं प्रदर्शन गर्दा अनिष्ठ हुन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ। मारुनी नाच प्रदर्शन गर्ने समुदायहरूमा दशैंको [[फूलपाती]]को दिन [[कालरात्री]]को विशेष पूजा आजाका साथ नाचको आरम्भ गरिन्छ अथवा नाच बाँधिन्छ भने दशैं र तिहारको समयमा देउसी, भैलो, खेल्दा मारुनी नाचको प्रदर्शन गरिन्छ। चाडवाडहरू सिद्धिएपछी फेरी विशेष पूजाआजा गरेर नाच फुकुवा गरिन्छ अथवा नाचको अन्त गरिन्छ। नाच फुकुवा गरीसके पछि नाचमा प्रयोग गरिने मादल, खाँकर, मारुनीको लुगा, लाखेको खपर र लौरो आदी सबै सामानहरू मन्दिरमा लुकाएर राखिन्छ। यसरी नाच फुकाइ सकेपछी अर्को वर्ष नाच नबाँधुन्जेलसम्म नाचको प्रदर्शन गर्नु त परै जावस यदी गुरु मादल बजेको सुनिएमा पनि अनिष्ठ हुन्छ भन्ने जन विश्वास गरिन्छ। मारुनी नाच बाँध्ने र फुकाउने समयमा देवीको पूजा गरिने भएकोले यस नाचलाई देवीको नाच पनि भनिन्छ।<ref name= "मारूनी"/>। ;ठोकन राख्नु:मारुनी नाच आरम्भ गर्नु भन्दा पहिले कम्तिमा दुई जना मादलेले विशेष तालमा मादल बजाउनुलाई ठोकन राख्नु भनिन्छ। नाचको आरम्भमा र अन्त्यमा ठोकन राख्ने गरिन्छ। मादल बजाउनमा निकै सिपालु मान्छेलाई मात्र ठोकन राख्न दिईन्छ। मादलेरू उभिएर करिब छ सात मिनेट सम्म विशेष तालमा कहिले छिटो छिटो, कहिले ढिलो, कहिले ठुलो, कहिले सानो आवाजमा मादल बजाउने गर्छन्। ठोकन राख्दा कुनै प्रकारको गीत गाउनु पर्दैन र नाच पनि नाच्नु पर्दैन। ठोकनको बेला देवता काँप्ने मान्छेहरू र तन्त्र मन्त्र गर्नेहरूलाई [[देवी]] चढेर काँप्न पनि थाल्छन्। यसरी काँप्न थालेका मान्छेहरूलाई ठोकनको माध्यमबाट नै बसाल्ने काम गरिन्छ। मारुनी नाच बन्द गर्ने अन्तिम दिन अथवा मारुनी नाच फुकाउने दिन बाहेक अरु दिनमा मारुनी नाच सकिए पछि ठोकन राखेर नै मारुनीका वस्त्र र गहनाहरू उतार्ने चलन रहेको छ। <ref name = "मारुनी"/> ==मारुनी नाँचका मुख्य पात्रहरू== [[चित्र:Group of maruni.jpg|thumb|250px|मारुनी नाचको एक समूह]] मारुनी नाँचमा कम्तिमा दुइ जना मारुनी दुई देखि तिनजना मादले, एक जना पुरसिङ्गे र ६ जना देखि १० जना सम्म गायकहरू हुनु पर्छ। गायकहरूमा एक जना गुरु हुन्छ गुरुलाई रौरा पनि भनिन्छ<ref name="मारुनी"/> जसलाई मारुनी नाचको बारेमा सबै थाहा छ, जसले मारुनी नाचमा गाइने हर गितहरूको लय जानेको छ, जसले नाचमा बजाइने ताल र नाचिने चालको बारेमा पूरा ज्ञान छ, त्यसैलाई मात्र गुरु अथवा रौरा मानिएको हुन्छ। खास गरेर [[दसैँ|दशैं]], [[तिहार]], [[देउसी]], भैलीमा र न्वारन, [[पूजा]] इत्यादी उत्सवहरूमा यो मारुनी नाच नाचेको देखिन्छ। मझौटे गीत, टप्पा र ख्याली गीत रमाइलो गरिने गीतहरू भएकाले यी गीतहरूमा एकजना मादले, एक जना पुर्छुङ्गे (पुर्सिङ्गे) र एक जना मारुनीले मात्र नाच्ने गर्छन्। भने अन्य सबै गीतहरूमा समूहमा नाच्ने गाउने गरिन्छ। समूहमा नाच्दा कम्तिमा २ जना मारुनी ३ जना मादले र ३ जना पुर्सिङ्गे गरेर जम्मा ८ जना जति नाच्दछन्। गीत गाउनेहरू एकापट्टी कम्तीमा ५, ६ जना र अर्को पट्टी ५, ६ जना बसेर गाउँछन् भने एक तर्फ १५ - २० जना र अर्को तर्फ पनि १५ - २० जना उभिएर गाउने गर्छन्। जुङ्घा दाह्री नआएको केटालाई महिलाको परम्परागत भेषभुषा [[चोलो|चोली]], [[पटुका|पटुकी]], [[सारी]], [[फरिया]], कण्ठमाला, [[टिकुली|टिक्की]] आदिले सिङ्गार पटार भएर नाच्ने मान्छेलाई मारुनी भनिन्छ। मारुनीलाई [[खाम भाषा|खाम]] भाषीहरूले सिङारू पनि भन्छन्। मारुनीसँग नाच्ने पुरुषलाई पुर्सिङ्गे अथवा पुर्छुङ्गे भनिन्छ भने मादल बजाउँदै नाच्ने मान्छेलाई मादले भनिन्छ। मारुनी नाचमा मुखौटो लगाएर व्याङ्गत्मक कला पर्दर्शन गर्ने व्याक्तिलाई लाखे भनिन्छ र गित गाउने मुख्य मान्छेलाई गुरु अथवा रौरा भनिन्छ। <ref name= "मारुनी"/> ;गुरु: गुरु अथवा रौरा मारुनी नाचको मुखिया हुन्छ। गुरु गायक समूहमा बसेर गीत गाउँने भएपनि गुरुलाई मारुनी नाचका सम्पूर्ण कुराहरूको जानकारी थाह हुनुपर्छ। नाचको गुरु हुनको लागि कुन गीतलाई कुन लयमा गाउने, कुन तालमा मादल बजाउने, कुन तालमा मारुनीले नाच्ने भन्ने कुराको जानकारी हुनुका साथै सबै गीतहरू कण्ठस्थ हुनु पर्छ। कुनै व्याक्तिलाई एक पटक गुरु बनाइ सके पछि जिवनभर त्यही व्याक्ति मारुनी नाचको गुरु रहन्छ। गुरु नभएको खण्डमा मारुनी नाच बन्न पनि सक्दैन। मारुनी नाच लोप हुने स्थितीमा पुग्नाको कारण नै गुरुको अभाव हो। हुनत सबै ठाउँमा गुरुको आवस्यकता त्यत्तिकै हुन्छ। त्यो भन्दा पनि मारुनी नाच जस्ता परम्परागत लोक नृत्यहरू गुरुको अभावले नै पछिल्लो पिढींमा हराएर जान सक्छन्। मारुनी नाचको पुरानो गुरु मर्नगएमा अर्को नयाँ थाम्न अथवा बनाउन नसकेर कति पय ठाउँमा नाच नै बन्द भइ सकेका छन्। हरेक नाचका गुरुले आफ्नो आफ्नो परम्मरा अनुसार नाच चलाउने गरेकाले नाचको ताल एकै भए पनि गाउने गीत र लयहरू सबै ठाउँमा फरक फरक छन्। नाच्न, मादल बजाउन र गीत उच्चारणको लय निकाल्न गुरुले नै सिकाउनु पर्ने हुन्छ। ;मारुनी:मारुनी पनि यो मारुनी नाचको एक मुख्य पात्र हुन्। दुइजना जुङ्घा दारी न आएका कलिला केटाहरू अथवा जुङ्घा दारी खौराएका ठुला [[पुरुष]] मानिसलाई महिलाको कपडा जस्तै:- चोलो, [[गुन्यू]], [[चुरा]], [[पोते]], [[तिलहरी]] आदी [[महिला]]ले लगाउने गहनाहरू पहिराएर मारुनी बनाइन्छ। मारुनीहरू मादलेकोसँगै अगाडि पछाडी घुमेर नाँच्दछन्। मारुनीलाई सिङारू (सिंगारीयको मान्छे) पनि भनिएको सुनिन्छ। सिङारू एक पटक बनि सके पछि नाचको पुरा अवधि सम्म तिनै मानिसहरू बाहेक अरु बदलिन पाउदैनन्। ;पुरसिङ्गे:पुरसिङ्गे मारुनीहरू सँगै नाच्ने एक अर्को पात्र हो। पुर्सिङ्गेलाई कतै कतै '''पुछ्रुङ्गे''' पनि भनिन्छ। पुरसिङेले महिलाको कपडा लगाउनु पर्दैन। यदी मारुनी नाँचमा तिन जना मादलेहरू छन् अथवा एक जना मात्र मारुनी छ भने त्यहाँ पुरसिङेलाई एक जना मादले सँग नाच्ने जिम्मा दिईन्छ। पुरसिङेले हाउ भाउ तथा ताल चाल पुरै मारुनीकै मिलाउनु पर्ने भएकाले यसलाई पुरसिङे (सिङारुको काम पुरा गर्ने) को उपाधी दिएको हुनु पर्छ। पुरसिङेहरू एक पछि अर्को बदलिएर नाँच्न सक्छन् यसको लागि नाच्ने कला हुनु जरुरी छ। [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] तिरको मारुनी नाचमा कमरमा पटुका बाँधेर पुर्सिङ्गे बनाइन्छ। <ref name= "मारुनी"/> ;मादले:मादलेको पद बाटै थाह भएको छ की यिनिहरू [[मादल]] बजाउने मान्छे हुन्छन्। मादलेहरूले मादल कमरमा भिरेर बजाउदै मारुनीसँगै नाच्ने गर्छन्। मादलेहरूमा एकजना गुरु मादल भिरेको हुन्छ गुरुमादल बजाउने मान्छेले मादलको ताल निकाल्छ। नाच रमाईलो पार्न मादलेको नै विशेष भुमिका रहन्छ। गाउँने र नाच्नेलाई मादलको ताल दिएर उत्तेजित र उत्साहित गर्न मादलेको भुमिका रहेको हुन्छ। जोशिला मादलेहरूले नाच नचाउँदा कुखुराको भाले जुधे जस्तो तालमा उफ्रेर नाच रमाईलो पार्छन्। मारुनी नाचमा गीत अनुसार मादलको ताल पनि अलग अलग हुने भएकाले यदी मादलको ताल बिग्रियो भने र गुरुलाई स्वर तथा गीत परिवर्तनको सङ्केत दिनु परेमा गुरु मादल बजाउने मादलेले नै मादलमा जोरले ठोकेर ताल दिन्छ अथवा गुरुको अगाडि गएर मादल ठोक्छ। यसै गरी मारुनीलाई नचाउने मुख्य काम मादलेहरूको हो। मादलेले जुन चालमा खुट्टा चाल्छ, जुन तालमा मादल ठोक्छ, त्यसै तालमा मरूनीले नाच्नु पर्ने हुन्छ र मादलेहरू एक पछि अर्को बदलिन सक्छ। ;लाखे:लाखे पनि मारुनी नाचको एक मुख्य पात्र हो। एक जनालाई मुखमा लाखे खपर अथवा कार्टुनिस्टहरूले प्रयोग गर्ने मुखौटा लगाएर र शरीरमा पराल बाँधेर एक लाखे बनाइन्छ। लाखेको हातमा एक बाङ्गे लौरो हुन्छ। लाखेको मुख्य काम नाँचमा व्यांगात्मक कलाहरू देखाएर मनोरञ्जन गराउनु हो। यो बाहेक लाखेले दर्शकहरूबाट केही पैँसा माग्ने पनि गर्छ। लाखेलाई मारुनीको पतिको रूपमा बनाइएको हुन्छ। कतै कतै मारुनी नाचमा लाखे र मारुनीलाई [[शिव|महादेव]] र [[पार्वती]] को जोडी पनि भनिन्छ। त्यसैले लाखेलाई धेरै जिस्कायो भने [[भैरव (चलचित्र)|भैरव]] र [[हनुमान]] चढेर बहुलाउछ भन्ने विश्वास गरिन्छ। लाखेलाई नाचमा गुरु महाराज भनेर बोलाउनु पर्ने परम्परा छ। लाखेले [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] भाषाको प्रयोग गर्नु पर्ने हुन्छ। कहिल्यै हिन्दी नबोल्न जान्ने मान्छेलाई पनि मारुनी नाचमा लाखे बनाएको बेला खरर हिन्दी बोल्न सकेको सत्यता रहेको छ।<ref name= "मारूनी">[[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] जिल्लाको [[पिपलकोट, दैलेख|पिपलकोट]]का मगर समुदायले नाच्ने मारूनी नाचका गुरु तथा पूर्व [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]] उपाध्यक्ष पदमबहादुर बुढा</ref> ==मारुनी नाचका केही गीतहरू== [[चित्र:Maruni dance.jpg|thumb|250px|ख्याली गीतमा नाचिरहेको मारुनी]] मारुनी नाचमा मारुनी नचाउनको लागि मुख्यतया पौराणिक कथामा आधारीत गीतहरू गाइन्छन्। यसका साथै मारुनीको रूपको वर्णन, नाचको सुरुवात तथा अन्तमा प्रयोग हुने आरम्भ गीत र समापन गीत, नाचको बीच बीचमा सल्यानी टप्पा गीत, ख्याली गीत आदी पनि गाइन्छन्। मारुनी नाचको गीतमा [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]] र नेपाली भाषाको मिश्रण भएको देखिन्छ। मारुनी नाचलाई नियालेर हेर्दा यस परम्परागत नृत्यको आरम्भमा देवी देवताहरूको प्राथना सम्बन्धी गीतहरू र ढोका खोल्ने गीतहरू गाएर नचाइन्छ, बीचमा रामायण तथा कृष्ण चरित्रका कथाहरूमा आधारित गीतहरू गाएर नचाइन्छ, समय कटाउन डाँडी गीतहरूको प्रयोग गरिन्छ भने रमाइलो गर्न ख्याली, मझौटे र टप्पा गीतहरूको प्रयोग गरिएको पाइन्छ। यसैले मारुनी नाचका गीतहरूलाई निम्न चरणहरूमा वर्गिकरण गर्न सकिन्छ। ===आरम्भ गीतहरू=== मारुनी नाचको आरम्भमा ढोका खोल्ने गीत, मारुनी बाँध्ने गीत र देवी देवताहरूको प्रार्थना गीतहरू गाएर मारुनीलाई नचाइन्छ। सबै भन्दा पहिले देवी बाँध्ने गीत गाएर नाचको आरम्भ गर्ने प्रचलन तथा परम्परा रहेको छ। ;देवी बाँध्ने गीत: देवी बाँध्ने गीत प्रत्यक पल्ट मारुनी नाचको आरम्भमा गाईने गीत हो। यस गीतमा नाच्नु पर्दैन। ठोकन राखे लगत्तै देवी बाँध्ने गीत गाएर देवीको बन्दना गर्ने प्रचलन रहेको छ। यो गीत गाउने बेला मादलेहरू र गायकहरू बसेर नै गाउछन्। नाच बाँधेको दिन अथवा कालरात्रीको दिनमा भने [[दुर्गा|दुर्गा देवी]]को मन्दिरमा यो गीत गाउँदा उभिएर नै गाउँने चलन रहेको छ। गाउनेहरू दुई समूहमा बाँडिएर पालै पालो गरी गाउने गरिन्छ। देवी बाँध्ने गीत ३३ चरणको हुन्छ भने यो गीत गाउँदा सबै चरणहरू गाउनु पर्ने हुन्छ। यो गीत गाउन करिब ५० मिनेटको समय लाग्दछ।<ref name= "मारुनी"/> गीत गाउने बेलामा मारुनी र पुरसिङ्गेलेई बीचमा राखेर गाउने गरिन्छ। जुनसुकै नाचमा पनि यो गीत गाउनै पर्छ। अन्य गीत गाउनको लागि ढोका खोल्ने गीतको रूपमा यस गीतलाई लिईन्छ। तर स्टेजमा प्रदर्शन गरिने औपचारीक कार्यक्रमहरूमा भने यो गीत गाउनु पर्दैन। मारुनी नाचको पहिलो गीत यस प्रकार छ।<br>''हा हा सरस्वती माया हो शरण तुमारा<br>हे हे पहिले ज समझौला गुरुजी हमारा<br>हा हा सरस्वती माया हो शरण तुमारा''<ref name= "मारुनी"/><br />। ;बाधैला गीत: बाधैला गीत देवी बाँध्ने गीतको झुमरी हो। देवी बाँध्ने गीत गाएर सके पछि बाधैला गीत गाउने गरिन्छ। देवी बाँध्ने गीतमा नाच्ने नगरिए पनि यो गीत गाउने बेलामा नाच्नु पर्छ। गीत पालै पालो गरेर दुई समूहमा बाँडिएर गाउने गरिन्छ। यो गीतमा दुई जना मादले, दुई जना मारुनी र पुरसिङ्गे नाच्ने गर्छन्। बाधैला गीत नाचेर सके पछि अन्य जुन सुकै गीत गाउन हुने मान्यता रहेको छ <ref name= "मारुनी"/> गीतको पहिलो चरण यस प्रकार रहेको छ।<br>''हा हा बाधैला हो सखी वीर हनुमान हो बाधैला<br>हे हे पूरवै बाधौं पश्चिम बाधौं बाधौं चारै ओर<br>हा हा बाधैला हो सखी बाधैला''<ref name= "मारुनी"/> ;मारुनी बाँध्ने:मारुनी नाचको आरम्भ गरिने दिनलाई नाच बाँध्ने अथवा मारुनी बाँध्ने भनिन्छ। त्यो दिन विशेष पूजा आजा सहित मारुनी बाँधे पछि मारुनी बाँध्ने गीतहरू गाएर नाचको आरम्भ गरिन्छ।<br>''पूरवै सुमेरू हो पश्चीमै सुमेरू धार मधुम<br>चारै दिशा चारै किल्ला सुमेरू धार मधुम<br>उघारैलो उघारैलो उघारैलो उघारैलो<br>सुन है सँघार रूप है दवार<br>उघारैलो उघारैलो उघारैलो उघारैलो<ref name= "मारूनी"/><br>हामरो नाचकी सरस्वती देवीले शरण देउ<br>शरण देउ माय-२, सरस्वती देवीले शरण देउ''<br />(यसमा [[सरस्वती]]को मात्र नभएर सबै देवी देवताहरूको नाम लिइन्छ।)<br>''हा हा फूलै चढाउँला फूलै चढाउँला, भगवती देवीलाई फूलै चढाउँला''<br>(यस गीतमा भगवती देवीका साथै सबै देवीहरूको नाम लिएर फूल चढाउँला भनेर गाइन्छ।<ref name= "मारूनी"/> ===पौराणिक गीतहरू=== मारुनी नाचमा प्रार्थना गीतहरू पछि रामायण, [[महाभारत]], कृष्ण चरित्र जस्ता पौराणिक कथामा आधारित गीतहरू गाएर नाच्ने परम्परा छ। नयाँ घर बनाएको खुसियालीमा नाच्दा, बालको न्वारन तथा पास्नीमा नाच्दा र देवी देवताको मन्दिरहरू नाच्दा पौराणिक गीतहरूको बढी महत्त्व हुन्छ। पौराणिक गितहरूमा रामायण र कृष्ण चरित्रका गीतहरू धेरै प्रचलनमा रहेका पाइन्छन्। ;रामायण गीतहरू:मारुनी नाचको रामायण गीत भगवान [[राम]]को लीलामा आधारित गीत हो। यस गीतमा भगवान राम जन्मनु भन्दा पहिले देखि [[रावण]] मारेको कथालाई श्रृङ्खलाबद्ध रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ। रामायण गीतको नाच नचाउन सिङ्गो दिन लाग्छ। गीत गाउँदा गीतको लय र ताल कहिले ढिलो र कहिले छिटो हुने भएकाले हेर्ने दर्शकहरूका लागि पनि रमाईलो हुन्छ। यस गीतको नाचमा नाच्ने र गाउँनेहरूलाई पनि आनन्द आउँछ। रामायण गीतको बीच बीचमा ख्याली गीत र मझौटे गीतहरू पनि प्रस्तुत गरेर नचाउने गरिन्छ। रामायण गीतका केही चरणहरू यस्ता छन् :- <br>''वशिष्ठ गुरुजीलाई बोलाई पो ल्यायो घोराई -२, चिना हेरन<br>हे हे पहले ज लेखौ श्री मा श्री, श्री माथी दुवो अक्षेता<br>हा हा बिते काल भई पो सक्यो छैन हामीलाई पुत्र फल<br>हा हा साठी बरिष पुगीमा सक्यो, छैन हामुलाई पुत्र फल<br>हा हा हुन्छ पुत्र -२, दशरथ राजालाई हुन्छ पुत्र<br>हे हे सुमेरू पर्वतमा गई, पुत्रफल ओखती खोजी ल्याई<br>हा हा देउन गुरुजी -२, पुत्र फल ओखती देउन गुरुजी<br>हे हे जेठी रानी कौशिला कान्छी पियारी कैकेयीलाई देउन गुरुजी<br>हा हा यिनैको दासी भईमा बस्यो हामी रानी सुमित्रा<br>हे हे दोनो भाग तीनैमा लगाई देउन गरुजी पुत्रफल ओखती<br>हा हा देउन गुरुजी -२, यिनै तिनै रानीलाई देउन<br>हे हे देउन गुरुजी पुत्रफल ओखती देउन गुरुजी<br>गर्भ रह्यो आज -२, यिनै तिनै रानीलाई गर्भ रह्यो<br>हे हे एकै मास दुवै र महिना गर्भ रह्यो -२''<br /><ref name = "मारुनी"/> उपरोक्त गीतहरूमा [[अयोध्या]]का राजा दशरथलाई धेरै वर्षसम्म पुत्र नभएकोले राजाका कुलगुरु [[वशिष्ठ ऋषि|वशिष्ठ]] ऋषिलाई दरबारमा बोलाएर राजा दशरथको चिना हेर्न लगाइयो। गुरु बशिष्ठले पहिले श्री लेखेर त्यसमाथी दुवो अक्षता राखी चिना हेरे। गुरु वशिष्ठले राजा दशरथको चिना हेरे पछि सुमेरू पर्वतमा गएर पुत्रफल ओखती ल्याएर रानीलाई खान दिएमा राजा दशरथको छोरा हुनेछन् भने। राजाको आज्ञा अनुसार सुमेरू पर्वतबाट पुत्रफल ओखती ल्याएर राजा दशरथकी रानी कौशिला र कैकेयीलाई बाँडेर दिन लागेको समयमा अर्की रानी सुमित्राले जिवन भर दाशी भएर बसेकीले आफुलाई पनि छोरा चाहिएको इच्छा प्रकट गरिन्। सुमित्राको कुरालाई मानेर राजा दशरथको आज्ञा अनुसार गुरु वशिष्ठले पुत्रफल ओखती तिन भाग लगाएर तिनवटै रानीलाई दिए पछि तिनवटी रानीलाई गर्भ रहेको कथा उल्लेख गरिएको छ।<br>''बारहै बरषको सोमवारे औँसी लैजाउ लैजाउ श्रवण तिरथ घुमाउन''<br> यो गीतमा बाह्र वर्षमा एक पटक सोमती आमावस्या परेकोले यो पुण्य तिथीमा [[श्रवणकुमार|श्रवण कुमार]]का आमा बाबुले तिर्थ घुम्ने इछ्छा प्रकट गर्छन्।<br>''हा हो शिव शिव राम राम बनिजलाई बाण लाग्यो''<br> यो गीतमा श्रवण कुमारले आफ्ना आमा बाबुलाई घुमाउन लगेको क्रममा जंगलको कुवामा पानी भर्दा राजा [[दशरथ]]को बाण लागेर घाइते श्रवण कुमारलाई देखेर राजा दशरथले पश्चाताप गर्छन्।<br>''बाहिर बस्यो लक्षुमन भित्र पस्यो राम<br>हेर दाजु राम चन्द्र देहलीका थाम<br>हेरें भाइ लक्षुमन लेख्यो वनवास'' <br> यो गीतमा रामलाई राजा दशरथले वनवासको आज्ञा गरेका दिन [[राम]] र [[लक्ष्मण]] दरबार प्रवेस गर्दा राम भित्र पसे भने लक्ष्मणले दैलो अथवा देहलीमा रामले वनवास जानु पर्ने सूचना टाँसेको देखेर दुइ भाइले आपसमा कुरा गर्छन्।<br>''लैगो लैगो सिता लैगो, लङ्कापति रावन्नेले सिता लैगो''<br> यो गीतमा राम वनवास गएको बेला लंकाको राजा रावणले [[सीता]]लाई हरण गरेर लगेको कुरा वर्णन गरिएको छ।<br>''हा हो श्री राम नारायणले अश्वमिरी जग्य लायो''<br>यो गीतमा भगवान श्रीरामले [[अश्वमेध यज्ञ|अश्वमेध]] यज्ञ लगाएको प्रसंग उल्लेख छ।<ref name= "मारूनी"/><br>''सिकारै खेलन जाम, भैया लक्षुमन सिकारै खेलन जाम<br>ए अघि लागे रामजी पछि लागे लक्षुमन, सिकारै खेलन जाम<br>भैया लक्षुमन सिकारै खेलन जाम<br>ए काँधै लिम्ला धनुकाण, काँधै लिम्ला थोकरा सिकारै खेलन जाम''<br /> यस गीतमा राम र लक्ष्मण सिकार खेल्न जान सल्लाह गर्दाको समयलाई उल्लेख गरिएको छ।<ref name= "Maruni"/> ;कृष्ण चरित्र: रामायण जस्तै भगवान [[कृष्ण|श्रीकृष्ण]]को चरित्र लिलालाई वर्णन गरेर गाइने मारुनी गीतहरू कृष्ण चरित्र अथवा महाभारतका गीतहरू हुन्। यि गीतहरूमा भगवान कृष्णका आमा बाबु देवकी र वसुदेवको विवाहको कथा देखी महाभारतको युद्ध पछिसम्मका कथाहरूलाई बख्यान गरेर गाउँने र नाच्ने गरिन्छ। कृष्ण चरित्र रामायणको तुलनामा केही लामो छ र मादलको ताल पनि रामायण भन्दा भिन्न हुन्छ। गीत लामो भए पनि केही चरण गाएर बीचमा छोड्ने र अर्को पटक नाच्दा क्रमबद्ध रूपमा अगाडि बढाउने गरिन्छ। यो गीत गाउँदा मुख्य गरी दुई भाकामा गाउने गरिन्छ।<ref name= "मारुनी"/> रामायणको तुलनामा यो गीतको नाच बढी रमाईलो हुन्छ।<br>''हा हा नचरी लैजाउ -२, हरी जीको दुवारैमा नचरी लैजाउ<br>हे हे कंशको घरमा यसोभन जगे नचरो लैजाउ बालै नचरी<br>हा हा किन आयो रिखी-२, तुमरै घर वासुदेव किन आयो<br>हे हे पूरवै दिशाको सोह्रमा रिखी, देवकी चेलीलाई हेरन आयो<br>हा हा ओ कामधेनु गाईको रुपैमा गरी बरु हेरन पो आयो<br>हे हे शिरै हेरम लट्टामा दारी, पावै हेरम बदमको फूल<br>हा हा देवकीलाई वासुदेव मागन पो आयो देवकीलाई वासुदेव<br>हे हे गोकुलै देशको सोह्रमा रिखी मथुरैमा जाई<br>हा हा ओ हाँसी हाँसी चिठी र पतर लेखिदिउँ बरिमनलाई<br>हे हे गुदरीमा खेलीमा खेली रोवैला सबै जना<br>हो हो एक हात कँगिया ज एक हात डोरिया<br>हे हे एक हात दरिपन हेरी एक हात टिकिया<br>हा हो आयो -२ धोबिनी लुगै धुन पो आयो<br>हे हे मलमल कपडा लुगै, धोवैला धोबिनी<br> हा हो खोलै बसी यशोदा, लखै धुन पो आवैला खोलै<br>हे हे खोलै बसी यशोदा,धुरुमा धुरु रोवैला<br>हा हो केश ही ज नुहाई धुवाई पो आयो<br>हे हे सुनैझरी गङ्गा जल पानी, ढुङ्गै माथी वरको<br>हा हा निमती बोलाउ आज -२ सबै देवताहरूलाई निमती बोलाउ<br>हे हे निमती बोलाउ आज -२ कलशेउली र मढेउलीलाई निमती बोलाउ''<br /><ref name = "मारुनी"/> उक्त गीतमा भगवान कृष्णका पिता [[वसुदेव|वशुदेव]] मथुराका राजा [[कंस|कंश]]का घरमा कंशकी बहिनी [[देवकी]]को हात माग्न गए देखि देवकीको विवाहको तयारी सम्मको कथा वर्णन गरिएको छ। यसै प्रकार रामायण तथा महाभारतलाई गीतहरूको पारामा ढालेर गाउँदै मारुनीलाई नचाइन्छ। ===रमाइलो केन्द्रित गीतहरू=== मारुनी नाचमा दर्शकहरूलाई आकर्षण गर्ने खालका गीतहरू गाएर नाच नचाउने गरिन्छ। यी गीतहरूमा गाउने भन्दा नाच्नेहरू धेरै फुर्तिला देखिने भएकाले यस्ता गीतहरूको नाचमा दर्शकहरू बढी आकर्शित हुन्छन्। [[ख्याली]], टप्पा, मझौटे आदि गीतहरू मारुनी नाचका रमाईलो केन्द्रित गीतहरू हुन्। ;ख्याली गीत:ख्थाली गीतको मारुनी नाच रमाईलो केन्द्रित नाच हो। यो गीत गाउँदा बढीमा १० मिनेटको समय लाग्छ। <ref name = "मारुनी"/> अन्य गीतहरूमा झैं ख्याली गीतमा नाच्न धेरै मारुनी र पुरसिङ्गेहरू चाहिंदैनन्। ख्याली गीतमा नाच्दा एक जना मारुनी, एक जना पुरसिङ्गे र एक जना मादले भए पुग्छ। ख्याली गीतको एक चरण मात्र हुन्छ। माया पिरतीको वर्णन, पुरानो जमानाका राजा महाराजाहरूको बख्यान, पुराना युद्धहरूको वर्णन, तन्नेरी र तरूनीहरूको ख्याल ठट्टा तथा रिती रिवाजका संस्कारलाई एकै चरणमा सकिने गरी ख्याली गीत गाउने गरिन्छ। मारुनी नाचमा दर्शकहरूलाई ख्याली गीतको नाच मन पर्छ। ख्याली गीतमा मारुनी र पुर्सिङ्गे फनफनी घुमेको दृष्य निकै रमाईलो हुन्छ भने मादलेको नाच्ने र बजाउने कला पनि हेर्न लायक हुन्छ। यसैले मारुनी नाचमा रकम जुटाउन ख्याली गीतको नाच नचाउने गरिन्छ। ख्याली गीतमा पैंसा झार्ने, टिपाउने र रकम दिने मान्छेलाई गीतैबाट धन्यवाद दिने गरिन्छ। ख्याली गीत पनि फरक फरक खालका हुन्छन्। जस्तै :- दग्गा ख्याली, रामायण ख्याली, झाम्रे ख्याली, श्रृङ्गार रस ख्याली, बिदा ख्याली, वीररस ख्यालीट, चरित्र ख्याली, आदि फरक फरक खालका ख्यालीहरू हुन्। <ref name = "मारुनी"/><br>''देखो महारानी चाँदीको ढोका के यती रमाईलो दरबार<br> हा हा राजाको हुकुम हे दुनियाँको सास्ती झिङ्गटीले छायो दरबार <br> जान्न र भन्थें आबै पल्लाघरे ठिटाले भुल्लै पार्यो<br> हा हा पुरवै दिशाको मादला हो पश्चिमैको मारुनी आज मलाई भुल्ल पार्यो<br> सल्लेनीको बाङ्गे पिपल खस्यो है बुलाकी<br> हा हा ऐना हेरी टिकी लाउँदा खस्यो है बुलाकी<ref name = "मारुनी"/><br>शिरखण्ड काठको मादलु मेरो बजाउ गुरु दम दम<br>हा हा बजाउ गुरु दम दम<br>नाच मेरी मारूनै आगनीमा छम छम<br>हा हा आगनीमा छम छम<br>नाची देउन मारूनै मादलेको अगी पछि''<ref name= "मारूनी"/> यस्तै प्रकारका अनेक गितहरू बीच बीचमा गाएर मारुनीको हौशला बढाएर नचाइन्छ। ;मझौटे गीतहरू: मझौटे गीतहरू मारुनी नाचको समूहगत रूपमा नाच्ने रमाइलो केन्द्रित गीतहरू हुन्। यो नाचमा ३ जना मादले, कम्तिमा दुई जना मारुनी र ३ जना पुरसिङ्गे नाच्ने गरिन्छ। [[प्रहर]] अनुसारको बखान, फूलको बखान, दिशाहरूको बखान आदि मझौटे गीतहरूमा समेटेर गाउने गरिन्छ। मझौटे गीतहरू गाएर मारुनी नाच्दाको दृश्य निकै रमाईलो हुन्छ। दर्शकहरूको माझमा मादलेहरूले [[कुखुरा]]को भाले जुध्दा उफ्रिए झैं बुरुक्क बुरुक्क उफ्रेर खुट्टा ठोक्काई ठोक्काई नाचलाई निकै रमाईलो बनाउछन्। नाच्नेहरूको हौसला बढाउन गायक समूह र दर्शकहरूबाट चर्को स्वरमा "सौभी......सौभी" जस्ता शब्दहरूको साङ्केतिक आवाज समेत निकाल्ने गरिन्छ। एउटा मझौटे गीत गाएर नाच्न सामान्यतया ४५ मिनेटको समय लाग्छ।<ref name= "मारुनी"/> बिहानको प्रहरमा बिहानी मझौटे, अपरान्हमा दोपहरी मझौटे र बेलुकी पख सन्ध्या कालिन मझौटे गीत गाएर नाच्ने गरिन्छ। छोरीको माया मझौटे गीतहरूको चरण :-<br>''हा हा छोरीको माया लाग्दैन आमालाई धुरुमा धुरु [[रुवाई]] पो छोडी जान<br>हे हे पुरवै दिशाको झुलुमुले घाम के यती नरिमाईलो झुलुमुले घाम<br>हा हा छोरीको माया लाग्दैन आमालाई धुरुमा धुरु रुवाई पो छोडी जान<br>हे हे पश्चिमै दिशाको झुलुमुले घाम के यति नरिमाईलो झुलुमुले घाम<br> हा हा छोरीको माया लाग्दैन आमालाई धुरुमा धुरु रुवाई पो छोडी जान<br>हे हे उत्तरै दिशाको झुलुमुले घाम के यति नरिमाईलो झुलुमुले घाम<br> हा हा छोरीको माया लाग्दैन आमालाई धुरुमा धुरु रुवाई पो छोडी जान<br>हे हे दक्षिणै दिशाको झुलुमुले घाम के यति नरिमाईलो झुलुमुले घाम<br>हा हा छोरीको माया लाग्दैन आमालाई धुरुमा धुरु रुवाई पो छोडी जान'' <ref name = "मारुनी"/> ;टप्पा: टप्पा [[सल्यान जिल्ला]] तिरको प्रचलित गीत भएर होला यसलाई सल्यानी टप्पा पनि भनेको सुनिन्छ। केही टप्पा गितहरू:-<br>''चामल सरी आटो जुमलाको तिते फापर<br>जुम्ला जाने बाटो सिकाइ देउन मारानी<br>हा हा सँगै जाउँला बेंसी सितल पाटी झर्यौ भेना<br>बनाइएलो आँसी, चिर्ते मिर्ते फलामको'''<ref name= "मारूनी"/> यस्तै प्रकारका अनेकौँ टप्पाहरू नाचको बिच बिचमा गाएर रमाइलो टप्पा नाच नाचिन्छ। ===डाँडी गीतहरू=== डाँडी गीत मारुनी नाचको मेरुदण्ड हो। डाँडी गीतमा नाच्न, गाउन र बजाउन विशेष सीप चाहिन्छ। ढिलो नाँच, लामो भाका र फरक फरक ताल डाँडी गीतका विशेषता हुन्। आम दर्शकहरूलाई यो गीतको नाच मन पर्दैन। डाँडी गीतमा नाच ढिलो हुन्छ, गीतको लय पनि गाह्रो हुन्छ र मादलको ताल पनि गाह्रो हुन्छ। दर्शकहरू नभएको बेला समय बिताउनको लागि डाँडी नाच नाच्ने गरिन्छ। तालमेल नमिल्ने भएकाले नाच्नेलाई पनि दिक्क लाग्छ। यदी गाउने, बजाउने र नाच्नेको तालमेल मिल्यो भने यो नाचको बेग्लै प्रभाव हुन्छ र नाचमा पनि निकै रमाइलो महसुस हुन्छ। यो नाचले नाच्ने, गाउने र बजाउनेलाई निकै मख्ख बनाउँछ। डाँडी नाचमा रमाउँदा देवीले समात्छन् भन्ने मत रहेको छ।<ref name= "मारुनी"/> देवीले समात्नु भनेको मोहीत हुनु वा बेखबर हुनु पर्छ। यस्तो बेला नाच्ने, बजाउने र गाउने मान्छेहरू रमाईलोमा चुर्लुम्म डुब्ने गर्दछन्। आफू नाच्दा कसले के गर्दैछ, कसलाई दर्शकले हेर्दैछ भन्ने कुराको थाह हुन्न। रक्सीले मातेर लठ्ठिएको अनुभुती हुन्छ। एउटा डाँडी गीत नाच्न कम्तिमा पनि एक घण्टाको समय लाग्छ। नगेनी डाँडी, ढल देवी डाँडी, गुरु डाँडी, शिशुपाल डाँडी, निम्तो डाँडी, गर्भ डाँडी, विहे डाँडी, महस्तीको फूल डाँडी आदी डाँडी गीतहरू रहेका छन्। युवाहरूले डाँडी गीतमा त्यती चाँसो राख्दैनन्। नाच्ने क्रममा डाँडी गीत आरम्भ हुने बित्तिकै युवाहरू नाच छोड्न थाल्छन्। यस कारण मारुनी नाचको मेरूदण्ड मानिएको यो डाँडी गीतको नाच अब प्रायः सबै ठाउँमा छुटी सकेको छ। नाच बाँध्ने बेला कालरात्रीको दिन देवी मन्दिरमा एक चरण ढल देवी डाँडी गाउनै पर्छ भन्ने मान्यता छ। प्रत्यक डाँडी गितको एक झुमरी हुन्छ। ढल देवी डाँडीका शब्दहरू यस प्रकार रहेका छन् :- ''<br>तुमारैमा ढलदेवी -२, यसुरान सुहाय तुमारैमा<br> हारे तुमदेवी कालिका हाय पुजैला<br>तुमारैमा ढलदेवी -२, यसुरान सुहाय तुमारैमा<br>हारे यहिला हो कालिका शरण गनझिर<br>तुमारैमा ढलदेवी -२, यसुरान सुहाय तुमारैमा<br>हारे ईरगावोन्त लिलादेवी मिरगावन्त छाईजा<br>जता हेरौं गङ्गाजल -२ निरमुल राजै जता हेरौं<br>हारे मारी हालौं यसुरान साढी हालौं सुहाय<br>जता हेरौं गङ्गाजल -२ निरमूल राजै जता हेरौं<br> हारे उचै हो रे घर घर निचे दुवार<br>नही र सुनी राजै -२ बोलियाको नही र सुनी<br>हारे घर घर कुयाँली बन्दन बरू छाईजा<br>पर जाओ लोग -२ सबै दुखदास परजाओ<br>हारे बरिमाल भन्यो सुनी -२ सबै सबो सङ पायो''<br /> <ref name= "मारुनी"/> ;झुमरी गीत: हरेक डाँडी गीतको एउटा झुमरी हुन्छ। एउटा झुमरी गीत गाउन सामान्यतया एक घण्टा लाग्छ।<ref name= "मारुनी"/> डाँडी गीत गाएर सकिए पछि झुमरी गीत गाउनु पर्ने हुन्छ। डाँडी गीत नगाईकन झुमरी गीत गाउन हुन्न भन्ने प्रचलन रहेको छ। डाँडी गीतको तुलनामा झुमरी गीतको नाच रमाईलो हुन्छ। डाँडी गीतमा वाक्क दिक्क भएर बसेकाहरू झुमरी गीतको नाच आरम्भ गर्ने बित्तिकै फेरी तरङित हुन थाल्छन्। झुमरी गीतमा एउटै शब्द र वाक्यलाई बारम्बार दोहोराउँदै गाउँने गरिन्छ। माथी प्रस्तुत गरिएको ढलदेवी डाँडी गीतको झुमरी यस प्रकार रहेको छ:-<br>''एसा न हो कि र मन मेरो -२<br>हा हा कवोन कि गुन पिया हो हामु तेज गयेला<br>एसा न हो कि र मन मेरो<br>हो हो तीने युग भैले<br>हा हा कवोन कि गुन पिया हो हामु तेज गयेला<br>एसा न हो कि र मन मेरो हा हा मै मरेकी एसा न हो कि र मन मेरो<br>हो हो उनै युग भैले<br>हा हो बारहै बरिषको पिया हो हामु तेज गयेला<br>एसा न हो कि र मन मेरो मै मरेकी एसा न हो कि र मन मेरो<br>हे हो ईरख ईरख भैले<br>हा हा कवोन गुन पिया हो हामु तेज गयेला<br>एसा न हो कि र मन मारो हा हा मै मरेकी एसा न हो कि र मन मेरो<br>हा हो ईनै ईरख भैले<br>हा हो बारहै बरिषको पिया हामु तेज गयेला<br>एसा न हो कि र मन मेरो हा हा मै मरेकी एसा न हो कि र मन मेरो''' <ref name= "मारुनी"/> ===समापन गीतहरू=== मारुनी नाचको अन्तिम चरणमा गाइने गीतहरूलाई समापन गीतको रूपमा वर्गिकरण गरिएको छ। अन्त्य गीतहरू गाएर नाचे पछि मारुनी नाच समापन गरिन्छ। मारुनीको वस्त्र फुकाउने गीतहरू, आशिका गीतहरू आदी रस चरणमा आउँछन्। ;मारुनी फुकाउने गीतहरू: मारुनी नाचको अन्तिम दिन मारुनी फुकाउने गीतहरू गाएर मारुनीले लगाएका कपडा गहना आदी फुकाल्न लगाइन्छ। केही फुकाउने गीतहरू:-<br>''शिरैको शिरफूल खोलेर राख, हिजो थीयौ जनाना आज मरिद<br>आङको चोलिया खोलेर राख, हिजो थियौ जनाना आज मरिद''<ref name= "मारूनी"/> यसरी नै फुकाउने गितहरू गाएर मारुनीको पहिरन उतार्न लगाएर मारुनी नाचको समापन गरीन्छ। ;आशिष दिने गीत: आशिष दिने गीत नाच्ने समूहको तर्फबाट घरबेटीलाई आशिष दिंदा गाइन्छ। यस्ता गीतलाई आशिका अथवा आशिक दिने गीत पनि भनिन्छ। यो गीत गाउन करिब ५५ मिनेटको समय लाग्छ।<ref name = "मारुनी"/> "मुखियाको नामै सुनी आयौं हामी खेलन" भनेर आशिका गीतको सुरुवात गरिन्छ। अरु दिनको औपचारीक नाचमा आशिका गीत गाउने गरिन्न। नयाँ घरको पछेटा, छोराको [[नामकरण संस्कार|न्वारन]], [[अन्नप्राशन संस्कार|पास्नी]] जस्ता खुशीको अवसरमा नचाइने मारुनी नाचमा आशिका गीतहरू गाएर घरबेटीलाई आशिष दिइन्छ। मारुनी नाच्दा नाच्नेहरूलाई दान [[दक्षिणा]] दिनको लागि तयार भएको बेला आशिका गीत गाउन थालनी गरिन्छ। नाच्नेहरूले आशिका गाउन थाले पछि घर परिवारका सबै जना नाच हेर्न आशनमा बस्छन्। गीत गाउने बेलामा नाच्ने समूहका सबैले नाच्दै गाउदै आशनमा बसेका सबै जनालाई फूलमाला र टिका लगाउने गर्छन्। घर परिवारका सदस्यहरूले नाच्ने समूहलाई दिन भनेर एक [[नाङ्लो]]मा गक्ष अनुसारको रुपैयाँ [[धान]] र सगुन अगाडि राखेर आशनमा बस्नु पर्ने चलन छ। <ref name = "मारूनी"/> घर परिवारका महिला सदस्यहरूले नाच्ने समूहका गुरु, मादले, मारुनी र लाखेलाई पनि टिका र फूलमाला लगाइ दिन्छन्। मारुनीले नाङ्लो उचालेर टाउकोमा राखेर नचाउँदाको दृष्य निकै रमाइलो हुन्छ। सिपालु मारुनीले त दुवै हात छोडेर धानले भरिएको नाङ्लो टाउकोमा राखेर फन फनी नाच्छन्। आशिका गीत गाउँदा लाखेले घर परिवारका सदस्यहरूका गाला मुसार्दै, जुङ्घा मुसार्दै पैंसा माग्छ। घर परिवारका सदस्यहरूले आशन मुनी आफ्नो गछे अनुसार पैंसा राखेर बस्छन्। आशिका गीतहरू ठाउँ र समूदाय अनुसार फरक फरक हुन्छन्। आशिका गितका केही चरणहरू यस प्रकार रहेका छन्।<br>''मुखियाको नामै सुनी आयौं हामी खेलन<br>मदेशको काँस र तामा -२, भरी भराउ हवैला<br>पर्वतैको सुन र नुन -२, भरी भराउ हवैला<br>तिन र कन्या पाँचै र पुत्र-२, लाखै बरिष जिवैला<br>मुखियाले दिएको दान -२, कुमै चढाएम्<br>मुखियाले दिएको दान -२, शिरै चढाएम्'' <ref name = "मारुनी"/><br />यस्तै शब्दले भरिएका गीतहरू गाउँदै आशिष दिने गीत सकिए पछि घर परिवारका सदस्यहरूले आशन छोडेर जानु पर्ने हुन्छ। घर परिवारका सदस्यहरूले आशन छोडेर गएपछि नाच्ने समूहले आशन उठाएर छोडेको पैंसा बटुलेर राख्छन्। <ref name = "मारूनी"/> ==मरुनी नाचमा प्रयोग हुने बाजाहरू== मारुनी नृत्य एक परम्परागत नृत्य भएकाले यस नृत्यमा परम्परागत बाजाहरूको नै प्रयोग गरिएको पाइन्छ। मारुनी नाचमा प्रयोग हुने बाजामा [[मादल]] मुख्य बाजा हो, मादलमा एक गुरु मादल पनि हुन्छ। मादल मादलेहरूले कमरमा भिरेर बजाउदै नाँच्दछन्। मरूनी नाचमा बजाउन प्रयोग हुने मादल अन्य मादलहरू भन्दा ठुलो र बलियो हुन्छ। यसै गरी [[खाँकर]] अर्को मुख्य बाजा हो, खाँकरलाई मारुनी, पुर्सिङ्गे तथा मादलेहरूले नाँच्दा खुट्टामा लगाउँछन्। खाँकर एक पितल र काँसको मिश्रण धातु (जसलाई नेपालको गाउँले भाषामा "भरत धातु" पनि भनिन्छ)बाट बनेको गोलाकार रिङ हो। रिङ भित्र साना साना फलामका गोटीहरू भरेको हुन्छ, जसले गर्दा खाँकर हल्लिदाँ "छम-छम" गरेर बज्दछ। यसै गरी [[मुजुरा]] मारुनी नाचमा प्रयोग गरिने अर्को बाजा हो। मुजुरा गायक टोलीले बजाउने गर्छन्। परम्परागत मारुनी नाचमा अन्य बाजाहरूमा [[बाँसुरी]], [[बिनायो]] मुरचङ्गा, [[हार्मोनियम]], [[गितार]], [[सारङ्गी|सारङी]] आदी बाजाहरूको प्रयोग भएको त कतै भेटिएको छैन तर आधुनिक मारुनी नाचमा यि बाजाहरूको पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ। ==चित्र सङ्ग्रह== <gallery> चित्र:मारूनी.jpg|नाचिरहको मारूनी चित्र:Madale.jpg|मारूनीलाई नचाउदै मादले चित्र:Pursinge.jpg|मारूनीको साथमा नाच्दै पुरसिङे चित्र:Maruni with madale.jpg|मारूनी मादलेको साथमा नाच्दै चित्र:Lakhe of maruni.jpg|लाखे </gallery> ==चलचित्रमा समावेश भएको गीत== चलचित्र : [[बन्दकी]] निर्देशक : [[किशोर राना मगर]] स्वर : [[राजेशपायल राई]] सङ्गीत : [[सुरेश अधिकारी]] गीत : दशैं दिकपालमा [[युट्युब]] िलंक : https://m.youtube.com/watch?v=hsLsa1pYfxg#menu ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[सोरठी नाच]] *[[धान नाच]] *[[साकेला नाच|चण्डी नाच]] *[[झ्याउरे नाच]] ==सन्दर्भ सूची== {{श्रोत}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://youtube.com/results?hl=hi&gl=US&client=mv-google&search_type=search_all&q=Maruni+dance&submit=%E0%A4%96%E0%A5%8B%E0%A4%9C मारुनी नाँच सम्बन्धी भिडीयो हरू] *[https://web.archive.org/web/20230422154036/http://americanepal.info/%E0%A4%AA%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%A8-%E0%A4%AC%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%88-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%80-%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%9A/ पहिचान बन्दै मारुनी नाच] {{नेपालका परम्परागत नृत्यहरू}} {{नेपाली_लोक_परम्पराहरू}} [[श्रेणी:संस्कृति]] [[श्रेणी:सङ्गीत]] [[श्रेणी:कला]] [[श्रेणी:नेपाली लोक नृत्यहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशको संस्कृति]] smp2fs0bsuijv66nt63zjtun0hfrplh 0 14193 1395298 1382649 2026-11-09T12:18:07Z Madeshi Brahman 78174 /* व्यक्तिगत जीवन र परिवार */ 1395298 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = लालू प्रसाद यादव | image = Lalu Prasad Yadav.jpg | imagesize= | caption = लालू प्रसाद यादव एक राजनितिक सभामा | office = रेलवे मन्त्री | constituency = सारण लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र | term_start = २४ मे २००४ | term_end = २२ मे २००९ | predecessor = [[नीतिश कुमार]] | successor = [[ममता बनर्जी]] | constituency_MP2= [[सारण लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र|सारण]] | parliament2 = भारतीय | term_start2 = १६ मे २००९ | term_end2 = २२ अक्टोबर २०१३ | successor3 = राष्ट्रपति शासन | term_start4 = ४ अप्रिल १९९५ | term_end4 = २५ जुलाई १९९७ | predecessor4 = राष्ट्रपति शासन | successor4 = [[राबडी देवी]] | constituency_MP5= छपरा लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र | parliament5 = भारतीय | term_start5 = २४ मे २००४ | term_end5 = २२ मे २००९ | predecessor5 = राजीव प्रताप रुडी | successor5 = निर्वाचन क्षेत्र परिसीमित | term_start6 = २३ मार्च १९७७ | term_end6 = २२ अगस्ट १९७९ | predecessor6 = रामशेखर प्रसाद सिंह | successor6 = सत्य देव सिंह | term_start7 =२ डिसेम्बर १९८९ | term_end7 = १३ मार्च १९९१ | predecessor7 = रामबहादुर सिंह | successor7 = लाल बाबू राय | party = राष्ट्रिय जनता दल | birth_date ={{Birth date and age|1948|6|11|df=y}} | birth_place = गोपालगंज, [[बिहार]] | death_date = | death_place = | religion =[[हिन्दू]] | spouse = [[राबडी देवी]] | alma_mater = [[पटना विश्वविद्यालय]] | Profession = [[वकालत]] | website = {{URL|rashtriyajanatadal.com}} | source = |Official website = }} '''लालु प्रसाद यादव''' (जन्म ११ जुन १९४८) एक भारतीय राजनीतिज्ञ र राष्ट्रिय जनता दल (RJD) का अध्यक्ष हुन्।<ref name="myneta">{{cite web|title=Scanned Copy of 2009 Lok Sabha election affidavit|url=http://docs.myneta.info/affidavits/ls2009db/965/LaluPrasad_CR1.jpg|publisher=Association of Democratic Reforms|access-date=4 October 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005011121/http://docs.myneta.info/affidavits/ls2009db/965/LaluPrasad_CR1.jpg|archive-date=5 October 2013}}</ref><ref name=RediffDOB>{{cite news | url=https://www.rediff.com/news/report/slide-show-1-lalu-prasad-yadav-the-shrewd-politicians-highs-and-lows/20130930.htm | title=Lalu Prasad Yadav: The shrewd politician's highs and lows | date=30 September 2013 | publisher=Rediff | access-date=16 July 2018 | archive-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180717041633/http://www.rediff.com/news/report/slide-show-1-lalu-prasad-yadav-the-shrewd-politicians-highs-and-lows/20130930.htm | url-status=live }}</ref><ref>While the Indian media was unsure as to the spelling of his name, in June 2004, he issued a clarification to the media to endure his name was spelt as ''Lalu'' and not ''Laloo''.{{cite web| url=https://us.rediff.com/news/2004/jun/24lalu.htm| title=It's Lalu not Laloo and it's official (24 June 2004)| work=Rediff.com| access-date=8 May 2006| url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20050913014530/http://us.rediff.com/news/2004/jun/24lalu.htm| archive-date=13 September 2005}}</ref> उहाँ बिहारका पूर्व मुख्यमन्त्री (1990-1997), भारतका पूर्व रेल मन्त्री (2004-2009), र लोकसभा र <ref>{{Cite news |title=Latest News of Lalu Prasad Yadav |url=https://www.prabhatkhabar.com/topic/lalu-prasad-yadav }}</ref> राज्य सभाका पूर्व सांसद (MP) हुनुहुन्छ। उनी एक विद्यार्थी नेताको रूपमा पटना विश्वविद्यालयमा राजनीतिमा प्रवेश गरे र १९७७ मा २९ वर्षको उमेरमा जनता पार्टीबाट लोकसभाको सबैभन्दा कान्छो सदस्यको रूपमा निर्वाचित भए। उनी सन् १९९० मा बिहारको मुख्यमन्त्री बने । उनको पार्टी २०१५ बिहार विधान सभा चुनावमा जेडीयूका [[नीतिश कुमार]]सँग साझेदारीमा सत्तामा आएको थियो। यो गठबन्धन समाप्त भयो जब नितिशले राजीनामा दिए र आरजेडी विपक्षी दल बन्यो। २०२० बिहार विधान सभा चुनावमा, RJD बिहारमा एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी रह्यो, र JD(U) को साथमा सत्तामा JD(U) 2022 मा MGB मा पुन: सम्मिलित भएपछि, JD(U) NDA मा फर्किए सम्म सरकारको नेतृत्व गर्यो। लालु यादव विवादास्पद चारा घोटालामा दोषी ठहरिएका थिए, र उच्च अदालतबाट जमानत पाएको बेला 17 अप्रिल 2021 सम्मको अवधिमा सजाय भोगिरहेका थिए।<ref name="Lalu Yadav granted bail: HC">{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cities/patna-news/lalu-yadav-granted-bail-in-fodder-scam-case-by-jharkhand-high-court-101618643713744-amp.html|title=Lalu Yadav granted bail: HC|website=Hindustan Times|date=17 April 2021|access-date=19 April 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418200327/https://www.hindustantimes.com/cities/patna-news/lalu-yadav-granted-bail-in-fodder-scam-case-by-jharkhand-high-court-101618643713744-amp.html|url-status=live}}</ref> ==प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा== आफ्ना बाबुआमा छ छोरामध्ये दोस्रो, लालु प्रसाद, बिहारको गोपालगञ्ज जिल्लाको फुलवारिया गाउँ (गोपालगञ्ज-कुशीनगर राजमार्ग NH-27) मा कुन्दन राय र मराछिया देवीको घरमा जन्मेका थिए र आफ्नो जेठो दाजुसँग पटना सर्नु अघि स्थानीय माध्यमिक विद्यालयमा पढेका थिए।<ref name="teh">{{cite news|title=The Promise And Betrayal Of Lalu Prasad Yadav|url=http://www.tehelka.com/the-promise-and-betrayal-of-lalu-prasad-yadav/|access-date=4 October 2013|newspaper=Tehlka.com|date=3 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013071638/http://www.tehelka.com/the-promise-and-betrayal-of-lalu-prasad-yadav/|archive-date=13 October 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131013071638/http://www.tehelka.com/the-promise-and-betrayal-of-lalu-prasad-yadav/ |date=13 October 2013 }}</ref> पटना विश्वविद्यालयको बीएन कलेजबाट कानूनमा स्नातक र राजनीतिशास्त्रमा एमए गरेपछि, उनले पटनाको बिहार भेटेरिनरी कलेजमा क्लर्कको रूपमा काम गरे जहाँ उनका जेठा दाजु पनि चपरासी थिए। लालुप्रसाद यादव कृषि जातिका हुन्।<ref name="toi">{{cite news|title=Lalu, the milkman's son who rose from clerk to CM|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Lalu-the-milkmans-son-who-rose-from-clerk-to-CM/articleshow/23325515.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003101948/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-01/india/42573630_1_lalu-prasad-fodder-scam-rjd|archive-date=3 October 2013|access-date=4 October 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=live|date=1 October 2013}}</ref> उनले 2004 मा पटना विश्वविद्यालयको मानार्थ डाक्टरेट अस्वीकार गरे।<ref>{{cite news| url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/Laloo-says-no-to-PU-doctorate/articleshow/416244.cms | archive-url=https://web.archive.org/web/20130921061120/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2004-01-11/patna/28331561_1_doctorate-pu-syndicate-patna-university-syndicate | archive-date=21 September 2013 | work=[[The Times of India]] | title=Laloo says 'no' to PU doctorate | url-status=live | date=11 January 2004}}</ref> ==व्यक्तिगत जीवन र परिवार== लालुप्रसाद यादवले सन् १९७३ जुन १ मा राबडी देवीसँग मागी विवाह गरेका थिए र उनीहरूका सात छोरी र दुई छोरा थिए।<ref>{{cite web |url=https://www.dnaindia.com/india/report-lalu-paid-off-a-debt-to-his-wife-handsomely-1093659 |title=Lalu paid off a debt to his wife handsomely |work=DNA |date=19 November 2013 |access-date=29 September 2022 |archive-date=29 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929223853/https://www.dnaindia.com/india/report-lalu-paid-off-a-debt-to-his-wife-handsomely-1093659 |url-status=live }}</ref><ref name=FamilyUnplanning>{{cite news | url=http://www.thehindubusinessline.in/2004/05/08/stories/2004050800031000.htm | title=The durability of Laloo Prasad Yadav | work=[[Business Line]] | date=8 May 2004 | access-date=24 February 2012 | author=Thakurta, Paranjoy Guha | archive-url=https://web.archive.org/web/20121008033632/http://www.thehindubusinessline.in/2004/05/08/stories/2004050800031000.htm | archive-date=8 October 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=https://theprint.in/politics/sons-in-bihar-cabinet-daughters-wed-to-mulayam-kin-sprawling-lalu-family-tree-spans-party-lines/1095654/ |title=Sons in Bihar cabinet, daughters wed to Mulayam kin - sprawling Lalu family tree spans party lines |work=The Print |date=24 August 2022 |access-date=19 September 2022 |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920173013/https://theprint.in/politics/sons-in-bihar-cabinet-daughters-wed-to-mulayam-kin-sprawling-lalu-family-tree-spans-party-lines/1095654/ |url-status=live }}</ref> * जेठी छोरी: मिसा भारती * दोस्रो छोरी: रोहिणी आचार्य यादव * तेस्रो छोरी: चन्दा यादव * चौथो छोरी: रागिनी यादव - समाजवादी पार्टीका नेता राहुल यादवसँग विवाह गरिन्<ref>{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/lucknow/swiss-educated-lalu-s-son-in-law-talks-growth/story-eCdvMxa1WoUYLc9s9BQ6pO.html |title=Lalu's Swiss-educated son-in-law hops on Samajwadi cycle, chants growth mantra |work=Hindustan Times |date=7 February 2017 |access-date=14 September 2022 |archive-date=14 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220914205011/https://www.hindustantimes.com/lucknow/swiss-educated-lalu-s-son-in-law-talks-growth/story-eCdvMxa1WoUYLc9s9BQ6pO.html |url-status=live }}</ref> * पाँचौं छोरी: हेमा यादव * छैटौं छोरी: अनुष्का यादव (धनु) - चिरञ्जीव रावसँग विवाह गरिन् * जेठा छोरा: तेज प्रताप यादव * कान्छी छोरी: राज लक्ष्मी यादव - तेज प्रताप सिंह यादव संग विवाह<ref>{{cite web|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/state/bihar/patna/younger-sister-touched-feet-tej-pratap-yadav-users-trolls-rjd-leader-respond-by-touching-feet-elder-sister-misa-bharti/articleshow/85553362.cms|title=Tej Pratap Yadav News: छोटी बहन ने पैर छुए तो ट्रोलर्स ने तेज प्रताप यादव को घेरा, फिर मीसा के पांव छूकर आरजेडी नेता ने दिया तगड़ा जवाब}}</ref> * कान्छो छोरा: तेजस्वी यादव '''नोट:'''राहुल यादव समाजवादी पार्टीका पूर्व एमएलसी जितेन्द्र यादवका छोरा हुन् । जितेन्द्र पूर्व सांसद डीपी यादवका भतिजा हुन् । ==राजनीतिक करियर== ===१९७०-१९९०: विद्यार्थी नेता र कान्छो सांसद=== [[File:Lalu prasad 1988 nayagaon sonpur.jpg|thumb|right|Lalu Prasad Yadav addressing [[Yuva Janata Dal]] in [[Nayagaon, Bihar|Nayagaon]], Sonpur in 1988]] 1970 मा, लालु पटना विश्वविद्यालय विद्यार्थी संघ (PUSU) को महासचिवको रूपमा विद्यार्थी राजनीतिमा प्रवेश गरे, 1973,<ref name=teh /> मा यसको अध्यक्ष भए, 1974<ref name=bs>{{Cite book|last=Dhar|first=P. N.|title=Excerpted from 'Indira Gandhi, the "emergency", and Indian democracy' published in ''Business Standard''|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-564899-7|url=http://business-standard.com/india/news/the-nav-nirman-movement/80363/|access-date=23 November 2012|year=2000|archive-date=9 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809043300/https://www.business-standard.com/article/specials/the-nav-nirman-movement-100021901024_1.html|url-status=live}}</ref> मा जय प्रकाश नारायणको बिहार आन्दोलनमा सामेल भए जहाँ उनी जनता पार्टी (जेपी) नेताहरूसँग पर्याप्त नजिक भए। १९ वर्षको उमेरमा छपराबाट १९७७ को लोकसभा चुनावमा जनता गठबन्धनको विजयी उम्मेदवार बन्न।<ref name=teh /><ref name="UK">{{cite news|title=Obituary: Morarji Desai|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-morarji-desai-1615165.html|newspaper=The Independent|first=Kuldip|last=Singh|date=11 April 1995|access-date=27 June 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103104550/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-morarji-desai-1615165.html|archive-date=3 November 2012}}</ref> द्वन्द्वका कारण १९७९ मा जनता पार्टीको सरकार ढल्यो । 1980 मा भएको नयाँ चुनाव संग संसद भंग भयो। लालुले जनता पार्टी छाडेर राज नारायणको नेतृत्वमा रहेको जनता पार्टी-एसमा सामेल हुन जनता पार्टी छोडे र सन् १९८० मा पुनः चुनाव हारे। उनले पछि 1980 मा बिहार विधान सभाको चुनाव जित्न सफल भए र 1985 मा फेरि 1989 मा बिहार विधानसभामा विपक्षी नेता बने। पछि 1989 मा, उनी [[वी.पी सिंह]] सरकारको अधीनमा लोकसभाका लागि पनि निर्वाचित भए। 1990 सम्म, उनले आफूलाई यादव (बिहारको 11.7%) र तल्लो जातको नेताको रूपमा स्थापित गरे।<ref name="fp">{{cite news|title=Lalu Prasad Yadav: The man whose luck finally ran out|url=http://www.firstpost.com/politics/lalu-prasad-yadav-the-man-whose-luck-finally-ran-out-1152563.html|access-date=5 October 2013|newspaper=FirstPost|date=4 October 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131007082329/http://www.firstpost.com/politics/lalu-prasad-yadav-the-man-whose-luck-finally-ran-out-1152563.html|archive-date=7 October 2013}}</ref> परम्परागत रूपमा कांग्रेस (आई) को भोट बैंकको रूपमा सेवा गर्ने मुस्लिमहरूले 1989 भागलपुर हिंसा पछि प्रसादलाई समर्थन गरे।<ref name="India Today">{{cite book | title=India Today | url=https://books.google.com/books?id=gP4vAQAAIAAJ | access-date=8 February 2013 | year=1995 | publisher=Aroon Purie for Living Media India Limited | page=156 | archive-date=13 October 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131013020647/http://books.google.com/books?id=gP4vAQAAIAAJ | url-status=live }}</ref> उनी बिहारका युवा मतदाताहरूमाझ लोकप्रिय भए।<ref>{{cite news | url = http://articles.economictimes.indiatimes.com/2005-01-26/news/27487141_1_castes-bihar-nitish-kumar | title = Vox Populi: Laloo 'castes' his spell on Bihar | date = 26 January 2005 | access-date = 8 February 2013 | newspaper = The Economic Times | author = Girish Kuber | archive-date = 16 June 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130616051328/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2005-01-26/news/27487141_1_castes-bihar-nitish-kumar | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616051328/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2005-01-26/news/27487141_1_castes-bihar-nitish-kumar |date=16 June 2013 }}</ref> ==भ्रष्टाचार अभियोग र सजाय== === भ्रष्टाचार मुद्दा=== लालुप्रसाद यादव दुई घोटालामा दोषी ठहर भई जेलमा परेका छन् । जनवरी २०१८ सम्म, उनी, उनकी श्रीमती राबडी देवी, उनका छोराहरू तेजस्वी यादव र तेज प्रताप यादव, र उनकी जेठी छोरी मीसा भारती सबै भ्रष्टाचारका अन्य धेरै मुद्दाहरूमा आरोपहरू सामना गरिरहेका थिए।<ref name="ChorFamily1">[https://timesofindia.indiatimes.com/india/railways-tender-case-ed-attaches-land-owned-by-lalus-family-in-patna/articleshow/61980877.cms Railways tender case: ED attaches land owned by Lalu's family in Patna] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171216201352/https://timesofindia.indiatimes.com/india/railways-tender-case-ed-attaches-land-owned-by-lalus-family-in-patna/articleshow/61980877.cms |date=16 December 2017 }}, [[Times of India]], 8 Dec 2017.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/701186.stm Laloo Prasad taken into custody] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160208234714/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/701186.stm |date=8 February 2016 }}, BBC News, 5 April 2000</ref> ==== १९९६ चारा घोटाला – पहिलो मामला ==== यादव एक आरोपी पक्ष थिए र पछि 1996 को पहिलो चारा घोटाला मामिलामा दोषी ठहरियो। मुद्दामा पशुपालन विभागबाट करिब ₹ 4.50 बिलियन ($ 111.85 मिलियन) लुटिएको थियो।<ref name=lal2>{{cite news |url=http://www.tribuneindia.com/2005/20050518/main1.htm |title=More charges framed against Lalu Yadav |newspaper=The Tribune |access-date=8 May 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20060507174653/http://www.tribuneindia.com/2005/20050518/main1.htm |archive-date=7 May 2006}}</ref> सन् १९९० देखि १९९५ सम्म पशुपालन विभागबाट हिनामिनाका धेरै उजुरी परेका थिए । जनवरी 1996 मा, चाइबासा ट्रेजरीमा गरिएको छापाले अस्तित्वमा नभएका कम्पनीहरूले कोष लुट्ने संकेत गरेको थियो। यादवले अनियमितताको छानबिन गर्न निर्देशन दिएका थिए ।यद्यपि, जनहित याचिका पछि, बिहार उच्च अदालतले मार्च 1996 मा मुद्दा सीबीआईलाई सुम्पने आदेश दियो।<ref name="indiatoday2001">{{Citation |title=NDA Ministers Want Rabri Out |newspaper=India Today Magazine |date=21 May 2001 |access-date=7 October 2013 |url=http://www.india-today.com/itoday/20010521/state2.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034543/http://www.india-today.com/itoday/20010521/state2.shtml |archive-date=24 September 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924034543/http://www.india-today.com/itoday/20010521/state2.shtml |date=24 September 2015 }}</ref> सन् १९९७ जुनमा सीबीआईले उक्त मुद्दामा आरोपपत्र दायर गरी यादवलाई अभियुक्त बनाएको थियो । उक्त आरोपले यादवलाई मुख्यमन्त्री पदबाट राजीनामा दिन बाध्य तुल्यायो, त्यही समयमा उनले श्रीमती राबडी देवीलाई पदमा नियुक्त गरे।<ref name=profile>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/3514292.stm|title=Profile: Lalu Prasad Yadav|work=BBC News|access-date=8 May 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070222090325/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/3514292.stm|archive-date=22 February 2007}}</ref> 2001 मा, भारतको सर्वोच्च अदालतले घोटाला मुद्दाहरू रांची, झारखण्डमा नवगठित अदालतमा स्थानान्तरण गर्यो। अगस्ट २०१३ मा, यादवले ट्रायल अदालतका न्यायाधीशलाई सरुवा गराउने प्रयास गरे तर उनको निवेदन भारतको सर्वोच्च अदालतले खारेज गरिदियो। ५३ वटा मुद्दामा यादव अभियुक्त हुन् । मुद्दा दायर भएका कारण उनी पटकपटक हिरासतमा रहेका छन् । उक्त मुद्दामा ६४ जनाभन्दा बढीलाई दोषी ठहर गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=294484|title=Lalu accused in six fodder scam cases|publisher=Outlook|date=25 April 2005|access-date=29 May 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20090220155644/http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=294484|archive-date=20 February 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220155644/http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=294484 |date=20 February 2009 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1825/18250430.htm|title=The ride to Ranchi|publisher=Frontline|date=December 2001|access-date=29 May 2006|url-status=usurped|archive-url=https://archive.today/20011229234112/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1825/18250430.htm|archive-date=29 December 2001}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050327050819/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1825/18250430.htm |date=27 March 2005 }}</ref> ==== १९९६ चारा घोटाला - दोस्रो मामला ==== 23 डिसेम्बर 2017 मा यादवलाई ₹8.927 मिलियनको दोस्रो चारा घोटाला<ref name="lal1">[http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/62447068.cms "Judgement in third fodder scam case against Lalu Yadav on January 24"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180330081815/https://economictimes.indiatimes.com/articleshow/62447068.cms |date=30 March 2018 }}, [[The Economic Times]], 11 January 2018.</ref> मा दोषी ठहर गरी जेल चलान गरिएको थियो जब उनकी छोरी मीसा भारतीलाई पनि प्रवर्तन निर्देशनालयले असम्पन्न सम्पत्तिको आरोप लगाएको थियो।<ref name="chor1">[http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/62220882.cms Lalu Prasad Yadav convicted in second fodder scam case] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180107062521/https://economictimes.indiatimes.com/articleshow/62220882.cms |date=7 January 2018 }}, [[The Economic Times|Economic Times]], 23 Dec 2017.</ref><ref name=misha4 /><ref name=misha2 /> यादवलाई 23 डिसेम्बर 2017 मा दोषी ठहरियो र 6 जनवरी 2018 मा 3​1⁄2 वर्ष कैद र ₹1,000,000 जरिवाना 1990 र 1941 को बीचमा देवघर जिल्ला कोषबाट ₹8,900,000 रुपैयाँ ठगी गरेको आरोपमा सजाय सुनाइएको थियो। ==== १९९६ चारा घोटाला - तेस्रो मामला ==== पश्चिम सिंहभूम जिल्लाको चाइबासा कोषबाट ₹356.2 मिलियन रुपैयाँ ठगी गरेको मुद्दामा<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lalu-prasad-yadav-sentenced-to-five-years-in-jail-in-third-fodder-scam-case/articleshow/62633292.cms |title=Lalu Yadav news: Lalu Prasad Yadav sentenced to five years in jail in third fodder scam case |website=[[The Times of India]] |date=24 January 2018 |access-date=2018-01-24 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124150003/https://timesofindia.indiatimes.com/india/lalu-prasad-yadav-sentenced-to-five-years-in-jail-in-third-fodder-scam-case/articleshow/62633292.cms |archive-date=24 January 2018}}</ref> ==== १९९६ चारा घोटाला - चौथो मामला ==== यादवलाई विशेष सीबीआई अदालतले चौथो चारा घोटाला मुद्दामा दुई दशकअघि दुम्का जिल्ला कोषबाट ₹3.13 करोड रुपैयाँ निकालेको आरोपमा दोषी ठहर गरेको हो ।<ref name="Fourth fodder scam case">{{cite web |title=Fourth fodder scam case: Lalu Prasad convicted, Jagannath Mishra acquitted |date=19 March 2018|work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/fourth-fodder-scam-case-lalu-yadav-convicted-jagannath-mishra-acquitted/articleshow/63363630.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180319213744/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/fourth-fodder-scam-case-lalu-yadav-convicted-jagannath-mishra-acquitted/articleshow/63363630.cms |archive-date=19 March 2018}}</ref>सीबीआई न्यायाधीशले उनलाई भारतीय दण्ड संहिता (आईपीसी) र भ्रष्टाचार निवारण ऐन अन्तर्गत सात-सात वर्षको दुई छुट्टाछुट्टै सजाय सुनाए।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/fodder-scam-case-lalu-prasad-sentenced-to-14-yrs-in-prison/articleshow/63440143.cms |title=Lalu Yadav news: Lalu Prasad sentenced under 2 provisions, gets 7 years in jail in each |website=[[The Times of India]] |date=24 March 2018 |access-date=2018-03-24 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180324223809/https://timesofindia.indiatimes.com/india/fodder-scam-case-lalu-prasad-sentenced-to-14-yrs-in-prison/articleshow/63440143.cms |archive-date=24 March 2018}}</ref> ==== १९९६ चारा घोटाला - पाँचौं मामला ==== यो मुद्दा, घोटाला गर्ने यादवलाई 15 फेब्रुअरी 2022 मा झारखण्डको राँचीमा रहेको विशेष सीबीआई अदालतले डोरान्डा ट्रेजरीबाट ₹ 139.35 करोडको अवैध निकासी गरेकोमा दोषी ठहर गरेको छ। फेब्रुअरी २०२२ मा सीबीआई अदालतले पाँचौं मुद्दामा पाँच वर्षको जेल सजाय र ₹६० लाख रुपैयाँ जरिवाना तोकेको थियो।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/fodder-scam-lalu-prasad-yadav-sentenced-to-five-years-jail-term-in-fifth-case-rs-60-lakh-fine/articleshow/89715865.cms |title=Lalu Prasad Yadav News: Fodder scam case; Lalu Prasad Yadav sentenced to five years jail term in fifth case, Rs 60 lakh fine |newspaper=Times of India |date=February 21, 2022 |access-date=2022-02-27 |archive-date=21 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221103948/https://timesofindia.indiatimes.com/india/fodder-scam-lalu-prasad-yadav-sentenced-to-five-years-jail-term-in-fifth-case-rs-60-lakh-fine/articleshow/89715865.cms |url-status=live }}</ref> [https://www.ndtv.com/india-news/fodder-scam-lalu-prasad-yadav-former-bihar-chief-minister-convicted-in-doranda-treasury-case-fifth-fodder-scam-case-2769107] ==== २००५ भारतीय रेलवे टेन्डर घोटाला==== <!-- Please update this section as case progresses and update the "(last updated: MMM YYYY)" time stamp at the end --> 2005 भारतीय रेलवे टेन्डर घोटाला, CBI द्वारा अनुसन्धान, घूसखोरी र भ्रष्टाचार मुद्दा हो जहाँ लालु प्रसाद यादव र उनको परिवारले रेल मन्त्रीको कार्यकालमा भ्रष्ट रूपमा रेल टेन्डर प्रदान गर्न घुसको रूपमा बोलपत्रदाताबाट प्रमुख सम्पत्ति अवैध रूपमा प्राप्त गरेको आरोप लगाइएको छ।<ref name=ChorFamily1 /> === जमानत=== यादवलाई विवादास्पद चारा घोटालामा दोषी ठहर गरिएको थियो, र भ्रष्टाचार काण्डमा झारखण्ड उच्च अदालतबाट जमानत पाएपछि १७ अप्रिल २०२१ सम्मको सजाय भोग्दै थिए।<ref name="Lalu Yadav granted bail: HC"/><ref>{{cite web|title=Lalu Yadav Gets Bail In Case Linked To Fodder Scam|url=https://www.ndtv.com/india-news/bihar-politician-lalu-yadav-gets-bail-in-case-linked-to-fodder-scam-2415694|access-date=2021-04-17|website=NDTV.com|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417081636/https://www.ndtv.com/india-news/bihar-politician-lalu-yadav-gets-bail-in-case-linked-to-fodder-scam-2415694|url-status=live}}</ref> == लेखन == लालुप्रसादले आफ्नो आत्मकथा ''गोपालगञ्ज टु रायसिना रोड'' लेखेका छन् ।<ref>{{Cite news|title=How I arrested Advani: Lalu Prasad Yadav|work=The Telegraph|url=https://www.telegraphindia.com/amp/culture/books/how-i-arrested-advani-lalu-prasad-yadav/cid/1690038|access-date=1 June 2020|archive-date=9 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809043300/https://www.telegraphindia.com/amp/culture/books/how-i-arrested-advani-lalu-prasad-yadav/cid/1690038|url-status=live}}</ref> == फिल्मोग्राफी == * पद्मश्री लालु प्रसाद यादव (बलिउड), आफैं (विशेष उपस्थिति) * महुआ (भोजीवुड) * गुद्री के लाल (भोजीवुड)<ref>{{Cite news|title=Did you know Lalu Yadav and these 6 other politicians have acted in films?|work=INUTH|url=https://www.inuth.com/news/did-you-know-lalu-yadav-and-these-6-other-politicians-have-acted-in-films/lite/|access-date=1 June 2020|archive-date=19 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210619115830/https://www.inuth.com/news/did-you-know-lalu-yadav-and-these-6-other-politicians-have-acted-in-films/lite/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619115830/https://www.inuth.com/news/did-you-know-lalu-yadav-and-these-6-other-politicians-have-acted-in-films/lite/ |date=19 June 2021 }}</ref> ==सन्दर्भ == {{reflist}} == बाह्य लिङ्कहरू == {{Commons category}} * {{Official website|http://rjd.co.in/shri-lalu-prasad-yadav.html}} [[श्रेणी:भारतीय नेता]] [[श्रेणी:सन् १९४७ मा जन्म]] [[श्रेणी:भारतीय हिन्दुहरू]] c2bzio3hjp321qckscj2vck57co3o4c 1395299 1395298 2026-11-09T12:18:24Z Madeshi Brahman 78174 /* १९७०-१९९०: विद्यार्थी नेता र कान्छो सांसद */ 1395299 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = लालू प्रसाद यादव | image = Lalu Prasad Yadav.jpg | imagesize= | caption = लालू प्रसाद यादव एक राजनितिक सभामा | office = रेलवे मन्त्री | constituency = सारण लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र | term_start = २४ मे २००४ | term_end = २२ मे २००९ | predecessor = [[नीतिश कुमार]] | successor = [[ममता बनर्जी]] | constituency_MP2= [[सारण लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र|सारण]] | parliament2 = भारतीय | term_start2 = १६ मे २००९ | term_end2 = २२ अक्टोबर २०१३ | successor3 = राष्ट्रपति शासन | term_start4 = ४ अप्रिल १९९५ | term_end4 = २५ जुलाई १९९७ | predecessor4 = राष्ट्रपति शासन | successor4 = [[राबडी देवी]] | constituency_MP5= छपरा लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र | parliament5 = भारतीय | term_start5 = २४ मे २००४ | term_end5 = २२ मे २००९ | predecessor5 = राजीव प्रताप रुडी | successor5 = निर्वाचन क्षेत्र परिसीमित | term_start6 = २३ मार्च १९७७ | term_end6 = २२ अगस्ट १९७९ | predecessor6 = रामशेखर प्रसाद सिंह | successor6 = सत्य देव सिंह | term_start7 =२ डिसेम्बर १९८९ | term_end7 = १३ मार्च १९९१ | predecessor7 = रामबहादुर सिंह | successor7 = लाल बाबू राय | party = राष्ट्रिय जनता दल | birth_date ={{Birth date and age|1948|6|11|df=y}} | birth_place = गोपालगंज, [[बिहार]] | death_date = | death_place = | religion =[[हिन्दू]] | spouse = [[राबडी देवी]] | alma_mater = [[पटना विश्वविद्यालय]] | Profession = [[वकालत]] | website = {{URL|rashtriyajanatadal.com}} | source = |Official website = }} '''लालु प्रसाद यादव''' (जन्म ११ जुन १९४८) एक भारतीय राजनीतिज्ञ र राष्ट्रिय जनता दल (RJD) का अध्यक्ष हुन्।<ref name="myneta">{{cite web|title=Scanned Copy of 2009 Lok Sabha election affidavit|url=http://docs.myneta.info/affidavits/ls2009db/965/LaluPrasad_CR1.jpg|publisher=Association of Democratic Reforms|access-date=4 October 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005011121/http://docs.myneta.info/affidavits/ls2009db/965/LaluPrasad_CR1.jpg|archive-date=5 October 2013}}</ref><ref name=RediffDOB>{{cite news | url=https://www.rediff.com/news/report/slide-show-1-lalu-prasad-yadav-the-shrewd-politicians-highs-and-lows/20130930.htm | title=Lalu Prasad Yadav: The shrewd politician's highs and lows | date=30 September 2013 | publisher=Rediff | access-date=16 July 2018 | archive-date=17 July 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180717041633/http://www.rediff.com/news/report/slide-show-1-lalu-prasad-yadav-the-shrewd-politicians-highs-and-lows/20130930.htm | url-status=live }}</ref><ref>While the Indian media was unsure as to the spelling of his name, in June 2004, he issued a clarification to the media to endure his name was spelt as ''Lalu'' and not ''Laloo''.{{cite web| url=https://us.rediff.com/news/2004/jun/24lalu.htm| title=It's Lalu not Laloo and it's official (24 June 2004)| work=Rediff.com| access-date=8 May 2006| url-status=live| archive-url=https://web.archive.org/web/20050913014530/http://us.rediff.com/news/2004/jun/24lalu.htm| archive-date=13 September 2005}}</ref> उहाँ बिहारका पूर्व मुख्यमन्त्री (1990-1997), भारतका पूर्व रेल मन्त्री (2004-2009), र लोकसभा र <ref>{{Cite news |title=Latest News of Lalu Prasad Yadav |url=https://www.prabhatkhabar.com/topic/lalu-prasad-yadav }}</ref> राज्य सभाका पूर्व सांसद (MP) हुनुहुन्छ। उनी एक विद्यार्थी नेताको रूपमा पटना विश्वविद्यालयमा राजनीतिमा प्रवेश गरे र १९७७ मा २९ वर्षको उमेरमा जनता पार्टीबाट लोकसभाको सबैभन्दा कान्छो सदस्यको रूपमा निर्वाचित भए। उनी सन् १९९० मा बिहारको मुख्यमन्त्री बने । उनको पार्टी २०१५ बिहार विधान सभा चुनावमा जेडीयूका [[नीतिश कुमार]]सँग साझेदारीमा सत्तामा आएको थियो। यो गठबन्धन समाप्त भयो जब नितिशले राजीनामा दिए र आरजेडी विपक्षी दल बन्यो। २०२० बिहार विधान सभा चुनावमा, RJD बिहारमा एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी रह्यो, र JD(U) को साथमा सत्तामा JD(U) 2022 मा MGB मा पुन: सम्मिलित भएपछि, JD(U) NDA मा फर्किए सम्म सरकारको नेतृत्व गर्यो। लालु यादव विवादास्पद चारा घोटालामा दोषी ठहरिएका थिए, र उच्च अदालतबाट जमानत पाएको बेला 17 अप्रिल 2021 सम्मको अवधिमा सजाय भोगिरहेका थिए।<ref name="Lalu Yadav granted bail: HC">{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cities/patna-news/lalu-yadav-granted-bail-in-fodder-scam-case-by-jharkhand-high-court-101618643713744-amp.html|title=Lalu Yadav granted bail: HC|website=Hindustan Times|date=17 April 2021|access-date=19 April 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418200327/https://www.hindustantimes.com/cities/patna-news/lalu-yadav-granted-bail-in-fodder-scam-case-by-jharkhand-high-court-101618643713744-amp.html|url-status=live}}</ref> ==प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा== आफ्ना बाबुआमा छ छोरामध्ये दोस्रो, लालु प्रसाद, बिहारको गोपालगञ्ज जिल्लाको फुलवारिया गाउँ (गोपालगञ्ज-कुशीनगर राजमार्ग NH-27) मा कुन्दन राय र मराछिया देवीको घरमा जन्मेका थिए र आफ्नो जेठो दाजुसँग पटना सर्नु अघि स्थानीय माध्यमिक विद्यालयमा पढेका थिए।<ref name="teh">{{cite news|title=The Promise And Betrayal Of Lalu Prasad Yadav|url=http://www.tehelka.com/the-promise-and-betrayal-of-lalu-prasad-yadav/|access-date=4 October 2013|newspaper=Tehlka.com|date=3 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013071638/http://www.tehelka.com/the-promise-and-betrayal-of-lalu-prasad-yadav/|archive-date=13 October 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131013071638/http://www.tehelka.com/the-promise-and-betrayal-of-lalu-prasad-yadav/ |date=13 October 2013 }}</ref> पटना विश्वविद्यालयको बीएन कलेजबाट कानूनमा स्नातक र राजनीतिशास्त्रमा एमए गरेपछि, उनले पटनाको बिहार भेटेरिनरी कलेजमा क्लर्कको रूपमा काम गरे जहाँ उनका जेठा दाजु पनि चपरासी थिए। लालुप्रसाद यादव कृषि जातिका हुन्।<ref name="toi">{{cite news|title=Lalu, the milkman's son who rose from clerk to CM|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Lalu-the-milkmans-son-who-rose-from-clerk-to-CM/articleshow/23325515.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003101948/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-10-01/india/42573630_1_lalu-prasad-fodder-scam-rjd|archive-date=3 October 2013|access-date=4 October 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=live|date=1 October 2013}}</ref> उनले 2004 मा पटना विश्वविद्यालयको मानार्थ डाक्टरेट अस्वीकार गरे।<ref>{{cite news| url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/Laloo-says-no-to-PU-doctorate/articleshow/416244.cms | archive-url=https://web.archive.org/web/20130921061120/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2004-01-11/patna/28331561_1_doctorate-pu-syndicate-patna-university-syndicate | archive-date=21 September 2013 | work=[[The Times of India]] | title=Laloo says 'no' to PU doctorate | url-status=live | date=11 January 2004}}</ref> ==व्यक्तिगत जीवन र परिवार== लालुप्रसाद यादवले सन् १९७३ जुन १ मा राबडी देवीसँग मागी विवाह गरेका थिए र उनीहरूका सात छोरी र दुई छोरा थिए।<ref>{{cite web |url=https://www.dnaindia.com/india/report-lalu-paid-off-a-debt-to-his-wife-handsomely-1093659 |title=Lalu paid off a debt to his wife handsomely |work=DNA |date=19 November 2013 |access-date=29 September 2022 |archive-date=29 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929223853/https://www.dnaindia.com/india/report-lalu-paid-off-a-debt-to-his-wife-handsomely-1093659 |url-status=live }}</ref><ref name=FamilyUnplanning>{{cite news | url=http://www.thehindubusinessline.in/2004/05/08/stories/2004050800031000.htm | title=The durability of Laloo Prasad Yadav | work=[[Business Line]] | date=8 May 2004 | access-date=24 February 2012 | author=Thakurta, Paranjoy Guha | archive-url=https://web.archive.org/web/20121008033632/http://www.thehindubusinessline.in/2004/05/08/stories/2004050800031000.htm | archive-date=8 October 2012}}</ref><ref>{{cite web |url=https://theprint.in/politics/sons-in-bihar-cabinet-daughters-wed-to-mulayam-kin-sprawling-lalu-family-tree-spans-party-lines/1095654/ |title=Sons in Bihar cabinet, daughters wed to Mulayam kin - sprawling Lalu family tree spans party lines |work=The Print |date=24 August 2022 |access-date=19 September 2022 |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920173013/https://theprint.in/politics/sons-in-bihar-cabinet-daughters-wed-to-mulayam-kin-sprawling-lalu-family-tree-spans-party-lines/1095654/ |url-status=live }}</ref> * जेठी छोरी: मिसा भारती * दोस्रो छोरी: रोहिणी आचार्य यादव * तेस्रो छोरी: चन्दा यादव * चौथो छोरी: रागिनी यादव - समाजवादी पार्टीका नेता राहुल यादवसँग विवाह गरिन्<ref>{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/lucknow/swiss-educated-lalu-s-son-in-law-talks-growth/story-eCdvMxa1WoUYLc9s9BQ6pO.html |title=Lalu's Swiss-educated son-in-law hops on Samajwadi cycle, chants growth mantra |work=Hindustan Times |date=7 February 2017 |access-date=14 September 2022 |archive-date=14 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220914205011/https://www.hindustantimes.com/lucknow/swiss-educated-lalu-s-son-in-law-talks-growth/story-eCdvMxa1WoUYLc9s9BQ6pO.html |url-status=live }}</ref> * पाँचौं छोरी: हेमा यादव * छैटौं छोरी: अनुष्का यादव (धनु) - चिरञ्जीव रावसँग विवाह गरिन् * जेठा छोरा: तेज प्रताप यादव * कान्छी छोरी: राज लक्ष्मी यादव - तेज प्रताप सिंह यादव संग विवाह<ref>{{cite web|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/state/bihar/patna/younger-sister-touched-feet-tej-pratap-yadav-users-trolls-rjd-leader-respond-by-touching-feet-elder-sister-misa-bharti/articleshow/85553362.cms|title=Tej Pratap Yadav News: छोटी बहन ने पैर छुए तो ट्रोलर्स ने तेज प्रताप यादव को घेरा, फिर मीसा के पांव छूकर आरजेडी नेता ने दिया तगड़ा जवाब}}</ref> * कान्छो छोरा: तेजस्वी यादव '''नोट:'''राहुल यादव समाजवादी पार्टीका पूर्व एमएलसी जितेन्द्र यादवका छोरा हुन् । जितेन्द्र पूर्व सांसद डीपी यादवका भतिजा हुन् । ==राजनीतिक करियर== ===१९७०-१९९०: विद्यार्थी नेता र कान्छो सांसद=== [[File:Lalu prasad 1988 nayagaon sonpur.jpg|thumb|right|Lalu Prasad Yadav addressing [[Yuva Janata Dal]] in [[Nayagaon, Bihar|Nayagaon]], Sonpur in 1988]] 1970 मा, लालु पटना विश्वविद्यालय विद्यार्थी संघ (PUSU) को महासचिवको रूपमा विद्यार्थी राजनीतिमा प्रवेश गरे, 1973,<ref name=teh /> मा यसको अध्यक्ष भए, 1974<ref name=bs>{{Cite book|last=Dhar|first=P. N.|title=Excerpted from 'Indira Gandhi, the "emergency", and Indian democracy' published in ''Business Standard''|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-564899-7|url=http://business-standard.com/india/news/the-nav-nirman-movement/80363/|access-date=23 November 2012|year=2000|archive-date=9 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809043300/https://www.business-standard.com/article/specials/the-nav-nirman-movement-100021901024_1.html|url-status=live}}</ref> मा जय प्रकाश नारायणको बिहार आन्दोलनमा सामेल भए जहाँ उनी जनता पार्टी (जेपी) नेताहरूसँग पर्याप्त नजिक भए। १९ वर्षको उमेरमा छपराबाट १९७७ को लोकसभा चुनावमा जनता गठबन्धनको विजयी उम्मेदवार बन्न।<ref name=teh /><ref name="UK">{{cite news|title=Obituary: Morarji Desai|url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-morarji-desai-1615165.html|newspaper=The Independent|first=Kuldip|last=Singh|date=11 April 1995|access-date=27 June 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103104550/http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-morarji-desai-1615165.html|archive-date=3 November 2012}}</ref> द्वन्द्वका कारण १९७९ मा जनता पार्टीको सरकार ढल्यो । 1980 मा भएको नयाँ चुनाव संग संसद भंग भयो। लालुले जनता पार्टी छाडेर राज नारायणको नेतृत्वमा रहेको जनता पार्टी-एसमा सामेल हुन जनता पार्टी छोडे र सन् १९८० मा पुनः चुनाव हारे। उनले पछि 1980 मा बिहार विधान सभाको चुनाव जित्न सफल भए र 1985 मा फेरि 1989 मा बिहार विधानसभामा विपक्षी नेता बने। पछि 1989 मा, उनी वी.पी सिंह सरकारको अधीनमा लोकसभाका लागि पनि निर्वाचित भए। 1990 सम्म, उनले आफूलाई यादव (बिहारको 11.7%) र तल्लो जातको नेताको रूपमा स्थापित गरे।<ref name="fp">{{cite news|title=Lalu Prasad Yadav: The man whose luck finally ran out|url=http://www.firstpost.com/politics/lalu-prasad-yadav-the-man-whose-luck-finally-ran-out-1152563.html|access-date=5 October 2013|newspaper=FirstPost|date=4 October 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131007082329/http://www.firstpost.com/politics/lalu-prasad-yadav-the-man-whose-luck-finally-ran-out-1152563.html|archive-date=7 October 2013}}</ref> परम्परागत रूपमा कांग्रेस (आई) को भोट बैंकको रूपमा सेवा गर्ने मुस्लिमहरूले 1989 भागलपुर हिंसा पछि प्रसादलाई समर्थन गरे।<ref name="India Today">{{cite book | title=India Today | url=https://books.google.com/books?id=gP4vAQAAIAAJ | access-date=8 February 2013 | year=1995 | publisher=Aroon Purie for Living Media India Limited | page=156 | archive-date=13 October 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131013020647/http://books.google.com/books?id=gP4vAQAAIAAJ | url-status=live }}</ref> उनी बिहारका युवा मतदाताहरूमाझ लोकप्रिय भए।<ref>{{cite news | url = http://articles.economictimes.indiatimes.com/2005-01-26/news/27487141_1_castes-bihar-nitish-kumar | title = Vox Populi: Laloo 'castes' his spell on Bihar | date = 26 January 2005 | access-date = 8 February 2013 | newspaper = The Economic Times | author = Girish Kuber | archive-date = 16 June 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130616051328/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2005-01-26/news/27487141_1_castes-bihar-nitish-kumar | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616051328/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2005-01-26/news/27487141_1_castes-bihar-nitish-kumar |date=16 June 2013 }}</ref> ==भ्रष्टाचार अभियोग र सजाय== === भ्रष्टाचार मुद्दा=== लालुप्रसाद यादव दुई घोटालामा दोषी ठहर भई जेलमा परेका छन् । जनवरी २०१८ सम्म, उनी, उनकी श्रीमती राबडी देवी, उनका छोराहरू तेजस्वी यादव र तेज प्रताप यादव, र उनकी जेठी छोरी मीसा भारती सबै भ्रष्टाचारका अन्य धेरै मुद्दाहरूमा आरोपहरू सामना गरिरहेका थिए।<ref name="ChorFamily1">[https://timesofindia.indiatimes.com/india/railways-tender-case-ed-attaches-land-owned-by-lalus-family-in-patna/articleshow/61980877.cms Railways tender case: ED attaches land owned by Lalu's family in Patna] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171216201352/https://timesofindia.indiatimes.com/india/railways-tender-case-ed-attaches-land-owned-by-lalus-family-in-patna/articleshow/61980877.cms |date=16 December 2017 }}, [[Times of India]], 8 Dec 2017.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/701186.stm Laloo Prasad taken into custody] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160208234714/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/701186.stm |date=8 February 2016 }}, BBC News, 5 April 2000</ref> ==== १९९६ चारा घोटाला – पहिलो मामला ==== यादव एक आरोपी पक्ष थिए र पछि 1996 को पहिलो चारा घोटाला मामिलामा दोषी ठहरियो। मुद्दामा पशुपालन विभागबाट करिब ₹ 4.50 बिलियन ($ 111.85 मिलियन) लुटिएको थियो।<ref name=lal2>{{cite news |url=http://www.tribuneindia.com/2005/20050518/main1.htm |title=More charges framed against Lalu Yadav |newspaper=The Tribune |access-date=8 May 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20060507174653/http://www.tribuneindia.com/2005/20050518/main1.htm |archive-date=7 May 2006}}</ref> सन् १९९० देखि १९९५ सम्म पशुपालन विभागबाट हिनामिनाका धेरै उजुरी परेका थिए । जनवरी 1996 मा, चाइबासा ट्रेजरीमा गरिएको छापाले अस्तित्वमा नभएका कम्पनीहरूले कोष लुट्ने संकेत गरेको थियो। यादवले अनियमितताको छानबिन गर्न निर्देशन दिएका थिए ।यद्यपि, जनहित याचिका पछि, बिहार उच्च अदालतले मार्च 1996 मा मुद्दा सीबीआईलाई सुम्पने आदेश दियो।<ref name="indiatoday2001">{{Citation |title=NDA Ministers Want Rabri Out |newspaper=India Today Magazine |date=21 May 2001 |access-date=7 October 2013 |url=http://www.india-today.com/itoday/20010521/state2.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924034543/http://www.india-today.com/itoday/20010521/state2.shtml |archive-date=24 September 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924034543/http://www.india-today.com/itoday/20010521/state2.shtml |date=24 September 2015 }}</ref> सन् १९९७ जुनमा सीबीआईले उक्त मुद्दामा आरोपपत्र दायर गरी यादवलाई अभियुक्त बनाएको थियो । उक्त आरोपले यादवलाई मुख्यमन्त्री पदबाट राजीनामा दिन बाध्य तुल्यायो, त्यही समयमा उनले श्रीमती राबडी देवीलाई पदमा नियुक्त गरे।<ref name=profile>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/3514292.stm|title=Profile: Lalu Prasad Yadav|work=BBC News|access-date=8 May 2006|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070222090325/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/3514292.stm|archive-date=22 February 2007}}</ref> 2001 मा, भारतको सर्वोच्च अदालतले घोटाला मुद्दाहरू रांची, झारखण्डमा नवगठित अदालतमा स्थानान्तरण गर्यो। अगस्ट २०१३ मा, यादवले ट्रायल अदालतका न्यायाधीशलाई सरुवा गराउने प्रयास गरे तर उनको निवेदन भारतको सर्वोच्च अदालतले खारेज गरिदियो। ५३ वटा मुद्दामा यादव अभियुक्त हुन् । मुद्दा दायर भएका कारण उनी पटकपटक हिरासतमा रहेका छन् । उक्त मुद्दामा ६४ जनाभन्दा बढीलाई दोषी ठहर गरिएको थियो ।<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=294484|title=Lalu accused in six fodder scam cases|publisher=Outlook|date=25 April 2005|access-date=29 May 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20090220155644/http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=294484|archive-date=20 February 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090220155644/http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=294484 |date=20 February 2009 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1825/18250430.htm|title=The ride to Ranchi|publisher=Frontline|date=December 2001|access-date=29 May 2006|url-status=usurped|archive-url=https://archive.today/20011229234112/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1825/18250430.htm|archive-date=29 December 2001}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050327050819/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1825/18250430.htm |date=27 March 2005 }}</ref> ==== १९९६ चारा घोटाला - दोस्रो मामला ==== 23 डिसेम्बर 2017 मा यादवलाई ₹8.927 मिलियनको दोस्रो चारा घोटाला<ref name="lal1">[http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/62447068.cms "Judgement in third fodder scam case against Lalu Yadav on January 24"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180330081815/https://economictimes.indiatimes.com/articleshow/62447068.cms |date=30 March 2018 }}, [[The Economic Times]], 11 January 2018.</ref> मा दोषी ठहर गरी जेल चलान गरिएको थियो जब उनकी छोरी मीसा भारतीलाई पनि प्रवर्तन निर्देशनालयले असम्पन्न सम्पत्तिको आरोप लगाएको थियो।<ref name="chor1">[http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/62220882.cms Lalu Prasad Yadav convicted in second fodder scam case] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180107062521/https://economictimes.indiatimes.com/articleshow/62220882.cms |date=7 January 2018 }}, [[The Economic Times|Economic Times]], 23 Dec 2017.</ref><ref name=misha4 /><ref name=misha2 /> यादवलाई 23 डिसेम्बर 2017 मा दोषी ठहरियो र 6 जनवरी 2018 मा 3​1⁄2 वर्ष कैद र ₹1,000,000 जरिवाना 1990 र 1941 को बीचमा देवघर जिल्ला कोषबाट ₹8,900,000 रुपैयाँ ठगी गरेको आरोपमा सजाय सुनाइएको थियो। ==== १९९६ चारा घोटाला - तेस्रो मामला ==== पश्चिम सिंहभूम जिल्लाको चाइबासा कोषबाट ₹356.2 मिलियन रुपैयाँ ठगी गरेको मुद्दामा<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lalu-prasad-yadav-sentenced-to-five-years-in-jail-in-third-fodder-scam-case/articleshow/62633292.cms |title=Lalu Yadav news: Lalu Prasad Yadav sentenced to five years in jail in third fodder scam case |website=[[The Times of India]] |date=24 January 2018 |access-date=2018-01-24 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124150003/https://timesofindia.indiatimes.com/india/lalu-prasad-yadav-sentenced-to-five-years-in-jail-in-third-fodder-scam-case/articleshow/62633292.cms |archive-date=24 January 2018}}</ref> ==== १९९६ चारा घोटाला - चौथो मामला ==== यादवलाई विशेष सीबीआई अदालतले चौथो चारा घोटाला मुद्दामा दुई दशकअघि दुम्का जिल्ला कोषबाट ₹3.13 करोड रुपैयाँ निकालेको आरोपमा दोषी ठहर गरेको हो ।<ref name="Fourth fodder scam case">{{cite web |title=Fourth fodder scam case: Lalu Prasad convicted, Jagannath Mishra acquitted |date=19 March 2018|work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/fourth-fodder-scam-case-lalu-yadav-convicted-jagannath-mishra-acquitted/articleshow/63363630.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180319213744/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/fourth-fodder-scam-case-lalu-yadav-convicted-jagannath-mishra-acquitted/articleshow/63363630.cms |archive-date=19 March 2018}}</ref>सीबीआई न्यायाधीशले उनलाई भारतीय दण्ड संहिता (आईपीसी) र भ्रष्टाचार निवारण ऐन अन्तर्गत सात-सात वर्षको दुई छुट्टाछुट्टै सजाय सुनाए।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/fodder-scam-case-lalu-prasad-sentenced-to-14-yrs-in-prison/articleshow/63440143.cms |title=Lalu Yadav news: Lalu Prasad sentenced under 2 provisions, gets 7 years in jail in each |website=[[The Times of India]] |date=24 March 2018 |access-date=2018-03-24 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180324223809/https://timesofindia.indiatimes.com/india/fodder-scam-case-lalu-prasad-sentenced-to-14-yrs-in-prison/articleshow/63440143.cms |archive-date=24 March 2018}}</ref> ==== १९९६ चारा घोटाला - पाँचौं मामला ==== यो मुद्दा, घोटाला गर्ने यादवलाई 15 फेब्रुअरी 2022 मा झारखण्डको राँचीमा रहेको विशेष सीबीआई अदालतले डोरान्डा ट्रेजरीबाट ₹ 139.35 करोडको अवैध निकासी गरेकोमा दोषी ठहर गरेको छ। फेब्रुअरी २०२२ मा सीबीआई अदालतले पाँचौं मुद्दामा पाँच वर्षको जेल सजाय र ₹६० लाख रुपैयाँ जरिवाना तोकेको थियो।<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/fodder-scam-lalu-prasad-yadav-sentenced-to-five-years-jail-term-in-fifth-case-rs-60-lakh-fine/articleshow/89715865.cms |title=Lalu Prasad Yadav News: Fodder scam case; Lalu Prasad Yadav sentenced to five years jail term in fifth case, Rs 60 lakh fine |newspaper=Times of India |date=February 21, 2022 |access-date=2022-02-27 |archive-date=21 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221103948/https://timesofindia.indiatimes.com/india/fodder-scam-lalu-prasad-yadav-sentenced-to-five-years-jail-term-in-fifth-case-rs-60-lakh-fine/articleshow/89715865.cms |url-status=live }}</ref> [https://www.ndtv.com/india-news/fodder-scam-lalu-prasad-yadav-former-bihar-chief-minister-convicted-in-doranda-treasury-case-fifth-fodder-scam-case-2769107] ==== २००५ भारतीय रेलवे टेन्डर घोटाला==== <!-- Please update this section as case progresses and update the "(last updated: MMM YYYY)" time stamp at the end --> 2005 भारतीय रेलवे टेन्डर घोटाला, CBI द्वारा अनुसन्धान, घूसखोरी र भ्रष्टाचार मुद्दा हो जहाँ लालु प्रसाद यादव र उनको परिवारले रेल मन्त्रीको कार्यकालमा भ्रष्ट रूपमा रेल टेन्डर प्रदान गर्न घुसको रूपमा बोलपत्रदाताबाट प्रमुख सम्पत्ति अवैध रूपमा प्राप्त गरेको आरोप लगाइएको छ।<ref name=ChorFamily1 /> === जमानत=== यादवलाई विवादास्पद चारा घोटालामा दोषी ठहर गरिएको थियो, र भ्रष्टाचार काण्डमा झारखण्ड उच्च अदालतबाट जमानत पाएपछि १७ अप्रिल २०२१ सम्मको सजाय भोग्दै थिए।<ref name="Lalu Yadav granted bail: HC"/><ref>{{cite web|title=Lalu Yadav Gets Bail In Case Linked To Fodder Scam|url=https://www.ndtv.com/india-news/bihar-politician-lalu-yadav-gets-bail-in-case-linked-to-fodder-scam-2415694|access-date=2021-04-17|website=NDTV.com|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417081636/https://www.ndtv.com/india-news/bihar-politician-lalu-yadav-gets-bail-in-case-linked-to-fodder-scam-2415694|url-status=live}}</ref> == लेखन == लालुप्रसादले आफ्नो आत्मकथा ''गोपालगञ्ज टु रायसिना रोड'' लेखेका छन् ।<ref>{{Cite news|title=How I arrested Advani: Lalu Prasad Yadav|work=The Telegraph|url=https://www.telegraphindia.com/amp/culture/books/how-i-arrested-advani-lalu-prasad-yadav/cid/1690038|access-date=1 June 2020|archive-date=9 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809043300/https://www.telegraphindia.com/amp/culture/books/how-i-arrested-advani-lalu-prasad-yadav/cid/1690038|url-status=live}}</ref> == फिल्मोग्राफी == * पद्मश्री लालु प्रसाद यादव (बलिउड), आफैं (विशेष उपस्थिति) * महुआ (भोजीवुड) * गुद्री के लाल (भोजीवुड)<ref>{{Cite news|title=Did you know Lalu Yadav and these 6 other politicians have acted in films?|work=INUTH|url=https://www.inuth.com/news/did-you-know-lalu-yadav-and-these-6-other-politicians-have-acted-in-films/lite/|access-date=1 June 2020|archive-date=19 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210619115830/https://www.inuth.com/news/did-you-know-lalu-yadav-and-these-6-other-politicians-have-acted-in-films/lite/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619115830/https://www.inuth.com/news/did-you-know-lalu-yadav-and-these-6-other-politicians-have-acted-in-films/lite/ |date=19 June 2021 }}</ref> ==सन्दर्भ == {{reflist}} == बाह्य लिङ्कहरू == {{Commons category}} * {{Official website|http://rjd.co.in/shri-lalu-prasad-yadav.html}} [[श्रेणी:भारतीय नेता]] [[श्रेणी:सन् १९४७ मा जन्म]] [[श्रेणी:भारतीय हिन्दुहरू]] mevvvb09s7cm1a5rrngevdod1xj93cx 0 15492 1395479 1394606 2026-11-10T01:57:40Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395479 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = A view of Sanfebagar.jpg | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = अछाम जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[अछाम जिल्ला|अछाम]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-achham/sanphebagar?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912015558/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-achham/sanphebagar?lng=nep|archive-date=2024-09-12}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = राजेन्द्रबहादुर कुँवर <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = शिवबहादुर कुँवर <small> ([[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ वैशाख २५ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 147.75<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=75&municipality=4|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 25891 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.11|81.39|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[मष्टामाण्डौ]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.sanfebagarmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[अछाम जिल्ला]]का ४ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा ‍[[चण्डिका(बयलपात)|चण्डिका]], [[भाग्यश्वरी]], [[रिडिकोट]], [[नवाठाना]], [[मष्टामाण्डौ]], [[सिद्धेश्वर, अछाम|सिद्धेश्वर]], [[वैजनाथ]] र [[जाल्पादेवी]] [[गाविस]]हरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा [[बुढाकोट]], [[घुघुरकोट]], [[देवीस्थान, अछाम|देवीस्थान]], [[खप्तड]], [[बाबला]] र [[पातलकोट]] गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए। यो जिल्लाको मध्य भागमा अवस्थित छ। [[बुढीगङ्गा नदी]]ले साँफेबगरलाई दुई भागमा बाँडेको छ। यो अछामको प्रमुख व्यापारिक केन्द्र हो। साँफेबगर नगरपालिकाको कार्यालय यसै बजारमा रहेको छ। साँफेबगर वरिपरी पहाडहरूले घेरेको बेसीमा अवस्थित छ। साँफेबगरको दक्षिण पश्चिममा [[बुढीगङ्गा नदी|बुढीगङ्गा]]को किनारमा प्रसिद्ध [[वैद्यनाथधाम]] रहेको छ। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २५,८९१ रहेको छ भने यहाँ ६,३११ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ साँफेबगर नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[वैजनाथ]] || १०८८ || ५.५ || १९७.८२ |- | २ || [[जाल्पादेवी]] || १६६६ || ७.८६ || २११.९६ |- | ३ || [[सिद्धेश्वर, अछाम|सिद्धेश्वर]] || ३१११ || ९.३५ || ३३२.७३ |- | ४ || [[मष्टामाण्डौ]] || ३५५३ || ८.७७ || ४०५.१३ |- | ५ || [[नवाठाना]] || १३५७ || ४.८५ || २७९.७९ |- | ६ || [[भागेश्वर, अछाम|भागेश्वर]] || ७५३ || ३.६६ || २०५.७४ |- | ७ || [[रिडिकोट]] || १३६३ || ७.६५ || १७८.१७ |- | ८ || [[चण्डिका]] || १४०९ || १४.४१ || ९७.७८ |- | ९ || [[बुढाकोट]] || १७२५ || २३.६७ || ७२.८८ |- | १० || [[घुघुरकोट]] || २२६३ || १२.७२ || १७७.९१ |- | ११ || [[देवीस्थान, अछाम|देवीस्थान]] || १६३९ || २१.८ || ७५.१८ |- | १२ || [[खप्तड]] || १३७९ || १७ || ८१.१२ |- | १३ || [[बाबला]] || २३६७ || १७.९ || १३२.२३ |- | १४ || [[पातलकोट]] || २२१८ || ११.५९ || १९१.३७ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२५,८९१''' || '''१६६.७३''' || '''१५५.२९''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241003195731/https://dccachham.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, अछाम] {{अछाम जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:अछाम जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] pv7dfhypg2gvt7xndzxwjkq5nwouecj 0 25424 1395456 1393983 2026-11-09T23:54:20Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395456 wikitext text/x-wiki {{Infobox Prime Minister | honorific-prefix = [[माननीय]] | image = Prime Minister of Nepal, Shri Sher Bahadur Deuba, in Glasgow, Scotland on November 02, 2021 (1).jpg | birth_date = {{birth date and age|1946|6|13|df=y}}<br> २००३ जेठ ३१<ref>http://lokaantar.com/biswo/14881/ सिंहदरबारमा चौथो इनिङ, को हुन् शेरबहादुर देउवा ?</ref> | office = [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|४३औँ प्रधानमन्त्री (नेपाल)]]<ref>{{cite news|title=शेरबहादुर देउवा: विद्यार्थी राजनीतिदेखि पाँचौँ पटक प्रधानमन्त्रीसम्म|url=https://www.bbc.com/nepali/news-57818500|accessdate=13 जुलाई 2021|agency=https://www.bbc.com/nepali}}</ref><ref>{{cite news|title=देउवा प्रधानमन्त्री नियुक्त, सपथको तयारी|url=https://www.setopati.com/politics/243073/|accessdate=13 जुलाई 2021|agency=https://www.setopati.com/|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027220534/https://www.setopati.com/politics/243073/|archive-date=2021-10-27}}</ref> | term_start = २०७८ असार २९ | term_end = २०७९ पुष ११ | president = [[विद्यादेवी भण्डारी]] | predecessor = [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली ]] | term_start1 = २०७४ जेठ २४ | term_end1 = २०७४ फागुन ३ | president1 = [[विद्यादेवी भण्डारी]] | predecessor1 = [[पुष्पकमल दाहाल|पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड]] | successor1 = [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली ]] | term_start2 = २०५२ भदौ २७ | term_end2 = २०५३ फागुन २९ | monarch2 = [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]] | predecessor2 = [[मनमोहन अधिकारी]] | successor2 = [[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] | term_start3 = २०५८ साउन ११ | term_end3 = २०५९ असोज १८ | monarch3 = [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|ज्ञानेन्द्र शाह]] | predecessor3 = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला|गिरिजा प्रसाद कोइराला]] | successor3 = राजा [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|ज्ञानेन्द्र शाह]] | term_start4 = २०६१ जेठ २१ | term_end4 = २०६१ माघ १९ | monarch4 = [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]] | predecessor4 = [[सूर्यबहादुर थापा]] | successor4 = राजा [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|ज्ञानेन्द्र शाह]] | spouse = [[आरजु राणा देउवा]] | signature = Signature_of_Sher_Bahadur_Deuba.png | nickname = शेर-ए-सुदुरपश्चिम <ref>{{Cite news |last=रोका |first=हरि |date=23 June 2018 |title=सहरको मृत्यु सन्त्रास |work=कान्तिपुर |url=https://ekantipur.com/koseli/2018/06/23/152973168081524716.html |access-date=16 August 2026 }}</ref> | children = जयवीर सिंह देउवा }} '''शेरबहादुर देउवा''' [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेसका]]।<ref><nowiki>https://www.bbc.com/nepali/news-57803101</nowiki></ref> देउवा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]को संसदीय दलको समेत नेतृत्व गर्दै वि.सं. २०५२ सालमा पहिलोपटक [[नेपाल]]को प्रधानमन्त्री बनेका थिए। पटक पटक गरी देउवा ५<ref>{{cite news|title=देउवा प्रधानमन्त्री नियुक्त, ६ बजे शपथ|url=https://ekantipur.com/news/2021/07/13/162616003151478723.html|accessdate=13 जुलाई 2021|agency=https://ekantipur.com/}}</ref> पटक प्रधानमन्त्री बन्न सफल रहेका छन्। अहिले काग्रेसले विशेष अधिवेशनबाट उनलाई हटाएको छ । निर्वाचन आयोगले विशेष अधिवेशनलाई बैधता दिएको थियो। आयोगको निर्णयलाई सर्वोच्च अदालतले सदर गरेको थियो र उनले फैसला पुनरावलोकनको लागि निवेदन दिएका छन् । [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]को विभाजन पछि उनी [[नेपाली काङ्ग्रेस (प्रजातान्त्रिक)]]को सभापति थिए। काङ्ग्रेस पुनर्मिलन पश्चात् उनी आफ्नो पार्टीसँगै नेपाली काङ्ग्रेसमा गाभिएका छन्। शेरबहादुर देउवा चार पटक प्रधानमन्त्री रहिसकेका नेपाली काङ्ग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवा [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेलधुरा जिल्ला]] क्षेत्र नं. १ र [[कञ्चनपुर जिल्ला]] क्षेत्र नं. ४ बाट संविधानसभामा प्रतिनिधित्व गर्दछन्। वि.सं. २०४८,२०५१ र २०५६ का संसदीय निर्वाचनहरूमा [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेलधुरा जिल्ला]] क्षेत्र नं. १ बाट विजयी देउवाले गृहमन्त्रीको समेत जिम्मेवारी सम्हालिसकेका छन्। उनी माओवादी समस्या समाधानका लागि गठित उच्चस्तरीय समितिका अध्यक्ष थिए। प्रजातान्त्रिक विद्यार्थी आन्दोलनबाट राजनीतिमा होमिएका देउवा नेपाल विद्यार्थी सङ्घ (ने. वि. सङ्घ)का प्रथम सभापति थिए र सुदूर पश्चिममा [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का सर्वाधिक प्रभावशाली व्यक्तित्व मानिन्छन्। राजनीतिक सङ्घर्षका क्रममा उनले नौ वर्ष जेल जीवन बिताएका छन्। [[देउवा]]ले नेतृत्व गरेको जननिर्वाचित सरकारलाई तत्कालीन [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]]ले २०५९ सालमा "असक्षम"को आरोप लगाई विघटन गरेका थिए भने उनैले दुई वर्ष पछि वि.सं. २०६१ सालमा पुनः प्रधानमन्त्री नियुक्त गरेका थिए। पार्टीको अन्तरिक द्वन्द्वका क्रममा देउवाले आफ्नो नेतृत्वमा वि.सं. २०५९ सालमा [[नेपाली काङ्ग्रेस (प्रजातान्त्रिक)]]को गठन गरेका थिए भने वि.सं. २०६४ सालमा सो पार्टीको [[नेपाली काङ्ग्रेस]]सँग एकीकरण भयो र उनी वरिष्ठ नेतामा स्थापित भए। प्रजातन्त्र प्रतिको अटुट लगाव र तदनुरूप सङ्घर्ष तथा व्यक्तित्व र आचरणका कारण जनताले आफूलाई सधैँ विजयी गराउँदै आएको मान्ने देउवा [[संविधान सभा]]मा लोकतन्त्रको संस्थागत विकासका लागि क्रियाशील हुने बताउछन्। [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]]बाट राजनीतिशास्त्रमा एम्. ए. गरेका उनी देउवा सोही विषयमा लन्डन स्कूल अफ इकोनमिक्सका रिसर्च फेलो रहिसकेका छन्। शेरबहादुर देउवा र उनकी श्रीमती [[आरजु राणा देउवा]] पनि [[संविधान सभा]] सभासद् थिए।<ref>[http://www.nepalcaportal.org संविधान सभा निर्वाचन पोर्टल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218052452/http://nepalcaportal.org/ |date=2014-12-18 }}</ref> ==पारिवारिक पृष्ठभूमि== [[डडेल्धुरा जिल्ला]] गन्यापधुरा गाउँपालिका १ रुवाखोला निवासी एक सम्पन्न परिवारको रूपमा रहेको शेर बहादुर [[देउवा]]को परिवारलाई डडेल्धुरा क्षेत्रमा ठकुरी [[देउवा]] परिवार भनेर चिन्दछन। डोटी पचनाली, लुलानी मल्ल, [[डोटी जिल्ला|डोटी]] बोगटानी बम र [[बोगटी]] रजवारसंग मात्र बैबाहिक सम्बन्ध गर्ने यो परिवार सम्पन्न र जागिरदार परिवारको रूपमा ऐतिहासिक कालदेखि चिनिदै आएको परिवार हो। डोटी राज्यकालमा डडेल्धुराको "पश्यगर्खा क्षेत्र" यिनैको अधिनमा थियो। चन्द्रवंशी, कश्यप गोत्रीय यी देउवाको कुलको देवता बडालको गन्याप लाटो (गणेश) र [[अशिग्राम केदार]] हो। जानकारी भए अनुसार डोटी राज्यकालमा चर्चित बनेका कुसलसिंह देउवा [[रजवार]]का दुई पुत्र जेठा गोमनसिंह देउवा रजवार र कान्छा बहादुर सिंह देउवा रजवार हुन्। जेठा गोमन सिंह देउवा रजवारका एक पुत्र उदैसिंह देउवा रजवार भए उदैसिंह देउवा रजवारका एक पुत्र प्रसादसिंह देउवा रजवार हुन्। प्रशादसिंह देउवा रजवारका दुई श्रीमती (डडेल्धुरा गणेशपुर मैरोड़ाका मल्लकुलकी छोरी धनादेबी (मल्ल) देउवा र [[बोगटान राज्य|डोटी बोगटान]]का बम कुलकी छोरी द्रोपती (बम) देउवा)बाट ३/३ छोराहरू गरेर ६ छोराहरू क्रमश शेरबहादुर देउवा, लोकबहादुर देउवा, गणेशबहादुर देउवा, प्रेमबहादुर देउवा, ललितबहादुर देउवा र बलबहादुर देउवाको जन्म भयो। यी ६ भाइ मध्ये जेठ पुत्र शेरबहादुर देउवा राजनीतिमा सफल व्यक्तित्व बन्न पुगे शेरबहादुर देउवाका एक पुत्र जयबिर देउवा छन्। शेरबहादुरका भतिजा शिवबहादुर देउवा नेपाली सेनामा बरिष्ट क्याप्टन हुँदै मेजरको रूपमा लोकप्रिय अधिकृत भएर सेवा दिरहेका छन्। माईला लोकबहादुर देउवाका पुत्र भानबहादुर देउवा (भानु देउवा) शेरबहादुर देउवाका पिए (स्वकीय) सचिब छन्। निडर, निस्कपटी भावना भएका शेरबहादुर देउवा नेपालको प्रधानमन्त्री र एउटा ठुलो राजनीतिक पार्टीको प्रमुख ब्यक्ति बन्न सफल भएर आफ्नो पुर्खाको बीरताले भरिएको, [[वीरगाथा]], [[चैत गीत]] [[धमारी]]मा समेटिएको देउवा कुलकै गौरव र इतिहास बचाउन पनि सफल बने भन्ने मान्यता जानकारहरू राख्दछन। देउवाहरू डडेल्धुराको रुवाखोला, कुमाऊ बंडालु, पिथौड़ागड, सोर, चंदेनी र डोटी गड्सेरा देउवान क्षेत्रमा गरी झन्डै ५०० परिवारको सङ्ख्या (कुमाऊ क्षेत्रमा -२००, डोटी गड्सेरा देउवान क्षेत्रमा १५०, र रुवाखोला क्षेत्रमा १५०)मा फैलिएर रहेका छन्। कुमाऊमा [[भारतीय सेना]]का अधिकृत, डाक्टर, इन्जिनियर छन्। नेपालमा आफ्नो कुलको व्यक्ति शेरबहादुर देउवा देशको प्रधानमन्त्री बनेकोमा गौरव गर्छन।आकासमै इन्धन सकिएपछि प्रधानमन्त्री देउवा चढेको हेलिकप्टर आकस्मिक अवतरण काठमाडौँ- प्रधानमन्त्री शेर बहादुर देउवा , शिक्षा मन्त्रि देवेन्द्र पौडेल लगायत सवार रहेको हेलिकप्टरमा इन्धन सकिएपछि आकस्मिक अवतरण गरिएको छ। काठमाडौँ बाट धनगढी उडेका प्रधानमन्त्री देउवा सहितको टोलि सवार हेलीकप्टर गौतम बुद्ध विमानस्थल भैरहवामा अवतरण गरिएको हो। प्रधानमन्त्री देउवा सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयको दीक्षान्त समारोहमा सहभागी हुन काठमाडौँबाट नेपाली सेनाको हेलिकोप्टरमा सवार थिए।इन्धन भर्नको लागि उक्त हेलिकप्टर झन्डै २० मिनेट लुम्बिनी विमानस्थलमा रोकिएको थियो। शुक्रबार प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको कार्यक्रम सुदुरपश्चिम प्रदेशमा तय भएको थियो।दिउँसो उनी त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विभानस्थलबाट धनगढीका लागि हेलिकप्टर चढे। तर देउवा चडेको हेलिकप्टर उड्दा उड्दै आकाशमा इन्धन सकिन लागेपछि भैरहवामा आकस्मिक अवतरण गरिएको सुरक्षा स्रोतले जनाएको छ।उनी चढेको हेलिकप्टर गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा अवतरण गरिएको हो। जसका कारण देउवा करिब २० मिनेट जति भैरहवामै बस्नु परेको बताइएको छ।सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयको दीक्षान्त समारोहमा सहभागी हुन काठमाडौँबाट नेपाली सेनाको हेलिकोप्टरमा त्यसतर्फ उडेका थिए। देशको प्रमुख कार्यकारीको सवारमा समेत यतिसम्मको हेलचेक्याइ हुन अस्वभाविक हो।सामान्यतया कुनै पनि स्थानमा पुग्नका लागि आवश्यक इन्धनको व्यवस्था नगरि उडान भर्नु सम्बन्धित निकायको गैरजिम्मेवारीपना पनि हो। ==युवावस्था== एउटा विकट सिथानमा जन्मेर पनि शेर बहादुर देउवाले आफ्नो जीवन गरिव, पिछडिएको समाज, जाति, बर्ग, देशको निम्ति समर्पण गरेको पाइन्छ। [[डडेल्धुरा जिल्ला]] अशिग्राम गाउँ विकास समितिको रुवाखोला जस्तो बिकट स्थानमा जन्मेका शेर बहादुर काठमाडौँ अध्यन गर्ने सिलसिलामा प्रजातन्त्रको निम्ति सङ्घर्ष गर्दा तत्कालीन पंचायती राज्यको शिकार भएका थिए। उनले आफ्नो युवा अवस्था प्रवासमै बिताउनु पर्यो। युवा अवस्थाको अन्तिम जवानीमा नेपाल फर्केका शेर बहादुर देउवाको लागि नेपाली काङ्ग्रेसको राजनीति सफल बन्यो उनी देशको गृहमन्त्री हुँदै प्रधानमन्त्रीसम्म बन्न सफल भए। यही राजनीतिले गर्दा योग्य शिक्षित पढेलेखेकी जीवन संगिनीसंग वहाको लगन गाठो जोडियो। ==राजनीतिक जीवन== देउवा काङ्ग्रेसका संस्थापक नेता [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बिपी कोइराला]]को प्रेरणाबाट राजनीतिमा होमिएका थिए। खासगरी वि. सं. २०१७ को राजनीतिक घटनाक्रम पछि नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा निरन्तर रूपमा सक्रिय उनी [[नेपाल विद्यार्थी सङ्घ|नेपाल विद्यार्थी सङ्घ]]का प्रथम निर्वाचित सभापति एवम् संस्थापक सदस्य हुन्। वि. सं. २०२८ मा उनी [[नेपाल विद्यार्थी सङ्घ|नेपाल विद्यार्थी सङ्घ]]को सभापतीमा चुनिएका थिए। वि. सं २०४८, २०५१ र २०५६ का संसदीय निर्वाचनमा [[डडेल्धुरा जिल्ला]]बाट निर्वाचित उनी वि. सं २०६४ र वि. सं २०७० सालमा भएको [[संविधान सभा]]को निर्वाचनमा डडेल्धुराका साथै [[कञ्चनपुर जिल्ला]] र [[कैलाली जिल्ला]]बाट समेत विजयी भएका थिए।<ref>{{cite web|title=काङ्ग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित|url=http://www.onlinekhabar.com/2017/06/594820/|website=अनलाइनखबर|publisher=[[अनलाइनखबर]]|accessdate=२०७४ जेठ २३}}</ref> === प्रतिपक्षी दलका नेता (२०५१-५२ ) === २०५१ मा गिरिजा प्रसाद कोइरालाले संसद विघटन गरि मध्यावधि निर्वाचन घोषणा गरे। [[आम निर्वाचन २०५१|२०५१ को मध्यावधी निर्वाचन]]मा नेपाली काङ्ग्रेस दोस्रो भएपछि शेरबहादुर देउवा [[संसदीय दलको नेता|संसदीय दलको नेता]] भए। कुनै पार्टीको स्पष्ट बहुमत नआए पछि २०५१ मङ्सिर १४ मा सबैभन्दा ठुलो दल [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा एमाले]]को तर्फबाट संसदको सबैभन्दा टूलो दलको हैसियतले [[मनमोहन अधिकारी]]ले [[अल्पमतको सरकार]]को नेतृत्व गरे।<ref>{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17248 |title=२०५१ मङ्सिर १४ को राजपत्र |access-date=2021-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922104318/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17248 |archive-date=2021-09-22}}</ref> २०५२ जेठ ३० मा प्रधानमन्त्री अधिकारीले [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा वीरेन्द्र]] समक्ष २०५२ मङ्सिर ७ मा प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन मिति तोकेर संसद विघटनको प्रस्ताव गरे। अघिकारीले सरकारलाई काम गर्न नदिइएकाले सार्वभौम सत्ता सम्पन्न जनतामा जानुपर्ने राजनैतिक आवश्यकता रहेको तर्क दिएका थिए। प्रधानमन्त्रीको सिफारिसमा संसद विघटन भयो।<ref>{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17372 |title=२०५२ जेठ ३० को राजपत्र |access-date=2021-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210922120654/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17372 |archive-date=2021-09-22}}</ref> यो कदम विरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा मुद्धा पर्‍यो। २०५२/ भदौ /१२ मा अदालतले सरकारको निर्णय उल्ट्यायो।<ref>[http://supremecourt.gov.np/nkp/full_detail/8880 निर्णय नं. ०२ - उत्प्रेषणयुक्त परमादेश] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201220150147/http://supremecourt.gov.np/nkp/full_detail/8880 |date=2020-12-20 }}</ref> त्यसपछि २०५२/ भदौ /२५ मा अघिकारीले राजीनामा दिए।<ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17405 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210922121528/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=17405 |date=2021-09-22 }} <nowiki>२०५२ भदौ २५ को राजपत्र]</nowiki>]</ref> === पहिलो प्रधानमन्त्रीकाल (बि.सं. २०५२-५३) === २०५२ भदौ २६ मा [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]को समर्थनमा देउवा पहिलो पटक प्रधानमन्त्री भएका थिए। सो पार्टीले समर्थन फिर्ता गरेपछि २०५३ फागुन २६ मा देउवा प्रधानमन्त्री पदबाट हटेका थिए। त्यसपछि एमालेको साथ लिएर [[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]]ले सरकार बनाए। उनको पहिलो कार्यकाल पजेरो काण्ड, सुरासुन्दरी काण्ड, सांसदलाई बैङ्कक पुर्याएको जस्ता घटनाले बदनाम भएको थियो। नेपाल र भारत बीचको महाकाली सन्धी उनकै कार्यकालमा भएको थियो। यो सन्धि संसदबाट पास गर्ने सन्दर्भमा प्रतिपक्षी नेकपा एमालेमा बिभाजन आयो। === दोस्रो प्रधानमन्त्रीकाल === प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]]ले राजालाई थाहा नै नदिई माओवादी विरुद्ध सेना परिचालन गरेका थिए। प्रधानसेनापतिले सो कुरा राजामा जाहेर गरे। त्यो कुरा थाहा पाएर [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]] गिरिजाप्रसाद कोइरालासँग आक्रोशित भए र गिरिजाको राजीनामा माग गरे। गिरिजाप्रसाद कोइरालाको राजीनामा पछि २०५८ साउन ७ मा शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री भए। उनको प्रधानमन्त्रीकालमा [[सङ्कटकाल]] घोषणा भयो र माओवादी विरुद्ध सेना परिचालन भयो। ====सङ्कटकाल ==== २०५८ मङ्सिर ८ माओवादीले सेनामाथि पहिलो हमला गरे। दाङको घोराही [[जनमुक्ति सेना, नेपाल|माओवादी छापामार]]ले सेना, प्रहरी र निजामती अड्डाहरूमा एकसाथ आक्रमण गरे। त्यसक्रममा मेजर नरेश उप्रेती सहित १४ सैनिक, सात प्रहरी र सात माओवादी मारिए। झन्डै २२५आधुनिक हातहतियार, पचासौं हजार गोली, ८० क्विन्टल जिलेटिन सहित १२ गाडी सामान लुटेर लैजान माओवादी सफल भए। त्यसैल रात माओवादीले स्याङ्जामा र तीन दिनपछि सोलुखुम्बुमा हमला भयो। सेनामाथि हात हालेपछि विद्रोहीलाई सरकारले आतङ्ककारी घोषित गर्दै देशव्यापी [[सङ्कटकाल]] लगायो र फौजी कारबाही शुरु गर्यो। ====संसद विघटन ==== संसदले सङ्कटकाल नलम्बाउने र देउवा माथि [[अविश्वास प्रस्ताव|अविस्वास प्रस्ताव]] ल्याउने तयारी गर्दै गर्दा उनले [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]] समक्ष २०५९ जेठ ८ संसद विघटन गर्न सिफारिस गरे। ====पार्टी विभाजन ==== राजा समक्ष संसद विघटन सिफारिस गरेपछि नेपाली काङ्ग्रेसले देउवालाई साधारण सदस्य समेत नरहने गरि पार्टीबाट निष्कासन गर्यो। गिरिजाप्रसाद कोइराला पार्टी सभापति थिए। कोइरालाले पार्टीको निर्णयविपरीत संसद विघटन गरेको भन्दै देउवालाई साधारण सदस्यसमेत नरहने गरी पार्टीबाट निष्कासन गरिदिए। [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]] भित्रको अन्तरिक द्वन्द्वका क्रममा देउवाले आफ्नो नेतृत्वमा वि.सं. २०५९ सालमा [[नेपाली काङ्ग्रेस (प्रजातान्त्रिक)]]को गठन गरेका थिए भने वि.सं. २०६४ सालमा सो पार्टीको नेपाली काङ्ग्रेससँग एकीकरण भयो र उनी वरिष्ठ नेतामा स्थापित भए। === तेस्रो प्रधानमन्त्रीकाल (२०६१-२०६१) === देउबा २०६१ जेठ २१ मा तेस्रोपटक प्रधानमन्त्री बनेका थिए। त्यतिबेला देउबाले "गोर्खाली राजाबाट न्याय पाएं" भनेर खुसी व्यक्त गरेका थिए। उनीमाथि चुनाव गराउने जिम्मेवारी थियो। नेकपा एमाले पनि त्यति बेला प्रतिगमन आधा सच्चियो भनेर सरकारमा सामेल भएको थियो। ==== बर्खास्त ==== तर देशमा भइरहेको [[माओवादी जनयुद्ध|सशस्त्र द्वन्द्व]]का कारण चुनाव हुन सकेन र राजा ज्ञानेन्द्रले देउबालाई चुनाव गर्न असक्षम भन्दै १९ माघ २०६१ मा बर्खास्त गरे। === चौथो प्रधानमन्त्रीकाल (२०७४-२०७४) === {{मुख्य|देउवा मन्त्रिमण्डल, २०७४}}वि.सं २०७४ जेठ २४ बुधबार ,[[शेरबहादुर देउवा]]  प्रधानमन्त्री निर्वाचित भए।<ref>[https://www.kantipurdaily.com/news/2017/06/06/20170606183616.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822224205/https://www.kantipurdaily.com/news/2017/06/06/20170606183616.html |date=2019-08-22 }} देउवा प्रधानमन्त्री निर्वाचित</ref> देउवाको उम्मेदवारीलाई [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी नेपाल]], [[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] , नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम ,[[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] र अन्य सङ दलले समर्थन गरेका थिए भने सबैभन्दा ठुलो सत्ता साझेदार [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] थियो। सपथ ग्रहण पछि, देउवाले सहयोगी दलहरूको साथमा नया सरकार गठन गरे। वि.सं २०७४ असोज ३१, प्रतिनिधिसभा निर्वाचन, २०७४ को अगाडि नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)ले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी]]) सँग सहकार्य गर्ने निर्णय गर्यो। त्यसपछि प्रधानमन्त्री देउवाले सो दलका सबै मन्त्रिहरूलाई जिम्मेवारी बिहिन बनाए।<ref>https://www.kantipurdaily.com/ampnews/2017-10-03/20171003134609.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822222556/https://www.kantipurdaily.com/ampnews/2017-10-03/20171003134609.html |date=2019-08-22 }} एमाले–माओवादी तालमेल घोषणा आज ५ बजे</ref><ref>http://www.khabarabhiyan.com/?p=7740 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210713150840/http://www.khabarabhiyan.com/?p=7740 |date=2021-07-13 }} किन एकाएक रोकिए माओवादी मन्त्री ?</ref> === प्रतिपक्षी दलका नेता (२०७५-२०७८) === केपी ओलीको [[दोस्रो ओली मन्त्रिपरिषद्|दोस्रो]] र [[तेस्रो ओली मन्त्रिपरिषद््|तेस्रो मन्त्रीमण्डल]]मा देउवा प्रतिपक्षी दलका नेता निर्वाचित भएका थिए। राष्ट्रपति [[विद्यादेवी भण्डारी|विद्या भण्डारी]]ले प्रधानमन्त्री नियुक्तिको आह्वान गर्दा देउवाले नेकपा एमालेका विद्रोही सांसद सहित १४९ सांसद को समर्थनमा प्रधानमन्त्रीमा दावी गरेका थिए। तर नेकपा एमालेबाट केपी ओलीको पनि दाबी रहेपछि रास्ट्रपतिले दुवै दाबीलाई खारेज गरी केपी ओलीलाई नै प्रधानमन्त्री कायम गरिन्। === पाँचौ प्रधानमन्त्रीकाल (२०७८-) === {{मुख्य|पाँचौँ देउवा मन्त्रिपरिषद्, २०७८}} बि.सं २०७८ जेठ ७ मा ओली मन्त्रीमण्डलले [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] बिघटन सिफारिस गर्यो। १४९ सांसदले देउवालाइ प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्न परमादेश जारी गरियोस् भनेर [[नेपालको सर्वोच्च अदालत|सर्वोच्च अदालत]]मा रिट दायर गरे। २०७८ जेठ २८ मा संविधानको धारा ७६ को उपधारा ५ बमोजिमको प्रधानमन्त्रीका लागि आह्वान भएपछि १ सय ४९ सांसदको हस्ताक्षरसहित दाबी गरेका आधारमा देउवालाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्न सर्वोच्च अदालतले परमादेश जारी गरेको थियो। २०७८ असार २९ अपरान्ह ५ बजेभित्र देउवालाई नियुक्त गरिसक्न राष्ट्रपति कार्यालयका नाममा [[परमादेश]] जारी गरेको थियो। ==प्रतिनिधि सभा २०७९ == [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]का उमेरद्वर [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेलधुरा]] प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं १ बाट २५५३४ मत प्राप्त गरि प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी भएका छन्।<ref>{{Cite web|url=https://result.election.gov.np/|title=मतगणना प्रगतिको विवरण|website=result.election.gov.np|accessdate=2022-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/|archive-date=2022-11-23}}</ref> उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी स्वतन्त्रका उम्मेदवार [[सागर ढकाल]]लाई १२४९२ मत प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://election.ekantipur.com/pradesh-7/district-dadeldhura?lng=nep|title=डडेल्धुरा : प्रदेश ७ - प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन २०७९ विवरण तथा नतिजा|website=election.ekantipur.com|accessdate=2022-11-23}}</ref>[[नेपाली काङ्ग्रेस]] संसदीय दलको नेतामा '''शेरबहादुर देउवा'''' ६४<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2022/12/21/167159935375224191.html|title=काङ्ग्रेस संसदीय दलको नेतामा देउवा विजयी|website=ekantipur.com|language=ne|accessdate=2022-12-21}}</ref> मत ल्याएर निर्वाचित भए। उनीसँग प्रतिस्पर्धामा रहेका महामन्त्री [[गगन थापा]]ले २५ मत ल्याए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1235451|title=काङ्ग्रेस संसदीय दलको नेतामा देउवा निर्वाचित|website=Online Khabar|language=en-US|accessdate=2022-12-21}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.bbc.com/nepali/news/2016/03/160307_congress_convention/ काङ्ग्रेस सभापतिमा शेरबहादुर देउवा विजयी] {{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}} [[श्रेणी:संविधान सभा सदस्य]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका सभापतिहरू]] [[श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाल विद्यार्थी सङ्घका अध्यक्षहरू]] [[श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:डडेल्धुरा जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:२०औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] s02yyb2cb3ef2ca7e34mh26mdp3dg2x 0 27800 1395542 1393931 2026-11-10T04:34:05Z CommonsDelinker 144 Ram_Raja_Prasad_Singh.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No license since 2 November 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1395542 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = रामराजाप्रसाद सिंह |image = |image_size = |caption = रामराजाप्रसाद सिंह |nickname = |birth_name = |birth_date =बि. स. १९९१ |birth_place = |death_date = बि. स. २०६९ भाद्र २७ |residence = |alma_mater = |years_active = |occupation = राजनीति |known_for = गणतन्त्रवादी नेता [[एकीकृत नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी |माओवादी]] |nationality = [[नेपाली]] |religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] |spouse = |relatives = |awards = |website = }} '''रामराजाप्रसाद सिंह''' (बि स १९९१ - २०६९) नेपालका पहिला गणतन्त्रवादी नेता हुन। बि स १९९१ मा जिमिन्दारको परिवारमा जन्मेका सिंह २०४२ सालमा [[सिंहदरबार|सिँहदरबार]]मा बम विस्फोट गराएका थिए। नेपालको पहिलो रास्ट्रपति चुनावमा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|एकीकृत नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी)]]का उम्मेदवार थिए।<ref>[http://www.nepalnews.com/archive/2008/jul/jul17/news07.php Nepalnews.com, news from Nepal as it happens<!-- Bot generated title -->]</ref> [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]को पालादेखि नै गणतान्त्रिक आन्दोलनमा लागेका यिनलाई सर्वस्व हरणसहित [[मृत्युदण्ड]]को सजाय सुनाइएको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन== सिंहले [[भारत]]को [[बिहार]] राज्य अन्तर्गत [[दरभंगा]]स्थित आफ्नो मामाघर बसेर पढेका थिए। [[भारत छोडो]] आन्दोलनकारी र तिनको हतियार सप्तरीस्थित घरमा नेपाल प्रहरीले भेटेको कारण यिनी नौ वर्षकै कलिलो उमेरमा भाइ लक्ष्मणप्रसाद सिंह र बुबा जयमंगल सिंहसँगै जेल परे।<ref name="indi">[http://news.webindia123.com/news/Articles/Asia/20060528/346900.html Indian freedom fighters behind Nepal revolution?<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528201107/https://news.webindia123.com/news/Articles/Asia/20060528/346900.html |date=2019-05-28 }}</ref> ==राजनीती== जेलबाट छुटेपछि भारत बसाइ क्रममा सिंहले भारतीय विश्वविद्यालयमा कानुन अध्ययन गरे। यसै क्रममा यिनले क्रान्तिकारी नेता [[चे गेभारा|चे ग्वेवारा]]लाई [[म्यानमार|बर्मा]]मा भेटे र ग्वभाराले नै सिंहलाई नेपालमा गुरिल्ला युद्ध आवश्यक छ भनेका थिए।<ref name="indi"/> [[क्युबा]]मा क्रान्ति सफल भइसकेपछि [[दिल्ली विश्वविद्यालय]]मा विद्यावारिधि गर्न भनेर आएकी क्लाराले चेसित भेटाएकी थिइन्। सन् १९६१ मा बर्माको एउटा टापुमा सिंह समेत १३ जनाले चेलाई ६-७ घण्टाको भेटमा भाषा बाधक बने पनि क्लाराले दोभाषेको भूमिका निभाइन् । 'क्रान्ति पहिला घरबाट थाल, अनि देशमा' भन्ने [[चे गेभारा|चे ग्वेवारा]]को भनाइ थियो।<ref name="nayapatrika.net">http://nayapatrika.net/multi-color/5200-गणतन्त्र-संस्थागत-गर्ने-धोको-अपूरै.html{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === स्नातक उत्तीर्णको चुनाव === कानुन पढेर फर्केपछि [[नेपालको सर्वोच्च अदालत|सर्वोच्च अदालत]]का अधिवक्ता भएका यिनले [[राष्ट्रिय पञ्चायत]]को २०२४ सालको चुनावमा प्रजातन्त्र स्थापनाको नारा लिएर स्नातक उत्तीर्णको कोटाबाट उठे तर जलेश्वरमा पक्राउ परे। ०२८ सालमा फेरि स्नातक कोटामै उम्मेदवार बनेर जिते। उनलाई पञ्चायतविरोधी आरोपमा पक्राउ गरियो। जेलभित्र रहँदा उनले तत्कालीन [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]सँग [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी दरबार]]मा दुईपटक वार्ता गरे। त्यसको केही समयपछि उनी रिहा भए। रिहा भएको भोलिपल्ट सिंहलाई [[राष्ट्रिय पञ्चायत]] [[राष्ट्रिय पञ्चायत सदस्य|सदस्य]]को शपथग्रहण गराइयो। <ref name="nayapatrika.net" /> सपथ लिएर प्रजातन्त्रको आन्दोलन गर्दै रहे। <ref name="deve" /><ref name="deve">Bajracharya, Bhadra Ratha/Sharma, Sita Ram/Bakshi S.R.. ''[http://books.google.com/books?id=XtP7acgOQV0C Political development in Nepal]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''. New Delhi: Anmol Publications, 1993. p. 4-5</ref><ref>Doré, Francis. ''[http://books.google.com/books?id=83Iy6Y_ZJdYC Los regímenes políticos en Asia]''. Mexico City: Siglo Veintiuno Editores, 1976. p. 138</ref> उनी देश भ्रमणमा निस्किए। त्यही क्रममा उनी विराटनगरमा पुनः गिरफ्तारीमा परे। २०२८ मंसिर ७ मा राष्ट्रिय पञ्चायत पदबाट निष्काशित भए।<ref>{{Cite news|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=5937|title=श्री रामराजाप्रसाद सिंहलाई रा.प. सदस्य पदबाट निस्काशन गरेको|date=२०२८ पौष ५|work=नेपाल राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20250418024228/http://www.rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=5937|archive-date=2025-04-18|access-date=2024-08-23}}</ref> सरकारले सिंहलाई जीवनभर राष्ट्रिय पञ्चायत सदस्य उम्मेदवार बन्न नदिने घोषणा गर्‍यो। उनलाई [[नक्खु कारागार|नक्खु जेल]]मा राखियो। चार वर्ष ६ महिनापछि सिंह जेलबाट छुटे। 'बहुदलीय जनवादी मोर्चा' गठन गरेर २०३७ सालको जनमत संग्रहमा सिंह सहभागी भए। त्यही बेला उनी नेपालगन्जमा फेरि पक्राउ परे। उनलाई गिरफ्तारलगत्तै छाडियो। त्यसपछि उनी भूमिगत भए।<ref name="nagariknews.com">http://www.nagariknews.com/politics/party-politics/46173-2012-09-12-19-34-37.html</ref> === २०४२ साल बम विष्फोट === [[नेपाली कांग्रेस|कांग्रेस]]ले शान्तिपूर्ण सत्याग्रह चलाईरहेका बेलामा २०४२ साल असार ६ गते [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी राजदरबार]] दक्षिणढोका, राष्ट्रिय पञ्चायत भवनलगायत राजधानीका विभिन्न स्थानमा बम विष्फोट भयो।<ref name="nagariknews.com" /> र केही निर्दोष व्यक्तिको ज्यान पनि गयो। <ref name="nayapatrika.net" /> त्यसको जिम्मा सिंहले लिएपछी उनलाई फाँसी सजाय सुनाइयो। बमकाण्डपछि कांग्रेसको सत्याग्रह पनि स्थगित भयो। [[नेपालको जनआन्दोलन २०४६|२०४६ सालको जनआन्दोलन]]पछि सरकारले सिंह लगायत बमकाण्डका सबै अभियुक्तलाई आममाफी दिने निर्णय गर्‍यो। सिंहले पुनः [[आम निर्वाचन २०५१|२०५१ सालमाको मध्यावधि चुनाव]]मा उनले नेपाल जनवादी मोर्चाको तर्फबाट सिरहा र धनुषाबाट उम्मेदवारी दिए पनि दुवै क्षेत्रबाट पराजित भए। २०६३ सालमा सिंहले तत्कालीन [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|माओवादी]]को मधेसी मुक्ति मार्चाको सम्मेलनमा भाषण गरेपछि उनी माओवादी निकट भए। जनवादी मोर्चा र माओवादीबीच एकता भए पनि सिंह माओवादीमा गएनन् तर एकीकृत माओवादीको तर्फबाट राष्ट्रपति उम्मेदवार बने।<ref name="nagariknews.com" /> [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] सदरमुकाम [[राजविराज नगरपालिका|राजविराज]]मा परिवारसँगै बस्दै आएका<ref>http://nayapatrika.net/multi-color/3717-म-बूढोलाई-कसले-वास्ता-गरेनन्.html{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनको ७७ वर्षको उमेरमा भाद्र २७, २०६९ (सेप्टेम्बर १२, २०१२)मा काठमाडौंमा स्नायु सम्बन्धि पार्किन्सन्स् रोगबाट भयो।<ref>http://www.nayapatrika.com/index.php?option=com_content&view=article&id=6131:2012-09-13-05-50-23&catid=45:2011-07-04-06-06-05&Itemid=60{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==सन्दर्भ सामाग्रिहरू== <references/> {{ठुटो}} [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:सन् १९३६ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपालका राष्ट्रपतिको उम्मेदवारहरू]] [[श्रेणी:सप्तरी जिल्लाका मानिसहरू]] ma67lw58s41jvnv80y2zjawg6yc8fi3 0 31325 1395517 1391130 2026-11-10T03:49:27Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395517 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सिराहा जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-siraha/sukhipur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240810091634/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-siraha/sukhipur?lng=nep|archive-date=2024-08-10}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगर प्रमुख]] | leader_name = राम औतार यादव <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = रेणुदेवी साह <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = <!-- Settled --> | established_date = <!-- Area --> | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 54.78<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=16&municipality=10|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 42033 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- General information -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.71|86.35|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-३३ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[सुखिपुर]] गाविसको कार्यालय | website = [http://sukhipurmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''सुखिपुर नगरपालिका''' [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]]को [[सिराहा जिल्ला]]मा पर्ने एक नगरपालिका हो। [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]ले २०७२ असोज १ गते थप २६ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा [[सिराहा जिल्ला]]मा [[मोहनपुर कमलपुर]], [[विधानगर]], [[कुशाह लक्षिमिनीया]], [[कविलासी, सिराहा|कविलासी]], [[सिलोर्वा पछवारी]], [[बेल्ही, सिराहा|बेल्ही]] र '''सुखिपुर''' गरी ७ [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]]हरूलाई समेटेर सुखीपुर नगरपालिका घोषणा गरेको थियो।<ref name="२६ नयाँ नगरपालिका घोषणा">{{cite news|title=२६ नयाँ नगरपालिका घोषणा|url=http://annapurnapost.com/News.aspx/story/19328|accessdate=२०७२ असोज १|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२०७२ असोज १|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919220505/http://annapurnapost.com/News.aspx/story/19328|archive-date=2015-09-19}}</ref> सुखिपुर नगरपालिकाको केन्द्र '''सुखीपुर''' बजारमा रहको छ।<ref name="२६ नयाँ नगरपालिका घोषणा"/> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४२,०३३ रहेको छ भने यहाँ ८,३२१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सुखीपुर नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका वडाहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[मोहनपुर कमलपुर]] (५-९) || ३,२३९ || ४.९८ || ६५०.४० |- | २ || [[विधानगर]] || ५,५२१ || ६.२५ || ८८३.३६ |- | ३ || [[कुशाह लक्षिमिनीया]] || ३,९९७ || ४.३१ || ९२७.३८ |- | ४ || [[कविलासी, सिराहा]] || ३,९०८ || ६.५ || ६०१.२३ |- | ५ || [[सिलोर्वा पछवारी]] (१-७) || ४,७६८ || ७.९७ || ५९८.२४ |- | ६ || [[सिलोर्वा पछवारी]] (८-९) र [[सुखीपुर]] (८-९) || ३,६८२ || २.९९ || १२३१.४४ |- | ७ || [[बेल्ही, सिराहा|बेल्ही]] (१-७) र [[सुखीपुर]] (१-७) || ३,६०२ || ४.६८ || ७६९.६६ |- | ८ || [[सुखीपुर]] (१-४) || ५,८३४ || ८.५३ || ६८३.९४ |- | ९ || [[मोहनपुर कमलपुर]] (१-४) || २,७५८ || ४.०६ || ६७९.३१ |- | १० || [[बेल्ही, सिराहा|बेल्ही]] (६-९) || ४,७२४ || ४.५१ || १०४७.४५ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''४२,०३३''' || '''५४.७८''' || '''७६७.३१''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20200609030358/http://dccsiraha.gov.np// जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, सिराहा] {{सिराहा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सिराहा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:२०७२ असोज १ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] m5ib4g9zks5sisqg4wzjamclsnmx3xe 0 33552 1395457 1390529 2026-11-09T23:57:45Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395457 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = दोलखा जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-dolakha/shailung?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907125422/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-dolakha/shailung?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = रिमलबाबु श्रेष्‍ठ <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = पार्वती कार्की <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 128.67<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=23&municipality=8|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 17923 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.55|86.10|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[काटाकुटी]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.baiteshwormun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[दोलखा जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[तामचेत दूधपोखरी]], [[भूषाफेदा]], [[मागापौवा]], [[काटाकुटी]], [[फस्कु]] र [[शैलुङ्गेश्वर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १७,९२३ रहेको छ भने यहाँ ५,१३४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ शैलुङ गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[तामचेत दूधपोखरी]] || १,९१० || २१.४८ || ८८.९२ |- | २ || [[भूषाफेदा]] || १,९५० || २४.१७ || ८०.६८ |- | ३ || [[मागापौवा]] (१) र [[काटाकुटी]] (१, २, ८, ९) || २,७११ || १५.६९ || १७२.७९ |- | ४ || [[मागापौवा]] (२–९) || १,९९७ || १३.३७ || १४९.३६ |- | ५ || [[काटाकुटी]] (३–७) || १,३७७ || ८.४१ || १६३.७३ |- | ६ || [[फस्कु]] (६–९) || १,७५८ || १४.६३ || १२०.१६ |- | ७ || [[फस्कु]] (१–५) || १,९७५ || ९.६६ || २०४.४५ |- | ८ || [[शैलुङ्गेश्वर]] || ४,२४५ || २१.२६ || १९९.६७ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१७,९२३''' || '''१२८.६७''' || १३९.२९ |} ==नामाकरण== शैलुङ नाम [[तामाङ भाषा]]बाट राखिएको हो। जसको अर्थ हुन्छ तामाङ भाषमा “शै” भनेको सय र “लुङ” भनेको थुम्का भन्ने बुझिन्छ। शैलुङ डाँडाबाट मनमोहक [[गौरीशङ्कर हिमाल]] , [[सगरमाथा]], [[माछापुच्छ्रे हिमाल]], [[गणेश हिमाल]] लगायत [[काठमाडौँ|काठमाडौँ उपत्यका]] र तराईका केही भागहरू समेत देखिने भएकोले यो स्थान अझ रमणीय पर्यटकीय स्थल बनेको छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{दोलखा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcdolakha.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, दोलखा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200920214522/http://ddcdolakha.gov.np/ |date=2020-09-20 }} [[श्रेणी:दोलखा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] hkrezy1h077tbqgysi81hy5jfz1jrsb 0 33661 1395237 1389928 2026-11-09T12:03:13Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395237 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See विकिपिडिया:WikiProject_Musicians --> | Name = लता मङ्गेशकर | Img = Lata Mangeshkar - still 29065 crop.jpg | Img_capt = लता मङ्गेशकर सन् २००८ मा | Img_size = | Landscape = | Background = solo_singer | Birth_name = | Alias = | Born = {{Birth date and age|१९२९|9|२८}}<br />[[इन्दौर]], [[भारत]] | Died = ६ फरवरी २०२२ | Origin = | Instrument = स्वर | Voice_type = | Genre = चलचित्र सङ्गीत ([[पार्श्व गायिका]]), भारतीय शास्त्रीय सङ्गीत | Occupation = गयिका | Years_active = १९४२–अहिलेसम्म }} '''लता मङ्गेशकर''' (जन्म: २८ सेप्टेम्बर, १९२९, मृत्युः ६ फरवरी २०२२ ) एक भारतिय गायिका थिइन्। उनी भारतकै सबैभन्दा प्रख्यात र सम्मानित पार्श्व गायिका थिइन्।<ref>{{cite web|title=Lata Mangeshkar|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/30899862.cms|date=December 10, 2002|author=|publisher=''[[The Times of India]]''|accessdate=2009-07-22}}</ref><ref>{{cite web|author=Yasmeen, Afshan|title=Music show to celebrate birthday of melody queen|url=http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|date=September 21, 2004|publisher=''The Hindu''|accessdate=2009-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20041103120451/http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|archive-date=2004-11-03}}</ref> सन् १९४२मा गाउन शुरु गरेकि उनले एक हजार भन्दा बढी [[बलिउड|बलिवुड]]का चलचित्रहरूमा ३६ भाषाहरूमा स्वर दिएकि थिइन्। उनी [[आशा भोसले]], ह्रिदयनाथ मङ्गेशकर, [[उशा मङ्गेशकर]] र [[मीना मङ्गेशकर]]को दिदी थिइन्। भारतको सबैभन्दा ठुलो गैर-सैनिक पदक [[भारत रत्न]] पाउने उनी केवल दोस्री गायिका थिइन्।<ref>[http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm Lata Mangeshkar given Bharat Ratna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811105225/http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm |date=2010-08-11 }} The Hindu</ref> मङ्गेशकर [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |गिनिज बुक]]मा सन् १९७४ देखि १९९१ सम्म सबैभन्दा बढी गितहरू रेकर्ड गराउने गायिकाको रूपमा दाखिल थिइन्। उनले १९४८ देखि १९७४ सम्म् तिस हजार गितहरू रेकर्ड गराएकि थिइन्। तर यो पनि भनिन्छ कि उनकै बहिनी आशा भोसलेले त्यो भन्दा बढी गीत रेकर्ड् गराएकी थिइन्।<ref name="howfair">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld7.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 7 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref><ref name="how_fair_raju6">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld6.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 6 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == [[चित्र:LataMangeshkar14.jpg|thumb|बाल्लयकालमा लता मङ्गेशकर]] मङ्गेशकरको जन्म मामाघर इन्दोरमा भयो।<ref>{{cite book | title = In search of Lata Mangeshkar | author = [[Harish Bhimani]] | publisher = Indus | year = 1995 | isbn = 9788172231705 }}</ref> त्यसपछि उनिहरू कोल्हापुर सरे। उनका बुबा [[दीननाथ मङ्गेशकर]] नाटक कम्पनी चलाउनुहुन्थ्यो, पछि बन्द गरेर चलचित्र कम्पनी चलाउनुभयो। त्यही उनिहरूको घर बन्यो। सानोमा उनी चुलबुले स्वभावकी थीइन। उनका एक भाइ र चार बहिनी थिए। उनी ५/६ वर्ष हुँदादेखि नै बुबाले गीत सिकाउन थाल्नुभयो। बुबाको नाटक कम्पनीमा सानो-सानो बच्चाको रोल लिने गर्थिन। सन् १९४२मा बुबा बितेपछि सबै परिवार धान्ने जिम्मा उनको काधमा आयो। त्यसैबखत उनले'नवयुग चलचित्र'मा हिरोइनको बहिनीको भूमिका निभाइन। यो उनको पहिलो चलचित्र थियो, त्यो पनि मराठी। कोल्हापुर आएपछि मराठी फिल्मका हस्ती मास्टर विनायकको कम्पनीमा जागीर गरिन।<ref>[http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html कसैले एकसुरमा गीत सुनाउँदा दिक्क लाग्छ,नयापत्रिका, १६ जुलाई २०११] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721235254/http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html |date=2011-07-21 }}</ref> == पार्श्व गायन == लता बालककालदेखि नै गायक बन्न चाहान्थिन। बालककालमा [[कुंदनलाल सहगल]]को एक चलचित्र चण्डीदास देखेर उनले भनेकी थिईन कि ठुलो भएर सहगलसँग विवाह गर्ने छिन। पहलो पटक लताले [[वसँग जोगलेकर]] द्वारा निर्देशित एक चलचित्र ''कीर्ती हसाल''को लागि गाईन। उनके पिता लताले फिल्मको लागि नगाउन भन्ने चहन्थे। त्यसैले, यस गीतलाई फिल्मबाट निकालियो। तर उनको प्रतिभाबाट वसंत जोगलेकर धेरै प्रभावित भए।<ref>{{cite web|last1=गौतम|first1=प्रभाकर|title=लता मङ्गेशकर र नारायण गोपालले सँगै गाउन नपाएका दुइटा गीत|url=https://www.setopati.com/art/art-activity/261552|website=Seto Pati|accessdate=6 फेब्रुअरी 2022}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पिताको मृत्यु पछि (जब लता मात्र १३ वर्षकी थिईन), लतालाई पैसाको धेरै ठुलो समस्या पर्‍यो र धेरै सङ्घर्ष गर्न पर्‍यो। उनलाई अभिनय धेरै राम्रो लागेको थिएन तर पिताको असामयिक मृत्युको कारणबाट पैसाको लागि उनके केही [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] र [[मराठी भाषा|मराठी]] फिल्महरूमा काम गर्नु पर्‍यो। अभिनेत्रीको रूपमा उनको पहिलो चलचित्र ''पाहिली मङ्गलागौर'' ([[१९४२]]) थियो, जसमा उनले स्नेहप्रभा प्रधानको सानी बहिनीको भूमिका निभाइन। पछि उनले धेरै फिल्महरूमा अभिनय गरिन जसमा, ''माझे बाल'', ''चिमुकला संसार'' ([[१९४३]]), ''गजभाऊ'' ([[१९४४]]), ''बडी माँ'' ([[१९४५]]), ''जीवन यात्रा'' ([[१९४६]]), ''माँद'' ([[१९४८]]), ''[[शिवाजी|छत्रपति शिवाजी]]'' ([[१९५२]]) शामिल थिए। ''बडी माँ'',मा लताले '''[[नूरजहाँ]]'''को साथ अभिनय गरिन र उनको सानी बहिनीको भूमिका [[आशा भोसले|आशा भोंषले]]ले निभाइन। उनले आफैलाई भूमिकाको लागि गीत पनि गाईन र आशाको लागि पार्श्वगायन गरिन। [[१९४५]]मा उस्ताद [[गुलाम हैदर]] (जसले पहिला[[नूरजहाँ]]को खोज गरेका थिए) आफ्नो आउने फिल्मको लागि लतालाई एक निर्माताको स्टूडियोमा लिएर गए जसमा [[कामिनी कौशल]] मुख्य भूमिका निभाइ रहेकी थीइन। उनी चाहान्थे कि लता त्यस फिल्मको लागि पार्श्वगायन गरुन। तर गुलाम हैदरलाई निराशा हात लाग्यो। [[१९४७]]मा वसंत जोगलेकरले आफ्नो चलचित्र ''आपकी सेवा में''मा लतालाई गाउने मौका दिए। यस फिल्मको गितबाट लताको धेरै चर्चा भयो। यस पछि ''मजबूर'' फिल्मको गीत "अङ्ग्रेजी छोरा चला गया" र "दिल मेरा तोडा हाय मुझे कहीं का न छोडा तेरे प्यार ने" जस्तो गीतबाट आफ्नो स्थिति सुदृढ गरिन। यध्यपी यसपछि पनि लतालाई अत्यधिक सफलता भने मिलिसकेको थिएन। [[१९४९]]मा लतालाई यस्तो मौका चलचित्र "महल"को "आयेगा आनेवाला" गीतबाट प्राप्त भयो। यस गीतलाई त्यस समयको सबैभन्दा सुन्दरी र चर्चित अभिनेत्री [[मधुबाला]]मा बनाईएको थियो। यो चलचित्र अत्यन्त सफल रहेको थियो र लता तथा मधुबाला दुबैको लागि बहुत शुभ साबित भयो। यस पछि लताले कहिल्यै पछाडी फर्केर हेर्नु परेन। == पुरस्कारहरू == * चलचित्र फेयर पुरस्कार (१९५८, १९६२, १९६५,१९६९, १९९३ ऱ १९९४) * राष्ट्रिय पुरस्कार (१९७२, १९७५ ऱ १९९०) * महाराष्ट्र सरकार पुरस्कार (१९६६ ऱ १९६७) * १९६९ - पद्म भूषण * १९७४ - [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स | गिनीज बुक रेकर्ड]] * १९८९ - दादा साहब फाल्के पुरस्कार * १९९३ - चलचित्र फेयर - लाई फ टाइम अचीवमेन्ट पुरस्कार * १९९६ - स्क्रीनको लागि लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * १९९७ - राजीव गान्धी पुरस्कार * १९९९ - एन.टी.आर. पुरस्कार * १९९९ - पद्म विभूषण * १९९९ - जी सिने का का लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००० - आई. आई. ए. एफ.को लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - स्टारडस्टको लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - भारतको सर्वोच्च नागरिक सम्मान "भारत रत्न" * २००१ - नूरजहाँ पुरस्कार * २००१ - महाराष्ट्र भुषण == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Lata Mangeshkar}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} [[श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् २०२२ मा मृत्यु]] 594e49cd6w1biwh8xxgzu3e4fn8xbcc 1395238 1395237 2026-11-09T12:03:34Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395238 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See विकिपिडिया:WikiProject_Musicians --> | Name = लता मङ्गेशकर | Img = Lata Mangeshkar - still 29065 crop.jpg | Img_capt = लता मङ्गेशकर सन् २००८ मा | Img_size = | Landscape = | Background = solo_singer | Birth_name = | Alias = | Born = {{Birth date and age|१९२९|9|२८}}<br />[[इन्दौर]], [[भारत]] | Died = ६ फरवरी २०२२ | Origin = | Instrument = स्वर | Voice_type = | Genre = चलचित्र सङ्गीत ([[पार्श्व गायिका]]), भारतीय शास्त्रीय सङ्गीत | Occupation = गयिका | Years_active = १९४२–अहिलेसम्म }} '''लता मङ्गेशकर''' (जन्म: २८ सेप्टेम्बर, १९२९, मृत्युः ६ फरवरी २०२२ ) एक भारतिय गायिका थिइन्। उनी भारतकै सबैभन्दा प्रख्यात र सम्मानित पार्श्व गायिका थिइन्।<ref>{{cite web|title=Lata Mangeshkar|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/30899862.cms|date=December 10, 2002|author=|publisher=''[[The Times of India]]''|accessdate=2009-07-22}}</ref><ref>{{cite web|author=Yasmeen, Afshan|title=Music show to celebrate birthday of melody queen|url=http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|date=September 21, 2004|publisher=''The Hindu''|accessdate=2009-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20041103120451/http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|archive-date=2004-11-03}}</ref> सन् १९४२मा गाउन शुरु गरेकि उनले एक हजार भन्दा बढी [[बलिउड|बलिवुड]]का चलचित्रहरूमा ३६ भाषाहरूमा स्वर दिएकि थिइन्। उनी [[आशा भोसले]], ह्रिदयनाथ मङ्गेशकर, उशा मङ्गेशकर र [[मीना मङ्गेशकर]]को दिदी थिइन्। भारतको सबैभन्दा ठुलो गैर-सैनिक पदक [[भारत रत्न]] पाउने उनी केवल दोस्री गायिका थिइन्।<ref>[http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm Lata Mangeshkar given Bharat Ratna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811105225/http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm |date=2010-08-11 }} The Hindu</ref> मङ्गेशकर [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |गिनिज बुक]]मा सन् १९७४ देखि १९९१ सम्म सबैभन्दा बढी गितहरू रेकर्ड गराउने गायिकाको रूपमा दाखिल थिइन्। उनले १९४८ देखि १९७४ सम्म् तिस हजार गितहरू रेकर्ड गराएकि थिइन्। तर यो पनि भनिन्छ कि उनकै बहिनी आशा भोसलेले त्यो भन्दा बढी गीत रेकर्ड् गराएकी थिइन्।<ref name="howfair">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld7.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 7 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref><ref name="how_fair_raju6">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld6.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 6 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == [[चित्र:LataMangeshkar14.jpg|thumb|बाल्लयकालमा लता मङ्गेशकर]] मङ्गेशकरको जन्म मामाघर इन्दोरमा भयो।<ref>{{cite book | title = In search of Lata Mangeshkar | author = [[Harish Bhimani]] | publisher = Indus | year = 1995 | isbn = 9788172231705 }}</ref> त्यसपछि उनिहरू कोल्हापुर सरे। उनका बुबा [[दीननाथ मङ्गेशकर]] नाटक कम्पनी चलाउनुहुन्थ्यो, पछि बन्द गरेर चलचित्र कम्पनी चलाउनुभयो। त्यही उनिहरूको घर बन्यो। सानोमा उनी चुलबुले स्वभावकी थीइन। उनका एक भाइ र चार बहिनी थिए। उनी ५/६ वर्ष हुँदादेखि नै बुबाले गीत सिकाउन थाल्नुभयो। बुबाको नाटक कम्पनीमा सानो-सानो बच्चाको रोल लिने गर्थिन। सन् १९४२मा बुबा बितेपछि सबै परिवार धान्ने जिम्मा उनको काधमा आयो। त्यसैबखत उनले'नवयुग चलचित्र'मा हिरोइनको बहिनीको भूमिका निभाइन। यो उनको पहिलो चलचित्र थियो, त्यो पनि मराठी। कोल्हापुर आएपछि मराठी फिल्मका हस्ती मास्टर विनायकको कम्पनीमा जागीर गरिन।<ref>[http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html कसैले एकसुरमा गीत सुनाउँदा दिक्क लाग्छ,नयापत्रिका, १६ जुलाई २०११] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721235254/http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html |date=2011-07-21 }}</ref> == पार्श्व गायन == लता बालककालदेखि नै गायक बन्न चाहान्थिन। बालककालमा [[कुंदनलाल सहगल]]को एक चलचित्र चण्डीदास देखेर उनले भनेकी थिईन कि ठुलो भएर सहगलसँग विवाह गर्ने छिन। पहलो पटक लताले [[वसँग जोगलेकर]] द्वारा निर्देशित एक चलचित्र ''कीर्ती हसाल''को लागि गाईन। उनके पिता लताले फिल्मको लागि नगाउन भन्ने चहन्थे। त्यसैले, यस गीतलाई फिल्मबाट निकालियो। तर उनको प्रतिभाबाट वसंत जोगलेकर धेरै प्रभावित भए।<ref>{{cite web|last1=गौतम|first1=प्रभाकर|title=लता मङ्गेशकर र नारायण गोपालले सँगै गाउन नपाएका दुइटा गीत|url=https://www.setopati.com/art/art-activity/261552|website=Seto Pati|accessdate=6 फेब्रुअरी 2022}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पिताको मृत्यु पछि (जब लता मात्र १३ वर्षकी थिईन), लतालाई पैसाको धेरै ठुलो समस्या पर्‍यो र धेरै सङ्घर्ष गर्न पर्‍यो। उनलाई अभिनय धेरै राम्रो लागेको थिएन तर पिताको असामयिक मृत्युको कारणबाट पैसाको लागि उनके केही [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] र [[मराठी भाषा|मराठी]] फिल्महरूमा काम गर्नु पर्‍यो। अभिनेत्रीको रूपमा उनको पहिलो चलचित्र ''पाहिली मङ्गलागौर'' ([[१९४२]]) थियो, जसमा उनले स्नेहप्रभा प्रधानको सानी बहिनीको भूमिका निभाइन। पछि उनले धेरै फिल्महरूमा अभिनय गरिन जसमा, ''माझे बाल'', ''चिमुकला संसार'' ([[१९४३]]), ''गजभाऊ'' ([[१९४४]]), ''बडी माँ'' ([[१९४५]]), ''जीवन यात्रा'' ([[१९४६]]), ''माँद'' ([[१९४८]]), ''[[शिवाजी|छत्रपति शिवाजी]]'' ([[१९५२]]) शामिल थिए। ''बडी माँ'',मा लताले '''[[नूरजहाँ]]'''को साथ अभिनय गरिन र उनको सानी बहिनीको भूमिका [[आशा भोसले|आशा भोंषले]]ले निभाइन। उनले आफैलाई भूमिकाको लागि गीत पनि गाईन र आशाको लागि पार्श्वगायन गरिन। [[१९४५]]मा उस्ताद [[गुलाम हैदर]] (जसले पहिला[[नूरजहाँ]]को खोज गरेका थिए) आफ्नो आउने फिल्मको लागि लतालाई एक निर्माताको स्टूडियोमा लिएर गए जसमा [[कामिनी कौशल]] मुख्य भूमिका निभाइ रहेकी थीइन। उनी चाहान्थे कि लता त्यस फिल्मको लागि पार्श्वगायन गरुन। तर गुलाम हैदरलाई निराशा हात लाग्यो। [[१९४७]]मा वसंत जोगलेकरले आफ्नो चलचित्र ''आपकी सेवा में''मा लतालाई गाउने मौका दिए। यस फिल्मको गितबाट लताको धेरै चर्चा भयो। यस पछि ''मजबूर'' फिल्मको गीत "अङ्ग्रेजी छोरा चला गया" र "दिल मेरा तोडा हाय मुझे कहीं का न छोडा तेरे प्यार ने" जस्तो गीतबाट आफ्नो स्थिति सुदृढ गरिन। यध्यपी यसपछि पनि लतालाई अत्यधिक सफलता भने मिलिसकेको थिएन। [[१९४९]]मा लतालाई यस्तो मौका चलचित्र "महल"को "आयेगा आनेवाला" गीतबाट प्राप्त भयो। यस गीतलाई त्यस समयको सबैभन्दा सुन्दरी र चर्चित अभिनेत्री [[मधुबाला]]मा बनाईएको थियो। यो चलचित्र अत्यन्त सफल रहेको थियो र लता तथा मधुबाला दुबैको लागि बहुत शुभ साबित भयो। यस पछि लताले कहिल्यै पछाडी फर्केर हेर्नु परेन। == पुरस्कारहरू == * चलचित्र फेयर पुरस्कार (१९५८, १९६२, १९६५,१९६९, १९९३ ऱ १९९४) * राष्ट्रिय पुरस्कार (१९७२, १९७५ ऱ १९९०) * महाराष्ट्र सरकार पुरस्कार (१९६६ ऱ १९६७) * १९६९ - पद्म भूषण * १९७४ - [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स | गिनीज बुक रेकर्ड]] * १९८९ - दादा साहब फाल्के पुरस्कार * १९९३ - चलचित्र फेयर - लाई फ टाइम अचीवमेन्ट पुरस्कार * १९९६ - स्क्रीनको लागि लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * १९९७ - राजीव गान्धी पुरस्कार * १९९९ - एन.टी.आर. पुरस्कार * १९९९ - पद्म विभूषण * १९९९ - जी सिने का का लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००० - आई. आई. ए. एफ.को लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - स्टारडस्टको लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - भारतको सर्वोच्च नागरिक सम्मान "भारत रत्न" * २००१ - नूरजहाँ पुरस्कार * २००१ - महाराष्ट्र भुषण == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Lata Mangeshkar}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} [[श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् २०२२ मा मृत्यु]] 22tcez0ffaklt5lpqh4orx1deoytts6 1395239 1395238 2026-11-09T12:03:44Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395239 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See विकिपिडिया:WikiProject_Musicians --> | Name = लता मङ्गेशकर | Img = Lata Mangeshkar - still 29065 crop.jpg | Img_capt = लता मङ्गेशकर सन् २००८ मा | Img_size = | Landscape = | Background = solo_singer | Birth_name = | Alias = | Born = {{Birth date and age|१९२९|9|२८}}<br />[[इन्दौर]], [[भारत]] | Died = ६ फरवरी २०२२ | Origin = | Instrument = स्वर | Voice_type = | Genre = चलचित्र सङ्गीत ([[पार्श्व गायिका]]), भारतीय शास्त्रीय सङ्गीत | Occupation = गयिका | Years_active = १९४२–अहिलेसम्म }} '''लता मङ्गेशकर''' (जन्म: २८ सेप्टेम्बर, १९२९, मृत्युः ६ फरवरी २०२२ ) एक भारतिय गायिका थिइन्। उनी भारतकै सबैभन्दा प्रख्यात र सम्मानित पार्श्व गायिका थिइन्।<ref>{{cite web|title=Lata Mangeshkar|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/30899862.cms|date=December 10, 2002|author=|publisher=''[[The Times of India]]''|accessdate=2009-07-22}}</ref><ref>{{cite web|author=Yasmeen, Afshan|title=Music show to celebrate birthday of melody queen|url=http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|date=September 21, 2004|publisher=''The Hindu''|accessdate=2009-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20041103120451/http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|archive-date=2004-11-03}}</ref> सन् १९४२मा गाउन शुरु गरेकि उनले एक हजार भन्दा बढी [[बलिउड|बलिवुड]]का चलचित्रहरूमा ३६ भाषाहरूमा स्वर दिएकि थिइन्। उनी [[आशा भोसले]], ह्रिदयनाथ मङ्गेशकर, उशा मङ्गेशकर र मीना मङ्गेशकरको दिदी थिइन्। भारतको सबैभन्दा ठुलो गैर-सैनिक पदक [[भारत रत्न]] पाउने उनी केवल दोस्री गायिका थिइन्।<ref>[http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm Lata Mangeshkar given Bharat Ratna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811105225/http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm |date=2010-08-11 }} The Hindu</ref> मङ्गेशकर [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |गिनिज बुक]]मा सन् १९७४ देखि १९९१ सम्म सबैभन्दा बढी गितहरू रेकर्ड गराउने गायिकाको रूपमा दाखिल थिइन्। उनले १९४८ देखि १९७४ सम्म् तिस हजार गितहरू रेकर्ड गराएकि थिइन्। तर यो पनि भनिन्छ कि उनकै बहिनी आशा भोसलेले त्यो भन्दा बढी गीत रेकर्ड् गराएकी थिइन्।<ref name="howfair">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld7.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 7 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref><ref name="how_fair_raju6">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld6.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 6 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == [[चित्र:LataMangeshkar14.jpg|thumb|बाल्लयकालमा लता मङ्गेशकर]] मङ्गेशकरको जन्म मामाघर इन्दोरमा भयो।<ref>{{cite book | title = In search of Lata Mangeshkar | author = [[Harish Bhimani]] | publisher = Indus | year = 1995 | isbn = 9788172231705 }}</ref> त्यसपछि उनिहरू कोल्हापुर सरे। उनका बुबा [[दीननाथ मङ्गेशकर]] नाटक कम्पनी चलाउनुहुन्थ्यो, पछि बन्द गरेर चलचित्र कम्पनी चलाउनुभयो। त्यही उनिहरूको घर बन्यो। सानोमा उनी चुलबुले स्वभावकी थीइन। उनका एक भाइ र चार बहिनी थिए। उनी ५/६ वर्ष हुँदादेखि नै बुबाले गीत सिकाउन थाल्नुभयो। बुबाको नाटक कम्पनीमा सानो-सानो बच्चाको रोल लिने गर्थिन। सन् १९४२मा बुबा बितेपछि सबै परिवार धान्ने जिम्मा उनको काधमा आयो। त्यसैबखत उनले'नवयुग चलचित्र'मा हिरोइनको बहिनीको भूमिका निभाइन। यो उनको पहिलो चलचित्र थियो, त्यो पनि मराठी। कोल्हापुर आएपछि मराठी फिल्मका हस्ती मास्टर विनायकको कम्पनीमा जागीर गरिन।<ref>[http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html कसैले एकसुरमा गीत सुनाउँदा दिक्क लाग्छ,नयापत्रिका, १६ जुलाई २०११] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721235254/http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html |date=2011-07-21 }}</ref> == पार्श्व गायन == लता बालककालदेखि नै गायक बन्न चाहान्थिन। बालककालमा [[कुंदनलाल सहगल]]को एक चलचित्र चण्डीदास देखेर उनले भनेकी थिईन कि ठुलो भएर सहगलसँग विवाह गर्ने छिन। पहलो पटक लताले [[वसँग जोगलेकर]] द्वारा निर्देशित एक चलचित्र ''कीर्ती हसाल''को लागि गाईन। उनके पिता लताले फिल्मको लागि नगाउन भन्ने चहन्थे। त्यसैले, यस गीतलाई फिल्मबाट निकालियो। तर उनको प्रतिभाबाट वसंत जोगलेकर धेरै प्रभावित भए।<ref>{{cite web|last1=गौतम|first1=प्रभाकर|title=लता मङ्गेशकर र नारायण गोपालले सँगै गाउन नपाएका दुइटा गीत|url=https://www.setopati.com/art/art-activity/261552|website=Seto Pati|accessdate=6 फेब्रुअरी 2022}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पिताको मृत्यु पछि (जब लता मात्र १३ वर्षकी थिईन), लतालाई पैसाको धेरै ठुलो समस्या पर्‍यो र धेरै सङ्घर्ष गर्न पर्‍यो। उनलाई अभिनय धेरै राम्रो लागेको थिएन तर पिताको असामयिक मृत्युको कारणबाट पैसाको लागि उनके केही [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] र [[मराठी भाषा|मराठी]] फिल्महरूमा काम गर्नु पर्‍यो। अभिनेत्रीको रूपमा उनको पहिलो चलचित्र ''पाहिली मङ्गलागौर'' ([[१९४२]]) थियो, जसमा उनले स्नेहप्रभा प्रधानको सानी बहिनीको भूमिका निभाइन। पछि उनले धेरै फिल्महरूमा अभिनय गरिन जसमा, ''माझे बाल'', ''चिमुकला संसार'' ([[१९४३]]), ''गजभाऊ'' ([[१९४४]]), ''बडी माँ'' ([[१९४५]]), ''जीवन यात्रा'' ([[१९४६]]), ''माँद'' ([[१९४८]]), ''[[शिवाजी|छत्रपति शिवाजी]]'' ([[१९५२]]) शामिल थिए। ''बडी माँ'',मा लताले '''[[नूरजहाँ]]'''को साथ अभिनय गरिन र उनको सानी बहिनीको भूमिका [[आशा भोसले|आशा भोंषले]]ले निभाइन। उनले आफैलाई भूमिकाको लागि गीत पनि गाईन र आशाको लागि पार्श्वगायन गरिन। [[१९४५]]मा उस्ताद [[गुलाम हैदर]] (जसले पहिला[[नूरजहाँ]]को खोज गरेका थिए) आफ्नो आउने फिल्मको लागि लतालाई एक निर्माताको स्टूडियोमा लिएर गए जसमा [[कामिनी कौशल]] मुख्य भूमिका निभाइ रहेकी थीइन। उनी चाहान्थे कि लता त्यस फिल्मको लागि पार्श्वगायन गरुन। तर गुलाम हैदरलाई निराशा हात लाग्यो। [[१९४७]]मा वसंत जोगलेकरले आफ्नो चलचित्र ''आपकी सेवा में''मा लतालाई गाउने मौका दिए। यस फिल्मको गितबाट लताको धेरै चर्चा भयो। यस पछि ''मजबूर'' फिल्मको गीत "अङ्ग्रेजी छोरा चला गया" र "दिल मेरा तोडा हाय मुझे कहीं का न छोडा तेरे प्यार ने" जस्तो गीतबाट आफ्नो स्थिति सुदृढ गरिन। यध्यपी यसपछि पनि लतालाई अत्यधिक सफलता भने मिलिसकेको थिएन। [[१९४९]]मा लतालाई यस्तो मौका चलचित्र "महल"को "आयेगा आनेवाला" गीतबाट प्राप्त भयो। यस गीतलाई त्यस समयको सबैभन्दा सुन्दरी र चर्चित अभिनेत्री [[मधुबाला]]मा बनाईएको थियो। यो चलचित्र अत्यन्त सफल रहेको थियो र लता तथा मधुबाला दुबैको लागि बहुत शुभ साबित भयो। यस पछि लताले कहिल्यै पछाडी फर्केर हेर्नु परेन। == पुरस्कारहरू == * चलचित्र फेयर पुरस्कार (१९५८, १९६२, १९६५,१९६९, १९९३ ऱ १९९४) * राष्ट्रिय पुरस्कार (१९७२, १९७५ ऱ १९९०) * महाराष्ट्र सरकार पुरस्कार (१९६६ ऱ १९६७) * १९६९ - पद्म भूषण * १९७४ - [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स | गिनीज बुक रेकर्ड]] * १९८९ - दादा साहब फाल्के पुरस्कार * १९९३ - चलचित्र फेयर - लाई फ टाइम अचीवमेन्ट पुरस्कार * १९९६ - स्क्रीनको लागि लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * १९९७ - राजीव गान्धी पुरस्कार * १९९९ - एन.टी.आर. पुरस्कार * १९९९ - पद्म विभूषण * १९९९ - जी सिने का का लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००० - आई. आई. ए. एफ.को लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - स्टारडस्टको लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - भारतको सर्वोच्च नागरिक सम्मान "भारत रत्न" * २००१ - नूरजहाँ पुरस्कार * २००१ - महाराष्ट्र भुषण == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Lata Mangeshkar}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} [[श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् २०२२ मा मृत्यु]] o77iwain82njdxdp5kw4b3pg3l18o3l 1395240 1395239 2026-11-09T12:03:58Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रारम्भिक जीवन */ 1395240 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See विकिपिडिया:WikiProject_Musicians --> | Name = लता मङ्गेशकर | Img = Lata Mangeshkar - still 29065 crop.jpg | Img_capt = लता मङ्गेशकर सन् २००८ मा | Img_size = | Landscape = | Background = solo_singer | Birth_name = | Alias = | Born = {{Birth date and age|१९२९|9|२८}}<br />[[इन्दौर]], [[भारत]] | Died = ६ फरवरी २०२२ | Origin = | Instrument = स्वर | Voice_type = | Genre = चलचित्र सङ्गीत ([[पार्श्व गायिका]]), भारतीय शास्त्रीय सङ्गीत | Occupation = गयिका | Years_active = १९४२–अहिलेसम्म }} '''लता मङ्गेशकर''' (जन्म: २८ सेप्टेम्बर, १९२९, मृत्युः ६ फरवरी २०२२ ) एक भारतिय गायिका थिइन्। उनी भारतकै सबैभन्दा प्रख्यात र सम्मानित पार्श्व गायिका थिइन्।<ref>{{cite web|title=Lata Mangeshkar|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/30899862.cms|date=December 10, 2002|author=|publisher=''[[The Times of India]]''|accessdate=2009-07-22}}</ref><ref>{{cite web|author=Yasmeen, Afshan|title=Music show to celebrate birthday of melody queen|url=http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|date=September 21, 2004|publisher=''The Hindu''|accessdate=2009-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20041103120451/http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|archive-date=2004-11-03}}</ref> सन् १९४२मा गाउन शुरु गरेकि उनले एक हजार भन्दा बढी [[बलिउड|बलिवुड]]का चलचित्रहरूमा ३६ भाषाहरूमा स्वर दिएकि थिइन्। उनी [[आशा भोसले]], ह्रिदयनाथ मङ्गेशकर, उशा मङ्गेशकर र मीना मङ्गेशकरको दिदी थिइन्। भारतको सबैभन्दा ठुलो गैर-सैनिक पदक [[भारत रत्न]] पाउने उनी केवल दोस्री गायिका थिइन्।<ref>[http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm Lata Mangeshkar given Bharat Ratna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811105225/http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm |date=2010-08-11 }} The Hindu</ref> मङ्गेशकर [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |गिनिज बुक]]मा सन् १९७४ देखि १९९१ सम्म सबैभन्दा बढी गितहरू रेकर्ड गराउने गायिकाको रूपमा दाखिल थिइन्। उनले १९४८ देखि १९७४ सम्म् तिस हजार गितहरू रेकर्ड गराएकि थिइन्। तर यो पनि भनिन्छ कि उनकै बहिनी आशा भोसलेले त्यो भन्दा बढी गीत रेकर्ड् गराएकी थिइन्।<ref name="howfair">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld7.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 7 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref><ref name="how_fair_raju6">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld6.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 6 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == [[चित्र:LataMangeshkar14.jpg|thumb|बाल्लयकालमा लता मङ्गेशकर]] मङ्गेशकरको जन्म मामाघर इन्दोरमा भयो।<ref>{{cite book | title = In search of Lata Mangeshkar | author = [[Harish Bhimani]] | publisher = Indus | year = 1995 | isbn = 9788172231705 }}</ref> त्यसपछि उनिहरू कोल्हापुर सरे। उनका बुबा दीननाथ मङ्गेशकर नाटक कम्पनी चलाउनुहुन्थ्यो, पछि बन्द गरेर चलचित्र कम्पनी चलाउनुभयो। त्यही उनिहरूको घर बन्यो। सानोमा उनी चुलबुले स्वभावकी थीइन। उनका एक भाइ र चार बहिनी थिए। उनी ५/६ वर्ष हुँदादेखि नै बुबाले गीत सिकाउन थाल्नुभयो। बुबाको नाटक कम्पनीमा सानो-सानो बच्चाको रोल लिने गर्थिन। सन् १९४२मा बुबा बितेपछि सबै परिवार धान्ने जिम्मा उनको काधमा आयो। त्यसैबखत उनले'नवयुग चलचित्र'मा हिरोइनको बहिनीको भूमिका निभाइन। यो उनको पहिलो चलचित्र थियो, त्यो पनि मराठी। कोल्हापुर आएपछि मराठी फिल्मका हस्ती मास्टर विनायकको कम्पनीमा जागीर गरिन।<ref>[http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html कसैले एकसुरमा गीत सुनाउँदा दिक्क लाग्छ,नयापत्रिका, १६ जुलाई २०११] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721235254/http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html |date=2011-07-21 }}</ref> == पार्श्व गायन == लता बालककालदेखि नै गायक बन्न चाहान्थिन। बालककालमा [[कुंदनलाल सहगल]]को एक चलचित्र चण्डीदास देखेर उनले भनेकी थिईन कि ठुलो भएर सहगलसँग विवाह गर्ने छिन। पहलो पटक लताले [[वसँग जोगलेकर]] द्वारा निर्देशित एक चलचित्र ''कीर्ती हसाल''को लागि गाईन। उनके पिता लताले फिल्मको लागि नगाउन भन्ने चहन्थे। त्यसैले, यस गीतलाई फिल्मबाट निकालियो। तर उनको प्रतिभाबाट वसंत जोगलेकर धेरै प्रभावित भए।<ref>{{cite web|last1=गौतम|first1=प्रभाकर|title=लता मङ्गेशकर र नारायण गोपालले सँगै गाउन नपाएका दुइटा गीत|url=https://www.setopati.com/art/art-activity/261552|website=Seto Pati|accessdate=6 फेब्रुअरी 2022}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पिताको मृत्यु पछि (जब लता मात्र १३ वर्षकी थिईन), लतालाई पैसाको धेरै ठुलो समस्या पर्‍यो र धेरै सङ्घर्ष गर्न पर्‍यो। उनलाई अभिनय धेरै राम्रो लागेको थिएन तर पिताको असामयिक मृत्युको कारणबाट पैसाको लागि उनके केही [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] र [[मराठी भाषा|मराठी]] फिल्महरूमा काम गर्नु पर्‍यो। अभिनेत्रीको रूपमा उनको पहिलो चलचित्र ''पाहिली मङ्गलागौर'' ([[१९४२]]) थियो, जसमा उनले स्नेहप्रभा प्रधानको सानी बहिनीको भूमिका निभाइन। पछि उनले धेरै फिल्महरूमा अभिनय गरिन जसमा, ''माझे बाल'', ''चिमुकला संसार'' ([[१९४३]]), ''गजभाऊ'' ([[१९४४]]), ''बडी माँ'' ([[१९४५]]), ''जीवन यात्रा'' ([[१९४६]]), ''माँद'' ([[१९४८]]), ''[[शिवाजी|छत्रपति शिवाजी]]'' ([[१९५२]]) शामिल थिए। ''बडी माँ'',मा लताले '''[[नूरजहाँ]]'''को साथ अभिनय गरिन र उनको सानी बहिनीको भूमिका [[आशा भोसले|आशा भोंषले]]ले निभाइन। उनले आफैलाई भूमिकाको लागि गीत पनि गाईन र आशाको लागि पार्श्वगायन गरिन। [[१९४५]]मा उस्ताद [[गुलाम हैदर]] (जसले पहिला[[नूरजहाँ]]को खोज गरेका थिए) आफ्नो आउने फिल्मको लागि लतालाई एक निर्माताको स्टूडियोमा लिएर गए जसमा [[कामिनी कौशल]] मुख्य भूमिका निभाइ रहेकी थीइन। उनी चाहान्थे कि लता त्यस फिल्मको लागि पार्श्वगायन गरुन। तर गुलाम हैदरलाई निराशा हात लाग्यो। [[१९४७]]मा वसंत जोगलेकरले आफ्नो चलचित्र ''आपकी सेवा में''मा लतालाई गाउने मौका दिए। यस फिल्मको गितबाट लताको धेरै चर्चा भयो। यस पछि ''मजबूर'' फिल्मको गीत "अङ्ग्रेजी छोरा चला गया" र "दिल मेरा तोडा हाय मुझे कहीं का न छोडा तेरे प्यार ने" जस्तो गीतबाट आफ्नो स्थिति सुदृढ गरिन। यध्यपी यसपछि पनि लतालाई अत्यधिक सफलता भने मिलिसकेको थिएन। [[१९४९]]मा लतालाई यस्तो मौका चलचित्र "महल"को "आयेगा आनेवाला" गीतबाट प्राप्त भयो। यस गीतलाई त्यस समयको सबैभन्दा सुन्दरी र चर्चित अभिनेत्री [[मधुबाला]]मा बनाईएको थियो। यो चलचित्र अत्यन्त सफल रहेको थियो र लता तथा मधुबाला दुबैको लागि बहुत शुभ साबित भयो। यस पछि लताले कहिल्यै पछाडी फर्केर हेर्नु परेन। == पुरस्कारहरू == * चलचित्र फेयर पुरस्कार (१९५८, १९६२, १९६५,१९६९, १९९३ ऱ १९९४) * राष्ट्रिय पुरस्कार (१९७२, १९७५ ऱ १९९०) * महाराष्ट्र सरकार पुरस्कार (१९६६ ऱ १९६७) * १९६९ - पद्म भूषण * १९७४ - [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स | गिनीज बुक रेकर्ड]] * १९८९ - दादा साहब फाल्के पुरस्कार * १९९३ - चलचित्र फेयर - लाई फ टाइम अचीवमेन्ट पुरस्कार * १९९६ - स्क्रीनको लागि लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * १९९७ - राजीव गान्धी पुरस्कार * १९९९ - एन.टी.आर. पुरस्कार * १९९९ - पद्म विभूषण * १९९९ - जी सिने का का लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००० - आई. आई. ए. एफ.को लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - स्टारडस्टको लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - भारतको सर्वोच्च नागरिक सम्मान "भारत रत्न" * २००१ - नूरजहाँ पुरस्कार * २००१ - महाराष्ट्र भुषण == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Lata Mangeshkar}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} [[श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् २०२२ मा मृत्यु]] 5we133wggxlu9kbz14qn65x9q07lqz1 1395241 1395240 2026-11-09T12:04:09Z Madeshi Brahman 78174 /* पार्श्व गायन */ 1395241 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See विकिपिडिया:WikiProject_Musicians --> | Name = लता मङ्गेशकर | Img = Lata Mangeshkar - still 29065 crop.jpg | Img_capt = लता मङ्गेशकर सन् २००८ मा | Img_size = | Landscape = | Background = solo_singer | Birth_name = | Alias = | Born = {{Birth date and age|१९२९|9|२८}}<br />[[इन्दौर]], [[भारत]] | Died = ६ फरवरी २०२२ | Origin = | Instrument = स्वर | Voice_type = | Genre = चलचित्र सङ्गीत ([[पार्श्व गायिका]]), भारतीय शास्त्रीय सङ्गीत | Occupation = गयिका | Years_active = १९४२–अहिलेसम्म }} '''लता मङ्गेशकर''' (जन्म: २८ सेप्टेम्बर, १९२९, मृत्युः ६ फरवरी २०२२ ) एक भारतिय गायिका थिइन्। उनी भारतकै सबैभन्दा प्रख्यात र सम्मानित पार्श्व गायिका थिइन्।<ref>{{cite web|title=Lata Mangeshkar|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/30899862.cms|date=December 10, 2002|author=|publisher=''[[The Times of India]]''|accessdate=2009-07-22}}</ref><ref>{{cite web|author=Yasmeen, Afshan|title=Music show to celebrate birthday of melody queen|url=http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|date=September 21, 2004|publisher=''The Hindu''|accessdate=2009-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20041103120451/http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|archive-date=2004-11-03}}</ref> सन् १९४२मा गाउन शुरु गरेकि उनले एक हजार भन्दा बढी [[बलिउड|बलिवुड]]का चलचित्रहरूमा ३६ भाषाहरूमा स्वर दिएकि थिइन्। उनी [[आशा भोसले]], ह्रिदयनाथ मङ्गेशकर, उशा मङ्गेशकर र मीना मङ्गेशकरको दिदी थिइन्। भारतको सबैभन्दा ठुलो गैर-सैनिक पदक [[भारत रत्न]] पाउने उनी केवल दोस्री गायिका थिइन्।<ref>[http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm Lata Mangeshkar given Bharat Ratna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811105225/http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm |date=2010-08-11 }} The Hindu</ref> मङ्गेशकर [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |गिनिज बुक]]मा सन् १९७४ देखि १९९१ सम्म सबैभन्दा बढी गितहरू रेकर्ड गराउने गायिकाको रूपमा दाखिल थिइन्। उनले १९४८ देखि १९७४ सम्म् तिस हजार गितहरू रेकर्ड गराएकि थिइन्। तर यो पनि भनिन्छ कि उनकै बहिनी आशा भोसलेले त्यो भन्दा बढी गीत रेकर्ड् गराएकी थिइन्।<ref name="howfair">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld7.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 7 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref><ref name="how_fair_raju6">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld6.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 6 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == [[चित्र:LataMangeshkar14.jpg|thumb|बाल्लयकालमा लता मङ्गेशकर]] मङ्गेशकरको जन्म मामाघर इन्दोरमा भयो।<ref>{{cite book | title = In search of Lata Mangeshkar | author = [[Harish Bhimani]] | publisher = Indus | year = 1995 | isbn = 9788172231705 }}</ref> त्यसपछि उनिहरू कोल्हापुर सरे। उनका बुबा दीननाथ मङ्गेशकर नाटक कम्पनी चलाउनुहुन्थ्यो, पछि बन्द गरेर चलचित्र कम्पनी चलाउनुभयो। त्यही उनिहरूको घर बन्यो। सानोमा उनी चुलबुले स्वभावकी थीइन। उनका एक भाइ र चार बहिनी थिए। उनी ५/६ वर्ष हुँदादेखि नै बुबाले गीत सिकाउन थाल्नुभयो। बुबाको नाटक कम्पनीमा सानो-सानो बच्चाको रोल लिने गर्थिन। सन् १९४२मा बुबा बितेपछि सबै परिवार धान्ने जिम्मा उनको काधमा आयो। त्यसैबखत उनले'नवयुग चलचित्र'मा हिरोइनको बहिनीको भूमिका निभाइन। यो उनको पहिलो चलचित्र थियो, त्यो पनि मराठी। कोल्हापुर आएपछि मराठी फिल्मका हस्ती मास्टर विनायकको कम्पनीमा जागीर गरिन।<ref>[http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html कसैले एकसुरमा गीत सुनाउँदा दिक्क लाग्छ,नयापत्रिका, १६ जुलाई २०११] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721235254/http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html |date=2011-07-21 }}</ref> == पार्श्व गायन == लता बालककालदेखि नै गायक बन्न चाहान्थिन। बालककालमा कुंदनलाल सहगलको एक चलचित्र चण्डीदास देखेर उनले भनेकी थिईन कि ठुलो भएर सहगलसँग विवाह गर्ने छिन। पहलो पटक लताले [[वसँग जोगलेकर]] द्वारा निर्देशित एक चलचित्र ''कीर्ती हसाल''को लागि गाईन। उनके पिता लताले फिल्मको लागि नगाउन भन्ने चहन्थे। त्यसैले, यस गीतलाई फिल्मबाट निकालियो। तर उनको प्रतिभाबाट वसंत जोगलेकर धेरै प्रभावित भए।<ref>{{cite web|last1=गौतम|first1=प्रभाकर|title=लता मङ्गेशकर र नारायण गोपालले सँगै गाउन नपाएका दुइटा गीत|url=https://www.setopati.com/art/art-activity/261552|website=Seto Pati|accessdate=6 फेब्रुअरी 2022}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पिताको मृत्यु पछि (जब लता मात्र १३ वर्षकी थिईन), लतालाई पैसाको धेरै ठुलो समस्या पर्‍यो र धेरै सङ्घर्ष गर्न पर्‍यो। उनलाई अभिनय धेरै राम्रो लागेको थिएन तर पिताको असामयिक मृत्युको कारणबाट पैसाको लागि उनके केही [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] र [[मराठी भाषा|मराठी]] फिल्महरूमा काम गर्नु पर्‍यो। अभिनेत्रीको रूपमा उनको पहिलो चलचित्र ''पाहिली मङ्गलागौर'' ([[१९४२]]) थियो, जसमा उनले स्नेहप्रभा प्रधानको सानी बहिनीको भूमिका निभाइन। पछि उनले धेरै फिल्महरूमा अभिनय गरिन जसमा, ''माझे बाल'', ''चिमुकला संसार'' ([[१९४३]]), ''गजभाऊ'' ([[१९४४]]), ''बडी माँ'' ([[१९४५]]), ''जीवन यात्रा'' ([[१९४६]]), ''माँद'' ([[१९४८]]), ''[[शिवाजी|छत्रपति शिवाजी]]'' ([[१९५२]]) शामिल थिए। ''बडी माँ'',मा लताले '''[[नूरजहाँ]]'''को साथ अभिनय गरिन र उनको सानी बहिनीको भूमिका [[आशा भोसले|आशा भोंषले]]ले निभाइन। उनले आफैलाई भूमिकाको लागि गीत पनि गाईन र आशाको लागि पार्श्वगायन गरिन। [[१९४५]]मा उस्ताद [[गुलाम हैदर]] (जसले पहिला[[नूरजहाँ]]को खोज गरेका थिए) आफ्नो आउने फिल्मको लागि लतालाई एक निर्माताको स्टूडियोमा लिएर गए जसमा [[कामिनी कौशल]] मुख्य भूमिका निभाइ रहेकी थीइन। उनी चाहान्थे कि लता त्यस फिल्मको लागि पार्श्वगायन गरुन। तर गुलाम हैदरलाई निराशा हात लाग्यो। [[१९४७]]मा वसंत जोगलेकरले आफ्नो चलचित्र ''आपकी सेवा में''मा लतालाई गाउने मौका दिए। यस फिल्मको गितबाट लताको धेरै चर्चा भयो। यस पछि ''मजबूर'' फिल्मको गीत "अङ्ग्रेजी छोरा चला गया" र "दिल मेरा तोडा हाय मुझे कहीं का न छोडा तेरे प्यार ने" जस्तो गीतबाट आफ्नो स्थिति सुदृढ गरिन। यध्यपी यसपछि पनि लतालाई अत्यधिक सफलता भने मिलिसकेको थिएन। [[१९४९]]मा लतालाई यस्तो मौका चलचित्र "महल"को "आयेगा आनेवाला" गीतबाट प्राप्त भयो। यस गीतलाई त्यस समयको सबैभन्दा सुन्दरी र चर्चित अभिनेत्री [[मधुबाला]]मा बनाईएको थियो। यो चलचित्र अत्यन्त सफल रहेको थियो र लता तथा मधुबाला दुबैको लागि बहुत शुभ साबित भयो। यस पछि लताले कहिल्यै पछाडी फर्केर हेर्नु परेन। == पुरस्कारहरू == * चलचित्र फेयर पुरस्कार (१९५८, १९६२, १९६५,१९६९, १९९३ ऱ १९९४) * राष्ट्रिय पुरस्कार (१९७२, १९७५ ऱ १९९०) * महाराष्ट्र सरकार पुरस्कार (१९६६ ऱ १९६७) * १९६९ - पद्म भूषण * १९७४ - [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स | गिनीज बुक रेकर्ड]] * १९८९ - दादा साहब फाल्के पुरस्कार * १९९३ - चलचित्र फेयर - लाई फ टाइम अचीवमेन्ट पुरस्कार * १९९६ - स्क्रीनको लागि लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * १९९७ - राजीव गान्धी पुरस्कार * १९९९ - एन.टी.आर. पुरस्कार * १९९९ - पद्म विभूषण * १९९९ - जी सिने का का लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००० - आई. आई. ए. एफ.को लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - स्टारडस्टको लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - भारतको सर्वोच्च नागरिक सम्मान "भारत रत्न" * २००१ - नूरजहाँ पुरस्कार * २००१ - महाराष्ट्र भुषण == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Lata Mangeshkar}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} [[श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् २०२२ मा मृत्यु]] iaan5nry1jsgpifge0faqyvvbbbc901 1395242 1395241 2026-11-09T12:04:19Z Madeshi Brahman 78174 /* पार्श्व गायन */ 1395242 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See विकिपिडिया:WikiProject_Musicians --> | Name = लता मङ्गेशकर | Img = Lata Mangeshkar - still 29065 crop.jpg | Img_capt = लता मङ्गेशकर सन् २००८ मा | Img_size = | Landscape = | Background = solo_singer | Birth_name = | Alias = | Born = {{Birth date and age|१९२९|9|२८}}<br />[[इन्दौर]], [[भारत]] | Died = ६ फरवरी २०२२ | Origin = | Instrument = स्वर | Voice_type = | Genre = चलचित्र सङ्गीत ([[पार्श्व गायिका]]), भारतीय शास्त्रीय सङ्गीत | Occupation = गयिका | Years_active = १९४२–अहिलेसम्म }} '''लता मङ्गेशकर''' (जन्म: २८ सेप्टेम्बर, १९२९, मृत्युः ६ फरवरी २०२२ ) एक भारतिय गायिका थिइन्। उनी भारतकै सबैभन्दा प्रख्यात र सम्मानित पार्श्व गायिका थिइन्।<ref>{{cite web|title=Lata Mangeshkar|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/30899862.cms|date=December 10, 2002|author=|publisher=''[[The Times of India]]''|accessdate=2009-07-22}}</ref><ref>{{cite web|author=Yasmeen, Afshan|title=Music show to celebrate birthday of melody queen|url=http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|date=September 21, 2004|publisher=''The Hindu''|accessdate=2009-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20041103120451/http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|archive-date=2004-11-03}}</ref> सन् १९४२मा गाउन शुरु गरेकि उनले एक हजार भन्दा बढी [[बलिउड|बलिवुड]]का चलचित्रहरूमा ३६ भाषाहरूमा स्वर दिएकि थिइन्। उनी [[आशा भोसले]], ह्रिदयनाथ मङ्गेशकर, उशा मङ्गेशकर र मीना मङ्गेशकरको दिदी थिइन्। भारतको सबैभन्दा ठुलो गैर-सैनिक पदक [[भारत रत्न]] पाउने उनी केवल दोस्री गायिका थिइन्।<ref>[http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm Lata Mangeshkar given Bharat Ratna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811105225/http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm |date=2010-08-11 }} The Hindu</ref> मङ्गेशकर [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |गिनिज बुक]]मा सन् १९७४ देखि १९९१ सम्म सबैभन्दा बढी गितहरू रेकर्ड गराउने गायिकाको रूपमा दाखिल थिइन्। उनले १९४८ देखि १९७४ सम्म् तिस हजार गितहरू रेकर्ड गराएकि थिइन्। तर यो पनि भनिन्छ कि उनकै बहिनी आशा भोसलेले त्यो भन्दा बढी गीत रेकर्ड् गराएकी थिइन्।<ref name="howfair">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld7.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 7 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref><ref name="how_fair_raju6">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld6.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 6 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == [[चित्र:LataMangeshkar14.jpg|thumb|बाल्लयकालमा लता मङ्गेशकर]] मङ्गेशकरको जन्म मामाघर इन्दोरमा भयो।<ref>{{cite book | title = In search of Lata Mangeshkar | author = [[Harish Bhimani]] | publisher = Indus | year = 1995 | isbn = 9788172231705 }}</ref> त्यसपछि उनिहरू कोल्हापुर सरे। उनका बुबा दीननाथ मङ्गेशकर नाटक कम्पनी चलाउनुहुन्थ्यो, पछि बन्द गरेर चलचित्र कम्पनी चलाउनुभयो। त्यही उनिहरूको घर बन्यो। सानोमा उनी चुलबुले स्वभावकी थीइन। उनका एक भाइ र चार बहिनी थिए। उनी ५/६ वर्ष हुँदादेखि नै बुबाले गीत सिकाउन थाल्नुभयो। बुबाको नाटक कम्पनीमा सानो-सानो बच्चाको रोल लिने गर्थिन। सन् १९४२मा बुबा बितेपछि सबै परिवार धान्ने जिम्मा उनको काधमा आयो। त्यसैबखत उनले'नवयुग चलचित्र'मा हिरोइनको बहिनीको भूमिका निभाइन। यो उनको पहिलो चलचित्र थियो, त्यो पनि मराठी। कोल्हापुर आएपछि मराठी फिल्मका हस्ती मास्टर विनायकको कम्पनीमा जागीर गरिन।<ref>[http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html कसैले एकसुरमा गीत सुनाउँदा दिक्क लाग्छ,नयापत्रिका, १६ जुलाई २०११] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721235254/http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html |date=2011-07-21 }}</ref> == पार्श्व गायन == लता बालककालदेखि नै गायक बन्न चाहान्थिन। बालककालमा कुंदनलाल सहगलको एक चलचित्र चण्डीदास देखेर उनले भनेकी थिईन कि ठुलो भएर सहगलसँग विवाह गर्ने छिन। पहलो पटक लताले वसँग जोगलेकर द्वारा निर्देशित एक चलचित्र ''कीर्ती हसाल''को लागि गाईन। उनके पिता लताले फिल्मको लागि नगाउन भन्ने चहन्थे। त्यसैले, यस गीतलाई फिल्मबाट निकालियो। तर उनको प्रतिभाबाट वसंत जोगलेकर धेरै प्रभावित भए।<ref>{{cite web|last1=गौतम|first1=प्रभाकर|title=लता मङ्गेशकर र नारायण गोपालले सँगै गाउन नपाएका दुइटा गीत|url=https://www.setopati.com/art/art-activity/261552|website=Seto Pati|accessdate=6 फेब्रुअरी 2022}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पिताको मृत्यु पछि (जब लता मात्र १३ वर्षकी थिईन), लतालाई पैसाको धेरै ठुलो समस्या पर्‍यो र धेरै सङ्घर्ष गर्न पर्‍यो। उनलाई अभिनय धेरै राम्रो लागेको थिएन तर पिताको असामयिक मृत्युको कारणबाट पैसाको लागि उनके केही [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] र [[मराठी भाषा|मराठी]] फिल्महरूमा काम गर्नु पर्‍यो। अभिनेत्रीको रूपमा उनको पहिलो चलचित्र ''पाहिली मङ्गलागौर'' ([[१९४२]]) थियो, जसमा उनले स्नेहप्रभा प्रधानको सानी बहिनीको भूमिका निभाइन। पछि उनले धेरै फिल्महरूमा अभिनय गरिन जसमा, ''माझे बाल'', ''चिमुकला संसार'' ([[१९४३]]), ''गजभाऊ'' ([[१९४४]]), ''बडी माँ'' ([[१९४५]]), ''जीवन यात्रा'' ([[१९४६]]), ''माँद'' ([[१९४८]]), ''[[शिवाजी|छत्रपति शिवाजी]]'' ([[१९५२]]) शामिल थिए। ''बडी माँ'',मा लताले '''[[नूरजहाँ]]'''को साथ अभिनय गरिन र उनको सानी बहिनीको भूमिका [[आशा भोसले|आशा भोंषले]]ले निभाइन। उनले आफैलाई भूमिकाको लागि गीत पनि गाईन र आशाको लागि पार्श्वगायन गरिन। [[१९४५]]मा उस्ताद [[गुलाम हैदर]] (जसले पहिला[[नूरजहाँ]]को खोज गरेका थिए) आफ्नो आउने फिल्मको लागि लतालाई एक निर्माताको स्टूडियोमा लिएर गए जसमा [[कामिनी कौशल]] मुख्य भूमिका निभाइ रहेकी थीइन। उनी चाहान्थे कि लता त्यस फिल्मको लागि पार्श्वगायन गरुन। तर गुलाम हैदरलाई निराशा हात लाग्यो। [[१९४७]]मा वसंत जोगलेकरले आफ्नो चलचित्र ''आपकी सेवा में''मा लतालाई गाउने मौका दिए। यस फिल्मको गितबाट लताको धेरै चर्चा भयो। यस पछि ''मजबूर'' फिल्मको गीत "अङ्ग्रेजी छोरा चला गया" र "दिल मेरा तोडा हाय मुझे कहीं का न छोडा तेरे प्यार ने" जस्तो गीतबाट आफ्नो स्थिति सुदृढ गरिन। यध्यपी यसपछि पनि लतालाई अत्यधिक सफलता भने मिलिसकेको थिएन। [[१९४९]]मा लतालाई यस्तो मौका चलचित्र "महल"को "आयेगा आनेवाला" गीतबाट प्राप्त भयो। यस गीतलाई त्यस समयको सबैभन्दा सुन्दरी र चर्चित अभिनेत्री [[मधुबाला]]मा बनाईएको थियो। यो चलचित्र अत्यन्त सफल रहेको थियो र लता तथा मधुबाला दुबैको लागि बहुत शुभ साबित भयो। यस पछि लताले कहिल्यै पछाडी फर्केर हेर्नु परेन। == पुरस्कारहरू == * चलचित्र फेयर पुरस्कार (१९५८, १९६२, १९६५,१९६९, १९९३ ऱ १९९४) * राष्ट्रिय पुरस्कार (१९७२, १९७५ ऱ १९९०) * महाराष्ट्र सरकार पुरस्कार (१९६६ ऱ १९६७) * १९६९ - पद्म भूषण * १९७४ - [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स | गिनीज बुक रेकर्ड]] * १९८९ - दादा साहब फाल्के पुरस्कार * १९९३ - चलचित्र फेयर - लाई फ टाइम अचीवमेन्ट पुरस्कार * १९९६ - स्क्रीनको लागि लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * १९९७ - राजीव गान्धी पुरस्कार * १९९९ - एन.टी.आर. पुरस्कार * १९९९ - पद्म विभूषण * १९९९ - जी सिने का का लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००० - आई. आई. ए. एफ.को लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - स्टारडस्टको लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - भारतको सर्वोच्च नागरिक सम्मान "भारत रत्न" * २००१ - नूरजहाँ पुरस्कार * २००१ - महाराष्ट्र भुषण == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Lata Mangeshkar}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} [[श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् २०२२ मा मृत्यु]] 1yo8k5tksuabcm5ctl76cxb5mzozqae 1395243 1395242 2026-11-09T12:04:32Z Madeshi Brahman 78174 /* पार्श्व गायन */ 1395243 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See विकिपिडिया:WikiProject_Musicians --> | Name = लता मङ्गेशकर | Img = Lata Mangeshkar - still 29065 crop.jpg | Img_capt = लता मङ्गेशकर सन् २००८ मा | Img_size = | Landscape = | Background = solo_singer | Birth_name = | Alias = | Born = {{Birth date and age|१९२९|9|२८}}<br />[[इन्दौर]], [[भारत]] | Died = ६ फरवरी २०२२ | Origin = | Instrument = स्वर | Voice_type = | Genre = चलचित्र सङ्गीत ([[पार्श्व गायिका]]), भारतीय शास्त्रीय सङ्गीत | Occupation = गयिका | Years_active = १९४२–अहिलेसम्म }} '''लता मङ्गेशकर''' (जन्म: २८ सेप्टेम्बर, १९२९, मृत्युः ६ फरवरी २०२२ ) एक भारतिय गायिका थिइन्। उनी भारतकै सबैभन्दा प्रख्यात र सम्मानित पार्श्व गायिका थिइन्।<ref>{{cite web|title=Lata Mangeshkar|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/30899862.cms|date=December 10, 2002|author=|publisher=''[[The Times of India]]''|accessdate=2009-07-22}}</ref><ref>{{cite web|author=Yasmeen, Afshan|title=Music show to celebrate birthday of melody queen|url=http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|date=September 21, 2004|publisher=''The Hindu''|accessdate=2009-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20041103120451/http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|archive-date=2004-11-03}}</ref> सन् १९४२मा गाउन शुरु गरेकि उनले एक हजार भन्दा बढी [[बलिउड|बलिवुड]]का चलचित्रहरूमा ३६ भाषाहरूमा स्वर दिएकि थिइन्। उनी [[आशा भोसले]], ह्रिदयनाथ मङ्गेशकर, उशा मङ्गेशकर र मीना मङ्गेशकरको दिदी थिइन्। भारतको सबैभन्दा ठुलो गैर-सैनिक पदक [[भारत रत्न]] पाउने उनी केवल दोस्री गायिका थिइन्।<ref>[http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm Lata Mangeshkar given Bharat Ratna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811105225/http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm |date=2010-08-11 }} The Hindu</ref> मङ्गेशकर [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |गिनिज बुक]]मा सन् १९७४ देखि १९९१ सम्म सबैभन्दा बढी गितहरू रेकर्ड गराउने गायिकाको रूपमा दाखिल थिइन्। उनले १९४८ देखि १९७४ सम्म् तिस हजार गितहरू रेकर्ड गराएकि थिइन्। तर यो पनि भनिन्छ कि उनकै बहिनी आशा भोसलेले त्यो भन्दा बढी गीत रेकर्ड् गराएकी थिइन्।<ref name="howfair">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld7.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 7 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref><ref name="how_fair_raju6">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld6.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 6 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == [[चित्र:LataMangeshkar14.jpg|thumb|बाल्लयकालमा लता मङ्गेशकर]] मङ्गेशकरको जन्म मामाघर इन्दोरमा भयो।<ref>{{cite book | title = In search of Lata Mangeshkar | author = [[Harish Bhimani]] | publisher = Indus | year = 1995 | isbn = 9788172231705 }}</ref> त्यसपछि उनिहरू कोल्हापुर सरे। उनका बुबा दीननाथ मङ्गेशकर नाटक कम्पनी चलाउनुहुन्थ्यो, पछि बन्द गरेर चलचित्र कम्पनी चलाउनुभयो। त्यही उनिहरूको घर बन्यो। सानोमा उनी चुलबुले स्वभावकी थीइन। उनका एक भाइ र चार बहिनी थिए। उनी ५/६ वर्ष हुँदादेखि नै बुबाले गीत सिकाउन थाल्नुभयो। बुबाको नाटक कम्पनीमा सानो-सानो बच्चाको रोल लिने गर्थिन। सन् १९४२मा बुबा बितेपछि सबै परिवार धान्ने जिम्मा उनको काधमा आयो। त्यसैबखत उनले'नवयुग चलचित्र'मा हिरोइनको बहिनीको भूमिका निभाइन। यो उनको पहिलो चलचित्र थियो, त्यो पनि मराठी। कोल्हापुर आएपछि मराठी फिल्मका हस्ती मास्टर विनायकको कम्पनीमा जागीर गरिन।<ref>[http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html कसैले एकसुरमा गीत सुनाउँदा दिक्क लाग्छ,नयापत्रिका, १६ जुलाई २०११] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721235254/http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html |date=2011-07-21 }}</ref> == पार्श्व गायन == लता बालककालदेखि नै गायक बन्न चाहान्थिन। बालककालमा कुंदनलाल सहगलको एक चलचित्र चण्डीदास देखेर उनले भनेकी थिईन कि ठुलो भएर सहगलसँग विवाह गर्ने छिन। पहलो पटक लताले वसँग जोगलेकर द्वारा निर्देशित एक चलचित्र ''कीर्ती हसाल''को लागि गाईन। उनके पिता लताले फिल्मको लागि नगाउन भन्ने चहन्थे। त्यसैले, यस गीतलाई फिल्मबाट निकालियो। तर उनको प्रतिभाबाट वसंत जोगलेकर धेरै प्रभावित भए।<ref>{{cite web|last1=गौतम|first1=प्रभाकर|title=लता मङ्गेशकर र नारायण गोपालले सँगै गाउन नपाएका दुइटा गीत|url=https://www.setopati.com/art/art-activity/261552|website=Seto Pati|accessdate=6 फेब्रुअरी 2022}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पिताको मृत्यु पछि (जब लता मात्र १३ वर्षकी थिईन), लतालाई पैसाको धेरै ठुलो समस्या पर्‍यो र धेरै सङ्घर्ष गर्न पर्‍यो। उनलाई अभिनय धेरै राम्रो लागेको थिएन तर पिताको असामयिक मृत्युको कारणबाट पैसाको लागि उनके केही [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] र [[मराठी भाषा|मराठी]] फिल्महरूमा काम गर्नु पर्‍यो। अभिनेत्रीको रूपमा उनको पहिलो चलचित्र ''पाहिली मङ्गलागौर'' ([[१९४२]]) थियो, जसमा उनले स्नेहप्रभा प्रधानको सानी बहिनीको भूमिका निभाइन। पछि उनले धेरै फिल्महरूमा अभिनय गरिन जसमा, ''माझे बाल'', ''चिमुकला संसार'' ([[१९४३]]), ''गजभाऊ'' ([[१९४४]]), ''बडी माँ'' ([[१९४५]]), ''जीवन यात्रा'' ([[१९४६]]), ''माँद'' ([[१९४८]]), ''[[शिवाजी|छत्रपति शिवाजी]]'' ([[१९५२]]) शामिल थिए। ''बडी माँ'',मा लताले '''[[नूरजहाँ]]'''को साथ अभिनय गरिन र उनको सानी बहिनीको भूमिका [[आशा भोसले|आशा भोंषले]]ले निभाइन। उनले आफैलाई भूमिकाको लागि गीत पनि गाईन र आशाको लागि पार्श्वगायन गरिन। [[१९४५]]मा उस्ताद गुलाम हैदर (जसले पहिला[[नूरजहाँ]]को खोज गरेका थिए) आफ्नो आउने फिल्मको लागि लतालाई एक निर्माताको स्टूडियोमा लिएर गए जसमा [[कामिनी कौशल]] मुख्य भूमिका निभाइ रहेकी थीइन। उनी चाहान्थे कि लता त्यस फिल्मको लागि पार्श्वगायन गरुन। तर गुलाम हैदरलाई निराशा हात लाग्यो। [[१९४७]]मा वसंत जोगलेकरले आफ्नो चलचित्र ''आपकी सेवा में''मा लतालाई गाउने मौका दिए। यस फिल्मको गितबाट लताको धेरै चर्चा भयो। यस पछि ''मजबूर'' फिल्मको गीत "अङ्ग्रेजी छोरा चला गया" र "दिल मेरा तोडा हाय मुझे कहीं का न छोडा तेरे प्यार ने" जस्तो गीतबाट आफ्नो स्थिति सुदृढ गरिन। यध्यपी यसपछि पनि लतालाई अत्यधिक सफलता भने मिलिसकेको थिएन। [[१९४९]]मा लतालाई यस्तो मौका चलचित्र "महल"को "आयेगा आनेवाला" गीतबाट प्राप्त भयो। यस गीतलाई त्यस समयको सबैभन्दा सुन्दरी र चर्चित अभिनेत्री [[मधुबाला]]मा बनाईएको थियो। यो चलचित्र अत्यन्त सफल रहेको थियो र लता तथा मधुबाला दुबैको लागि बहुत शुभ साबित भयो। यस पछि लताले कहिल्यै पछाडी फर्केर हेर्नु परेन। == पुरस्कारहरू == * चलचित्र फेयर पुरस्कार (१९५८, १९६२, १९६५,१९६९, १९९३ ऱ १९९४) * राष्ट्रिय पुरस्कार (१९७२, १९७५ ऱ १९९०) * महाराष्ट्र सरकार पुरस्कार (१९६६ ऱ १९६७) * १९६९ - पद्म भूषण * १९७४ - [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स | गिनीज बुक रेकर्ड]] * १९८९ - दादा साहब फाल्के पुरस्कार * १९९३ - चलचित्र फेयर - लाई फ टाइम अचीवमेन्ट पुरस्कार * १९९६ - स्क्रीनको लागि लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * १९९७ - राजीव गान्धी पुरस्कार * १९९९ - एन.टी.आर. पुरस्कार * १९९९ - पद्म विभूषण * १९९९ - जी सिने का का लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००० - आई. आई. ए. एफ.को लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - स्टारडस्टको लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - भारतको सर्वोच्च नागरिक सम्मान "भारत रत्न" * २००१ - नूरजहाँ पुरस्कार * २००१ - महाराष्ट्र भुषण == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Lata Mangeshkar}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} [[श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् २०२२ मा मृत्यु]] 5jo4yj5g5fcmd5uz914t289jjzommdh 1395244 1395243 2026-11-09T12:04:48Z Madeshi Brahman 78174 /* पार्श्व गायन */ 1395244 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See विकिपिडिया:WikiProject_Musicians --> | Name = लता मङ्गेशकर | Img = Lata Mangeshkar - still 29065 crop.jpg | Img_capt = लता मङ्गेशकर सन् २००८ मा | Img_size = | Landscape = | Background = solo_singer | Birth_name = | Alias = | Born = {{Birth date and age|१९२९|9|२८}}<br />[[इन्दौर]], [[भारत]] | Died = ६ फरवरी २०२२ | Origin = | Instrument = स्वर | Voice_type = | Genre = चलचित्र सङ्गीत ([[पार्श्व गायिका]]), भारतीय शास्त्रीय सङ्गीत | Occupation = गयिका | Years_active = १९४२–अहिलेसम्म }} '''लता मङ्गेशकर''' (जन्म: २८ सेप्टेम्बर, १९२९, मृत्युः ६ फरवरी २०२२ ) एक भारतिय गायिका थिइन्। उनी भारतकै सबैभन्दा प्रख्यात र सम्मानित पार्श्व गायिका थिइन्।<ref>{{cite web|title=Lata Mangeshkar|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/30899862.cms|date=December 10, 2002|author=|publisher=''[[The Times of India]]''|accessdate=2009-07-22}}</ref><ref>{{cite web|author=Yasmeen, Afshan|title=Music show to celebrate birthday of melody queen|url=http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|date=September 21, 2004|publisher=''The Hindu''|accessdate=2009-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20041103120451/http://www.hindu.com/lf/2004/09/21/stories/2004092114010200.htm|archive-date=2004-11-03}}</ref> सन् १९४२मा गाउन शुरु गरेकि उनले एक हजार भन्दा बढी [[बलिउड|बलिवुड]]का चलचित्रहरूमा ३६ भाषाहरूमा स्वर दिएकि थिइन्। उनी [[आशा भोसले]], ह्रिदयनाथ मङ्गेशकर, उशा मङ्गेशकर र मीना मङ्गेशकरको दिदी थिइन्। भारतको सबैभन्दा ठुलो गैर-सैनिक पदक [[भारत रत्न]] पाउने उनी केवल दोस्री गायिका थिइन्।<ref>[http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm Lata Mangeshkar given Bharat Ratna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811105225/http://www.hinduonnet.com/2001/03/22/stories/01220006.htm |date=2010-08-11 }} The Hindu</ref> मङ्गेशकर [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |गिनिज बुक]]मा सन् १९७४ देखि १९९१ सम्म सबैभन्दा बढी गितहरू रेकर्ड गराउने गायिकाको रूपमा दाखिल थिइन्। उनले १९४८ देखि १९७४ सम्म् तिस हजार गितहरू रेकर्ड गराएकि थिइन्। तर यो पनि भनिन्छ कि उनकै बहिनी आशा भोसलेले त्यो भन्दा बढी गीत रेकर्ड् गराएकी थिइन्।<ref name="howfair">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld7.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 7 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref><ref name="how_fair_raju6">{{cite web | url = http://specials.rediff.com/movies/2006/aug/23sld6.htm | title = How fair were they to Mohammed Rafi?: Page 6 | author = Raju Bharatan | publisher = [[Rediff.com]] | date = 23 August 2006 | accessdate = 2007-04-28 }}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == [[चित्र:LataMangeshkar14.jpg|thumb|बाल्लयकालमा लता मङ्गेशकर]] मङ्गेशकरको जन्म मामाघर इन्दोरमा भयो।<ref>{{cite book | title = In search of Lata Mangeshkar | author = [[Harish Bhimani]] | publisher = Indus | year = 1995 | isbn = 9788172231705 }}</ref> त्यसपछि उनिहरू कोल्हापुर सरे। उनका बुबा दीननाथ मङ्गेशकर नाटक कम्पनी चलाउनुहुन्थ्यो, पछि बन्द गरेर चलचित्र कम्पनी चलाउनुभयो। त्यही उनिहरूको घर बन्यो। सानोमा उनी चुलबुले स्वभावकी थीइन। उनका एक भाइ र चार बहिनी थिए। उनी ५/६ वर्ष हुँदादेखि नै बुबाले गीत सिकाउन थाल्नुभयो। बुबाको नाटक कम्पनीमा सानो-सानो बच्चाको रोल लिने गर्थिन। सन् १९४२मा बुबा बितेपछि सबै परिवार धान्ने जिम्मा उनको काधमा आयो। त्यसैबखत उनले'नवयुग चलचित्र'मा हिरोइनको बहिनीको भूमिका निभाइन। यो उनको पहिलो चलचित्र थियो, त्यो पनि मराठी। कोल्हापुर आएपछि मराठी फिल्मका हस्ती मास्टर विनायकको कम्पनीमा जागीर गरिन।<ref>[http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html कसैले एकसुरमा गीत सुनाउँदा दिक्क लाग्छ,नयापत्रिका, १६ जुलाई २०११] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721235254/http://www.nayapatrika.com/multi-color/9481-%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%88%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%89%E0%A4%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%9B.html |date=2011-07-21 }}</ref> == पार्श्व गायन == लता बालककालदेखि नै गायक बन्न चाहान्थिन। बालककालमा कुंदनलाल सहगलको एक चलचित्र चण्डीदास देखेर उनले भनेकी थिईन कि ठुलो भएर सहगलसँग विवाह गर्ने छिन। पहलो पटक लताले वसँग जोगलेकर द्वारा निर्देशित एक चलचित्र ''कीर्ती हसाल''को लागि गाईन। उनके पिता लताले फिल्मको लागि नगाउन भन्ने चहन्थे। त्यसैले, यस गीतलाई फिल्मबाट निकालियो। तर उनको प्रतिभाबाट वसंत जोगलेकर धेरै प्रभावित भए।<ref>{{cite web|last1=गौतम|first1=प्रभाकर|title=लता मङ्गेशकर र नारायण गोपालले सँगै गाउन नपाएका दुइटा गीत|url=https://www.setopati.com/art/art-activity/261552|website=Seto Pati|accessdate=6 फेब्रुअरी 2022}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पिताको मृत्यु पछि (जब लता मात्र १३ वर्षकी थिईन), लतालाई पैसाको धेरै ठुलो समस्या पर्‍यो र धेरै सङ्घर्ष गर्न पर्‍यो। उनलाई अभिनय धेरै राम्रो लागेको थिएन तर पिताको असामयिक मृत्युको कारणबाट पैसाको लागि उनके केही [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] र [[मराठी भाषा|मराठी]] फिल्महरूमा काम गर्नु पर्‍यो। अभिनेत्रीको रूपमा उनको पहिलो चलचित्र ''पाहिली मङ्गलागौर'' ([[१९४२]]) थियो, जसमा उनले स्नेहप्रभा प्रधानको सानी बहिनीको भूमिका निभाइन। पछि उनले धेरै फिल्महरूमा अभिनय गरिन जसमा, ''माझे बाल'', ''चिमुकला संसार'' ([[१९४३]]), ''गजभाऊ'' ([[१९४४]]), ''बडी माँ'' ([[१९४५]]), ''जीवन यात्रा'' ([[१९४६]]), ''माँद'' ([[१९४८]]), ''[[शिवाजी|छत्रपति शिवाजी]]'' ([[१९५२]]) शामिल थिए। ''बडी माँ'',मा लताले '''[[नूरजहाँ]]'''को साथ अभिनय गरिन र उनको सानी बहिनीको भूमिका [[आशा भोसले|आशा भोंषले]]ले निभाइन। उनले आफैलाई भूमिकाको लागि गीत पनि गाईन र आशाको लागि पार्श्वगायन गरिन। [[१९४५]]मा उस्ताद गुलाम हैदर (जसले पहिलानूरजहाँको खोज गरेका थिए) आफ्नो आउने फिल्मको लागि लतालाई एक निर्माताको स्टूडियोमा लिएर गए जसमा [[कामिनी कौशल]] मुख्य भूमिका निभाइ रहेकी थीइन। उनी चाहान्थे कि लता त्यस फिल्मको लागि पार्श्वगायन गरुन। तर गुलाम हैदरलाई निराशा हात लाग्यो। [[१९४७]]मा वसंत जोगलेकरले आफ्नो चलचित्र ''आपकी सेवा में''मा लतालाई गाउने मौका दिए। यस फिल्मको गितबाट लताको धेरै चर्चा भयो। यस पछि ''मजबूर'' फिल्मको गीत "अङ्ग्रेजी छोरा चला गया" र "दिल मेरा तोडा हाय मुझे कहीं का न छोडा तेरे प्यार ने" जस्तो गीतबाट आफ्नो स्थिति सुदृढ गरिन। यध्यपी यसपछि पनि लतालाई अत्यधिक सफलता भने मिलिसकेको थिएन। [[१९४९]]मा लतालाई यस्तो मौका चलचित्र "महल"को "आयेगा आनेवाला" गीतबाट प्राप्त भयो। यस गीतलाई त्यस समयको सबैभन्दा सुन्दरी र चर्चित अभिनेत्री [[मधुबाला]]मा बनाईएको थियो। यो चलचित्र अत्यन्त सफल रहेको थियो र लता तथा मधुबाला दुबैको लागि बहुत शुभ साबित भयो। यस पछि लताले कहिल्यै पछाडी फर्केर हेर्नु परेन। == पुरस्कारहरू == * चलचित्र फेयर पुरस्कार (१९५८, १९६२, १९६५,१९६९, १९९३ ऱ १९९४) * राष्ट्रिय पुरस्कार (१९७२, १९७५ ऱ १९९०) * महाराष्ट्र सरकार पुरस्कार (१९६६ ऱ १९६७) * १९६९ - पद्म भूषण * १९७४ - [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स | गिनीज बुक रेकर्ड]] * १९८९ - दादा साहब फाल्के पुरस्कार * १९९३ - चलचित्र फेयर - लाई फ टाइम अचीवमेन्ट पुरस्कार * १९९६ - स्क्रीनको लागि लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * १९९७ - राजीव गान्धी पुरस्कार * १९९९ - एन.टी.आर. पुरस्कार * १९९९ - पद्म विभूषण * १९९९ - जी सिने का का लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००० - आई. आई. ए. एफ.को लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - स्टारडस्टको लाई फटाइम अचीवमेंट पुरस्कार * २००१ - भारतको सर्वोच्च नागरिक सम्मान "भारत रत्न" * २००१ - नूरजहाँ पुरस्कार * २००१ - महाराष्ट्र भुषण == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Lata Mangeshkar}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} [[श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् २०२२ मा मृत्यु]] er972aebx9wzid817dzopr3pbih9ml1 0 33695 1395228 1351832 2026-11-09T12:01:13Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395228 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = आशा भोसले | image = Ashaji.jpg | image_size = 250px | alt = | caption = २०१५ मा भोसले | birth_name = आशा मंगेशकर | native_name = | native_name_lang = | alias = | birth_date = {{Birth date|1933|09|08|df=y}} | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2026|04|12|1933|09|08|df=y}} | death_place = [[मुम्बई]], महाराष्ट्र, भारत | occupation = गायिका | years_active = १९४३–२०२६ | parents = [[दिननाथ मंगेशकर]]<br>शाभन्ता मंगेशकर | spouse = ज्ञनपत्रियो भोसले (१९४९–१९६०) {{small|(विक्षेदन)}}<br>[[आर. डी. बर्मन]] (१९८०–१९९४) {{small|(मृत्यु)}} | children = हेमन्त भोसले<br>वर्षा भोसले<br>आनन्द भोसले | relatives = [[लता मङ्गेशकर|लता मंगेशकर]] (दिदी)<br>[[मिना मंगेशकर]] (बहिनी)<br>[[उषा मंगेशकर]] <br>[[हरिदनाथ मंगेशकर]] (भाई)<br>[[एस.डि बुरमान]] (ससुरा) }} {{Listen | type = music | filename = আমি_খাতার_পাতায়_চেয়েছিলাম.mp3 | title = ami khatar patay cheyechilam (म पृष्ठमा चाहन्थें) | description = गीतकार पुलक बनर्जी, संगीतकार [[मन्ना डे]] र गायिका आशा भोसले | pos = }} '''आशा भोसले''' (८ सेप्टेम्बर १९३३ – १२ अप्रिल २०२६) [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूको प्रसिद्ध [[पार्श्व गायक|पार्श्वगायिका]] थिइन्। उनी [[लता मङ्गेशकर]]की बहिनी र दीनानाथ मंगेशकरकी छोरी थिइन्। आशाले चलचित्र र गैर चलचित्रका लगभग १६ हजार गीत गाएकी थिइन् र उनको आवाजका प्रशंसकहरू सारा विश्वमा फैलिएका थिए। आशाको विशेषता थियो कि उनले [[शास्त्रीय सँगीत]], [[गजल]] र [[पप सङ्गीत|पप]] हरेक क्षेत्रमा आफ्नो आवाजको जादू बाँडेकी थिइन् र एक समान सफलता पाएकी थिइन्। उनले [[आर. डी. बर्मन]] सँग विवाह गरेकी थिइन्। ==जीवनी== आशा भोसलेको जन्म ८ सेप्टेम्बर १९३३ मा [[महाराष्ट्र]]को ‘[[साङ्गली|सांगली]]’मा भएको हो। यिनको पिता दीनानाथ मंगेसकर प्रसिद्ध गायक एवं नायक थिए। जसले शास्त्रीय सँगीतको शिक्षा एकदम सानो उमेरमा नै आशालाई दीए। आशा जब केवल ९ वर्ष भएकि थिइन्, यिनको पिताको मृत्यु भयो। पिताको मृत्यु पछी, यिनीहरूका परिवार पुणेबाट कोल्हापुर र त्यसपछि बम्बई आए। परिवारको सहायताको लागि आशा र यिनको दिदी लता मंगेसकरले गीत र चलचित्रहरूमा अभिनय शुरू गरे। १९४३ मा यिनले आफ्नो पहिलो फिल्म (मराठी) ‘माझा बाल’मा गीत गाइन। यो गीत ‘चला चला नव बाला...’ दत्ता दवाजेकरद्वारा सँगीतबद्ध भएको थियो। १९४८ मा हिन्दी चलचित्रहरू ‘चुनरिया’को गीत ‘सावन आया...’ हंसराज बहलको लागि गाइन्। दक्षिण एसियाको प्रसिद्ध गायिकाको रूपमा आशाले गीत गाइन। चलचित्र सँगीत, पप, गजल, भजन, भारतीय शास्त्रीय सँगीत, क्षेत्रीय गीत, कव्वाली, रविन्द्र सँगीत र नजरूल गीत यिनको गीतहरूमा सम्मिलित छ। यिनले १४ भन्दा धेरै भाषाहरूमा गीत गाइन जस्तो– [[असमिया भाषा|असमिया]], [[नेपाली (स्पष्टता)|नेपाली]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[उर्दु भाषा|उर्दू]], [[तेलगू]], [[मराठी]], [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]], [[गुजराती]], [[पञ्जाबी (स्पष्टता)|पञ्जाबी]], [[तमिल]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[रसियन]], [[चेक]], [[मलय]] र [[मलयालम भाषा|मलयालम]]। १२००० भन्दा धेरै गीतहरूलाई आशाले आवाज दिइन। ===विवाह एवं व्यक्तिगत जीवन=== १६ वर्षको उमेरमा आफ्नो ३१ वर्षीय प्रेमी ‘गणपत राव भोसले’ (१९१६-१९६६) सँग घरबाट भागेर पारिवारिक इच्छाको विरूद्ध विवाह गरिन्। गणपत राव लता जीको निजी सचिव थिए। यो विवाह असफल रहयो। पति एवं उनको भाइहरूको नराम्रो व्यवहारको कारण यस विवाह दु:खान्त भयो। १९६० को आसपास विवाह विच्छेद पछि आशा आफ्नो आमाको घरमा दुई बच्चाहरू र तेस्रो गर्भस्थ शिशु (आनन्द) सँग फर्किइन। १९८० ई.मा आशाले ‘राहुल देव वर्मन’(पञ्चम) सँग विवाह गरिन्। यो विवाह आशाले राहुल देव वर्मनको अन्तिम अबस्थासम्म सफलतापूर्वक निभाइन्। आशाको घर दक्षिण मुम्बई, पेडर रोड क्षेत्रमा प्रभुकुञ्ज अपार्टमेंटमा अवस्थित छ। यिनको तीन बच्चाहरू छन्। साथमा पाँच नातिहरू पनि छन्। यिनीको सबै भन्दा ठूलो छोरा हेमन्त भोसले हुन। हेमन्तले पाइलटको रूपमा अधिकांश समय बिताए। आशाकि छोरी जुन हेमन्त भन्दा कान्छी छिन “वर्षा”। वर्षाले ‘द सनडे औबजरवर’ र ‘रेडिफ’को लागि कलम लेखन काम गरिन्। आशाको सबैभन्दा कान्छो छोरा आनन्द भोसले हुन। आनन्दले व्यबसाय र चलचित्र निर्देशनको अध्यन गरे। आनन्द भोसले नै आशाको क्यारियरको बारेमा हालका दिनहरूमा रेखदेख गरिरहेका छन्। हेमन्त भोसलेको सबैभन्दा ठूलो छोरा चैतन्या (चिंटु) “ब्वाय ब्याण्ड”को सफल सदस्यको रूपमा विश्व सँगीत सँग जोडिएका छन्। अनिका भोसले (हेमन्त भोसलेको छोरी) सफल फोटोग्राफरको रूपमा कार्य गर्दैछिन्। आशाको बहिनीहरू लता मंगेसकर र उषा मंगेसकर गायिका हुन। यिनको अन्य दुइ सहोदर बहिनी मीना मंगेसकर र भाइ हृदयनाथ मंगेसकर सँगीत निर्देशक छन्। आशा गायिका वाहेक धेरै राम्रो कुक पनि हुन्। कुकिंग यिनीहरूको मनपरेको शोख हो। बलीवुडको धेरै जसो मानिस आशाको हातबाट बनेको ‘कढाई मासु’ एवं ‘बिरयानी’को लागि अनुरोध गर्छन। आशा पनि इनकार गर्दिनन्। बलीवुडको ‘कपुर’ खानदानमा आशा द्वारा बनाइएको ‘पाया करी’, ‘गोझन फिश करी’ र ‘दाल’ एकदम प्रसिद्ध छ। एक पल्ट जब ‘द टाइम्स अफ इंडिया’को एक अन्तरवार्तामा सोधियो कि यदि तपाईँ गायिका न भएको भए के गर्नुहुन्थ्यो होला? आशाले जबाब दिइन् कि म एक राम्रो भान्से (कुक) बन्थे होला। आशा एक सफल रेस्टुरा सञ्चालिका हुन्। यिनको रेस्टुरा दुबई र कुवेतमा आशा नामले प्रसिद्ध छन्। ‘वाफी ग्रूप’ द्वारा सञ्चालित रेस्टुरामा आशाको २०% हिस्सेदारी छ। वाफी सीटी दुबई र दुई रेस्टुरा कुवैतमा पारम्परिक उत्तर भारतीय व्यंजनको लागि प्रसिद्ध छ। आशाले ‘कैफ्स’को स्वंय ६ महीनाकोको ट्रेंनिग दिएकि छन्। डिसेम्बर २००४ ‘मेनु मैगजीन’को रिपोर्टको अनुसार ‘रसेल स्कट’ जुन ‘हैरी रामसदेन’को प्रमुख छ आउने वाला पाँच वर्षमा आशाको ब्रैण्डको अंतर्गत ४० रेस्टुरा पुरा यू. के. भित्र खोल्ने घोषणा गरेकि छन्। त्यहि क्रममा आशाको रेस्टुरा ‘बरमिंगम’ यू. के.मा खोलाईएको छ। आशालाई फैशन र पहिरनहरू मध्येको साडी चमकदार किनारा भएको, घाँटिमा मोतिको हार र हीरा प्रसिद्ध छ। आशा एक राम्रो ‘मिमिक्री’ अदाकारा पनि हुन्। ===गायन क्षेत्रमा संघर्ष=== एक समय जब प्रसिद्ध गायिका गीता दत, शमशाद बेगम र लता मंगेसकरको समय थियो। चारै तिर यिनीहरूको प्रभुत्व थियो। आशा गाउन चाहन्थिन तर यिनलाई गाउने मौकासम्म दिईदैन्थ्यो। आशा सिर्फ दोश्रा दर्जाको चलचित्रको लागि नै गाउन पाउथिन। १९५० को दशकमा बलीवुडको अन्य गायिकाहरूको तुलनामा आशाले कम बजेटको ‘बी’ र ‘सी’ ग्रेड चलचित्रको लागि धेरै भन्दा धेरै गीत गाए। उनको गीतको सँगीतकार ए. आर. कुरैशी (अल्ला रख्खा खान), सज्जाद हुसैन र गुलाम मोहम्मद थिए। जुन एकदम असफल थिए। १९५२ ई.मा दिलीप कुमार अभिनीत चलचित्र ‘सँगदिल’ जसको सँगीतकार सज्जाद हुसैन थिए, ले प्रसिद्धि दिलाए। परिणाम स्वरूप विमल रायले एक मौका आशालाई आफ्नो चलचित्र ‘परिणीता’ (१९५३) को लागि दिए। राज कपुरले गीत ‘नन्हे मुन्ने बच्चाहरू....’को लागि मोहम्मद रफीको साथ चलचित्र ‘बुट पलिश्’(१९५४) को लागि अनुबंधित गरे जसले एकदम प्रसिद्धि आशालाई दिलायो। ओ.पी. नैयरले आशालाई धेरै ठूलो अवसर ‘सी. आए. डी.’(१९५६) गीत गाउनको लागि दिए। यस प्रकार १९५७ को चलचित्र ‘नया दौर’ बी. आर. चोपडाले नैयर साहबको सँगीतकार रूपमा आशाको बी. आर. चोपडाबाट पहिलो सफलता प्राप्त भयो। यस हिस्सादारीले धेरै प्रसिद्ध गीतहरू जनमानसको बीच लानमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिए। फेरि सचिन देव वर्मन र रवि जस्तै सँगीतकारहरूले पनि आशालाई मौका दियो। १९६६ ई.मा सँगीतकार आर. डी. वर्मनको सफलतम चलचित्र ‘तेस्रो मंजिल’मा आशाले आर. डी. वर्मनको साथ एकदम प्रसिद्धि कमाईन। १९६० देखि १९७० को बीच प्रसिद्ध निर्त्यकर्ता हेलनको आवाज बन्यो। यस्तो भनिन्छ कि जब पनि आशा गाउदथिन हेलन रिकाडिंगको समय मौजुद रहन्थिन ताकि गीतलाई राम्रो तरिकाबाट सम्झन सकियोस र त्यो गीतमा राम्रो तरिका नृत्य गर्न सकियोस। आशा र हेलनको प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘पिया तु अब तो आजा...’(कारव), ‘ ओ हसीना जुल्फो वाली...’(तेस्रो मंजिल) र ‘ए मेरा दिल...(डन) शामिल छन्। १९८१ मा उमराव जान र इजाजत (१९८७) मा पारम्परिक गजल गाएर आशाले आलोचकहरूलाई करारा जबाब दिईन। आफ्नो गायन प्रतिभाको फलाम मनवाया। यिनै दिनहरू उनलाई उपर्युक्त दुबै चलचित्रको लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार ‘बेस्ट फिमेल प्लेबैक सिंगर’ प्राप्त भयो। आशा १९९० सम्म लगातार गाई रहिन। १९९५ को हिट चलचित्र ‘रंगीला’बाट एक पल्ट पुन: आफ्नो दोस्रो चरणको आरम्भ गरिन। २००५ मा ७२ वर्षीय आशाले तामिल चलचित्र ‘चन्द्रमुखी’ र पप सँगीत ‘लक्की लिप्स...’ सलमान खान अभिनितको लागि गाइन जुन चार्ट बस्टरमा प्रसिद्ध रहयो। अक्टूबर २००४, ’द वेरी बेस्ट अफ आशा भोसले’, ‘द क्वीन अफ बलीवुड’ आशा द्वारा गाएका गीतको एलबम (१९६६-२००३) सार्वजनिक गरियो। ===चलचित्र जुन बाटोको अबरोध साबित भए=== आशा भोसलेको गायनको कैरियरमा चार चलचित्रहरू अबरोध, साबित भए- नया दौड(१९५७), तेस्रो मंजिल (१९६६), उमरव जान (१९८१) र रङ्गीला (१९९५)। नया दौर (१९५७):- आशा भोसलेको पहिलो ठूलो सफल चलचित्र बी. आर. चोपडाको ‘नयादौर’(१९५७) थियो। मो. रफीको साथ गाएको उनको गीत जस्तो ‘माँगको हात तुम्हारा....’, ‘साथी हात बढाना...’ र ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...’ शाहिर लुधियानवीको द्वारा लिखित र ओ. पी. नैयर द्वरा सँगीतबद्ध एक खास परिचय दियो। आशाले ओ.पी. नैयरसँग पहिले पनि काम गरेकी थिईन तर यो पहिलो चलचित्र थियो जसको सबै गीत आशाले प्रमुख अभिनेत्रीको लागि गाएकि थिईन। प्रोड्यूसर बी. आर. चोपडाले नया दौरमा उनको प्रतिभा चिनेर आउने वाला पछिको चलचित्रमा पुन: मौका दिए। त्यसमा प्रमुख फिल्म- वक्त, गुमराह, हमराज, मानिस र मान्छे र धुंध आदि हुन। तिसरी मंजिल (१९६६):- आशा भोसलेले राहुल देव वर्मनको ‘तिसरी मंजिल’ (१९६६)बाट एकदम प्रसिद्ध भईन। जब पहिले उनले गीतको धुन सुनीन तब गीत ‘आजा आजा...’ यस गीतलाई गाउन इनकार गरिएको थियो, जुन वेस्टर्न डांस नम्बरमा आधारित थियो। तब आर. डी. वर्मनले सँगीत बदलनेको प्रस्ताव आशालाई दिए तर आशाले यो चुनौती स्वीकार गर्दै गीत गाईन। १० दिनको अभ्यास पछि जब अन्तिम रूपमा यो खास गीत आशाले गाईन तब खुशीको कायल आर. डी. वर्मनले १०० रूपयाको नोट आशाको हातमा राखिदिए। आजा आजा.... र यस चलचित्रको अन्य गीत – ओ हसीना जुल्फो वाली... र ओ मेरो सुन रे.... यो सबै गीत रफी जीको साथ तहलका मचाई दियो। शम्मी कपूर यस चलचित्रको नायकले एक पल्ट भनेका थिए “यदि म नजीकै मो. रफी यस चलचित्रको गीत गाउनको लागि हुदैनथे भने म आशा भोसलेलाई यो कार्य दिन्थे”। उमराव जान (१९८१):- रेखा अभिनित ‘उमराव जान’ (१९८१) आशाले गजल गाएकी थिईन जस्तो- दिल चीज क्या है..., यिनी आँखोंको मस्ती के..., यो के ठाँउ है दोस्तों... र जुस्त जु जिसकी थी...। यि गजलहरूको सँगीतकार खय्याम थिए जसले आशालाई सफलतापूर्वक गजल गाउनको लागि स्वरको उतार चढाव समझाए। आशा स्वयं आश्चर्यचकित थिईन कि उनले यि गजलहरू सफलतापूर्वक गएकी छन्। यि गजलहरूले आशालाई प्रथम राष्ट्रिय पुरस्कार दिलायो र उनिको बहुमुखी प्रतिभा साबित भयो। रङ्गीला (१९९५):- सन १९९५ मा ६२ वर्षीय आशाले युवा अभिनेत्री उर्मिला मातोंडकरको लागि चलचित्र रङ्गीलामा गाईन। यिनले फेरि आफ्नो समर्थहरूलाईको आश्चर्य चकित गरिन। सुपर हिट गीत जस्तो- तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे... गीत ए. आर. रहमानको सँगीत निर्देशनमा गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। पछि धेरै अन्य गीतहरूलाई ए. आर. रहमानकहरू निर्देशनमा गाईन। तन्हा तन्हा... गीत एकदम प्रसिद्ध भयो र आज पनि मान्छे गुनगुनाउ छन्। ==सँगीत निर्देशकहरूको साथ साझेदारी== ===ओ.पी. नैयर=== सँगीतकार ओ.पी. नैयरको साझेदारीले आशा भोसलेलाई एक खास परिचय दियो। धेरै मान्छेहरूले यिनिहरूको आपसी सम्बन्धलाई प्रेम सम्बन्ध माने। नैयर जी पहिलो पल्ट १९५२ मा आशासँग एक गीत छम छमा छम...को सँगीत रेकर्डिगको समय भेटिएका थिए। पहिलो पल्ट यिनले चलचित्र ‘माँगू’ (१९५४) को लागि आशालाई बोलाए। फेरि यिनले एक धेरै ठूलो मौका चलचित्र सी.आई.डी. (१९५६) मा आशालाई दिए। यस प्रकार नया दौर (१९५७) को सफलताले यि दुबैको प्रसिद्धी बढायो। १९५९ पछि भावानात्मक र व्यावसायिक रूपमा आशा नैयर जीको साथ जोडि रहिन। ओ.पी.नैयर र आशा भोसलेको यादगार चलचित्रहरू जस्तो- मधुबालामा खिचिएको गीत ‘आईये मेहरबाँ...’ (हावडा ब्रिज-१९५८) र मुमताजमा खिचिएको गीत ‘ये छ रेशमी जुल्फोको अंधेरा...(मेरे सनम-१९६५) आदि हुन। ओ.पी. नैयरले आशासँग धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- नया दौर (१९५७), तुमसा नही देखा (१९५२), हावडा ब्रिज (१९५८), एक मुसाफिर एक हसीना (१९६२), कशमीरको कली (१९६४) आदि। यिनीहरूको साझेदारीको केही प्रसिद्ध गीत- आओ हुजुर तुमको...(किस्मत), जाईये आप कहाँ जाएगे...(मेरे सनम) आदि छन्। ओ.पी. नैयरको मो. रफी एवं आशाको साथ युगल गीत एकदम प्रसिद्ध भयो। यिनिहरू द्वारा गाएको केही प्रमुख युगल गीत ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...(नया दौर), मै प्यारको राही हूँ...(एक मुसाफिर एक हसीना), दिवाना भयो बादल..., इशारो इशारो मे...(काश्मीरको कली) आदि। ५ अगस्त १९७२ मा दुबैमा बिछोड भयो। यो स्पष्ट हुन सकेको छैन कि कुन कारणहरूबाट दुबैमा बिछोड भयो। ===खय्याम=== दोस्रो सँगीतकार जसले आशाको प्रतिभालाई चिने र यिनको साझेदारीमा आशाले यिनको पहिलो चलचित्र बीबी (१९४८) को लागि गाईन। १९५० मा खय्यामले धेरै राम्रो सम्झौता आशाको साथ गरे जस्तो-फिल्म- दुखाइ, फेरि सुबह होगी आदि। तर ती दुबैको साझेदारीको सबै भन्दा सम्झना भैरहने चलचित्र- उमराव जानको गीत रह्यो। रवि:- सँगीत निर्देशक रवि, आशा भोसलेलाई आफ्नो मनपर्ने गायिकामा एक मानदथे। आशाले यिनको पहिलो चलचित्र वचन (१९५५) मा गीत गाईन। चन्दा मामा दूर के.... गीत राता रात भारतीय आमाको बीच प्रसिद्ध भयो। जब अधिकांश सँगीतकार आशालाई बी-ग्रेड गीत गाउनको लागि जान्दथे त्यसबेला रविले आशालाई भजन गाउन भने जसमा ‘घराना’, ‘गृहस्थी’ ‘काजल’ र ‘फुल र पत्थर’ चलचित्रहरू प्रमुख छन्। रवि र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे जसमा किशोर कुमारसँग गाएको उनिको मजेदार गीत ‘सी ए टी..कैट माने बिल्ली...(दिल्ली का ठग) आदि छन्। रवि द्वारा सँगीतबद्ध आशाको प्रसिद्ध भजन ‘तोरा मन दर्पण कहलाए...’ (काजल) आदि छन्। यिनको साझेदारीमा धेरै प्रसिद्ध चलचित्रको गीत रेकर्ड भए जस्तो- वक्त, चौदहवी का चाँद, गुमराह, बहु-बेटी, चायना टाउन, मानिस र मान्छे, धुंध, हमराज र काजल आदि छन्। चौदहवी का चाँदमा रवि गीता दत्त (प्रोड्यूसर गुरु दत्तको पत्नी)बाट गीत गाउन चाहेका थिए तर गुरु दतको जिद्दीको कारण आशाले गीत गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। ===सचिन देव वर्मन=== प्रसिद्ध सँगीत निर्देशक सचिन देव वर्मनको मनपर्ने गायिका लता मंगेस्करसँग १९५७ देखि १९६२ को बीच राम्रो सम्बन्ध थिएनन्। ति दिनहरूमा सचिन देव वर्मनले आशा भोसलेको उपयोग गरे। यि दुबैको साझेदारीले धेरै हिट गीत दिए जस्तो- चलचित्र काला पानी, काला बजार, मान्छे जाग उठा, लाजवंति, सुजाता र तीन देविया (१९६५) आदि छन्। १९६२ पछि पनि दुबैले धेरै गीतहरू लाई रेकर्ड गरे। मो. रफी र किशोर कुमारको साथ गाएको युगल गीत आशाको एकदम प्रसिद्ध रह्यो। अबको बरस... गीत बिमल रायको चलचित्र बंदनी (१९६३) ले आशालाई प्रमुख गायिकाको रूपमा स्थापित गर्‍यो। अभिनेत्री तनुजामा खिचिएको गीत रात अकेली है..(ज्वेल थीफ, १९६७) एकदम प्रसिद्ध भयो। ===राहुल देव वर्मन=== आशा भोसले राहुल देव वर्मन जीसँग उनी त्यसबेला पहिलो पल्ट मिलीन जब उनी दुई बच्चाको आमा थिईन र सँगीतकार राहुल देव वर्मन (पञ्चम) को साझेदारीमा चलचित्र तीसरी मंजिल (१९६६) मा पहिलो पल्ट मान्छेहरूको ध्यान आकर्षित गर्न सकिन। आशाले आर. डी. वर्मनसँग कैबरे, रक, डिस्को, गजल, भारतीय शास्त्रीय सँगीत अरु पनि धेरै गीत गाएईन। १९७० मा आशा भोसलेले पञ्चमको साथ धेरै युवा गीत गाएक थिए जस्तो- पिया तु अब तो आ जा.....(कारवा-१९७१) हेलनमा खिचिएको, दम मारो दम...(हरे रामा हरे कृष्णा-१९७१), दुनिया में...(अपना देश-१९७२) चुरा लिया है तुमने...(यादों की बारात-१९७३) आदि छन्। यसको आलावा पञ्चमको सँगीत निर्देशनमा आशाले किशोर कुमारको साथ थुप्रै प्रसिद्ध युगल गीत गाईन जस्तो- जाने जाँ ढुढता फिर रहा..(जवानी दिवानी), भली भली सी एक सूरत...(बुढा मिल गया) आदि। १९८० मा पञ्चम र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। चलचित्र इजाजत (१९८७)- मेरा कुछ..., खाली हात शाम आयी है.., कतरा कतरा... आदि प्रसिद्ध प्रमुख प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। ओ मारिया...(सागर) को गीत पनि रेकर्ड गरे। गुलजारको इजाजतलाई आर. डी. वर्मनको सँगीत निर्देशनमा आशाको राष्ट्रिय पुरस्कार ‘बेस्ट सिंगर’ प्राप्त भयो। आर. डी. वर्मन जीले धेरै हिन्दी प्रसिद्ध गीतहरूलाई बङ्गाली भाषामा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गरे जस्तो- ‘मोहुए झुमेछे आज माऊ गो, चोखे चोखे कोथा बोले चोखे नामहरू बृष्टि (बङ्गाली रूपांतरण गीत जाने के कुरा हो।..) बंसी सुनेको घोरे टाका जाए, संध्या बेले तुमी आमी..., आज गुन गुन जे आमर(बङ्गाली रूपांतरण गीत प्यार दीवाना हुन्छ) आदि। यो प्रसिद्ध साझेदारी विवाहमा परिणित भयो। पञ्चम जीको अन्तिम सास सम्म यो साझेदारी चल्यो। ===जय देव=== सँगीत निर्देशक जयदेव, एस. डी. वर्मनको सहायकको रूपमा पहिले काम गर्थे पछि यिनले स्वतन्त्र रूपबाट सँगीत निर्देशन गर्न शुरू गरे। सँगीतकार जयदेवले आशासँग धेरै चलचित्रको गीत रेकर्ड गरे, जस्तो- हम दोनो (१९६१), मुझे जीने दो (१९६३), दो बुँद पानी (१९७१) आदि। जयदेव र आशाले फिल्मी चलचित्रको वाहेक ८ गीतहरूको एक विशेष सँग्रह जसमा गजल एवं केही अन्य गीत शामिल थिए लाई “एन अनफर्गेटेबल ट्रिट”को नामबाट निकले। आशा, जयदेवको राम्रो मित्र मानिन्थिन। १९८७ मा जयदेवको मरणोपरान्त आशाले कम प्रसिद्ध गीत जुन जयदेव द्वारा सँगीतबद्ध थियो,’सुरांजली’ नामले निकालिन। ===शंकर जयकिशन=== शंकर जयकिशनले आशासँग कम काम गरे, फेरि पनि केही हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- परदेमा रहन दो...(शिखर-१९६८) यस गीतको लागि आशाको द्वितीय चलचित्र फेयर अवार्ड मिलयो। आशाले एक प्रसिद्ध गीत शंकर जयकिशनको लागि गाईन जुन किशोर कुमारको आवाजमा ज्यादा प्रसिद्ध थियो जस्तो- जिन्दगी का सफर है सुहाना...(अंदाज)। जब राज कपुरको लता मंगेसकरको साथ बोलचाल थियो, तब आशाले शंकर जयकिशनको सँगीत निर्देशनमा चलचित्र मेरा नाम जोकर (१९७०) को गीत गाईन। ===इलैयाराजा=== दक्षिण भारतीय सँगीत निर्देशक इलैयाराजाले १९८० को समयमा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गर्न शुरू गरे। यि दुईको साझेदारीमा चलचित्र ‘मुन्दरम पइराई (१९८२) (या सदमा, यसको हिन्दी रीमेक १९८३ मा) बन्यो। १९८० देखि १९९० को बीच यि दुईको साझेदारी बनी रह्यो। यस विशेष साझेदारीको प्रसिद्ध गीत ‘सीनबागमाइ’ (इनगा ओरू पट्टुकारन-१९८७, तमिल चलचित्र) आदि छ। २००० ई.मा आशाले इलैयाराजाको सँगीत निर्देशनमा कमल हसनको चलचित्र ‘हे राम’को मूल गीत गाईन। जन्मों की ज्वाला....(या अपर्णाको थीम गीत)को गजल गायक हरिहरनसँग युगल गीत गाईन। ===अनु मलिक=== अनु मलिक र आशाले धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे। जसमा यिनको सँगीतबद्ध पहिलो चलचित्र ‘सोनीमहीवाल’ (१९८४) शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा धेरै प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘‘फिलहाल...(फिलहाल), किताबें बहुत से...(बाजीगर) आदि शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा आशाले चार पंक्ति ‘जब दिल मिले...(यादें) सुखबिन्दर सिह, [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]] र सुनिधि चौहानको साथ गाईन। आशाले अनु मलिकको पिता ‘सरदार मलिक’को लागि १९५० ई. देखि १९६० ई.मा गाईन जसमा प्रसिद्ध चलचित्र सारंगा (१९६०) शामिल छन्। ===ए. आर. रहमान=== १९९५ चलचित्र ‘रंगीला’बाट आशाले सँगीत निर्देशक ए. आर. रहमानको साथ आफ्नो दोस्रो चरणको शुरूआत गरिन। यसको श्रेय ए. आर. रहमानलाई जान्छ। चार्टबस्टरको हिट गीत तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे...बाट आशालाई पुन: प्रसिद्धि मिल्यो। रहमान र आशाको साझेदारीमा धेरै गीत रेकर्ड भए जसमा हिट गीत ‘‘मुझे रंग दे...(त्क्षक)’, राराधा कैसे न जले...(लगान, युगल गीत [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]]को साथ), कही आग लगे...(ताल), ओ भवरें...(दौड, युगल गीत के.जे.यशुदास), वीनीला वीनीला...(अरूवर-१९९९) प्रमुख छन्। रहमानले एक पल्ट भने-“म सोच्छु आशा र लता जीको उचाईमा जुन सँगीत ठिक हुन्छ त्यस्तै मैले तैयार गरे।” ===अन्य सँगीत निर्देशक=== मदन मोहनले ‘झुमका गिरा रे...(मेरो साया-१९६६) को प्रसिद्ध गीतलाई आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीले चलचित्र छोटी सी बात (१९७५) मा जानेमन जानेमन... युगल गीत के.जे.यशुदासको साथ रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीको चलचित्र जागते रहो (१९५६) गीत ‘ठंडी ठंडी सावनको फुहार...’ आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सँगीतकार संदीप चौटाको साथ आशाले ‘कमबख्त इश्क ..(एक युगल गीत सोनू निगमको साथ) चलचित्र प्यार तुने क्या किया (२००१) को लागि गाईन जुन युवाहरूमा एकदम लोकप्रिय भयो। आशाले लक्षमीकांत-प्यारेलाल, नौशाद, रवीन्द्र् जैन, एन. दता, हेमंत कुमारको लागि गाईन र साथ काम गरिन। बलीवुडको अन्य प्रसिद्ध सँगीतकारकहरू साथ पनि आशाले काम गरिन जसमा जतिन ललित, बप्पी लाहिरी, कल्याण जी आन्नद जी, उषा खन्ना, चित्रगुप्त एवं रौशन शामिल छन्। ==मराठी सँगीत== लता मंगेसकरको साथ आशा [[मराठी]] सँगीतको सिरमौर रहीकि छन (किनकी मराठी उनको मातृभाषा हो)। आशाले मराठी भाषाको थुप्रै गीत गाई सकेकि छिन जसमा प्रसिद्ध कविहरू के कविता हो, जुन भाव गीतको रूपमा प्रसिद्ध छ। जस्तो प्रसिद्ध एलबन ‘रूतु हिरावा’(‘ग्रीन सीजन’) जुन श्रीधर पाडके द्वारा रचित हो। आफ्नो भाइ हृदयनाथ मंगेसकरद्वारा सँगीतबद्ध आशाको धेरै प्रसिद्ध गीत छन्। आशा द्वारा गाएको मराठी भजन एकदम प्रचलित र प्रसिद्ध छ। ==निजी एलबम== ८ सेप्टेम्बर १९८७ आशाको जन्म दिवसमा “दिल पडोसी है” नामक एलबम, गुलजारद्वारा रचित र आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध जारी गरियो। आशा उस्ताद अली अकबर खानसँग १९९५ मा विशेष रूपले मिलिन, पछि आशाले उस्ताद अली अकबर खानको साथ ग्यारह बन्दिसे रेकर्ड गरिन ’कैलीफिर्निया मे’। जुन ग्रेमी अवार्डको लागि प्रस्तावित भयो। १९९० मा आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध गीतहरूलाई आशाले ‘रिमिक्स’ गरेर प्रयोगात्मक अनुभव गरिन जुन धेरै मान्छेहरू द्वारा आलोचनाको विषय बन्यो। सँगीतकार खय्यामले पनि यसको आलोचना गरे। तर ‘राहुल और मै’ नामक एलबम एकदम प्रसिद्ध भयो। इण्डोपप एलबम ‘जानम सम्झिएरो’ लेस्ली लुईसको साथ एकदम प्रसिद्ध रहयो। धेरै पुरस्कारहरू सहित १९९७ एम.टी.वी. एवार्ड यस विशेष एलबमलाई मिलयो। २००२ ई.मा आफ्नो एलबम ‘आप की आशा’ जुन आठ गीतहरू वाला भिडियो एलबम थियो, आशा आफैले सँगीत तैयार गरिन। यसको गीत मुजरूह सुल्तांनपुरी द्वारा रचित (अंतिम रचना सुलतान पुरी द्वारा) थियो। २१ मे २००१ मा सचिन तेन्दुलकरद्वारा मुम्बईमा एक विशेष पार्टीमा यो एलबम जारी गरियो। जब [[पाकिस्तान|पाकिस्तानी]] गायक अदनान सामी सिर्फ १० वर्षको थिए तब आशाले उनिको प्रतिभालाई पहिचान गरिन। आशाले अदनान सामीलाई गायन प्रतिभा विकसित गरेर अगाडि बढनको लागि प्रेरित गरिन। जब अदनान ठूलो भए तब आशाको साथ ’कभी त नजर मिलाओ’ एलबममा गीत गाए, जुन एकदम प्रसिद्ध रहयो। फेरि ‘बरसे बादल’ नामक एलबममा पनि अदनान सामीको साथ गाईन। आशाले धेरै एलबमहरूको लागि गजल गाईन जस्तो-मीराज-ए-गजल, अबशहर-ए-गजल र कशीश। २००५ मा आशाले एलबम ‘आशा’ जुन चार गजल गायकमा समर्पित थियो- मेंहदी हसन, गुलाम अली, फरीदा खानम र जगजीत सिंह जारी गरिन। यस एलबममा आशालाई मनपर्ने आठ गजल जस्तो- फरीदा खानमको ‘आज जानेको जिद ना करो...,गुलाम अलीको ‘चुपके चुपके...’, ‘आवारगी...’ र ‘दिल मे एक लहर...’ जगजीत सिहको ‘आहिस्ता आहिस्ता...’, मेहदी हसनको ‘रंजीश है सही...’,’रफ्ता रफ्ता...’ र ‘मुझे तुम नजर से...’ शामिल थियो। यसको सँगीतकार पण्डित सोमेश माथुर थिए जसले युवाहरूलाई ध्यानमा राखेर सँगीत दिए। आशाको ६० औँ जन्मदिवसमा इ.एम.आई. इण्डियाले तीन कैसेट जारी गरे- ‘बाबा मै बैरागन होंगी (भक्ति गीत)’, ‘द गोलडेन कलैक्सन-गजल (सँगीतकार गुलाम अली, आर.डी.वर्मन र नजर हुसैन)’ र ‘द गोलडेन कलेक्शन- द एवर भरसाटाइल आशा भोसले’ जुन ४४ प्रसिद्ध गीतहरूको सँग्रह थियो। २००६ मा आशाले ‘आशा एण्ड फ्रैण्डस’ नामक एलबम रेकर्ड गरे जसमा युगल गीत सञ्जय दत्त र उर्मिला मातोंडकरको साथ गाईन साथै प्रसिद्ध क्रिकेट खेलाडी ब्रेट लीसँग आशाले ‘यू आर द वन फरमी (हो तिमी मेरो लागि हो)’ गीत गाइन। यि गीतहरूको सँगीतकार समीर टण्डन थिए। यसको विडियो निर्माण एस. रामचन्द्रनले गरे(जो पत्रकारबाट निर्देशक बनेका थिए)। ==पुरस्कार र सम्मान== ===चलचित्र फेयर बेस्ट फिमेल प्लेबैक अवार्ड=== * १९६८-“गरीबो की सुनो...” (दस लाख-* १९६६) * १९६९-“परदे मे रहने दो...” (शिखर-* १९६८) * १९७२- “पिया तु अब तो आजा...” (कारवाँ-* १९७१) * १९७३-“दम मारो दम...” (हरे रामा हरे कृष्णा-* १९७२) * १९७४-“होने लगी है रात...” (नैना-* १९७३) * १९७५-“चैन से हमको कभी...” (प्राण जाये पर वचन न जाए-* १९७४) * १९७९-”ये मेरा दिल...” (डान-* १९७८) ===अन्य पुरस्कार=== * १९९६-स्पेशल अवार्ड (रङ्गीला-* १९९५) * २००१-फिल्म फेयर लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड ;राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार * १९८१- “दिल चीज क्या है...” (उमरव जान) * १९८६ “मेरा कुछ सामान...” (इजाजत) ;अन्य यादगार पुरस्कार * १९८७- नाइटीनेंगल अफ एसिया अवार्ड (इण्डो पाक एशोशिएशन यु.के.) * १९८९- लता मंगेस्कर अवार्ड (मध्य प्रदेश सरकार) * १९९७- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (जानम समझाकरो- एलबमको लागी) * १९९७- एम.टी.वी. अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९७- च्यानल वी अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९८- दयावती मोदी अवार्ड * १९९९- लता मंगेस्कर अवार्ड (महाराष्ट्र सरकार) * २०००- सिंगर अफ द मिलेनियम (दुबई) * २०००- जी गोल्ड बलीवुड अवार्ड (मुझे रङ्ग दे- चलचित्र तक्षकको लागी) * २००१- एम.टी.वी. अवार्ड (कमबख्त इशक –को लागी) * २००२- बी.बी.सी. लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड (यू.के. प्रधानमन्त्री टोनी ब्लेयरद्वारा प्रदत) * २००२- जी सीने अवार्ड फर बेस्ट प्लेबैक सिंगर - महिला (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२- जी सीने स्पेशल अवार्ड फर हल अफ फेम * २००२- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२-सैनसुई मुवी अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००३- सवराल्या येशुदास अवार्ड (भारतीय सँगीतमा उत्कृष्ट योगदानको लागी) * २००४- लाईविग लीजेंड अवार्ड (फेडरेशन अफ इण्डियन चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इंडस्ट्रीज द्वारा) * २००५- एम.टी.वी. ईमीज, बेस्ट फीमेल पप ऐक्ट(आज जाने की जिद न करो..) * २००५- मोस्ट स्टाइलिश पीपुल इन म्यूजिक ==सम्मान एवं विशेष पहचान== * १९९७ मा, आशा पहिलो भारतीय गायिका बनीन् जो ‘ग्रेमी अवार्डको लागि नामांकित गरियो (उस्ताद अली अकबर खानको साथ एक विशेष एलबमको लिए) * आशाले “सत्तरीऔं महाराष्ट्र स्टेट अवार्ड” प्राप्त गरिन। * भारतीय सिनेमामा उत्कृष्ट योगदानको लागि सन २०००मा “दादा साहेब फाल्के अवार्ड”बाट सम्मानित गरियो। * आशाको साहित्यमा डक्टरेटको उपाधि द्वारा अमरावती विश्वविद्यालय एवं जलगाँउ विश्वविद्यालयद्वारा सम्मानित गरियो। * “द फ्रिडी मरकरी अवार्ड” कलाको क्षेत्रमा उत्कृष्ट उपलब्धियहरूको लागि आशालाई यस खास पुरस्कारद्वारा सम्मानित गरियो। * नोभेम्बर २००२मा आशाको “बर्मिंघम फिलिम फेस्टिवल” विशेष रूपले समर्पित गरियो। * “पद्म विभूषण” द्वारा राष्टपति प्रतिभा देवी सिंह पाटिलले ५ मे २००८ (सोमवार) आशालाई सम्मानित गरिन। यो सम्मान भारत सरकारको महत्त्वपूर्ण सम्मानहरू मध्य एक हो। ==बाह्य कडीहरू== {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} {{Commonscat|Asha Bhosle}} [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९३३ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२६ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:मराठी मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] facx8vjyfcfm7jx6w5zlcp51w5imk1p 1395229 1395228 2026-11-09T12:01:24Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395229 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = आशा भोसले | image = Ashaji.jpg | image_size = 250px | alt = | caption = २०१५ मा भोसले | birth_name = आशा मंगेशकर | native_name = | native_name_lang = | alias = | birth_date = {{Birth date|1933|09|08|df=y}} | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2026|04|12|1933|09|08|df=y}} | death_place = [[मुम्बई]], महाराष्ट्र, भारत | occupation = गायिका | years_active = १९४३–२०२६ | parents = [[दिननाथ मंगेशकर]]<br>शाभन्ता मंगेशकर | spouse = ज्ञनपत्रियो भोसले (१९४९–१९६०) {{small|(विक्षेदन)}}<br>[[आर. डी. बर्मन]] (१९८०–१९९४) {{small|(मृत्यु)}} | children = हेमन्त भोसले<br>वर्षा भोसले<br>आनन्द भोसले | relatives = [[लता मङ्गेशकर|लता मंगेशकर]] (दिदी)<br>[[मिना मंगेशकर]] (बहिनी)<br>[[उषा मंगेशकर]] <br>[[हरिदनाथ मंगेशकर]] (भाई)<br>[[एस.डि बुरमान]] (ससुरा) }} {{Listen | type = music | filename = আমি_খাতার_পাতায়_চেয়েছিলাম.mp3 | title = ami khatar patay cheyechilam (म पृष्ठमा चाहन्थें) | description = गीतकार पुलक बनर्जी, संगीतकार [[मन्ना डे]] र गायिका आशा भोसले | pos = }} '''आशा भोसले''' (८ सेप्टेम्बर १९३३ – १२ अप्रिल २०२६) [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूको प्रसिद्ध [[पार्श्व गायक|पार्श्वगायिका]] थिइन्। उनी [[लता मङ्गेशकर]]की बहिनी र दीनानाथ मंगेशकरकी छोरी थिइन्। आशाले चलचित्र र गैर चलचित्रका लगभग १६ हजार गीत गाएकी थिइन् र उनको आवाजका प्रशंसकहरू सारा विश्वमा फैलिएका थिए। आशाको विशेषता थियो कि उनले शास्त्रीय सँगीत, [[गजल]] र [[पप सङ्गीत|पप]] हरेक क्षेत्रमा आफ्नो आवाजको जादू बाँडेकी थिइन् र एक समान सफलता पाएकी थिइन्। उनले [[आर. डी. बर्मन]] सँग विवाह गरेकी थिइन्। ==जीवनी== आशा भोसलेको जन्म ८ सेप्टेम्बर १९३३ मा [[महाराष्ट्र]]को ‘[[साङ्गली|सांगली]]’मा भएको हो। यिनको पिता दीनानाथ मंगेसकर प्रसिद्ध गायक एवं नायक थिए। जसले शास्त्रीय सँगीतको शिक्षा एकदम सानो उमेरमा नै आशालाई दीए। आशा जब केवल ९ वर्ष भएकि थिइन्, यिनको पिताको मृत्यु भयो। पिताको मृत्यु पछी, यिनीहरूका परिवार पुणेबाट कोल्हापुर र त्यसपछि बम्बई आए। परिवारको सहायताको लागि आशा र यिनको दिदी लता मंगेसकरले गीत र चलचित्रहरूमा अभिनय शुरू गरे। १९४३ मा यिनले आफ्नो पहिलो फिल्म (मराठी) ‘माझा बाल’मा गीत गाइन। यो गीत ‘चला चला नव बाला...’ दत्ता दवाजेकरद्वारा सँगीतबद्ध भएको थियो। १९४८ मा हिन्दी चलचित्रहरू ‘चुनरिया’को गीत ‘सावन आया...’ हंसराज बहलको लागि गाइन्। दक्षिण एसियाको प्रसिद्ध गायिकाको रूपमा आशाले गीत गाइन। चलचित्र सँगीत, पप, गजल, भजन, भारतीय शास्त्रीय सँगीत, क्षेत्रीय गीत, कव्वाली, रविन्द्र सँगीत र नजरूल गीत यिनको गीतहरूमा सम्मिलित छ। यिनले १४ भन्दा धेरै भाषाहरूमा गीत गाइन जस्तो– [[असमिया भाषा|असमिया]], [[नेपाली (स्पष्टता)|नेपाली]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[उर्दु भाषा|उर्दू]], [[तेलगू]], [[मराठी]], [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]], [[गुजराती]], [[पञ्जाबी (स्पष्टता)|पञ्जाबी]], [[तमिल]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[रसियन]], [[चेक]], [[मलय]] र [[मलयालम भाषा|मलयालम]]। १२००० भन्दा धेरै गीतहरूलाई आशाले आवाज दिइन। ===विवाह एवं व्यक्तिगत जीवन=== १६ वर्षको उमेरमा आफ्नो ३१ वर्षीय प्रेमी ‘गणपत राव भोसले’ (१९१६-१९६६) सँग घरबाट भागेर पारिवारिक इच्छाको विरूद्ध विवाह गरिन्। गणपत राव लता जीको निजी सचिव थिए। यो विवाह असफल रहयो। पति एवं उनको भाइहरूको नराम्रो व्यवहारको कारण यस विवाह दु:खान्त भयो। १९६० को आसपास विवाह विच्छेद पछि आशा आफ्नो आमाको घरमा दुई बच्चाहरू र तेस्रो गर्भस्थ शिशु (आनन्द) सँग फर्किइन। १९८० ई.मा आशाले ‘राहुल देव वर्मन’(पञ्चम) सँग विवाह गरिन्। यो विवाह आशाले राहुल देव वर्मनको अन्तिम अबस्थासम्म सफलतापूर्वक निभाइन्। आशाको घर दक्षिण मुम्बई, पेडर रोड क्षेत्रमा प्रभुकुञ्ज अपार्टमेंटमा अवस्थित छ। यिनको तीन बच्चाहरू छन्। साथमा पाँच नातिहरू पनि छन्। यिनीको सबै भन्दा ठूलो छोरा हेमन्त भोसले हुन। हेमन्तले पाइलटको रूपमा अधिकांश समय बिताए। आशाकि छोरी जुन हेमन्त भन्दा कान्छी छिन “वर्षा”। वर्षाले ‘द सनडे औबजरवर’ र ‘रेडिफ’को लागि कलम लेखन काम गरिन्। आशाको सबैभन्दा कान्छो छोरा आनन्द भोसले हुन। आनन्दले व्यबसाय र चलचित्र निर्देशनको अध्यन गरे। आनन्द भोसले नै आशाको क्यारियरको बारेमा हालका दिनहरूमा रेखदेख गरिरहेका छन्। हेमन्त भोसलेको सबैभन्दा ठूलो छोरा चैतन्या (चिंटु) “ब्वाय ब्याण्ड”को सफल सदस्यको रूपमा विश्व सँगीत सँग जोडिएका छन्। अनिका भोसले (हेमन्त भोसलेको छोरी) सफल फोटोग्राफरको रूपमा कार्य गर्दैछिन्। आशाको बहिनीहरू लता मंगेसकर र उषा मंगेसकर गायिका हुन। यिनको अन्य दुइ सहोदर बहिनी मीना मंगेसकर र भाइ हृदयनाथ मंगेसकर सँगीत निर्देशक छन्। आशा गायिका वाहेक धेरै राम्रो कुक पनि हुन्। कुकिंग यिनीहरूको मनपरेको शोख हो। बलीवुडको धेरै जसो मानिस आशाको हातबाट बनेको ‘कढाई मासु’ एवं ‘बिरयानी’को लागि अनुरोध गर्छन। आशा पनि इनकार गर्दिनन्। बलीवुडको ‘कपुर’ खानदानमा आशा द्वारा बनाइएको ‘पाया करी’, ‘गोझन फिश करी’ र ‘दाल’ एकदम प्रसिद्ध छ। एक पल्ट जब ‘द टाइम्स अफ इंडिया’को एक अन्तरवार्तामा सोधियो कि यदि तपाईँ गायिका न भएको भए के गर्नुहुन्थ्यो होला? आशाले जबाब दिइन् कि म एक राम्रो भान्से (कुक) बन्थे होला। आशा एक सफल रेस्टुरा सञ्चालिका हुन्। यिनको रेस्टुरा दुबई र कुवेतमा आशा नामले प्रसिद्ध छन्। ‘वाफी ग्रूप’ द्वारा सञ्चालित रेस्टुरामा आशाको २०% हिस्सेदारी छ। वाफी सीटी दुबई र दुई रेस्टुरा कुवैतमा पारम्परिक उत्तर भारतीय व्यंजनको लागि प्रसिद्ध छ। आशाले ‘कैफ्स’को स्वंय ६ महीनाकोको ट्रेंनिग दिएकि छन्। डिसेम्बर २००४ ‘मेनु मैगजीन’को रिपोर्टको अनुसार ‘रसेल स्कट’ जुन ‘हैरी रामसदेन’को प्रमुख छ आउने वाला पाँच वर्षमा आशाको ब्रैण्डको अंतर्गत ४० रेस्टुरा पुरा यू. के. भित्र खोल्ने घोषणा गरेकि छन्। त्यहि क्रममा आशाको रेस्टुरा ‘बरमिंगम’ यू. के.मा खोलाईएको छ। आशालाई फैशन र पहिरनहरू मध्येको साडी चमकदार किनारा भएको, घाँटिमा मोतिको हार र हीरा प्रसिद्ध छ। आशा एक राम्रो ‘मिमिक्री’ अदाकारा पनि हुन्। ===गायन क्षेत्रमा संघर्ष=== एक समय जब प्रसिद्ध गायिका गीता दत, शमशाद बेगम र लता मंगेसकरको समय थियो। चारै तिर यिनीहरूको प्रभुत्व थियो। आशा गाउन चाहन्थिन तर यिनलाई गाउने मौकासम्म दिईदैन्थ्यो। आशा सिर्फ दोश्रा दर्जाको चलचित्रको लागि नै गाउन पाउथिन। १९५० को दशकमा बलीवुडको अन्य गायिकाहरूको तुलनामा आशाले कम बजेटको ‘बी’ र ‘सी’ ग्रेड चलचित्रको लागि धेरै भन्दा धेरै गीत गाए। उनको गीतको सँगीतकार ए. आर. कुरैशी (अल्ला रख्खा खान), सज्जाद हुसैन र गुलाम मोहम्मद थिए। जुन एकदम असफल थिए। १९५२ ई.मा दिलीप कुमार अभिनीत चलचित्र ‘सँगदिल’ जसको सँगीतकार सज्जाद हुसैन थिए, ले प्रसिद्धि दिलाए। परिणाम स्वरूप विमल रायले एक मौका आशालाई आफ्नो चलचित्र ‘परिणीता’ (१९५३) को लागि दिए। राज कपुरले गीत ‘नन्हे मुन्ने बच्चाहरू....’को लागि मोहम्मद रफीको साथ चलचित्र ‘बुट पलिश्’(१९५४) को लागि अनुबंधित गरे जसले एकदम प्रसिद्धि आशालाई दिलायो। ओ.पी. नैयरले आशालाई धेरै ठूलो अवसर ‘सी. आए. डी.’(१९५६) गीत गाउनको लागि दिए। यस प्रकार १९५७ को चलचित्र ‘नया दौर’ बी. आर. चोपडाले नैयर साहबको सँगीतकार रूपमा आशाको बी. आर. चोपडाबाट पहिलो सफलता प्राप्त भयो। यस हिस्सादारीले धेरै प्रसिद्ध गीतहरू जनमानसको बीच लानमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिए। फेरि सचिन देव वर्मन र रवि जस्तै सँगीतकारहरूले पनि आशालाई मौका दियो। १९६६ ई.मा सँगीतकार आर. डी. वर्मनको सफलतम चलचित्र ‘तेस्रो मंजिल’मा आशाले आर. डी. वर्मनको साथ एकदम प्रसिद्धि कमाईन। १९६० देखि १९७० को बीच प्रसिद्ध निर्त्यकर्ता हेलनको आवाज बन्यो। यस्तो भनिन्छ कि जब पनि आशा गाउदथिन हेलन रिकाडिंगको समय मौजुद रहन्थिन ताकि गीतलाई राम्रो तरिकाबाट सम्झन सकियोस र त्यो गीतमा राम्रो तरिका नृत्य गर्न सकियोस। आशा र हेलनको प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘पिया तु अब तो आजा...’(कारव), ‘ ओ हसीना जुल्फो वाली...’(तेस्रो मंजिल) र ‘ए मेरा दिल...(डन) शामिल छन्। १९८१ मा उमराव जान र इजाजत (१९८७) मा पारम्परिक गजल गाएर आशाले आलोचकहरूलाई करारा जबाब दिईन। आफ्नो गायन प्रतिभाको फलाम मनवाया। यिनै दिनहरू उनलाई उपर्युक्त दुबै चलचित्रको लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार ‘बेस्ट फिमेल प्लेबैक सिंगर’ प्राप्त भयो। आशा १९९० सम्म लगातार गाई रहिन। १९९५ को हिट चलचित्र ‘रंगीला’बाट एक पल्ट पुन: आफ्नो दोस्रो चरणको आरम्भ गरिन। २००५ मा ७२ वर्षीय आशाले तामिल चलचित्र ‘चन्द्रमुखी’ र पप सँगीत ‘लक्की लिप्स...’ सलमान खान अभिनितको लागि गाइन जुन चार्ट बस्टरमा प्रसिद्ध रहयो। अक्टूबर २००४, ’द वेरी बेस्ट अफ आशा भोसले’, ‘द क्वीन अफ बलीवुड’ आशा द्वारा गाएका गीतको एलबम (१९६६-२००३) सार्वजनिक गरियो। ===चलचित्र जुन बाटोको अबरोध साबित भए=== आशा भोसलेको गायनको कैरियरमा चार चलचित्रहरू अबरोध, साबित भए- नया दौड(१९५७), तेस्रो मंजिल (१९६६), उमरव जान (१९८१) र रङ्गीला (१९९५)। नया दौर (१९५७):- आशा भोसलेको पहिलो ठूलो सफल चलचित्र बी. आर. चोपडाको ‘नयादौर’(१९५७) थियो। मो. रफीको साथ गाएको उनको गीत जस्तो ‘माँगको हात तुम्हारा....’, ‘साथी हात बढाना...’ र ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...’ शाहिर लुधियानवीको द्वारा लिखित र ओ. पी. नैयर द्वरा सँगीतबद्ध एक खास परिचय दियो। आशाले ओ.पी. नैयरसँग पहिले पनि काम गरेकी थिईन तर यो पहिलो चलचित्र थियो जसको सबै गीत आशाले प्रमुख अभिनेत्रीको लागि गाएकि थिईन। प्रोड्यूसर बी. आर. चोपडाले नया दौरमा उनको प्रतिभा चिनेर आउने वाला पछिको चलचित्रमा पुन: मौका दिए। त्यसमा प्रमुख फिल्म- वक्त, गुमराह, हमराज, मानिस र मान्छे र धुंध आदि हुन। तिसरी मंजिल (१९६६):- आशा भोसलेले राहुल देव वर्मनको ‘तिसरी मंजिल’ (१९६६)बाट एकदम प्रसिद्ध भईन। जब पहिले उनले गीतको धुन सुनीन तब गीत ‘आजा आजा...’ यस गीतलाई गाउन इनकार गरिएको थियो, जुन वेस्टर्न डांस नम्बरमा आधारित थियो। तब आर. डी. वर्मनले सँगीत बदलनेको प्रस्ताव आशालाई दिए तर आशाले यो चुनौती स्वीकार गर्दै गीत गाईन। १० दिनको अभ्यास पछि जब अन्तिम रूपमा यो खास गीत आशाले गाईन तब खुशीको कायल आर. डी. वर्मनले १०० रूपयाको नोट आशाको हातमा राखिदिए। आजा आजा.... र यस चलचित्रको अन्य गीत – ओ हसीना जुल्फो वाली... र ओ मेरो सुन रे.... यो सबै गीत रफी जीको साथ तहलका मचाई दियो। शम्मी कपूर यस चलचित्रको नायकले एक पल्ट भनेका थिए “यदि म नजीकै मो. रफी यस चलचित्रको गीत गाउनको लागि हुदैनथे भने म आशा भोसलेलाई यो कार्य दिन्थे”। उमराव जान (१९८१):- रेखा अभिनित ‘उमराव जान’ (१९८१) आशाले गजल गाएकी थिईन जस्तो- दिल चीज क्या है..., यिनी आँखोंको मस्ती के..., यो के ठाँउ है दोस्तों... र जुस्त जु जिसकी थी...। यि गजलहरूको सँगीतकार खय्याम थिए जसले आशालाई सफलतापूर्वक गजल गाउनको लागि स्वरको उतार चढाव समझाए। आशा स्वयं आश्चर्यचकित थिईन कि उनले यि गजलहरू सफलतापूर्वक गएकी छन्। यि गजलहरूले आशालाई प्रथम राष्ट्रिय पुरस्कार दिलायो र उनिको बहुमुखी प्रतिभा साबित भयो। रङ्गीला (१९९५):- सन १९९५ मा ६२ वर्षीय आशाले युवा अभिनेत्री उर्मिला मातोंडकरको लागि चलचित्र रङ्गीलामा गाईन। यिनले फेरि आफ्नो समर्थहरूलाईको आश्चर्य चकित गरिन। सुपर हिट गीत जस्तो- तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे... गीत ए. आर. रहमानको सँगीत निर्देशनमा गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। पछि धेरै अन्य गीतहरूलाई ए. आर. रहमानकहरू निर्देशनमा गाईन। तन्हा तन्हा... गीत एकदम प्रसिद्ध भयो र आज पनि मान्छे गुनगुनाउ छन्। ==सँगीत निर्देशकहरूको साथ साझेदारी== ===ओ.पी. नैयर=== सँगीतकार ओ.पी. नैयरको साझेदारीले आशा भोसलेलाई एक खास परिचय दियो। धेरै मान्छेहरूले यिनिहरूको आपसी सम्बन्धलाई प्रेम सम्बन्ध माने। नैयर जी पहिलो पल्ट १९५२ मा आशासँग एक गीत छम छमा छम...को सँगीत रेकर्डिगको समय भेटिएका थिए। पहिलो पल्ट यिनले चलचित्र ‘माँगू’ (१९५४) को लागि आशालाई बोलाए। फेरि यिनले एक धेरै ठूलो मौका चलचित्र सी.आई.डी. (१९५६) मा आशालाई दिए। यस प्रकार नया दौर (१९५७) को सफलताले यि दुबैको प्रसिद्धी बढायो। १९५९ पछि भावानात्मक र व्यावसायिक रूपमा आशा नैयर जीको साथ जोडि रहिन। ओ.पी.नैयर र आशा भोसलेको यादगार चलचित्रहरू जस्तो- मधुबालामा खिचिएको गीत ‘आईये मेहरबाँ...’ (हावडा ब्रिज-१९५८) र मुमताजमा खिचिएको गीत ‘ये छ रेशमी जुल्फोको अंधेरा...(मेरे सनम-१९६५) आदि हुन। ओ.पी. नैयरले आशासँग धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- नया दौर (१९५७), तुमसा नही देखा (१९५२), हावडा ब्रिज (१९५८), एक मुसाफिर एक हसीना (१९६२), कशमीरको कली (१९६४) आदि। यिनीहरूको साझेदारीको केही प्रसिद्ध गीत- आओ हुजुर तुमको...(किस्मत), जाईये आप कहाँ जाएगे...(मेरे सनम) आदि छन्। ओ.पी. नैयरको मो. रफी एवं आशाको साथ युगल गीत एकदम प्रसिद्ध भयो। यिनिहरू द्वारा गाएको केही प्रमुख युगल गीत ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...(नया दौर), मै प्यारको राही हूँ...(एक मुसाफिर एक हसीना), दिवाना भयो बादल..., इशारो इशारो मे...(काश्मीरको कली) आदि। ५ अगस्त १९७२ मा दुबैमा बिछोड भयो। यो स्पष्ट हुन सकेको छैन कि कुन कारणहरूबाट दुबैमा बिछोड भयो। ===खय्याम=== दोस्रो सँगीतकार जसले आशाको प्रतिभालाई चिने र यिनको साझेदारीमा आशाले यिनको पहिलो चलचित्र बीबी (१९४८) को लागि गाईन। १९५० मा खय्यामले धेरै राम्रो सम्झौता आशाको साथ गरे जस्तो-फिल्म- दुखाइ, फेरि सुबह होगी आदि। तर ती दुबैको साझेदारीको सबै भन्दा सम्झना भैरहने चलचित्र- उमराव जानको गीत रह्यो। रवि:- सँगीत निर्देशक रवि, आशा भोसलेलाई आफ्नो मनपर्ने गायिकामा एक मानदथे। आशाले यिनको पहिलो चलचित्र वचन (१९५५) मा गीत गाईन। चन्दा मामा दूर के.... गीत राता रात भारतीय आमाको बीच प्रसिद्ध भयो। जब अधिकांश सँगीतकार आशालाई बी-ग्रेड गीत गाउनको लागि जान्दथे त्यसबेला रविले आशालाई भजन गाउन भने जसमा ‘घराना’, ‘गृहस्थी’ ‘काजल’ र ‘फुल र पत्थर’ चलचित्रहरू प्रमुख छन्। रवि र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे जसमा किशोर कुमारसँग गाएको उनिको मजेदार गीत ‘सी ए टी..कैट माने बिल्ली...(दिल्ली का ठग) आदि छन्। रवि द्वारा सँगीतबद्ध आशाको प्रसिद्ध भजन ‘तोरा मन दर्पण कहलाए...’ (काजल) आदि छन्। यिनको साझेदारीमा धेरै प्रसिद्ध चलचित्रको गीत रेकर्ड भए जस्तो- वक्त, चौदहवी का चाँद, गुमराह, बहु-बेटी, चायना टाउन, मानिस र मान्छे, धुंध, हमराज र काजल आदि छन्। चौदहवी का चाँदमा रवि गीता दत्त (प्रोड्यूसर गुरु दत्तको पत्नी)बाट गीत गाउन चाहेका थिए तर गुरु दतको जिद्दीको कारण आशाले गीत गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। ===सचिन देव वर्मन=== प्रसिद्ध सँगीत निर्देशक सचिन देव वर्मनको मनपर्ने गायिका लता मंगेस्करसँग १९५७ देखि १९६२ को बीच राम्रो सम्बन्ध थिएनन्। ति दिनहरूमा सचिन देव वर्मनले आशा भोसलेको उपयोग गरे। यि दुबैको साझेदारीले धेरै हिट गीत दिए जस्तो- चलचित्र काला पानी, काला बजार, मान्छे जाग उठा, लाजवंति, सुजाता र तीन देविया (१९६५) आदि छन्। १९६२ पछि पनि दुबैले धेरै गीतहरू लाई रेकर्ड गरे। मो. रफी र किशोर कुमारको साथ गाएको युगल गीत आशाको एकदम प्रसिद्ध रह्यो। अबको बरस... गीत बिमल रायको चलचित्र बंदनी (१९६३) ले आशालाई प्रमुख गायिकाको रूपमा स्थापित गर्‍यो। अभिनेत्री तनुजामा खिचिएको गीत रात अकेली है..(ज्वेल थीफ, १९६७) एकदम प्रसिद्ध भयो। ===राहुल देव वर्मन=== आशा भोसले राहुल देव वर्मन जीसँग उनी त्यसबेला पहिलो पल्ट मिलीन जब उनी दुई बच्चाको आमा थिईन र सँगीतकार राहुल देव वर्मन (पञ्चम) को साझेदारीमा चलचित्र तीसरी मंजिल (१९६६) मा पहिलो पल्ट मान्छेहरूको ध्यान आकर्षित गर्न सकिन। आशाले आर. डी. वर्मनसँग कैबरे, रक, डिस्को, गजल, भारतीय शास्त्रीय सँगीत अरु पनि धेरै गीत गाएईन। १९७० मा आशा भोसलेले पञ्चमको साथ धेरै युवा गीत गाएक थिए जस्तो- पिया तु अब तो आ जा.....(कारवा-१९७१) हेलनमा खिचिएको, दम मारो दम...(हरे रामा हरे कृष्णा-१९७१), दुनिया में...(अपना देश-१९७२) चुरा लिया है तुमने...(यादों की बारात-१९७३) आदि छन्। यसको आलावा पञ्चमको सँगीत निर्देशनमा आशाले किशोर कुमारको साथ थुप्रै प्रसिद्ध युगल गीत गाईन जस्तो- जाने जाँ ढुढता फिर रहा..(जवानी दिवानी), भली भली सी एक सूरत...(बुढा मिल गया) आदि। १९८० मा पञ्चम र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। चलचित्र इजाजत (१९८७)- मेरा कुछ..., खाली हात शाम आयी है.., कतरा कतरा... आदि प्रसिद्ध प्रमुख प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। ओ मारिया...(सागर) को गीत पनि रेकर्ड गरे। गुलजारको इजाजतलाई आर. डी. वर्मनको सँगीत निर्देशनमा आशाको राष्ट्रिय पुरस्कार ‘बेस्ट सिंगर’ प्राप्त भयो। आर. डी. वर्मन जीले धेरै हिन्दी प्रसिद्ध गीतहरूलाई बङ्गाली भाषामा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गरे जस्तो- ‘मोहुए झुमेछे आज माऊ गो, चोखे चोखे कोथा बोले चोखे नामहरू बृष्टि (बङ्गाली रूपांतरण गीत जाने के कुरा हो।..) बंसी सुनेको घोरे टाका जाए, संध्या बेले तुमी आमी..., आज गुन गुन जे आमर(बङ्गाली रूपांतरण गीत प्यार दीवाना हुन्छ) आदि। यो प्रसिद्ध साझेदारी विवाहमा परिणित भयो। पञ्चम जीको अन्तिम सास सम्म यो साझेदारी चल्यो। ===जय देव=== सँगीत निर्देशक जयदेव, एस. डी. वर्मनको सहायकको रूपमा पहिले काम गर्थे पछि यिनले स्वतन्त्र रूपबाट सँगीत निर्देशन गर्न शुरू गरे। सँगीतकार जयदेवले आशासँग धेरै चलचित्रको गीत रेकर्ड गरे, जस्तो- हम दोनो (१९६१), मुझे जीने दो (१९६३), दो बुँद पानी (१९७१) आदि। जयदेव र आशाले फिल्मी चलचित्रको वाहेक ८ गीतहरूको एक विशेष सँग्रह जसमा गजल एवं केही अन्य गीत शामिल थिए लाई “एन अनफर्गेटेबल ट्रिट”को नामबाट निकले। आशा, जयदेवको राम्रो मित्र मानिन्थिन। १९८७ मा जयदेवको मरणोपरान्त आशाले कम प्रसिद्ध गीत जुन जयदेव द्वारा सँगीतबद्ध थियो,’सुरांजली’ नामले निकालिन। ===शंकर जयकिशन=== शंकर जयकिशनले आशासँग कम काम गरे, फेरि पनि केही हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- परदेमा रहन दो...(शिखर-१९६८) यस गीतको लागि आशाको द्वितीय चलचित्र फेयर अवार्ड मिलयो। आशाले एक प्रसिद्ध गीत शंकर जयकिशनको लागि गाईन जुन किशोर कुमारको आवाजमा ज्यादा प्रसिद्ध थियो जस्तो- जिन्दगी का सफर है सुहाना...(अंदाज)। जब राज कपुरको लता मंगेसकरको साथ बोलचाल थियो, तब आशाले शंकर जयकिशनको सँगीत निर्देशनमा चलचित्र मेरा नाम जोकर (१९७०) को गीत गाईन। ===इलैयाराजा=== दक्षिण भारतीय सँगीत निर्देशक इलैयाराजाले १९८० को समयमा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गर्न शुरू गरे। यि दुईको साझेदारीमा चलचित्र ‘मुन्दरम पइराई (१९८२) (या सदमा, यसको हिन्दी रीमेक १९८३ मा) बन्यो। १९८० देखि १९९० को बीच यि दुईको साझेदारी बनी रह्यो। यस विशेष साझेदारीको प्रसिद्ध गीत ‘सीनबागमाइ’ (इनगा ओरू पट्टुकारन-१९८७, तमिल चलचित्र) आदि छ। २००० ई.मा आशाले इलैयाराजाको सँगीत निर्देशनमा कमल हसनको चलचित्र ‘हे राम’को मूल गीत गाईन। जन्मों की ज्वाला....(या अपर्णाको थीम गीत)को गजल गायक हरिहरनसँग युगल गीत गाईन। ===अनु मलिक=== अनु मलिक र आशाले धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे। जसमा यिनको सँगीतबद्ध पहिलो चलचित्र ‘सोनीमहीवाल’ (१९८४) शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा धेरै प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘‘फिलहाल...(फिलहाल), किताबें बहुत से...(बाजीगर) आदि शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा आशाले चार पंक्ति ‘जब दिल मिले...(यादें) सुखबिन्दर सिह, [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]] र सुनिधि चौहानको साथ गाईन। आशाले अनु मलिकको पिता ‘सरदार मलिक’को लागि १९५० ई. देखि १९६० ई.मा गाईन जसमा प्रसिद्ध चलचित्र सारंगा (१९६०) शामिल छन्। ===ए. आर. रहमान=== १९९५ चलचित्र ‘रंगीला’बाट आशाले सँगीत निर्देशक ए. आर. रहमानको साथ आफ्नो दोस्रो चरणको शुरूआत गरिन। यसको श्रेय ए. आर. रहमानलाई जान्छ। चार्टबस्टरको हिट गीत तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे...बाट आशालाई पुन: प्रसिद्धि मिल्यो। रहमान र आशाको साझेदारीमा धेरै गीत रेकर्ड भए जसमा हिट गीत ‘‘मुझे रंग दे...(त्क्षक)’, राराधा कैसे न जले...(लगान, युगल गीत [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]]को साथ), कही आग लगे...(ताल), ओ भवरें...(दौड, युगल गीत के.जे.यशुदास), वीनीला वीनीला...(अरूवर-१९९९) प्रमुख छन्। रहमानले एक पल्ट भने-“म सोच्छु आशा र लता जीको उचाईमा जुन सँगीत ठिक हुन्छ त्यस्तै मैले तैयार गरे।” ===अन्य सँगीत निर्देशक=== मदन मोहनले ‘झुमका गिरा रे...(मेरो साया-१९६६) को प्रसिद्ध गीतलाई आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीले चलचित्र छोटी सी बात (१९७५) मा जानेमन जानेमन... युगल गीत के.जे.यशुदासको साथ रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीको चलचित्र जागते रहो (१९५६) गीत ‘ठंडी ठंडी सावनको फुहार...’ आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सँगीतकार संदीप चौटाको साथ आशाले ‘कमबख्त इश्क ..(एक युगल गीत सोनू निगमको साथ) चलचित्र प्यार तुने क्या किया (२००१) को लागि गाईन जुन युवाहरूमा एकदम लोकप्रिय भयो। आशाले लक्षमीकांत-प्यारेलाल, नौशाद, रवीन्द्र् जैन, एन. दता, हेमंत कुमारको लागि गाईन र साथ काम गरिन। बलीवुडको अन्य प्रसिद्ध सँगीतकारकहरू साथ पनि आशाले काम गरिन जसमा जतिन ललित, बप्पी लाहिरी, कल्याण जी आन्नद जी, उषा खन्ना, चित्रगुप्त एवं रौशन शामिल छन्। ==मराठी सँगीत== लता मंगेसकरको साथ आशा [[मराठी]] सँगीतको सिरमौर रहीकि छन (किनकी मराठी उनको मातृभाषा हो)। आशाले मराठी भाषाको थुप्रै गीत गाई सकेकि छिन जसमा प्रसिद्ध कविहरू के कविता हो, जुन भाव गीतको रूपमा प्रसिद्ध छ। जस्तो प्रसिद्ध एलबन ‘रूतु हिरावा’(‘ग्रीन सीजन’) जुन श्रीधर पाडके द्वारा रचित हो। आफ्नो भाइ हृदयनाथ मंगेसकरद्वारा सँगीतबद्ध आशाको धेरै प्रसिद्ध गीत छन्। आशा द्वारा गाएको मराठी भजन एकदम प्रचलित र प्रसिद्ध छ। ==निजी एलबम== ८ सेप्टेम्बर १९८७ आशाको जन्म दिवसमा “दिल पडोसी है” नामक एलबम, गुलजारद्वारा रचित र आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध जारी गरियो। आशा उस्ताद अली अकबर खानसँग १९९५ मा विशेष रूपले मिलिन, पछि आशाले उस्ताद अली अकबर खानको साथ ग्यारह बन्दिसे रेकर्ड गरिन ’कैलीफिर्निया मे’। जुन ग्रेमी अवार्डको लागि प्रस्तावित भयो। १९९० मा आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध गीतहरूलाई आशाले ‘रिमिक्स’ गरेर प्रयोगात्मक अनुभव गरिन जुन धेरै मान्छेहरू द्वारा आलोचनाको विषय बन्यो। सँगीतकार खय्यामले पनि यसको आलोचना गरे। तर ‘राहुल और मै’ नामक एलबम एकदम प्रसिद्ध भयो। इण्डोपप एलबम ‘जानम सम्झिएरो’ लेस्ली लुईसको साथ एकदम प्रसिद्ध रहयो। धेरै पुरस्कारहरू सहित १९९७ एम.टी.वी. एवार्ड यस विशेष एलबमलाई मिलयो। २००२ ई.मा आफ्नो एलबम ‘आप की आशा’ जुन आठ गीतहरू वाला भिडियो एलबम थियो, आशा आफैले सँगीत तैयार गरिन। यसको गीत मुजरूह सुल्तांनपुरी द्वारा रचित (अंतिम रचना सुलतान पुरी द्वारा) थियो। २१ मे २००१ मा सचिन तेन्दुलकरद्वारा मुम्बईमा एक विशेष पार्टीमा यो एलबम जारी गरियो। जब [[पाकिस्तान|पाकिस्तानी]] गायक अदनान सामी सिर्फ १० वर्षको थिए तब आशाले उनिको प्रतिभालाई पहिचान गरिन। आशाले अदनान सामीलाई गायन प्रतिभा विकसित गरेर अगाडि बढनको लागि प्रेरित गरिन। जब अदनान ठूलो भए तब आशाको साथ ’कभी त नजर मिलाओ’ एलबममा गीत गाए, जुन एकदम प्रसिद्ध रहयो। फेरि ‘बरसे बादल’ नामक एलबममा पनि अदनान सामीको साथ गाईन। आशाले धेरै एलबमहरूको लागि गजल गाईन जस्तो-मीराज-ए-गजल, अबशहर-ए-गजल र कशीश। २००५ मा आशाले एलबम ‘आशा’ जुन चार गजल गायकमा समर्पित थियो- मेंहदी हसन, गुलाम अली, फरीदा खानम र जगजीत सिंह जारी गरिन। यस एलबममा आशालाई मनपर्ने आठ गजल जस्तो- फरीदा खानमको ‘आज जानेको जिद ना करो...,गुलाम अलीको ‘चुपके चुपके...’, ‘आवारगी...’ र ‘दिल मे एक लहर...’ जगजीत सिहको ‘आहिस्ता आहिस्ता...’, मेहदी हसनको ‘रंजीश है सही...’,’रफ्ता रफ्ता...’ र ‘मुझे तुम नजर से...’ शामिल थियो। यसको सँगीतकार पण्डित सोमेश माथुर थिए जसले युवाहरूलाई ध्यानमा राखेर सँगीत दिए। आशाको ६० औँ जन्मदिवसमा इ.एम.आई. इण्डियाले तीन कैसेट जारी गरे- ‘बाबा मै बैरागन होंगी (भक्ति गीत)’, ‘द गोलडेन कलैक्सन-गजल (सँगीतकार गुलाम अली, आर.डी.वर्मन र नजर हुसैन)’ र ‘द गोलडेन कलेक्शन- द एवर भरसाटाइल आशा भोसले’ जुन ४४ प्रसिद्ध गीतहरूको सँग्रह थियो। २००६ मा आशाले ‘आशा एण्ड फ्रैण्डस’ नामक एलबम रेकर्ड गरे जसमा युगल गीत सञ्जय दत्त र उर्मिला मातोंडकरको साथ गाईन साथै प्रसिद्ध क्रिकेट खेलाडी ब्रेट लीसँग आशाले ‘यू आर द वन फरमी (हो तिमी मेरो लागि हो)’ गीत गाइन। यि गीतहरूको सँगीतकार समीर टण्डन थिए। यसको विडियो निर्माण एस. रामचन्द्रनले गरे(जो पत्रकारबाट निर्देशक बनेका थिए)। ==पुरस्कार र सम्मान== ===चलचित्र फेयर बेस्ट फिमेल प्लेबैक अवार्ड=== * १९६८-“गरीबो की सुनो...” (दस लाख-* १९६६) * १९६९-“परदे मे रहने दो...” (शिखर-* १९६८) * १९७२- “पिया तु अब तो आजा...” (कारवाँ-* १९७१) * १९७३-“दम मारो दम...” (हरे रामा हरे कृष्णा-* १९७२) * १९७४-“होने लगी है रात...” (नैना-* १९७३) * १९७५-“चैन से हमको कभी...” (प्राण जाये पर वचन न जाए-* १९७४) * १९७९-”ये मेरा दिल...” (डान-* १९७८) ===अन्य पुरस्कार=== * १९९६-स्पेशल अवार्ड (रङ्गीला-* १९९५) * २००१-फिल्म फेयर लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड ;राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार * १९८१- “दिल चीज क्या है...” (उमरव जान) * १९८६ “मेरा कुछ सामान...” (इजाजत) ;अन्य यादगार पुरस्कार * १९८७- नाइटीनेंगल अफ एसिया अवार्ड (इण्डो पाक एशोशिएशन यु.के.) * १९८९- लता मंगेस्कर अवार्ड (मध्य प्रदेश सरकार) * १९९७- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (जानम समझाकरो- एलबमको लागी) * १९९७- एम.टी.वी. अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९७- च्यानल वी अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९८- दयावती मोदी अवार्ड * १९९९- लता मंगेस्कर अवार्ड (महाराष्ट्र सरकार) * २०००- सिंगर अफ द मिलेनियम (दुबई) * २०००- जी गोल्ड बलीवुड अवार्ड (मुझे रङ्ग दे- चलचित्र तक्षकको लागी) * २००१- एम.टी.वी. अवार्ड (कमबख्त इशक –को लागी) * २००२- बी.बी.सी. लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड (यू.के. प्रधानमन्त्री टोनी ब्लेयरद्वारा प्रदत) * २००२- जी सीने अवार्ड फर बेस्ट प्लेबैक सिंगर - महिला (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२- जी सीने स्पेशल अवार्ड फर हल अफ फेम * २००२- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२-सैनसुई मुवी अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००३- सवराल्या येशुदास अवार्ड (भारतीय सँगीतमा उत्कृष्ट योगदानको लागी) * २००४- लाईविग लीजेंड अवार्ड (फेडरेशन अफ इण्डियन चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इंडस्ट्रीज द्वारा) * २००५- एम.टी.वी. ईमीज, बेस्ट फीमेल पप ऐक्ट(आज जाने की जिद न करो..) * २००५- मोस्ट स्टाइलिश पीपुल इन म्यूजिक ==सम्मान एवं विशेष पहचान== * १९९७ मा, आशा पहिलो भारतीय गायिका बनीन् जो ‘ग्रेमी अवार्डको लागि नामांकित गरियो (उस्ताद अली अकबर खानको साथ एक विशेष एलबमको लिए) * आशाले “सत्तरीऔं महाराष्ट्र स्टेट अवार्ड” प्राप्त गरिन। * भारतीय सिनेमामा उत्कृष्ट योगदानको लागि सन २०००मा “दादा साहेब फाल्के अवार्ड”बाट सम्मानित गरियो। * आशाको साहित्यमा डक्टरेटको उपाधि द्वारा अमरावती विश्वविद्यालय एवं जलगाँउ विश्वविद्यालयद्वारा सम्मानित गरियो। * “द फ्रिडी मरकरी अवार्ड” कलाको क्षेत्रमा उत्कृष्ट उपलब्धियहरूको लागि आशालाई यस खास पुरस्कारद्वारा सम्मानित गरियो। * नोभेम्बर २००२मा आशाको “बर्मिंघम फिलिम फेस्टिवल” विशेष रूपले समर्पित गरियो। * “पद्म विभूषण” द्वारा राष्टपति प्रतिभा देवी सिंह पाटिलले ५ मे २००८ (सोमवार) आशालाई सम्मानित गरिन। यो सम्मान भारत सरकारको महत्त्वपूर्ण सम्मानहरू मध्य एक हो। ==बाह्य कडीहरू== {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} {{Commonscat|Asha Bhosle}} [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९३३ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२६ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:मराठी मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] ba7204xjri9gw02aqopc4nzt14myhmh 1395230 1395229 2026-11-09T12:01:35Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395230 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = आशा भोसले | image = Ashaji.jpg | image_size = 250px | alt = | caption = २०१५ मा भोसले | birth_name = आशा मंगेशकर | native_name = | native_name_lang = | alias = | birth_date = {{Birth date|1933|09|08|df=y}} | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2026|04|12|1933|09|08|df=y}} | death_place = [[मुम्बई]], महाराष्ट्र, भारत | occupation = गायिका | years_active = १९४३–२०२६ | parents = [[दिननाथ मंगेशकर]]<br>शाभन्ता मंगेशकर | spouse = ज्ञनपत्रियो भोसले (१९४९–१९६०) {{small|(विक्षेदन)}}<br>[[आर. डी. बर्मन]] (१९८०–१९९४) {{small|(मृत्यु)}} | children = हेमन्त भोसले<br>वर्षा भोसले<br>आनन्द भोसले | relatives = [[लता मङ्गेशकर|लता मंगेशकर]] (दिदी)<br>[[मिना मंगेशकर]] (बहिनी)<br>[[उषा मंगेशकर]] <br>[[हरिदनाथ मंगेशकर]] (भाई)<br>[[एस.डि बुरमान]] (ससुरा) }} {{Listen | type = music | filename = আমি_খাতার_পাতায়_চেয়েছিলাম.mp3 | title = ami khatar patay cheyechilam (म पृष्ठमा चाहन्थें) | description = गीतकार पुलक बनर्जी, संगीतकार [[मन्ना डे]] र गायिका आशा भोसले | pos = }} '''आशा भोसले''' (८ सेप्टेम्बर १९३३ – १२ अप्रिल २०२६) [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूको प्रसिद्ध [[पार्श्व गायक|पार्श्वगायिका]] थिइन्। उनी [[लता मङ्गेशकर]]की बहिनी र दीनानाथ मंगेशकरकी छोरी थिइन्। आशाले चलचित्र र गैर चलचित्रका लगभग १६ हजार गीत गाएकी थिइन् र उनको आवाजका प्रशंसकहरू सारा विश्वमा फैलिएका थिए। आशाको विशेषता थियो कि उनले शास्त्रीय सँगीत, [[गजल]] र [[पप सङ्गीत|पप]] हरेक क्षेत्रमा आफ्नो आवाजको जादू बाँडेकी थिइन् र एक समान सफलता पाएकी थिइन्। उनले आर. डी. बर्मन सँग विवाह गरेकी थिइन्। ==जीवनी== आशा भोसलेको जन्म ८ सेप्टेम्बर १९३३ मा [[महाराष्ट्र]]को ‘[[साङ्गली|सांगली]]’मा भएको हो। यिनको पिता दीनानाथ मंगेसकर प्रसिद्ध गायक एवं नायक थिए। जसले शास्त्रीय सँगीतको शिक्षा एकदम सानो उमेरमा नै आशालाई दीए। आशा जब केवल ९ वर्ष भएकि थिइन्, यिनको पिताको मृत्यु भयो। पिताको मृत्यु पछी, यिनीहरूका परिवार पुणेबाट कोल्हापुर र त्यसपछि बम्बई आए। परिवारको सहायताको लागि आशा र यिनको दिदी लता मंगेसकरले गीत र चलचित्रहरूमा अभिनय शुरू गरे। १९४३ मा यिनले आफ्नो पहिलो फिल्म (मराठी) ‘माझा बाल’मा गीत गाइन। यो गीत ‘चला चला नव बाला...’ दत्ता दवाजेकरद्वारा सँगीतबद्ध भएको थियो। १९४८ मा हिन्दी चलचित्रहरू ‘चुनरिया’को गीत ‘सावन आया...’ हंसराज बहलको लागि गाइन्। दक्षिण एसियाको प्रसिद्ध गायिकाको रूपमा आशाले गीत गाइन। चलचित्र सँगीत, पप, गजल, भजन, भारतीय शास्त्रीय सँगीत, क्षेत्रीय गीत, कव्वाली, रविन्द्र सँगीत र नजरूल गीत यिनको गीतहरूमा सम्मिलित छ। यिनले १४ भन्दा धेरै भाषाहरूमा गीत गाइन जस्तो– [[असमिया भाषा|असमिया]], [[नेपाली (स्पष्टता)|नेपाली]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[उर्दु भाषा|उर्दू]], [[तेलगू]], [[मराठी]], [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]], [[गुजराती]], [[पञ्जाबी (स्पष्टता)|पञ्जाबी]], [[तमिल]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[रसियन]], [[चेक]], [[मलय]] र [[मलयालम भाषा|मलयालम]]। १२००० भन्दा धेरै गीतहरूलाई आशाले आवाज दिइन। ===विवाह एवं व्यक्तिगत जीवन=== १६ वर्षको उमेरमा आफ्नो ३१ वर्षीय प्रेमी ‘गणपत राव भोसले’ (१९१६-१९६६) सँग घरबाट भागेर पारिवारिक इच्छाको विरूद्ध विवाह गरिन्। गणपत राव लता जीको निजी सचिव थिए। यो विवाह असफल रहयो। पति एवं उनको भाइहरूको नराम्रो व्यवहारको कारण यस विवाह दु:खान्त भयो। १९६० को आसपास विवाह विच्छेद पछि आशा आफ्नो आमाको घरमा दुई बच्चाहरू र तेस्रो गर्भस्थ शिशु (आनन्द) सँग फर्किइन। १९८० ई.मा आशाले ‘राहुल देव वर्मन’(पञ्चम) सँग विवाह गरिन्। यो विवाह आशाले राहुल देव वर्मनको अन्तिम अबस्थासम्म सफलतापूर्वक निभाइन्। आशाको घर दक्षिण मुम्बई, पेडर रोड क्षेत्रमा प्रभुकुञ्ज अपार्टमेंटमा अवस्थित छ। यिनको तीन बच्चाहरू छन्। साथमा पाँच नातिहरू पनि छन्। यिनीको सबै भन्दा ठूलो छोरा हेमन्त भोसले हुन। हेमन्तले पाइलटको रूपमा अधिकांश समय बिताए। आशाकि छोरी जुन हेमन्त भन्दा कान्छी छिन “वर्षा”। वर्षाले ‘द सनडे औबजरवर’ र ‘रेडिफ’को लागि कलम लेखन काम गरिन्। आशाको सबैभन्दा कान्छो छोरा आनन्द भोसले हुन। आनन्दले व्यबसाय र चलचित्र निर्देशनको अध्यन गरे। आनन्द भोसले नै आशाको क्यारियरको बारेमा हालका दिनहरूमा रेखदेख गरिरहेका छन्। हेमन्त भोसलेको सबैभन्दा ठूलो छोरा चैतन्या (चिंटु) “ब्वाय ब्याण्ड”को सफल सदस्यको रूपमा विश्व सँगीत सँग जोडिएका छन्। अनिका भोसले (हेमन्त भोसलेको छोरी) सफल फोटोग्राफरको रूपमा कार्य गर्दैछिन्। आशाको बहिनीहरू लता मंगेसकर र उषा मंगेसकर गायिका हुन। यिनको अन्य दुइ सहोदर बहिनी मीना मंगेसकर र भाइ हृदयनाथ मंगेसकर सँगीत निर्देशक छन्। आशा गायिका वाहेक धेरै राम्रो कुक पनि हुन्। कुकिंग यिनीहरूको मनपरेको शोख हो। बलीवुडको धेरै जसो मानिस आशाको हातबाट बनेको ‘कढाई मासु’ एवं ‘बिरयानी’को लागि अनुरोध गर्छन। आशा पनि इनकार गर्दिनन्। बलीवुडको ‘कपुर’ खानदानमा आशा द्वारा बनाइएको ‘पाया करी’, ‘गोझन फिश करी’ र ‘दाल’ एकदम प्रसिद्ध छ। एक पल्ट जब ‘द टाइम्स अफ इंडिया’को एक अन्तरवार्तामा सोधियो कि यदि तपाईँ गायिका न भएको भए के गर्नुहुन्थ्यो होला? आशाले जबाब दिइन् कि म एक राम्रो भान्से (कुक) बन्थे होला। आशा एक सफल रेस्टुरा सञ्चालिका हुन्। यिनको रेस्टुरा दुबई र कुवेतमा आशा नामले प्रसिद्ध छन्। ‘वाफी ग्रूप’ द्वारा सञ्चालित रेस्टुरामा आशाको २०% हिस्सेदारी छ। वाफी सीटी दुबई र दुई रेस्टुरा कुवैतमा पारम्परिक उत्तर भारतीय व्यंजनको लागि प्रसिद्ध छ। आशाले ‘कैफ्स’को स्वंय ६ महीनाकोको ट्रेंनिग दिएकि छन्। डिसेम्बर २००४ ‘मेनु मैगजीन’को रिपोर्टको अनुसार ‘रसेल स्कट’ जुन ‘हैरी रामसदेन’को प्रमुख छ आउने वाला पाँच वर्षमा आशाको ब्रैण्डको अंतर्गत ४० रेस्टुरा पुरा यू. के. भित्र खोल्ने घोषणा गरेकि छन्। त्यहि क्रममा आशाको रेस्टुरा ‘बरमिंगम’ यू. के.मा खोलाईएको छ। आशालाई फैशन र पहिरनहरू मध्येको साडी चमकदार किनारा भएको, घाँटिमा मोतिको हार र हीरा प्रसिद्ध छ। आशा एक राम्रो ‘मिमिक्री’ अदाकारा पनि हुन्। ===गायन क्षेत्रमा संघर्ष=== एक समय जब प्रसिद्ध गायिका गीता दत, शमशाद बेगम र लता मंगेसकरको समय थियो। चारै तिर यिनीहरूको प्रभुत्व थियो। आशा गाउन चाहन्थिन तर यिनलाई गाउने मौकासम्म दिईदैन्थ्यो। आशा सिर्फ दोश्रा दर्जाको चलचित्रको लागि नै गाउन पाउथिन। १९५० को दशकमा बलीवुडको अन्य गायिकाहरूको तुलनामा आशाले कम बजेटको ‘बी’ र ‘सी’ ग्रेड चलचित्रको लागि धेरै भन्दा धेरै गीत गाए। उनको गीतको सँगीतकार ए. आर. कुरैशी (अल्ला रख्खा खान), सज्जाद हुसैन र गुलाम मोहम्मद थिए। जुन एकदम असफल थिए। १९५२ ई.मा दिलीप कुमार अभिनीत चलचित्र ‘सँगदिल’ जसको सँगीतकार सज्जाद हुसैन थिए, ले प्रसिद्धि दिलाए। परिणाम स्वरूप विमल रायले एक मौका आशालाई आफ्नो चलचित्र ‘परिणीता’ (१९५३) को लागि दिए। राज कपुरले गीत ‘नन्हे मुन्ने बच्चाहरू....’को लागि मोहम्मद रफीको साथ चलचित्र ‘बुट पलिश्’(१९५४) को लागि अनुबंधित गरे जसले एकदम प्रसिद्धि आशालाई दिलायो। ओ.पी. नैयरले आशालाई धेरै ठूलो अवसर ‘सी. आए. डी.’(१९५६) गीत गाउनको लागि दिए। यस प्रकार १९५७ को चलचित्र ‘नया दौर’ बी. आर. चोपडाले नैयर साहबको सँगीतकार रूपमा आशाको बी. आर. चोपडाबाट पहिलो सफलता प्राप्त भयो। यस हिस्सादारीले धेरै प्रसिद्ध गीतहरू जनमानसको बीच लानमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिए। फेरि सचिन देव वर्मन र रवि जस्तै सँगीतकारहरूले पनि आशालाई मौका दियो। १९६६ ई.मा सँगीतकार आर. डी. वर्मनको सफलतम चलचित्र ‘तेस्रो मंजिल’मा आशाले आर. डी. वर्मनको साथ एकदम प्रसिद्धि कमाईन। १९६० देखि १९७० को बीच प्रसिद्ध निर्त्यकर्ता हेलनको आवाज बन्यो। यस्तो भनिन्छ कि जब पनि आशा गाउदथिन हेलन रिकाडिंगको समय मौजुद रहन्थिन ताकि गीतलाई राम्रो तरिकाबाट सम्झन सकियोस र त्यो गीतमा राम्रो तरिका नृत्य गर्न सकियोस। आशा र हेलनको प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘पिया तु अब तो आजा...’(कारव), ‘ ओ हसीना जुल्फो वाली...’(तेस्रो मंजिल) र ‘ए मेरा दिल...(डन) शामिल छन्। १९८१ मा उमराव जान र इजाजत (१९८७) मा पारम्परिक गजल गाएर आशाले आलोचकहरूलाई करारा जबाब दिईन। आफ्नो गायन प्रतिभाको फलाम मनवाया। यिनै दिनहरू उनलाई उपर्युक्त दुबै चलचित्रको लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार ‘बेस्ट फिमेल प्लेबैक सिंगर’ प्राप्त भयो। आशा १९९० सम्म लगातार गाई रहिन। १९९५ को हिट चलचित्र ‘रंगीला’बाट एक पल्ट पुन: आफ्नो दोस्रो चरणको आरम्भ गरिन। २००५ मा ७२ वर्षीय आशाले तामिल चलचित्र ‘चन्द्रमुखी’ र पप सँगीत ‘लक्की लिप्स...’ सलमान खान अभिनितको लागि गाइन जुन चार्ट बस्टरमा प्रसिद्ध रहयो। अक्टूबर २००४, ’द वेरी बेस्ट अफ आशा भोसले’, ‘द क्वीन अफ बलीवुड’ आशा द्वारा गाएका गीतको एलबम (१९६६-२००३) सार्वजनिक गरियो। ===चलचित्र जुन बाटोको अबरोध साबित भए=== आशा भोसलेको गायनको कैरियरमा चार चलचित्रहरू अबरोध, साबित भए- नया दौड(१९५७), तेस्रो मंजिल (१९६६), उमरव जान (१९८१) र रङ्गीला (१९९५)। नया दौर (१९५७):- आशा भोसलेको पहिलो ठूलो सफल चलचित्र बी. आर. चोपडाको ‘नयादौर’(१९५७) थियो। मो. रफीको साथ गाएको उनको गीत जस्तो ‘माँगको हात तुम्हारा....’, ‘साथी हात बढाना...’ र ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...’ शाहिर लुधियानवीको द्वारा लिखित र ओ. पी. नैयर द्वरा सँगीतबद्ध एक खास परिचय दियो। आशाले ओ.पी. नैयरसँग पहिले पनि काम गरेकी थिईन तर यो पहिलो चलचित्र थियो जसको सबै गीत आशाले प्रमुख अभिनेत्रीको लागि गाएकि थिईन। प्रोड्यूसर बी. आर. चोपडाले नया दौरमा उनको प्रतिभा चिनेर आउने वाला पछिको चलचित्रमा पुन: मौका दिए। त्यसमा प्रमुख फिल्म- वक्त, गुमराह, हमराज, मानिस र मान्छे र धुंध आदि हुन। तिसरी मंजिल (१९६६):- आशा भोसलेले राहुल देव वर्मनको ‘तिसरी मंजिल’ (१९६६)बाट एकदम प्रसिद्ध भईन। जब पहिले उनले गीतको धुन सुनीन तब गीत ‘आजा आजा...’ यस गीतलाई गाउन इनकार गरिएको थियो, जुन वेस्टर्न डांस नम्बरमा आधारित थियो। तब आर. डी. वर्मनले सँगीत बदलनेको प्रस्ताव आशालाई दिए तर आशाले यो चुनौती स्वीकार गर्दै गीत गाईन। १० दिनको अभ्यास पछि जब अन्तिम रूपमा यो खास गीत आशाले गाईन तब खुशीको कायल आर. डी. वर्मनले १०० रूपयाको नोट आशाको हातमा राखिदिए। आजा आजा.... र यस चलचित्रको अन्य गीत – ओ हसीना जुल्फो वाली... र ओ मेरो सुन रे.... यो सबै गीत रफी जीको साथ तहलका मचाई दियो। शम्मी कपूर यस चलचित्रको नायकले एक पल्ट भनेका थिए “यदि म नजीकै मो. रफी यस चलचित्रको गीत गाउनको लागि हुदैनथे भने म आशा भोसलेलाई यो कार्य दिन्थे”। उमराव जान (१९८१):- रेखा अभिनित ‘उमराव जान’ (१९८१) आशाले गजल गाएकी थिईन जस्तो- दिल चीज क्या है..., यिनी आँखोंको मस्ती के..., यो के ठाँउ है दोस्तों... र जुस्त जु जिसकी थी...। यि गजलहरूको सँगीतकार खय्याम थिए जसले आशालाई सफलतापूर्वक गजल गाउनको लागि स्वरको उतार चढाव समझाए। आशा स्वयं आश्चर्यचकित थिईन कि उनले यि गजलहरू सफलतापूर्वक गएकी छन्। यि गजलहरूले आशालाई प्रथम राष्ट्रिय पुरस्कार दिलायो र उनिको बहुमुखी प्रतिभा साबित भयो। रङ्गीला (१९९५):- सन १९९५ मा ६२ वर्षीय आशाले युवा अभिनेत्री उर्मिला मातोंडकरको लागि चलचित्र रङ्गीलामा गाईन। यिनले फेरि आफ्नो समर्थहरूलाईको आश्चर्य चकित गरिन। सुपर हिट गीत जस्तो- तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे... गीत ए. आर. रहमानको सँगीत निर्देशनमा गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। पछि धेरै अन्य गीतहरूलाई ए. आर. रहमानकहरू निर्देशनमा गाईन। तन्हा तन्हा... गीत एकदम प्रसिद्ध भयो र आज पनि मान्छे गुनगुनाउ छन्। ==सँगीत निर्देशकहरूको साथ साझेदारी== ===ओ.पी. नैयर=== सँगीतकार ओ.पी. नैयरको साझेदारीले आशा भोसलेलाई एक खास परिचय दियो। धेरै मान्छेहरूले यिनिहरूको आपसी सम्बन्धलाई प्रेम सम्बन्ध माने। नैयर जी पहिलो पल्ट १९५२ मा आशासँग एक गीत छम छमा छम...को सँगीत रेकर्डिगको समय भेटिएका थिए। पहिलो पल्ट यिनले चलचित्र ‘माँगू’ (१९५४) को लागि आशालाई बोलाए। फेरि यिनले एक धेरै ठूलो मौका चलचित्र सी.आई.डी. (१९५६) मा आशालाई दिए। यस प्रकार नया दौर (१९५७) को सफलताले यि दुबैको प्रसिद्धी बढायो। १९५९ पछि भावानात्मक र व्यावसायिक रूपमा आशा नैयर जीको साथ जोडि रहिन। ओ.पी.नैयर र आशा भोसलेको यादगार चलचित्रहरू जस्तो- मधुबालामा खिचिएको गीत ‘आईये मेहरबाँ...’ (हावडा ब्रिज-१९५८) र मुमताजमा खिचिएको गीत ‘ये छ रेशमी जुल्फोको अंधेरा...(मेरे सनम-१९६५) आदि हुन। ओ.पी. नैयरले आशासँग धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- नया दौर (१९५७), तुमसा नही देखा (१९५२), हावडा ब्रिज (१९५८), एक मुसाफिर एक हसीना (१९६२), कशमीरको कली (१९६४) आदि। यिनीहरूको साझेदारीको केही प्रसिद्ध गीत- आओ हुजुर तुमको...(किस्मत), जाईये आप कहाँ जाएगे...(मेरे सनम) आदि छन्। ओ.पी. नैयरको मो. रफी एवं आशाको साथ युगल गीत एकदम प्रसिद्ध भयो। यिनिहरू द्वारा गाएको केही प्रमुख युगल गीत ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...(नया दौर), मै प्यारको राही हूँ...(एक मुसाफिर एक हसीना), दिवाना भयो बादल..., इशारो इशारो मे...(काश्मीरको कली) आदि। ५ अगस्त १९७२ मा दुबैमा बिछोड भयो। यो स्पष्ट हुन सकेको छैन कि कुन कारणहरूबाट दुबैमा बिछोड भयो। ===खय्याम=== दोस्रो सँगीतकार जसले आशाको प्रतिभालाई चिने र यिनको साझेदारीमा आशाले यिनको पहिलो चलचित्र बीबी (१९४८) को लागि गाईन। १९५० मा खय्यामले धेरै राम्रो सम्झौता आशाको साथ गरे जस्तो-फिल्म- दुखाइ, फेरि सुबह होगी आदि। तर ती दुबैको साझेदारीको सबै भन्दा सम्झना भैरहने चलचित्र- उमराव जानको गीत रह्यो। रवि:- सँगीत निर्देशक रवि, आशा भोसलेलाई आफ्नो मनपर्ने गायिकामा एक मानदथे। आशाले यिनको पहिलो चलचित्र वचन (१९५५) मा गीत गाईन। चन्दा मामा दूर के.... गीत राता रात भारतीय आमाको बीच प्रसिद्ध भयो। जब अधिकांश सँगीतकार आशालाई बी-ग्रेड गीत गाउनको लागि जान्दथे त्यसबेला रविले आशालाई भजन गाउन भने जसमा ‘घराना’, ‘गृहस्थी’ ‘काजल’ र ‘फुल र पत्थर’ चलचित्रहरू प्रमुख छन्। रवि र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे जसमा किशोर कुमारसँग गाएको उनिको मजेदार गीत ‘सी ए टी..कैट माने बिल्ली...(दिल्ली का ठग) आदि छन्। रवि द्वारा सँगीतबद्ध आशाको प्रसिद्ध भजन ‘तोरा मन दर्पण कहलाए...’ (काजल) आदि छन्। यिनको साझेदारीमा धेरै प्रसिद्ध चलचित्रको गीत रेकर्ड भए जस्तो- वक्त, चौदहवी का चाँद, गुमराह, बहु-बेटी, चायना टाउन, मानिस र मान्छे, धुंध, हमराज र काजल आदि छन्। चौदहवी का चाँदमा रवि गीता दत्त (प्रोड्यूसर गुरु दत्तको पत्नी)बाट गीत गाउन चाहेका थिए तर गुरु दतको जिद्दीको कारण आशाले गीत गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। ===सचिन देव वर्मन=== प्रसिद्ध सँगीत निर्देशक सचिन देव वर्मनको मनपर्ने गायिका लता मंगेस्करसँग १९५७ देखि १९६२ को बीच राम्रो सम्बन्ध थिएनन्। ति दिनहरूमा सचिन देव वर्मनले आशा भोसलेको उपयोग गरे। यि दुबैको साझेदारीले धेरै हिट गीत दिए जस्तो- चलचित्र काला पानी, काला बजार, मान्छे जाग उठा, लाजवंति, सुजाता र तीन देविया (१९६५) आदि छन्। १९६२ पछि पनि दुबैले धेरै गीतहरू लाई रेकर्ड गरे। मो. रफी र किशोर कुमारको साथ गाएको युगल गीत आशाको एकदम प्रसिद्ध रह्यो। अबको बरस... गीत बिमल रायको चलचित्र बंदनी (१९६३) ले आशालाई प्रमुख गायिकाको रूपमा स्थापित गर्‍यो। अभिनेत्री तनुजामा खिचिएको गीत रात अकेली है..(ज्वेल थीफ, १९६७) एकदम प्रसिद्ध भयो। ===राहुल देव वर्मन=== आशा भोसले राहुल देव वर्मन जीसँग उनी त्यसबेला पहिलो पल्ट मिलीन जब उनी दुई बच्चाको आमा थिईन र सँगीतकार राहुल देव वर्मन (पञ्चम) को साझेदारीमा चलचित्र तीसरी मंजिल (१९६६) मा पहिलो पल्ट मान्छेहरूको ध्यान आकर्षित गर्न सकिन। आशाले आर. डी. वर्मनसँग कैबरे, रक, डिस्को, गजल, भारतीय शास्त्रीय सँगीत अरु पनि धेरै गीत गाएईन। १९७० मा आशा भोसलेले पञ्चमको साथ धेरै युवा गीत गाएक थिए जस्तो- पिया तु अब तो आ जा.....(कारवा-१९७१) हेलनमा खिचिएको, दम मारो दम...(हरे रामा हरे कृष्णा-१९७१), दुनिया में...(अपना देश-१९७२) चुरा लिया है तुमने...(यादों की बारात-१९७३) आदि छन्। यसको आलावा पञ्चमको सँगीत निर्देशनमा आशाले किशोर कुमारको साथ थुप्रै प्रसिद्ध युगल गीत गाईन जस्तो- जाने जाँ ढुढता फिर रहा..(जवानी दिवानी), भली भली सी एक सूरत...(बुढा मिल गया) आदि। १९८० मा पञ्चम र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। चलचित्र इजाजत (१९८७)- मेरा कुछ..., खाली हात शाम आयी है.., कतरा कतरा... आदि प्रसिद्ध प्रमुख प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। ओ मारिया...(सागर) को गीत पनि रेकर्ड गरे। गुलजारको इजाजतलाई आर. डी. वर्मनको सँगीत निर्देशनमा आशाको राष्ट्रिय पुरस्कार ‘बेस्ट सिंगर’ प्राप्त भयो। आर. डी. वर्मन जीले धेरै हिन्दी प्रसिद्ध गीतहरूलाई बङ्गाली भाषामा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गरे जस्तो- ‘मोहुए झुमेछे आज माऊ गो, चोखे चोखे कोथा बोले चोखे नामहरू बृष्टि (बङ्गाली रूपांतरण गीत जाने के कुरा हो।..) बंसी सुनेको घोरे टाका जाए, संध्या बेले तुमी आमी..., आज गुन गुन जे आमर(बङ्गाली रूपांतरण गीत प्यार दीवाना हुन्छ) आदि। यो प्रसिद्ध साझेदारी विवाहमा परिणित भयो। पञ्चम जीको अन्तिम सास सम्म यो साझेदारी चल्यो। ===जय देव=== सँगीत निर्देशक जयदेव, एस. डी. वर्मनको सहायकको रूपमा पहिले काम गर्थे पछि यिनले स्वतन्त्र रूपबाट सँगीत निर्देशन गर्न शुरू गरे। सँगीतकार जयदेवले आशासँग धेरै चलचित्रको गीत रेकर्ड गरे, जस्तो- हम दोनो (१९६१), मुझे जीने दो (१९६३), दो बुँद पानी (१९७१) आदि। जयदेव र आशाले फिल्मी चलचित्रको वाहेक ८ गीतहरूको एक विशेष सँग्रह जसमा गजल एवं केही अन्य गीत शामिल थिए लाई “एन अनफर्गेटेबल ट्रिट”को नामबाट निकले। आशा, जयदेवको राम्रो मित्र मानिन्थिन। १९८७ मा जयदेवको मरणोपरान्त आशाले कम प्रसिद्ध गीत जुन जयदेव द्वारा सँगीतबद्ध थियो,’सुरांजली’ नामले निकालिन। ===शंकर जयकिशन=== शंकर जयकिशनले आशासँग कम काम गरे, फेरि पनि केही हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- परदेमा रहन दो...(शिखर-१९६८) यस गीतको लागि आशाको द्वितीय चलचित्र फेयर अवार्ड मिलयो। आशाले एक प्रसिद्ध गीत शंकर जयकिशनको लागि गाईन जुन किशोर कुमारको आवाजमा ज्यादा प्रसिद्ध थियो जस्तो- जिन्दगी का सफर है सुहाना...(अंदाज)। जब राज कपुरको लता मंगेसकरको साथ बोलचाल थियो, तब आशाले शंकर जयकिशनको सँगीत निर्देशनमा चलचित्र मेरा नाम जोकर (१९७०) को गीत गाईन। ===इलैयाराजा=== दक्षिण भारतीय सँगीत निर्देशक इलैयाराजाले १९८० को समयमा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गर्न शुरू गरे। यि दुईको साझेदारीमा चलचित्र ‘मुन्दरम पइराई (१९८२) (या सदमा, यसको हिन्दी रीमेक १९८३ मा) बन्यो। १९८० देखि १९९० को बीच यि दुईको साझेदारी बनी रह्यो। यस विशेष साझेदारीको प्रसिद्ध गीत ‘सीनबागमाइ’ (इनगा ओरू पट्टुकारन-१९८७, तमिल चलचित्र) आदि छ। २००० ई.मा आशाले इलैयाराजाको सँगीत निर्देशनमा कमल हसनको चलचित्र ‘हे राम’को मूल गीत गाईन। जन्मों की ज्वाला....(या अपर्णाको थीम गीत)को गजल गायक हरिहरनसँग युगल गीत गाईन। ===अनु मलिक=== अनु मलिक र आशाले धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे। जसमा यिनको सँगीतबद्ध पहिलो चलचित्र ‘सोनीमहीवाल’ (१९८४) शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा धेरै प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘‘फिलहाल...(फिलहाल), किताबें बहुत से...(बाजीगर) आदि शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा आशाले चार पंक्ति ‘जब दिल मिले...(यादें) सुखबिन्दर सिह, [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]] र सुनिधि चौहानको साथ गाईन। आशाले अनु मलिकको पिता ‘सरदार मलिक’को लागि १९५० ई. देखि १९६० ई.मा गाईन जसमा प्रसिद्ध चलचित्र सारंगा (१९६०) शामिल छन्। ===ए. आर. रहमान=== १९९५ चलचित्र ‘रंगीला’बाट आशाले सँगीत निर्देशक ए. आर. रहमानको साथ आफ्नो दोस्रो चरणको शुरूआत गरिन। यसको श्रेय ए. आर. रहमानलाई जान्छ। चार्टबस्टरको हिट गीत तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे...बाट आशालाई पुन: प्रसिद्धि मिल्यो। रहमान र आशाको साझेदारीमा धेरै गीत रेकर्ड भए जसमा हिट गीत ‘‘मुझे रंग दे...(त्क्षक)’, राराधा कैसे न जले...(लगान, युगल गीत [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]]को साथ), कही आग लगे...(ताल), ओ भवरें...(दौड, युगल गीत के.जे.यशुदास), वीनीला वीनीला...(अरूवर-१९९९) प्रमुख छन्। रहमानले एक पल्ट भने-“म सोच्छु आशा र लता जीको उचाईमा जुन सँगीत ठिक हुन्छ त्यस्तै मैले तैयार गरे।” ===अन्य सँगीत निर्देशक=== मदन मोहनले ‘झुमका गिरा रे...(मेरो साया-१९६६) को प्रसिद्ध गीतलाई आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीले चलचित्र छोटी सी बात (१९७५) मा जानेमन जानेमन... युगल गीत के.जे.यशुदासको साथ रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीको चलचित्र जागते रहो (१९५६) गीत ‘ठंडी ठंडी सावनको फुहार...’ आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सँगीतकार संदीप चौटाको साथ आशाले ‘कमबख्त इश्क ..(एक युगल गीत सोनू निगमको साथ) चलचित्र प्यार तुने क्या किया (२००१) को लागि गाईन जुन युवाहरूमा एकदम लोकप्रिय भयो। आशाले लक्षमीकांत-प्यारेलाल, नौशाद, रवीन्द्र् जैन, एन. दता, हेमंत कुमारको लागि गाईन र साथ काम गरिन। बलीवुडको अन्य प्रसिद्ध सँगीतकारकहरू साथ पनि आशाले काम गरिन जसमा जतिन ललित, बप्पी लाहिरी, कल्याण जी आन्नद जी, उषा खन्ना, चित्रगुप्त एवं रौशन शामिल छन्। ==मराठी सँगीत== लता मंगेसकरको साथ आशा [[मराठी]] सँगीतको सिरमौर रहीकि छन (किनकी मराठी उनको मातृभाषा हो)। आशाले मराठी भाषाको थुप्रै गीत गाई सकेकि छिन जसमा प्रसिद्ध कविहरू के कविता हो, जुन भाव गीतको रूपमा प्रसिद्ध छ। जस्तो प्रसिद्ध एलबन ‘रूतु हिरावा’(‘ग्रीन सीजन’) जुन श्रीधर पाडके द्वारा रचित हो। आफ्नो भाइ हृदयनाथ मंगेसकरद्वारा सँगीतबद्ध आशाको धेरै प्रसिद्ध गीत छन्। आशा द्वारा गाएको मराठी भजन एकदम प्रचलित र प्रसिद्ध छ। ==निजी एलबम== ८ सेप्टेम्बर १९८७ आशाको जन्म दिवसमा “दिल पडोसी है” नामक एलबम, गुलजारद्वारा रचित र आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध जारी गरियो। आशा उस्ताद अली अकबर खानसँग १९९५ मा विशेष रूपले मिलिन, पछि आशाले उस्ताद अली अकबर खानको साथ ग्यारह बन्दिसे रेकर्ड गरिन ’कैलीफिर्निया मे’। जुन ग्रेमी अवार्डको लागि प्रस्तावित भयो। १९९० मा आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध गीतहरूलाई आशाले ‘रिमिक्स’ गरेर प्रयोगात्मक अनुभव गरिन जुन धेरै मान्छेहरू द्वारा आलोचनाको विषय बन्यो। सँगीतकार खय्यामले पनि यसको आलोचना गरे। तर ‘राहुल और मै’ नामक एलबम एकदम प्रसिद्ध भयो। इण्डोपप एलबम ‘जानम सम्झिएरो’ लेस्ली लुईसको साथ एकदम प्रसिद्ध रहयो। धेरै पुरस्कारहरू सहित १९९७ एम.टी.वी. एवार्ड यस विशेष एलबमलाई मिलयो। २००२ ई.मा आफ्नो एलबम ‘आप की आशा’ जुन आठ गीतहरू वाला भिडियो एलबम थियो, आशा आफैले सँगीत तैयार गरिन। यसको गीत मुजरूह सुल्तांनपुरी द्वारा रचित (अंतिम रचना सुलतान पुरी द्वारा) थियो। २१ मे २००१ मा सचिन तेन्दुलकरद्वारा मुम्बईमा एक विशेष पार्टीमा यो एलबम जारी गरियो। जब [[पाकिस्तान|पाकिस्तानी]] गायक अदनान सामी सिर्फ १० वर्षको थिए तब आशाले उनिको प्रतिभालाई पहिचान गरिन। आशाले अदनान सामीलाई गायन प्रतिभा विकसित गरेर अगाडि बढनको लागि प्रेरित गरिन। जब अदनान ठूलो भए तब आशाको साथ ’कभी त नजर मिलाओ’ एलबममा गीत गाए, जुन एकदम प्रसिद्ध रहयो। फेरि ‘बरसे बादल’ नामक एलबममा पनि अदनान सामीको साथ गाईन। आशाले धेरै एलबमहरूको लागि गजल गाईन जस्तो-मीराज-ए-गजल, अबशहर-ए-गजल र कशीश। २००५ मा आशाले एलबम ‘आशा’ जुन चार गजल गायकमा समर्पित थियो- मेंहदी हसन, गुलाम अली, फरीदा खानम र जगजीत सिंह जारी गरिन। यस एलबममा आशालाई मनपर्ने आठ गजल जस्तो- फरीदा खानमको ‘आज जानेको जिद ना करो...,गुलाम अलीको ‘चुपके चुपके...’, ‘आवारगी...’ र ‘दिल मे एक लहर...’ जगजीत सिहको ‘आहिस्ता आहिस्ता...’, मेहदी हसनको ‘रंजीश है सही...’,’रफ्ता रफ्ता...’ र ‘मुझे तुम नजर से...’ शामिल थियो। यसको सँगीतकार पण्डित सोमेश माथुर थिए जसले युवाहरूलाई ध्यानमा राखेर सँगीत दिए। आशाको ६० औँ जन्मदिवसमा इ.एम.आई. इण्डियाले तीन कैसेट जारी गरे- ‘बाबा मै बैरागन होंगी (भक्ति गीत)’, ‘द गोलडेन कलैक्सन-गजल (सँगीतकार गुलाम अली, आर.डी.वर्मन र नजर हुसैन)’ र ‘द गोलडेन कलेक्शन- द एवर भरसाटाइल आशा भोसले’ जुन ४४ प्रसिद्ध गीतहरूको सँग्रह थियो। २००६ मा आशाले ‘आशा एण्ड फ्रैण्डस’ नामक एलबम रेकर्ड गरे जसमा युगल गीत सञ्जय दत्त र उर्मिला मातोंडकरको साथ गाईन साथै प्रसिद्ध क्रिकेट खेलाडी ब्रेट लीसँग आशाले ‘यू आर द वन फरमी (हो तिमी मेरो लागि हो)’ गीत गाइन। यि गीतहरूको सँगीतकार समीर टण्डन थिए। यसको विडियो निर्माण एस. रामचन्द्रनले गरे(जो पत्रकारबाट निर्देशक बनेका थिए)। ==पुरस्कार र सम्मान== ===चलचित्र फेयर बेस्ट फिमेल प्लेबैक अवार्ड=== * १९६८-“गरीबो की सुनो...” (दस लाख-* १९६६) * १९६९-“परदे मे रहने दो...” (शिखर-* १९६८) * १९७२- “पिया तु अब तो आजा...” (कारवाँ-* १९७१) * १९७३-“दम मारो दम...” (हरे रामा हरे कृष्णा-* १९७२) * १९७४-“होने लगी है रात...” (नैना-* १९७३) * १९७५-“चैन से हमको कभी...” (प्राण जाये पर वचन न जाए-* १९७४) * १९७९-”ये मेरा दिल...” (डान-* १९७८) ===अन्य पुरस्कार=== * १९९६-स्पेशल अवार्ड (रङ्गीला-* १९९५) * २००१-फिल्म फेयर लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड ;राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार * १९८१- “दिल चीज क्या है...” (उमरव जान) * १९८६ “मेरा कुछ सामान...” (इजाजत) ;अन्य यादगार पुरस्कार * १९८७- नाइटीनेंगल अफ एसिया अवार्ड (इण्डो पाक एशोशिएशन यु.के.) * १९८९- लता मंगेस्कर अवार्ड (मध्य प्रदेश सरकार) * १९९७- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (जानम समझाकरो- एलबमको लागी) * १९९७- एम.टी.वी. अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९७- च्यानल वी अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९८- दयावती मोदी अवार्ड * १९९९- लता मंगेस्कर अवार्ड (महाराष्ट्र सरकार) * २०००- सिंगर अफ द मिलेनियम (दुबई) * २०००- जी गोल्ड बलीवुड अवार्ड (मुझे रङ्ग दे- चलचित्र तक्षकको लागी) * २००१- एम.टी.वी. अवार्ड (कमबख्त इशक –को लागी) * २००२- बी.बी.सी. लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड (यू.के. प्रधानमन्त्री टोनी ब्लेयरद्वारा प्रदत) * २००२- जी सीने अवार्ड फर बेस्ट प्लेबैक सिंगर - महिला (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२- जी सीने स्पेशल अवार्ड फर हल अफ फेम * २००२- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२-सैनसुई मुवी अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००३- सवराल्या येशुदास अवार्ड (भारतीय सँगीतमा उत्कृष्ट योगदानको लागी) * २००४- लाईविग लीजेंड अवार्ड (फेडरेशन अफ इण्डियन चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इंडस्ट्रीज द्वारा) * २००५- एम.टी.वी. ईमीज, बेस्ट फीमेल पप ऐक्ट(आज जाने की जिद न करो..) * २००५- मोस्ट स्टाइलिश पीपुल इन म्यूजिक ==सम्मान एवं विशेष पहचान== * १९९७ मा, आशा पहिलो भारतीय गायिका बनीन् जो ‘ग्रेमी अवार्डको लागि नामांकित गरियो (उस्ताद अली अकबर खानको साथ एक विशेष एलबमको लिए) * आशाले “सत्तरीऔं महाराष्ट्र स्टेट अवार्ड” प्राप्त गरिन। * भारतीय सिनेमामा उत्कृष्ट योगदानको लागि सन २०००मा “दादा साहेब फाल्के अवार्ड”बाट सम्मानित गरियो। * आशाको साहित्यमा डक्टरेटको उपाधि द्वारा अमरावती विश्वविद्यालय एवं जलगाँउ विश्वविद्यालयद्वारा सम्मानित गरियो। * “द फ्रिडी मरकरी अवार्ड” कलाको क्षेत्रमा उत्कृष्ट उपलब्धियहरूको लागि आशालाई यस खास पुरस्कारद्वारा सम्मानित गरियो। * नोभेम्बर २००२मा आशाको “बर्मिंघम फिलिम फेस्टिवल” विशेष रूपले समर्पित गरियो। * “पद्म विभूषण” द्वारा राष्टपति प्रतिभा देवी सिंह पाटिलले ५ मे २००८ (सोमवार) आशालाई सम्मानित गरिन। यो सम्मान भारत सरकारको महत्त्वपूर्ण सम्मानहरू मध्य एक हो। ==बाह्य कडीहरू== {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} {{Commonscat|Asha Bhosle}} [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९३३ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२६ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:मराठी मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] 8g5sejz759xbtplbl7qwjzybi4bsaqc 1395231 1395230 2026-11-09T12:01:47Z Madeshi Brahman 78174 /* जीवनी */ 1395231 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = आशा भोसले | image = Ashaji.jpg | image_size = 250px | alt = | caption = २०१५ मा भोसले | birth_name = आशा मंगेशकर | native_name = | native_name_lang = | alias = | birth_date = {{Birth date|1933|09|08|df=y}} | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2026|04|12|1933|09|08|df=y}} | death_place = [[मुम्बई]], महाराष्ट्र, भारत | occupation = गायिका | years_active = १९४३–२०२६ | parents = [[दिननाथ मंगेशकर]]<br>शाभन्ता मंगेशकर | spouse = ज्ञनपत्रियो भोसले (१९४९–१९६०) {{small|(विक्षेदन)}}<br>[[आर. डी. बर्मन]] (१९८०–१९९४) {{small|(मृत्यु)}} | children = हेमन्त भोसले<br>वर्षा भोसले<br>आनन्द भोसले | relatives = [[लता मङ्गेशकर|लता मंगेशकर]] (दिदी)<br>[[मिना मंगेशकर]] (बहिनी)<br>[[उषा मंगेशकर]] <br>[[हरिदनाथ मंगेशकर]] (भाई)<br>[[एस.डि बुरमान]] (ससुरा) }} {{Listen | type = music | filename = আমি_খাতার_পাতায়_চেয়েছিলাম.mp3 | title = ami khatar patay cheyechilam (म पृष्ठमा चाहन्थें) | description = गीतकार पुलक बनर्जी, संगीतकार [[मन्ना डे]] र गायिका आशा भोसले | pos = }} '''आशा भोसले''' (८ सेप्टेम्बर १९३३ – १२ अप्रिल २०२६) [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूको प्रसिद्ध [[पार्श्व गायक|पार्श्वगायिका]] थिइन्। उनी [[लता मङ्गेशकर]]की बहिनी र दीनानाथ मंगेशकरकी छोरी थिइन्। आशाले चलचित्र र गैर चलचित्रका लगभग १६ हजार गीत गाएकी थिइन् र उनको आवाजका प्रशंसकहरू सारा विश्वमा फैलिएका थिए। आशाको विशेषता थियो कि उनले शास्त्रीय सँगीत, [[गजल]] र [[पप सङ्गीत|पप]] हरेक क्षेत्रमा आफ्नो आवाजको जादू बाँडेकी थिइन् र एक समान सफलता पाएकी थिइन्। उनले आर. डी. बर्मन सँग विवाह गरेकी थिइन्। ==जीवनी== आशा भोसलेको जन्म ८ सेप्टेम्बर १९३३ मा [[महाराष्ट्र]]को ‘सांगली’मा भएको हो। यिनको पिता दीनानाथ मंगेसकर प्रसिद्ध गायक एवं नायक थिए। जसले शास्त्रीय सँगीतको शिक्षा एकदम सानो उमेरमा नै आशालाई दीए। आशा जब केवल ९ वर्ष भएकि थिइन्, यिनको पिताको मृत्यु भयो। पिताको मृत्यु पछी, यिनीहरूका परिवार पुणेबाट कोल्हापुर र त्यसपछि बम्बई आए। परिवारको सहायताको लागि आशा र यिनको दिदी लता मंगेसकरले गीत र चलचित्रहरूमा अभिनय शुरू गरे। १९४३ मा यिनले आफ्नो पहिलो फिल्म (मराठी) ‘माझा बाल’मा गीत गाइन। यो गीत ‘चला चला नव बाला...’ दत्ता दवाजेकरद्वारा सँगीतबद्ध भएको थियो। १९४८ मा हिन्दी चलचित्रहरू ‘चुनरिया’को गीत ‘सावन आया...’ हंसराज बहलको लागि गाइन्। दक्षिण एसियाको प्रसिद्ध गायिकाको रूपमा आशाले गीत गाइन। चलचित्र सँगीत, पप, गजल, भजन, भारतीय शास्त्रीय सँगीत, क्षेत्रीय गीत, कव्वाली, रविन्द्र सँगीत र नजरूल गीत यिनको गीतहरूमा सम्मिलित छ। यिनले १४ भन्दा धेरै भाषाहरूमा गीत गाइन जस्तो– [[असमिया भाषा|असमिया]], [[नेपाली (स्पष्टता)|नेपाली]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[उर्दु भाषा|उर्दू]], [[तेलगू]], [[मराठी]], [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]], [[गुजराती]], [[पञ्जाबी (स्पष्टता)|पञ्जाबी]], [[तमिल]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[रसियन]], [[चेक]], [[मलय]] र [[मलयालम भाषा|मलयालम]]। १२००० भन्दा धेरै गीतहरूलाई आशाले आवाज दिइन। ===विवाह एवं व्यक्तिगत जीवन=== १६ वर्षको उमेरमा आफ्नो ३१ वर्षीय प्रेमी ‘गणपत राव भोसले’ (१९१६-१९६६) सँग घरबाट भागेर पारिवारिक इच्छाको विरूद्ध विवाह गरिन्। गणपत राव लता जीको निजी सचिव थिए। यो विवाह असफल रहयो। पति एवं उनको भाइहरूको नराम्रो व्यवहारको कारण यस विवाह दु:खान्त भयो। १९६० को आसपास विवाह विच्छेद पछि आशा आफ्नो आमाको घरमा दुई बच्चाहरू र तेस्रो गर्भस्थ शिशु (आनन्द) सँग फर्किइन। १९८० ई.मा आशाले ‘राहुल देव वर्मन’(पञ्चम) सँग विवाह गरिन्। यो विवाह आशाले राहुल देव वर्मनको अन्तिम अबस्थासम्म सफलतापूर्वक निभाइन्। आशाको घर दक्षिण मुम्बई, पेडर रोड क्षेत्रमा प्रभुकुञ्ज अपार्टमेंटमा अवस्थित छ। यिनको तीन बच्चाहरू छन्। साथमा पाँच नातिहरू पनि छन्। यिनीको सबै भन्दा ठूलो छोरा हेमन्त भोसले हुन। हेमन्तले पाइलटको रूपमा अधिकांश समय बिताए। आशाकि छोरी जुन हेमन्त भन्दा कान्छी छिन “वर्षा”। वर्षाले ‘द सनडे औबजरवर’ र ‘रेडिफ’को लागि कलम लेखन काम गरिन्। आशाको सबैभन्दा कान्छो छोरा आनन्द भोसले हुन। आनन्दले व्यबसाय र चलचित्र निर्देशनको अध्यन गरे। आनन्द भोसले नै आशाको क्यारियरको बारेमा हालका दिनहरूमा रेखदेख गरिरहेका छन्। हेमन्त भोसलेको सबैभन्दा ठूलो छोरा चैतन्या (चिंटु) “ब्वाय ब्याण्ड”को सफल सदस्यको रूपमा विश्व सँगीत सँग जोडिएका छन्। अनिका भोसले (हेमन्त भोसलेको छोरी) सफल फोटोग्राफरको रूपमा कार्य गर्दैछिन्। आशाको बहिनीहरू लता मंगेसकर र उषा मंगेसकर गायिका हुन। यिनको अन्य दुइ सहोदर बहिनी मीना मंगेसकर र भाइ हृदयनाथ मंगेसकर सँगीत निर्देशक छन्। आशा गायिका वाहेक धेरै राम्रो कुक पनि हुन्। कुकिंग यिनीहरूको मनपरेको शोख हो। बलीवुडको धेरै जसो मानिस आशाको हातबाट बनेको ‘कढाई मासु’ एवं ‘बिरयानी’को लागि अनुरोध गर्छन। आशा पनि इनकार गर्दिनन्। बलीवुडको ‘कपुर’ खानदानमा आशा द्वारा बनाइएको ‘पाया करी’, ‘गोझन फिश करी’ र ‘दाल’ एकदम प्रसिद्ध छ। एक पल्ट जब ‘द टाइम्स अफ इंडिया’को एक अन्तरवार्तामा सोधियो कि यदि तपाईँ गायिका न भएको भए के गर्नुहुन्थ्यो होला? आशाले जबाब दिइन् कि म एक राम्रो भान्से (कुक) बन्थे होला। आशा एक सफल रेस्टुरा सञ्चालिका हुन्। यिनको रेस्टुरा दुबई र कुवेतमा आशा नामले प्रसिद्ध छन्। ‘वाफी ग्रूप’ द्वारा सञ्चालित रेस्टुरामा आशाको २०% हिस्सेदारी छ। वाफी सीटी दुबई र दुई रेस्टुरा कुवैतमा पारम्परिक उत्तर भारतीय व्यंजनको लागि प्रसिद्ध छ। आशाले ‘कैफ्स’को स्वंय ६ महीनाकोको ट्रेंनिग दिएकि छन्। डिसेम्बर २००४ ‘मेनु मैगजीन’को रिपोर्टको अनुसार ‘रसेल स्कट’ जुन ‘हैरी रामसदेन’को प्रमुख छ आउने वाला पाँच वर्षमा आशाको ब्रैण्डको अंतर्गत ४० रेस्टुरा पुरा यू. के. भित्र खोल्ने घोषणा गरेकि छन्। त्यहि क्रममा आशाको रेस्टुरा ‘बरमिंगम’ यू. के.मा खोलाईएको छ। आशालाई फैशन र पहिरनहरू मध्येको साडी चमकदार किनारा भएको, घाँटिमा मोतिको हार र हीरा प्रसिद्ध छ। आशा एक राम्रो ‘मिमिक्री’ अदाकारा पनि हुन्। ===गायन क्षेत्रमा संघर्ष=== एक समय जब प्रसिद्ध गायिका गीता दत, शमशाद बेगम र लता मंगेसकरको समय थियो। चारै तिर यिनीहरूको प्रभुत्व थियो। आशा गाउन चाहन्थिन तर यिनलाई गाउने मौकासम्म दिईदैन्थ्यो। आशा सिर्फ दोश्रा दर्जाको चलचित्रको लागि नै गाउन पाउथिन। १९५० को दशकमा बलीवुडको अन्य गायिकाहरूको तुलनामा आशाले कम बजेटको ‘बी’ र ‘सी’ ग्रेड चलचित्रको लागि धेरै भन्दा धेरै गीत गाए। उनको गीतको सँगीतकार ए. आर. कुरैशी (अल्ला रख्खा खान), सज्जाद हुसैन र गुलाम मोहम्मद थिए। जुन एकदम असफल थिए। १९५२ ई.मा दिलीप कुमार अभिनीत चलचित्र ‘सँगदिल’ जसको सँगीतकार सज्जाद हुसैन थिए, ले प्रसिद्धि दिलाए। परिणाम स्वरूप विमल रायले एक मौका आशालाई आफ्नो चलचित्र ‘परिणीता’ (१९५३) को लागि दिए। राज कपुरले गीत ‘नन्हे मुन्ने बच्चाहरू....’को लागि मोहम्मद रफीको साथ चलचित्र ‘बुट पलिश्’(१९५४) को लागि अनुबंधित गरे जसले एकदम प्रसिद्धि आशालाई दिलायो। ओ.पी. नैयरले आशालाई धेरै ठूलो अवसर ‘सी. आए. डी.’(१९५६) गीत गाउनको लागि दिए। यस प्रकार १९५७ को चलचित्र ‘नया दौर’ बी. आर. चोपडाले नैयर साहबको सँगीतकार रूपमा आशाको बी. आर. चोपडाबाट पहिलो सफलता प्राप्त भयो। यस हिस्सादारीले धेरै प्रसिद्ध गीतहरू जनमानसको बीच लानमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिए। फेरि सचिन देव वर्मन र रवि जस्तै सँगीतकारहरूले पनि आशालाई मौका दियो। १९६६ ई.मा सँगीतकार आर. डी. वर्मनको सफलतम चलचित्र ‘तेस्रो मंजिल’मा आशाले आर. डी. वर्मनको साथ एकदम प्रसिद्धि कमाईन। १९६० देखि १९७० को बीच प्रसिद्ध निर्त्यकर्ता हेलनको आवाज बन्यो। यस्तो भनिन्छ कि जब पनि आशा गाउदथिन हेलन रिकाडिंगको समय मौजुद रहन्थिन ताकि गीतलाई राम्रो तरिकाबाट सम्झन सकियोस र त्यो गीतमा राम्रो तरिका नृत्य गर्न सकियोस। आशा र हेलनको प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘पिया तु अब तो आजा...’(कारव), ‘ ओ हसीना जुल्फो वाली...’(तेस्रो मंजिल) र ‘ए मेरा दिल...(डन) शामिल छन्। १९८१ मा उमराव जान र इजाजत (१९८७) मा पारम्परिक गजल गाएर आशाले आलोचकहरूलाई करारा जबाब दिईन। आफ्नो गायन प्रतिभाको फलाम मनवाया। यिनै दिनहरू उनलाई उपर्युक्त दुबै चलचित्रको लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार ‘बेस्ट फिमेल प्लेबैक सिंगर’ प्राप्त भयो। आशा १९९० सम्म लगातार गाई रहिन। १९९५ को हिट चलचित्र ‘रंगीला’बाट एक पल्ट पुन: आफ्नो दोस्रो चरणको आरम्भ गरिन। २००५ मा ७२ वर्षीय आशाले तामिल चलचित्र ‘चन्द्रमुखी’ र पप सँगीत ‘लक्की लिप्स...’ सलमान खान अभिनितको लागि गाइन जुन चार्ट बस्टरमा प्रसिद्ध रहयो। अक्टूबर २००४, ’द वेरी बेस्ट अफ आशा भोसले’, ‘द क्वीन अफ बलीवुड’ आशा द्वारा गाएका गीतको एलबम (१९६६-२००३) सार्वजनिक गरियो। ===चलचित्र जुन बाटोको अबरोध साबित भए=== आशा भोसलेको गायनको कैरियरमा चार चलचित्रहरू अबरोध, साबित भए- नया दौड(१९५७), तेस्रो मंजिल (१९६६), उमरव जान (१९८१) र रङ्गीला (१९९५)। नया दौर (१९५७):- आशा भोसलेको पहिलो ठूलो सफल चलचित्र बी. आर. चोपडाको ‘नयादौर’(१९५७) थियो। मो. रफीको साथ गाएको उनको गीत जस्तो ‘माँगको हात तुम्हारा....’, ‘साथी हात बढाना...’ र ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...’ शाहिर लुधियानवीको द्वारा लिखित र ओ. पी. नैयर द्वरा सँगीतबद्ध एक खास परिचय दियो। आशाले ओ.पी. नैयरसँग पहिले पनि काम गरेकी थिईन तर यो पहिलो चलचित्र थियो जसको सबै गीत आशाले प्रमुख अभिनेत्रीको लागि गाएकि थिईन। प्रोड्यूसर बी. आर. चोपडाले नया दौरमा उनको प्रतिभा चिनेर आउने वाला पछिको चलचित्रमा पुन: मौका दिए। त्यसमा प्रमुख फिल्म- वक्त, गुमराह, हमराज, मानिस र मान्छे र धुंध आदि हुन। तिसरी मंजिल (१९६६):- आशा भोसलेले राहुल देव वर्मनको ‘तिसरी मंजिल’ (१९६६)बाट एकदम प्रसिद्ध भईन। जब पहिले उनले गीतको धुन सुनीन तब गीत ‘आजा आजा...’ यस गीतलाई गाउन इनकार गरिएको थियो, जुन वेस्टर्न डांस नम्बरमा आधारित थियो। तब आर. डी. वर्मनले सँगीत बदलनेको प्रस्ताव आशालाई दिए तर आशाले यो चुनौती स्वीकार गर्दै गीत गाईन। १० दिनको अभ्यास पछि जब अन्तिम रूपमा यो खास गीत आशाले गाईन तब खुशीको कायल आर. डी. वर्मनले १०० रूपयाको नोट आशाको हातमा राखिदिए। आजा आजा.... र यस चलचित्रको अन्य गीत – ओ हसीना जुल्फो वाली... र ओ मेरो सुन रे.... यो सबै गीत रफी जीको साथ तहलका मचाई दियो। शम्मी कपूर यस चलचित्रको नायकले एक पल्ट भनेका थिए “यदि म नजीकै मो. रफी यस चलचित्रको गीत गाउनको लागि हुदैनथे भने म आशा भोसलेलाई यो कार्य दिन्थे”। उमराव जान (१९८१):- रेखा अभिनित ‘उमराव जान’ (१९८१) आशाले गजल गाएकी थिईन जस्तो- दिल चीज क्या है..., यिनी आँखोंको मस्ती के..., यो के ठाँउ है दोस्तों... र जुस्त जु जिसकी थी...। यि गजलहरूको सँगीतकार खय्याम थिए जसले आशालाई सफलतापूर्वक गजल गाउनको लागि स्वरको उतार चढाव समझाए। आशा स्वयं आश्चर्यचकित थिईन कि उनले यि गजलहरू सफलतापूर्वक गएकी छन्। यि गजलहरूले आशालाई प्रथम राष्ट्रिय पुरस्कार दिलायो र उनिको बहुमुखी प्रतिभा साबित भयो। रङ्गीला (१९९५):- सन १९९५ मा ६२ वर्षीय आशाले युवा अभिनेत्री उर्मिला मातोंडकरको लागि चलचित्र रङ्गीलामा गाईन। यिनले फेरि आफ्नो समर्थहरूलाईको आश्चर्य चकित गरिन। सुपर हिट गीत जस्तो- तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे... गीत ए. आर. रहमानको सँगीत निर्देशनमा गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। पछि धेरै अन्य गीतहरूलाई ए. आर. रहमानकहरू निर्देशनमा गाईन। तन्हा तन्हा... गीत एकदम प्रसिद्ध भयो र आज पनि मान्छे गुनगुनाउ छन्। ==सँगीत निर्देशकहरूको साथ साझेदारी== ===ओ.पी. नैयर=== सँगीतकार ओ.पी. नैयरको साझेदारीले आशा भोसलेलाई एक खास परिचय दियो। धेरै मान्छेहरूले यिनिहरूको आपसी सम्बन्धलाई प्रेम सम्बन्ध माने। नैयर जी पहिलो पल्ट १९५२ मा आशासँग एक गीत छम छमा छम...को सँगीत रेकर्डिगको समय भेटिएका थिए। पहिलो पल्ट यिनले चलचित्र ‘माँगू’ (१९५४) को लागि आशालाई बोलाए। फेरि यिनले एक धेरै ठूलो मौका चलचित्र सी.आई.डी. (१९५६) मा आशालाई दिए। यस प्रकार नया दौर (१९५७) को सफलताले यि दुबैको प्रसिद्धी बढायो। १९५९ पछि भावानात्मक र व्यावसायिक रूपमा आशा नैयर जीको साथ जोडि रहिन। ओ.पी.नैयर र आशा भोसलेको यादगार चलचित्रहरू जस्तो- मधुबालामा खिचिएको गीत ‘आईये मेहरबाँ...’ (हावडा ब्रिज-१९५८) र मुमताजमा खिचिएको गीत ‘ये छ रेशमी जुल्फोको अंधेरा...(मेरे सनम-१९६५) आदि हुन। ओ.पी. नैयरले आशासँग धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- नया दौर (१९५७), तुमसा नही देखा (१९५२), हावडा ब्रिज (१९५८), एक मुसाफिर एक हसीना (१९६२), कशमीरको कली (१९६४) आदि। यिनीहरूको साझेदारीको केही प्रसिद्ध गीत- आओ हुजुर तुमको...(किस्मत), जाईये आप कहाँ जाएगे...(मेरे सनम) आदि छन्। ओ.पी. नैयरको मो. रफी एवं आशाको साथ युगल गीत एकदम प्रसिद्ध भयो। यिनिहरू द्वारा गाएको केही प्रमुख युगल गीत ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...(नया दौर), मै प्यारको राही हूँ...(एक मुसाफिर एक हसीना), दिवाना भयो बादल..., इशारो इशारो मे...(काश्मीरको कली) आदि। ५ अगस्त १९७२ मा दुबैमा बिछोड भयो। यो स्पष्ट हुन सकेको छैन कि कुन कारणहरूबाट दुबैमा बिछोड भयो। ===खय्याम=== दोस्रो सँगीतकार जसले आशाको प्रतिभालाई चिने र यिनको साझेदारीमा आशाले यिनको पहिलो चलचित्र बीबी (१९४८) को लागि गाईन। १९५० मा खय्यामले धेरै राम्रो सम्झौता आशाको साथ गरे जस्तो-फिल्म- दुखाइ, फेरि सुबह होगी आदि। तर ती दुबैको साझेदारीको सबै भन्दा सम्झना भैरहने चलचित्र- उमराव जानको गीत रह्यो। रवि:- सँगीत निर्देशक रवि, आशा भोसलेलाई आफ्नो मनपर्ने गायिकामा एक मानदथे। आशाले यिनको पहिलो चलचित्र वचन (१९५५) मा गीत गाईन। चन्दा मामा दूर के.... गीत राता रात भारतीय आमाको बीच प्रसिद्ध भयो। जब अधिकांश सँगीतकार आशालाई बी-ग्रेड गीत गाउनको लागि जान्दथे त्यसबेला रविले आशालाई भजन गाउन भने जसमा ‘घराना’, ‘गृहस्थी’ ‘काजल’ र ‘फुल र पत्थर’ चलचित्रहरू प्रमुख छन्। रवि र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे जसमा किशोर कुमारसँग गाएको उनिको मजेदार गीत ‘सी ए टी..कैट माने बिल्ली...(दिल्ली का ठग) आदि छन्। रवि द्वारा सँगीतबद्ध आशाको प्रसिद्ध भजन ‘तोरा मन दर्पण कहलाए...’ (काजल) आदि छन्। यिनको साझेदारीमा धेरै प्रसिद्ध चलचित्रको गीत रेकर्ड भए जस्तो- वक्त, चौदहवी का चाँद, गुमराह, बहु-बेटी, चायना टाउन, मानिस र मान्छे, धुंध, हमराज र काजल आदि छन्। चौदहवी का चाँदमा रवि गीता दत्त (प्रोड्यूसर गुरु दत्तको पत्नी)बाट गीत गाउन चाहेका थिए तर गुरु दतको जिद्दीको कारण आशाले गीत गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। ===सचिन देव वर्मन=== प्रसिद्ध सँगीत निर्देशक सचिन देव वर्मनको मनपर्ने गायिका लता मंगेस्करसँग १९५७ देखि १९६२ को बीच राम्रो सम्बन्ध थिएनन्। ति दिनहरूमा सचिन देव वर्मनले आशा भोसलेको उपयोग गरे। यि दुबैको साझेदारीले धेरै हिट गीत दिए जस्तो- चलचित्र काला पानी, काला बजार, मान्छे जाग उठा, लाजवंति, सुजाता र तीन देविया (१९६५) आदि छन्। १९६२ पछि पनि दुबैले धेरै गीतहरू लाई रेकर्ड गरे। मो. रफी र किशोर कुमारको साथ गाएको युगल गीत आशाको एकदम प्रसिद्ध रह्यो। अबको बरस... गीत बिमल रायको चलचित्र बंदनी (१९६३) ले आशालाई प्रमुख गायिकाको रूपमा स्थापित गर्‍यो। अभिनेत्री तनुजामा खिचिएको गीत रात अकेली है..(ज्वेल थीफ, १९६७) एकदम प्रसिद्ध भयो। ===राहुल देव वर्मन=== आशा भोसले राहुल देव वर्मन जीसँग उनी त्यसबेला पहिलो पल्ट मिलीन जब उनी दुई बच्चाको आमा थिईन र सँगीतकार राहुल देव वर्मन (पञ्चम) को साझेदारीमा चलचित्र तीसरी मंजिल (१९६६) मा पहिलो पल्ट मान्छेहरूको ध्यान आकर्षित गर्न सकिन। आशाले आर. डी. वर्मनसँग कैबरे, रक, डिस्को, गजल, भारतीय शास्त्रीय सँगीत अरु पनि धेरै गीत गाएईन। १९७० मा आशा भोसलेले पञ्चमको साथ धेरै युवा गीत गाएक थिए जस्तो- पिया तु अब तो आ जा.....(कारवा-१९७१) हेलनमा खिचिएको, दम मारो दम...(हरे रामा हरे कृष्णा-१९७१), दुनिया में...(अपना देश-१९७२) चुरा लिया है तुमने...(यादों की बारात-१९७३) आदि छन्। यसको आलावा पञ्चमको सँगीत निर्देशनमा आशाले किशोर कुमारको साथ थुप्रै प्रसिद्ध युगल गीत गाईन जस्तो- जाने जाँ ढुढता फिर रहा..(जवानी दिवानी), भली भली सी एक सूरत...(बुढा मिल गया) आदि। १९८० मा पञ्चम र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। चलचित्र इजाजत (१९८७)- मेरा कुछ..., खाली हात शाम आयी है.., कतरा कतरा... आदि प्रसिद्ध प्रमुख प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। ओ मारिया...(सागर) को गीत पनि रेकर्ड गरे। गुलजारको इजाजतलाई आर. डी. वर्मनको सँगीत निर्देशनमा आशाको राष्ट्रिय पुरस्कार ‘बेस्ट सिंगर’ प्राप्त भयो। आर. डी. वर्मन जीले धेरै हिन्दी प्रसिद्ध गीतहरूलाई बङ्गाली भाषामा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गरे जस्तो- ‘मोहुए झुमेछे आज माऊ गो, चोखे चोखे कोथा बोले चोखे नामहरू बृष्टि (बङ्गाली रूपांतरण गीत जाने के कुरा हो।..) बंसी सुनेको घोरे टाका जाए, संध्या बेले तुमी आमी..., आज गुन गुन जे आमर(बङ्गाली रूपांतरण गीत प्यार दीवाना हुन्छ) आदि। यो प्रसिद्ध साझेदारी विवाहमा परिणित भयो। पञ्चम जीको अन्तिम सास सम्म यो साझेदारी चल्यो। ===जय देव=== सँगीत निर्देशक जयदेव, एस. डी. वर्मनको सहायकको रूपमा पहिले काम गर्थे पछि यिनले स्वतन्त्र रूपबाट सँगीत निर्देशन गर्न शुरू गरे। सँगीतकार जयदेवले आशासँग धेरै चलचित्रको गीत रेकर्ड गरे, जस्तो- हम दोनो (१९६१), मुझे जीने दो (१९६३), दो बुँद पानी (१९७१) आदि। जयदेव र आशाले फिल्मी चलचित्रको वाहेक ८ गीतहरूको एक विशेष सँग्रह जसमा गजल एवं केही अन्य गीत शामिल थिए लाई “एन अनफर्गेटेबल ट्रिट”को नामबाट निकले। आशा, जयदेवको राम्रो मित्र मानिन्थिन। १९८७ मा जयदेवको मरणोपरान्त आशाले कम प्रसिद्ध गीत जुन जयदेव द्वारा सँगीतबद्ध थियो,’सुरांजली’ नामले निकालिन। ===शंकर जयकिशन=== शंकर जयकिशनले आशासँग कम काम गरे, फेरि पनि केही हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- परदेमा रहन दो...(शिखर-१९६८) यस गीतको लागि आशाको द्वितीय चलचित्र फेयर अवार्ड मिलयो। आशाले एक प्रसिद्ध गीत शंकर जयकिशनको लागि गाईन जुन किशोर कुमारको आवाजमा ज्यादा प्रसिद्ध थियो जस्तो- जिन्दगी का सफर है सुहाना...(अंदाज)। जब राज कपुरको लता मंगेसकरको साथ बोलचाल थियो, तब आशाले शंकर जयकिशनको सँगीत निर्देशनमा चलचित्र मेरा नाम जोकर (१९७०) को गीत गाईन। ===इलैयाराजा=== दक्षिण भारतीय सँगीत निर्देशक इलैयाराजाले १९८० को समयमा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गर्न शुरू गरे। यि दुईको साझेदारीमा चलचित्र ‘मुन्दरम पइराई (१९८२) (या सदमा, यसको हिन्दी रीमेक १९८३ मा) बन्यो। १९८० देखि १९९० को बीच यि दुईको साझेदारी बनी रह्यो। यस विशेष साझेदारीको प्रसिद्ध गीत ‘सीनबागमाइ’ (इनगा ओरू पट्टुकारन-१९८७, तमिल चलचित्र) आदि छ। २००० ई.मा आशाले इलैयाराजाको सँगीत निर्देशनमा कमल हसनको चलचित्र ‘हे राम’को मूल गीत गाईन। जन्मों की ज्वाला....(या अपर्णाको थीम गीत)को गजल गायक हरिहरनसँग युगल गीत गाईन। ===अनु मलिक=== अनु मलिक र आशाले धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे। जसमा यिनको सँगीतबद्ध पहिलो चलचित्र ‘सोनीमहीवाल’ (१९८४) शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा धेरै प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘‘फिलहाल...(फिलहाल), किताबें बहुत से...(बाजीगर) आदि शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा आशाले चार पंक्ति ‘जब दिल मिले...(यादें) सुखबिन्दर सिह, [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]] र सुनिधि चौहानको साथ गाईन। आशाले अनु मलिकको पिता ‘सरदार मलिक’को लागि १९५० ई. देखि १९६० ई.मा गाईन जसमा प्रसिद्ध चलचित्र सारंगा (१९६०) शामिल छन्। ===ए. आर. रहमान=== १९९५ चलचित्र ‘रंगीला’बाट आशाले सँगीत निर्देशक ए. आर. रहमानको साथ आफ्नो दोस्रो चरणको शुरूआत गरिन। यसको श्रेय ए. आर. रहमानलाई जान्छ। चार्टबस्टरको हिट गीत तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे...बाट आशालाई पुन: प्रसिद्धि मिल्यो। रहमान र आशाको साझेदारीमा धेरै गीत रेकर्ड भए जसमा हिट गीत ‘‘मुझे रंग दे...(त्क्षक)’, राराधा कैसे न जले...(लगान, युगल गीत [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]]को साथ), कही आग लगे...(ताल), ओ भवरें...(दौड, युगल गीत के.जे.यशुदास), वीनीला वीनीला...(अरूवर-१९९९) प्रमुख छन्। रहमानले एक पल्ट भने-“म सोच्छु आशा र लता जीको उचाईमा जुन सँगीत ठिक हुन्छ त्यस्तै मैले तैयार गरे।” ===अन्य सँगीत निर्देशक=== मदन मोहनले ‘झुमका गिरा रे...(मेरो साया-१९६६) को प्रसिद्ध गीतलाई आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीले चलचित्र छोटी सी बात (१९७५) मा जानेमन जानेमन... युगल गीत के.जे.यशुदासको साथ रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीको चलचित्र जागते रहो (१९५६) गीत ‘ठंडी ठंडी सावनको फुहार...’ आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सँगीतकार संदीप चौटाको साथ आशाले ‘कमबख्त इश्क ..(एक युगल गीत सोनू निगमको साथ) चलचित्र प्यार तुने क्या किया (२००१) को लागि गाईन जुन युवाहरूमा एकदम लोकप्रिय भयो। आशाले लक्षमीकांत-प्यारेलाल, नौशाद, रवीन्द्र् जैन, एन. दता, हेमंत कुमारको लागि गाईन र साथ काम गरिन। बलीवुडको अन्य प्रसिद्ध सँगीतकारकहरू साथ पनि आशाले काम गरिन जसमा जतिन ललित, बप्पी लाहिरी, कल्याण जी आन्नद जी, उषा खन्ना, चित्रगुप्त एवं रौशन शामिल छन्। ==मराठी सँगीत== लता मंगेसकरको साथ आशा [[मराठी]] सँगीतको सिरमौर रहीकि छन (किनकी मराठी उनको मातृभाषा हो)। आशाले मराठी भाषाको थुप्रै गीत गाई सकेकि छिन जसमा प्रसिद्ध कविहरू के कविता हो, जुन भाव गीतको रूपमा प्रसिद्ध छ। जस्तो प्रसिद्ध एलबन ‘रूतु हिरावा’(‘ग्रीन सीजन’) जुन श्रीधर पाडके द्वारा रचित हो। आफ्नो भाइ हृदयनाथ मंगेसकरद्वारा सँगीतबद्ध आशाको धेरै प्रसिद्ध गीत छन्। आशा द्वारा गाएको मराठी भजन एकदम प्रचलित र प्रसिद्ध छ। ==निजी एलबम== ८ सेप्टेम्बर १९८७ आशाको जन्म दिवसमा “दिल पडोसी है” नामक एलबम, गुलजारद्वारा रचित र आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध जारी गरियो। आशा उस्ताद अली अकबर खानसँग १९९५ मा विशेष रूपले मिलिन, पछि आशाले उस्ताद अली अकबर खानको साथ ग्यारह बन्दिसे रेकर्ड गरिन ’कैलीफिर्निया मे’। जुन ग्रेमी अवार्डको लागि प्रस्तावित भयो। १९९० मा आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध गीतहरूलाई आशाले ‘रिमिक्स’ गरेर प्रयोगात्मक अनुभव गरिन जुन धेरै मान्छेहरू द्वारा आलोचनाको विषय बन्यो। सँगीतकार खय्यामले पनि यसको आलोचना गरे। तर ‘राहुल और मै’ नामक एलबम एकदम प्रसिद्ध भयो। इण्डोपप एलबम ‘जानम सम्झिएरो’ लेस्ली लुईसको साथ एकदम प्रसिद्ध रहयो। धेरै पुरस्कारहरू सहित १९९७ एम.टी.वी. एवार्ड यस विशेष एलबमलाई मिलयो। २००२ ई.मा आफ्नो एलबम ‘आप की आशा’ जुन आठ गीतहरू वाला भिडियो एलबम थियो, आशा आफैले सँगीत तैयार गरिन। यसको गीत मुजरूह सुल्तांनपुरी द्वारा रचित (अंतिम रचना सुलतान पुरी द्वारा) थियो। २१ मे २००१ मा सचिन तेन्दुलकरद्वारा मुम्बईमा एक विशेष पार्टीमा यो एलबम जारी गरियो। जब [[पाकिस्तान|पाकिस्तानी]] गायक अदनान सामी सिर्फ १० वर्षको थिए तब आशाले उनिको प्रतिभालाई पहिचान गरिन। आशाले अदनान सामीलाई गायन प्रतिभा विकसित गरेर अगाडि बढनको लागि प्रेरित गरिन। जब अदनान ठूलो भए तब आशाको साथ ’कभी त नजर मिलाओ’ एलबममा गीत गाए, जुन एकदम प्रसिद्ध रहयो। फेरि ‘बरसे बादल’ नामक एलबममा पनि अदनान सामीको साथ गाईन। आशाले धेरै एलबमहरूको लागि गजल गाईन जस्तो-मीराज-ए-गजल, अबशहर-ए-गजल र कशीश। २००५ मा आशाले एलबम ‘आशा’ जुन चार गजल गायकमा समर्पित थियो- मेंहदी हसन, गुलाम अली, फरीदा खानम र जगजीत सिंह जारी गरिन। यस एलबममा आशालाई मनपर्ने आठ गजल जस्तो- फरीदा खानमको ‘आज जानेको जिद ना करो...,गुलाम अलीको ‘चुपके चुपके...’, ‘आवारगी...’ र ‘दिल मे एक लहर...’ जगजीत सिहको ‘आहिस्ता आहिस्ता...’, मेहदी हसनको ‘रंजीश है सही...’,’रफ्ता रफ्ता...’ र ‘मुझे तुम नजर से...’ शामिल थियो। यसको सँगीतकार पण्डित सोमेश माथुर थिए जसले युवाहरूलाई ध्यानमा राखेर सँगीत दिए। आशाको ६० औँ जन्मदिवसमा इ.एम.आई. इण्डियाले तीन कैसेट जारी गरे- ‘बाबा मै बैरागन होंगी (भक्ति गीत)’, ‘द गोलडेन कलैक्सन-गजल (सँगीतकार गुलाम अली, आर.डी.वर्मन र नजर हुसैन)’ र ‘द गोलडेन कलेक्शन- द एवर भरसाटाइल आशा भोसले’ जुन ४४ प्रसिद्ध गीतहरूको सँग्रह थियो। २००६ मा आशाले ‘आशा एण्ड फ्रैण्डस’ नामक एलबम रेकर्ड गरे जसमा युगल गीत सञ्जय दत्त र उर्मिला मातोंडकरको साथ गाईन साथै प्रसिद्ध क्रिकेट खेलाडी ब्रेट लीसँग आशाले ‘यू आर द वन फरमी (हो तिमी मेरो लागि हो)’ गीत गाइन। यि गीतहरूको सँगीतकार समीर टण्डन थिए। यसको विडियो निर्माण एस. रामचन्द्रनले गरे(जो पत्रकारबाट निर्देशक बनेका थिए)। ==पुरस्कार र सम्मान== ===चलचित्र फेयर बेस्ट फिमेल प्लेबैक अवार्ड=== * १९६८-“गरीबो की सुनो...” (दस लाख-* १९६६) * १९६९-“परदे मे रहने दो...” (शिखर-* १९६८) * १९७२- “पिया तु अब तो आजा...” (कारवाँ-* १९७१) * १९७३-“दम मारो दम...” (हरे रामा हरे कृष्णा-* १९७२) * १९७४-“होने लगी है रात...” (नैना-* १९७३) * १९७५-“चैन से हमको कभी...” (प्राण जाये पर वचन न जाए-* १९७४) * १९७९-”ये मेरा दिल...” (डान-* १९७८) ===अन्य पुरस्कार=== * १९९६-स्पेशल अवार्ड (रङ्गीला-* १९९५) * २००१-फिल्म फेयर लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड ;राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार * १९८१- “दिल चीज क्या है...” (उमरव जान) * १९८६ “मेरा कुछ सामान...” (इजाजत) ;अन्य यादगार पुरस्कार * १९८७- नाइटीनेंगल अफ एसिया अवार्ड (इण्डो पाक एशोशिएशन यु.के.) * १९८९- लता मंगेस्कर अवार्ड (मध्य प्रदेश सरकार) * १९९७- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (जानम समझाकरो- एलबमको लागी) * १९९७- एम.टी.वी. अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९७- च्यानल वी अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९८- दयावती मोदी अवार्ड * १९९९- लता मंगेस्कर अवार्ड (महाराष्ट्र सरकार) * २०००- सिंगर अफ द मिलेनियम (दुबई) * २०००- जी गोल्ड बलीवुड अवार्ड (मुझे रङ्ग दे- चलचित्र तक्षकको लागी) * २००१- एम.टी.वी. अवार्ड (कमबख्त इशक –को लागी) * २००२- बी.बी.सी. लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड (यू.के. प्रधानमन्त्री टोनी ब्लेयरद्वारा प्रदत) * २००२- जी सीने अवार्ड फर बेस्ट प्लेबैक सिंगर - महिला (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२- जी सीने स्पेशल अवार्ड फर हल अफ फेम * २००२- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२-सैनसुई मुवी अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००३- सवराल्या येशुदास अवार्ड (भारतीय सँगीतमा उत्कृष्ट योगदानको लागी) * २००४- लाईविग लीजेंड अवार्ड (फेडरेशन अफ इण्डियन चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इंडस्ट्रीज द्वारा) * २००५- एम.टी.वी. ईमीज, बेस्ट फीमेल पप ऐक्ट(आज जाने की जिद न करो..) * २००५- मोस्ट स्टाइलिश पीपुल इन म्यूजिक ==सम्मान एवं विशेष पहचान== * १९९७ मा, आशा पहिलो भारतीय गायिका बनीन् जो ‘ग्रेमी अवार्डको लागि नामांकित गरियो (उस्ताद अली अकबर खानको साथ एक विशेष एलबमको लिए) * आशाले “सत्तरीऔं महाराष्ट्र स्टेट अवार्ड” प्राप्त गरिन। * भारतीय सिनेमामा उत्कृष्ट योगदानको लागि सन २०००मा “दादा साहेब फाल्के अवार्ड”बाट सम्मानित गरियो। * आशाको साहित्यमा डक्टरेटको उपाधि द्वारा अमरावती विश्वविद्यालय एवं जलगाँउ विश्वविद्यालयद्वारा सम्मानित गरियो। * “द फ्रिडी मरकरी अवार्ड” कलाको क्षेत्रमा उत्कृष्ट उपलब्धियहरूको लागि आशालाई यस खास पुरस्कारद्वारा सम्मानित गरियो। * नोभेम्बर २००२मा आशाको “बर्मिंघम फिलिम फेस्टिवल” विशेष रूपले समर्पित गरियो। * “पद्म विभूषण” द्वारा राष्टपति प्रतिभा देवी सिंह पाटिलले ५ मे २००८ (सोमवार) आशालाई सम्मानित गरिन। यो सम्मान भारत सरकारको महत्त्वपूर्ण सम्मानहरू मध्य एक हो। ==बाह्य कडीहरू== {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} {{Commonscat|Asha Bhosle}} [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९३३ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२६ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:मराठी मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] 848ecc9iakf1ismoq39i0fe6xsqqvo7 1395232 1395231 2026-11-09T12:01:57Z Madeshi Brahman 78174 /* जीवनी */ 1395232 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = आशा भोसले | image = Ashaji.jpg | image_size = 250px | alt = | caption = २०१५ मा भोसले | birth_name = आशा मंगेशकर | native_name = | native_name_lang = | alias = | birth_date = {{Birth date|1933|09|08|df=y}} | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2026|04|12|1933|09|08|df=y}} | death_place = [[मुम्बई]], महाराष्ट्र, भारत | occupation = गायिका | years_active = १९४३–२०२६ | parents = [[दिननाथ मंगेशकर]]<br>शाभन्ता मंगेशकर | spouse = ज्ञनपत्रियो भोसले (१९४९–१९६०) {{small|(विक्षेदन)}}<br>[[आर. डी. बर्मन]] (१९८०–१९९४) {{small|(मृत्यु)}} | children = हेमन्त भोसले<br>वर्षा भोसले<br>आनन्द भोसले | relatives = [[लता मङ्गेशकर|लता मंगेशकर]] (दिदी)<br>[[मिना मंगेशकर]] (बहिनी)<br>[[उषा मंगेशकर]] <br>[[हरिदनाथ मंगेशकर]] (भाई)<br>[[एस.डि बुरमान]] (ससुरा) }} {{Listen | type = music | filename = আমি_খাতার_পাতায়_চেয়েছিলাম.mp3 | title = ami khatar patay cheyechilam (म पृष्ठमा चाहन्थें) | description = गीतकार पुलक बनर्जी, संगीतकार [[मन्ना डे]] र गायिका आशा भोसले | pos = }} '''आशा भोसले''' (८ सेप्टेम्बर १९३३ – १२ अप्रिल २०२६) [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूको प्रसिद्ध [[पार्श्व गायक|पार्श्वगायिका]] थिइन्। उनी [[लता मङ्गेशकर]]की बहिनी र दीनानाथ मंगेशकरकी छोरी थिइन्। आशाले चलचित्र र गैर चलचित्रका लगभग १६ हजार गीत गाएकी थिइन् र उनको आवाजका प्रशंसकहरू सारा विश्वमा फैलिएका थिए। आशाको विशेषता थियो कि उनले शास्त्रीय सँगीत, [[गजल]] र [[पप सङ्गीत|पप]] हरेक क्षेत्रमा आफ्नो आवाजको जादू बाँडेकी थिइन् र एक समान सफलता पाएकी थिइन्। उनले आर. डी. बर्मन सँग विवाह गरेकी थिइन्। ==जीवनी== आशा भोसलेको जन्म ८ सेप्टेम्बर १९३३ मा [[महाराष्ट्र]]को ‘सांगली’मा भएको हो। यिनको पिता दीनानाथ मंगेसकर प्रसिद्ध गायक एवं नायक थिए। जसले शास्त्रीय सँगीतको शिक्षा एकदम सानो उमेरमा नै आशालाई दीए। आशा जब केवल ९ वर्ष भएकि थिइन्, यिनको पिताको मृत्यु भयो। पिताको मृत्यु पछी, यिनीहरूका परिवार पुणेबाट कोल्हापुर र त्यसपछि बम्बई आए। परिवारको सहायताको लागि आशा र यिनको दिदी लता मंगेसकरले गीत र चलचित्रहरूमा अभिनय शुरू गरे। १९४३ मा यिनले आफ्नो पहिलो फिल्म (मराठी) ‘माझा बाल’मा गीत गाइन। यो गीत ‘चला चला नव बाला...’ दत्ता दवाजेकरद्वारा सँगीतबद्ध भएको थियो। १९४८ मा हिन्दी चलचित्रहरू ‘चुनरिया’को गीत ‘सावन आया...’ हंसराज बहलको लागि गाइन्। दक्षिण एसियाको प्रसिद्ध गायिकाको रूपमा आशाले गीत गाइन। चलचित्र सँगीत, पप, गजल, भजन, भारतीय शास्त्रीय सँगीत, क्षेत्रीय गीत, कव्वाली, रविन्द्र सँगीत र नजरूल गीत यिनको गीतहरूमा सम्मिलित छ। यिनले १४ भन्दा धेरै भाषाहरूमा गीत गाइन जस्तो– [[असमिया भाषा|असमिया]], [[नेपाली (स्पष्टता)|नेपाली]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[उर्दु भाषा|उर्दू]], तेलगू, [[मराठी]], [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]], [[गुजराती]], [[पञ्जाबी (स्पष्टता)|पञ्जाबी]], [[तमिल]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[रसियन]], [[चेक]], [[मलय]] र [[मलयालम भाषा|मलयालम]]। १२००० भन्दा धेरै गीतहरूलाई आशाले आवाज दिइन। ===विवाह एवं व्यक्तिगत जीवन=== १६ वर्षको उमेरमा आफ्नो ३१ वर्षीय प्रेमी ‘गणपत राव भोसले’ (१९१६-१९६६) सँग घरबाट भागेर पारिवारिक इच्छाको विरूद्ध विवाह गरिन्। गणपत राव लता जीको निजी सचिव थिए। यो विवाह असफल रहयो। पति एवं उनको भाइहरूको नराम्रो व्यवहारको कारण यस विवाह दु:खान्त भयो। १९६० को आसपास विवाह विच्छेद पछि आशा आफ्नो आमाको घरमा दुई बच्चाहरू र तेस्रो गर्भस्थ शिशु (आनन्द) सँग फर्किइन। १९८० ई.मा आशाले ‘राहुल देव वर्मन’(पञ्चम) सँग विवाह गरिन्। यो विवाह आशाले राहुल देव वर्मनको अन्तिम अबस्थासम्म सफलतापूर्वक निभाइन्। आशाको घर दक्षिण मुम्बई, पेडर रोड क्षेत्रमा प्रभुकुञ्ज अपार्टमेंटमा अवस्थित छ। यिनको तीन बच्चाहरू छन्। साथमा पाँच नातिहरू पनि छन्। यिनीको सबै भन्दा ठूलो छोरा हेमन्त भोसले हुन। हेमन्तले पाइलटको रूपमा अधिकांश समय बिताए। आशाकि छोरी जुन हेमन्त भन्दा कान्छी छिन “वर्षा”। वर्षाले ‘द सनडे औबजरवर’ र ‘रेडिफ’को लागि कलम लेखन काम गरिन्। आशाको सबैभन्दा कान्छो छोरा आनन्द भोसले हुन। आनन्दले व्यबसाय र चलचित्र निर्देशनको अध्यन गरे। आनन्द भोसले नै आशाको क्यारियरको बारेमा हालका दिनहरूमा रेखदेख गरिरहेका छन्। हेमन्त भोसलेको सबैभन्दा ठूलो छोरा चैतन्या (चिंटु) “ब्वाय ब्याण्ड”को सफल सदस्यको रूपमा विश्व सँगीत सँग जोडिएका छन्। अनिका भोसले (हेमन्त भोसलेको छोरी) सफल फोटोग्राफरको रूपमा कार्य गर्दैछिन्। आशाको बहिनीहरू लता मंगेसकर र उषा मंगेसकर गायिका हुन। यिनको अन्य दुइ सहोदर बहिनी मीना मंगेसकर र भाइ हृदयनाथ मंगेसकर सँगीत निर्देशक छन्। आशा गायिका वाहेक धेरै राम्रो कुक पनि हुन्। कुकिंग यिनीहरूको मनपरेको शोख हो। बलीवुडको धेरै जसो मानिस आशाको हातबाट बनेको ‘कढाई मासु’ एवं ‘बिरयानी’को लागि अनुरोध गर्छन। आशा पनि इनकार गर्दिनन्। बलीवुडको ‘कपुर’ खानदानमा आशा द्वारा बनाइएको ‘पाया करी’, ‘गोझन फिश करी’ र ‘दाल’ एकदम प्रसिद्ध छ। एक पल्ट जब ‘द टाइम्स अफ इंडिया’को एक अन्तरवार्तामा सोधियो कि यदि तपाईँ गायिका न भएको भए के गर्नुहुन्थ्यो होला? आशाले जबाब दिइन् कि म एक राम्रो भान्से (कुक) बन्थे होला। आशा एक सफल रेस्टुरा सञ्चालिका हुन्। यिनको रेस्टुरा दुबई र कुवेतमा आशा नामले प्रसिद्ध छन्। ‘वाफी ग्रूप’ द्वारा सञ्चालित रेस्टुरामा आशाको २०% हिस्सेदारी छ। वाफी सीटी दुबई र दुई रेस्टुरा कुवैतमा पारम्परिक उत्तर भारतीय व्यंजनको लागि प्रसिद्ध छ। आशाले ‘कैफ्स’को स्वंय ६ महीनाकोको ट्रेंनिग दिएकि छन्। डिसेम्बर २००४ ‘मेनु मैगजीन’को रिपोर्टको अनुसार ‘रसेल स्कट’ जुन ‘हैरी रामसदेन’को प्रमुख छ आउने वाला पाँच वर्षमा आशाको ब्रैण्डको अंतर्गत ४० रेस्टुरा पुरा यू. के. भित्र खोल्ने घोषणा गरेकि छन्। त्यहि क्रममा आशाको रेस्टुरा ‘बरमिंगम’ यू. के.मा खोलाईएको छ। आशालाई फैशन र पहिरनहरू मध्येको साडी चमकदार किनारा भएको, घाँटिमा मोतिको हार र हीरा प्रसिद्ध छ। आशा एक राम्रो ‘मिमिक्री’ अदाकारा पनि हुन्। ===गायन क्षेत्रमा संघर्ष=== एक समय जब प्रसिद्ध गायिका गीता दत, शमशाद बेगम र लता मंगेसकरको समय थियो। चारै तिर यिनीहरूको प्रभुत्व थियो। आशा गाउन चाहन्थिन तर यिनलाई गाउने मौकासम्म दिईदैन्थ्यो। आशा सिर्फ दोश्रा दर्जाको चलचित्रको लागि नै गाउन पाउथिन। १९५० को दशकमा बलीवुडको अन्य गायिकाहरूको तुलनामा आशाले कम बजेटको ‘बी’ र ‘सी’ ग्रेड चलचित्रको लागि धेरै भन्दा धेरै गीत गाए। उनको गीतको सँगीतकार ए. आर. कुरैशी (अल्ला रख्खा खान), सज्जाद हुसैन र गुलाम मोहम्मद थिए। जुन एकदम असफल थिए। १९५२ ई.मा दिलीप कुमार अभिनीत चलचित्र ‘सँगदिल’ जसको सँगीतकार सज्जाद हुसैन थिए, ले प्रसिद्धि दिलाए। परिणाम स्वरूप विमल रायले एक मौका आशालाई आफ्नो चलचित्र ‘परिणीता’ (१९५३) को लागि दिए। राज कपुरले गीत ‘नन्हे मुन्ने बच्चाहरू....’को लागि मोहम्मद रफीको साथ चलचित्र ‘बुट पलिश्’(१९५४) को लागि अनुबंधित गरे जसले एकदम प्रसिद्धि आशालाई दिलायो। ओ.पी. नैयरले आशालाई धेरै ठूलो अवसर ‘सी. आए. डी.’(१९५६) गीत गाउनको लागि दिए। यस प्रकार १९५७ को चलचित्र ‘नया दौर’ बी. आर. चोपडाले नैयर साहबको सँगीतकार रूपमा आशाको बी. आर. चोपडाबाट पहिलो सफलता प्राप्त भयो। यस हिस्सादारीले धेरै प्रसिद्ध गीतहरू जनमानसको बीच लानमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिए। फेरि सचिन देव वर्मन र रवि जस्तै सँगीतकारहरूले पनि आशालाई मौका दियो। १९६६ ई.मा सँगीतकार आर. डी. वर्मनको सफलतम चलचित्र ‘तेस्रो मंजिल’मा आशाले आर. डी. वर्मनको साथ एकदम प्रसिद्धि कमाईन। १९६० देखि १९७० को बीच प्रसिद्ध निर्त्यकर्ता हेलनको आवाज बन्यो। यस्तो भनिन्छ कि जब पनि आशा गाउदथिन हेलन रिकाडिंगको समय मौजुद रहन्थिन ताकि गीतलाई राम्रो तरिकाबाट सम्झन सकियोस र त्यो गीतमा राम्रो तरिका नृत्य गर्न सकियोस। आशा र हेलनको प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘पिया तु अब तो आजा...’(कारव), ‘ ओ हसीना जुल्फो वाली...’(तेस्रो मंजिल) र ‘ए मेरा दिल...(डन) शामिल छन्। १९८१ मा उमराव जान र इजाजत (१९८७) मा पारम्परिक गजल गाएर आशाले आलोचकहरूलाई करारा जबाब दिईन। आफ्नो गायन प्रतिभाको फलाम मनवाया। यिनै दिनहरू उनलाई उपर्युक्त दुबै चलचित्रको लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार ‘बेस्ट फिमेल प्लेबैक सिंगर’ प्राप्त भयो। आशा १९९० सम्म लगातार गाई रहिन। १९९५ को हिट चलचित्र ‘रंगीला’बाट एक पल्ट पुन: आफ्नो दोस्रो चरणको आरम्भ गरिन। २००५ मा ७२ वर्षीय आशाले तामिल चलचित्र ‘चन्द्रमुखी’ र पप सँगीत ‘लक्की लिप्स...’ सलमान खान अभिनितको लागि गाइन जुन चार्ट बस्टरमा प्रसिद्ध रहयो। अक्टूबर २००४, ’द वेरी बेस्ट अफ आशा भोसले’, ‘द क्वीन अफ बलीवुड’ आशा द्वारा गाएका गीतको एलबम (१९६६-२००३) सार्वजनिक गरियो। ===चलचित्र जुन बाटोको अबरोध साबित भए=== आशा भोसलेको गायनको कैरियरमा चार चलचित्रहरू अबरोध, साबित भए- नया दौड(१९५७), तेस्रो मंजिल (१९६६), उमरव जान (१९८१) र रङ्गीला (१९९५)। नया दौर (१९५७):- आशा भोसलेको पहिलो ठूलो सफल चलचित्र बी. आर. चोपडाको ‘नयादौर’(१९५७) थियो। मो. रफीको साथ गाएको उनको गीत जस्तो ‘माँगको हात तुम्हारा....’, ‘साथी हात बढाना...’ र ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...’ शाहिर लुधियानवीको द्वारा लिखित र ओ. पी. नैयर द्वरा सँगीतबद्ध एक खास परिचय दियो। आशाले ओ.पी. नैयरसँग पहिले पनि काम गरेकी थिईन तर यो पहिलो चलचित्र थियो जसको सबै गीत आशाले प्रमुख अभिनेत्रीको लागि गाएकि थिईन। प्रोड्यूसर बी. आर. चोपडाले नया दौरमा उनको प्रतिभा चिनेर आउने वाला पछिको चलचित्रमा पुन: मौका दिए। त्यसमा प्रमुख फिल्म- वक्त, गुमराह, हमराज, मानिस र मान्छे र धुंध आदि हुन। तिसरी मंजिल (१९६६):- आशा भोसलेले राहुल देव वर्मनको ‘तिसरी मंजिल’ (१९६६)बाट एकदम प्रसिद्ध भईन। जब पहिले उनले गीतको धुन सुनीन तब गीत ‘आजा आजा...’ यस गीतलाई गाउन इनकार गरिएको थियो, जुन वेस्टर्न डांस नम्बरमा आधारित थियो। तब आर. डी. वर्मनले सँगीत बदलनेको प्रस्ताव आशालाई दिए तर आशाले यो चुनौती स्वीकार गर्दै गीत गाईन। १० दिनको अभ्यास पछि जब अन्तिम रूपमा यो खास गीत आशाले गाईन तब खुशीको कायल आर. डी. वर्मनले १०० रूपयाको नोट आशाको हातमा राखिदिए। आजा आजा.... र यस चलचित्रको अन्य गीत – ओ हसीना जुल्फो वाली... र ओ मेरो सुन रे.... यो सबै गीत रफी जीको साथ तहलका मचाई दियो। शम्मी कपूर यस चलचित्रको नायकले एक पल्ट भनेका थिए “यदि म नजीकै मो. रफी यस चलचित्रको गीत गाउनको लागि हुदैनथे भने म आशा भोसलेलाई यो कार्य दिन्थे”। उमराव जान (१९८१):- रेखा अभिनित ‘उमराव जान’ (१९८१) आशाले गजल गाएकी थिईन जस्तो- दिल चीज क्या है..., यिनी आँखोंको मस्ती के..., यो के ठाँउ है दोस्तों... र जुस्त जु जिसकी थी...। यि गजलहरूको सँगीतकार खय्याम थिए जसले आशालाई सफलतापूर्वक गजल गाउनको लागि स्वरको उतार चढाव समझाए। आशा स्वयं आश्चर्यचकित थिईन कि उनले यि गजलहरू सफलतापूर्वक गएकी छन्। यि गजलहरूले आशालाई प्रथम राष्ट्रिय पुरस्कार दिलायो र उनिको बहुमुखी प्रतिभा साबित भयो। रङ्गीला (१९९५):- सन १९९५ मा ६२ वर्षीय आशाले युवा अभिनेत्री उर्मिला मातोंडकरको लागि चलचित्र रङ्गीलामा गाईन। यिनले फेरि आफ्नो समर्थहरूलाईको आश्चर्य चकित गरिन। सुपर हिट गीत जस्तो- तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे... गीत ए. आर. रहमानको सँगीत निर्देशनमा गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। पछि धेरै अन्य गीतहरूलाई ए. आर. रहमानकहरू निर्देशनमा गाईन। तन्हा तन्हा... गीत एकदम प्रसिद्ध भयो र आज पनि मान्छे गुनगुनाउ छन्। ==सँगीत निर्देशकहरूको साथ साझेदारी== ===ओ.पी. नैयर=== सँगीतकार ओ.पी. नैयरको साझेदारीले आशा भोसलेलाई एक खास परिचय दियो। धेरै मान्छेहरूले यिनिहरूको आपसी सम्बन्धलाई प्रेम सम्बन्ध माने। नैयर जी पहिलो पल्ट १९५२ मा आशासँग एक गीत छम छमा छम...को सँगीत रेकर्डिगको समय भेटिएका थिए। पहिलो पल्ट यिनले चलचित्र ‘माँगू’ (१९५४) को लागि आशालाई बोलाए। फेरि यिनले एक धेरै ठूलो मौका चलचित्र सी.आई.डी. (१९५६) मा आशालाई दिए। यस प्रकार नया दौर (१९५७) को सफलताले यि दुबैको प्रसिद्धी बढायो। १९५९ पछि भावानात्मक र व्यावसायिक रूपमा आशा नैयर जीको साथ जोडि रहिन। ओ.पी.नैयर र आशा भोसलेको यादगार चलचित्रहरू जस्तो- मधुबालामा खिचिएको गीत ‘आईये मेहरबाँ...’ (हावडा ब्रिज-१९५८) र मुमताजमा खिचिएको गीत ‘ये छ रेशमी जुल्फोको अंधेरा...(मेरे सनम-१९६५) आदि हुन। ओ.पी. नैयरले आशासँग धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- नया दौर (१९५७), तुमसा नही देखा (१९५२), हावडा ब्रिज (१९५८), एक मुसाफिर एक हसीना (१९६२), कशमीरको कली (१९६४) आदि। यिनीहरूको साझेदारीको केही प्रसिद्ध गीत- आओ हुजुर तुमको...(किस्मत), जाईये आप कहाँ जाएगे...(मेरे सनम) आदि छन्। ओ.पी. नैयरको मो. रफी एवं आशाको साथ युगल गीत एकदम प्रसिद्ध भयो। यिनिहरू द्वारा गाएको केही प्रमुख युगल गीत ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...(नया दौर), मै प्यारको राही हूँ...(एक मुसाफिर एक हसीना), दिवाना भयो बादल..., इशारो इशारो मे...(काश्मीरको कली) आदि। ५ अगस्त १९७२ मा दुबैमा बिछोड भयो। यो स्पष्ट हुन सकेको छैन कि कुन कारणहरूबाट दुबैमा बिछोड भयो। ===खय्याम=== दोस्रो सँगीतकार जसले आशाको प्रतिभालाई चिने र यिनको साझेदारीमा आशाले यिनको पहिलो चलचित्र बीबी (१९४८) को लागि गाईन। १९५० मा खय्यामले धेरै राम्रो सम्झौता आशाको साथ गरे जस्तो-फिल्म- दुखाइ, फेरि सुबह होगी आदि। तर ती दुबैको साझेदारीको सबै भन्दा सम्झना भैरहने चलचित्र- उमराव जानको गीत रह्यो। रवि:- सँगीत निर्देशक रवि, आशा भोसलेलाई आफ्नो मनपर्ने गायिकामा एक मानदथे। आशाले यिनको पहिलो चलचित्र वचन (१९५५) मा गीत गाईन। चन्दा मामा दूर के.... गीत राता रात भारतीय आमाको बीच प्रसिद्ध भयो। जब अधिकांश सँगीतकार आशालाई बी-ग्रेड गीत गाउनको लागि जान्दथे त्यसबेला रविले आशालाई भजन गाउन भने जसमा ‘घराना’, ‘गृहस्थी’ ‘काजल’ र ‘फुल र पत्थर’ चलचित्रहरू प्रमुख छन्। रवि र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे जसमा किशोर कुमारसँग गाएको उनिको मजेदार गीत ‘सी ए टी..कैट माने बिल्ली...(दिल्ली का ठग) आदि छन्। रवि द्वारा सँगीतबद्ध आशाको प्रसिद्ध भजन ‘तोरा मन दर्पण कहलाए...’ (काजल) आदि छन्। यिनको साझेदारीमा धेरै प्रसिद्ध चलचित्रको गीत रेकर्ड भए जस्तो- वक्त, चौदहवी का चाँद, गुमराह, बहु-बेटी, चायना टाउन, मानिस र मान्छे, धुंध, हमराज र काजल आदि छन्। चौदहवी का चाँदमा रवि गीता दत्त (प्रोड्यूसर गुरु दत्तको पत्नी)बाट गीत गाउन चाहेका थिए तर गुरु दतको जिद्दीको कारण आशाले गीत गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। ===सचिन देव वर्मन=== प्रसिद्ध सँगीत निर्देशक सचिन देव वर्मनको मनपर्ने गायिका लता मंगेस्करसँग १९५७ देखि १९६२ को बीच राम्रो सम्बन्ध थिएनन्। ति दिनहरूमा सचिन देव वर्मनले आशा भोसलेको उपयोग गरे। यि दुबैको साझेदारीले धेरै हिट गीत दिए जस्तो- चलचित्र काला पानी, काला बजार, मान्छे जाग उठा, लाजवंति, सुजाता र तीन देविया (१९६५) आदि छन्। १९६२ पछि पनि दुबैले धेरै गीतहरू लाई रेकर्ड गरे। मो. रफी र किशोर कुमारको साथ गाएको युगल गीत आशाको एकदम प्रसिद्ध रह्यो। अबको बरस... गीत बिमल रायको चलचित्र बंदनी (१९६३) ले आशालाई प्रमुख गायिकाको रूपमा स्थापित गर्‍यो। अभिनेत्री तनुजामा खिचिएको गीत रात अकेली है..(ज्वेल थीफ, १९६७) एकदम प्रसिद्ध भयो। ===राहुल देव वर्मन=== आशा भोसले राहुल देव वर्मन जीसँग उनी त्यसबेला पहिलो पल्ट मिलीन जब उनी दुई बच्चाको आमा थिईन र सँगीतकार राहुल देव वर्मन (पञ्चम) को साझेदारीमा चलचित्र तीसरी मंजिल (१९६६) मा पहिलो पल्ट मान्छेहरूको ध्यान आकर्षित गर्न सकिन। आशाले आर. डी. वर्मनसँग कैबरे, रक, डिस्को, गजल, भारतीय शास्त्रीय सँगीत अरु पनि धेरै गीत गाएईन। १९७० मा आशा भोसलेले पञ्चमको साथ धेरै युवा गीत गाएक थिए जस्तो- पिया तु अब तो आ जा.....(कारवा-१९७१) हेलनमा खिचिएको, दम मारो दम...(हरे रामा हरे कृष्णा-१९७१), दुनिया में...(अपना देश-१९७२) चुरा लिया है तुमने...(यादों की बारात-१९७३) आदि छन्। यसको आलावा पञ्चमको सँगीत निर्देशनमा आशाले किशोर कुमारको साथ थुप्रै प्रसिद्ध युगल गीत गाईन जस्तो- जाने जाँ ढुढता फिर रहा..(जवानी दिवानी), भली भली सी एक सूरत...(बुढा मिल गया) आदि। १९८० मा पञ्चम र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। चलचित्र इजाजत (१९८७)- मेरा कुछ..., खाली हात शाम आयी है.., कतरा कतरा... आदि प्रसिद्ध प्रमुख प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। ओ मारिया...(सागर) को गीत पनि रेकर्ड गरे। गुलजारको इजाजतलाई आर. डी. वर्मनको सँगीत निर्देशनमा आशाको राष्ट्रिय पुरस्कार ‘बेस्ट सिंगर’ प्राप्त भयो। आर. डी. वर्मन जीले धेरै हिन्दी प्रसिद्ध गीतहरूलाई बङ्गाली भाषामा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गरे जस्तो- ‘मोहुए झुमेछे आज माऊ गो, चोखे चोखे कोथा बोले चोखे नामहरू बृष्टि (बङ्गाली रूपांतरण गीत जाने के कुरा हो।..) बंसी सुनेको घोरे टाका जाए, संध्या बेले तुमी आमी..., आज गुन गुन जे आमर(बङ्गाली रूपांतरण गीत प्यार दीवाना हुन्छ) आदि। यो प्रसिद्ध साझेदारी विवाहमा परिणित भयो। पञ्चम जीको अन्तिम सास सम्म यो साझेदारी चल्यो। ===जय देव=== सँगीत निर्देशक जयदेव, एस. डी. वर्मनको सहायकको रूपमा पहिले काम गर्थे पछि यिनले स्वतन्त्र रूपबाट सँगीत निर्देशन गर्न शुरू गरे। सँगीतकार जयदेवले आशासँग धेरै चलचित्रको गीत रेकर्ड गरे, जस्तो- हम दोनो (१९६१), मुझे जीने दो (१९६३), दो बुँद पानी (१९७१) आदि। जयदेव र आशाले फिल्मी चलचित्रको वाहेक ८ गीतहरूको एक विशेष सँग्रह जसमा गजल एवं केही अन्य गीत शामिल थिए लाई “एन अनफर्गेटेबल ट्रिट”को नामबाट निकले। आशा, जयदेवको राम्रो मित्र मानिन्थिन। १९८७ मा जयदेवको मरणोपरान्त आशाले कम प्रसिद्ध गीत जुन जयदेव द्वारा सँगीतबद्ध थियो,’सुरांजली’ नामले निकालिन। ===शंकर जयकिशन=== शंकर जयकिशनले आशासँग कम काम गरे, फेरि पनि केही हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- परदेमा रहन दो...(शिखर-१९६८) यस गीतको लागि आशाको द्वितीय चलचित्र फेयर अवार्ड मिलयो। आशाले एक प्रसिद्ध गीत शंकर जयकिशनको लागि गाईन जुन किशोर कुमारको आवाजमा ज्यादा प्रसिद्ध थियो जस्तो- जिन्दगी का सफर है सुहाना...(अंदाज)। जब राज कपुरको लता मंगेसकरको साथ बोलचाल थियो, तब आशाले शंकर जयकिशनको सँगीत निर्देशनमा चलचित्र मेरा नाम जोकर (१९७०) को गीत गाईन। ===इलैयाराजा=== दक्षिण भारतीय सँगीत निर्देशक इलैयाराजाले १९८० को समयमा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गर्न शुरू गरे। यि दुईको साझेदारीमा चलचित्र ‘मुन्दरम पइराई (१९८२) (या सदमा, यसको हिन्दी रीमेक १९८३ मा) बन्यो। १९८० देखि १९९० को बीच यि दुईको साझेदारी बनी रह्यो। यस विशेष साझेदारीको प्रसिद्ध गीत ‘सीनबागमाइ’ (इनगा ओरू पट्टुकारन-१९८७, तमिल चलचित्र) आदि छ। २००० ई.मा आशाले इलैयाराजाको सँगीत निर्देशनमा कमल हसनको चलचित्र ‘हे राम’को मूल गीत गाईन। जन्मों की ज्वाला....(या अपर्णाको थीम गीत)को गजल गायक हरिहरनसँग युगल गीत गाईन। ===अनु मलिक=== अनु मलिक र आशाले धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे। जसमा यिनको सँगीतबद्ध पहिलो चलचित्र ‘सोनीमहीवाल’ (१९८४) शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा धेरै प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘‘फिलहाल...(फिलहाल), किताबें बहुत से...(बाजीगर) आदि शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा आशाले चार पंक्ति ‘जब दिल मिले...(यादें) सुखबिन्दर सिह, [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]] र सुनिधि चौहानको साथ गाईन। आशाले अनु मलिकको पिता ‘सरदार मलिक’को लागि १९५० ई. देखि १९६० ई.मा गाईन जसमा प्रसिद्ध चलचित्र सारंगा (१९६०) शामिल छन्। ===ए. आर. रहमान=== १९९५ चलचित्र ‘रंगीला’बाट आशाले सँगीत निर्देशक ए. आर. रहमानको साथ आफ्नो दोस्रो चरणको शुरूआत गरिन। यसको श्रेय ए. आर. रहमानलाई जान्छ। चार्टबस्टरको हिट गीत तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे...बाट आशालाई पुन: प्रसिद्धि मिल्यो। रहमान र आशाको साझेदारीमा धेरै गीत रेकर्ड भए जसमा हिट गीत ‘‘मुझे रंग दे...(त्क्षक)’, राराधा कैसे न जले...(लगान, युगल गीत [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]]को साथ), कही आग लगे...(ताल), ओ भवरें...(दौड, युगल गीत के.जे.यशुदास), वीनीला वीनीला...(अरूवर-१९९९) प्रमुख छन्। रहमानले एक पल्ट भने-“म सोच्छु आशा र लता जीको उचाईमा जुन सँगीत ठिक हुन्छ त्यस्तै मैले तैयार गरे।” ===अन्य सँगीत निर्देशक=== मदन मोहनले ‘झुमका गिरा रे...(मेरो साया-१९६६) को प्रसिद्ध गीतलाई आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीले चलचित्र छोटी सी बात (१९७५) मा जानेमन जानेमन... युगल गीत के.जे.यशुदासको साथ रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीको चलचित्र जागते रहो (१९५६) गीत ‘ठंडी ठंडी सावनको फुहार...’ आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सँगीतकार संदीप चौटाको साथ आशाले ‘कमबख्त इश्क ..(एक युगल गीत सोनू निगमको साथ) चलचित्र प्यार तुने क्या किया (२००१) को लागि गाईन जुन युवाहरूमा एकदम लोकप्रिय भयो। आशाले लक्षमीकांत-प्यारेलाल, नौशाद, रवीन्द्र् जैन, एन. दता, हेमंत कुमारको लागि गाईन र साथ काम गरिन। बलीवुडको अन्य प्रसिद्ध सँगीतकारकहरू साथ पनि आशाले काम गरिन जसमा जतिन ललित, बप्पी लाहिरी, कल्याण जी आन्नद जी, उषा खन्ना, चित्रगुप्त एवं रौशन शामिल छन्। ==मराठी सँगीत== लता मंगेसकरको साथ आशा [[मराठी]] सँगीतको सिरमौर रहीकि छन (किनकी मराठी उनको मातृभाषा हो)। आशाले मराठी भाषाको थुप्रै गीत गाई सकेकि छिन जसमा प्रसिद्ध कविहरू के कविता हो, जुन भाव गीतको रूपमा प्रसिद्ध छ। जस्तो प्रसिद्ध एलबन ‘रूतु हिरावा’(‘ग्रीन सीजन’) जुन श्रीधर पाडके द्वारा रचित हो। आफ्नो भाइ हृदयनाथ मंगेसकरद्वारा सँगीतबद्ध आशाको धेरै प्रसिद्ध गीत छन्। आशा द्वारा गाएको मराठी भजन एकदम प्रचलित र प्रसिद्ध छ। ==निजी एलबम== ८ सेप्टेम्बर १९८७ आशाको जन्म दिवसमा “दिल पडोसी है” नामक एलबम, गुलजारद्वारा रचित र आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध जारी गरियो। आशा उस्ताद अली अकबर खानसँग १९९५ मा विशेष रूपले मिलिन, पछि आशाले उस्ताद अली अकबर खानको साथ ग्यारह बन्दिसे रेकर्ड गरिन ’कैलीफिर्निया मे’। जुन ग्रेमी अवार्डको लागि प्रस्तावित भयो। १९९० मा आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध गीतहरूलाई आशाले ‘रिमिक्स’ गरेर प्रयोगात्मक अनुभव गरिन जुन धेरै मान्छेहरू द्वारा आलोचनाको विषय बन्यो। सँगीतकार खय्यामले पनि यसको आलोचना गरे। तर ‘राहुल और मै’ नामक एलबम एकदम प्रसिद्ध भयो। इण्डोपप एलबम ‘जानम सम्झिएरो’ लेस्ली लुईसको साथ एकदम प्रसिद्ध रहयो। धेरै पुरस्कारहरू सहित १९९७ एम.टी.वी. एवार्ड यस विशेष एलबमलाई मिलयो। २००२ ई.मा आफ्नो एलबम ‘आप की आशा’ जुन आठ गीतहरू वाला भिडियो एलबम थियो, आशा आफैले सँगीत तैयार गरिन। यसको गीत मुजरूह सुल्तांनपुरी द्वारा रचित (अंतिम रचना सुलतान पुरी द्वारा) थियो। २१ मे २००१ मा सचिन तेन्दुलकरद्वारा मुम्बईमा एक विशेष पार्टीमा यो एलबम जारी गरियो। जब [[पाकिस्तान|पाकिस्तानी]] गायक अदनान सामी सिर्फ १० वर्षको थिए तब आशाले उनिको प्रतिभालाई पहिचान गरिन। आशाले अदनान सामीलाई गायन प्रतिभा विकसित गरेर अगाडि बढनको लागि प्रेरित गरिन। जब अदनान ठूलो भए तब आशाको साथ ’कभी त नजर मिलाओ’ एलबममा गीत गाए, जुन एकदम प्रसिद्ध रहयो। फेरि ‘बरसे बादल’ नामक एलबममा पनि अदनान सामीको साथ गाईन। आशाले धेरै एलबमहरूको लागि गजल गाईन जस्तो-मीराज-ए-गजल, अबशहर-ए-गजल र कशीश। २००५ मा आशाले एलबम ‘आशा’ जुन चार गजल गायकमा समर्पित थियो- मेंहदी हसन, गुलाम अली, फरीदा खानम र जगजीत सिंह जारी गरिन। यस एलबममा आशालाई मनपर्ने आठ गजल जस्तो- फरीदा खानमको ‘आज जानेको जिद ना करो...,गुलाम अलीको ‘चुपके चुपके...’, ‘आवारगी...’ र ‘दिल मे एक लहर...’ जगजीत सिहको ‘आहिस्ता आहिस्ता...’, मेहदी हसनको ‘रंजीश है सही...’,’रफ्ता रफ्ता...’ र ‘मुझे तुम नजर से...’ शामिल थियो। यसको सँगीतकार पण्डित सोमेश माथुर थिए जसले युवाहरूलाई ध्यानमा राखेर सँगीत दिए। आशाको ६० औँ जन्मदिवसमा इ.एम.आई. इण्डियाले तीन कैसेट जारी गरे- ‘बाबा मै बैरागन होंगी (भक्ति गीत)’, ‘द गोलडेन कलैक्सन-गजल (सँगीतकार गुलाम अली, आर.डी.वर्मन र नजर हुसैन)’ र ‘द गोलडेन कलेक्शन- द एवर भरसाटाइल आशा भोसले’ जुन ४४ प्रसिद्ध गीतहरूको सँग्रह थियो। २००६ मा आशाले ‘आशा एण्ड फ्रैण्डस’ नामक एलबम रेकर्ड गरे जसमा युगल गीत सञ्जय दत्त र उर्मिला मातोंडकरको साथ गाईन साथै प्रसिद्ध क्रिकेट खेलाडी ब्रेट लीसँग आशाले ‘यू आर द वन फरमी (हो तिमी मेरो लागि हो)’ गीत गाइन। यि गीतहरूको सँगीतकार समीर टण्डन थिए। यसको विडियो निर्माण एस. रामचन्द्रनले गरे(जो पत्रकारबाट निर्देशक बनेका थिए)। ==पुरस्कार र सम्मान== ===चलचित्र फेयर बेस्ट फिमेल प्लेबैक अवार्ड=== * १९६८-“गरीबो की सुनो...” (दस लाख-* १९६६) * १९६९-“परदे मे रहने दो...” (शिखर-* १९६८) * १९७२- “पिया तु अब तो आजा...” (कारवाँ-* १९७१) * १९७३-“दम मारो दम...” (हरे रामा हरे कृष्णा-* १९७२) * १९७४-“होने लगी है रात...” (नैना-* १९७३) * १९७५-“चैन से हमको कभी...” (प्राण जाये पर वचन न जाए-* १९७४) * १९७९-”ये मेरा दिल...” (डान-* १९७८) ===अन्य पुरस्कार=== * १९९६-स्पेशल अवार्ड (रङ्गीला-* १९९५) * २००१-फिल्म फेयर लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड ;राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार * १९८१- “दिल चीज क्या है...” (उमरव जान) * १९८६ “मेरा कुछ सामान...” (इजाजत) ;अन्य यादगार पुरस्कार * १९८७- नाइटीनेंगल अफ एसिया अवार्ड (इण्डो पाक एशोशिएशन यु.के.) * १९८९- लता मंगेस्कर अवार्ड (मध्य प्रदेश सरकार) * १९९७- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (जानम समझाकरो- एलबमको लागी) * १९९७- एम.टी.वी. अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९७- च्यानल वी अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९८- दयावती मोदी अवार्ड * १९९९- लता मंगेस्कर अवार्ड (महाराष्ट्र सरकार) * २०००- सिंगर अफ द मिलेनियम (दुबई) * २०००- जी गोल्ड बलीवुड अवार्ड (मुझे रङ्ग दे- चलचित्र तक्षकको लागी) * २००१- एम.टी.वी. अवार्ड (कमबख्त इशक –को लागी) * २००२- बी.बी.सी. लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड (यू.के. प्रधानमन्त्री टोनी ब्लेयरद्वारा प्रदत) * २००२- जी सीने अवार्ड फर बेस्ट प्लेबैक सिंगर - महिला (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२- जी सीने स्पेशल अवार्ड फर हल अफ फेम * २००२- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२-सैनसुई मुवी अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००३- सवराल्या येशुदास अवार्ड (भारतीय सँगीतमा उत्कृष्ट योगदानको लागी) * २००४- लाईविग लीजेंड अवार्ड (फेडरेशन अफ इण्डियन चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इंडस्ट्रीज द्वारा) * २००५- एम.टी.वी. ईमीज, बेस्ट फीमेल पप ऐक्ट(आज जाने की जिद न करो..) * २००५- मोस्ट स्टाइलिश पीपुल इन म्यूजिक ==सम्मान एवं विशेष पहचान== * १९९७ मा, आशा पहिलो भारतीय गायिका बनीन् जो ‘ग्रेमी अवार्डको लागि नामांकित गरियो (उस्ताद अली अकबर खानको साथ एक विशेष एलबमको लिए) * आशाले “सत्तरीऔं महाराष्ट्र स्टेट अवार्ड” प्राप्त गरिन। * भारतीय सिनेमामा उत्कृष्ट योगदानको लागि सन २०००मा “दादा साहेब फाल्के अवार्ड”बाट सम्मानित गरियो। * आशाको साहित्यमा डक्टरेटको उपाधि द्वारा अमरावती विश्वविद्यालय एवं जलगाँउ विश्वविद्यालयद्वारा सम्मानित गरियो। * “द फ्रिडी मरकरी अवार्ड” कलाको क्षेत्रमा उत्कृष्ट उपलब्धियहरूको लागि आशालाई यस खास पुरस्कारद्वारा सम्मानित गरियो। * नोभेम्बर २००२मा आशाको “बर्मिंघम फिलिम फेस्टिवल” विशेष रूपले समर्पित गरियो। * “पद्म विभूषण” द्वारा राष्टपति प्रतिभा देवी सिंह पाटिलले ५ मे २००८ (सोमवार) आशालाई सम्मानित गरिन। यो सम्मान भारत सरकारको महत्त्वपूर्ण सम्मानहरू मध्य एक हो। ==बाह्य कडीहरू== {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} {{Commonscat|Asha Bhosle}} [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९३३ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२६ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:मराठी मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] i1cjwzctvmwpfhnnrdfhfcomxxzdwm6 1395233 1395232 2026-11-09T12:02:07Z Madeshi Brahman 78174 /* जीवनी */ 1395233 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = आशा भोसले | image = Ashaji.jpg | image_size = 250px | alt = | caption = २०१५ मा भोसले | birth_name = आशा मंगेशकर | native_name = | native_name_lang = | alias = | birth_date = {{Birth date|1933|09|08|df=y}} | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2026|04|12|1933|09|08|df=y}} | death_place = [[मुम्बई]], महाराष्ट्र, भारत | occupation = गायिका | years_active = १९४३–२०२६ | parents = [[दिननाथ मंगेशकर]]<br>शाभन्ता मंगेशकर | spouse = ज्ञनपत्रियो भोसले (१९४९–१९६०) {{small|(विक्षेदन)}}<br>[[आर. डी. बर्मन]] (१९८०–१९९४) {{small|(मृत्यु)}} | children = हेमन्त भोसले<br>वर्षा भोसले<br>आनन्द भोसले | relatives = [[लता मङ्गेशकर|लता मंगेशकर]] (दिदी)<br>[[मिना मंगेशकर]] (बहिनी)<br>[[उषा मंगेशकर]] <br>[[हरिदनाथ मंगेशकर]] (भाई)<br>[[एस.डि बुरमान]] (ससुरा) }} {{Listen | type = music | filename = আমি_খাতার_পাতায়_চেয়েছিলাম.mp3 | title = ami khatar patay cheyechilam (म पृष्ठमा चाहन्थें) | description = गीतकार पुलक बनर्जी, संगीतकार [[मन्ना डे]] र गायिका आशा भोसले | pos = }} '''आशा भोसले''' (८ सेप्टेम्बर १९३३ – १२ अप्रिल २०२६) [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूको प्रसिद्ध [[पार्श्व गायक|पार्श्वगायिका]] थिइन्। उनी [[लता मङ्गेशकर]]की बहिनी र दीनानाथ मंगेशकरकी छोरी थिइन्। आशाले चलचित्र र गैर चलचित्रका लगभग १६ हजार गीत गाएकी थिइन् र उनको आवाजका प्रशंसकहरू सारा विश्वमा फैलिएका थिए। आशाको विशेषता थियो कि उनले शास्त्रीय सँगीत, [[गजल]] र [[पप सङ्गीत|पप]] हरेक क्षेत्रमा आफ्नो आवाजको जादू बाँडेकी थिइन् र एक समान सफलता पाएकी थिइन्। उनले आर. डी. बर्मन सँग विवाह गरेकी थिइन्। ==जीवनी== आशा भोसलेको जन्म ८ सेप्टेम्बर १९३३ मा [[महाराष्ट्र]]को ‘सांगली’मा भएको हो। यिनको पिता दीनानाथ मंगेसकर प्रसिद्ध गायक एवं नायक थिए। जसले शास्त्रीय सँगीतको शिक्षा एकदम सानो उमेरमा नै आशालाई दीए। आशा जब केवल ९ वर्ष भएकि थिइन्, यिनको पिताको मृत्यु भयो। पिताको मृत्यु पछी, यिनीहरूका परिवार पुणेबाट कोल्हापुर र त्यसपछि बम्बई आए। परिवारको सहायताको लागि आशा र यिनको दिदी लता मंगेसकरले गीत र चलचित्रहरूमा अभिनय शुरू गरे। १९४३ मा यिनले आफ्नो पहिलो फिल्म (मराठी) ‘माझा बाल’मा गीत गाइन। यो गीत ‘चला चला नव बाला...’ दत्ता दवाजेकरद्वारा सँगीतबद्ध भएको थियो। १९४८ मा हिन्दी चलचित्रहरू ‘चुनरिया’को गीत ‘सावन आया...’ हंसराज बहलको लागि गाइन्। दक्षिण एसियाको प्रसिद्ध गायिकाको रूपमा आशाले गीत गाइन। चलचित्र सँगीत, पप, गजल, भजन, भारतीय शास्त्रीय सँगीत, क्षेत्रीय गीत, कव्वाली, रविन्द्र सँगीत र नजरूल गीत यिनको गीतहरूमा सम्मिलित छ। यिनले १४ भन्दा धेरै भाषाहरूमा गीत गाइन जस्तो– [[असमिया भाषा|असमिया]], [[नेपाली (स्पष्टता)|नेपाली]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[उर्दु भाषा|उर्दू]], तेलगू, मराठी, [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]], [[गुजराती]], [[पञ्जाबी (स्पष्टता)|पञ्जाबी]], [[तमिल]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[रसियन]], [[चेक]], [[मलय]] र [[मलयालम भाषा|मलयालम]]। १२००० भन्दा धेरै गीतहरूलाई आशाले आवाज दिइन। ===विवाह एवं व्यक्तिगत जीवन=== १६ वर्षको उमेरमा आफ्नो ३१ वर्षीय प्रेमी ‘गणपत राव भोसले’ (१९१६-१९६६) सँग घरबाट भागेर पारिवारिक इच्छाको विरूद्ध विवाह गरिन्। गणपत राव लता जीको निजी सचिव थिए। यो विवाह असफल रहयो। पति एवं उनको भाइहरूको नराम्रो व्यवहारको कारण यस विवाह दु:खान्त भयो। १९६० को आसपास विवाह विच्छेद पछि आशा आफ्नो आमाको घरमा दुई बच्चाहरू र तेस्रो गर्भस्थ शिशु (आनन्द) सँग फर्किइन। १९८० ई.मा आशाले ‘राहुल देव वर्मन’(पञ्चम) सँग विवाह गरिन्। यो विवाह आशाले राहुल देव वर्मनको अन्तिम अबस्थासम्म सफलतापूर्वक निभाइन्। आशाको घर दक्षिण मुम्बई, पेडर रोड क्षेत्रमा प्रभुकुञ्ज अपार्टमेंटमा अवस्थित छ। यिनको तीन बच्चाहरू छन्। साथमा पाँच नातिहरू पनि छन्। यिनीको सबै भन्दा ठूलो छोरा हेमन्त भोसले हुन। हेमन्तले पाइलटको रूपमा अधिकांश समय बिताए। आशाकि छोरी जुन हेमन्त भन्दा कान्छी छिन “वर्षा”। वर्षाले ‘द सनडे औबजरवर’ र ‘रेडिफ’को लागि कलम लेखन काम गरिन्। आशाको सबैभन्दा कान्छो छोरा आनन्द भोसले हुन। आनन्दले व्यबसाय र चलचित्र निर्देशनको अध्यन गरे। आनन्द भोसले नै आशाको क्यारियरको बारेमा हालका दिनहरूमा रेखदेख गरिरहेका छन्। हेमन्त भोसलेको सबैभन्दा ठूलो छोरा चैतन्या (चिंटु) “ब्वाय ब्याण्ड”को सफल सदस्यको रूपमा विश्व सँगीत सँग जोडिएका छन्। अनिका भोसले (हेमन्त भोसलेको छोरी) सफल फोटोग्राफरको रूपमा कार्य गर्दैछिन्। आशाको बहिनीहरू लता मंगेसकर र उषा मंगेसकर गायिका हुन। यिनको अन्य दुइ सहोदर बहिनी मीना मंगेसकर र भाइ हृदयनाथ मंगेसकर सँगीत निर्देशक छन्। आशा गायिका वाहेक धेरै राम्रो कुक पनि हुन्। कुकिंग यिनीहरूको मनपरेको शोख हो। बलीवुडको धेरै जसो मानिस आशाको हातबाट बनेको ‘कढाई मासु’ एवं ‘बिरयानी’को लागि अनुरोध गर्छन। आशा पनि इनकार गर्दिनन्। बलीवुडको ‘कपुर’ खानदानमा आशा द्वारा बनाइएको ‘पाया करी’, ‘गोझन फिश करी’ र ‘दाल’ एकदम प्रसिद्ध छ। एक पल्ट जब ‘द टाइम्स अफ इंडिया’को एक अन्तरवार्तामा सोधियो कि यदि तपाईँ गायिका न भएको भए के गर्नुहुन्थ्यो होला? आशाले जबाब दिइन् कि म एक राम्रो भान्से (कुक) बन्थे होला। आशा एक सफल रेस्टुरा सञ्चालिका हुन्। यिनको रेस्टुरा दुबई र कुवेतमा आशा नामले प्रसिद्ध छन्। ‘वाफी ग्रूप’ द्वारा सञ्चालित रेस्टुरामा आशाको २०% हिस्सेदारी छ। वाफी सीटी दुबई र दुई रेस्टुरा कुवैतमा पारम्परिक उत्तर भारतीय व्यंजनको लागि प्रसिद्ध छ। आशाले ‘कैफ्स’को स्वंय ६ महीनाकोको ट्रेंनिग दिएकि छन्। डिसेम्बर २००४ ‘मेनु मैगजीन’को रिपोर्टको अनुसार ‘रसेल स्कट’ जुन ‘हैरी रामसदेन’को प्रमुख छ आउने वाला पाँच वर्षमा आशाको ब्रैण्डको अंतर्गत ४० रेस्टुरा पुरा यू. के. भित्र खोल्ने घोषणा गरेकि छन्। त्यहि क्रममा आशाको रेस्टुरा ‘बरमिंगम’ यू. के.मा खोलाईएको छ। आशालाई फैशन र पहिरनहरू मध्येको साडी चमकदार किनारा भएको, घाँटिमा मोतिको हार र हीरा प्रसिद्ध छ। आशा एक राम्रो ‘मिमिक्री’ अदाकारा पनि हुन्। ===गायन क्षेत्रमा संघर्ष=== एक समय जब प्रसिद्ध गायिका गीता दत, शमशाद बेगम र लता मंगेसकरको समय थियो। चारै तिर यिनीहरूको प्रभुत्व थियो। आशा गाउन चाहन्थिन तर यिनलाई गाउने मौकासम्म दिईदैन्थ्यो। आशा सिर्फ दोश्रा दर्जाको चलचित्रको लागि नै गाउन पाउथिन। १९५० को दशकमा बलीवुडको अन्य गायिकाहरूको तुलनामा आशाले कम बजेटको ‘बी’ र ‘सी’ ग्रेड चलचित्रको लागि धेरै भन्दा धेरै गीत गाए। उनको गीतको सँगीतकार ए. आर. कुरैशी (अल्ला रख्खा खान), सज्जाद हुसैन र गुलाम मोहम्मद थिए। जुन एकदम असफल थिए। १९५२ ई.मा दिलीप कुमार अभिनीत चलचित्र ‘सँगदिल’ जसको सँगीतकार सज्जाद हुसैन थिए, ले प्रसिद्धि दिलाए। परिणाम स्वरूप विमल रायले एक मौका आशालाई आफ्नो चलचित्र ‘परिणीता’ (१९५३) को लागि दिए। राज कपुरले गीत ‘नन्हे मुन्ने बच्चाहरू....’को लागि मोहम्मद रफीको साथ चलचित्र ‘बुट पलिश्’(१९५४) को लागि अनुबंधित गरे जसले एकदम प्रसिद्धि आशालाई दिलायो। ओ.पी. नैयरले आशालाई धेरै ठूलो अवसर ‘सी. आए. डी.’(१९५६) गीत गाउनको लागि दिए। यस प्रकार १९५७ को चलचित्र ‘नया दौर’ बी. आर. चोपडाले नैयर साहबको सँगीतकार रूपमा आशाको बी. आर. चोपडाबाट पहिलो सफलता प्राप्त भयो। यस हिस्सादारीले धेरै प्रसिद्ध गीतहरू जनमानसको बीच लानमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिए। फेरि सचिन देव वर्मन र रवि जस्तै सँगीतकारहरूले पनि आशालाई मौका दियो। १९६६ ई.मा सँगीतकार आर. डी. वर्मनको सफलतम चलचित्र ‘तेस्रो मंजिल’मा आशाले आर. डी. वर्मनको साथ एकदम प्रसिद्धि कमाईन। १९६० देखि १९७० को बीच प्रसिद्ध निर्त्यकर्ता हेलनको आवाज बन्यो। यस्तो भनिन्छ कि जब पनि आशा गाउदथिन हेलन रिकाडिंगको समय मौजुद रहन्थिन ताकि गीतलाई राम्रो तरिकाबाट सम्झन सकियोस र त्यो गीतमा राम्रो तरिका नृत्य गर्न सकियोस। आशा र हेलनको प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘पिया तु अब तो आजा...’(कारव), ‘ ओ हसीना जुल्फो वाली...’(तेस्रो मंजिल) र ‘ए मेरा दिल...(डन) शामिल छन्। १९८१ मा उमराव जान र इजाजत (१९८७) मा पारम्परिक गजल गाएर आशाले आलोचकहरूलाई करारा जबाब दिईन। आफ्नो गायन प्रतिभाको फलाम मनवाया। यिनै दिनहरू उनलाई उपर्युक्त दुबै चलचित्रको लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार ‘बेस्ट फिमेल प्लेबैक सिंगर’ प्राप्त भयो। आशा १९९० सम्म लगातार गाई रहिन। १९९५ को हिट चलचित्र ‘रंगीला’बाट एक पल्ट पुन: आफ्नो दोस्रो चरणको आरम्भ गरिन। २००५ मा ७२ वर्षीय आशाले तामिल चलचित्र ‘चन्द्रमुखी’ र पप सँगीत ‘लक्की लिप्स...’ सलमान खान अभिनितको लागि गाइन जुन चार्ट बस्टरमा प्रसिद्ध रहयो। अक्टूबर २००४, ’द वेरी बेस्ट अफ आशा भोसले’, ‘द क्वीन अफ बलीवुड’ आशा द्वारा गाएका गीतको एलबम (१९६६-२००३) सार्वजनिक गरियो। ===चलचित्र जुन बाटोको अबरोध साबित भए=== आशा भोसलेको गायनको कैरियरमा चार चलचित्रहरू अबरोध, साबित भए- नया दौड(१९५७), तेस्रो मंजिल (१९६६), उमरव जान (१९८१) र रङ्गीला (१९९५)। नया दौर (१९५७):- आशा भोसलेको पहिलो ठूलो सफल चलचित्र बी. आर. चोपडाको ‘नयादौर’(१९५७) थियो। मो. रफीको साथ गाएको उनको गीत जस्तो ‘माँगको हात तुम्हारा....’, ‘साथी हात बढाना...’ र ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...’ शाहिर लुधियानवीको द्वारा लिखित र ओ. पी. नैयर द्वरा सँगीतबद्ध एक खास परिचय दियो। आशाले ओ.पी. नैयरसँग पहिले पनि काम गरेकी थिईन तर यो पहिलो चलचित्र थियो जसको सबै गीत आशाले प्रमुख अभिनेत्रीको लागि गाएकि थिईन। प्रोड्यूसर बी. आर. चोपडाले नया दौरमा उनको प्रतिभा चिनेर आउने वाला पछिको चलचित्रमा पुन: मौका दिए। त्यसमा प्रमुख फिल्म- वक्त, गुमराह, हमराज, मानिस र मान्छे र धुंध आदि हुन। तिसरी मंजिल (१९६६):- आशा भोसलेले राहुल देव वर्मनको ‘तिसरी मंजिल’ (१९६६)बाट एकदम प्रसिद्ध भईन। जब पहिले उनले गीतको धुन सुनीन तब गीत ‘आजा आजा...’ यस गीतलाई गाउन इनकार गरिएको थियो, जुन वेस्टर्न डांस नम्बरमा आधारित थियो। तब आर. डी. वर्मनले सँगीत बदलनेको प्रस्ताव आशालाई दिए तर आशाले यो चुनौती स्वीकार गर्दै गीत गाईन। १० दिनको अभ्यास पछि जब अन्तिम रूपमा यो खास गीत आशाले गाईन तब खुशीको कायल आर. डी. वर्मनले १०० रूपयाको नोट आशाको हातमा राखिदिए। आजा आजा.... र यस चलचित्रको अन्य गीत – ओ हसीना जुल्फो वाली... र ओ मेरो सुन रे.... यो सबै गीत रफी जीको साथ तहलका मचाई दियो। शम्मी कपूर यस चलचित्रको नायकले एक पल्ट भनेका थिए “यदि म नजीकै मो. रफी यस चलचित्रको गीत गाउनको लागि हुदैनथे भने म आशा भोसलेलाई यो कार्य दिन्थे”। उमराव जान (१९८१):- रेखा अभिनित ‘उमराव जान’ (१९८१) आशाले गजल गाएकी थिईन जस्तो- दिल चीज क्या है..., यिनी आँखोंको मस्ती के..., यो के ठाँउ है दोस्तों... र जुस्त जु जिसकी थी...। यि गजलहरूको सँगीतकार खय्याम थिए जसले आशालाई सफलतापूर्वक गजल गाउनको लागि स्वरको उतार चढाव समझाए। आशा स्वयं आश्चर्यचकित थिईन कि उनले यि गजलहरू सफलतापूर्वक गएकी छन्। यि गजलहरूले आशालाई प्रथम राष्ट्रिय पुरस्कार दिलायो र उनिको बहुमुखी प्रतिभा साबित भयो। रङ्गीला (१९९५):- सन १९९५ मा ६२ वर्षीय आशाले युवा अभिनेत्री उर्मिला मातोंडकरको लागि चलचित्र रङ्गीलामा गाईन। यिनले फेरि आफ्नो समर्थहरूलाईको आश्चर्य चकित गरिन। सुपर हिट गीत जस्तो- तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे... गीत ए. आर. रहमानको सँगीत निर्देशनमा गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। पछि धेरै अन्य गीतहरूलाई ए. आर. रहमानकहरू निर्देशनमा गाईन। तन्हा तन्हा... गीत एकदम प्रसिद्ध भयो र आज पनि मान्छे गुनगुनाउ छन्। ==सँगीत निर्देशकहरूको साथ साझेदारी== ===ओ.पी. नैयर=== सँगीतकार ओ.पी. नैयरको साझेदारीले आशा भोसलेलाई एक खास परिचय दियो। धेरै मान्छेहरूले यिनिहरूको आपसी सम्बन्धलाई प्रेम सम्बन्ध माने। नैयर जी पहिलो पल्ट १९५२ मा आशासँग एक गीत छम छमा छम...को सँगीत रेकर्डिगको समय भेटिएका थिए। पहिलो पल्ट यिनले चलचित्र ‘माँगू’ (१९५४) को लागि आशालाई बोलाए। फेरि यिनले एक धेरै ठूलो मौका चलचित्र सी.आई.डी. (१९५६) मा आशालाई दिए। यस प्रकार नया दौर (१९५७) को सफलताले यि दुबैको प्रसिद्धी बढायो। १९५९ पछि भावानात्मक र व्यावसायिक रूपमा आशा नैयर जीको साथ जोडि रहिन। ओ.पी.नैयर र आशा भोसलेको यादगार चलचित्रहरू जस्तो- मधुबालामा खिचिएको गीत ‘आईये मेहरबाँ...’ (हावडा ब्रिज-१९५८) र मुमताजमा खिचिएको गीत ‘ये छ रेशमी जुल्फोको अंधेरा...(मेरे सनम-१९६५) आदि हुन। ओ.पी. नैयरले आशासँग धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- नया दौर (१९५७), तुमसा नही देखा (१९५२), हावडा ब्रिज (१९५८), एक मुसाफिर एक हसीना (१९६२), कशमीरको कली (१९६४) आदि। यिनीहरूको साझेदारीको केही प्रसिद्ध गीत- आओ हुजुर तुमको...(किस्मत), जाईये आप कहाँ जाएगे...(मेरे सनम) आदि छन्। ओ.पी. नैयरको मो. रफी एवं आशाको साथ युगल गीत एकदम प्रसिद्ध भयो। यिनिहरू द्वारा गाएको केही प्रमुख युगल गीत ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...(नया दौर), मै प्यारको राही हूँ...(एक मुसाफिर एक हसीना), दिवाना भयो बादल..., इशारो इशारो मे...(काश्मीरको कली) आदि। ५ अगस्त १९७२ मा दुबैमा बिछोड भयो। यो स्पष्ट हुन सकेको छैन कि कुन कारणहरूबाट दुबैमा बिछोड भयो। ===खय्याम=== दोस्रो सँगीतकार जसले आशाको प्रतिभालाई चिने र यिनको साझेदारीमा आशाले यिनको पहिलो चलचित्र बीबी (१९४८) को लागि गाईन। १९५० मा खय्यामले धेरै राम्रो सम्झौता आशाको साथ गरे जस्तो-फिल्म- दुखाइ, फेरि सुबह होगी आदि। तर ती दुबैको साझेदारीको सबै भन्दा सम्झना भैरहने चलचित्र- उमराव जानको गीत रह्यो। रवि:- सँगीत निर्देशक रवि, आशा भोसलेलाई आफ्नो मनपर्ने गायिकामा एक मानदथे। आशाले यिनको पहिलो चलचित्र वचन (१९५५) मा गीत गाईन। चन्दा मामा दूर के.... गीत राता रात भारतीय आमाको बीच प्रसिद्ध भयो। जब अधिकांश सँगीतकार आशालाई बी-ग्रेड गीत गाउनको लागि जान्दथे त्यसबेला रविले आशालाई भजन गाउन भने जसमा ‘घराना’, ‘गृहस्थी’ ‘काजल’ र ‘फुल र पत्थर’ चलचित्रहरू प्रमुख छन्। रवि र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे जसमा किशोर कुमारसँग गाएको उनिको मजेदार गीत ‘सी ए टी..कैट माने बिल्ली...(दिल्ली का ठग) आदि छन्। रवि द्वारा सँगीतबद्ध आशाको प्रसिद्ध भजन ‘तोरा मन दर्पण कहलाए...’ (काजल) आदि छन्। यिनको साझेदारीमा धेरै प्रसिद्ध चलचित्रको गीत रेकर्ड भए जस्तो- वक्त, चौदहवी का चाँद, गुमराह, बहु-बेटी, चायना टाउन, मानिस र मान्छे, धुंध, हमराज र काजल आदि छन्। चौदहवी का चाँदमा रवि गीता दत्त (प्रोड्यूसर गुरु दत्तको पत्नी)बाट गीत गाउन चाहेका थिए तर गुरु दतको जिद्दीको कारण आशाले गीत गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। ===सचिन देव वर्मन=== प्रसिद्ध सँगीत निर्देशक सचिन देव वर्मनको मनपर्ने गायिका लता मंगेस्करसँग १९५७ देखि १९६२ को बीच राम्रो सम्बन्ध थिएनन्। ति दिनहरूमा सचिन देव वर्मनले आशा भोसलेको उपयोग गरे। यि दुबैको साझेदारीले धेरै हिट गीत दिए जस्तो- चलचित्र काला पानी, काला बजार, मान्छे जाग उठा, लाजवंति, सुजाता र तीन देविया (१९६५) आदि छन्। १९६२ पछि पनि दुबैले धेरै गीतहरू लाई रेकर्ड गरे। मो. रफी र किशोर कुमारको साथ गाएको युगल गीत आशाको एकदम प्रसिद्ध रह्यो। अबको बरस... गीत बिमल रायको चलचित्र बंदनी (१९६३) ले आशालाई प्रमुख गायिकाको रूपमा स्थापित गर्‍यो। अभिनेत्री तनुजामा खिचिएको गीत रात अकेली है..(ज्वेल थीफ, १९६७) एकदम प्रसिद्ध भयो। ===राहुल देव वर्मन=== आशा भोसले राहुल देव वर्मन जीसँग उनी त्यसबेला पहिलो पल्ट मिलीन जब उनी दुई बच्चाको आमा थिईन र सँगीतकार राहुल देव वर्मन (पञ्चम) को साझेदारीमा चलचित्र तीसरी मंजिल (१९६६) मा पहिलो पल्ट मान्छेहरूको ध्यान आकर्षित गर्न सकिन। आशाले आर. डी. वर्मनसँग कैबरे, रक, डिस्को, गजल, भारतीय शास्त्रीय सँगीत अरु पनि धेरै गीत गाएईन। १९७० मा आशा भोसलेले पञ्चमको साथ धेरै युवा गीत गाएक थिए जस्तो- पिया तु अब तो आ जा.....(कारवा-१९७१) हेलनमा खिचिएको, दम मारो दम...(हरे रामा हरे कृष्णा-१९७१), दुनिया में...(अपना देश-१९७२) चुरा लिया है तुमने...(यादों की बारात-१९७३) आदि छन्। यसको आलावा पञ्चमको सँगीत निर्देशनमा आशाले किशोर कुमारको साथ थुप्रै प्रसिद्ध युगल गीत गाईन जस्तो- जाने जाँ ढुढता फिर रहा..(जवानी दिवानी), भली भली सी एक सूरत...(बुढा मिल गया) आदि। १९८० मा पञ्चम र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। चलचित्र इजाजत (१९८७)- मेरा कुछ..., खाली हात शाम आयी है.., कतरा कतरा... आदि प्रसिद्ध प्रमुख प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। ओ मारिया...(सागर) को गीत पनि रेकर्ड गरे। गुलजारको इजाजतलाई आर. डी. वर्मनको सँगीत निर्देशनमा आशाको राष्ट्रिय पुरस्कार ‘बेस्ट सिंगर’ प्राप्त भयो। आर. डी. वर्मन जीले धेरै हिन्दी प्रसिद्ध गीतहरूलाई बङ्गाली भाषामा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गरे जस्तो- ‘मोहुए झुमेछे आज माऊ गो, चोखे चोखे कोथा बोले चोखे नामहरू बृष्टि (बङ्गाली रूपांतरण गीत जाने के कुरा हो।..) बंसी सुनेको घोरे टाका जाए, संध्या बेले तुमी आमी..., आज गुन गुन जे आमर(बङ्गाली रूपांतरण गीत प्यार दीवाना हुन्छ) आदि। यो प्रसिद्ध साझेदारी विवाहमा परिणित भयो। पञ्चम जीको अन्तिम सास सम्म यो साझेदारी चल्यो। ===जय देव=== सँगीत निर्देशक जयदेव, एस. डी. वर्मनको सहायकको रूपमा पहिले काम गर्थे पछि यिनले स्वतन्त्र रूपबाट सँगीत निर्देशन गर्न शुरू गरे। सँगीतकार जयदेवले आशासँग धेरै चलचित्रको गीत रेकर्ड गरे, जस्तो- हम दोनो (१९६१), मुझे जीने दो (१९६३), दो बुँद पानी (१९७१) आदि। जयदेव र आशाले फिल्मी चलचित्रको वाहेक ८ गीतहरूको एक विशेष सँग्रह जसमा गजल एवं केही अन्य गीत शामिल थिए लाई “एन अनफर्गेटेबल ट्रिट”को नामबाट निकले। आशा, जयदेवको राम्रो मित्र मानिन्थिन। १९८७ मा जयदेवको मरणोपरान्त आशाले कम प्रसिद्ध गीत जुन जयदेव द्वारा सँगीतबद्ध थियो,’सुरांजली’ नामले निकालिन। ===शंकर जयकिशन=== शंकर जयकिशनले आशासँग कम काम गरे, फेरि पनि केही हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- परदेमा रहन दो...(शिखर-१९६८) यस गीतको लागि आशाको द्वितीय चलचित्र फेयर अवार्ड मिलयो। आशाले एक प्रसिद्ध गीत शंकर जयकिशनको लागि गाईन जुन किशोर कुमारको आवाजमा ज्यादा प्रसिद्ध थियो जस्तो- जिन्दगी का सफर है सुहाना...(अंदाज)। जब राज कपुरको लता मंगेसकरको साथ बोलचाल थियो, तब आशाले शंकर जयकिशनको सँगीत निर्देशनमा चलचित्र मेरा नाम जोकर (१९७०) को गीत गाईन। ===इलैयाराजा=== दक्षिण भारतीय सँगीत निर्देशक इलैयाराजाले १९८० को समयमा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गर्न शुरू गरे। यि दुईको साझेदारीमा चलचित्र ‘मुन्दरम पइराई (१९८२) (या सदमा, यसको हिन्दी रीमेक १९८३ मा) बन्यो। १९८० देखि १९९० को बीच यि दुईको साझेदारी बनी रह्यो। यस विशेष साझेदारीको प्रसिद्ध गीत ‘सीनबागमाइ’ (इनगा ओरू पट्टुकारन-१९८७, तमिल चलचित्र) आदि छ। २००० ई.मा आशाले इलैयाराजाको सँगीत निर्देशनमा कमल हसनको चलचित्र ‘हे राम’को मूल गीत गाईन। जन्मों की ज्वाला....(या अपर्णाको थीम गीत)को गजल गायक हरिहरनसँग युगल गीत गाईन। ===अनु मलिक=== अनु मलिक र आशाले धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे। जसमा यिनको सँगीतबद्ध पहिलो चलचित्र ‘सोनीमहीवाल’ (१९८४) शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा धेरै प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘‘फिलहाल...(फिलहाल), किताबें बहुत से...(बाजीगर) आदि शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा आशाले चार पंक्ति ‘जब दिल मिले...(यादें) सुखबिन्दर सिह, [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]] र सुनिधि चौहानको साथ गाईन। आशाले अनु मलिकको पिता ‘सरदार मलिक’को लागि १९५० ई. देखि १९६० ई.मा गाईन जसमा प्रसिद्ध चलचित्र सारंगा (१९६०) शामिल छन्। ===ए. आर. रहमान=== १९९५ चलचित्र ‘रंगीला’बाट आशाले सँगीत निर्देशक ए. आर. रहमानको साथ आफ्नो दोस्रो चरणको शुरूआत गरिन। यसको श्रेय ए. आर. रहमानलाई जान्छ। चार्टबस्टरको हिट गीत तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे...बाट आशालाई पुन: प्रसिद्धि मिल्यो। रहमान र आशाको साझेदारीमा धेरै गीत रेकर्ड भए जसमा हिट गीत ‘‘मुझे रंग दे...(त्क्षक)’, राराधा कैसे न जले...(लगान, युगल गीत [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]]को साथ), कही आग लगे...(ताल), ओ भवरें...(दौड, युगल गीत के.जे.यशुदास), वीनीला वीनीला...(अरूवर-१९९९) प्रमुख छन्। रहमानले एक पल्ट भने-“म सोच्छु आशा र लता जीको उचाईमा जुन सँगीत ठिक हुन्छ त्यस्तै मैले तैयार गरे।” ===अन्य सँगीत निर्देशक=== मदन मोहनले ‘झुमका गिरा रे...(मेरो साया-१९६६) को प्रसिद्ध गीतलाई आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीले चलचित्र छोटी सी बात (१९७५) मा जानेमन जानेमन... युगल गीत के.जे.यशुदासको साथ रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीको चलचित्र जागते रहो (१९५६) गीत ‘ठंडी ठंडी सावनको फुहार...’ आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सँगीतकार संदीप चौटाको साथ आशाले ‘कमबख्त इश्क ..(एक युगल गीत सोनू निगमको साथ) चलचित्र प्यार तुने क्या किया (२००१) को लागि गाईन जुन युवाहरूमा एकदम लोकप्रिय भयो। आशाले लक्षमीकांत-प्यारेलाल, नौशाद, रवीन्द्र् जैन, एन. दता, हेमंत कुमारको लागि गाईन र साथ काम गरिन। बलीवुडको अन्य प्रसिद्ध सँगीतकारकहरू साथ पनि आशाले काम गरिन जसमा जतिन ललित, बप्पी लाहिरी, कल्याण जी आन्नद जी, उषा खन्ना, चित्रगुप्त एवं रौशन शामिल छन्। ==मराठी सँगीत== लता मंगेसकरको साथ आशा [[मराठी]] सँगीतको सिरमौर रहीकि छन (किनकी मराठी उनको मातृभाषा हो)। आशाले मराठी भाषाको थुप्रै गीत गाई सकेकि छिन जसमा प्रसिद्ध कविहरू के कविता हो, जुन भाव गीतको रूपमा प्रसिद्ध छ। जस्तो प्रसिद्ध एलबन ‘रूतु हिरावा’(‘ग्रीन सीजन’) जुन श्रीधर पाडके द्वारा रचित हो। आफ्नो भाइ हृदयनाथ मंगेसकरद्वारा सँगीतबद्ध आशाको धेरै प्रसिद्ध गीत छन्। आशा द्वारा गाएको मराठी भजन एकदम प्रचलित र प्रसिद्ध छ। ==निजी एलबम== ८ सेप्टेम्बर १९८७ आशाको जन्म दिवसमा “दिल पडोसी है” नामक एलबम, गुलजारद्वारा रचित र आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध जारी गरियो। आशा उस्ताद अली अकबर खानसँग १९९५ मा विशेष रूपले मिलिन, पछि आशाले उस्ताद अली अकबर खानको साथ ग्यारह बन्दिसे रेकर्ड गरिन ’कैलीफिर्निया मे’। जुन ग्रेमी अवार्डको लागि प्रस्तावित भयो। १९९० मा आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध गीतहरूलाई आशाले ‘रिमिक्स’ गरेर प्रयोगात्मक अनुभव गरिन जुन धेरै मान्छेहरू द्वारा आलोचनाको विषय बन्यो। सँगीतकार खय्यामले पनि यसको आलोचना गरे। तर ‘राहुल और मै’ नामक एलबम एकदम प्रसिद्ध भयो। इण्डोपप एलबम ‘जानम सम्झिएरो’ लेस्ली लुईसको साथ एकदम प्रसिद्ध रहयो। धेरै पुरस्कारहरू सहित १९९७ एम.टी.वी. एवार्ड यस विशेष एलबमलाई मिलयो। २००२ ई.मा आफ्नो एलबम ‘आप की आशा’ जुन आठ गीतहरू वाला भिडियो एलबम थियो, आशा आफैले सँगीत तैयार गरिन। यसको गीत मुजरूह सुल्तांनपुरी द्वारा रचित (अंतिम रचना सुलतान पुरी द्वारा) थियो। २१ मे २००१ मा सचिन तेन्दुलकरद्वारा मुम्बईमा एक विशेष पार्टीमा यो एलबम जारी गरियो। जब [[पाकिस्तान|पाकिस्तानी]] गायक अदनान सामी सिर्फ १० वर्षको थिए तब आशाले उनिको प्रतिभालाई पहिचान गरिन। आशाले अदनान सामीलाई गायन प्रतिभा विकसित गरेर अगाडि बढनको लागि प्रेरित गरिन। जब अदनान ठूलो भए तब आशाको साथ ’कभी त नजर मिलाओ’ एलबममा गीत गाए, जुन एकदम प्रसिद्ध रहयो। फेरि ‘बरसे बादल’ नामक एलबममा पनि अदनान सामीको साथ गाईन। आशाले धेरै एलबमहरूको लागि गजल गाईन जस्तो-मीराज-ए-गजल, अबशहर-ए-गजल र कशीश। २००५ मा आशाले एलबम ‘आशा’ जुन चार गजल गायकमा समर्पित थियो- मेंहदी हसन, गुलाम अली, फरीदा खानम र जगजीत सिंह जारी गरिन। यस एलबममा आशालाई मनपर्ने आठ गजल जस्तो- फरीदा खानमको ‘आज जानेको जिद ना करो...,गुलाम अलीको ‘चुपके चुपके...’, ‘आवारगी...’ र ‘दिल मे एक लहर...’ जगजीत सिहको ‘आहिस्ता आहिस्ता...’, मेहदी हसनको ‘रंजीश है सही...’,’रफ्ता रफ्ता...’ र ‘मुझे तुम नजर से...’ शामिल थियो। यसको सँगीतकार पण्डित सोमेश माथुर थिए जसले युवाहरूलाई ध्यानमा राखेर सँगीत दिए। आशाको ६० औँ जन्मदिवसमा इ.एम.आई. इण्डियाले तीन कैसेट जारी गरे- ‘बाबा मै बैरागन होंगी (भक्ति गीत)’, ‘द गोलडेन कलैक्सन-गजल (सँगीतकार गुलाम अली, आर.डी.वर्मन र नजर हुसैन)’ र ‘द गोलडेन कलेक्शन- द एवर भरसाटाइल आशा भोसले’ जुन ४४ प्रसिद्ध गीतहरूको सँग्रह थियो। २००६ मा आशाले ‘आशा एण्ड फ्रैण्डस’ नामक एलबम रेकर्ड गरे जसमा युगल गीत सञ्जय दत्त र उर्मिला मातोंडकरको साथ गाईन साथै प्रसिद्ध क्रिकेट खेलाडी ब्रेट लीसँग आशाले ‘यू आर द वन फरमी (हो तिमी मेरो लागि हो)’ गीत गाइन। यि गीतहरूको सँगीतकार समीर टण्डन थिए। यसको विडियो निर्माण एस. रामचन्द्रनले गरे(जो पत्रकारबाट निर्देशक बनेका थिए)। ==पुरस्कार र सम्मान== ===चलचित्र फेयर बेस्ट फिमेल प्लेबैक अवार्ड=== * १९६८-“गरीबो की सुनो...” (दस लाख-* १९६६) * १९६९-“परदे मे रहने दो...” (शिखर-* १९६८) * १९७२- “पिया तु अब तो आजा...” (कारवाँ-* १९७१) * १९७३-“दम मारो दम...” (हरे रामा हरे कृष्णा-* १९७२) * १९७४-“होने लगी है रात...” (नैना-* १९७३) * १९७५-“चैन से हमको कभी...” (प्राण जाये पर वचन न जाए-* १९७४) * १९७९-”ये मेरा दिल...” (डान-* १९७८) ===अन्य पुरस्कार=== * १९९६-स्पेशल अवार्ड (रङ्गीला-* १९९५) * २००१-फिल्म फेयर लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड ;राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार * १९८१- “दिल चीज क्या है...” (उमरव जान) * १९८६ “मेरा कुछ सामान...” (इजाजत) ;अन्य यादगार पुरस्कार * १९८७- नाइटीनेंगल अफ एसिया अवार्ड (इण्डो पाक एशोशिएशन यु.के.) * १९८९- लता मंगेस्कर अवार्ड (मध्य प्रदेश सरकार) * १९९७- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (जानम समझाकरो- एलबमको लागी) * १९९७- एम.टी.वी. अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९७- च्यानल वी अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९८- दयावती मोदी अवार्ड * १९९९- लता मंगेस्कर अवार्ड (महाराष्ट्र सरकार) * २०००- सिंगर अफ द मिलेनियम (दुबई) * २०००- जी गोल्ड बलीवुड अवार्ड (मुझे रङ्ग दे- चलचित्र तक्षकको लागी) * २००१- एम.टी.वी. अवार्ड (कमबख्त इशक –को लागी) * २००२- बी.बी.सी. लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड (यू.के. प्रधानमन्त्री टोनी ब्लेयरद्वारा प्रदत) * २००२- जी सीने अवार्ड फर बेस्ट प्लेबैक सिंगर - महिला (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२- जी सीने स्पेशल अवार्ड फर हल अफ फेम * २००२- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२-सैनसुई मुवी अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००३- सवराल्या येशुदास अवार्ड (भारतीय सँगीतमा उत्कृष्ट योगदानको लागी) * २००४- लाईविग लीजेंड अवार्ड (फेडरेशन अफ इण्डियन चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इंडस्ट्रीज द्वारा) * २००५- एम.टी.वी. ईमीज, बेस्ट फीमेल पप ऐक्ट(आज जाने की जिद न करो..) * २००५- मोस्ट स्टाइलिश पीपुल इन म्यूजिक ==सम्मान एवं विशेष पहचान== * १९९७ मा, आशा पहिलो भारतीय गायिका बनीन् जो ‘ग्रेमी अवार्डको लागि नामांकित गरियो (उस्ताद अली अकबर खानको साथ एक विशेष एलबमको लिए) * आशाले “सत्तरीऔं महाराष्ट्र स्टेट अवार्ड” प्राप्त गरिन। * भारतीय सिनेमामा उत्कृष्ट योगदानको लागि सन २०००मा “दादा साहेब फाल्के अवार्ड”बाट सम्मानित गरियो। * आशाको साहित्यमा डक्टरेटको उपाधि द्वारा अमरावती विश्वविद्यालय एवं जलगाँउ विश्वविद्यालयद्वारा सम्मानित गरियो। * “द फ्रिडी मरकरी अवार्ड” कलाको क्षेत्रमा उत्कृष्ट उपलब्धियहरूको लागि आशालाई यस खास पुरस्कारद्वारा सम्मानित गरियो। * नोभेम्बर २००२मा आशाको “बर्मिंघम फिलिम फेस्टिवल” विशेष रूपले समर्पित गरियो। * “पद्म विभूषण” द्वारा राष्टपति प्रतिभा देवी सिंह पाटिलले ५ मे २००८ (सोमवार) आशालाई सम्मानित गरिन। यो सम्मान भारत सरकारको महत्त्वपूर्ण सम्मानहरू मध्य एक हो। ==बाह्य कडीहरू== {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} {{Commonscat|Asha Bhosle}} [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९३३ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२६ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:मराठी मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] il2okkfcccajt0yfs1wns7h4tg0x2wu 1395234 1395233 2026-11-09T12:02:17Z Madeshi Brahman 78174 /* जीवनी */ 1395234 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = आशा भोसले | image = Ashaji.jpg | image_size = 250px | alt = | caption = २०१५ मा भोसले | birth_name = आशा मंगेशकर | native_name = | native_name_lang = | alias = | birth_date = {{Birth date|1933|09|08|df=y}} | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2026|04|12|1933|09|08|df=y}} | death_place = [[मुम्बई]], महाराष्ट्र, भारत | occupation = गायिका | years_active = १९४३–२०२६ | parents = [[दिननाथ मंगेशकर]]<br>शाभन्ता मंगेशकर | spouse = ज्ञनपत्रियो भोसले (१९४९–१९६०) {{small|(विक्षेदन)}}<br>[[आर. डी. बर्मन]] (१९८०–१९९४) {{small|(मृत्यु)}} | children = हेमन्त भोसले<br>वर्षा भोसले<br>आनन्द भोसले | relatives = [[लता मङ्गेशकर|लता मंगेशकर]] (दिदी)<br>[[मिना मंगेशकर]] (बहिनी)<br>[[उषा मंगेशकर]] <br>[[हरिदनाथ मंगेशकर]] (भाई)<br>[[एस.डि बुरमान]] (ससुरा) }} {{Listen | type = music | filename = আমি_খাতার_পাতায়_চেয়েছিলাম.mp3 | title = ami khatar patay cheyechilam (म पृष्ठमा चाहन्थें) | description = गीतकार पुलक बनर्जी, संगीतकार [[मन्ना डे]] र गायिका आशा भोसले | pos = }} '''आशा भोसले''' (८ सेप्टेम्बर १९३३ – १२ अप्रिल २०२६) [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूको प्रसिद्ध [[पार्श्व गायक|पार्श्वगायिका]] थिइन्। उनी [[लता मङ्गेशकर]]की बहिनी र दीनानाथ मंगेशकरकी छोरी थिइन्। आशाले चलचित्र र गैर चलचित्रका लगभग १६ हजार गीत गाएकी थिइन् र उनको आवाजका प्रशंसकहरू सारा विश्वमा फैलिएका थिए। आशाको विशेषता थियो कि उनले शास्त्रीय सँगीत, [[गजल]] र [[पप सङ्गीत|पप]] हरेक क्षेत्रमा आफ्नो आवाजको जादू बाँडेकी थिइन् र एक समान सफलता पाएकी थिइन्। उनले आर. डी. बर्मन सँग विवाह गरेकी थिइन्। ==जीवनी== आशा भोसलेको जन्म ८ सेप्टेम्बर १९३३ मा [[महाराष्ट्र]]को ‘सांगली’मा भएको हो। यिनको पिता दीनानाथ मंगेसकर प्रसिद्ध गायक एवं नायक थिए। जसले शास्त्रीय सँगीतको शिक्षा एकदम सानो उमेरमा नै आशालाई दीए। आशा जब केवल ९ वर्ष भएकि थिइन्, यिनको पिताको मृत्यु भयो। पिताको मृत्यु पछी, यिनीहरूका परिवार पुणेबाट कोल्हापुर र त्यसपछि बम्बई आए। परिवारको सहायताको लागि आशा र यिनको दिदी लता मंगेसकरले गीत र चलचित्रहरूमा अभिनय शुरू गरे। १९४३ मा यिनले आफ्नो पहिलो फिल्म (मराठी) ‘माझा बाल’मा गीत गाइन। यो गीत ‘चला चला नव बाला...’ दत्ता दवाजेकरद्वारा सँगीतबद्ध भएको थियो। १९४८ मा हिन्दी चलचित्रहरू ‘चुनरिया’को गीत ‘सावन आया...’ हंसराज बहलको लागि गाइन्। दक्षिण एसियाको प्रसिद्ध गायिकाको रूपमा आशाले गीत गाइन। चलचित्र सँगीत, पप, गजल, भजन, भारतीय शास्त्रीय सँगीत, क्षेत्रीय गीत, कव्वाली, रविन्द्र सँगीत र नजरूल गीत यिनको गीतहरूमा सम्मिलित छ। यिनले १४ भन्दा धेरै भाषाहरूमा गीत गाइन जस्तो– [[असमिया भाषा|असमिया]], [[नेपाली (स्पष्टता)|नेपाली]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[उर्दु भाषा|उर्दू]], तेलगू, मराठी, [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]], [[गुजराती]], [[पञ्जाबी (स्पष्टता)|पञ्जाबी]], [[तमिल]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], रसियन, [[चेक]], [[मलय]] र [[मलयालम भाषा|मलयालम]]। १२००० भन्दा धेरै गीतहरूलाई आशाले आवाज दिइन। ===विवाह एवं व्यक्तिगत जीवन=== १६ वर्षको उमेरमा आफ्नो ३१ वर्षीय प्रेमी ‘गणपत राव भोसले’ (१९१६-१९६६) सँग घरबाट भागेर पारिवारिक इच्छाको विरूद्ध विवाह गरिन्। गणपत राव लता जीको निजी सचिव थिए। यो विवाह असफल रहयो। पति एवं उनको भाइहरूको नराम्रो व्यवहारको कारण यस विवाह दु:खान्त भयो। १९६० को आसपास विवाह विच्छेद पछि आशा आफ्नो आमाको घरमा दुई बच्चाहरू र तेस्रो गर्भस्थ शिशु (आनन्द) सँग फर्किइन। १९८० ई.मा आशाले ‘राहुल देव वर्मन’(पञ्चम) सँग विवाह गरिन्। यो विवाह आशाले राहुल देव वर्मनको अन्तिम अबस्थासम्म सफलतापूर्वक निभाइन्। आशाको घर दक्षिण मुम्बई, पेडर रोड क्षेत्रमा प्रभुकुञ्ज अपार्टमेंटमा अवस्थित छ। यिनको तीन बच्चाहरू छन्। साथमा पाँच नातिहरू पनि छन्। यिनीको सबै भन्दा ठूलो छोरा हेमन्त भोसले हुन। हेमन्तले पाइलटको रूपमा अधिकांश समय बिताए। आशाकि छोरी जुन हेमन्त भन्दा कान्छी छिन “वर्षा”। वर्षाले ‘द सनडे औबजरवर’ र ‘रेडिफ’को लागि कलम लेखन काम गरिन्। आशाको सबैभन्दा कान्छो छोरा आनन्द भोसले हुन। आनन्दले व्यबसाय र चलचित्र निर्देशनको अध्यन गरे। आनन्द भोसले नै आशाको क्यारियरको बारेमा हालका दिनहरूमा रेखदेख गरिरहेका छन्। हेमन्त भोसलेको सबैभन्दा ठूलो छोरा चैतन्या (चिंटु) “ब्वाय ब्याण्ड”को सफल सदस्यको रूपमा विश्व सँगीत सँग जोडिएका छन्। अनिका भोसले (हेमन्त भोसलेको छोरी) सफल फोटोग्राफरको रूपमा कार्य गर्दैछिन्। आशाको बहिनीहरू लता मंगेसकर र उषा मंगेसकर गायिका हुन। यिनको अन्य दुइ सहोदर बहिनी मीना मंगेसकर र भाइ हृदयनाथ मंगेसकर सँगीत निर्देशक छन्। आशा गायिका वाहेक धेरै राम्रो कुक पनि हुन्। कुकिंग यिनीहरूको मनपरेको शोख हो। बलीवुडको धेरै जसो मानिस आशाको हातबाट बनेको ‘कढाई मासु’ एवं ‘बिरयानी’को लागि अनुरोध गर्छन। आशा पनि इनकार गर्दिनन्। बलीवुडको ‘कपुर’ खानदानमा आशा द्वारा बनाइएको ‘पाया करी’, ‘गोझन फिश करी’ र ‘दाल’ एकदम प्रसिद्ध छ। एक पल्ट जब ‘द टाइम्स अफ इंडिया’को एक अन्तरवार्तामा सोधियो कि यदि तपाईँ गायिका न भएको भए के गर्नुहुन्थ्यो होला? आशाले जबाब दिइन् कि म एक राम्रो भान्से (कुक) बन्थे होला। आशा एक सफल रेस्टुरा सञ्चालिका हुन्। यिनको रेस्टुरा दुबई र कुवेतमा आशा नामले प्रसिद्ध छन्। ‘वाफी ग्रूप’ द्वारा सञ्चालित रेस्टुरामा आशाको २०% हिस्सेदारी छ। वाफी सीटी दुबई र दुई रेस्टुरा कुवैतमा पारम्परिक उत्तर भारतीय व्यंजनको लागि प्रसिद्ध छ। आशाले ‘कैफ्स’को स्वंय ६ महीनाकोको ट्रेंनिग दिएकि छन्। डिसेम्बर २००४ ‘मेनु मैगजीन’को रिपोर्टको अनुसार ‘रसेल स्कट’ जुन ‘हैरी रामसदेन’को प्रमुख छ आउने वाला पाँच वर्षमा आशाको ब्रैण्डको अंतर्गत ४० रेस्टुरा पुरा यू. के. भित्र खोल्ने घोषणा गरेकि छन्। त्यहि क्रममा आशाको रेस्टुरा ‘बरमिंगम’ यू. के.मा खोलाईएको छ। आशालाई फैशन र पहिरनहरू मध्येको साडी चमकदार किनारा भएको, घाँटिमा मोतिको हार र हीरा प्रसिद्ध छ। आशा एक राम्रो ‘मिमिक्री’ अदाकारा पनि हुन्। ===गायन क्षेत्रमा संघर्ष=== एक समय जब प्रसिद्ध गायिका गीता दत, शमशाद बेगम र लता मंगेसकरको समय थियो। चारै तिर यिनीहरूको प्रभुत्व थियो। आशा गाउन चाहन्थिन तर यिनलाई गाउने मौकासम्म दिईदैन्थ्यो। आशा सिर्फ दोश्रा दर्जाको चलचित्रको लागि नै गाउन पाउथिन। १९५० को दशकमा बलीवुडको अन्य गायिकाहरूको तुलनामा आशाले कम बजेटको ‘बी’ र ‘सी’ ग्रेड चलचित्रको लागि धेरै भन्दा धेरै गीत गाए। उनको गीतको सँगीतकार ए. आर. कुरैशी (अल्ला रख्खा खान), सज्जाद हुसैन र गुलाम मोहम्मद थिए। जुन एकदम असफल थिए। १९५२ ई.मा दिलीप कुमार अभिनीत चलचित्र ‘सँगदिल’ जसको सँगीतकार सज्जाद हुसैन थिए, ले प्रसिद्धि दिलाए। परिणाम स्वरूप विमल रायले एक मौका आशालाई आफ्नो चलचित्र ‘परिणीता’ (१९५३) को लागि दिए। राज कपुरले गीत ‘नन्हे मुन्ने बच्चाहरू....’को लागि मोहम्मद रफीको साथ चलचित्र ‘बुट पलिश्’(१९५४) को लागि अनुबंधित गरे जसले एकदम प्रसिद्धि आशालाई दिलायो। ओ.पी. नैयरले आशालाई धेरै ठूलो अवसर ‘सी. आए. डी.’(१९५६) गीत गाउनको लागि दिए। यस प्रकार १९५७ को चलचित्र ‘नया दौर’ बी. आर. चोपडाले नैयर साहबको सँगीतकार रूपमा आशाको बी. आर. चोपडाबाट पहिलो सफलता प्राप्त भयो। यस हिस्सादारीले धेरै प्रसिद्ध गीतहरू जनमानसको बीच लानमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिए। फेरि सचिन देव वर्मन र रवि जस्तै सँगीतकारहरूले पनि आशालाई मौका दियो। १९६६ ई.मा सँगीतकार आर. डी. वर्मनको सफलतम चलचित्र ‘तेस्रो मंजिल’मा आशाले आर. डी. वर्मनको साथ एकदम प्रसिद्धि कमाईन। १९६० देखि १९७० को बीच प्रसिद्ध निर्त्यकर्ता हेलनको आवाज बन्यो। यस्तो भनिन्छ कि जब पनि आशा गाउदथिन हेलन रिकाडिंगको समय मौजुद रहन्थिन ताकि गीतलाई राम्रो तरिकाबाट सम्झन सकियोस र त्यो गीतमा राम्रो तरिका नृत्य गर्न सकियोस। आशा र हेलनको प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘पिया तु अब तो आजा...’(कारव), ‘ ओ हसीना जुल्फो वाली...’(तेस्रो मंजिल) र ‘ए मेरा दिल...(डन) शामिल छन्। १९८१ मा उमराव जान र इजाजत (१९८७) मा पारम्परिक गजल गाएर आशाले आलोचकहरूलाई करारा जबाब दिईन। आफ्नो गायन प्रतिभाको फलाम मनवाया। यिनै दिनहरू उनलाई उपर्युक्त दुबै चलचित्रको लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार ‘बेस्ट फिमेल प्लेबैक सिंगर’ प्राप्त भयो। आशा १९९० सम्म लगातार गाई रहिन। १९९५ को हिट चलचित्र ‘रंगीला’बाट एक पल्ट पुन: आफ्नो दोस्रो चरणको आरम्भ गरिन। २००५ मा ७२ वर्षीय आशाले तामिल चलचित्र ‘चन्द्रमुखी’ र पप सँगीत ‘लक्की लिप्स...’ सलमान खान अभिनितको लागि गाइन जुन चार्ट बस्टरमा प्रसिद्ध रहयो। अक्टूबर २००४, ’द वेरी बेस्ट अफ आशा भोसले’, ‘द क्वीन अफ बलीवुड’ आशा द्वारा गाएका गीतको एलबम (१९६६-२००३) सार्वजनिक गरियो। ===चलचित्र जुन बाटोको अबरोध साबित भए=== आशा भोसलेको गायनको कैरियरमा चार चलचित्रहरू अबरोध, साबित भए- नया दौड(१९५७), तेस्रो मंजिल (१९६६), उमरव जान (१९८१) र रङ्गीला (१९९५)। नया दौर (१९५७):- आशा भोसलेको पहिलो ठूलो सफल चलचित्र बी. आर. चोपडाको ‘नयादौर’(१९५७) थियो। मो. रफीको साथ गाएको उनको गीत जस्तो ‘माँगको हात तुम्हारा....’, ‘साथी हात बढाना...’ र ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...’ शाहिर लुधियानवीको द्वारा लिखित र ओ. पी. नैयर द्वरा सँगीतबद्ध एक खास परिचय दियो। आशाले ओ.पी. नैयरसँग पहिले पनि काम गरेकी थिईन तर यो पहिलो चलचित्र थियो जसको सबै गीत आशाले प्रमुख अभिनेत्रीको लागि गाएकि थिईन। प्रोड्यूसर बी. आर. चोपडाले नया दौरमा उनको प्रतिभा चिनेर आउने वाला पछिको चलचित्रमा पुन: मौका दिए। त्यसमा प्रमुख फिल्म- वक्त, गुमराह, हमराज, मानिस र मान्छे र धुंध आदि हुन। तिसरी मंजिल (१९६६):- आशा भोसलेले राहुल देव वर्मनको ‘तिसरी मंजिल’ (१९६६)बाट एकदम प्रसिद्ध भईन। जब पहिले उनले गीतको धुन सुनीन तब गीत ‘आजा आजा...’ यस गीतलाई गाउन इनकार गरिएको थियो, जुन वेस्टर्न डांस नम्बरमा आधारित थियो। तब आर. डी. वर्मनले सँगीत बदलनेको प्रस्ताव आशालाई दिए तर आशाले यो चुनौती स्वीकार गर्दै गीत गाईन। १० दिनको अभ्यास पछि जब अन्तिम रूपमा यो खास गीत आशाले गाईन तब खुशीको कायल आर. डी. वर्मनले १०० रूपयाको नोट आशाको हातमा राखिदिए। आजा आजा.... र यस चलचित्रको अन्य गीत – ओ हसीना जुल्फो वाली... र ओ मेरो सुन रे.... यो सबै गीत रफी जीको साथ तहलका मचाई दियो। शम्मी कपूर यस चलचित्रको नायकले एक पल्ट भनेका थिए “यदि म नजीकै मो. रफी यस चलचित्रको गीत गाउनको लागि हुदैनथे भने म आशा भोसलेलाई यो कार्य दिन्थे”। उमराव जान (१९८१):- रेखा अभिनित ‘उमराव जान’ (१९८१) आशाले गजल गाएकी थिईन जस्तो- दिल चीज क्या है..., यिनी आँखोंको मस्ती के..., यो के ठाँउ है दोस्तों... र जुस्त जु जिसकी थी...। यि गजलहरूको सँगीतकार खय्याम थिए जसले आशालाई सफलतापूर्वक गजल गाउनको लागि स्वरको उतार चढाव समझाए। आशा स्वयं आश्चर्यचकित थिईन कि उनले यि गजलहरू सफलतापूर्वक गएकी छन्। यि गजलहरूले आशालाई प्रथम राष्ट्रिय पुरस्कार दिलायो र उनिको बहुमुखी प्रतिभा साबित भयो। रङ्गीला (१९९५):- सन १९९५ मा ६२ वर्षीय आशाले युवा अभिनेत्री उर्मिला मातोंडकरको लागि चलचित्र रङ्गीलामा गाईन। यिनले फेरि आफ्नो समर्थहरूलाईको आश्चर्य चकित गरिन। सुपर हिट गीत जस्तो- तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे... गीत ए. आर. रहमानको सँगीत निर्देशनमा गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। पछि धेरै अन्य गीतहरूलाई ए. आर. रहमानकहरू निर्देशनमा गाईन। तन्हा तन्हा... गीत एकदम प्रसिद्ध भयो र आज पनि मान्छे गुनगुनाउ छन्। ==सँगीत निर्देशकहरूको साथ साझेदारी== ===ओ.पी. नैयर=== सँगीतकार ओ.पी. नैयरको साझेदारीले आशा भोसलेलाई एक खास परिचय दियो। धेरै मान्छेहरूले यिनिहरूको आपसी सम्बन्धलाई प्रेम सम्बन्ध माने। नैयर जी पहिलो पल्ट १९५२ मा आशासँग एक गीत छम छमा छम...को सँगीत रेकर्डिगको समय भेटिएका थिए। पहिलो पल्ट यिनले चलचित्र ‘माँगू’ (१९५४) को लागि आशालाई बोलाए। फेरि यिनले एक धेरै ठूलो मौका चलचित्र सी.आई.डी. (१९५६) मा आशालाई दिए। यस प्रकार नया दौर (१९५७) को सफलताले यि दुबैको प्रसिद्धी बढायो। १९५९ पछि भावानात्मक र व्यावसायिक रूपमा आशा नैयर जीको साथ जोडि रहिन। ओ.पी.नैयर र आशा भोसलेको यादगार चलचित्रहरू जस्तो- मधुबालामा खिचिएको गीत ‘आईये मेहरबाँ...’ (हावडा ब्रिज-१९५८) र मुमताजमा खिचिएको गीत ‘ये छ रेशमी जुल्फोको अंधेरा...(मेरे सनम-१९६५) आदि हुन। ओ.पी. नैयरले आशासँग धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- नया दौर (१९५७), तुमसा नही देखा (१९५२), हावडा ब्रिज (१९५८), एक मुसाफिर एक हसीना (१९६२), कशमीरको कली (१९६४) आदि। यिनीहरूको साझेदारीको केही प्रसिद्ध गीत- आओ हुजुर तुमको...(किस्मत), जाईये आप कहाँ जाएगे...(मेरे सनम) आदि छन्। ओ.पी. नैयरको मो. रफी एवं आशाको साथ युगल गीत एकदम प्रसिद्ध भयो। यिनिहरू द्वारा गाएको केही प्रमुख युगल गीत ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...(नया दौर), मै प्यारको राही हूँ...(एक मुसाफिर एक हसीना), दिवाना भयो बादल..., इशारो इशारो मे...(काश्मीरको कली) आदि। ५ अगस्त १९७२ मा दुबैमा बिछोड भयो। यो स्पष्ट हुन सकेको छैन कि कुन कारणहरूबाट दुबैमा बिछोड भयो। ===खय्याम=== दोस्रो सँगीतकार जसले आशाको प्रतिभालाई चिने र यिनको साझेदारीमा आशाले यिनको पहिलो चलचित्र बीबी (१९४८) को लागि गाईन। १९५० मा खय्यामले धेरै राम्रो सम्झौता आशाको साथ गरे जस्तो-फिल्म- दुखाइ, फेरि सुबह होगी आदि। तर ती दुबैको साझेदारीको सबै भन्दा सम्झना भैरहने चलचित्र- उमराव जानको गीत रह्यो। रवि:- सँगीत निर्देशक रवि, आशा भोसलेलाई आफ्नो मनपर्ने गायिकामा एक मानदथे। आशाले यिनको पहिलो चलचित्र वचन (१९५५) मा गीत गाईन। चन्दा मामा दूर के.... गीत राता रात भारतीय आमाको बीच प्रसिद्ध भयो। जब अधिकांश सँगीतकार आशालाई बी-ग्रेड गीत गाउनको लागि जान्दथे त्यसबेला रविले आशालाई भजन गाउन भने जसमा ‘घराना’, ‘गृहस्थी’ ‘काजल’ र ‘फुल र पत्थर’ चलचित्रहरू प्रमुख छन्। रवि र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे जसमा किशोर कुमारसँग गाएको उनिको मजेदार गीत ‘सी ए टी..कैट माने बिल्ली...(दिल्ली का ठग) आदि छन्। रवि द्वारा सँगीतबद्ध आशाको प्रसिद्ध भजन ‘तोरा मन दर्पण कहलाए...’ (काजल) आदि छन्। यिनको साझेदारीमा धेरै प्रसिद्ध चलचित्रको गीत रेकर्ड भए जस्तो- वक्त, चौदहवी का चाँद, गुमराह, बहु-बेटी, चायना टाउन, मानिस र मान्छे, धुंध, हमराज र काजल आदि छन्। चौदहवी का चाँदमा रवि गीता दत्त (प्रोड्यूसर गुरु दत्तको पत्नी)बाट गीत गाउन चाहेका थिए तर गुरु दतको जिद्दीको कारण आशाले गीत गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। ===सचिन देव वर्मन=== प्रसिद्ध सँगीत निर्देशक सचिन देव वर्मनको मनपर्ने गायिका लता मंगेस्करसँग १९५७ देखि १९६२ को बीच राम्रो सम्बन्ध थिएनन्। ति दिनहरूमा सचिन देव वर्मनले आशा भोसलेको उपयोग गरे। यि दुबैको साझेदारीले धेरै हिट गीत दिए जस्तो- चलचित्र काला पानी, काला बजार, मान्छे जाग उठा, लाजवंति, सुजाता र तीन देविया (१९६५) आदि छन्। १९६२ पछि पनि दुबैले धेरै गीतहरू लाई रेकर्ड गरे। मो. रफी र किशोर कुमारको साथ गाएको युगल गीत आशाको एकदम प्रसिद्ध रह्यो। अबको बरस... गीत बिमल रायको चलचित्र बंदनी (१९६३) ले आशालाई प्रमुख गायिकाको रूपमा स्थापित गर्‍यो। अभिनेत्री तनुजामा खिचिएको गीत रात अकेली है..(ज्वेल थीफ, १९६७) एकदम प्रसिद्ध भयो। ===राहुल देव वर्मन=== आशा भोसले राहुल देव वर्मन जीसँग उनी त्यसबेला पहिलो पल्ट मिलीन जब उनी दुई बच्चाको आमा थिईन र सँगीतकार राहुल देव वर्मन (पञ्चम) को साझेदारीमा चलचित्र तीसरी मंजिल (१९६६) मा पहिलो पल्ट मान्छेहरूको ध्यान आकर्षित गर्न सकिन। आशाले आर. डी. वर्मनसँग कैबरे, रक, डिस्को, गजल, भारतीय शास्त्रीय सँगीत अरु पनि धेरै गीत गाएईन। १९७० मा आशा भोसलेले पञ्चमको साथ धेरै युवा गीत गाएक थिए जस्तो- पिया तु अब तो आ जा.....(कारवा-१९७१) हेलनमा खिचिएको, दम मारो दम...(हरे रामा हरे कृष्णा-१९७१), दुनिया में...(अपना देश-१९७२) चुरा लिया है तुमने...(यादों की बारात-१९७३) आदि छन्। यसको आलावा पञ्चमको सँगीत निर्देशनमा आशाले किशोर कुमारको साथ थुप्रै प्रसिद्ध युगल गीत गाईन जस्तो- जाने जाँ ढुढता फिर रहा..(जवानी दिवानी), भली भली सी एक सूरत...(बुढा मिल गया) आदि। १९८० मा पञ्चम र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। चलचित्र इजाजत (१९८७)- मेरा कुछ..., खाली हात शाम आयी है.., कतरा कतरा... आदि प्रसिद्ध प्रमुख प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। ओ मारिया...(सागर) को गीत पनि रेकर्ड गरे। गुलजारको इजाजतलाई आर. डी. वर्मनको सँगीत निर्देशनमा आशाको राष्ट्रिय पुरस्कार ‘बेस्ट सिंगर’ प्राप्त भयो। आर. डी. वर्मन जीले धेरै हिन्दी प्रसिद्ध गीतहरूलाई बङ्गाली भाषामा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गरे जस्तो- ‘मोहुए झुमेछे आज माऊ गो, चोखे चोखे कोथा बोले चोखे नामहरू बृष्टि (बङ्गाली रूपांतरण गीत जाने के कुरा हो।..) बंसी सुनेको घोरे टाका जाए, संध्या बेले तुमी आमी..., आज गुन गुन जे आमर(बङ्गाली रूपांतरण गीत प्यार दीवाना हुन्छ) आदि। यो प्रसिद्ध साझेदारी विवाहमा परिणित भयो। पञ्चम जीको अन्तिम सास सम्म यो साझेदारी चल्यो। ===जय देव=== सँगीत निर्देशक जयदेव, एस. डी. वर्मनको सहायकको रूपमा पहिले काम गर्थे पछि यिनले स्वतन्त्र रूपबाट सँगीत निर्देशन गर्न शुरू गरे। सँगीतकार जयदेवले आशासँग धेरै चलचित्रको गीत रेकर्ड गरे, जस्तो- हम दोनो (१९६१), मुझे जीने दो (१९६३), दो बुँद पानी (१९७१) आदि। जयदेव र आशाले फिल्मी चलचित्रको वाहेक ८ गीतहरूको एक विशेष सँग्रह जसमा गजल एवं केही अन्य गीत शामिल थिए लाई “एन अनफर्गेटेबल ट्रिट”को नामबाट निकले। आशा, जयदेवको राम्रो मित्र मानिन्थिन। १९८७ मा जयदेवको मरणोपरान्त आशाले कम प्रसिद्ध गीत जुन जयदेव द्वारा सँगीतबद्ध थियो,’सुरांजली’ नामले निकालिन। ===शंकर जयकिशन=== शंकर जयकिशनले आशासँग कम काम गरे, फेरि पनि केही हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- परदेमा रहन दो...(शिखर-१९६८) यस गीतको लागि आशाको द्वितीय चलचित्र फेयर अवार्ड मिलयो। आशाले एक प्रसिद्ध गीत शंकर जयकिशनको लागि गाईन जुन किशोर कुमारको आवाजमा ज्यादा प्रसिद्ध थियो जस्तो- जिन्दगी का सफर है सुहाना...(अंदाज)। जब राज कपुरको लता मंगेसकरको साथ बोलचाल थियो, तब आशाले शंकर जयकिशनको सँगीत निर्देशनमा चलचित्र मेरा नाम जोकर (१९७०) को गीत गाईन। ===इलैयाराजा=== दक्षिण भारतीय सँगीत निर्देशक इलैयाराजाले १९८० को समयमा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गर्न शुरू गरे। यि दुईको साझेदारीमा चलचित्र ‘मुन्दरम पइराई (१९८२) (या सदमा, यसको हिन्दी रीमेक १९८३ मा) बन्यो। १९८० देखि १९९० को बीच यि दुईको साझेदारी बनी रह्यो। यस विशेष साझेदारीको प्रसिद्ध गीत ‘सीनबागमाइ’ (इनगा ओरू पट्टुकारन-१९८७, तमिल चलचित्र) आदि छ। २००० ई.मा आशाले इलैयाराजाको सँगीत निर्देशनमा कमल हसनको चलचित्र ‘हे राम’को मूल गीत गाईन। जन्मों की ज्वाला....(या अपर्णाको थीम गीत)को गजल गायक हरिहरनसँग युगल गीत गाईन। ===अनु मलिक=== अनु मलिक र आशाले धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे। जसमा यिनको सँगीतबद्ध पहिलो चलचित्र ‘सोनीमहीवाल’ (१९८४) शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा धेरै प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘‘फिलहाल...(फिलहाल), किताबें बहुत से...(बाजीगर) आदि शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा आशाले चार पंक्ति ‘जब दिल मिले...(यादें) सुखबिन्दर सिह, [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]] र सुनिधि चौहानको साथ गाईन। आशाले अनु मलिकको पिता ‘सरदार मलिक’को लागि १९५० ई. देखि १९६० ई.मा गाईन जसमा प्रसिद्ध चलचित्र सारंगा (१९६०) शामिल छन्। ===ए. आर. रहमान=== १९९५ चलचित्र ‘रंगीला’बाट आशाले सँगीत निर्देशक ए. आर. रहमानको साथ आफ्नो दोस्रो चरणको शुरूआत गरिन। यसको श्रेय ए. आर. रहमानलाई जान्छ। चार्टबस्टरको हिट गीत तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे...बाट आशालाई पुन: प्रसिद्धि मिल्यो। रहमान र आशाको साझेदारीमा धेरै गीत रेकर्ड भए जसमा हिट गीत ‘‘मुझे रंग दे...(त्क्षक)’, राराधा कैसे न जले...(लगान, युगल गीत [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]]को साथ), कही आग लगे...(ताल), ओ भवरें...(दौड, युगल गीत के.जे.यशुदास), वीनीला वीनीला...(अरूवर-१९९९) प्रमुख छन्। रहमानले एक पल्ट भने-“म सोच्छु आशा र लता जीको उचाईमा जुन सँगीत ठिक हुन्छ त्यस्तै मैले तैयार गरे।” ===अन्य सँगीत निर्देशक=== मदन मोहनले ‘झुमका गिरा रे...(मेरो साया-१९६६) को प्रसिद्ध गीतलाई आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीले चलचित्र छोटी सी बात (१९७५) मा जानेमन जानेमन... युगल गीत के.जे.यशुदासको साथ रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीको चलचित्र जागते रहो (१९५६) गीत ‘ठंडी ठंडी सावनको फुहार...’ आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सँगीतकार संदीप चौटाको साथ आशाले ‘कमबख्त इश्क ..(एक युगल गीत सोनू निगमको साथ) चलचित्र प्यार तुने क्या किया (२००१) को लागि गाईन जुन युवाहरूमा एकदम लोकप्रिय भयो। आशाले लक्षमीकांत-प्यारेलाल, नौशाद, रवीन्द्र् जैन, एन. दता, हेमंत कुमारको लागि गाईन र साथ काम गरिन। बलीवुडको अन्य प्रसिद्ध सँगीतकारकहरू साथ पनि आशाले काम गरिन जसमा जतिन ललित, बप्पी लाहिरी, कल्याण जी आन्नद जी, उषा खन्ना, चित्रगुप्त एवं रौशन शामिल छन्। ==मराठी सँगीत== लता मंगेसकरको साथ आशा [[मराठी]] सँगीतको सिरमौर रहीकि छन (किनकी मराठी उनको मातृभाषा हो)। आशाले मराठी भाषाको थुप्रै गीत गाई सकेकि छिन जसमा प्रसिद्ध कविहरू के कविता हो, जुन भाव गीतको रूपमा प्रसिद्ध छ। जस्तो प्रसिद्ध एलबन ‘रूतु हिरावा’(‘ग्रीन सीजन’) जुन श्रीधर पाडके द्वारा रचित हो। आफ्नो भाइ हृदयनाथ मंगेसकरद्वारा सँगीतबद्ध आशाको धेरै प्रसिद्ध गीत छन्। आशा द्वारा गाएको मराठी भजन एकदम प्रचलित र प्रसिद्ध छ। ==निजी एलबम== ८ सेप्टेम्बर १९८७ आशाको जन्म दिवसमा “दिल पडोसी है” नामक एलबम, गुलजारद्वारा रचित र आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध जारी गरियो। आशा उस्ताद अली अकबर खानसँग १९९५ मा विशेष रूपले मिलिन, पछि आशाले उस्ताद अली अकबर खानको साथ ग्यारह बन्दिसे रेकर्ड गरिन ’कैलीफिर्निया मे’। जुन ग्रेमी अवार्डको लागि प्रस्तावित भयो। १९९० मा आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध गीतहरूलाई आशाले ‘रिमिक्स’ गरेर प्रयोगात्मक अनुभव गरिन जुन धेरै मान्छेहरू द्वारा आलोचनाको विषय बन्यो। सँगीतकार खय्यामले पनि यसको आलोचना गरे। तर ‘राहुल और मै’ नामक एलबम एकदम प्रसिद्ध भयो। इण्डोपप एलबम ‘जानम सम्झिएरो’ लेस्ली लुईसको साथ एकदम प्रसिद्ध रहयो। धेरै पुरस्कारहरू सहित १९९७ एम.टी.वी. एवार्ड यस विशेष एलबमलाई मिलयो। २००२ ई.मा आफ्नो एलबम ‘आप की आशा’ जुन आठ गीतहरू वाला भिडियो एलबम थियो, आशा आफैले सँगीत तैयार गरिन। यसको गीत मुजरूह सुल्तांनपुरी द्वारा रचित (अंतिम रचना सुलतान पुरी द्वारा) थियो। २१ मे २००१ मा सचिन तेन्दुलकरद्वारा मुम्बईमा एक विशेष पार्टीमा यो एलबम जारी गरियो। जब [[पाकिस्तान|पाकिस्तानी]] गायक अदनान सामी सिर्फ १० वर्षको थिए तब आशाले उनिको प्रतिभालाई पहिचान गरिन। आशाले अदनान सामीलाई गायन प्रतिभा विकसित गरेर अगाडि बढनको लागि प्रेरित गरिन। जब अदनान ठूलो भए तब आशाको साथ ’कभी त नजर मिलाओ’ एलबममा गीत गाए, जुन एकदम प्रसिद्ध रहयो। फेरि ‘बरसे बादल’ नामक एलबममा पनि अदनान सामीको साथ गाईन। आशाले धेरै एलबमहरूको लागि गजल गाईन जस्तो-मीराज-ए-गजल, अबशहर-ए-गजल र कशीश। २००५ मा आशाले एलबम ‘आशा’ जुन चार गजल गायकमा समर्पित थियो- मेंहदी हसन, गुलाम अली, फरीदा खानम र जगजीत सिंह जारी गरिन। यस एलबममा आशालाई मनपर्ने आठ गजल जस्तो- फरीदा खानमको ‘आज जानेको जिद ना करो...,गुलाम अलीको ‘चुपके चुपके...’, ‘आवारगी...’ र ‘दिल मे एक लहर...’ जगजीत सिहको ‘आहिस्ता आहिस्ता...’, मेहदी हसनको ‘रंजीश है सही...’,’रफ्ता रफ्ता...’ र ‘मुझे तुम नजर से...’ शामिल थियो। यसको सँगीतकार पण्डित सोमेश माथुर थिए जसले युवाहरूलाई ध्यानमा राखेर सँगीत दिए। आशाको ६० औँ जन्मदिवसमा इ.एम.आई. इण्डियाले तीन कैसेट जारी गरे- ‘बाबा मै बैरागन होंगी (भक्ति गीत)’, ‘द गोलडेन कलैक्सन-गजल (सँगीतकार गुलाम अली, आर.डी.वर्मन र नजर हुसैन)’ र ‘द गोलडेन कलेक्शन- द एवर भरसाटाइल आशा भोसले’ जुन ४४ प्रसिद्ध गीतहरूको सँग्रह थियो। २००६ मा आशाले ‘आशा एण्ड फ्रैण्डस’ नामक एलबम रेकर्ड गरे जसमा युगल गीत सञ्जय दत्त र उर्मिला मातोंडकरको साथ गाईन साथै प्रसिद्ध क्रिकेट खेलाडी ब्रेट लीसँग आशाले ‘यू आर द वन फरमी (हो तिमी मेरो लागि हो)’ गीत गाइन। यि गीतहरूको सँगीतकार समीर टण्डन थिए। यसको विडियो निर्माण एस. रामचन्द्रनले गरे(जो पत्रकारबाट निर्देशक बनेका थिए)। ==पुरस्कार र सम्मान== ===चलचित्र फेयर बेस्ट फिमेल प्लेबैक अवार्ड=== * १९६८-“गरीबो की सुनो...” (दस लाख-* १९६६) * १९६९-“परदे मे रहने दो...” (शिखर-* १९६८) * १९७२- “पिया तु अब तो आजा...” (कारवाँ-* १९७१) * १९७३-“दम मारो दम...” (हरे रामा हरे कृष्णा-* १९७२) * १९७४-“होने लगी है रात...” (नैना-* १९७३) * १९७५-“चैन से हमको कभी...” (प्राण जाये पर वचन न जाए-* १९७४) * १९७९-”ये मेरा दिल...” (डान-* १९७८) ===अन्य पुरस्कार=== * १९९६-स्पेशल अवार्ड (रङ्गीला-* १९९५) * २००१-फिल्म फेयर लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड ;राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार * १९८१- “दिल चीज क्या है...” (उमरव जान) * १९८६ “मेरा कुछ सामान...” (इजाजत) ;अन्य यादगार पुरस्कार * १९८७- नाइटीनेंगल अफ एसिया अवार्ड (इण्डो पाक एशोशिएशन यु.के.) * १९८९- लता मंगेस्कर अवार्ड (मध्य प्रदेश सरकार) * १९९७- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (जानम समझाकरो- एलबमको लागी) * १९९७- एम.टी.वी. अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९७- च्यानल वी अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९८- दयावती मोदी अवार्ड * १९९९- लता मंगेस्कर अवार्ड (महाराष्ट्र सरकार) * २०००- सिंगर अफ द मिलेनियम (दुबई) * २०००- जी गोल्ड बलीवुड अवार्ड (मुझे रङ्ग दे- चलचित्र तक्षकको लागी) * २००१- एम.टी.वी. अवार्ड (कमबख्त इशक –को लागी) * २००२- बी.बी.सी. लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड (यू.के. प्रधानमन्त्री टोनी ब्लेयरद्वारा प्रदत) * २००२- जी सीने अवार्ड फर बेस्ट प्लेबैक सिंगर - महिला (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२- जी सीने स्पेशल अवार्ड फर हल अफ फेम * २००२- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२-सैनसुई मुवी अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००३- सवराल्या येशुदास अवार्ड (भारतीय सँगीतमा उत्कृष्ट योगदानको लागी) * २००४- लाईविग लीजेंड अवार्ड (फेडरेशन अफ इण्डियन चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इंडस्ट्रीज द्वारा) * २००५- एम.टी.वी. ईमीज, बेस्ट फीमेल पप ऐक्ट(आज जाने की जिद न करो..) * २००५- मोस्ट स्टाइलिश पीपुल इन म्यूजिक ==सम्मान एवं विशेष पहचान== * १९९७ मा, आशा पहिलो भारतीय गायिका बनीन् जो ‘ग्रेमी अवार्डको लागि नामांकित गरियो (उस्ताद अली अकबर खानको साथ एक विशेष एलबमको लिए) * आशाले “सत्तरीऔं महाराष्ट्र स्टेट अवार्ड” प्राप्त गरिन। * भारतीय सिनेमामा उत्कृष्ट योगदानको लागि सन २०००मा “दादा साहेब फाल्के अवार्ड”बाट सम्मानित गरियो। * आशाको साहित्यमा डक्टरेटको उपाधि द्वारा अमरावती विश्वविद्यालय एवं जलगाँउ विश्वविद्यालयद्वारा सम्मानित गरियो। * “द फ्रिडी मरकरी अवार्ड” कलाको क्षेत्रमा उत्कृष्ट उपलब्धियहरूको लागि आशालाई यस खास पुरस्कारद्वारा सम्मानित गरियो। * नोभेम्बर २००२मा आशाको “बर्मिंघम फिलिम फेस्टिवल” विशेष रूपले समर्पित गरियो। * “पद्म विभूषण” द्वारा राष्टपति प्रतिभा देवी सिंह पाटिलले ५ मे २००८ (सोमवार) आशालाई सम्मानित गरिन। यो सम्मान भारत सरकारको महत्त्वपूर्ण सम्मानहरू मध्य एक हो। ==बाह्य कडीहरू== {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} {{Commonscat|Asha Bhosle}} [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९३३ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२६ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:मराठी मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] bb9yoc2i6sd27u4yvv4mpg1dgxpj0im 1395235 1395234 2026-11-09T12:02:27Z Madeshi Brahman 78174 /* जीवनी */ 1395235 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = आशा भोसले | image = Ashaji.jpg | image_size = 250px | alt = | caption = २०१५ मा भोसले | birth_name = आशा मंगेशकर | native_name = | native_name_lang = | alias = | birth_date = {{Birth date|1933|09|08|df=y}} | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2026|04|12|1933|09|08|df=y}} | death_place = [[मुम्बई]], महाराष्ट्र, भारत | occupation = गायिका | years_active = १९४३–२०२६ | parents = [[दिननाथ मंगेशकर]]<br>शाभन्ता मंगेशकर | spouse = ज्ञनपत्रियो भोसले (१९४९–१९६०) {{small|(विक्षेदन)}}<br>[[आर. डी. बर्मन]] (१९८०–१९९४) {{small|(मृत्यु)}} | children = हेमन्त भोसले<br>वर्षा भोसले<br>आनन्द भोसले | relatives = [[लता मङ्गेशकर|लता मंगेशकर]] (दिदी)<br>[[मिना मंगेशकर]] (बहिनी)<br>[[उषा मंगेशकर]] <br>[[हरिदनाथ मंगेशकर]] (भाई)<br>[[एस.डि बुरमान]] (ससुरा) }} {{Listen | type = music | filename = আমি_খাতার_পাতায়_চেয়েছিলাম.mp3 | title = ami khatar patay cheyechilam (म पृष्ठमा चाहन्थें) | description = गीतकार पुलक बनर्जी, संगीतकार [[मन्ना डे]] र गायिका आशा भोसले | pos = }} '''आशा भोसले''' (८ सेप्टेम्बर १९३३ – १२ अप्रिल २०२६) [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूको प्रसिद्ध [[पार्श्व गायक|पार्श्वगायिका]] थिइन्। उनी [[लता मङ्गेशकर]]की बहिनी र दीनानाथ मंगेशकरकी छोरी थिइन्। आशाले चलचित्र र गैर चलचित्रका लगभग १६ हजार गीत गाएकी थिइन् र उनको आवाजका प्रशंसकहरू सारा विश्वमा फैलिएका थिए। आशाको विशेषता थियो कि उनले शास्त्रीय सँगीत, [[गजल]] र [[पप सङ्गीत|पप]] हरेक क्षेत्रमा आफ्नो आवाजको जादू बाँडेकी थिइन् र एक समान सफलता पाएकी थिइन्। उनले आर. डी. बर्मन सँग विवाह गरेकी थिइन्। ==जीवनी== आशा भोसलेको जन्म ८ सेप्टेम्बर १९३३ मा [[महाराष्ट्र]]को ‘सांगली’मा भएको हो। यिनको पिता दीनानाथ मंगेसकर प्रसिद्ध गायक एवं नायक थिए। जसले शास्त्रीय सँगीतको शिक्षा एकदम सानो उमेरमा नै आशालाई दीए। आशा जब केवल ९ वर्ष भएकि थिइन्, यिनको पिताको मृत्यु भयो। पिताको मृत्यु पछी, यिनीहरूका परिवार पुणेबाट कोल्हापुर र त्यसपछि बम्बई आए। परिवारको सहायताको लागि आशा र यिनको दिदी लता मंगेसकरले गीत र चलचित्रहरूमा अभिनय शुरू गरे। १९४३ मा यिनले आफ्नो पहिलो फिल्म (मराठी) ‘माझा बाल’मा गीत गाइन। यो गीत ‘चला चला नव बाला...’ दत्ता दवाजेकरद्वारा सँगीतबद्ध भएको थियो। १९४८ मा हिन्दी चलचित्रहरू ‘चुनरिया’को गीत ‘सावन आया...’ हंसराज बहलको लागि गाइन्। दक्षिण एसियाको प्रसिद्ध गायिकाको रूपमा आशाले गीत गाइन। चलचित्र सँगीत, पप, गजल, भजन, भारतीय शास्त्रीय सँगीत, क्षेत्रीय गीत, कव्वाली, रविन्द्र सँगीत र नजरूल गीत यिनको गीतहरूमा सम्मिलित छ। यिनले १४ भन्दा धेरै भाषाहरूमा गीत गाइन जस्तो– [[असमिया भाषा|असमिया]], [[नेपाली (स्पष्टता)|नेपाली]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[उर्दु भाषा|उर्दू]], तेलगू, मराठी, [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]], [[गुजराती]], [[पञ्जाबी (स्पष्टता)|पञ्जाबी]], [[तमिल]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], रसियन, [[चेक]], मलय र [[मलयालम भाषा|मलयालम]]। १२००० भन्दा धेरै गीतहरूलाई आशाले आवाज दिइन। ===विवाह एवं व्यक्तिगत जीवन=== १६ वर्षको उमेरमा आफ्नो ३१ वर्षीय प्रेमी ‘गणपत राव भोसले’ (१९१६-१९६६) सँग घरबाट भागेर पारिवारिक इच्छाको विरूद्ध विवाह गरिन्। गणपत राव लता जीको निजी सचिव थिए। यो विवाह असफल रहयो। पति एवं उनको भाइहरूको नराम्रो व्यवहारको कारण यस विवाह दु:खान्त भयो। १९६० को आसपास विवाह विच्छेद पछि आशा आफ्नो आमाको घरमा दुई बच्चाहरू र तेस्रो गर्भस्थ शिशु (आनन्द) सँग फर्किइन। १९८० ई.मा आशाले ‘राहुल देव वर्मन’(पञ्चम) सँग विवाह गरिन्। यो विवाह आशाले राहुल देव वर्मनको अन्तिम अबस्थासम्म सफलतापूर्वक निभाइन्। आशाको घर दक्षिण मुम्बई, पेडर रोड क्षेत्रमा प्रभुकुञ्ज अपार्टमेंटमा अवस्थित छ। यिनको तीन बच्चाहरू छन्। साथमा पाँच नातिहरू पनि छन्। यिनीको सबै भन्दा ठूलो छोरा हेमन्त भोसले हुन। हेमन्तले पाइलटको रूपमा अधिकांश समय बिताए। आशाकि छोरी जुन हेमन्त भन्दा कान्छी छिन “वर्षा”। वर्षाले ‘द सनडे औबजरवर’ र ‘रेडिफ’को लागि कलम लेखन काम गरिन्। आशाको सबैभन्दा कान्छो छोरा आनन्द भोसले हुन। आनन्दले व्यबसाय र चलचित्र निर्देशनको अध्यन गरे। आनन्द भोसले नै आशाको क्यारियरको बारेमा हालका दिनहरूमा रेखदेख गरिरहेका छन्। हेमन्त भोसलेको सबैभन्दा ठूलो छोरा चैतन्या (चिंटु) “ब्वाय ब्याण्ड”को सफल सदस्यको रूपमा विश्व सँगीत सँग जोडिएका छन्। अनिका भोसले (हेमन्त भोसलेको छोरी) सफल फोटोग्राफरको रूपमा कार्य गर्दैछिन्। आशाको बहिनीहरू लता मंगेसकर र उषा मंगेसकर गायिका हुन। यिनको अन्य दुइ सहोदर बहिनी मीना मंगेसकर र भाइ हृदयनाथ मंगेसकर सँगीत निर्देशक छन्। आशा गायिका वाहेक धेरै राम्रो कुक पनि हुन्। कुकिंग यिनीहरूको मनपरेको शोख हो। बलीवुडको धेरै जसो मानिस आशाको हातबाट बनेको ‘कढाई मासु’ एवं ‘बिरयानी’को लागि अनुरोध गर्छन। आशा पनि इनकार गर्दिनन्। बलीवुडको ‘कपुर’ खानदानमा आशा द्वारा बनाइएको ‘पाया करी’, ‘गोझन फिश करी’ र ‘दाल’ एकदम प्रसिद्ध छ। एक पल्ट जब ‘द टाइम्स अफ इंडिया’को एक अन्तरवार्तामा सोधियो कि यदि तपाईँ गायिका न भएको भए के गर्नुहुन्थ्यो होला? आशाले जबाब दिइन् कि म एक राम्रो भान्से (कुक) बन्थे होला। आशा एक सफल रेस्टुरा सञ्चालिका हुन्। यिनको रेस्टुरा दुबई र कुवेतमा आशा नामले प्रसिद्ध छन्। ‘वाफी ग्रूप’ द्वारा सञ्चालित रेस्टुरामा आशाको २०% हिस्सेदारी छ। वाफी सीटी दुबई र दुई रेस्टुरा कुवैतमा पारम्परिक उत्तर भारतीय व्यंजनको लागि प्रसिद्ध छ। आशाले ‘कैफ्स’को स्वंय ६ महीनाकोको ट्रेंनिग दिएकि छन्। डिसेम्बर २००४ ‘मेनु मैगजीन’को रिपोर्टको अनुसार ‘रसेल स्कट’ जुन ‘हैरी रामसदेन’को प्रमुख छ आउने वाला पाँच वर्षमा आशाको ब्रैण्डको अंतर्गत ४० रेस्टुरा पुरा यू. के. भित्र खोल्ने घोषणा गरेकि छन्। त्यहि क्रममा आशाको रेस्टुरा ‘बरमिंगम’ यू. के.मा खोलाईएको छ। आशालाई फैशन र पहिरनहरू मध्येको साडी चमकदार किनारा भएको, घाँटिमा मोतिको हार र हीरा प्रसिद्ध छ। आशा एक राम्रो ‘मिमिक्री’ अदाकारा पनि हुन्। ===गायन क्षेत्रमा संघर्ष=== एक समय जब प्रसिद्ध गायिका गीता दत, शमशाद बेगम र लता मंगेसकरको समय थियो। चारै तिर यिनीहरूको प्रभुत्व थियो। आशा गाउन चाहन्थिन तर यिनलाई गाउने मौकासम्म दिईदैन्थ्यो। आशा सिर्फ दोश्रा दर्जाको चलचित्रको लागि नै गाउन पाउथिन। १९५० को दशकमा बलीवुडको अन्य गायिकाहरूको तुलनामा आशाले कम बजेटको ‘बी’ र ‘सी’ ग्रेड चलचित्रको लागि धेरै भन्दा धेरै गीत गाए। उनको गीतको सँगीतकार ए. आर. कुरैशी (अल्ला रख्खा खान), सज्जाद हुसैन र गुलाम मोहम्मद थिए। जुन एकदम असफल थिए। १९५२ ई.मा दिलीप कुमार अभिनीत चलचित्र ‘सँगदिल’ जसको सँगीतकार सज्जाद हुसैन थिए, ले प्रसिद्धि दिलाए। परिणाम स्वरूप विमल रायले एक मौका आशालाई आफ्नो चलचित्र ‘परिणीता’ (१९५३) को लागि दिए। राज कपुरले गीत ‘नन्हे मुन्ने बच्चाहरू....’को लागि मोहम्मद रफीको साथ चलचित्र ‘बुट पलिश्’(१९५४) को लागि अनुबंधित गरे जसले एकदम प्रसिद्धि आशालाई दिलायो। ओ.पी. नैयरले आशालाई धेरै ठूलो अवसर ‘सी. आए. डी.’(१९५६) गीत गाउनको लागि दिए। यस प्रकार १९५७ को चलचित्र ‘नया दौर’ बी. आर. चोपडाले नैयर साहबको सँगीतकार रूपमा आशाको बी. आर. चोपडाबाट पहिलो सफलता प्राप्त भयो। यस हिस्सादारीले धेरै प्रसिद्ध गीतहरू जनमानसको बीच लानमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिए। फेरि सचिन देव वर्मन र रवि जस्तै सँगीतकारहरूले पनि आशालाई मौका दियो। १९६६ ई.मा सँगीतकार आर. डी. वर्मनको सफलतम चलचित्र ‘तेस्रो मंजिल’मा आशाले आर. डी. वर्मनको साथ एकदम प्रसिद्धि कमाईन। १९६० देखि १९७० को बीच प्रसिद्ध निर्त्यकर्ता हेलनको आवाज बन्यो। यस्तो भनिन्छ कि जब पनि आशा गाउदथिन हेलन रिकाडिंगको समय मौजुद रहन्थिन ताकि गीतलाई राम्रो तरिकाबाट सम्झन सकियोस र त्यो गीतमा राम्रो तरिका नृत्य गर्न सकियोस। आशा र हेलनको प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘पिया तु अब तो आजा...’(कारव), ‘ ओ हसीना जुल्फो वाली...’(तेस्रो मंजिल) र ‘ए मेरा दिल...(डन) शामिल छन्। १९८१ मा उमराव जान र इजाजत (१९८७) मा पारम्परिक गजल गाएर आशाले आलोचकहरूलाई करारा जबाब दिईन। आफ्नो गायन प्रतिभाको फलाम मनवाया। यिनै दिनहरू उनलाई उपर्युक्त दुबै चलचित्रको लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार ‘बेस्ट फिमेल प्लेबैक सिंगर’ प्राप्त भयो। आशा १९९० सम्म लगातार गाई रहिन। १९९५ को हिट चलचित्र ‘रंगीला’बाट एक पल्ट पुन: आफ्नो दोस्रो चरणको आरम्भ गरिन। २००५ मा ७२ वर्षीय आशाले तामिल चलचित्र ‘चन्द्रमुखी’ र पप सँगीत ‘लक्की लिप्स...’ सलमान खान अभिनितको लागि गाइन जुन चार्ट बस्टरमा प्रसिद्ध रहयो। अक्टूबर २००४, ’द वेरी बेस्ट अफ आशा भोसले’, ‘द क्वीन अफ बलीवुड’ आशा द्वारा गाएका गीतको एलबम (१९६६-२००३) सार्वजनिक गरियो। ===चलचित्र जुन बाटोको अबरोध साबित भए=== आशा भोसलेको गायनको कैरियरमा चार चलचित्रहरू अबरोध, साबित भए- नया दौड(१९५७), तेस्रो मंजिल (१९६६), उमरव जान (१९८१) र रङ्गीला (१९९५)। नया दौर (१९५७):- आशा भोसलेको पहिलो ठूलो सफल चलचित्र बी. आर. चोपडाको ‘नयादौर’(१९५७) थियो। मो. रफीको साथ गाएको उनको गीत जस्तो ‘माँगको हात तुम्हारा....’, ‘साथी हात बढाना...’ र ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...’ शाहिर लुधियानवीको द्वारा लिखित र ओ. पी. नैयर द्वरा सँगीतबद्ध एक खास परिचय दियो। आशाले ओ.पी. नैयरसँग पहिले पनि काम गरेकी थिईन तर यो पहिलो चलचित्र थियो जसको सबै गीत आशाले प्रमुख अभिनेत्रीको लागि गाएकि थिईन। प्रोड्यूसर बी. आर. चोपडाले नया दौरमा उनको प्रतिभा चिनेर आउने वाला पछिको चलचित्रमा पुन: मौका दिए। त्यसमा प्रमुख फिल्म- वक्त, गुमराह, हमराज, मानिस र मान्छे र धुंध आदि हुन। तिसरी मंजिल (१९६६):- आशा भोसलेले राहुल देव वर्मनको ‘तिसरी मंजिल’ (१९६६)बाट एकदम प्रसिद्ध भईन। जब पहिले उनले गीतको धुन सुनीन तब गीत ‘आजा आजा...’ यस गीतलाई गाउन इनकार गरिएको थियो, जुन वेस्टर्न डांस नम्बरमा आधारित थियो। तब आर. डी. वर्मनले सँगीत बदलनेको प्रस्ताव आशालाई दिए तर आशाले यो चुनौती स्वीकार गर्दै गीत गाईन। १० दिनको अभ्यास पछि जब अन्तिम रूपमा यो खास गीत आशाले गाईन तब खुशीको कायल आर. डी. वर्मनले १०० रूपयाको नोट आशाको हातमा राखिदिए। आजा आजा.... र यस चलचित्रको अन्य गीत – ओ हसीना जुल्फो वाली... र ओ मेरो सुन रे.... यो सबै गीत रफी जीको साथ तहलका मचाई दियो। शम्मी कपूर यस चलचित्रको नायकले एक पल्ट भनेका थिए “यदि म नजीकै मो. रफी यस चलचित्रको गीत गाउनको लागि हुदैनथे भने म आशा भोसलेलाई यो कार्य दिन्थे”। उमराव जान (१९८१):- रेखा अभिनित ‘उमराव जान’ (१९८१) आशाले गजल गाएकी थिईन जस्तो- दिल चीज क्या है..., यिनी आँखोंको मस्ती के..., यो के ठाँउ है दोस्तों... र जुस्त जु जिसकी थी...। यि गजलहरूको सँगीतकार खय्याम थिए जसले आशालाई सफलतापूर्वक गजल गाउनको लागि स्वरको उतार चढाव समझाए। आशा स्वयं आश्चर्यचकित थिईन कि उनले यि गजलहरू सफलतापूर्वक गएकी छन्। यि गजलहरूले आशालाई प्रथम राष्ट्रिय पुरस्कार दिलायो र उनिको बहुमुखी प्रतिभा साबित भयो। रङ्गीला (१९९५):- सन १९९५ मा ६२ वर्षीय आशाले युवा अभिनेत्री उर्मिला मातोंडकरको लागि चलचित्र रङ्गीलामा गाईन। यिनले फेरि आफ्नो समर्थहरूलाईको आश्चर्य चकित गरिन। सुपर हिट गीत जस्तो- तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे... गीत ए. आर. रहमानको सँगीत निर्देशनमा गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। पछि धेरै अन्य गीतहरूलाई ए. आर. रहमानकहरू निर्देशनमा गाईन। तन्हा तन्हा... गीत एकदम प्रसिद्ध भयो र आज पनि मान्छे गुनगुनाउ छन्। ==सँगीत निर्देशकहरूको साथ साझेदारी== ===ओ.पी. नैयर=== सँगीतकार ओ.पी. नैयरको साझेदारीले आशा भोसलेलाई एक खास परिचय दियो। धेरै मान्छेहरूले यिनिहरूको आपसी सम्बन्धलाई प्रेम सम्बन्ध माने। नैयर जी पहिलो पल्ट १९५२ मा आशासँग एक गीत छम छमा छम...को सँगीत रेकर्डिगको समय भेटिएका थिए। पहिलो पल्ट यिनले चलचित्र ‘माँगू’ (१९५४) को लागि आशालाई बोलाए। फेरि यिनले एक धेरै ठूलो मौका चलचित्र सी.आई.डी. (१९५६) मा आशालाई दिए। यस प्रकार नया दौर (१९५७) को सफलताले यि दुबैको प्रसिद्धी बढायो। १९५९ पछि भावानात्मक र व्यावसायिक रूपमा आशा नैयर जीको साथ जोडि रहिन। ओ.पी.नैयर र आशा भोसलेको यादगार चलचित्रहरू जस्तो- मधुबालामा खिचिएको गीत ‘आईये मेहरबाँ...’ (हावडा ब्रिज-१९५८) र मुमताजमा खिचिएको गीत ‘ये छ रेशमी जुल्फोको अंधेरा...(मेरे सनम-१९६५) आदि हुन। ओ.पी. नैयरले आशासँग धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- नया दौर (१९५७), तुमसा नही देखा (१९५२), हावडा ब्रिज (१९५८), एक मुसाफिर एक हसीना (१९६२), कशमीरको कली (१९६४) आदि। यिनीहरूको साझेदारीको केही प्रसिद्ध गीत- आओ हुजुर तुमको...(किस्मत), जाईये आप कहाँ जाएगे...(मेरे सनम) आदि छन्। ओ.पी. नैयरको मो. रफी एवं आशाको साथ युगल गीत एकदम प्रसिद्ध भयो। यिनिहरू द्वारा गाएको केही प्रमुख युगल गीत ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...(नया दौर), मै प्यारको राही हूँ...(एक मुसाफिर एक हसीना), दिवाना भयो बादल..., इशारो इशारो मे...(काश्मीरको कली) आदि। ५ अगस्त १९७२ मा दुबैमा बिछोड भयो। यो स्पष्ट हुन सकेको छैन कि कुन कारणहरूबाट दुबैमा बिछोड भयो। ===खय्याम=== दोस्रो सँगीतकार जसले आशाको प्रतिभालाई चिने र यिनको साझेदारीमा आशाले यिनको पहिलो चलचित्र बीबी (१९४८) को लागि गाईन। १९५० मा खय्यामले धेरै राम्रो सम्झौता आशाको साथ गरे जस्तो-फिल्म- दुखाइ, फेरि सुबह होगी आदि। तर ती दुबैको साझेदारीको सबै भन्दा सम्झना भैरहने चलचित्र- उमराव जानको गीत रह्यो। रवि:- सँगीत निर्देशक रवि, आशा भोसलेलाई आफ्नो मनपर्ने गायिकामा एक मानदथे। आशाले यिनको पहिलो चलचित्र वचन (१९५५) मा गीत गाईन। चन्दा मामा दूर के.... गीत राता रात भारतीय आमाको बीच प्रसिद्ध भयो। जब अधिकांश सँगीतकार आशालाई बी-ग्रेड गीत गाउनको लागि जान्दथे त्यसबेला रविले आशालाई भजन गाउन भने जसमा ‘घराना’, ‘गृहस्थी’ ‘काजल’ र ‘फुल र पत्थर’ चलचित्रहरू प्रमुख छन्। रवि र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे जसमा किशोर कुमारसँग गाएको उनिको मजेदार गीत ‘सी ए टी..कैट माने बिल्ली...(दिल्ली का ठग) आदि छन्। रवि द्वारा सँगीतबद्ध आशाको प्रसिद्ध भजन ‘तोरा मन दर्पण कहलाए...’ (काजल) आदि छन्। यिनको साझेदारीमा धेरै प्रसिद्ध चलचित्रको गीत रेकर्ड भए जस्तो- वक्त, चौदहवी का चाँद, गुमराह, बहु-बेटी, चायना टाउन, मानिस र मान्छे, धुंध, हमराज र काजल आदि छन्। चौदहवी का चाँदमा रवि गीता दत्त (प्रोड्यूसर गुरु दत्तको पत्नी)बाट गीत गाउन चाहेका थिए तर गुरु दतको जिद्दीको कारण आशाले गीत गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। ===सचिन देव वर्मन=== प्रसिद्ध सँगीत निर्देशक सचिन देव वर्मनको मनपर्ने गायिका लता मंगेस्करसँग १९५७ देखि १९६२ को बीच राम्रो सम्बन्ध थिएनन्। ति दिनहरूमा सचिन देव वर्मनले आशा भोसलेको उपयोग गरे। यि दुबैको साझेदारीले धेरै हिट गीत दिए जस्तो- चलचित्र काला पानी, काला बजार, मान्छे जाग उठा, लाजवंति, सुजाता र तीन देविया (१९६५) आदि छन्। १९६२ पछि पनि दुबैले धेरै गीतहरू लाई रेकर्ड गरे। मो. रफी र किशोर कुमारको साथ गाएको युगल गीत आशाको एकदम प्रसिद्ध रह्यो। अबको बरस... गीत बिमल रायको चलचित्र बंदनी (१९६३) ले आशालाई प्रमुख गायिकाको रूपमा स्थापित गर्‍यो। अभिनेत्री तनुजामा खिचिएको गीत रात अकेली है..(ज्वेल थीफ, १९६७) एकदम प्रसिद्ध भयो। ===राहुल देव वर्मन=== आशा भोसले राहुल देव वर्मन जीसँग उनी त्यसबेला पहिलो पल्ट मिलीन जब उनी दुई बच्चाको आमा थिईन र सँगीतकार राहुल देव वर्मन (पञ्चम) को साझेदारीमा चलचित्र तीसरी मंजिल (१९६६) मा पहिलो पल्ट मान्छेहरूको ध्यान आकर्षित गर्न सकिन। आशाले आर. डी. वर्मनसँग कैबरे, रक, डिस्को, गजल, भारतीय शास्त्रीय सँगीत अरु पनि धेरै गीत गाएईन। १९७० मा आशा भोसलेले पञ्चमको साथ धेरै युवा गीत गाएक थिए जस्तो- पिया तु अब तो आ जा.....(कारवा-१९७१) हेलनमा खिचिएको, दम मारो दम...(हरे रामा हरे कृष्णा-१९७१), दुनिया में...(अपना देश-१९७२) चुरा लिया है तुमने...(यादों की बारात-१९७३) आदि छन्। यसको आलावा पञ्चमको सँगीत निर्देशनमा आशाले किशोर कुमारको साथ थुप्रै प्रसिद्ध युगल गीत गाईन जस्तो- जाने जाँ ढुढता फिर रहा..(जवानी दिवानी), भली भली सी एक सूरत...(बुढा मिल गया) आदि। १९८० मा पञ्चम र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। चलचित्र इजाजत (१९८७)- मेरा कुछ..., खाली हात शाम आयी है.., कतरा कतरा... आदि प्रसिद्ध प्रमुख प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। ओ मारिया...(सागर) को गीत पनि रेकर्ड गरे। गुलजारको इजाजतलाई आर. डी. वर्मनको सँगीत निर्देशनमा आशाको राष्ट्रिय पुरस्कार ‘बेस्ट सिंगर’ प्राप्त भयो। आर. डी. वर्मन जीले धेरै हिन्दी प्रसिद्ध गीतहरूलाई बङ्गाली भाषामा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गरे जस्तो- ‘मोहुए झुमेछे आज माऊ गो, चोखे चोखे कोथा बोले चोखे नामहरू बृष्टि (बङ्गाली रूपांतरण गीत जाने के कुरा हो।..) बंसी सुनेको घोरे टाका जाए, संध्या बेले तुमी आमी..., आज गुन गुन जे आमर(बङ्गाली रूपांतरण गीत प्यार दीवाना हुन्छ) आदि। यो प्रसिद्ध साझेदारी विवाहमा परिणित भयो। पञ्चम जीको अन्तिम सास सम्म यो साझेदारी चल्यो। ===जय देव=== सँगीत निर्देशक जयदेव, एस. डी. वर्मनको सहायकको रूपमा पहिले काम गर्थे पछि यिनले स्वतन्त्र रूपबाट सँगीत निर्देशन गर्न शुरू गरे। सँगीतकार जयदेवले आशासँग धेरै चलचित्रको गीत रेकर्ड गरे, जस्तो- हम दोनो (१९६१), मुझे जीने दो (१९६३), दो बुँद पानी (१९७१) आदि। जयदेव र आशाले फिल्मी चलचित्रको वाहेक ८ गीतहरूको एक विशेष सँग्रह जसमा गजल एवं केही अन्य गीत शामिल थिए लाई “एन अनफर्गेटेबल ट्रिट”को नामबाट निकले। आशा, जयदेवको राम्रो मित्र मानिन्थिन। १९८७ मा जयदेवको मरणोपरान्त आशाले कम प्रसिद्ध गीत जुन जयदेव द्वारा सँगीतबद्ध थियो,’सुरांजली’ नामले निकालिन। ===शंकर जयकिशन=== शंकर जयकिशनले आशासँग कम काम गरे, फेरि पनि केही हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- परदेमा रहन दो...(शिखर-१९६८) यस गीतको लागि आशाको द्वितीय चलचित्र फेयर अवार्ड मिलयो। आशाले एक प्रसिद्ध गीत शंकर जयकिशनको लागि गाईन जुन किशोर कुमारको आवाजमा ज्यादा प्रसिद्ध थियो जस्तो- जिन्दगी का सफर है सुहाना...(अंदाज)। जब राज कपुरको लता मंगेसकरको साथ बोलचाल थियो, तब आशाले शंकर जयकिशनको सँगीत निर्देशनमा चलचित्र मेरा नाम जोकर (१९७०) को गीत गाईन। ===इलैयाराजा=== दक्षिण भारतीय सँगीत निर्देशक इलैयाराजाले १९८० को समयमा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गर्न शुरू गरे। यि दुईको साझेदारीमा चलचित्र ‘मुन्दरम पइराई (१९८२) (या सदमा, यसको हिन्दी रीमेक १९८३ मा) बन्यो। १९८० देखि १९९० को बीच यि दुईको साझेदारी बनी रह्यो। यस विशेष साझेदारीको प्रसिद्ध गीत ‘सीनबागमाइ’ (इनगा ओरू पट्टुकारन-१९८७, तमिल चलचित्र) आदि छ। २००० ई.मा आशाले इलैयाराजाको सँगीत निर्देशनमा कमल हसनको चलचित्र ‘हे राम’को मूल गीत गाईन। जन्मों की ज्वाला....(या अपर्णाको थीम गीत)को गजल गायक हरिहरनसँग युगल गीत गाईन। ===अनु मलिक=== अनु मलिक र आशाले धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे। जसमा यिनको सँगीतबद्ध पहिलो चलचित्र ‘सोनीमहीवाल’ (१९८४) शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा धेरै प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘‘फिलहाल...(फिलहाल), किताबें बहुत से...(बाजीगर) आदि शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा आशाले चार पंक्ति ‘जब दिल मिले...(यादें) सुखबिन्दर सिह, [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]] र सुनिधि चौहानको साथ गाईन। आशाले अनु मलिकको पिता ‘सरदार मलिक’को लागि १९५० ई. देखि १९६० ई.मा गाईन जसमा प्रसिद्ध चलचित्र सारंगा (१९६०) शामिल छन्। ===ए. आर. रहमान=== १९९५ चलचित्र ‘रंगीला’बाट आशाले सँगीत निर्देशक ए. आर. रहमानको साथ आफ्नो दोस्रो चरणको शुरूआत गरिन। यसको श्रेय ए. आर. रहमानलाई जान्छ। चार्टबस्टरको हिट गीत तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे...बाट आशालाई पुन: प्रसिद्धि मिल्यो। रहमान र आशाको साझेदारीमा धेरै गीत रेकर्ड भए जसमा हिट गीत ‘‘मुझे रंग दे...(त्क्षक)’, राराधा कैसे न जले...(लगान, युगल गीत [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]]को साथ), कही आग लगे...(ताल), ओ भवरें...(दौड, युगल गीत के.जे.यशुदास), वीनीला वीनीला...(अरूवर-१९९९) प्रमुख छन्। रहमानले एक पल्ट भने-“म सोच्छु आशा र लता जीको उचाईमा जुन सँगीत ठिक हुन्छ त्यस्तै मैले तैयार गरे।” ===अन्य सँगीत निर्देशक=== मदन मोहनले ‘झुमका गिरा रे...(मेरो साया-१९६६) को प्रसिद्ध गीतलाई आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीले चलचित्र छोटी सी बात (१९७५) मा जानेमन जानेमन... युगल गीत के.जे.यशुदासको साथ रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीको चलचित्र जागते रहो (१९५६) गीत ‘ठंडी ठंडी सावनको फुहार...’ आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सँगीतकार संदीप चौटाको साथ आशाले ‘कमबख्त इश्क ..(एक युगल गीत सोनू निगमको साथ) चलचित्र प्यार तुने क्या किया (२००१) को लागि गाईन जुन युवाहरूमा एकदम लोकप्रिय भयो। आशाले लक्षमीकांत-प्यारेलाल, नौशाद, रवीन्द्र् जैन, एन. दता, हेमंत कुमारको लागि गाईन र साथ काम गरिन। बलीवुडको अन्य प्रसिद्ध सँगीतकारकहरू साथ पनि आशाले काम गरिन जसमा जतिन ललित, बप्पी लाहिरी, कल्याण जी आन्नद जी, उषा खन्ना, चित्रगुप्त एवं रौशन शामिल छन्। ==मराठी सँगीत== लता मंगेसकरको साथ आशा [[मराठी]] सँगीतको सिरमौर रहीकि छन (किनकी मराठी उनको मातृभाषा हो)। आशाले मराठी भाषाको थुप्रै गीत गाई सकेकि छिन जसमा प्रसिद्ध कविहरू के कविता हो, जुन भाव गीतको रूपमा प्रसिद्ध छ। जस्तो प्रसिद्ध एलबन ‘रूतु हिरावा’(‘ग्रीन सीजन’) जुन श्रीधर पाडके द्वारा रचित हो। आफ्नो भाइ हृदयनाथ मंगेसकरद्वारा सँगीतबद्ध आशाको धेरै प्रसिद्ध गीत छन्। आशा द्वारा गाएको मराठी भजन एकदम प्रचलित र प्रसिद्ध छ। ==निजी एलबम== ८ सेप्टेम्बर १९८७ आशाको जन्म दिवसमा “दिल पडोसी है” नामक एलबम, गुलजारद्वारा रचित र आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध जारी गरियो। आशा उस्ताद अली अकबर खानसँग १९९५ मा विशेष रूपले मिलिन, पछि आशाले उस्ताद अली अकबर खानको साथ ग्यारह बन्दिसे रेकर्ड गरिन ’कैलीफिर्निया मे’। जुन ग्रेमी अवार्डको लागि प्रस्तावित भयो। १९९० मा आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध गीतहरूलाई आशाले ‘रिमिक्स’ गरेर प्रयोगात्मक अनुभव गरिन जुन धेरै मान्छेहरू द्वारा आलोचनाको विषय बन्यो। सँगीतकार खय्यामले पनि यसको आलोचना गरे। तर ‘राहुल और मै’ नामक एलबम एकदम प्रसिद्ध भयो। इण्डोपप एलबम ‘जानम सम्झिएरो’ लेस्ली लुईसको साथ एकदम प्रसिद्ध रहयो। धेरै पुरस्कारहरू सहित १९९७ एम.टी.वी. एवार्ड यस विशेष एलबमलाई मिलयो। २००२ ई.मा आफ्नो एलबम ‘आप की आशा’ जुन आठ गीतहरू वाला भिडियो एलबम थियो, आशा आफैले सँगीत तैयार गरिन। यसको गीत मुजरूह सुल्तांनपुरी द्वारा रचित (अंतिम रचना सुलतान पुरी द्वारा) थियो। २१ मे २००१ मा सचिन तेन्दुलकरद्वारा मुम्बईमा एक विशेष पार्टीमा यो एलबम जारी गरियो। जब [[पाकिस्तान|पाकिस्तानी]] गायक अदनान सामी सिर्फ १० वर्षको थिए तब आशाले उनिको प्रतिभालाई पहिचान गरिन। आशाले अदनान सामीलाई गायन प्रतिभा विकसित गरेर अगाडि बढनको लागि प्रेरित गरिन। जब अदनान ठूलो भए तब आशाको साथ ’कभी त नजर मिलाओ’ एलबममा गीत गाए, जुन एकदम प्रसिद्ध रहयो। फेरि ‘बरसे बादल’ नामक एलबममा पनि अदनान सामीको साथ गाईन। आशाले धेरै एलबमहरूको लागि गजल गाईन जस्तो-मीराज-ए-गजल, अबशहर-ए-गजल र कशीश। २००५ मा आशाले एलबम ‘आशा’ जुन चार गजल गायकमा समर्पित थियो- मेंहदी हसन, गुलाम अली, फरीदा खानम र जगजीत सिंह जारी गरिन। यस एलबममा आशालाई मनपर्ने आठ गजल जस्तो- फरीदा खानमको ‘आज जानेको जिद ना करो...,गुलाम अलीको ‘चुपके चुपके...’, ‘आवारगी...’ र ‘दिल मे एक लहर...’ जगजीत सिहको ‘आहिस्ता आहिस्ता...’, मेहदी हसनको ‘रंजीश है सही...’,’रफ्ता रफ्ता...’ र ‘मुझे तुम नजर से...’ शामिल थियो। यसको सँगीतकार पण्डित सोमेश माथुर थिए जसले युवाहरूलाई ध्यानमा राखेर सँगीत दिए। आशाको ६० औँ जन्मदिवसमा इ.एम.आई. इण्डियाले तीन कैसेट जारी गरे- ‘बाबा मै बैरागन होंगी (भक्ति गीत)’, ‘द गोलडेन कलैक्सन-गजल (सँगीतकार गुलाम अली, आर.डी.वर्मन र नजर हुसैन)’ र ‘द गोलडेन कलेक्शन- द एवर भरसाटाइल आशा भोसले’ जुन ४४ प्रसिद्ध गीतहरूको सँग्रह थियो। २००६ मा आशाले ‘आशा एण्ड फ्रैण्डस’ नामक एलबम रेकर्ड गरे जसमा युगल गीत सञ्जय दत्त र उर्मिला मातोंडकरको साथ गाईन साथै प्रसिद्ध क्रिकेट खेलाडी ब्रेट लीसँग आशाले ‘यू आर द वन फरमी (हो तिमी मेरो लागि हो)’ गीत गाइन। यि गीतहरूको सँगीतकार समीर टण्डन थिए। यसको विडियो निर्माण एस. रामचन्द्रनले गरे(जो पत्रकारबाट निर्देशक बनेका थिए)। ==पुरस्कार र सम्मान== ===चलचित्र फेयर बेस्ट फिमेल प्लेबैक अवार्ड=== * १९६८-“गरीबो की सुनो...” (दस लाख-* १९६६) * १९६९-“परदे मे रहने दो...” (शिखर-* १९६८) * १९७२- “पिया तु अब तो आजा...” (कारवाँ-* १९७१) * १९७३-“दम मारो दम...” (हरे रामा हरे कृष्णा-* १९७२) * १९७४-“होने लगी है रात...” (नैना-* १९७३) * १९७५-“चैन से हमको कभी...” (प्राण जाये पर वचन न जाए-* १९७४) * १९७९-”ये मेरा दिल...” (डान-* १९७८) ===अन्य पुरस्कार=== * १९९६-स्पेशल अवार्ड (रङ्गीला-* १९९५) * २००१-फिल्म फेयर लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड ;राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार * १९८१- “दिल चीज क्या है...” (उमरव जान) * १९८६ “मेरा कुछ सामान...” (इजाजत) ;अन्य यादगार पुरस्कार * १९८७- नाइटीनेंगल अफ एसिया अवार्ड (इण्डो पाक एशोशिएशन यु.के.) * १९८९- लता मंगेस्कर अवार्ड (मध्य प्रदेश सरकार) * १९९७- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (जानम समझाकरो- एलबमको लागी) * १९९७- एम.टी.वी. अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९७- च्यानल वी अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९८- दयावती मोदी अवार्ड * १९९९- लता मंगेस्कर अवार्ड (महाराष्ट्र सरकार) * २०००- सिंगर अफ द मिलेनियम (दुबई) * २०००- जी गोल्ड बलीवुड अवार्ड (मुझे रङ्ग दे- चलचित्र तक्षकको लागी) * २००१- एम.टी.वी. अवार्ड (कमबख्त इशक –को लागी) * २००२- बी.बी.सी. लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड (यू.के. प्रधानमन्त्री टोनी ब्लेयरद्वारा प्रदत) * २००२- जी सीने अवार्ड फर बेस्ट प्लेबैक सिंगर - महिला (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२- जी सीने स्पेशल अवार्ड फर हल अफ फेम * २००२- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२-सैनसुई मुवी अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००३- सवराल्या येशुदास अवार्ड (भारतीय सँगीतमा उत्कृष्ट योगदानको लागी) * २००४- लाईविग लीजेंड अवार्ड (फेडरेशन अफ इण्डियन चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इंडस्ट्रीज द्वारा) * २००५- एम.टी.वी. ईमीज, बेस्ट फीमेल पप ऐक्ट(आज जाने की जिद न करो..) * २००५- मोस्ट स्टाइलिश पीपुल इन म्यूजिक ==सम्मान एवं विशेष पहचान== * १९९७ मा, आशा पहिलो भारतीय गायिका बनीन् जो ‘ग्रेमी अवार्डको लागि नामांकित गरियो (उस्ताद अली अकबर खानको साथ एक विशेष एलबमको लिए) * आशाले “सत्तरीऔं महाराष्ट्र स्टेट अवार्ड” प्राप्त गरिन। * भारतीय सिनेमामा उत्कृष्ट योगदानको लागि सन २०००मा “दादा साहेब फाल्के अवार्ड”बाट सम्मानित गरियो। * आशाको साहित्यमा डक्टरेटको उपाधि द्वारा अमरावती विश्वविद्यालय एवं जलगाँउ विश्वविद्यालयद्वारा सम्मानित गरियो। * “द फ्रिडी मरकरी अवार्ड” कलाको क्षेत्रमा उत्कृष्ट उपलब्धियहरूको लागि आशालाई यस खास पुरस्कारद्वारा सम्मानित गरियो। * नोभेम्बर २००२मा आशाको “बर्मिंघम फिलिम फेस्टिवल” विशेष रूपले समर्पित गरियो। * “पद्म विभूषण” द्वारा राष्टपति प्रतिभा देवी सिंह पाटिलले ५ मे २००८ (सोमवार) आशालाई सम्मानित गरिन। यो सम्मान भारत सरकारको महत्त्वपूर्ण सम्मानहरू मध्य एक हो। ==बाह्य कडीहरू== {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} {{Commonscat|Asha Bhosle}} [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९३३ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२६ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:मराठी मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] 1rxcefdprccv691nr3fr0repdbiof7r 1395236 1395235 2026-11-09T12:02:48Z Madeshi Brahman 78174 /* मराठी सँगीत */ 1395236 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = आशा भोसले | image = Ashaji.jpg | image_size = 250px | alt = | caption = २०१५ मा भोसले | birth_name = आशा मंगेशकर | native_name = | native_name_lang = | alias = | birth_date = {{Birth date|1933|09|08|df=y}} | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2026|04|12|1933|09|08|df=y}} | death_place = [[मुम्बई]], महाराष्ट्र, भारत | occupation = गायिका | years_active = १९४३–२०२६ | parents = [[दिननाथ मंगेशकर]]<br>शाभन्ता मंगेशकर | spouse = ज्ञनपत्रियो भोसले (१९४९–१९६०) {{small|(विक्षेदन)}}<br>[[आर. डी. बर्मन]] (१९८०–१९९४) {{small|(मृत्यु)}} | children = हेमन्त भोसले<br>वर्षा भोसले<br>आनन्द भोसले | relatives = [[लता मङ्गेशकर|लता मंगेशकर]] (दिदी)<br>[[मिना मंगेशकर]] (बहिनी)<br>[[उषा मंगेशकर]] <br>[[हरिदनाथ मंगेशकर]] (भाई)<br>[[एस.डि बुरमान]] (ससुरा) }} {{Listen | type = music | filename = আমি_খাতার_পাতায়_চেয়েছিলাম.mp3 | title = ami khatar patay cheyechilam (म पृष्ठमा चाहन्थें) | description = गीतकार पुलक बनर्जी, संगीतकार [[मन्ना डे]] र गायिका आशा भोसले | pos = }} '''आशा भोसले''' (८ सेप्टेम्बर १९३३ – १२ अप्रिल २०२६) [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूको प्रसिद्ध [[पार्श्व गायक|पार्श्वगायिका]] थिइन्। उनी [[लता मङ्गेशकर]]की बहिनी र दीनानाथ मंगेशकरकी छोरी थिइन्। आशाले चलचित्र र गैर चलचित्रका लगभग १६ हजार गीत गाएकी थिइन् र उनको आवाजका प्रशंसकहरू सारा विश्वमा फैलिएका थिए। आशाको विशेषता थियो कि उनले शास्त्रीय सँगीत, [[गजल]] र [[पप सङ्गीत|पप]] हरेक क्षेत्रमा आफ्नो आवाजको जादू बाँडेकी थिइन् र एक समान सफलता पाएकी थिइन्। उनले आर. डी. बर्मन सँग विवाह गरेकी थिइन्। ==जीवनी== आशा भोसलेको जन्म ८ सेप्टेम्बर १९३३ मा [[महाराष्ट्र]]को ‘सांगली’मा भएको हो। यिनको पिता दीनानाथ मंगेसकर प्रसिद्ध गायक एवं नायक थिए। जसले शास्त्रीय सँगीतको शिक्षा एकदम सानो उमेरमा नै आशालाई दीए। आशा जब केवल ९ वर्ष भएकि थिइन्, यिनको पिताको मृत्यु भयो। पिताको मृत्यु पछी, यिनीहरूका परिवार पुणेबाट कोल्हापुर र त्यसपछि बम्बई आए। परिवारको सहायताको लागि आशा र यिनको दिदी लता मंगेसकरले गीत र चलचित्रहरूमा अभिनय शुरू गरे। १९४३ मा यिनले आफ्नो पहिलो फिल्म (मराठी) ‘माझा बाल’मा गीत गाइन। यो गीत ‘चला चला नव बाला...’ दत्ता दवाजेकरद्वारा सँगीतबद्ध भएको थियो। १९४८ मा हिन्दी चलचित्रहरू ‘चुनरिया’को गीत ‘सावन आया...’ हंसराज बहलको लागि गाइन्। दक्षिण एसियाको प्रसिद्ध गायिकाको रूपमा आशाले गीत गाइन। चलचित्र सँगीत, पप, गजल, भजन, भारतीय शास्त्रीय सँगीत, क्षेत्रीय गीत, कव्वाली, रविन्द्र सँगीत र नजरूल गीत यिनको गीतहरूमा सम्मिलित छ। यिनले १४ भन्दा धेरै भाषाहरूमा गीत गाइन जस्तो– [[असमिया भाषा|असमिया]], [[नेपाली (स्पष्टता)|नेपाली]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[उर्दु भाषा|उर्दू]], तेलगू, मराठी, [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]], [[गुजराती]], [[पञ्जाबी (स्पष्टता)|पञ्जाबी]], [[तमिल]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], रसियन, [[चेक]], मलय र [[मलयालम भाषा|मलयालम]]। १२००० भन्दा धेरै गीतहरूलाई आशाले आवाज दिइन। ===विवाह एवं व्यक्तिगत जीवन=== १६ वर्षको उमेरमा आफ्नो ३१ वर्षीय प्रेमी ‘गणपत राव भोसले’ (१९१६-१९६६) सँग घरबाट भागेर पारिवारिक इच्छाको विरूद्ध विवाह गरिन्। गणपत राव लता जीको निजी सचिव थिए। यो विवाह असफल रहयो। पति एवं उनको भाइहरूको नराम्रो व्यवहारको कारण यस विवाह दु:खान्त भयो। १९६० को आसपास विवाह विच्छेद पछि आशा आफ्नो आमाको घरमा दुई बच्चाहरू र तेस्रो गर्भस्थ शिशु (आनन्द) सँग फर्किइन। १९८० ई.मा आशाले ‘राहुल देव वर्मन’(पञ्चम) सँग विवाह गरिन्। यो विवाह आशाले राहुल देव वर्मनको अन्तिम अबस्थासम्म सफलतापूर्वक निभाइन्। आशाको घर दक्षिण मुम्बई, पेडर रोड क्षेत्रमा प्रभुकुञ्ज अपार्टमेंटमा अवस्थित छ। यिनको तीन बच्चाहरू छन्। साथमा पाँच नातिहरू पनि छन्। यिनीको सबै भन्दा ठूलो छोरा हेमन्त भोसले हुन। हेमन्तले पाइलटको रूपमा अधिकांश समय बिताए। आशाकि छोरी जुन हेमन्त भन्दा कान्छी छिन “वर्षा”। वर्षाले ‘द सनडे औबजरवर’ र ‘रेडिफ’को लागि कलम लेखन काम गरिन्। आशाको सबैभन्दा कान्छो छोरा आनन्द भोसले हुन। आनन्दले व्यबसाय र चलचित्र निर्देशनको अध्यन गरे। आनन्द भोसले नै आशाको क्यारियरको बारेमा हालका दिनहरूमा रेखदेख गरिरहेका छन्। हेमन्त भोसलेको सबैभन्दा ठूलो छोरा चैतन्या (चिंटु) “ब्वाय ब्याण्ड”को सफल सदस्यको रूपमा विश्व सँगीत सँग जोडिएका छन्। अनिका भोसले (हेमन्त भोसलेको छोरी) सफल फोटोग्राफरको रूपमा कार्य गर्दैछिन्। आशाको बहिनीहरू लता मंगेसकर र उषा मंगेसकर गायिका हुन। यिनको अन्य दुइ सहोदर बहिनी मीना मंगेसकर र भाइ हृदयनाथ मंगेसकर सँगीत निर्देशक छन्। आशा गायिका वाहेक धेरै राम्रो कुक पनि हुन्। कुकिंग यिनीहरूको मनपरेको शोख हो। बलीवुडको धेरै जसो मानिस आशाको हातबाट बनेको ‘कढाई मासु’ एवं ‘बिरयानी’को लागि अनुरोध गर्छन। आशा पनि इनकार गर्दिनन्। बलीवुडको ‘कपुर’ खानदानमा आशा द्वारा बनाइएको ‘पाया करी’, ‘गोझन फिश करी’ र ‘दाल’ एकदम प्रसिद्ध छ। एक पल्ट जब ‘द टाइम्स अफ इंडिया’को एक अन्तरवार्तामा सोधियो कि यदि तपाईँ गायिका न भएको भए के गर्नुहुन्थ्यो होला? आशाले जबाब दिइन् कि म एक राम्रो भान्से (कुक) बन्थे होला। आशा एक सफल रेस्टुरा सञ्चालिका हुन्। यिनको रेस्टुरा दुबई र कुवेतमा आशा नामले प्रसिद्ध छन्। ‘वाफी ग्रूप’ द्वारा सञ्चालित रेस्टुरामा आशाको २०% हिस्सेदारी छ। वाफी सीटी दुबई र दुई रेस्टुरा कुवैतमा पारम्परिक उत्तर भारतीय व्यंजनको लागि प्रसिद्ध छ। आशाले ‘कैफ्स’को स्वंय ६ महीनाकोको ट्रेंनिग दिएकि छन्। डिसेम्बर २००४ ‘मेनु मैगजीन’को रिपोर्टको अनुसार ‘रसेल स्कट’ जुन ‘हैरी रामसदेन’को प्रमुख छ आउने वाला पाँच वर्षमा आशाको ब्रैण्डको अंतर्गत ४० रेस्टुरा पुरा यू. के. भित्र खोल्ने घोषणा गरेकि छन्। त्यहि क्रममा आशाको रेस्टुरा ‘बरमिंगम’ यू. के.मा खोलाईएको छ। आशालाई फैशन र पहिरनहरू मध्येको साडी चमकदार किनारा भएको, घाँटिमा मोतिको हार र हीरा प्रसिद्ध छ। आशा एक राम्रो ‘मिमिक्री’ अदाकारा पनि हुन्। ===गायन क्षेत्रमा संघर्ष=== एक समय जब प्रसिद्ध गायिका गीता दत, शमशाद बेगम र लता मंगेसकरको समय थियो। चारै तिर यिनीहरूको प्रभुत्व थियो। आशा गाउन चाहन्थिन तर यिनलाई गाउने मौकासम्म दिईदैन्थ्यो। आशा सिर्फ दोश्रा दर्जाको चलचित्रको लागि नै गाउन पाउथिन। १९५० को दशकमा बलीवुडको अन्य गायिकाहरूको तुलनामा आशाले कम बजेटको ‘बी’ र ‘सी’ ग्रेड चलचित्रको लागि धेरै भन्दा धेरै गीत गाए। उनको गीतको सँगीतकार ए. आर. कुरैशी (अल्ला रख्खा खान), सज्जाद हुसैन र गुलाम मोहम्मद थिए। जुन एकदम असफल थिए। १९५२ ई.मा दिलीप कुमार अभिनीत चलचित्र ‘सँगदिल’ जसको सँगीतकार सज्जाद हुसैन थिए, ले प्रसिद्धि दिलाए। परिणाम स्वरूप विमल रायले एक मौका आशालाई आफ्नो चलचित्र ‘परिणीता’ (१९५३) को लागि दिए। राज कपुरले गीत ‘नन्हे मुन्ने बच्चाहरू....’को लागि मोहम्मद रफीको साथ चलचित्र ‘बुट पलिश्’(१९५४) को लागि अनुबंधित गरे जसले एकदम प्रसिद्धि आशालाई दिलायो। ओ.पी. नैयरले आशालाई धेरै ठूलो अवसर ‘सी. आए. डी.’(१९५६) गीत गाउनको लागि दिए। यस प्रकार १९५७ को चलचित्र ‘नया दौर’ बी. आर. चोपडाले नैयर साहबको सँगीतकार रूपमा आशाको बी. आर. चोपडाबाट पहिलो सफलता प्राप्त भयो। यस हिस्सादारीले धेरै प्रसिद्ध गीतहरू जनमानसको बीच लानमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिए। फेरि सचिन देव वर्मन र रवि जस्तै सँगीतकारहरूले पनि आशालाई मौका दियो। १९६६ ई.मा सँगीतकार आर. डी. वर्मनको सफलतम चलचित्र ‘तेस्रो मंजिल’मा आशाले आर. डी. वर्मनको साथ एकदम प्रसिद्धि कमाईन। १९६० देखि १९७० को बीच प्रसिद्ध निर्त्यकर्ता हेलनको आवाज बन्यो। यस्तो भनिन्छ कि जब पनि आशा गाउदथिन हेलन रिकाडिंगको समय मौजुद रहन्थिन ताकि गीतलाई राम्रो तरिकाबाट सम्झन सकियोस र त्यो गीतमा राम्रो तरिका नृत्य गर्न सकियोस। आशा र हेलनको प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘पिया तु अब तो आजा...’(कारव), ‘ ओ हसीना जुल्फो वाली...’(तेस्रो मंजिल) र ‘ए मेरा दिल...(डन) शामिल छन्। १९८१ मा उमराव जान र इजाजत (१९८७) मा पारम्परिक गजल गाएर आशाले आलोचकहरूलाई करारा जबाब दिईन। आफ्नो गायन प्रतिभाको फलाम मनवाया। यिनै दिनहरू उनलाई उपर्युक्त दुबै चलचित्रको लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार ‘बेस्ट फिमेल प्लेबैक सिंगर’ प्राप्त भयो। आशा १९९० सम्म लगातार गाई रहिन। १९९५ को हिट चलचित्र ‘रंगीला’बाट एक पल्ट पुन: आफ्नो दोस्रो चरणको आरम्भ गरिन। २००५ मा ७२ वर्षीय आशाले तामिल चलचित्र ‘चन्द्रमुखी’ र पप सँगीत ‘लक्की लिप्स...’ सलमान खान अभिनितको लागि गाइन जुन चार्ट बस्टरमा प्रसिद्ध रहयो। अक्टूबर २००४, ’द वेरी बेस्ट अफ आशा भोसले’, ‘द क्वीन अफ बलीवुड’ आशा द्वारा गाएका गीतको एलबम (१९६६-२००३) सार्वजनिक गरियो। ===चलचित्र जुन बाटोको अबरोध साबित भए=== आशा भोसलेको गायनको कैरियरमा चार चलचित्रहरू अबरोध, साबित भए- नया दौड(१९५७), तेस्रो मंजिल (१९६६), उमरव जान (१९८१) र रङ्गीला (१९९५)। नया दौर (१९५७):- आशा भोसलेको पहिलो ठूलो सफल चलचित्र बी. आर. चोपडाको ‘नयादौर’(१९५७) थियो। मो. रफीको साथ गाएको उनको गीत जस्तो ‘माँगको हात तुम्हारा....’, ‘साथी हात बढाना...’ र ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...’ शाहिर लुधियानवीको द्वारा लिखित र ओ. पी. नैयर द्वरा सँगीतबद्ध एक खास परिचय दियो। आशाले ओ.पी. नैयरसँग पहिले पनि काम गरेकी थिईन तर यो पहिलो चलचित्र थियो जसको सबै गीत आशाले प्रमुख अभिनेत्रीको लागि गाएकि थिईन। प्रोड्यूसर बी. आर. चोपडाले नया दौरमा उनको प्रतिभा चिनेर आउने वाला पछिको चलचित्रमा पुन: मौका दिए। त्यसमा प्रमुख फिल्म- वक्त, गुमराह, हमराज, मानिस र मान्छे र धुंध आदि हुन। तिसरी मंजिल (१९६६):- आशा भोसलेले राहुल देव वर्मनको ‘तिसरी मंजिल’ (१९६६)बाट एकदम प्रसिद्ध भईन। जब पहिले उनले गीतको धुन सुनीन तब गीत ‘आजा आजा...’ यस गीतलाई गाउन इनकार गरिएको थियो, जुन वेस्टर्न डांस नम्बरमा आधारित थियो। तब आर. डी. वर्मनले सँगीत बदलनेको प्रस्ताव आशालाई दिए तर आशाले यो चुनौती स्वीकार गर्दै गीत गाईन। १० दिनको अभ्यास पछि जब अन्तिम रूपमा यो खास गीत आशाले गाईन तब खुशीको कायल आर. डी. वर्मनले १०० रूपयाको नोट आशाको हातमा राखिदिए। आजा आजा.... र यस चलचित्रको अन्य गीत – ओ हसीना जुल्फो वाली... र ओ मेरो सुन रे.... यो सबै गीत रफी जीको साथ तहलका मचाई दियो। शम्मी कपूर यस चलचित्रको नायकले एक पल्ट भनेका थिए “यदि म नजीकै मो. रफी यस चलचित्रको गीत गाउनको लागि हुदैनथे भने म आशा भोसलेलाई यो कार्य दिन्थे”। उमराव जान (१९८१):- रेखा अभिनित ‘उमराव जान’ (१९८१) आशाले गजल गाएकी थिईन जस्तो- दिल चीज क्या है..., यिनी आँखोंको मस्ती के..., यो के ठाँउ है दोस्तों... र जुस्त जु जिसकी थी...। यि गजलहरूको सँगीतकार खय्याम थिए जसले आशालाई सफलतापूर्वक गजल गाउनको लागि स्वरको उतार चढाव समझाए। आशा स्वयं आश्चर्यचकित थिईन कि उनले यि गजलहरू सफलतापूर्वक गएकी छन्। यि गजलहरूले आशालाई प्रथम राष्ट्रिय पुरस्कार दिलायो र उनिको बहुमुखी प्रतिभा साबित भयो। रङ्गीला (१९९५):- सन १९९५ मा ६२ वर्षीय आशाले युवा अभिनेत्री उर्मिला मातोंडकरको लागि चलचित्र रङ्गीलामा गाईन। यिनले फेरि आफ्नो समर्थहरूलाईको आश्चर्य चकित गरिन। सुपर हिट गीत जस्तो- तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे... गीत ए. आर. रहमानको सँगीत निर्देशनमा गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। पछि धेरै अन्य गीतहरूलाई ए. आर. रहमानकहरू निर्देशनमा गाईन। तन्हा तन्हा... गीत एकदम प्रसिद्ध भयो र आज पनि मान्छे गुनगुनाउ छन्। ==सँगीत निर्देशकहरूको साथ साझेदारी== ===ओ.पी. नैयर=== सँगीतकार ओ.पी. नैयरको साझेदारीले आशा भोसलेलाई एक खास परिचय दियो। धेरै मान्छेहरूले यिनिहरूको आपसी सम्बन्धलाई प्रेम सम्बन्ध माने। नैयर जी पहिलो पल्ट १९५२ मा आशासँग एक गीत छम छमा छम...को सँगीत रेकर्डिगको समय भेटिएका थिए। पहिलो पल्ट यिनले चलचित्र ‘माँगू’ (१९५४) को लागि आशालाई बोलाए। फेरि यिनले एक धेरै ठूलो मौका चलचित्र सी.आई.डी. (१९५६) मा आशालाई दिए। यस प्रकार नया दौर (१९५७) को सफलताले यि दुबैको प्रसिद्धी बढायो। १९५९ पछि भावानात्मक र व्यावसायिक रूपमा आशा नैयर जीको साथ जोडि रहिन। ओ.पी.नैयर र आशा भोसलेको यादगार चलचित्रहरू जस्तो- मधुबालामा खिचिएको गीत ‘आईये मेहरबाँ...’ (हावडा ब्रिज-१९५८) र मुमताजमा खिचिएको गीत ‘ये छ रेशमी जुल्फोको अंधेरा...(मेरे सनम-१९६५) आदि हुन। ओ.पी. नैयरले आशासँग धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- नया दौर (१९५७), तुमसा नही देखा (१९५२), हावडा ब्रिज (१९५८), एक मुसाफिर एक हसीना (१९६२), कशमीरको कली (१९६४) आदि। यिनीहरूको साझेदारीको केही प्रसिद्ध गीत- आओ हुजुर तुमको...(किस्मत), जाईये आप कहाँ जाएगे...(मेरे सनम) आदि छन्। ओ.पी. नैयरको मो. रफी एवं आशाको साथ युगल गीत एकदम प्रसिद्ध भयो। यिनिहरू द्वारा गाएको केही प्रमुख युगल गीत ‘उडे जब जब जुल्फे तेरी...(नया दौर), मै प्यारको राही हूँ...(एक मुसाफिर एक हसीना), दिवाना भयो बादल..., इशारो इशारो मे...(काश्मीरको कली) आदि। ५ अगस्त १९७२ मा दुबैमा बिछोड भयो। यो स्पष्ट हुन सकेको छैन कि कुन कारणहरूबाट दुबैमा बिछोड भयो। ===खय्याम=== दोस्रो सँगीतकार जसले आशाको प्रतिभालाई चिने र यिनको साझेदारीमा आशाले यिनको पहिलो चलचित्र बीबी (१९४८) को लागि गाईन। १९५० मा खय्यामले धेरै राम्रो सम्झौता आशाको साथ गरे जस्तो-फिल्म- दुखाइ, फेरि सुबह होगी आदि। तर ती दुबैको साझेदारीको सबै भन्दा सम्झना भैरहने चलचित्र- उमराव जानको गीत रह्यो। रवि:- सँगीत निर्देशक रवि, आशा भोसलेलाई आफ्नो मनपर्ने गायिकामा एक मानदथे। आशाले यिनको पहिलो चलचित्र वचन (१९५५) मा गीत गाईन। चन्दा मामा दूर के.... गीत राता रात भारतीय आमाको बीच प्रसिद्ध भयो। जब अधिकांश सँगीतकार आशालाई बी-ग्रेड गीत गाउनको लागि जान्दथे त्यसबेला रविले आशालाई भजन गाउन भने जसमा ‘घराना’, ‘गृहस्थी’ ‘काजल’ र ‘फुल र पत्थर’ चलचित्रहरू प्रमुख छन्। रवि र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे जसमा किशोर कुमारसँग गाएको उनिको मजेदार गीत ‘सी ए टी..कैट माने बिल्ली...(दिल्ली का ठग) आदि छन्। रवि द्वारा सँगीतबद्ध आशाको प्रसिद्ध भजन ‘तोरा मन दर्पण कहलाए...’ (काजल) आदि छन्। यिनको साझेदारीमा धेरै प्रसिद्ध चलचित्रको गीत रेकर्ड भए जस्तो- वक्त, चौदहवी का चाँद, गुमराह, बहु-बेटी, चायना टाउन, मानिस र मान्छे, धुंध, हमराज र काजल आदि छन्। चौदहवी का चाँदमा रवि गीता दत्त (प्रोड्यूसर गुरु दत्तको पत्नी)बाट गीत गाउन चाहेका थिए तर गुरु दतको जिद्दीको कारण आशाले गीत गाईन जुन एकदम प्रसिद्ध भयो। ===सचिन देव वर्मन=== प्रसिद्ध सँगीत निर्देशक सचिन देव वर्मनको मनपर्ने गायिका लता मंगेस्करसँग १९५७ देखि १९६२ को बीच राम्रो सम्बन्ध थिएनन्। ति दिनहरूमा सचिन देव वर्मनले आशा भोसलेको उपयोग गरे। यि दुबैको साझेदारीले धेरै हिट गीत दिए जस्तो- चलचित्र काला पानी, काला बजार, मान्छे जाग उठा, लाजवंति, सुजाता र तीन देविया (१९६५) आदि छन्। १९६२ पछि पनि दुबैले धेरै गीतहरू लाई रेकर्ड गरे। मो. रफी र किशोर कुमारको साथ गाएको युगल गीत आशाको एकदम प्रसिद्ध रह्यो। अबको बरस... गीत बिमल रायको चलचित्र बंदनी (१९६३) ले आशालाई प्रमुख गायिकाको रूपमा स्थापित गर्‍यो। अभिनेत्री तनुजामा खिचिएको गीत रात अकेली है..(ज्वेल थीफ, १९६७) एकदम प्रसिद्ध भयो। ===राहुल देव वर्मन=== आशा भोसले राहुल देव वर्मन जीसँग उनी त्यसबेला पहिलो पल्ट मिलीन जब उनी दुई बच्चाको आमा थिईन र सँगीतकार राहुल देव वर्मन (पञ्चम) को साझेदारीमा चलचित्र तीसरी मंजिल (१९६६) मा पहिलो पल्ट मान्छेहरूको ध्यान आकर्षित गर्न सकिन। आशाले आर. डी. वर्मनसँग कैबरे, रक, डिस्को, गजल, भारतीय शास्त्रीय सँगीत अरु पनि धेरै गीत गाएईन। १९७० मा आशा भोसलेले पञ्चमको साथ धेरै युवा गीत गाएक थिए जस्तो- पिया तु अब तो आ जा.....(कारवा-१९७१) हेलनमा खिचिएको, दम मारो दम...(हरे रामा हरे कृष्णा-१९७१), दुनिया में...(अपना देश-१९७२) चुरा लिया है तुमने...(यादों की बारात-१९७३) आदि छन्। यसको आलावा पञ्चमको सँगीत निर्देशनमा आशाले किशोर कुमारको साथ थुप्रै प्रसिद्ध युगल गीत गाईन जस्तो- जाने जाँ ढुढता फिर रहा..(जवानी दिवानी), भली भली सी एक सूरत...(बुढा मिल गया) आदि। १९८० मा पञ्चम र आशाले धेरै प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। चलचित्र इजाजत (१९८७)- मेरा कुछ..., खाली हात शाम आयी है.., कतरा कतरा... आदि प्रसिद्ध प्रमुख प्रसिद्ध गीतहरूको रेकर्ड गरे। ओ मारिया...(सागर) को गीत पनि रेकर्ड गरे। गुलजारको इजाजतलाई आर. डी. वर्मनको सँगीत निर्देशनमा आशाको राष्ट्रिय पुरस्कार ‘बेस्ट सिंगर’ प्राप्त भयो। आर. डी. वर्मन जीले धेरै हिन्दी प्रसिद्ध गीतहरूलाई बङ्गाली भाषामा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गरे जस्तो- ‘मोहुए झुमेछे आज माऊ गो, चोखे चोखे कोथा बोले चोखे नामहरू बृष्टि (बङ्गाली रूपांतरण गीत जाने के कुरा हो।..) बंसी सुनेको घोरे टाका जाए, संध्या बेले तुमी आमी..., आज गुन गुन जे आमर(बङ्गाली रूपांतरण गीत प्यार दीवाना हुन्छ) आदि। यो प्रसिद्ध साझेदारी विवाहमा परिणित भयो। पञ्चम जीको अन्तिम सास सम्म यो साझेदारी चल्यो। ===जय देव=== सँगीत निर्देशक जयदेव, एस. डी. वर्मनको सहायकको रूपमा पहिले काम गर्थे पछि यिनले स्वतन्त्र रूपबाट सँगीत निर्देशन गर्न शुरू गरे। सँगीतकार जयदेवले आशासँग धेरै चलचित्रको गीत रेकर्ड गरे, जस्तो- हम दोनो (१९६१), मुझे जीने दो (१९६३), दो बुँद पानी (१९७१) आदि। जयदेव र आशाले फिल्मी चलचित्रको वाहेक ८ गीतहरूको एक विशेष सँग्रह जसमा गजल एवं केही अन्य गीत शामिल थिए लाई “एन अनफर्गेटेबल ट्रिट”को नामबाट निकले। आशा, जयदेवको राम्रो मित्र मानिन्थिन। १९८७ मा जयदेवको मरणोपरान्त आशाले कम प्रसिद्ध गीत जुन जयदेव द्वारा सँगीतबद्ध थियो,’सुरांजली’ नामले निकालिन। ===शंकर जयकिशन=== शंकर जयकिशनले आशासँग कम काम गरे, फेरि पनि केही हिट गीत रेकर्ड गरे जस्तो- परदेमा रहन दो...(शिखर-१९६८) यस गीतको लागि आशाको द्वितीय चलचित्र फेयर अवार्ड मिलयो। आशाले एक प्रसिद्ध गीत शंकर जयकिशनको लागि गाईन जुन किशोर कुमारको आवाजमा ज्यादा प्रसिद्ध थियो जस्तो- जिन्दगी का सफर है सुहाना...(अंदाज)। जब राज कपुरको लता मंगेसकरको साथ बोलचाल थियो, तब आशाले शंकर जयकिशनको सँगीत निर्देशनमा चलचित्र मेरा नाम जोकर (१९७०) को गीत गाईन। ===इलैयाराजा=== दक्षिण भारतीय सँगीत निर्देशक इलैयाराजाले १९८० को समयमा आशाको आवाजलाई रेकर्ड गर्न शुरू गरे। यि दुईको साझेदारीमा चलचित्र ‘मुन्दरम पइराई (१९८२) (या सदमा, यसको हिन्दी रीमेक १९८३ मा) बन्यो। १९८० देखि १९९० को बीच यि दुईको साझेदारी बनी रह्यो। यस विशेष साझेदारीको प्रसिद्ध गीत ‘सीनबागमाइ’ (इनगा ओरू पट्टुकारन-१९८७, तमिल चलचित्र) आदि छ। २००० ई.मा आशाले इलैयाराजाको सँगीत निर्देशनमा कमल हसनको चलचित्र ‘हे राम’को मूल गीत गाईन। जन्मों की ज्वाला....(या अपर्णाको थीम गीत)को गजल गायक हरिहरनसँग युगल गीत गाईन। ===अनु मलिक=== अनु मलिक र आशाले धेरै हिट गीत रेकर्ड गरे। जसमा यिनको सँगीतबद्ध पहिलो चलचित्र ‘सोनीमहीवाल’ (१९८४) शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा धेरै प्रसिद्ध गीतहरूमा ‘‘फिलहाल...(फिलहाल), किताबें बहुत से...(बाजीगर) आदि शामिल छन्। अनु मलिकको सँगीत निर्देशनमा आशाले चार पंक्ति ‘जब दिल मिले...(यादें) सुखबिन्दर सिह, [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]] र सुनिधि चौहानको साथ गाईन। आशाले अनु मलिकको पिता ‘सरदार मलिक’को लागि १९५० ई. देखि १९६० ई.मा गाईन जसमा प्रसिद्ध चलचित्र सारंगा (१९६०) शामिल छन्। ===ए. आर. रहमान=== १९९५ चलचित्र ‘रंगीला’बाट आशाले सँगीत निर्देशक ए. आर. रहमानको साथ आफ्नो दोस्रो चरणको शुरूआत गरिन। यसको श्रेय ए. आर. रहमानलाई जान्छ। चार्टबस्टरको हिट गीत तन्हा तन्हा... र रङ्गीला रे...बाट आशालाई पुन: प्रसिद्धि मिल्यो। रहमान र आशाको साझेदारीमा धेरै गीत रेकर्ड भए जसमा हिट गीत ‘‘मुझे रंग दे...(त्क्षक)’, राराधा कैसे न जले...(लगान, युगल गीत [[उदितनारायण झा|उदित नारायण झा]]को साथ), कही आग लगे...(ताल), ओ भवरें...(दौड, युगल गीत के.जे.यशुदास), वीनीला वीनीला...(अरूवर-१९९९) प्रमुख छन्। रहमानले एक पल्ट भने-“म सोच्छु आशा र लता जीको उचाईमा जुन सँगीत ठिक हुन्छ त्यस्तै मैले तैयार गरे।” ===अन्य सँगीत निर्देशक=== मदन मोहनले ‘झुमका गिरा रे...(मेरो साया-१९६६) को प्रसिद्ध गीतलाई आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीले चलचित्र छोटी सी बात (१९७५) मा जानेमन जानेमन... युगल गीत के.जे.यशुदासको साथ रेकर्ड गरे। सलिल चौधरीको चलचित्र जागते रहो (१९५६) गीत ‘ठंडी ठंडी सावनको फुहार...’ आशाको आवाजमा रेकर्ड गरे। सँगीतकार संदीप चौटाको साथ आशाले ‘कमबख्त इश्क ..(एक युगल गीत सोनू निगमको साथ) चलचित्र प्यार तुने क्या किया (२००१) को लागि गाईन जुन युवाहरूमा एकदम लोकप्रिय भयो। आशाले लक्षमीकांत-प्यारेलाल, नौशाद, रवीन्द्र् जैन, एन. दता, हेमंत कुमारको लागि गाईन र साथ काम गरिन। बलीवुडको अन्य प्रसिद्ध सँगीतकारकहरू साथ पनि आशाले काम गरिन जसमा जतिन ललित, बप्पी लाहिरी, कल्याण जी आन्नद जी, उषा खन्ना, चित्रगुप्त एवं रौशन शामिल छन्। ==मराठी सँगीत== लता मंगेसकरको साथ आशा मराठी सँगीतको सिरमौर रहीकि छन (किनकी मराठी उनको मातृभाषा हो)। आशाले मराठी भाषाको थुप्रै गीत गाई सकेकि छिन जसमा प्रसिद्ध कविहरू के कविता हो, जुन भाव गीतको रूपमा प्रसिद्ध छ। जस्तो प्रसिद्ध एलबन ‘रूतु हिरावा’(‘ग्रीन सीजन’) जुन श्रीधर पाडके द्वारा रचित हो। आफ्नो भाइ हृदयनाथ मंगेसकरद्वारा सँगीतबद्ध आशाको धेरै प्रसिद्ध गीत छन्। आशा द्वारा गाएको मराठी भजन एकदम प्रचलित र प्रसिद्ध छ। ==निजी एलबम== ८ सेप्टेम्बर १९८७ आशाको जन्म दिवसमा “दिल पडोसी है” नामक एलबम, गुलजारद्वारा रचित र आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध जारी गरियो। आशा उस्ताद अली अकबर खानसँग १९९५ मा विशेष रूपले मिलिन, पछि आशाले उस्ताद अली अकबर खानको साथ ग्यारह बन्दिसे रेकर्ड गरिन ’कैलीफिर्निया मे’। जुन ग्रेमी अवार्डको लागि प्रस्तावित भयो। १९९० मा आर.डी.वर्मनद्वारा सँगीतबद्ध गीतहरूलाई आशाले ‘रिमिक्स’ गरेर प्रयोगात्मक अनुभव गरिन जुन धेरै मान्छेहरू द्वारा आलोचनाको विषय बन्यो। सँगीतकार खय्यामले पनि यसको आलोचना गरे। तर ‘राहुल और मै’ नामक एलबम एकदम प्रसिद्ध भयो। इण्डोपप एलबम ‘जानम सम्झिएरो’ लेस्ली लुईसको साथ एकदम प्रसिद्ध रहयो। धेरै पुरस्कारहरू सहित १९९७ एम.टी.वी. एवार्ड यस विशेष एलबमलाई मिलयो। २००२ ई.मा आफ्नो एलबम ‘आप की आशा’ जुन आठ गीतहरू वाला भिडियो एलबम थियो, आशा आफैले सँगीत तैयार गरिन। यसको गीत मुजरूह सुल्तांनपुरी द्वारा रचित (अंतिम रचना सुलतान पुरी द्वारा) थियो। २१ मे २००१ मा सचिन तेन्दुलकरद्वारा मुम्बईमा एक विशेष पार्टीमा यो एलबम जारी गरियो। जब [[पाकिस्तान|पाकिस्तानी]] गायक अदनान सामी सिर्फ १० वर्षको थिए तब आशाले उनिको प्रतिभालाई पहिचान गरिन। आशाले अदनान सामीलाई गायन प्रतिभा विकसित गरेर अगाडि बढनको लागि प्रेरित गरिन। जब अदनान ठूलो भए तब आशाको साथ ’कभी त नजर मिलाओ’ एलबममा गीत गाए, जुन एकदम प्रसिद्ध रहयो। फेरि ‘बरसे बादल’ नामक एलबममा पनि अदनान सामीको साथ गाईन। आशाले धेरै एलबमहरूको लागि गजल गाईन जस्तो-मीराज-ए-गजल, अबशहर-ए-गजल र कशीश। २००५ मा आशाले एलबम ‘आशा’ जुन चार गजल गायकमा समर्पित थियो- मेंहदी हसन, गुलाम अली, फरीदा खानम र जगजीत सिंह जारी गरिन। यस एलबममा आशालाई मनपर्ने आठ गजल जस्तो- फरीदा खानमको ‘आज जानेको जिद ना करो...,गुलाम अलीको ‘चुपके चुपके...’, ‘आवारगी...’ र ‘दिल मे एक लहर...’ जगजीत सिहको ‘आहिस्ता आहिस्ता...’, मेहदी हसनको ‘रंजीश है सही...’,’रफ्ता रफ्ता...’ र ‘मुझे तुम नजर से...’ शामिल थियो। यसको सँगीतकार पण्डित सोमेश माथुर थिए जसले युवाहरूलाई ध्यानमा राखेर सँगीत दिए। आशाको ६० औँ जन्मदिवसमा इ.एम.आई. इण्डियाले तीन कैसेट जारी गरे- ‘बाबा मै बैरागन होंगी (भक्ति गीत)’, ‘द गोलडेन कलैक्सन-गजल (सँगीतकार गुलाम अली, आर.डी.वर्मन र नजर हुसैन)’ र ‘द गोलडेन कलेक्शन- द एवर भरसाटाइल आशा भोसले’ जुन ४४ प्रसिद्ध गीतहरूको सँग्रह थियो। २००६ मा आशाले ‘आशा एण्ड फ्रैण्डस’ नामक एलबम रेकर्ड गरे जसमा युगल गीत सञ्जय दत्त र उर्मिला मातोंडकरको साथ गाईन साथै प्रसिद्ध क्रिकेट खेलाडी ब्रेट लीसँग आशाले ‘यू आर द वन फरमी (हो तिमी मेरो लागि हो)’ गीत गाइन। यि गीतहरूको सँगीतकार समीर टण्डन थिए। यसको विडियो निर्माण एस. रामचन्द्रनले गरे(जो पत्रकारबाट निर्देशक बनेका थिए)। ==पुरस्कार र सम्मान== ===चलचित्र फेयर बेस्ट फिमेल प्लेबैक अवार्ड=== * १९६८-“गरीबो की सुनो...” (दस लाख-* १९६६) * १९६९-“परदे मे रहने दो...” (शिखर-* १९६८) * १९७२- “पिया तु अब तो आजा...” (कारवाँ-* १९७१) * १९७३-“दम मारो दम...” (हरे रामा हरे कृष्णा-* १९७२) * १९७४-“होने लगी है रात...” (नैना-* १९७३) * १९७५-“चैन से हमको कभी...” (प्राण जाये पर वचन न जाए-* १९७४) * १९७९-”ये मेरा दिल...” (डान-* १९७८) ===अन्य पुरस्कार=== * १९९६-स्पेशल अवार्ड (रङ्गीला-* १९९५) * २००१-फिल्म फेयर लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड ;राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार * १९८१- “दिल चीज क्या है...” (उमरव जान) * १९८६ “मेरा कुछ सामान...” (इजाजत) ;अन्य यादगार पुरस्कार * १९८७- नाइटीनेंगल अफ एसिया अवार्ड (इण्डो पाक एशोशिएशन यु.के.) * १९८९- लता मंगेस्कर अवार्ड (मध्य प्रदेश सरकार) * १९९७- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (जानम समझाकरो- एलबमको लागी) * १९९७- एम.टी.वी. अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९७- च्यानल वी अवार्ड (जानम समझा करो- एलबमको लागी) * १९९८- दयावती मोदी अवार्ड * १९९९- लता मंगेस्कर अवार्ड (महाराष्ट्र सरकार) * २०००- सिंगर अफ द मिलेनियम (दुबई) * २०००- जी गोल्ड बलीवुड अवार्ड (मुझे रङ्ग दे- चलचित्र तक्षकको लागी) * २००१- एम.टी.वी. अवार्ड (कमबख्त इशक –को लागी) * २००२- बी.बी.सी. लाई फटाइम एचीवमेंट अवार्ड (यू.के. प्रधानमन्त्री टोनी ब्लेयरद्वारा प्रदत) * २००२- जी सीने अवार्ड फर बेस्ट प्लेबैक सिंगर - महिला (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२- जी सीने स्पेशल अवार्ड फर हल अफ फेम * २००२- स्क्रीन वीडियोकन अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००२-सैनसुई मुवी अवार्ड (राधा कैसे न जले..-चलचित्र लगानको लागी) * २००३- सवराल्या येशुदास अवार्ड (भारतीय सँगीतमा उत्कृष्ट योगदानको लागी) * २००४- लाईविग लीजेंड अवार्ड (फेडरेशन अफ इण्डियन चेम्बर अफ कमर्स एण्ड इंडस्ट्रीज द्वारा) * २००५- एम.टी.वी. ईमीज, बेस्ट फीमेल पप ऐक्ट(आज जाने की जिद न करो..) * २००५- मोस्ट स्टाइलिश पीपुल इन म्यूजिक ==सम्मान एवं विशेष पहचान== * १९९७ मा, आशा पहिलो भारतीय गायिका बनीन् जो ‘ग्रेमी अवार्डको लागि नामांकित गरियो (उस्ताद अली अकबर खानको साथ एक विशेष एलबमको लिए) * आशाले “सत्तरीऔं महाराष्ट्र स्टेट अवार्ड” प्राप्त गरिन। * भारतीय सिनेमामा उत्कृष्ट योगदानको लागि सन २०००मा “दादा साहेब फाल्के अवार्ड”बाट सम्मानित गरियो। * आशाको साहित्यमा डक्टरेटको उपाधि द्वारा अमरावती विश्वविद्यालय एवं जलगाँउ विश्वविद्यालयद्वारा सम्मानित गरियो। * “द फ्रिडी मरकरी अवार्ड” कलाको क्षेत्रमा उत्कृष्ट उपलब्धियहरूको लागि आशालाई यस खास पुरस्कारद्वारा सम्मानित गरियो। * नोभेम्बर २००२मा आशाको “बर्मिंघम फिलिम फेस्टिवल” विशेष रूपले समर्पित गरियो। * “पद्म विभूषण” द्वारा राष्टपति प्रतिभा देवी सिंह पाटिलले ५ मे २००८ (सोमवार) आशालाई सम्मानित गरिन। यो सम्मान भारत सरकारको महत्त्वपूर्ण सम्मानहरू मध्य एक हो। ==बाह्य कडीहरू== {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} {{FilmfareLifetimeAchivementAward}} {{Commonscat|Asha Bhosle}} [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९३३ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:सन् २०२६ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:मराठी मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] jbxpvahh2rzlewcozpvlll4o98hd6nt 0 35798 1395577 1381878 2026-11-10T06:00:51Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395577 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सर्लाही जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-sarlahi/hariwan?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820141207/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-sarlahi/hariwan?lng=nep|archive-date=2024-08-20}}</ref> | government_type = | leader_title = नगरप्रमुख | leader_name = रमेश बुढाथोकी <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = हरीमाया घलान <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ वैशाख २५ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 86.12<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes = <ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=19&municipality=2|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 49988 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी --> | timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27|6|0|N|85|33|0|E|region:NP_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[हरिवन]] गाविसको कार्यालय | website = [http://harionmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[सर्लाही जिल्ला]]को ११ [[नगरपालिका]] मध्येको एक हो। २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[अत्रौली]], [[सासापुर]], [[धुर्कौली]] र [[हरिवन]] [[गाविस]]हरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गर्दा साविकको [[ढुङ्ग्रेखोला, सर्लाही|ढुङ्ग्रेखोला]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]को वडा नम्बर ३ यसमा गाभिएको थियो। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४९,९८८ रहेको छ भने यहाँ १०,७४० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> == वडागत विवरण == [[हरिवन नगरपालिका]]को वडा विभाजन, समावेश साविकका गाविसहरू, जनसङ्ख्या, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत विवरण निम्न तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ हरिवन नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[ढुङ्ग्रेखोला]] (३) र [[अत्रौली]] (१-६) || ४,१०४ || ३२.२१ || १२७.४१ |- | २ || [[अत्रौली]] (५-९) || ४,०५३ || १०.६१ || ३८१.९९ |- | ३ || [[सासापुर]] (४-९) || ३,५४१ || ६.४३ || ५५०.६९ |- | ४ || [[सासापुर]] (१-३) || ३,५७९ || ५.७८ || ६१९.२० |- | ५ || [[धुर्कौली]] (१-३,७) || ४,०८१ || ४.९७ || ८२१.१२ |- | ६ || [[धुर्कौली]] (४-६) || ३,७०२ || १०.५७ || ३५०.२३ |- | ७ || [[धुर्कौली]] (८-९) || ३,०८९ || ३.३८ || ९१३.९० |- | ८ || [[हरिवन]] (१-२) || ५,८८३ || ६.४१ || ९१७.७८ |- | ९ || [[हरिवन]] (३-५,७) || ३,९४८ || ९.९ || ३९८.७८ |- | १० || [[हरिवन]] (६) || ६,१७० || २.६९ || २२९३.६८ |- | ११ || [[हरिवन]] (८-९) || ७,८३८ || २.४६ || ३१८६.१७ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''४९,९८८''' || '''९५.४१''' || '''५२३.९२''' |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://www.harionmun.gov.np/ne आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240805101346/https://harionmun.gov.np/ne |date=2024-08-05 }} {{सर्लाही जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] 7yo9fewiqcwgyaf8v3r63toogi5fq26 0 35976 1395523 1394006 2026-11-10T04:04:42Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395523 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = सुनवल |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = [[नगरपालिका]] |motto ="सांस्कृतिक सहर, सुनवल सुन्दर सहर" <!-- images and maps --> |image_skyline = |image_caption = |image_size = 300 |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300px |pushpin_map_caption = |coordinates = {{coord|27|36|22|N|83|39|38|E}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)]]<ref>{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=23083 |title=निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण सम्बन्धि सूचना |website=नेपाल राजपत्र |date=वि.सं. २०७४ भदौ १५ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200706002534/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=23083 |archive-date=2020-07-06}}</ref> |<!-- Politics --> |government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-nawalparasi-west/sunwal?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240723123435/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-nawalparasi-west/sunwal?lng=nep|archive-date=2024-07-23}}</ref> |government_type = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = विमला अर्याल <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले)]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = सूर्यप्रसाद दुवे <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले)]]) |established_title = स्थापना |established_date = २०७१ वैशाख २५ <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 173.50<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=53&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> |population_footnotes = |population_note = |population_total =72085 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = Ethnicities <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = |postal_code = |area_code = +९७७-७८ |blank_name = |blank_info = |website = {{URL|sunwalmun.gov.np}} |footnotes = }} '''सुनवल''' [[नेपाल]]को [[लुम्बिनी प्रदेश]] अन्तर्गत [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला]]मा पर्ने एक [[नगरपालिका]] हो।<ref name="नेपाल सरकार स्थानिय विकास मन्त्रालय">{{cite web|title=नेपाल सरकार स्थानिय विकास मन्त्रालय|url=http://mofald.gov.np/page.php?id=38|agency=नेपाल सरकार|publisher=स्थानिय विकास मन्त्रालय}}</ref> सुनवल बजार [[नगरपालिका]]को केन्द्र हो।<ref name="new municipalities">{{cite web | url=http://www.mofald.gov.np/userfiles/news_186.xlsx | title=थप ७२ नयाँ नगरपालिका | accessdate=May 18,2014 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो नगरपालिका २०६८ साउन १ देखि लागू हुने गरी बनाइएको हो तर कार्यन्वयनमा हाल २०७१ वैशाख २५ देखि आएको थियो। यसलाई नगरपालिका घोषणा गर्दा [[सुनवल नगरपालिका|सुनवल]] र [[स्वाँठी]] गाउँ विकास समितिहरू समावेश गरिएका थिए<ref>{{cite news|title=नवलपरासीमा ५ नगरपालिका थप, नगरपालिकाको संख्या ६ पुग्यो (सुचिसहित)|url=http://newsatnepal.com/news-detail.php?nw_id=801|accessdate=वैशाख २५|agency=www.newsatnepal.com|publisher=www.newsatnepal.com|date=२०७१|ref=नवलपरासी|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304121626/http://newsatnepal.com/news-detail.php?nw_id=801|archive-date=2016-03-04}}</ref> भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गर्दा [[धुर्कोट]] (६) र [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार सुनवल नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ७२,०८५ रहेको छ भने यहाँ १७,४१८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सुनवल नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश गाविस / नगरपालिका !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[सुनवल]] (१) || ६७९९ || ३.८६ || १७६१.४० |- | २ || [[स्वाँठी]] (१-३,६) || ३९९० || ५.६१ || ७११.२३ |- | ३ || [[सुनवल]] (३) || ५१५७ || १.२७ || ४०६०.६३ |- | ४ || [[सुनवल]] (२,४) || ७७६० || ४२.५७ || १८२.२९ |- | ५ || [[स्वाँठी]] (५) || ३९२४ || १.१५ || ३४१२.१७ |- | ६ || [[सुनवल]] (६,९) || ४१३७ || १९.६२ || २१०.८६ |- | ७ || [[सुनवल]] (७) || ६२१५ || १२.९२ || ४८१.०४ |- | ८ || [[सुनवल]] (८) || ४६२४ || १०.५५ || ४३८.२९ |- | ९ || [[सुनवल]] (४,७-९) || ४६८६ || ९.३८ || ४९९.५७ |- | १० || सुनवल (५) || ३०३२ || ५.४६ || ५५५.३१ |- | ११ || [[धुर्कोट]] (६), [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] (५–७) || ६७०० || ४१.४९ || १६१.४८ |- | १२ || [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] (१,८-९) || ८१९४ || ६.४५ || १२७०.३९ |- | १३ || [[रामनगर, नवलपरासी|रामनगर]] (२–४) || ६८६७ || १३.२१ || ५१९.८३ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''७२,०८५''' || '''१७३.५४''' || '''४१५.३८''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcnawalparasi.gov.np/ जिल्ला विकास समिति, नवलपरासी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170604040132/http://ddcnawalparasi.gov.np/ |date=2017-06-04 }} {{नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]][[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] c1hke4hqt914r1vxsf1ag0gc14ha8xz 0 43262 1395300 1393532 2026-11-09T12:22:20Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395300 wikitext text/x-wiki <!--http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Android_robot.svgबाट तस्वित राखिदै --> [[चित्र:Android robot.svg|thumb|right|एन्ड्रोइड को लोगो]] [[चित्र:Android 4.4 with stock launcher.png|thumb|right|एन्ड्रोइड ४.४]] '''एन्ड्रोइड ''' [[लिनक्स]]मा आधारित मोबाइलको अपरेटिङ सिस्टम हो।यो विशेषत ट्ब्याब्लेट कम्प्युटर तथा स्मार्ट मोबाइल फोनहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।यो [[गुगल]]को अग्रसरतामा ओपन हान्डसेट एलाईन्सले विकसित गरेको हो।यो ओपन सोर्स प्रोग्राम हो जहाँ [[जाभा]] प्रोग्रामिङ भाषामा आधारित भइ जो कोइले पनि स्वतन्त्ररूपमा कोड लेख्न सक्दछ। आजको स्मार्टफोन विश्व बजारमा एन्ड्रोइड को प्रमुख हिस्सा रहिआएको छ। <!-- बुलेटमा लेख्नलाई * राख्ने नम्बरमा लेख्न # राख्ने र लिनङ्क बनाउन [[]] --> * [[गुगल]] * [[सामसङ|सामसुङ]] * [[एच टी सी कर्पोरेशन|एचटिसि]] * [[माइक्रोम्याक्स]] * [[एलजी निगम|एलजी]] * [[डेल]] जस्ता विश्व बिख्यात मोबाइल कम्पनिहरूले एन्ड्रोइड मा आधारित मोबाइलको उत्पादन तथा बिक्रि बितरण गर्दछन। एन्ड्रोइड मा विकासकर्ताहरूको ठूलो समुदाय छ,जस्ले एप्स लेख्ने गर्दछन ,एप्सले मोबाइल फोनको कार्यक्षेत्र बढाउँदछ।हाल अनुमानित ४००,००० एप्सहरू उप्लब्ध छन एन्ड्रोइड मा कुल ६००,००० मध्ये।ती एप्सहरू गुगलको एप्स भण्डार एन्ड्रोइड मार्केटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ अथवा थर्ड पार्टी साइटबाट पनि सिधै डाउनलोड गर्न सकिन्छ। == इतिहास‍ == एन्ड्रोइड निगम पालो एल्टो,क्यालिफोर्निया,संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन २००३मा [[एन्डि रूविन]](सायक संस्थापक [[डेन्जर]]),[[रिच मिनर]](सायक संस्थापक वाइल्ड फायर कम्युनिकेसन) ,[[निक सियर]],तथा क्रिस् वाइटले(डिजान तथा इन्टरफेस विकास प्रमुख [[वेवटिभी]]),रूविनकै शब्दमा "...स्मार्ट मोबाइल जो मालिकको स्थान तथा रोजाइहरूको जानकारी राख्न सक्दछ"त्यस्ता स्मार्ट फोन विकास गर्ने हेतुले स्थापना गरेका थिए। सोहि वर्ष रूविनलाई पैशाको अभाव भयो र उनले स्टिभ पर्लम्यानसँग $१००,००० सापटि लिएका थिए। [[गुगल]]ले एन्ड्रोइड निगमलाई अगस्ट २००५मा किनेको थियो।गुगलले किने पश्चात पनि यसका संस्थापकहरू एन्डि रूविन ,रिच मिनर, क्रिस् वाइट एन्ड्रोइड सँग आबद्द रहिरए।गुगलले एन्ड्रोइड लाई किन्दासम्म त्यति केही जानकारी थिएन तर पनि धेरैले गुगल मोबाइलको बजारमा छिरिसकेको अनुमान लगाएका थिए। == एन्ड्रोइड भर्सन‍ == [[File:Android chart.png|thumb|400px|right|एन्ड्रोइड भर्सनको उपयोग]] यस मानचित्रमा एन्ड्रोइड डिभाइसले हालै गुगल प्ले स्टोरमा गर्दै आएको उपयोग तथा एन्ड्रोइड भर्सनको हालसम्म बजार स्थिति देखाइएको छ (तथ्य ५ अक्टोबर २०१५ सम्मको हो)<ref>{{cite web | url = http://developer.android.com/about/dashboards/index.html | title = Dashboards | work = Android Developers | date = 2013-12-02 | accessdate = 2013-12-03 | publisher = android.com }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! भर्सन ! कोड नाम ! जारि मिति ! [[एप्लिकेसन प्रोग्रामिङ इन्टरफेस|एपिआई]] स्तर ! वितरण |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.१.x]]''' | rowspan="2" | ''[[(लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|लोलिपप]]'' | मार्च ९,२०१५ | २२ | ७.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.०-५.०.२]]''' | नोभेम्बर ३,२०१४ | २१ | १५.६% |- | style="text-align:center;" | '''[[किटक्याट (अपरेटिङ सिस्टम)|४.४-४.४.४]]''' | ''[[किटक्याट]]'' | अक्टोबर ३१,२०१३ | १९ | ३८.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.३.x]]''' | rowspan="3" | ''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|जेली बिन]]'' | जुलाई २४,२०१३ | १८ | ४.३ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.२.x]]''' | नोभेम्बर १३,२०१२ | १७ | १४.५% |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.१.x]]''' | जुलाई ९,२०१२ | १६ | ११.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|४.०.३–४.०.४]]''' | ''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|आइस क्रिम स्यान्ड विच]]'' | डिसेम्बर १६,२०१२ | १५ | ३.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड २.३|२.३.३–२.३.७]]''' | ''[[एन्ड्रोइड २.३|जीन्जर ब्रेड]]'' | फेब्रुअरी ९,२०११ | १० | ३.८ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|२.२]]''' | ''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|फ्रोयो]]'' | मे २०,२०१० | ८ | ०.२ % |- |} == प्रयोग‍ == एन्ड्रोइड को अपरेटिङ सिस्टम धेरै जसो इलोक्ट्रोनिक्स साधनहरूमा हुन्छ।यसको प्रयोग [[स्मार्टफोन]], [[ल्याप्टप|ल्यापटप]], [[नेटबुक]], [[ट्याबलेट कम्प्युटर]] , [[गुगल टिभी]], [[रिस्टवाच]], [[हेडफोन]], [[कार सिडि]], डिभिडि प्लेयर तथा अन्य साधनहरूमा हुन्छ। यसको मुख्य हार्डवेर प्ल्याटफर्म भनेको एआरएम [[आर्किटेक्चर]] हो। == सन्दर्भ == {{Reflist|30em}} == बाह्य लिङ्क == {{wikinews|Google Android smartphone sales triple in the UK this year}} {{Commons category}} * {{Official website|http://www.android.com/}} * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Android}} * [http://www.carmechanicsimulator2015mod.com Car mechanic simulator 2015 mods Patch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423145257/http://www.carmechanicsimulator2015mod.com/ |date=2017-04-23 }} - Android and windows Mods * [http://www.stanford.edu/class/ee380/Abstracts/071128.html Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry]: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at [[Stanford University]] ([http://ee380.stanford.edu/cgi-bin/videologger.php?target=071128-ee380-300.asx video archive]) * [http://technologeeks.com/Courses/Android-Excerpt.pdf Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components] * [http://www.makelinux.net/android/internals/ Diagram of Android internals] {{Google Inc.}} ‍‍ <!--श्रेणी(category) छुट्याउन --> {{Commonscat|Android (operating system)}} [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] 61ad2k2b6yh6zpdonh2hv0497jxa9xp 1395301 1395300 2026-11-09T12:22:34Z Madeshi Brahman 78174 /* इतिहास‍ */ 1395301 wikitext text/x-wiki <!--http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Android_robot.svgबाट तस्वित राखिदै --> [[चित्र:Android robot.svg|thumb|right|एन्ड्रोइड को लोगो]] [[चित्र:Android 4.4 with stock launcher.png|thumb|right|एन्ड्रोइड ४.४]] '''एन्ड्रोइड ''' [[लिनक्स]]मा आधारित मोबाइलको अपरेटिङ सिस्टम हो।यो विशेषत ट्ब्याब्लेट कम्प्युटर तथा स्मार्ट मोबाइल फोनहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।यो [[गुगल]]को अग्रसरतामा ओपन हान्डसेट एलाईन्सले विकसित गरेको हो।यो ओपन सोर्स प्रोग्राम हो जहाँ [[जाभा]] प्रोग्रामिङ भाषामा आधारित भइ जो कोइले पनि स्वतन्त्ररूपमा कोड लेख्न सक्दछ। आजको स्मार्टफोन विश्व बजारमा एन्ड्रोइड को प्रमुख हिस्सा रहिआएको छ। <!-- बुलेटमा लेख्नलाई * राख्ने नम्बरमा लेख्न # राख्ने र लिनङ्क बनाउन [[]] --> * [[गुगल]] * [[सामसङ|सामसुङ]] * [[एच टी सी कर्पोरेशन|एचटिसि]] * [[माइक्रोम्याक्स]] * [[एलजी निगम|एलजी]] * [[डेल]] जस्ता विश्व बिख्यात मोबाइल कम्पनिहरूले एन्ड्रोइड मा आधारित मोबाइलको उत्पादन तथा बिक्रि बितरण गर्दछन। एन्ड्रोइड मा विकासकर्ताहरूको ठूलो समुदाय छ,जस्ले एप्स लेख्ने गर्दछन ,एप्सले मोबाइल फोनको कार्यक्षेत्र बढाउँदछ।हाल अनुमानित ४००,००० एप्सहरू उप्लब्ध छन एन्ड्रोइड मा कुल ६००,००० मध्ये।ती एप्सहरू गुगलको एप्स भण्डार एन्ड्रोइड मार्केटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ अथवा थर्ड पार्टी साइटबाट पनि सिधै डाउनलोड गर्न सकिन्छ। == इतिहास‍ == एन्ड्रोइड निगम पालो एल्टो,क्यालिफोर्निया,संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन २००३मा एन्डि रूविन(सायक संस्थापक [[डेन्जर]]),[[रिच मिनर]](सायक संस्थापक वाइल्ड फायर कम्युनिकेसन) ,[[निक सियर]],तथा क्रिस् वाइटले(डिजान तथा इन्टरफेस विकास प्रमुख [[वेवटिभी]]),रूविनकै शब्दमा "...स्मार्ट मोबाइल जो मालिकको स्थान तथा रोजाइहरूको जानकारी राख्न सक्दछ"त्यस्ता स्मार्ट फोन विकास गर्ने हेतुले स्थापना गरेका थिए। सोहि वर्ष रूविनलाई पैशाको अभाव भयो र उनले स्टिभ पर्लम्यानसँग $१००,००० सापटि लिएका थिए। [[गुगल]]ले एन्ड्रोइड निगमलाई अगस्ट २००५मा किनेको थियो।गुगलले किने पश्चात पनि यसका संस्थापकहरू एन्डि रूविन ,रिच मिनर, क्रिस् वाइट एन्ड्रोइड सँग आबद्द रहिरए।गुगलले एन्ड्रोइड लाई किन्दासम्म त्यति केही जानकारी थिएन तर पनि धेरैले गुगल मोबाइलको बजारमा छिरिसकेको अनुमान लगाएका थिए। == एन्ड्रोइड भर्सन‍ == [[File:Android chart.png|thumb|400px|right|एन्ड्रोइड भर्सनको उपयोग]] यस मानचित्रमा एन्ड्रोइड डिभाइसले हालै गुगल प्ले स्टोरमा गर्दै आएको उपयोग तथा एन्ड्रोइड भर्सनको हालसम्म बजार स्थिति देखाइएको छ (तथ्य ५ अक्टोबर २०१५ सम्मको हो)<ref>{{cite web | url = http://developer.android.com/about/dashboards/index.html | title = Dashboards | work = Android Developers | date = 2013-12-02 | accessdate = 2013-12-03 | publisher = android.com }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! भर्सन ! कोड नाम ! जारि मिति ! [[एप्लिकेसन प्रोग्रामिङ इन्टरफेस|एपिआई]] स्तर ! वितरण |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.१.x]]''' | rowspan="2" | ''[[(लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|लोलिपप]]'' | मार्च ९,२०१५ | २२ | ७.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.०-५.०.२]]''' | नोभेम्बर ३,२०१४ | २१ | १५.६% |- | style="text-align:center;" | '''[[किटक्याट (अपरेटिङ सिस्टम)|४.४-४.४.४]]''' | ''[[किटक्याट]]'' | अक्टोबर ३१,२०१३ | १९ | ३८.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.३.x]]''' | rowspan="3" | ''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|जेली बिन]]'' | जुलाई २४,२०१३ | १८ | ४.३ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.२.x]]''' | नोभेम्बर १३,२०१२ | १७ | १४.५% |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.१.x]]''' | जुलाई ९,२०१२ | १६ | ११.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|४.०.३–४.०.४]]''' | ''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|आइस क्रिम स्यान्ड विच]]'' | डिसेम्बर १६,२०१२ | १५ | ३.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड २.३|२.३.३–२.३.७]]''' | ''[[एन्ड्रोइड २.३|जीन्जर ब्रेड]]'' | फेब्रुअरी ९,२०११ | १० | ३.८ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|२.२]]''' | ''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|फ्रोयो]]'' | मे २०,२०१० | ८ | ०.२ % |- |} == प्रयोग‍ == एन्ड्रोइड को अपरेटिङ सिस्टम धेरै जसो इलोक्ट्रोनिक्स साधनहरूमा हुन्छ।यसको प्रयोग [[स्मार्टफोन]], [[ल्याप्टप|ल्यापटप]], [[नेटबुक]], [[ट्याबलेट कम्प्युटर]] , [[गुगल टिभी]], [[रिस्टवाच]], [[हेडफोन]], [[कार सिडि]], डिभिडि प्लेयर तथा अन्य साधनहरूमा हुन्छ। यसको मुख्य हार्डवेर प्ल्याटफर्म भनेको एआरएम [[आर्किटेक्चर]] हो। == सन्दर्भ == {{Reflist|30em}} == बाह्य लिङ्क == {{wikinews|Google Android smartphone sales triple in the UK this year}} {{Commons category}} * {{Official website|http://www.android.com/}} * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Android}} * [http://www.carmechanicsimulator2015mod.com Car mechanic simulator 2015 mods Patch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423145257/http://www.carmechanicsimulator2015mod.com/ |date=2017-04-23 }} - Android and windows Mods * [http://www.stanford.edu/class/ee380/Abstracts/071128.html Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry]: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at [[Stanford University]] ([http://ee380.stanford.edu/cgi-bin/videologger.php?target=071128-ee380-300.asx video archive]) * [http://technologeeks.com/Courses/Android-Excerpt.pdf Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components] * [http://www.makelinux.net/android/internals/ Diagram of Android internals] {{Google Inc.}} ‍‍ <!--श्रेणी(category) छुट्याउन --> {{Commonscat|Android (operating system)}} [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] 0ggjl70negypajp1iczh50po694vb7e 1395302 1395301 2026-11-09T12:22:45Z Madeshi Brahman 78174 /* इतिहास‍ */ 1395302 wikitext text/x-wiki <!--http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Android_robot.svgबाट तस्वित राखिदै --> [[चित्र:Android robot.svg|thumb|right|एन्ड्रोइड को लोगो]] [[चित्र:Android 4.4 with stock launcher.png|thumb|right|एन्ड्रोइड ४.४]] '''एन्ड्रोइड ''' [[लिनक्स]]मा आधारित मोबाइलको अपरेटिङ सिस्टम हो।यो विशेषत ट्ब्याब्लेट कम्प्युटर तथा स्मार्ट मोबाइल फोनहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।यो [[गुगल]]को अग्रसरतामा ओपन हान्डसेट एलाईन्सले विकसित गरेको हो।यो ओपन सोर्स प्रोग्राम हो जहाँ [[जाभा]] प्रोग्रामिङ भाषामा आधारित भइ जो कोइले पनि स्वतन्त्ररूपमा कोड लेख्न सक्दछ। आजको स्मार्टफोन विश्व बजारमा एन्ड्रोइड को प्रमुख हिस्सा रहिआएको छ। <!-- बुलेटमा लेख्नलाई * राख्ने नम्बरमा लेख्न # राख्ने र लिनङ्क बनाउन [[]] --> * [[गुगल]] * [[सामसङ|सामसुङ]] * [[एच टी सी कर्पोरेशन|एचटिसि]] * [[माइक्रोम्याक्स]] * [[एलजी निगम|एलजी]] * [[डेल]] जस्ता विश्व बिख्यात मोबाइल कम्पनिहरूले एन्ड्रोइड मा आधारित मोबाइलको उत्पादन तथा बिक्रि बितरण गर्दछन। एन्ड्रोइड मा विकासकर्ताहरूको ठूलो समुदाय छ,जस्ले एप्स लेख्ने गर्दछन ,एप्सले मोबाइल फोनको कार्यक्षेत्र बढाउँदछ।हाल अनुमानित ४००,००० एप्सहरू उप्लब्ध छन एन्ड्रोइड मा कुल ६००,००० मध्ये।ती एप्सहरू गुगलको एप्स भण्डार एन्ड्रोइड मार्केटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ अथवा थर्ड पार्टी साइटबाट पनि सिधै डाउनलोड गर्न सकिन्छ। == इतिहास‍ == एन्ड्रोइड निगम पालो एल्टो,क्यालिफोर्निया,संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन २००३मा एन्डि रूविन(सायक संस्थापक [[डेन्जर]]),रिच मिनर(सायक संस्थापक वाइल्ड फायर कम्युनिकेसन) ,[[निक सियर]],तथा क्रिस् वाइटले(डिजान तथा इन्टरफेस विकास प्रमुख [[वेवटिभी]]),रूविनकै शब्दमा "...स्मार्ट मोबाइल जो मालिकको स्थान तथा रोजाइहरूको जानकारी राख्न सक्दछ"त्यस्ता स्मार्ट फोन विकास गर्ने हेतुले स्थापना गरेका थिए। सोहि वर्ष रूविनलाई पैशाको अभाव भयो र उनले स्टिभ पर्लम्यानसँग $१००,००० सापटि लिएका थिए। [[गुगल]]ले एन्ड्रोइड निगमलाई अगस्ट २००५मा किनेको थियो।गुगलले किने पश्चात पनि यसका संस्थापकहरू एन्डि रूविन ,रिच मिनर, क्रिस् वाइट एन्ड्रोइड सँग आबद्द रहिरए।गुगलले एन्ड्रोइड लाई किन्दासम्म त्यति केही जानकारी थिएन तर पनि धेरैले गुगल मोबाइलको बजारमा छिरिसकेको अनुमान लगाएका थिए। == एन्ड्रोइड भर्सन‍ == [[File:Android chart.png|thumb|400px|right|एन्ड्रोइड भर्सनको उपयोग]] यस मानचित्रमा एन्ड्रोइड डिभाइसले हालै गुगल प्ले स्टोरमा गर्दै आएको उपयोग तथा एन्ड्रोइड भर्सनको हालसम्म बजार स्थिति देखाइएको छ (तथ्य ५ अक्टोबर २०१५ सम्मको हो)<ref>{{cite web | url = http://developer.android.com/about/dashboards/index.html | title = Dashboards | work = Android Developers | date = 2013-12-02 | accessdate = 2013-12-03 | publisher = android.com }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! भर्सन ! कोड नाम ! जारि मिति ! [[एप्लिकेसन प्रोग्रामिङ इन्टरफेस|एपिआई]] स्तर ! वितरण |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.१.x]]''' | rowspan="2" | ''[[(लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|लोलिपप]]'' | मार्च ९,२०१५ | २२ | ७.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.०-५.०.२]]''' | नोभेम्बर ३,२०१४ | २१ | १५.६% |- | style="text-align:center;" | '''[[किटक्याट (अपरेटिङ सिस्टम)|४.४-४.४.४]]''' | ''[[किटक्याट]]'' | अक्टोबर ३१,२०१३ | १९ | ३८.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.३.x]]''' | rowspan="3" | ''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|जेली बिन]]'' | जुलाई २४,२०१३ | १८ | ४.३ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.२.x]]''' | नोभेम्बर १३,२०१२ | १७ | १४.५% |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.१.x]]''' | जुलाई ९,२०१२ | १६ | ११.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|४.०.३–४.०.४]]''' | ''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|आइस क्रिम स्यान्ड विच]]'' | डिसेम्बर १६,२०१२ | १५ | ३.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड २.३|२.३.३–२.३.७]]''' | ''[[एन्ड्रोइड २.३|जीन्जर ब्रेड]]'' | फेब्रुअरी ९,२०११ | १० | ३.८ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|२.२]]''' | ''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|फ्रोयो]]'' | मे २०,२०१० | ८ | ०.२ % |- |} == प्रयोग‍ == एन्ड्रोइड को अपरेटिङ सिस्टम धेरै जसो इलोक्ट्रोनिक्स साधनहरूमा हुन्छ।यसको प्रयोग [[स्मार्टफोन]], [[ल्याप्टप|ल्यापटप]], [[नेटबुक]], [[ट्याबलेट कम्प्युटर]] , [[गुगल टिभी]], [[रिस्टवाच]], [[हेडफोन]], [[कार सिडि]], डिभिडि प्लेयर तथा अन्य साधनहरूमा हुन्छ। यसको मुख्य हार्डवेर प्ल्याटफर्म भनेको एआरएम [[आर्किटेक्चर]] हो। == सन्दर्भ == {{Reflist|30em}} == बाह्य लिङ्क == {{wikinews|Google Android smartphone sales triple in the UK this year}} {{Commons category}} * {{Official website|http://www.android.com/}} * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Android}} * [http://www.carmechanicsimulator2015mod.com Car mechanic simulator 2015 mods Patch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423145257/http://www.carmechanicsimulator2015mod.com/ |date=2017-04-23 }} - Android and windows Mods * [http://www.stanford.edu/class/ee380/Abstracts/071128.html Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry]: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at [[Stanford University]] ([http://ee380.stanford.edu/cgi-bin/videologger.php?target=071128-ee380-300.asx video archive]) * [http://technologeeks.com/Courses/Android-Excerpt.pdf Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components] * [http://www.makelinux.net/android/internals/ Diagram of Android internals] {{Google Inc.}} ‍‍ <!--श्रेणी(category) छुट्याउन --> {{Commonscat|Android (operating system)}} [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] h3ic2kknwhs1vq639ed0ue078u8vrov 1395303 1395302 2026-11-09T12:23:18Z Madeshi Brahman 78174 /* इतिहास‍ */ 1395303 wikitext text/x-wiki <!--http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Android_robot.svgबाट तस्वित राखिदै --> [[चित्र:Android robot.svg|thumb|right|एन्ड्रोइड को लोगो]] [[चित्र:Android 4.4 with stock launcher.png|thumb|right|एन्ड्रोइड ४.४]] '''एन्ड्रोइड ''' [[लिनक्स]]मा आधारित मोबाइलको अपरेटिङ सिस्टम हो।यो विशेषत ट्ब्याब्लेट कम्प्युटर तथा स्मार्ट मोबाइल फोनहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।यो [[गुगल]]को अग्रसरतामा ओपन हान्डसेट एलाईन्सले विकसित गरेको हो।यो ओपन सोर्स प्रोग्राम हो जहाँ [[जाभा]] प्रोग्रामिङ भाषामा आधारित भइ जो कोइले पनि स्वतन्त्ररूपमा कोड लेख्न सक्दछ। आजको स्मार्टफोन विश्व बजारमा एन्ड्रोइड को प्रमुख हिस्सा रहिआएको छ। <!-- बुलेटमा लेख्नलाई * राख्ने नम्बरमा लेख्न # राख्ने र लिनङ्क बनाउन [[]] --> * [[गुगल]] * [[सामसङ|सामसुङ]] * [[एच टी सी कर्पोरेशन|एचटिसि]] * [[माइक्रोम्याक्स]] * [[एलजी निगम|एलजी]] * [[डेल]] जस्ता विश्व बिख्यात मोबाइल कम्पनिहरूले एन्ड्रोइड मा आधारित मोबाइलको उत्पादन तथा बिक्रि बितरण गर्दछन। एन्ड्रोइड मा विकासकर्ताहरूको ठूलो समुदाय छ,जस्ले एप्स लेख्ने गर्दछन ,एप्सले मोबाइल फोनको कार्यक्षेत्र बढाउँदछ।हाल अनुमानित ४००,००० एप्सहरू उप्लब्ध छन एन्ड्रोइड मा कुल ६००,००० मध्ये।ती एप्सहरू गुगलको एप्स भण्डार एन्ड्रोइड मार्केटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ अथवा थर्ड पार्टी साइटबाट पनि सिधै डाउनलोड गर्न सकिन्छ। == इतिहास‍ == एन्ड्रोइड निगम पालो एल्टो,क्यालिफोर्निया,संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन २००३मा एन्डि रूविन(सायक संस्थापक डेन्जर),रिच मिनर(सायक संस्थापक वाइल्ड फायर कम्युनिकेसन) ,[[निक सियर]],तथा क्रिस् वाइटले(डिजान तथा इन्टरफेस विकास प्रमुख [[वेवटिभी]]),रूविनकै शब्दमा "...स्मार्ट मोबाइल जो मालिकको स्थान तथा रोजाइहरूको जानकारी राख्न सक्दछ"त्यस्ता स्मार्ट फोन विकास गर्ने हेतुले स्थापना गरेका थिए। सोहि वर्ष रूविनलाई पैशाको अभाव भयो र उनले स्टिभ पर्लम्यानसँग $१००,००० सापटि लिएका थिए। [[गुगल]]ले एन्ड्रोइड निगमलाई अगस्ट २००५मा किनेको थियो।गुगलले किने पश्चात पनि यसका संस्थापकहरू एन्डि रूविन ,रिच मिनर, क्रिस् वाइट एन्ड्रोइड सँग आबद्द रहिरए।गुगलले एन्ड्रोइड लाई किन्दासम्म त्यति केही जानकारी थिएन तर पनि धेरैले गुगल मोबाइलको बजारमा छिरिसकेको अनुमान लगाएका थिए। == एन्ड्रोइड भर्सन‍ == [[File:Android chart.png|thumb|400px|right|एन्ड्रोइड भर्सनको उपयोग]] यस मानचित्रमा एन्ड्रोइड डिभाइसले हालै गुगल प्ले स्टोरमा गर्दै आएको उपयोग तथा एन्ड्रोइड भर्सनको हालसम्म बजार स्थिति देखाइएको छ (तथ्य ५ अक्टोबर २०१५ सम्मको हो)<ref>{{cite web | url = http://developer.android.com/about/dashboards/index.html | title = Dashboards | work = Android Developers | date = 2013-12-02 | accessdate = 2013-12-03 | publisher = android.com }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! भर्सन ! कोड नाम ! जारि मिति ! [[एप्लिकेसन प्रोग्रामिङ इन्टरफेस|एपिआई]] स्तर ! वितरण |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.१.x]]''' | rowspan="2" | ''[[(लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|लोलिपप]]'' | मार्च ९,२०१५ | २२ | ७.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.०-५.०.२]]''' | नोभेम्बर ३,२०१४ | २१ | १५.६% |- | style="text-align:center;" | '''[[किटक्याट (अपरेटिङ सिस्टम)|४.४-४.४.४]]''' | ''[[किटक्याट]]'' | अक्टोबर ३१,२०१३ | १९ | ३८.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.३.x]]''' | rowspan="3" | ''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|जेली बिन]]'' | जुलाई २४,२०१३ | १८ | ४.३ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.२.x]]''' | नोभेम्बर १३,२०१२ | १७ | १४.५% |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.१.x]]''' | जुलाई ९,२०१२ | १६ | ११.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|४.०.३–४.०.४]]''' | ''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|आइस क्रिम स्यान्ड विच]]'' | डिसेम्बर १६,२०१२ | १५ | ३.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड २.३|२.३.३–२.३.७]]''' | ''[[एन्ड्रोइड २.३|जीन्जर ब्रेड]]'' | फेब्रुअरी ९,२०११ | १० | ३.८ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|२.२]]''' | ''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|फ्रोयो]]'' | मे २०,२०१० | ८ | ०.२ % |- |} == प्रयोग‍ == एन्ड्रोइड को अपरेटिङ सिस्टम धेरै जसो इलोक्ट्रोनिक्स साधनहरूमा हुन्छ।यसको प्रयोग [[स्मार्टफोन]], [[ल्याप्टप|ल्यापटप]], [[नेटबुक]], [[ट्याबलेट कम्प्युटर]] , [[गुगल टिभी]], [[रिस्टवाच]], [[हेडफोन]], [[कार सिडि]], डिभिडि प्लेयर तथा अन्य साधनहरूमा हुन्छ। यसको मुख्य हार्डवेर प्ल्याटफर्म भनेको एआरएम [[आर्किटेक्चर]] हो। == सन्दर्भ == {{Reflist|30em}} == बाह्य लिङ्क == {{wikinews|Google Android smartphone sales triple in the UK this year}} {{Commons category}} * {{Official website|http://www.android.com/}} * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Android}} * [http://www.carmechanicsimulator2015mod.com Car mechanic simulator 2015 mods Patch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423145257/http://www.carmechanicsimulator2015mod.com/ |date=2017-04-23 }} - Android and windows Mods * [http://www.stanford.edu/class/ee380/Abstracts/071128.html Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry]: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at [[Stanford University]] ([http://ee380.stanford.edu/cgi-bin/videologger.php?target=071128-ee380-300.asx video archive]) * [http://technologeeks.com/Courses/Android-Excerpt.pdf Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components] * [http://www.makelinux.net/android/internals/ Diagram of Android internals] {{Google Inc.}} ‍‍ <!--श्रेणी(category) छुट्याउन --> {{Commonscat|Android (operating system)}} [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] mzv6t857yicdv54nyh60wgk3w81gj7m 1395304 1395303 2026-11-09T12:23:29Z Madeshi Brahman 78174 /* इतिहास‍ */ 1395304 wikitext text/x-wiki <!--http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Android_robot.svgबाट तस्वित राखिदै --> [[चित्र:Android robot.svg|thumb|right|एन्ड्रोइड को लोगो]] [[चित्र:Android 4.4 with stock launcher.png|thumb|right|एन्ड्रोइड ४.४]] '''एन्ड्रोइड ''' [[लिनक्स]]मा आधारित मोबाइलको अपरेटिङ सिस्टम हो।यो विशेषत ट्ब्याब्लेट कम्प्युटर तथा स्मार्ट मोबाइल फोनहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।यो [[गुगल]]को अग्रसरतामा ओपन हान्डसेट एलाईन्सले विकसित गरेको हो।यो ओपन सोर्स प्रोग्राम हो जहाँ [[जाभा]] प्रोग्रामिङ भाषामा आधारित भइ जो कोइले पनि स्वतन्त्ररूपमा कोड लेख्न सक्दछ। आजको स्मार्टफोन विश्व बजारमा एन्ड्रोइड को प्रमुख हिस्सा रहिआएको छ। <!-- बुलेटमा लेख्नलाई * राख्ने नम्बरमा लेख्न # राख्ने र लिनङ्क बनाउन [[]] --> * [[गुगल]] * [[सामसङ|सामसुङ]] * [[एच टी सी कर्पोरेशन|एचटिसि]] * [[माइक्रोम्याक्स]] * [[एलजी निगम|एलजी]] * [[डेल]] जस्ता विश्व बिख्यात मोबाइल कम्पनिहरूले एन्ड्रोइड मा आधारित मोबाइलको उत्पादन तथा बिक्रि बितरण गर्दछन। एन्ड्रोइड मा विकासकर्ताहरूको ठूलो समुदाय छ,जस्ले एप्स लेख्ने गर्दछन ,एप्सले मोबाइल फोनको कार्यक्षेत्र बढाउँदछ।हाल अनुमानित ४००,००० एप्सहरू उप्लब्ध छन एन्ड्रोइड मा कुल ६००,००० मध्ये।ती एप्सहरू गुगलको एप्स भण्डार एन्ड्रोइड मार्केटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ अथवा थर्ड पार्टी साइटबाट पनि सिधै डाउनलोड गर्न सकिन्छ। == इतिहास‍ == एन्ड्रोइड निगम पालो एल्टो,क्यालिफोर्निया,संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन २००३मा एन्डि रूविन(सायक संस्थापक डेन्जर),रिच मिनर(सायक संस्थापक वाइल्ड फायर कम्युनिकेसन) ,निक सियर,तथा क्रिस् वाइटले(डिजान तथा इन्टरफेस विकास प्रमुख [[वेवटिभी]]),रूविनकै शब्दमा "...स्मार्ट मोबाइल जो मालिकको स्थान तथा रोजाइहरूको जानकारी राख्न सक्दछ"त्यस्ता स्मार्ट फोन विकास गर्ने हेतुले स्थापना गरेका थिए। सोहि वर्ष रूविनलाई पैशाको अभाव भयो र उनले स्टिभ पर्लम्यानसँग $१००,००० सापटि लिएका थिए। [[गुगल]]ले एन्ड्रोइड निगमलाई अगस्ट २००५मा किनेको थियो।गुगलले किने पश्चात पनि यसका संस्थापकहरू एन्डि रूविन ,रिच मिनर, क्रिस् वाइट एन्ड्रोइड सँग आबद्द रहिरए।गुगलले एन्ड्रोइड लाई किन्दासम्म त्यति केही जानकारी थिएन तर पनि धेरैले गुगल मोबाइलको बजारमा छिरिसकेको अनुमान लगाएका थिए। == एन्ड्रोइड भर्सन‍ == [[File:Android chart.png|thumb|400px|right|एन्ड्रोइड भर्सनको उपयोग]] यस मानचित्रमा एन्ड्रोइड डिभाइसले हालै गुगल प्ले स्टोरमा गर्दै आएको उपयोग तथा एन्ड्रोइड भर्सनको हालसम्म बजार स्थिति देखाइएको छ (तथ्य ५ अक्टोबर २०१५ सम्मको हो)<ref>{{cite web | url = http://developer.android.com/about/dashboards/index.html | title = Dashboards | work = Android Developers | date = 2013-12-02 | accessdate = 2013-12-03 | publisher = android.com }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! भर्सन ! कोड नाम ! जारि मिति ! [[एप्लिकेसन प्रोग्रामिङ इन्टरफेस|एपिआई]] स्तर ! वितरण |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.१.x]]''' | rowspan="2" | ''[[(लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|लोलिपप]]'' | मार्च ९,२०१५ | २२ | ७.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.०-५.०.२]]''' | नोभेम्बर ३,२०१४ | २१ | १५.६% |- | style="text-align:center;" | '''[[किटक्याट (अपरेटिङ सिस्टम)|४.४-४.४.४]]''' | ''[[किटक्याट]]'' | अक्टोबर ३१,२०१३ | १९ | ३८.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.३.x]]''' | rowspan="3" | ''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|जेली बिन]]'' | जुलाई २४,२०१३ | १८ | ४.३ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.२.x]]''' | नोभेम्बर १३,२०१२ | १७ | १४.५% |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.१.x]]''' | जुलाई ९,२०१२ | १६ | ११.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|४.०.३–४.०.४]]''' | ''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|आइस क्रिम स्यान्ड विच]]'' | डिसेम्बर १६,२०१२ | १५ | ३.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड २.३|२.३.३–२.३.७]]''' | ''[[एन्ड्रोइड २.३|जीन्जर ब्रेड]]'' | फेब्रुअरी ९,२०११ | १० | ३.८ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|२.२]]''' | ''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|फ्रोयो]]'' | मे २०,२०१० | ८ | ०.२ % |- |} == प्रयोग‍ == एन्ड्रोइड को अपरेटिङ सिस्टम धेरै जसो इलोक्ट्रोनिक्स साधनहरूमा हुन्छ।यसको प्रयोग [[स्मार्टफोन]], [[ल्याप्टप|ल्यापटप]], [[नेटबुक]], [[ट्याबलेट कम्प्युटर]] , [[गुगल टिभी]], [[रिस्टवाच]], [[हेडफोन]], [[कार सिडि]], डिभिडि प्लेयर तथा अन्य साधनहरूमा हुन्छ। यसको मुख्य हार्डवेर प्ल्याटफर्म भनेको एआरएम [[आर्किटेक्चर]] हो। == सन्दर्भ == {{Reflist|30em}} == बाह्य लिङ्क == {{wikinews|Google Android smartphone sales triple in the UK this year}} {{Commons category}} * {{Official website|http://www.android.com/}} * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Android}} * [http://www.carmechanicsimulator2015mod.com Car mechanic simulator 2015 mods Patch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423145257/http://www.carmechanicsimulator2015mod.com/ |date=2017-04-23 }} - Android and windows Mods * [http://www.stanford.edu/class/ee380/Abstracts/071128.html Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry]: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at [[Stanford University]] ([http://ee380.stanford.edu/cgi-bin/videologger.php?target=071128-ee380-300.asx video archive]) * [http://technologeeks.com/Courses/Android-Excerpt.pdf Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components] * [http://www.makelinux.net/android/internals/ Diagram of Android internals] {{Google Inc.}} ‍‍ <!--श्रेणी(category) छुट्याउन --> {{Commonscat|Android (operating system)}} [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] gkpj0mx7awq5yf43umch3nj3hqk2bwa 1395305 1395304 2026-11-09T12:23:40Z Madeshi Brahman 78174 /* इतिहास‍ */ 1395305 wikitext text/x-wiki <!--http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Android_robot.svgबाट तस्वित राखिदै --> [[चित्र:Android robot.svg|thumb|right|एन्ड्रोइड को लोगो]] [[चित्र:Android 4.4 with stock launcher.png|thumb|right|एन्ड्रोइड ४.४]] '''एन्ड्रोइड ''' [[लिनक्स]]मा आधारित मोबाइलको अपरेटिङ सिस्टम हो।यो विशेषत ट्ब्याब्लेट कम्प्युटर तथा स्मार्ट मोबाइल फोनहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।यो [[गुगल]]को अग्रसरतामा ओपन हान्डसेट एलाईन्सले विकसित गरेको हो।यो ओपन सोर्स प्रोग्राम हो जहाँ [[जाभा]] प्रोग्रामिङ भाषामा आधारित भइ जो कोइले पनि स्वतन्त्ररूपमा कोड लेख्न सक्दछ। आजको स्मार्टफोन विश्व बजारमा एन्ड्रोइड को प्रमुख हिस्सा रहिआएको छ। <!-- बुलेटमा लेख्नलाई * राख्ने नम्बरमा लेख्न # राख्ने र लिनङ्क बनाउन [[]] --> * [[गुगल]] * [[सामसङ|सामसुङ]] * [[एच टी सी कर्पोरेशन|एचटिसि]] * [[माइक्रोम्याक्स]] * [[एलजी निगम|एलजी]] * [[डेल]] जस्ता विश्व बिख्यात मोबाइल कम्पनिहरूले एन्ड्रोइड मा आधारित मोबाइलको उत्पादन तथा बिक्रि बितरण गर्दछन। एन्ड्रोइड मा विकासकर्ताहरूको ठूलो समुदाय छ,जस्ले एप्स लेख्ने गर्दछन ,एप्सले मोबाइल फोनको कार्यक्षेत्र बढाउँदछ।हाल अनुमानित ४००,००० एप्सहरू उप्लब्ध छन एन्ड्रोइड मा कुल ६००,००० मध्ये।ती एप्सहरू गुगलको एप्स भण्डार एन्ड्रोइड मार्केटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ अथवा थर्ड पार्टी साइटबाट पनि सिधै डाउनलोड गर्न सकिन्छ। == इतिहास‍ == एन्ड्रोइड निगम पालो एल्टो,क्यालिफोर्निया,संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन २००३मा एन्डि रूविन(सायक संस्थापक डेन्जर),रिच मिनर(सायक संस्थापक वाइल्ड फायर कम्युनिकेसन) ,निक सियर,तथा क्रिस् वाइटले(डिजान तथा इन्टरफेस विकास प्रमुख वेवटिभी),रूविनकै शब्दमा "...स्मार्ट मोबाइल जो मालिकको स्थान तथा रोजाइहरूको जानकारी राख्न सक्दछ"त्यस्ता स्मार्ट फोन विकास गर्ने हेतुले स्थापना गरेका थिए। सोहि वर्ष रूविनलाई पैशाको अभाव भयो र उनले स्टिभ पर्लम्यानसँग $१००,००० सापटि लिएका थिए। [[गुगल]]ले एन्ड्रोइड निगमलाई अगस्ट २००५मा किनेको थियो।गुगलले किने पश्चात पनि यसका संस्थापकहरू एन्डि रूविन ,रिच मिनर, क्रिस् वाइट एन्ड्रोइड सँग आबद्द रहिरए।गुगलले एन्ड्रोइड लाई किन्दासम्म त्यति केही जानकारी थिएन तर पनि धेरैले गुगल मोबाइलको बजारमा छिरिसकेको अनुमान लगाएका थिए। == एन्ड्रोइड भर्सन‍ == [[File:Android chart.png|thumb|400px|right|एन्ड्रोइड भर्सनको उपयोग]] यस मानचित्रमा एन्ड्रोइड डिभाइसले हालै गुगल प्ले स्टोरमा गर्दै आएको उपयोग तथा एन्ड्रोइड भर्सनको हालसम्म बजार स्थिति देखाइएको छ (तथ्य ५ अक्टोबर २०१५ सम्मको हो)<ref>{{cite web | url = http://developer.android.com/about/dashboards/index.html | title = Dashboards | work = Android Developers | date = 2013-12-02 | accessdate = 2013-12-03 | publisher = android.com }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! भर्सन ! कोड नाम ! जारि मिति ! [[एप्लिकेसन प्रोग्रामिङ इन्टरफेस|एपिआई]] स्तर ! वितरण |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.१.x]]''' | rowspan="2" | ''[[(लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|लोलिपप]]'' | मार्च ९,२०१५ | २२ | ७.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.०-५.०.२]]''' | नोभेम्बर ३,२०१४ | २१ | १५.६% |- | style="text-align:center;" | '''[[किटक्याट (अपरेटिङ सिस्टम)|४.४-४.४.४]]''' | ''[[किटक्याट]]'' | अक्टोबर ३१,२०१३ | १९ | ३८.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.३.x]]''' | rowspan="3" | ''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|जेली बिन]]'' | जुलाई २४,२०१३ | १८ | ४.३ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.२.x]]''' | नोभेम्बर १३,२०१२ | १७ | १४.५% |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.१.x]]''' | जुलाई ९,२०१२ | १६ | ११.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|४.०.३–४.०.४]]''' | ''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|आइस क्रिम स्यान्ड विच]]'' | डिसेम्बर १६,२०१२ | १५ | ३.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड २.३|२.३.३–२.३.७]]''' | ''[[एन्ड्रोइड २.३|जीन्जर ब्रेड]]'' | फेब्रुअरी ९,२०११ | १० | ३.८ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|२.२]]''' | ''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|फ्रोयो]]'' | मे २०,२०१० | ८ | ०.२ % |- |} == प्रयोग‍ == एन्ड्रोइड को अपरेटिङ सिस्टम धेरै जसो इलोक्ट्रोनिक्स साधनहरूमा हुन्छ।यसको प्रयोग [[स्मार्टफोन]], [[ल्याप्टप|ल्यापटप]], [[नेटबुक]], [[ट्याबलेट कम्प्युटर]] , [[गुगल टिभी]], [[रिस्टवाच]], [[हेडफोन]], [[कार सिडि]], डिभिडि प्लेयर तथा अन्य साधनहरूमा हुन्छ। यसको मुख्य हार्डवेर प्ल्याटफर्म भनेको एआरएम [[आर्किटेक्चर]] हो। == सन्दर्भ == {{Reflist|30em}} == बाह्य लिङ्क == {{wikinews|Google Android smartphone sales triple in the UK this year}} {{Commons category}} * {{Official website|http://www.android.com/}} * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Android}} * [http://www.carmechanicsimulator2015mod.com Car mechanic simulator 2015 mods Patch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423145257/http://www.carmechanicsimulator2015mod.com/ |date=2017-04-23 }} - Android and windows Mods * [http://www.stanford.edu/class/ee380/Abstracts/071128.html Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry]: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at [[Stanford University]] ([http://ee380.stanford.edu/cgi-bin/videologger.php?target=071128-ee380-300.asx video archive]) * [http://technologeeks.com/Courses/Android-Excerpt.pdf Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components] * [http://www.makelinux.net/android/internals/ Diagram of Android internals] {{Google Inc.}} ‍‍ <!--श्रेणी(category) छुट्याउन --> {{Commonscat|Android (operating system)}} [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] 18f8q6o4movhyhxnaxjqhs0ixkay649 1395306 1395305 2026-11-09T12:23:54Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रयोग‍ */ 1395306 wikitext text/x-wiki <!--http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Android_robot.svgबाट तस्वित राखिदै --> [[चित्र:Android robot.svg|thumb|right|एन्ड्रोइड को लोगो]] [[चित्र:Android 4.4 with stock launcher.png|thumb|right|एन्ड्रोइड ४.४]] '''एन्ड्रोइड ''' [[लिनक्स]]मा आधारित मोबाइलको अपरेटिङ सिस्टम हो।यो विशेषत ट्ब्याब्लेट कम्प्युटर तथा स्मार्ट मोबाइल फोनहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।यो [[गुगल]]को अग्रसरतामा ओपन हान्डसेट एलाईन्सले विकसित गरेको हो।यो ओपन सोर्स प्रोग्राम हो जहाँ [[जाभा]] प्रोग्रामिङ भाषामा आधारित भइ जो कोइले पनि स्वतन्त्ररूपमा कोड लेख्न सक्दछ। आजको स्मार्टफोन विश्व बजारमा एन्ड्रोइड को प्रमुख हिस्सा रहिआएको छ। <!-- बुलेटमा लेख्नलाई * राख्ने नम्बरमा लेख्न # राख्ने र लिनङ्क बनाउन [[]] --> * [[गुगल]] * [[सामसङ|सामसुङ]] * [[एच टी सी कर्पोरेशन|एचटिसि]] * [[माइक्रोम्याक्स]] * [[एलजी निगम|एलजी]] * [[डेल]] जस्ता विश्व बिख्यात मोबाइल कम्पनिहरूले एन्ड्रोइड मा आधारित मोबाइलको उत्पादन तथा बिक्रि बितरण गर्दछन। एन्ड्रोइड मा विकासकर्ताहरूको ठूलो समुदाय छ,जस्ले एप्स लेख्ने गर्दछन ,एप्सले मोबाइल फोनको कार्यक्षेत्र बढाउँदछ।हाल अनुमानित ४००,००० एप्सहरू उप्लब्ध छन एन्ड्रोइड मा कुल ६००,००० मध्ये।ती एप्सहरू गुगलको एप्स भण्डार एन्ड्रोइड मार्केटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ अथवा थर्ड पार्टी साइटबाट पनि सिधै डाउनलोड गर्न सकिन्छ। == इतिहास‍ == एन्ड्रोइड निगम पालो एल्टो,क्यालिफोर्निया,संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन २००३मा एन्डि रूविन(सायक संस्थापक डेन्जर),रिच मिनर(सायक संस्थापक वाइल्ड फायर कम्युनिकेसन) ,निक सियर,तथा क्रिस् वाइटले(डिजान तथा इन्टरफेस विकास प्रमुख वेवटिभी),रूविनकै शब्दमा "...स्मार्ट मोबाइल जो मालिकको स्थान तथा रोजाइहरूको जानकारी राख्न सक्दछ"त्यस्ता स्मार्ट फोन विकास गर्ने हेतुले स्थापना गरेका थिए। सोहि वर्ष रूविनलाई पैशाको अभाव भयो र उनले स्टिभ पर्लम्यानसँग $१००,००० सापटि लिएका थिए। [[गुगल]]ले एन्ड्रोइड निगमलाई अगस्ट २००५मा किनेको थियो।गुगलले किने पश्चात पनि यसका संस्थापकहरू एन्डि रूविन ,रिच मिनर, क्रिस् वाइट एन्ड्रोइड सँग आबद्द रहिरए।गुगलले एन्ड्रोइड लाई किन्दासम्म त्यति केही जानकारी थिएन तर पनि धेरैले गुगल मोबाइलको बजारमा छिरिसकेको अनुमान लगाएका थिए। == एन्ड्रोइड भर्सन‍ == [[File:Android chart.png|thumb|400px|right|एन्ड्रोइड भर्सनको उपयोग]] यस मानचित्रमा एन्ड्रोइड डिभाइसले हालै गुगल प्ले स्टोरमा गर्दै आएको उपयोग तथा एन्ड्रोइड भर्सनको हालसम्म बजार स्थिति देखाइएको छ (तथ्य ५ अक्टोबर २०१५ सम्मको हो)<ref>{{cite web | url = http://developer.android.com/about/dashboards/index.html | title = Dashboards | work = Android Developers | date = 2013-12-02 | accessdate = 2013-12-03 | publisher = android.com }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! भर्सन ! कोड नाम ! जारि मिति ! [[एप्लिकेसन प्रोग्रामिङ इन्टरफेस|एपिआई]] स्तर ! वितरण |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.१.x]]''' | rowspan="2" | ''[[(लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|लोलिपप]]'' | मार्च ९,२०१५ | २२ | ७.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.०-५.०.२]]''' | नोभेम्बर ३,२०१४ | २१ | १५.६% |- | style="text-align:center;" | '''[[किटक्याट (अपरेटिङ सिस्टम)|४.४-४.४.४]]''' | ''[[किटक्याट]]'' | अक्टोबर ३१,२०१३ | १९ | ३८.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.३.x]]''' | rowspan="3" | ''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|जेली बिन]]'' | जुलाई २४,२०१३ | १८ | ४.३ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.२.x]]''' | नोभेम्बर १३,२०१२ | १७ | १४.५% |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.१.x]]''' | जुलाई ९,२०१२ | १६ | ११.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|४.०.३–४.०.४]]''' | ''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|आइस क्रिम स्यान्ड विच]]'' | डिसेम्बर १६,२०१२ | १५ | ३.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड २.३|२.३.३–२.३.७]]''' | ''[[एन्ड्रोइड २.३|जीन्जर ब्रेड]]'' | फेब्रुअरी ९,२०११ | १० | ३.८ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|२.२]]''' | ''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|फ्रोयो]]'' | मे २०,२०१० | ८ | ०.२ % |- |} == प्रयोग‍ == एन्ड्रोइड को अपरेटिङ सिस्टम धेरै जसो इलोक्ट्रोनिक्स साधनहरूमा हुन्छ।यसको प्रयोग [[स्मार्टफोन]], [[ल्याप्टप|ल्यापटप]], नेटबुक, [[ट्याबलेट कम्प्युटर]] , [[गुगल टिभी]], [[रिस्टवाच]], [[हेडफोन]], [[कार सिडि]], डिभिडि प्लेयर तथा अन्य साधनहरूमा हुन्छ। यसको मुख्य हार्डवेर प्ल्याटफर्म भनेको एआरएम [[आर्किटेक्चर]] हो। == सन्दर्भ == {{Reflist|30em}} == बाह्य लिङ्क == {{wikinews|Google Android smartphone sales triple in the UK this year}} {{Commons category}} * {{Official website|http://www.android.com/}} * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Android}} * [http://www.carmechanicsimulator2015mod.com Car mechanic simulator 2015 mods Patch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423145257/http://www.carmechanicsimulator2015mod.com/ |date=2017-04-23 }} - Android and windows Mods * [http://www.stanford.edu/class/ee380/Abstracts/071128.html Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry]: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at [[Stanford University]] ([http://ee380.stanford.edu/cgi-bin/videologger.php?target=071128-ee380-300.asx video archive]) * [http://technologeeks.com/Courses/Android-Excerpt.pdf Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components] * [http://www.makelinux.net/android/internals/ Diagram of Android internals] {{Google Inc.}} ‍‍ <!--श्रेणी(category) छुट्याउन --> {{Commonscat|Android (operating system)}} [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] 1yv65xtt089778pv63i6986495njwoi 1395307 1395306 2026-11-09T12:24:04Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रयोग‍ */ 1395307 wikitext text/x-wiki <!--http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Android_robot.svgबाट तस्वित राखिदै --> [[चित्र:Android robot.svg|thumb|right|एन्ड्रोइड को लोगो]] [[चित्र:Android 4.4 with stock launcher.png|thumb|right|एन्ड्रोइड ४.४]] '''एन्ड्रोइड ''' [[लिनक्स]]मा आधारित मोबाइलको अपरेटिङ सिस्टम हो।यो विशेषत ट्ब्याब्लेट कम्प्युटर तथा स्मार्ट मोबाइल फोनहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।यो [[गुगल]]को अग्रसरतामा ओपन हान्डसेट एलाईन्सले विकसित गरेको हो।यो ओपन सोर्स प्रोग्राम हो जहाँ [[जाभा]] प्रोग्रामिङ भाषामा आधारित भइ जो कोइले पनि स्वतन्त्ररूपमा कोड लेख्न सक्दछ। आजको स्मार्टफोन विश्व बजारमा एन्ड्रोइड को प्रमुख हिस्सा रहिआएको छ। <!-- बुलेटमा लेख्नलाई * राख्ने नम्बरमा लेख्न # राख्ने र लिनङ्क बनाउन [[]] --> * [[गुगल]] * [[सामसङ|सामसुङ]] * [[एच टी सी कर्पोरेशन|एचटिसि]] * [[माइक्रोम्याक्स]] * [[एलजी निगम|एलजी]] * [[डेल]] जस्ता विश्व बिख्यात मोबाइल कम्पनिहरूले एन्ड्रोइड मा आधारित मोबाइलको उत्पादन तथा बिक्रि बितरण गर्दछन। एन्ड्रोइड मा विकासकर्ताहरूको ठूलो समुदाय छ,जस्ले एप्स लेख्ने गर्दछन ,एप्सले मोबाइल फोनको कार्यक्षेत्र बढाउँदछ।हाल अनुमानित ४००,००० एप्सहरू उप्लब्ध छन एन्ड्रोइड मा कुल ६००,००० मध्ये।ती एप्सहरू गुगलको एप्स भण्डार एन्ड्रोइड मार्केटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ अथवा थर्ड पार्टी साइटबाट पनि सिधै डाउनलोड गर्न सकिन्छ। == इतिहास‍ == एन्ड्रोइड निगम पालो एल्टो,क्यालिफोर्निया,संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन २००३मा एन्डि रूविन(सायक संस्थापक डेन्जर),रिच मिनर(सायक संस्थापक वाइल्ड फायर कम्युनिकेसन) ,निक सियर,तथा क्रिस् वाइटले(डिजान तथा इन्टरफेस विकास प्रमुख वेवटिभी),रूविनकै शब्दमा "...स्मार्ट मोबाइल जो मालिकको स्थान तथा रोजाइहरूको जानकारी राख्न सक्दछ"त्यस्ता स्मार्ट फोन विकास गर्ने हेतुले स्थापना गरेका थिए। सोहि वर्ष रूविनलाई पैशाको अभाव भयो र उनले स्टिभ पर्लम्यानसँग $१००,००० सापटि लिएका थिए। [[गुगल]]ले एन्ड्रोइड निगमलाई अगस्ट २००५मा किनेको थियो।गुगलले किने पश्चात पनि यसका संस्थापकहरू एन्डि रूविन ,रिच मिनर, क्रिस् वाइट एन्ड्रोइड सँग आबद्द रहिरए।गुगलले एन्ड्रोइड लाई किन्दासम्म त्यति केही जानकारी थिएन तर पनि धेरैले गुगल मोबाइलको बजारमा छिरिसकेको अनुमान लगाएका थिए। == एन्ड्रोइड भर्सन‍ == [[File:Android chart.png|thumb|400px|right|एन्ड्रोइड भर्सनको उपयोग]] यस मानचित्रमा एन्ड्रोइड डिभाइसले हालै गुगल प्ले स्टोरमा गर्दै आएको उपयोग तथा एन्ड्रोइड भर्सनको हालसम्म बजार स्थिति देखाइएको छ (तथ्य ५ अक्टोबर २०१५ सम्मको हो)<ref>{{cite web | url = http://developer.android.com/about/dashboards/index.html | title = Dashboards | work = Android Developers | date = 2013-12-02 | accessdate = 2013-12-03 | publisher = android.com }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! भर्सन ! कोड नाम ! जारि मिति ! [[एप्लिकेसन प्रोग्रामिङ इन्टरफेस|एपिआई]] स्तर ! वितरण |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.१.x]]''' | rowspan="2" | ''[[(लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|लोलिपप]]'' | मार्च ९,२०१५ | २२ | ७.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.०-५.०.२]]''' | नोभेम्बर ३,२०१४ | २१ | १५.६% |- | style="text-align:center;" | '''[[किटक्याट (अपरेटिङ सिस्टम)|४.४-४.४.४]]''' | ''[[किटक्याट]]'' | अक्टोबर ३१,२०१३ | १९ | ३८.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.३.x]]''' | rowspan="3" | ''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|जेली बिन]]'' | जुलाई २४,२०१३ | १८ | ४.३ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.२.x]]''' | नोभेम्बर १३,२०१२ | १७ | १४.५% |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.१.x]]''' | जुलाई ९,२०१२ | १६ | ११.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|४.०.३–४.०.४]]''' | ''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|आइस क्रिम स्यान्ड विच]]'' | डिसेम्बर १६,२०१२ | १५ | ३.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड २.३|२.३.३–२.३.७]]''' | ''[[एन्ड्रोइड २.३|जीन्जर ब्रेड]]'' | फेब्रुअरी ९,२०११ | १० | ३.८ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|२.२]]''' | ''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|फ्रोयो]]'' | मे २०,२०१० | ८ | ०.२ % |- |} == प्रयोग‍ == एन्ड्रोइड को अपरेटिङ सिस्टम धेरै जसो इलोक्ट्रोनिक्स साधनहरूमा हुन्छ।यसको प्रयोग [[स्मार्टफोन]], [[ल्याप्टप|ल्यापटप]], नेटबुक, [[ट्याबलेट कम्प्युटर]] , [[गुगल टिभी]], [[रिस्टवाच]], हेडफोन, [[कार सिडि]], डिभिडि प्लेयर तथा अन्य साधनहरूमा हुन्छ। यसको मुख्य हार्डवेर प्ल्याटफर्म भनेको एआरएम [[आर्किटेक्चर]] हो। == सन्दर्भ == {{Reflist|30em}} == बाह्य लिङ्क == {{wikinews|Google Android smartphone sales triple in the UK this year}} {{Commons category}} * {{Official website|http://www.android.com/}} * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Android}} * [http://www.carmechanicsimulator2015mod.com Car mechanic simulator 2015 mods Patch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423145257/http://www.carmechanicsimulator2015mod.com/ |date=2017-04-23 }} - Android and windows Mods * [http://www.stanford.edu/class/ee380/Abstracts/071128.html Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry]: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at [[Stanford University]] ([http://ee380.stanford.edu/cgi-bin/videologger.php?target=071128-ee380-300.asx video archive]) * [http://technologeeks.com/Courses/Android-Excerpt.pdf Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components] * [http://www.makelinux.net/android/internals/ Diagram of Android internals] {{Google Inc.}} ‍‍ <!--श्रेणी(category) छुट्याउन --> {{Commonscat|Android (operating system)}} [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] jc68e1igjux7a3479u218058nogg5xv 1395308 1395307 2026-11-09T12:24:14Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रयोग‍ */ 1395308 wikitext text/x-wiki <!--http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Android_robot.svgबाट तस्वित राखिदै --> [[चित्र:Android robot.svg|thumb|right|एन्ड्रोइड को लोगो]] [[चित्र:Android 4.4 with stock launcher.png|thumb|right|एन्ड्रोइड ४.४]] '''एन्ड्रोइड ''' [[लिनक्स]]मा आधारित मोबाइलको अपरेटिङ सिस्टम हो।यो विशेषत ट्ब्याब्लेट कम्प्युटर तथा स्मार्ट मोबाइल फोनहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।यो [[गुगल]]को अग्रसरतामा ओपन हान्डसेट एलाईन्सले विकसित गरेको हो।यो ओपन सोर्स प्रोग्राम हो जहाँ [[जाभा]] प्रोग्रामिङ भाषामा आधारित भइ जो कोइले पनि स्वतन्त्ररूपमा कोड लेख्न सक्दछ। आजको स्मार्टफोन विश्व बजारमा एन्ड्रोइड को प्रमुख हिस्सा रहिआएको छ। <!-- बुलेटमा लेख्नलाई * राख्ने नम्बरमा लेख्न # राख्ने र लिनङ्क बनाउन [[]] --> * [[गुगल]] * [[सामसङ|सामसुङ]] * [[एच टी सी कर्पोरेशन|एचटिसि]] * [[माइक्रोम्याक्स]] * [[एलजी निगम|एलजी]] * [[डेल]] जस्ता विश्व बिख्यात मोबाइल कम्पनिहरूले एन्ड्रोइड मा आधारित मोबाइलको उत्पादन तथा बिक्रि बितरण गर्दछन। एन्ड्रोइड मा विकासकर्ताहरूको ठूलो समुदाय छ,जस्ले एप्स लेख्ने गर्दछन ,एप्सले मोबाइल फोनको कार्यक्षेत्र बढाउँदछ।हाल अनुमानित ४००,००० एप्सहरू उप्लब्ध छन एन्ड्रोइड मा कुल ६००,००० मध्ये।ती एप्सहरू गुगलको एप्स भण्डार एन्ड्रोइड मार्केटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ अथवा थर्ड पार्टी साइटबाट पनि सिधै डाउनलोड गर्न सकिन्छ। == इतिहास‍ == एन्ड्रोइड निगम पालो एल्टो,क्यालिफोर्निया,संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन २००३मा एन्डि रूविन(सायक संस्थापक डेन्जर),रिच मिनर(सायक संस्थापक वाइल्ड फायर कम्युनिकेसन) ,निक सियर,तथा क्रिस् वाइटले(डिजान तथा इन्टरफेस विकास प्रमुख वेवटिभी),रूविनकै शब्दमा "...स्मार्ट मोबाइल जो मालिकको स्थान तथा रोजाइहरूको जानकारी राख्न सक्दछ"त्यस्ता स्मार्ट फोन विकास गर्ने हेतुले स्थापना गरेका थिए। सोहि वर्ष रूविनलाई पैशाको अभाव भयो र उनले स्टिभ पर्लम्यानसँग $१००,००० सापटि लिएका थिए। [[गुगल]]ले एन्ड्रोइड निगमलाई अगस्ट २००५मा किनेको थियो।गुगलले किने पश्चात पनि यसका संस्थापकहरू एन्डि रूविन ,रिच मिनर, क्रिस् वाइट एन्ड्रोइड सँग आबद्द रहिरए।गुगलले एन्ड्रोइड लाई किन्दासम्म त्यति केही जानकारी थिएन तर पनि धेरैले गुगल मोबाइलको बजारमा छिरिसकेको अनुमान लगाएका थिए। == एन्ड्रोइड भर्सन‍ == [[File:Android chart.png|thumb|400px|right|एन्ड्रोइड भर्सनको उपयोग]] यस मानचित्रमा एन्ड्रोइड डिभाइसले हालै गुगल प्ले स्टोरमा गर्दै आएको उपयोग तथा एन्ड्रोइड भर्सनको हालसम्म बजार स्थिति देखाइएको छ (तथ्य ५ अक्टोबर २०१५ सम्मको हो)<ref>{{cite web | url = http://developer.android.com/about/dashboards/index.html | title = Dashboards | work = Android Developers | date = 2013-12-02 | accessdate = 2013-12-03 | publisher = android.com }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! भर्सन ! कोड नाम ! जारि मिति ! [[एप्लिकेसन प्रोग्रामिङ इन्टरफेस|एपिआई]] स्तर ! वितरण |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.१.x]]''' | rowspan="2" | ''[[(लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|लोलिपप]]'' | मार्च ९,२०१५ | २२ | ७.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.०-५.०.२]]''' | नोभेम्बर ३,२०१४ | २१ | १५.६% |- | style="text-align:center;" | '''[[किटक्याट (अपरेटिङ सिस्टम)|४.४-४.४.४]]''' | ''[[किटक्याट]]'' | अक्टोबर ३१,२०१३ | १९ | ३८.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.३.x]]''' | rowspan="3" | ''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|जेली बिन]]'' | जुलाई २४,२०१३ | १८ | ४.३ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.२.x]]''' | नोभेम्बर १३,२०१२ | १७ | १४.५% |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.१.x]]''' | जुलाई ९,२०१२ | १६ | ११.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|४.०.३–४.०.४]]''' | ''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|आइस क्रिम स्यान्ड विच]]'' | डिसेम्बर १६,२०१२ | १५ | ३.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड २.३|२.३.३–२.३.७]]''' | ''[[एन्ड्रोइड २.३|जीन्जर ब्रेड]]'' | फेब्रुअरी ९,२०११ | १० | ३.८ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|२.२]]''' | ''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|फ्रोयो]]'' | मे २०,२०१० | ८ | ०.२ % |- |} == प्रयोग‍ == एन्ड्रोइड को अपरेटिङ सिस्टम धेरै जसो इलोक्ट्रोनिक्स साधनहरूमा हुन्छ।यसको प्रयोग [[स्मार्टफोन]], [[ल्याप्टप|ल्यापटप]], नेटबुक, ट्याबलेट कम्प्युटर , [[गुगल टिभी]], [[रिस्टवाच]], हेडफोन, [[कार सिडि]], डिभिडि प्लेयर तथा अन्य साधनहरूमा हुन्छ। यसको मुख्य हार्डवेर प्ल्याटफर्म भनेको एआरएम [[आर्किटेक्चर]] हो। == सन्दर्भ == {{Reflist|30em}} == बाह्य लिङ्क == {{wikinews|Google Android smartphone sales triple in the UK this year}} {{Commons category}} * {{Official website|http://www.android.com/}} * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Android}} * [http://www.carmechanicsimulator2015mod.com Car mechanic simulator 2015 mods Patch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423145257/http://www.carmechanicsimulator2015mod.com/ |date=2017-04-23 }} - Android and windows Mods * [http://www.stanford.edu/class/ee380/Abstracts/071128.html Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry]: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at [[Stanford University]] ([http://ee380.stanford.edu/cgi-bin/videologger.php?target=071128-ee380-300.asx video archive]) * [http://technologeeks.com/Courses/Android-Excerpt.pdf Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components] * [http://www.makelinux.net/android/internals/ Diagram of Android internals] {{Google Inc.}} ‍‍ <!--श्रेणी(category) छुट्याउन --> {{Commonscat|Android (operating system)}} [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] 9ko6zoz5ou1ebwt9ui7zflp0fpkjmwu 1395309 1395308 2026-11-09T12:24:25Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रयोग‍ */ 1395309 wikitext text/x-wiki <!--http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Android_robot.svgबाट तस्वित राखिदै --> [[चित्र:Android robot.svg|thumb|right|एन्ड्रोइड को लोगो]] [[चित्र:Android 4.4 with stock launcher.png|thumb|right|एन्ड्रोइड ४.४]] '''एन्ड्रोइड ''' [[लिनक्स]]मा आधारित मोबाइलको अपरेटिङ सिस्टम हो।यो विशेषत ट्ब्याब्लेट कम्प्युटर तथा स्मार्ट मोबाइल फोनहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।यो [[गुगल]]को अग्रसरतामा ओपन हान्डसेट एलाईन्सले विकसित गरेको हो।यो ओपन सोर्स प्रोग्राम हो जहाँ [[जाभा]] प्रोग्रामिङ भाषामा आधारित भइ जो कोइले पनि स्वतन्त्ररूपमा कोड लेख्न सक्दछ। आजको स्मार्टफोन विश्व बजारमा एन्ड्रोइड को प्रमुख हिस्सा रहिआएको छ। <!-- बुलेटमा लेख्नलाई * राख्ने नम्बरमा लेख्न # राख्ने र लिनङ्क बनाउन [[]] --> * [[गुगल]] * [[सामसङ|सामसुङ]] * [[एच टी सी कर्पोरेशन|एचटिसि]] * [[माइक्रोम्याक्स]] * [[एलजी निगम|एलजी]] * [[डेल]] जस्ता विश्व बिख्यात मोबाइल कम्पनिहरूले एन्ड्रोइड मा आधारित मोबाइलको उत्पादन तथा बिक्रि बितरण गर्दछन। एन्ड्रोइड मा विकासकर्ताहरूको ठूलो समुदाय छ,जस्ले एप्स लेख्ने गर्दछन ,एप्सले मोबाइल फोनको कार्यक्षेत्र बढाउँदछ।हाल अनुमानित ४००,००० एप्सहरू उप्लब्ध छन एन्ड्रोइड मा कुल ६००,००० मध्ये।ती एप्सहरू गुगलको एप्स भण्डार एन्ड्रोइड मार्केटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ अथवा थर्ड पार्टी साइटबाट पनि सिधै डाउनलोड गर्न सकिन्छ। == इतिहास‍ == एन्ड्रोइड निगम पालो एल्टो,क्यालिफोर्निया,संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन २००३मा एन्डि रूविन(सायक संस्थापक डेन्जर),रिच मिनर(सायक संस्थापक वाइल्ड फायर कम्युनिकेसन) ,निक सियर,तथा क्रिस् वाइटले(डिजान तथा इन्टरफेस विकास प्रमुख वेवटिभी),रूविनकै शब्दमा "...स्मार्ट मोबाइल जो मालिकको स्थान तथा रोजाइहरूको जानकारी राख्न सक्दछ"त्यस्ता स्मार्ट फोन विकास गर्ने हेतुले स्थापना गरेका थिए। सोहि वर्ष रूविनलाई पैशाको अभाव भयो र उनले स्टिभ पर्लम्यानसँग $१००,००० सापटि लिएका थिए। [[गुगल]]ले एन्ड्रोइड निगमलाई अगस्ट २००५मा किनेको थियो।गुगलले किने पश्चात पनि यसका संस्थापकहरू एन्डि रूविन ,रिच मिनर, क्रिस् वाइट एन्ड्रोइड सँग आबद्द रहिरए।गुगलले एन्ड्रोइड लाई किन्दासम्म त्यति केही जानकारी थिएन तर पनि धेरैले गुगल मोबाइलको बजारमा छिरिसकेको अनुमान लगाएका थिए। == एन्ड्रोइड भर्सन‍ == [[File:Android chart.png|thumb|400px|right|एन्ड्रोइड भर्सनको उपयोग]] यस मानचित्रमा एन्ड्रोइड डिभाइसले हालै गुगल प्ले स्टोरमा गर्दै आएको उपयोग तथा एन्ड्रोइड भर्सनको हालसम्म बजार स्थिति देखाइएको छ (तथ्य ५ अक्टोबर २०१५ सम्मको हो)<ref>{{cite web | url = http://developer.android.com/about/dashboards/index.html | title = Dashboards | work = Android Developers | date = 2013-12-02 | accessdate = 2013-12-03 | publisher = android.com }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! भर्सन ! कोड नाम ! जारि मिति ! [[एप्लिकेसन प्रोग्रामिङ इन्टरफेस|एपिआई]] स्तर ! वितरण |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.१.x]]''' | rowspan="2" | ''[[(लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|लोलिपप]]'' | मार्च ९,२०१५ | २२ | ७.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.०-५.०.२]]''' | नोभेम्बर ३,२०१४ | २१ | १५.६% |- | style="text-align:center;" | '''[[किटक्याट (अपरेटिङ सिस्टम)|४.४-४.४.४]]''' | ''[[किटक्याट]]'' | अक्टोबर ३१,२०१३ | १९ | ३८.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.३.x]]''' | rowspan="3" | ''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|जेली बिन]]'' | जुलाई २४,२०१३ | १८ | ४.३ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.२.x]]''' | नोभेम्बर १३,२०१२ | १७ | १४.५% |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.१.x]]''' | जुलाई ९,२०१२ | १६ | ११.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|४.०.३–४.०.४]]''' | ''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|आइस क्रिम स्यान्ड विच]]'' | डिसेम्बर १६,२०१२ | १५ | ३.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड २.३|२.३.३–२.३.७]]''' | ''[[एन्ड्रोइड २.३|जीन्जर ब्रेड]]'' | फेब्रुअरी ९,२०११ | १० | ३.८ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|२.२]]''' | ''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|फ्रोयो]]'' | मे २०,२०१० | ८ | ०.२ % |- |} == प्रयोग‍ == एन्ड्रोइड को अपरेटिङ सिस्टम धेरै जसो इलोक्ट्रोनिक्स साधनहरूमा हुन्छ।यसको प्रयोग [[स्मार्टफोन]], [[ल्याप्टप|ल्यापटप]], नेटबुक, ट्याबलेट कम्प्युटर , गुगल टिभी, [[रिस्टवाच]], हेडफोन, [[कार सिडि]], डिभिडि प्लेयर तथा अन्य साधनहरूमा हुन्छ। यसको मुख्य हार्डवेर प्ल्याटफर्म भनेको एआरएम [[आर्किटेक्चर]] हो। == सन्दर्भ == {{Reflist|30em}} == बाह्य लिङ्क == {{wikinews|Google Android smartphone sales triple in the UK this year}} {{Commons category}} * {{Official website|http://www.android.com/}} * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Android}} * [http://www.carmechanicsimulator2015mod.com Car mechanic simulator 2015 mods Patch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423145257/http://www.carmechanicsimulator2015mod.com/ |date=2017-04-23 }} - Android and windows Mods * [http://www.stanford.edu/class/ee380/Abstracts/071128.html Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry]: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at [[Stanford University]] ([http://ee380.stanford.edu/cgi-bin/videologger.php?target=071128-ee380-300.asx video archive]) * [http://technologeeks.com/Courses/Android-Excerpt.pdf Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components] * [http://www.makelinux.net/android/internals/ Diagram of Android internals] {{Google Inc.}} ‍‍ <!--श्रेणी(category) छुट्याउन --> {{Commonscat|Android (operating system)}} [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] m5ash4tykg4ofjno70eou8lx02eolk6 1395310 1395309 2026-11-09T12:24:35Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रयोग‍ */ 1395310 wikitext text/x-wiki <!--http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Android_robot.svgबाट तस्वित राखिदै --> [[चित्र:Android robot.svg|thumb|right|एन्ड्रोइड को लोगो]] [[चित्र:Android 4.4 with stock launcher.png|thumb|right|एन्ड्रोइड ४.४]] '''एन्ड्रोइड ''' [[लिनक्स]]मा आधारित मोबाइलको अपरेटिङ सिस्टम हो।यो विशेषत ट्ब्याब्लेट कम्प्युटर तथा स्मार्ट मोबाइल फोनहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।यो [[गुगल]]को अग्रसरतामा ओपन हान्डसेट एलाईन्सले विकसित गरेको हो।यो ओपन सोर्स प्रोग्राम हो जहाँ [[जाभा]] प्रोग्रामिङ भाषामा आधारित भइ जो कोइले पनि स्वतन्त्ररूपमा कोड लेख्न सक्दछ। आजको स्मार्टफोन विश्व बजारमा एन्ड्रोइड को प्रमुख हिस्सा रहिआएको छ। <!-- बुलेटमा लेख्नलाई * राख्ने नम्बरमा लेख्न # राख्ने र लिनङ्क बनाउन [[]] --> * [[गुगल]] * [[सामसङ|सामसुङ]] * [[एच टी सी कर्पोरेशन|एचटिसि]] * [[माइक्रोम्याक्स]] * [[एलजी निगम|एलजी]] * [[डेल]] जस्ता विश्व बिख्यात मोबाइल कम्पनिहरूले एन्ड्रोइड मा आधारित मोबाइलको उत्पादन तथा बिक्रि बितरण गर्दछन। एन्ड्रोइड मा विकासकर्ताहरूको ठूलो समुदाय छ,जस्ले एप्स लेख्ने गर्दछन ,एप्सले मोबाइल फोनको कार्यक्षेत्र बढाउँदछ।हाल अनुमानित ४००,००० एप्सहरू उप्लब्ध छन एन्ड्रोइड मा कुल ६००,००० मध्ये।ती एप्सहरू गुगलको एप्स भण्डार एन्ड्रोइड मार्केटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ अथवा थर्ड पार्टी साइटबाट पनि सिधै डाउनलोड गर्न सकिन्छ। == इतिहास‍ == एन्ड्रोइड निगम पालो एल्टो,क्यालिफोर्निया,संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन २००३मा एन्डि रूविन(सायक संस्थापक डेन्जर),रिच मिनर(सायक संस्थापक वाइल्ड फायर कम्युनिकेसन) ,निक सियर,तथा क्रिस् वाइटले(डिजान तथा इन्टरफेस विकास प्रमुख वेवटिभी),रूविनकै शब्दमा "...स्मार्ट मोबाइल जो मालिकको स्थान तथा रोजाइहरूको जानकारी राख्न सक्दछ"त्यस्ता स्मार्ट फोन विकास गर्ने हेतुले स्थापना गरेका थिए। सोहि वर्ष रूविनलाई पैशाको अभाव भयो र उनले स्टिभ पर्लम्यानसँग $१००,००० सापटि लिएका थिए। [[गुगल]]ले एन्ड्रोइड निगमलाई अगस्ट २००५मा किनेको थियो।गुगलले किने पश्चात पनि यसका संस्थापकहरू एन्डि रूविन ,रिच मिनर, क्रिस् वाइट एन्ड्रोइड सँग आबद्द रहिरए।गुगलले एन्ड्रोइड लाई किन्दासम्म त्यति केही जानकारी थिएन तर पनि धेरैले गुगल मोबाइलको बजारमा छिरिसकेको अनुमान लगाएका थिए। == एन्ड्रोइड भर्सन‍ == [[File:Android chart.png|thumb|400px|right|एन्ड्रोइड भर्सनको उपयोग]] यस मानचित्रमा एन्ड्रोइड डिभाइसले हालै गुगल प्ले स्टोरमा गर्दै आएको उपयोग तथा एन्ड्रोइड भर्सनको हालसम्म बजार स्थिति देखाइएको छ (तथ्य ५ अक्टोबर २०१५ सम्मको हो)<ref>{{cite web | url = http://developer.android.com/about/dashboards/index.html | title = Dashboards | work = Android Developers | date = 2013-12-02 | accessdate = 2013-12-03 | publisher = android.com }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! भर्सन ! कोड नाम ! जारि मिति ! [[एप्लिकेसन प्रोग्रामिङ इन्टरफेस|एपिआई]] स्तर ! वितरण |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.१.x]]''' | rowspan="2" | ''[[(लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|लोलिपप]]'' | मार्च ९,२०१५ | २२ | ७.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.०-५.०.२]]''' | नोभेम्बर ३,२०१४ | २१ | १५.६% |- | style="text-align:center;" | '''[[किटक्याट (अपरेटिङ सिस्टम)|४.४-४.४.४]]''' | ''[[किटक्याट]]'' | अक्टोबर ३१,२०१३ | १९ | ३८.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.३.x]]''' | rowspan="3" | ''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|जेली बिन]]'' | जुलाई २४,२०१३ | १८ | ४.३ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.२.x]]''' | नोभेम्बर १३,२०१२ | १७ | १४.५% |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.१.x]]''' | जुलाई ९,२०१२ | १६ | ११.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|४.०.३–४.०.४]]''' | ''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|आइस क्रिम स्यान्ड विच]]'' | डिसेम्बर १६,२०१२ | १५ | ३.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड २.३|२.३.३–२.३.७]]''' | ''[[एन्ड्रोइड २.३|जीन्जर ब्रेड]]'' | फेब्रुअरी ९,२०११ | १० | ३.८ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|२.२]]''' | ''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|फ्रोयो]]'' | मे २०,२०१० | ८ | ०.२ % |- |} == प्रयोग‍ == एन्ड्रोइड को अपरेटिङ सिस्टम धेरै जसो इलोक्ट्रोनिक्स साधनहरूमा हुन्छ।यसको प्रयोग [[स्मार्टफोन]], [[ल्याप्टप|ल्यापटप]], नेटबुक, ट्याबलेट कम्प्युटर , गुगल टिभी, रिस्टवाच, हेडफोन, [[कार सिडि]], डिभिडि प्लेयर तथा अन्य साधनहरूमा हुन्छ। यसको मुख्य हार्डवेर प्ल्याटफर्म भनेको एआरएम [[आर्किटेक्चर]] हो। == सन्दर्भ == {{Reflist|30em}} == बाह्य लिङ्क == {{wikinews|Google Android smartphone sales triple in the UK this year}} {{Commons category}} * {{Official website|http://www.android.com/}} * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Android}} * [http://www.carmechanicsimulator2015mod.com Car mechanic simulator 2015 mods Patch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423145257/http://www.carmechanicsimulator2015mod.com/ |date=2017-04-23 }} - Android and windows Mods * [http://www.stanford.edu/class/ee380/Abstracts/071128.html Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry]: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at [[Stanford University]] ([http://ee380.stanford.edu/cgi-bin/videologger.php?target=071128-ee380-300.asx video archive]) * [http://technologeeks.com/Courses/Android-Excerpt.pdf Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components] * [http://www.makelinux.net/android/internals/ Diagram of Android internals] {{Google Inc.}} ‍‍ <!--श्रेणी(category) छुट्याउन --> {{Commonscat|Android (operating system)}} [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] 8j2rjf3b81aytjos5m0hfo841qeetde 1395311 1395310 2026-11-09T12:24:58Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रयोग‍ */ 1395311 wikitext text/x-wiki <!--http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Android_robot.svgबाट तस्वित राखिदै --> [[चित्र:Android robot.svg|thumb|right|एन्ड्रोइड को लोगो]] [[चित्र:Android 4.4 with stock launcher.png|thumb|right|एन्ड्रोइड ४.४]] '''एन्ड्रोइड ''' [[लिनक्स]]मा आधारित मोबाइलको अपरेटिङ सिस्टम हो।यो विशेषत ट्ब्याब्लेट कम्प्युटर तथा स्मार्ट मोबाइल फोनहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।यो [[गुगल]]को अग्रसरतामा ओपन हान्डसेट एलाईन्सले विकसित गरेको हो।यो ओपन सोर्स प्रोग्राम हो जहाँ [[जाभा]] प्रोग्रामिङ भाषामा आधारित भइ जो कोइले पनि स्वतन्त्ररूपमा कोड लेख्न सक्दछ। आजको स्मार्टफोन विश्व बजारमा एन्ड्रोइड को प्रमुख हिस्सा रहिआएको छ। <!-- बुलेटमा लेख्नलाई * राख्ने नम्बरमा लेख्न # राख्ने र लिनङ्क बनाउन [[]] --> * [[गुगल]] * [[सामसङ|सामसुङ]] * [[एच टी सी कर्पोरेशन|एचटिसि]] * [[माइक्रोम्याक्स]] * [[एलजी निगम|एलजी]] * [[डेल]] जस्ता विश्व बिख्यात मोबाइल कम्पनिहरूले एन्ड्रोइड मा आधारित मोबाइलको उत्पादन तथा बिक्रि बितरण गर्दछन। एन्ड्रोइड मा विकासकर्ताहरूको ठूलो समुदाय छ,जस्ले एप्स लेख्ने गर्दछन ,एप्सले मोबाइल फोनको कार्यक्षेत्र बढाउँदछ।हाल अनुमानित ४००,००० एप्सहरू उप्लब्ध छन एन्ड्रोइड मा कुल ६००,००० मध्ये।ती एप्सहरू गुगलको एप्स भण्डार एन्ड्रोइड मार्केटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ अथवा थर्ड पार्टी साइटबाट पनि सिधै डाउनलोड गर्न सकिन्छ। == इतिहास‍ == एन्ड्रोइड निगम पालो एल्टो,क्यालिफोर्निया,संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन २००३मा एन्डि रूविन(सायक संस्थापक डेन्जर),रिच मिनर(सायक संस्थापक वाइल्ड फायर कम्युनिकेसन) ,निक सियर,तथा क्रिस् वाइटले(डिजान तथा इन्टरफेस विकास प्रमुख वेवटिभी),रूविनकै शब्दमा "...स्मार्ट मोबाइल जो मालिकको स्थान तथा रोजाइहरूको जानकारी राख्न सक्दछ"त्यस्ता स्मार्ट फोन विकास गर्ने हेतुले स्थापना गरेका थिए। सोहि वर्ष रूविनलाई पैशाको अभाव भयो र उनले स्टिभ पर्लम्यानसँग $१००,००० सापटि लिएका थिए। [[गुगल]]ले एन्ड्रोइड निगमलाई अगस्ट २००५मा किनेको थियो।गुगलले किने पश्चात पनि यसका संस्थापकहरू एन्डि रूविन ,रिच मिनर, क्रिस् वाइट एन्ड्रोइड सँग आबद्द रहिरए।गुगलले एन्ड्रोइड लाई किन्दासम्म त्यति केही जानकारी थिएन तर पनि धेरैले गुगल मोबाइलको बजारमा छिरिसकेको अनुमान लगाएका थिए। == एन्ड्रोइड भर्सन‍ == [[File:Android chart.png|thumb|400px|right|एन्ड्रोइड भर्सनको उपयोग]] यस मानचित्रमा एन्ड्रोइड डिभाइसले हालै गुगल प्ले स्टोरमा गर्दै आएको उपयोग तथा एन्ड्रोइड भर्सनको हालसम्म बजार स्थिति देखाइएको छ (तथ्य ५ अक्टोबर २०१५ सम्मको हो)<ref>{{cite web | url = http://developer.android.com/about/dashboards/index.html | title = Dashboards | work = Android Developers | date = 2013-12-02 | accessdate = 2013-12-03 | publisher = android.com }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! भर्सन ! कोड नाम ! जारि मिति ! [[एप्लिकेसन प्रोग्रामिङ इन्टरफेस|एपिआई]] स्तर ! वितरण |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.१.x]]''' | rowspan="2" | ''[[(लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|लोलिपप]]'' | मार्च ९,२०१५ | २२ | ७.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.०-५.०.२]]''' | नोभेम्बर ३,२०१४ | २१ | १५.६% |- | style="text-align:center;" | '''[[किटक्याट (अपरेटिङ सिस्टम)|४.४-४.४.४]]''' | ''[[किटक्याट]]'' | अक्टोबर ३१,२०१३ | १९ | ३८.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.३.x]]''' | rowspan="3" | ''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|जेली बिन]]'' | जुलाई २४,२०१३ | १८ | ४.३ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.२.x]]''' | नोभेम्बर १३,२०१२ | १७ | १४.५% |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.१.x]]''' | जुलाई ९,२०१२ | १६ | ११.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|४.०.३–४.०.४]]''' | ''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|आइस क्रिम स्यान्ड विच]]'' | डिसेम्बर १६,२०१२ | १५ | ३.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड २.३|२.३.३–२.३.७]]''' | ''[[एन्ड्रोइड २.३|जीन्जर ब्रेड]]'' | फेब्रुअरी ९,२०११ | १० | ३.८ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|२.२]]''' | ''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|फ्रोयो]]'' | मे २०,२०१० | ८ | ०.२ % |- |} == प्रयोग‍ == एन्ड्रोइड को अपरेटिङ सिस्टम धेरै जसो इलोक्ट्रोनिक्स साधनहरूमा हुन्छ।यसको प्रयोग [[स्मार्टफोन]], [[ल्याप्टप|ल्यापटप]], नेटबुक, ट्याबलेट कम्प्युटर , गुगल टिभी, रिस्टवाच, हेडफोन, कार सिडि, डिभिडि प्लेयर तथा अन्य साधनहरूमा हुन्छ। यसको मुख्य हार्डवेर प्ल्याटफर्म भनेको एआरएम [[आर्किटेक्चर]] हो। == सन्दर्भ == {{Reflist|30em}} == बाह्य लिङ्क == {{wikinews|Google Android smartphone sales triple in the UK this year}} {{Commons category}} * {{Official website|http://www.android.com/}} * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Android}} * [http://www.carmechanicsimulator2015mod.com Car mechanic simulator 2015 mods Patch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423145257/http://www.carmechanicsimulator2015mod.com/ |date=2017-04-23 }} - Android and windows Mods * [http://www.stanford.edu/class/ee380/Abstracts/071128.html Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry]: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at [[Stanford University]] ([http://ee380.stanford.edu/cgi-bin/videologger.php?target=071128-ee380-300.asx video archive]) * [http://technologeeks.com/Courses/Android-Excerpt.pdf Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components] * [http://www.makelinux.net/android/internals/ Diagram of Android internals] {{Google Inc.}} ‍‍ <!--श्रेणी(category) छुट्याउन --> {{Commonscat|Android (operating system)}} [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] k8rb3yg0z3bnlio6vf3uceoyqbfa929 1395312 1395311 2026-11-09T12:25:10Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रयोग‍ */ 1395312 wikitext text/x-wiki <!--http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Android_robot.svgबाट तस्वित राखिदै --> [[चित्र:Android robot.svg|thumb|right|एन्ड्रोइड को लोगो]] [[चित्र:Android 4.4 with stock launcher.png|thumb|right|एन्ड्रोइड ४.४]] '''एन्ड्रोइड ''' [[लिनक्स]]मा आधारित मोबाइलको अपरेटिङ सिस्टम हो।यो विशेषत ट्ब्याब्लेट कम्प्युटर तथा स्मार्ट मोबाइल फोनहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ।यो [[गुगल]]को अग्रसरतामा ओपन हान्डसेट एलाईन्सले विकसित गरेको हो।यो ओपन सोर्स प्रोग्राम हो जहाँ [[जाभा]] प्रोग्रामिङ भाषामा आधारित भइ जो कोइले पनि स्वतन्त्ररूपमा कोड लेख्न सक्दछ। आजको स्मार्टफोन विश्व बजारमा एन्ड्रोइड को प्रमुख हिस्सा रहिआएको छ। <!-- बुलेटमा लेख्नलाई * राख्ने नम्बरमा लेख्न # राख्ने र लिनङ्क बनाउन [[]] --> * [[गुगल]] * [[सामसङ|सामसुङ]] * [[एच टी सी कर्पोरेशन|एचटिसि]] * [[माइक्रोम्याक्स]] * [[एलजी निगम|एलजी]] * [[डेल]] जस्ता विश्व बिख्यात मोबाइल कम्पनिहरूले एन्ड्रोइड मा आधारित मोबाइलको उत्पादन तथा बिक्रि बितरण गर्दछन। एन्ड्रोइड मा विकासकर्ताहरूको ठूलो समुदाय छ,जस्ले एप्स लेख्ने गर्दछन ,एप्सले मोबाइल फोनको कार्यक्षेत्र बढाउँदछ।हाल अनुमानित ४००,००० एप्सहरू उप्लब्ध छन एन्ड्रोइड मा कुल ६००,००० मध्ये।ती एप्सहरू गुगलको एप्स भण्डार एन्ड्रोइड मार्केटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ अथवा थर्ड पार्टी साइटबाट पनि सिधै डाउनलोड गर्न सकिन्छ। == इतिहास‍ == एन्ड्रोइड निगम पालो एल्टो,क्यालिफोर्निया,संयुक्त राज्य अमेरिकामा सन २००३मा एन्डि रूविन(सायक संस्थापक डेन्जर),रिच मिनर(सायक संस्थापक वाइल्ड फायर कम्युनिकेसन) ,निक सियर,तथा क्रिस् वाइटले(डिजान तथा इन्टरफेस विकास प्रमुख वेवटिभी),रूविनकै शब्दमा "...स्मार्ट मोबाइल जो मालिकको स्थान तथा रोजाइहरूको जानकारी राख्न सक्दछ"त्यस्ता स्मार्ट फोन विकास गर्ने हेतुले स्थापना गरेका थिए। सोहि वर्ष रूविनलाई पैशाको अभाव भयो र उनले स्टिभ पर्लम्यानसँग $१००,००० सापटि लिएका थिए। [[गुगल]]ले एन्ड्रोइड निगमलाई अगस्ट २००५मा किनेको थियो।गुगलले किने पश्चात पनि यसका संस्थापकहरू एन्डि रूविन ,रिच मिनर, क्रिस् वाइट एन्ड्रोइड सँग आबद्द रहिरए।गुगलले एन्ड्रोइड लाई किन्दासम्म त्यति केही जानकारी थिएन तर पनि धेरैले गुगल मोबाइलको बजारमा छिरिसकेको अनुमान लगाएका थिए। == एन्ड्रोइड भर्सन‍ == [[File:Android chart.png|thumb|400px|right|एन्ड्रोइड भर्सनको उपयोग]] यस मानचित्रमा एन्ड्रोइड डिभाइसले हालै गुगल प्ले स्टोरमा गर्दै आएको उपयोग तथा एन्ड्रोइड भर्सनको हालसम्म बजार स्थिति देखाइएको छ (तथ्य ५ अक्टोबर २०१५ सम्मको हो)<ref>{{cite web | url = http://developer.android.com/about/dashboards/index.html | title = Dashboards | work = Android Developers | date = 2013-12-02 | accessdate = 2013-12-03 | publisher = android.com }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! भर्सन ! कोड नाम ! जारि मिति ! [[एप्लिकेसन प्रोग्रामिङ इन्टरफेस|एपिआई]] स्तर ! वितरण |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.१.x]]''' | rowspan="2" | ''[[(लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|लोलिपप]]'' | मार्च ९,२०१५ | २२ | ७.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[लोलिपप (अपरेटिङ सिस्टम)|५.०-५.०.२]]''' | नोभेम्बर ३,२०१४ | २१ | १५.६% |- | style="text-align:center;" | '''[[किटक्याट (अपरेटिङ सिस्टम)|४.४-४.४.४]]''' | ''[[किटक्याट]]'' | अक्टोबर ३१,२०१३ | १९ | ३८.९ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.३.x]]''' | rowspan="3" | ''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|जेली बिन]]'' | जुलाई २४,२०१३ | १८ | ४.३ % |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.२.x]]''' | नोभेम्बर १३,२०१२ | १७ | १४.५% |- | style="text-align:center;" | '''[[जेली बिन (अपरेटिङ सिस्टम)|४.१.x]]''' | जुलाई ९,२०१२ | १६ | ११.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|४.०.३–४.०.४]]''' | ''[[आइस क्रिम स्यान्डविच (अपरेटिङ सिस्टम)|आइस क्रिम स्यान्ड विच]]'' | डिसेम्बर १६,२०१२ | १५ | ३.४ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड २.३|२.३.३–२.३.७]]''' | ''[[एन्ड्रोइड २.३|जीन्जर ब्रेड]]'' | फेब्रुअरी ९,२०११ | १० | ३.८ % |- | style="text-align:center;" | '''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|२.२]]''' | ''[[एन्ड्रोइड फ्रोयो|फ्रोयो]]'' | मे २०,२०१० | ८ | ०.२ % |- |} == प्रयोग‍ == एन्ड्रोइड को अपरेटिङ सिस्टम धेरै जसो इलोक्ट्रोनिक्स साधनहरूमा हुन्छ।यसको प्रयोग [[स्मार्टफोन]], [[ल्याप्टप|ल्यापटप]], नेटबुक, ट्याबलेट कम्प्युटर , गुगल टिभी, रिस्टवाच, हेडफोन, कार सिडि, डिभिडि प्लेयर तथा अन्य साधनहरूमा हुन्छ। यसको मुख्य हार्डवेर प्ल्याटफर्म भनेको एआरएम आर्किटेक्चर हो। == सन्दर्भ == {{Reflist|30em}} == बाह्य लिङ्क == {{wikinews|Google Android smartphone sales triple in the UK this year}} {{Commons category}} * {{Official website|http://www.android.com/}} * {{dmoz|Computers/Systems/Handhelds/Android}} * [http://www.carmechanicsimulator2015mod.com Car mechanic simulator 2015 mods Patch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423145257/http://www.carmechanicsimulator2015mod.com/ |date=2017-04-23 }} - Android and windows Mods * [http://www.stanford.edu/class/ee380/Abstracts/071128.html Android: Building a Mobile Platform to Change the Industry]: lecture given by Google Mobile Platforms Manager, Richard Miner at [[Stanford University]] ([http://ee380.stanford.edu/cgi-bin/videologger.php?target=071128-ee380-300.asx video archive]) * [http://technologeeks.com/Courses/Android-Excerpt.pdf Android Internals: Fragment of a course detailing the architecture of Android and interaction of its components] * [http://www.makelinux.net/android/internals/ Diagram of Android internals] {{Google Inc.}} ‍‍ <!--श्रेणी(category) छुट्याउन --> {{Commonscat|Android (operating system)}} [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] 73xifyhnhli3qnha1oxs601r7n88wf1 0 43280 1395270 1387248 2026-11-09T12:10:32Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395270 wikitext text/x-wiki [[Image:Nagasakibomb.jpg|thumbnail|right|200px| सन् १९४५मा जापानका नागासाकीमा झारिएका बमदेखि उत्पन्न भयङकर मेघको सदृश बादल - यी बादल बमका झरेका स्थानदेखि लगभग १८ किमी माथिसम्म उठेका थिए।]] '''नाभिकीय अस्त्र''' वा '''परमाणु बम''' एउटा विस्फोटक युक्ति हो जसको विध्वंशक शक्तिको आधार [[नाभिकीय प्रतिक्रिया]] हुन्छ। यो [[नाभिकीय संलयन]] (nuclear fusion) वा [[नाभिकीय विखण्डन]] (nuclear fission) वा यी दुइटै प्रकारको नाभिकीय प्रतिक्रियाहरूका सम्मिलनदेखि बनाउन सकिन्छ। दुइटै नैं प्रकारका प्रतिक्रियाहरूका परिणामस्वरूप केही सामग्रीदेखि भारी मात्रामा [[ऊर्जा|उर्जा]] उत्पन्न हुन्छ। आजको एउटा हजार किलोदेखि थोरै ठूलो नाभिकीय हथियार यति उर्जा उत्पन्न गर्न सक्छ जति धेरै अरब किलोका परम्परागत विस्फोटकहरूबाट उत्पन्न हुन सक्छ। नाभिकीय हथियार महाविनाशकारी हथियार (weapons of mass destruction) भनिन्छन्। [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]मा सबैभन्दा अधिक शक्तिशाली विस्फोटक, जो प्रयुक्त भएको थियो, त्यसको नाम 'ब्लकबस्टर' (blockbuster) थियो। यसको निर्माणमा तबसम्म ज्ञात प्रबलतम विस्फोटक ट्राईनाइट्रीटोलीन (TNT)को ११ टन प्रयुक्त भएको थियो। यस विस्फोटकदेखि २००० गुना अधिक शक्तिशाली प्रथम परमाणु बम थियो जसको विस्फोट टी. एन. टी.का २२,००० टनका विस्फोटका बराबर थियो। अब त प्रथम परमाणु बम भन्दा अधिक शाक्तिशाली परमाणु बम बनेका छन्। पहिलो पटक गरिएको परमाणु बिखण्डन (अणु) बमको परिक्षणमा लगभग {{convert|20,000|tonTNT|TJ|lk=on}}.<ref name="Magazines1945">{{cite magazine|title=Atomic Power for War and Peace|magazine=Popular Mechanics|url=https://books.google.com/books?id=hN8DAAAAMBAJ&pg=PA18|date=October 1945|pages=18–19|publisher=Hearst Magazines}}</ref> बराबरको उर्जा उत्सर्जन भएको थियो। पहिलो ताप परमाणु (हाइड्रोजन) बमको परिक्षणमा लगभग The first thermonuclear ("hydrogen") bomb [[Ivy Mike|test]] released energy approximately equal to {{convert|10|e6tonTNT|PJ}} टन टिएनटि उर्जा उत्सर्जन भएको थियो। परमाणु बममा १० देखि ५० मेगाटन ([[जार बम्बा]]मा) टिएनटी बराबरको परमाणु हतियार हुन्छ। ==परिचय== परमाणु बममा विस्फुटित हुनेवाला पदार्थ [[यूरेनियम]] वा [[प्लुटोनियम]] हुन्छ। यूरेनियम वा प्लुटोनियमका परमाणु विखंडन (Fission) देखि नैं शाक्ति प्राप्त हुन्छ। यसका लागि परमाणुका केन्द्रक (nucleus)मा न्यूट्रन (neutron)द्वारा प्रहार गरिन्छ। यस प्रह्योरदेखि नैं धेरै ठूलो मात्रामा ऊर्जा प्राप्त हुन्छ। यस प्रक्रमलाई भौतिक विज्ञानी नाभिकीय विखंडन (nuclear fission) भन्दछन्। परमाणुका नाभिकका अभ्यंतरमा जो न्यूट्रान हुन्छन् उनैदेखि न्यूट्रान मुक्त हुन्छन्। यी न्यूट्रन अन्य परमाणुहरूमा प्रह्योर गर्दछन् र उनीसित फेरि विखंडन हुन्छ। यी फेरि अन्य परमाणुहरूको विखंडन गर्दछन्। यस प्रकार शृङ्खला क्रियाहरू आरम्भ हुन्छन्। परमाणु बमको अनियन्त्रित शृङ्खला क्रियाहरूका फलस्वरूप भीषण प्रचंडताका साथ परमाणुको विस्फोट हुन्छ। यूरेनियमका धेरै [[समस्थानिक]] ज्ञात छन्। सामान्य यूरेनियममा ९९.३ प्रतिशत यू-२३८ (U-२३८) र ०.७ प्रतिशत यू-२३५ (U-२३५) रहन्छन्। यू-२३८को विखंडन उतनी सरलतादेखि हुँदैन जति सरलतादेखि यू-२३५को विखंडन हुन्छ। यू-२३५मा यू-२३८को अपेक्षा तीन न्यूट्रान कम रहन्छन्। न्यूट्रनको यस कमीका कारण नैं यू-२३५को विखंडन सरलतादेखि हुन्छ। अन्य विखंडनीय पदार्थ जो परमाणु बममा काम आउँछन् ती यू-२३३ र प्लुटोनियम-२३९ छन्। परमाणु विस्फोटका लागि विखंडनीय पदार्थको क्रान्तिक संहति (critical mass) आवश्यक हुन्छ। शृङ्खला क्रियाका चालू गर्नका लागि क्रान्तिक संहति न्यूनतम मात्रा हो। यदि विखंडनीय पदार्थको मात्रा क्रान्तिक संहतिदेखि कम छ त न्यूट्रान केवल धुर्रधुर्र गरता रह्नेछ। मात्राका बिस्तारै बढाउनुले एउटा समय यस्तो अवस्था आएगी जब कमभन्दा कम एउटा उन्मुक्त न्यूट्रन एउटा नयाँ परमाणुमा प्रह्योर गर्न त्यसका विखंडन गर्न द्नेछ। यस्तो स्थिति पुगनमा विखंडन क्रिया स्वत: चलने लाग्दछ। क्रान्तिक संहतिको मात्रा गोपनीय हो। जो राष्ट्र परमाणु बम बनाउँदछन् ती नैं जान्दछन् र अर्कालोई बतलाँदै छैन। यदि यू-२३५को [[क्रान्तिक द्रव्यमान|क्रान्तिक संहति]] २० पौण्ड छ त दस दस पौण्ड दुई जग्गा लेनाले शृङ्खला क्रिया चालू हुनेछैन। २० पौण्डलाई एउटा साथ लेनाले नैं शृङ्खलाक्रिया चालू हुनेछ। शृङ्खलाक्रियामा न्यूट्रनको संख्या ठूलो शीघ्रतासित बढ्दछ। परमाणु बममा विखंडनदेखि यूरेनियम र त्यसलाई निकटवर्ती अन्य पदार्थहरूको ताप ठूलो शीघ्रतासित माथि उठ्दछ। धात्विक यूरेनियम ठूलो ऊँची दाब र तापमा तापदीप्त ग्यासमा परिणत हुन जान्छ। विस्फोटक पिण्डको ताप १०,००,००,०००° से.सम्म उठ जान्छ। इतने ऊँचे तापमा यूरेनियमको थापी (tamper) हट जान्छ। तब सारा पिण्ड ठूलो प्रचंडतादेखि विस्फुटित हुन्छ। परमाणु बमका विस्फुटित भएमा आधात तरङ्गहरू (Shock waves) उत्पन्न हुन्छन् जो ध्वनिको गतिदेखि पनि अधिक गतिदेखि चारहरूतर्फ फैल्दछ। जब परमाणु बमलाई पृथ्वीतलका माथि विस्फुटित गरिन्छ त तरङ्गहरू पृथ्वीतलदेखि टकराएर माथि उठ्दछन् र नया आघात उत्पन्न गर्दछ जो माथि र तल तीव्रतादेखि फैल्दछ। बम स्फोट (Bomb blast)को केन्द्र तत्काल तप्त भएर निर्वात उत्पन्न गर्दछ। निर्वात भरनका लागि आसनजीकको ठण्डी हवाहरू दौड्दछ। यस प्रकार परमाणु बमदेखि घरहरूमा आघात पडनाले ती टु्ट्छन्। विस्फोटी यूरेनियम अन्य तत्वहरूमा बदलिन्छ, त्यो भन्दा रेडियो ऐक्टिवेधी किरणहरू निकलेर जीवित कोशिकाहरूलाई आक्रान्त गर्न तिनलाई नष्ट गर्न दिन्छन्। बमको विनाशीकारी कार्य (१) आघात तरङ्गहरू, (२) वेधी किरणहरू तथा (३) अत्यधिक ऊष्मा उत्पादनका कारण हुन्छ। ==हाइड्रोजन बम== हाइड्रोजन बम परमाणुबमको एउटा कुन ्म हो। हाइड्रोजन बम वा एच-बम (H-Bomb) अधिक शक्तिशाली परमाणु बम हुन्छ। यसमा हाइड्रोजनका समस्थानिक ड्यू टीरियम (deuterium) र ट्राइटिरियमको आवश्यकता पर्छ। परमाणुहरूका संलयन गर्न (fuse)देखि बमको विस्फोट हुन्छ। यस संलयनका लागि ठूला ऊँचे, ताप, लगभग ५००,००,०००°सेको आवश्यकता पर्छ। यो ताप सूर्यका ऊष्णतम भागका तापसित धेरै अग्लो हो। परमाणु बम द्वारा नैं यति अग्लो ताप प्राप्त गर्न सकिन्छ। जब परमाणु बम आवश्यक ताप उत्पन्न गर्दछ तभी हाइड्रोजन परमाणु संलयित (fuse) हुन्छन्। यस संलयन (fusion)देखि ऊष्मा र शक्तिशाली किरणहरू उत्पन्न हुन्छन् जो हाइड्रोजनलाई हीलियममा बदल दिन्छन्। १९२२ ई.मा पहिला पहल ठेगाना लागेको थियो कि हाइड्रोजन परमाणुका विस्फोटसित धेरै अधिक ऊर्जा उत्पन्न हुन सक्छ। १९३२मा [[ड्यूटीरियम]] नामक भारी हाइड्रोजनको र १९३४ ई.मा [[ट्राइटिरियम]] (ट्रिशियम) नामक भारी हाइड्रोजनको आविष्कार भयो। १९५० ई.मा [[संयुक्त राज्य अमरीका]]का राष्ट्रपति ट्रु मैनले हाइड्रोजन बम तैयार गर्ने आदेश दिए। यसका लागि १९५१ ई.मा साउथ कैरोलिनामा एउटा ठूला कारखाने स्थापना भएको हो। १९५३ ई.मा राष्ट्रपति आइजेनहाबरले घोषणाको थियो कि TNTका लाखौं टनका बराबर हाइड्रोजन बम तैयार भएको हो। १९५४ ई.मा [[सोभियत सङ्घ|सोवियत सङ्घ]]ले हाइड्रोजन बमको परीक्षण गरे। [[चीन]] र [[फ्रान्स|फ्रांस]]ले पनि हाइड्रोजन बमका विस्फोट गरे छन्। ==यी पनि हेर्नुहोस्== *[[मैनहट्टन परियोजना]] (Manhattan Project) *[[नाभिकीय परीक्षण]] (Nuclear testing) *[[नाभिकीय भौतिकी]] (Nuclear physics) *[[नाभिकीय विखण्डन]] (Nuclear fission) *[[नाभिकीय संलयन]] (Nuclear fusion) *[[नाभिकीय भट्टी]] (Nuclear reactor) ==बाह्य कडीहरू== ;सामान्य *[http://nuclearweaponarchive.org/ Nuclear Weapon Archive from Carey Sublette] is a reliable source of information and has links to other sources and an informative [http://nuclearweaponarchive.org/Nwfaq/Nfaq0.html FAQ]. *The [http://fas.org Federation of American Scientists] provide solid information on weapons of mass destruction, including [http://fas.org/nuke/ nuclear weapons] and their [http://www.fas.org/nuke/intro/nuke/effects.htm effects] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061028051350/http://www.fas.org/nuke/intro/nuke/effects.htm |date=2006-10-28 }} *[http://alsos.wlu.edu/ Alsos Digital Library for Nuclear Issues] – contains many resources related to nuclear weapons, including a historical and technical overview and searchable bibliography of web and print resources. * [http://www.newscientist.com/channel/mech-tech/nuclear Everything you wanted to know about nuclear technology]{{ndash}} Provided by ''[[New Scientist]]''. *[http://digital.library.unt.edu/govdocs/crs/search.tkl?q=nuclear+weapons&search_crit=title&search=Search&date1=Anytime&date2=Anytime&type=form Congressional Research Service (CRS) Reports regarding Nuclear weapons] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080610135151/http://digital.library.unt.edu/govdocs/crs/search.tkl?q=nuclear+weapons&search_crit=title&search=Search&date1=Anytime&date2=Anytime&type=form |date=2008-06-10 }} * Video archive of [http://sonicbomb.com/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=39 US, Soviet, UK, Chinese and French Nuclear Weapon Testing] at [http://www.sonicbomb.com sonicbomb.com] ;ऐतिहासिक *[http://www.atomicarchive.com/History/mp/index.shtml The Manhattan Project: Making the Atomic Bomb] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209155804/http://atomicarchive.com/History/mp/index.shtml |date=2009-02-09 }} at AtomicArchive.com *[http://www.lanl.gov/history/ Los Alamos National Laboratory{{ndash}} History] (U.S. nuclear history) *[http://www.pbs.org/wgbh/amex/bomb/ ''Race for the Superbomb''], PBS website on the history of the H-bomb *[http://www.nv.doe.gov/library/photos/default.htm U.S. nuclear test photographs] from the DOE Nevada Site Office *[http://www.nv.doe.gov/library/films/default.htm U.S. nuclear test film clips] from the DOE Nevada Site Office *[http://www.voshn.com Recordings of recollections of the victims of Hiroshima and Nagasaki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210322065839/http://www.voshn.com/ |date=2021-03-22 }} ;प्रभाव * [http://www.peoplesarchive.com/browse/movies/2220/en/off/ ''Hans Bethe talking about his shock of seeing the after effects of Hiroshima''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080219195652/http://www.peoplesarchive.com/browse/movies/2220/en/off/ |date=2008-02-19 }} on [[Peoples Archive]]. *[http://www.fas.org/main/content.jsp?formAction=297&contentId=367 Nuclear weapon simulator for several major US cities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080208075330/http://www.fas.org/main/content.jsp?formAction=297&contentId=367 |date=2008-02-08 }}, from Federation of American Scientists *[http://meyerweb.com/eric/tools/gmap/hydesim.html HYDESim: High-Yield Detonatonation Effects Simulator] Another Nuclear weapon simulator with a few more features based on the "The Effects of Nuclear Weapons", ३rd Edition, by Samuel Glasstone and Philip J. Dolan. *[http://www.fas.org/main/content.jsp?formAction=297&contentId=426 Fallout Calculator for various regions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213135306/http://www.fas.org/main/content.jsp?formAction=297&contentId=426 |date=2007-12-13 }}, from Federation of American Scientists *[http://www.atomicarchive.com/Example/index.shtml Example scenarios] – Two scenarios of a nuclear explosion on two United States cities, from AtomicArchive.com *[http://www.bomb-shelter.net/Nuclear-Warfare-Weapons-Effects Effects of Nuclear weapons] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070503164241/http://www.bomb-shelter.net/nuclear-warfare-weapons-effects |date=2007-05-03 }} These tables describe the effects of various nuclear blast sizes. All figures are for {{convert|15|mi/h|km/h|0|abbr=on}} winds. Thermal burns represent injuries to an unprotected person. The legend describes the data. *[http://www.atomicarchive.com/Effects/index.shtml Effects of nuclear weapons] from AtomicArchive.com *[http://www.princeton.edu/~globsec/publications/effects/effects.shtml ''The Effects of Nuclear Weapons''] by [[Samuel Glasstone]] and [[Philip J. Dolan]] (१९७७ edn.){{ndash}} an official text of the US government on weapons effects which is generally considered definitive ;मुद्दे *[http://us.oneworld.net/article/archive/7565 "The Nuclear Weapons Debate"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106072512/http://us.oneworld.net/article/archive/7565 |date=2009-01-06 }} - OneWorld.net's ''Perspectives'' Magazine, May २००५ *[http://www.neis.org/literature/Brochures/weapcon.htm "Nuclear Power and Nuclear Weapons: Making the Connections"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410191207/http://www.neis.org/literature/Brochures/weapcon.htm |date=2009-04-10 }}{{ndash}} an article about the connections between nuclear power and nuclear weapons development by an anti-nuclear group. *''[http://www.oism.org/nwss/ Nuclear War Survival Skills]'' is a public domain text about civil defense. * [http://www.ippnw.org IPPNW: International Physicians for the Prevention of Nuclear War]{{ndash}} [[Nobel Peace Prize]]-winning organization with information about the medical consequences of nuclear weapons, war and militarization. * [http://www.thebulletin.org ''Bulletin of the Atomic Scientists'']{{ndash}} Magazine founded in १९४५ by Manhattan Project scientists. Covers nuclear weapons proliferation and many other global security issues. See [http://www.thebulletin.org/nuclear_weapons_data this page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060928023542/http://www.thebulletin.org/nuclear_weapons_data/ |date=2006-09-28 }} for comprehensive data on nuclear weapons worldwide. * [https://web.archive.org/web/20060307133445/https://www.brookings.edu/fp/projects/nucwcost/50.htm ५० Facts About U.S. Nuclear Weapons]{{ndash}} Largest, smallest, number, cost, etc. *[http://www.nuclearfiles.org/ Nuclear Files.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161215103736/http://nuclearfiles.org/ |date=2016-12-15 }} covers the history of nuclear weapons and explores the political, legal and ethical challenges of the Nuclear Age. *[http://www.ucsusa.org/global_security/nuclear_weapons/ Union of Concerned Scientists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807142309/http://ucsusa.org/global_security/nuclear_weapons/ |date=2008-08-07 }}{{ndash}} Nuclear Policy, weapons, testing, technical issues, and arms control. *[http://www.ipsnews.net/new_focus/nuclear/index.asp Nuclear Ambitions - The World's Deadly Arsenal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090921153602/http://www.ipsnews.net/new_focus/nuclear/index.asp |date=2009-09-21 }} - Independent news on issues relating to nuclear weapons and disarmament by the news agency [[Inter Press Service]] {{Commonscat|Nuclear weapons}} [[श्रेणी:सुरक्षा]] [[श्रेणी:हथियार]] mhz2sm4d94591eadt52m6ziygkjuyz1 0 46175 1395377 1388217 2026-11-09T15:02:39Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395377 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=अप्रिल २०१२}} {{ज्ञानसन्दूक देश |official_name = बुकारेस्ट |native_name = बुकुरेस्ती |nickname = पूर्व का पैरिस/छोटा पैरिस <ref>{{Cite web |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/travel/2009/0523/1224247169837.html |title=आयरिश टाइम्स |access-date=2012-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120604164302/http://www.irishtimes.com/newspaper/travel/2009/0523/1224247169837.html |archive-date=2012-06-04}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225033739/https://www.irishtimes.com/newspaper/travel/2009/0523/1224247169837.html%20 |date=2018-12-25 }}</ref> |image_skyline = |image_caption = युनिवरिटी स्क्वायरबाट हवाई दृश्य |image_flag = ROU Bucharest Flag.png |image_shield = Bucharest-Coat-of-Arms.png |pushpin_map =रोमानिया |map_caption = रोमानियामा स्थिति |subdivision_type = [[विश्वको देश|देश]] |subdivision_name = [[रोमानिया]] |subdivision_type1 = काउन्टी |subdivision_name1 = बुकारेस्टको नगरपालिका |established_title = स्थापना |established_date = १४५९ (प्रथम आधिकारिक अंकन) |established_title2 = |established_date = |area_footnotes = <ref name="INSSER"/><ref name="urban"/> |area_magnitude = |area_total_km2 = 228 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = 285 |population_as_of = १ जनवरी, २००९ का अनुमान<ref name="INSSER"/> |population_footnotes = <ref name="urban"/><ref name="metro"/> |population_note = |settlement_type = City |population_total = <!-- {{increase}} --> 1,944,367 |population_urban = 2,000,000 |population_metro = 2,151,880 |population_density_km2 = 8510 |timezone = [[:en:Eastern European Time|EET]] |utc_offset = +2 |timezone_DST = [[:en:Eastern European Summer Time|EEST]] |utc_offset_DST = +3 |latd = 44 |latm = 25 |lats = 57 |latNS = N |longd = 26 |longm = 6 |longs = 14 |longEW = E |elevation_m = 60–90 |elevation_ft = 197–295 |postal_code_type = डाक कोड |postal_code = 0xxxxx |area_code = +40 x1 | twin1 = [[अम्मान]] | twin1_country = {{JOR}} | twin2 = [[अङ्कारा|अंकारा]] | twin2_country = {{TUR}} | twin3 = [[एथेंस]] | twin3_country = {{GRE}} | twin4 = [[अटलांटा]] | twin4_country = {{USA}} | twin5 = [[बीजिंग]] | twin5_country = {{CHN}} | twin6 = [[:en:Chișinău|चिस्नाउ]] | twin6_country = {{MDA}} | twin7 = [[दमिश्क]] | twin7_country = {{SYR}} | twin8 = [[मोन्ट्रियल]] | twin8_country = {{CAN}} | twin9 = [[निकोसिया]] | twin9_country = {{CYP}} | twin10 = [[साओ पाउलो]] | twin10_country = {{BRA}} | twin11 = [[सोफिया]] | twin11_country = {{Bul}} |blank_name_sec1 = कार प्लेट |blank_info_sec1 = B |website = [http://www.pmb.ro/ www.pmb.ro] |footnotes = }} '''बुखारेस्ट''' (''Bucureşti'') [[रोमानिया]]को [[राजधानी]] एवं त्यहाको सबभन्दा ठुलो वाणिज्यिक केंद्र हो। यो रूमानियाको दक्षिण-पूर्वमा [[दाम्बोवीता नदी]]को तटमा स्थित छ जो पहिले ''दाम्बोवीता सिटाडेल''को नामबाट प्रसिद्ध थियो। यूरोपीय मानकोमा अनुसार बुखारेस्ट धेरै पुरानो शहर होईन, यसको उल्लेख [[१४५९]] भन्दा अगाडि कहीं पाईदैन।<ref>[http://www.fodors.com/miniguides/mgresults.cfm?destination=bucharest@36 बुखारेस्ट ट्रैवल गाइड], [[फोदोर्स]]</ref> पुरानो बुखारेस्टबाट [[१८६२]]मा रूमानियाको राजधानी बने देखी अहिलेसम्म यस सहरमा धेरै परिवर्तन आईसकेको छ, र आज यसले आफुलाई रुमानियाई मीडिया, कला एवं संस्कृतिक केन्द्रको रूमामा स्थापित गरिसकेको छ। यसको स्थापत्य कलालाई [[साम्यवादी काल]] एवं आधुनिक [[युरोप|यूरोप]]को सम्मिश्रणको रूपमा देख्न सकिन्छ। दुई [[विश्व युद्ध]]को बीचको समयमा यस सहरलाई शानदार स्थापत्य कलाको कारणले यसभन्दा अगाडिको [[पेरिस]]" एवं "लघु पेरिस" (''मिकुल पेरिस'') जस्तो नाम पनि दिईएको छ।<ref>[http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm बुखारेस्ट, द स्मल पेरिस अफ द ईस्ट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060221002454/http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm |date=2006-02-21 }}, रोमानिया सङ्ग्रहालयको जालस्थलमा उद्धृत।</ref> यद्यपि यसको धेरै जसो ऐतिहासिक भवन विश्वयुद्ध, [[भुईँचालो|भुँइचालो]] इत्यादिमा स्वाहा भैसकेको छ तर अहिले पनि केही शानदार भवन आफ्नो सिर ऊंचा गरेर उभिएको छ। हालको वर्षहरूमा यस सहरले धेरै सांस्कृतिक एवं आर्थिक प्रगति गरेको छ।.<ref>बूकीका, 2000, पृ ६.</ref> १ जनवरी, २००९को आधिकारिक अनुमान अनुसार, बुकारेस्टको जनसङ्ख्या १९,४४,३६७ छ।<ref name="INSSER">{{cite web | url = http://www.insse.ro/cms/rw/resource/populatia%20stabila%20la%201%20ianuarie%202009%20si%2018.xls?download=true | title = Populaţia stabilă la 1.01.2009 | date = १९ मई, २००९| accessdate = २० मई, २००९| publisher = INSSE | language = रोमानियाई}}</ref> शहरी क्षेत्र बुकारेस्ट प्रपरको सीमाना भन्दा धेरै अगाडि छ, जसको जनसंक्या २० लाखको लगभग छ।<ref name="urban">[http://www.demographia.com/db-worldua.pdf डेमोग्राफिया वर्ल्ड अर्बन एरियाज & पपुलेशन प्रोजेक्शन्स]</ref><ref name="bucharest pop urban metro">{{en icon}} {{cite web|url=http://www.metropolregion.nuernberg.de/download/Bukarest_ME.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226224134/http://www.metropolregion.nuernberg.de/download/Bukarest_ME.pdf|archivedate=2008-02-26|title="बुकारेस्ट: फ्यू एक्स्पैक्टेशंस फर अर्बन डेभलपमेन्ट", पृ. २९|author=XIX मीटिंग अफ METREX नेटवर्क, नूर्नबर्ग, १५-१८ जून, २००५|format=PDF|accessdate=2007-03-07}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226224134/http://www.metropolregion.nuernberg.de/download/Bukarest_ME.pdf |date=2008-02-26 }}</ref> मुख्य सहरको शहरी क्षेत्रको घेरे हुए उपग्रह कस्बों सहित बुकारेस्ट महानगरीय क्षेत्रको जनसङ्ख्या २१.५ लाख छ।<ref name="metro">[http://www.urbanaudit.org/DownloadPDF.ashx?CityCode=RO001C अर्बन ऑडिट:बुकारेस्ट प्रोफाइल]</ref> एक अनाधिकारिक सूत्रको अनुसार यो जनसङ्ख्या ३० लाखभन्दा बढी छ।<ref>{{cite web|url=http://www.evz.ro/articole/detalii-articol/834536/Un-chin-ce-nu-se-mai-sfarseste-Bucurestiul-nu-ne-mai-incape|title=EVZ|accessdate=2009-06-01}}</ref> बुकारेस्ट [[यूरोपियाई सङ्घ]]मा जनसङ्ख्यानुसा छैठो सबैभन्दा ठुलो शहर हो।<ref>{{cite web|url=http://en.wikipedia.org/wiki/Largest_cities_of_the_European_Union_by_population_within_city_limits#100_Most_populous_cities|title=Largest cities of the European Union|accessdate=2007-03-07}}</ref> आर्थिक दृष्टिबाट बुखारेस्ट देशको सबैभन्दा समृद्ध सहर हो<ref>प्राइस वाटर हाउसकूपर्स ग्लोबल [http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf रीजनल अट्रैक्टिवनेस रिपोर्ट - रोमानिया] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060313160507/http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf |date=2006-03-13 }}</ref> र पूर्वी [[युरोप|यूरोप]]को प्रधान औद्योगिक तथा यातायात केन्द्रहरू मध्ये एक हो। सहरमा ठुलो स्तरमा शैक्षिक सुविधा, सांस्कृतिक केन्द्र, सम्मेलन र वार्ता केन्द्र, किनमेल बाजार र मनोरंजन क्षेत्र छ। मुख्य शहरको रोमान्या नगरपालिका (म्युनिसिपुल बुकारेस्ती ''Municipiul București'') देख्दछ, र यसको दर्जा एक काउन्टी जस्तो नै छ। यसलाई फेरी ६ उपभागहरू – सेक्टरहरूमा बाडिएको छ। == जलवायु == बुकारेस्टमा [[समशीतोष्ण]] [[महादेश|महाद्वीपीय]] [[जलवायु परिवर्तन|जलवायु]] ( ([[कोप्पेन जलवायु वर्गीकरण]] ''Dfa'' अनुसार) छ। सहरको [[रोमानिया|रोमानियाई समतल]]मा अबस्थितिको कारण यहांको [[शीतकाल]] हावा भरिइ रहन्छ। हुनत हावा बढ्दो सहरीकरणको कारण केही कम भएको देखीन्छ, त्यै पनि हावा रहन्छ। शीतकालीन [[तापक्रम|तापमान]] प्रायः <nowiki>{{convert|0|C|F|0}}बाट तल जान्छ, र कहिले काँही त {{convert|-15|C|F|0}}; यदा कदा -२०° [[सेल्सियस]] सम्म पनि पुग्दछ। [[ग्रीष्मकाल]]मा लगभग {{convert|23|C|F|0}} (जुलाई र अगस्त का औसत) रहन्छ, जो कहिले काँही {{convert|35|C|F|0}}बाट {{convert|40|C|F|0}} मध्य ग्रीष्मकालमा सहरको केन्द्रीय भागबाट पुग्दछ। हालांकि ग्रीष्मकालमा औसत [[वर्षा]] र [[आर्द्रता]] कम हुदछ, फेरी पनि यहाँ धेरै पटक तेज र तूफानी आधीसंग वर्षा पनि हुन्छ। ग्रीष्म र पतझडको समयमा, दिनको औसत तापमान{{convert|17|C|F|0}}बाट {{convert|22|C|F|0}}को बीच रहन्छ। </nowiki> <!--Infobox begins-->{{Infobox Weather |metric_first= y |single_line= y |location= बुकारेस्ट |Jan_Hi_°C = 1.5 |Feb_Hi_°C = 4.1 |Mar_Hi_°C = 10.5 |Apr_Hi_°C = 18 |May_Hi_°C = 23.3 |Jun_Hi_°C = 26.8 |Jul_Hi_°C = 28.8 |Aug_Hi_°C = 28.5 |Sep_Hi_°C = 24.6 |Oct_Hi_°C = 18 |Nov_Hi_°C = 10 |Dec_Hi_°C = 3.8 |Year_Hi_°C = 16.5 |Jan_Lo_°C = -5.5 |Feb_Lo_°C = -3.3 |Mar_Lo_°C = 0.3 |Apr_Lo_°C = 5.6 |May_Lo_°C = 10.5 |Jun_Lo_°C = 14 |Jul_Lo_°C = 15.6 |Aug_Lo_°C = 15 |Sep_Lo_°C = 11.1 |Oct_Lo_°C = 5.7 |Nov_Lo_°C = 1.6 |Dec_Lo_°C = -2.6 |Year_Lo_°C = 5.7 |Jan_Precip_mm = 40 |Feb_Precip_mm = 36 |Mar_Precip_mm = 38 |Apr_Precip_mm = 46 |May_Precip_mm = 70 |Jun_Precip_mm = 77 |Jul_Precip_mm = 64 |Aug_Precip_mm = 58 |Sep_Precip_mm = 42 |Oct_Precip_mm = 32 |Nov_Precip_mm = 49 |Dec_Precip_mm = 43 |Year_Precip_mm = 595 |Jan_Rain_days = |Jan_Snow_days = |Jan_Precip_days = 6|Feb_Rain_days = |Feb_Snow_days = |Feb_Precip_days = 6|Mar_Rain_days = |Mar_Snow_days = |Mar_Precip_days = 6|Apr_Rain_days = |Apr_Snow_days = |Apr_Precip_days = 7|May_Rain_days = |May_Snow_days = |May_Precip_days = 6|Jun_Rain_days = |Jun_Snow_days = |Jun_Precip_days = 6|Jul_Rain_days = |Jul_Snow_days = |Jul_Precip_days = 7|Aug_Rain_days = |Aug_Snow_days = |Aug_Precip_days = 6|Sep_Rain_days = |Sep_Snow_days = |Sep_Precip_days = 5|Oct_Rain_days = |Oct_Snow_days = |Oct_Precip_days = 5|Nov_Rain_days = |Nov_Snow_days = |Nov_Precip_days = 6|Dec_Rain_days = |Dec_Snow_days = |Dec_Precip_days = 6 |source = विश्व मौसम सङ्गठन <ref name=WMO >{{cite web| url = http://worldweather.wmo.int/183/c00200.htm| title = विश्व मौसम सूचना सेवा - बुकारेस्ट| access-date = 2012-01-20| archive-url = https://web.archive.org/web/20181225033728/http://worldweather.wmo.int/183/c00200.htm| archive-date = 2018-12-25}}</ref>|accessdate = फेब्रुअरी २०१० }}<!--Infobox ends--> == भगिनी सम्बन्ध == १८ सहरसँग बुकारेस्टको भगिनी सम्बन्ध छ। यसको सूची यस प्रकार छ।<ref name="Bucharest">{{cite web |url=http://www.ase.edu.ro/engleza/life_bucharest/history.asp |title=अकैडमी अफ इकोनमिक स्टडीज – शर्ट हिस्ट्री अफ बुकारेस्ट |publisher=Ase.edu.ro |date= |accessdate=2010-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511034235/http://www.ase.edu.ro/engleza/life_bucharest/history.asp |archive-date=2008-05-11 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! राष्ट्र ! सहर ! मिति |- | {{flag|ब्राजील}} |[[रियो द जेनेरियो]] |२००२ <ref>http://pt.wikisource.org/wiki/Lei_Municipal_do_Rio_de_Janeiro_3467_de_2002</ref> |- | {{flag|ब्राजील}} | [[साओ पाउलो]] | २००० <ref name="São Paulo">[http://www2.prefeitura.sp.gov.br/secretarias/relacoes_internacionais/ingles/descentralized_cooperation/sister_cities/0001 Prefeitura.Sp - Descentralized Cooperation]</ref><ref name="São Paulo2">[http://www.prefeitura.sp.gov.br/cidade/secretarias/relacoes_internacionais/cidadesirmas/index.php?p=1066 International Relations - São Paulo City Hall - Official Sister Cities]</ref> |- | {{flag|बुल्गेरिया}} | [[सोफिया]] | |- | {{flag|क्यानाडा}} | [[मन्ट्रियल]]<ref name="Bucharest"/> | |- | {{flag|चीन }} | [[बेजिंग]] | २००५<ref>{{cite web|url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|title=Sister Cities|publisher=Beijing Municipal Government|accessdate=2009-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180820231110/http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|archive-date=2018-08-20}}</ref> |- | {{flag|साइप्रस}} | [[निकोसिया]] | २००४ |- | {{flag|यूनान}} | [[एथेंस]] | १९९३ |- | {{flag|जोर्डन}} | [[अम्मान]] | १९९९ |- | {{flag|माल्दोवा }} | [[:en:Chişinău|चिसिनाउ]] | |- | {{flag|रूस }} | [[मस्को]] | |- | {{flag|टर्की}} | [[अङ्कारा|अंकारा]] | १९९८ |- | {{flag|टर्की}} | [[इस्तांबूल]] | |- | {{flag|संयुक्त अधिराज्य }} | [[लन्डन|लण्डन]] | |- | {{flag|संयुक्त राज्य }} | [[अटलांटा]] | १९९४ |- | {{flag|सीरिया}} | [[दमिश्क]]<ref name="Bucharest"/> | |- | {{flag|नाइजेरिया}} | [[लागोस]] | |- | {{flag|अल्बानिया}} | [[तिराना]] | २००७<ref name="International relations">{{cite web |url=http://www.tirana.gov.al/common/images/International%20Relations.pdf |title=Twinning Cities: International Relations |accessdate=2009-06-23 |work=Municipality of Tirana |publisher=www.tirana.gov.al |format=PDF |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010042121/http://www.tirana.gov.al/common/images/International%20Relations.pdf |archive-date=2011-10-10 }}</ref> |- | {{flag|फिलीपींस}} | [[मनीला]]<ref name="Manila.Gov">{{cite web|url=http://www.manila.gov.ph/localgovt.htm#sistercities|title=Sister Cities of Manila|publisher=[[copyright|©]] 2008–2009 [http://www.manila.gov.ph/ City Government of Manila]|accessdate=2009-07-02}}</ref> | |} <gallery perrow=5> File:Parcul_Herastrau.jpg File:Dambovita_near_Ciurel_Bridge_in_Bucharest_.jpg File:Arcul-de-triumf-bucharest.jpg File:Sofia_at_night.JPG </gallery> == सन्दर्भ == {{reflist|}} == वाह्य सूत्र == {{sisterlinks|Bucharest|बुकारेस्ट}} * [http://www1.pmb.ro/pmb/index_en.htm बुखारेस्ट प्रशासन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030808062837/http://www1.pmb.ro/pmb/index_en.htm |date=2003-08-08 }} * [http://www.ratb.ro/ RATB (बुखारेस्ट पब्लिक ट्रांसपोर्ट कंपनी)] * [http://www.metrorex.ro/ Metrorex (भूमिगत परिहवहन व्यस्था)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430140138/http://www.metrorex.ro/ |date=2008-04-30 }} * [http://www.otp-airport.ro/ बुखारेस्ट विमानतल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050717093047/http://www.otp-airport.ro/ |date=2005-07-17 }} * [http://www.cfr.ro/ नेशनल रेलवे कंपनी] {{यूरोप}} {{Commonscat|Bucharest}} [[श्रेणी:रोमानियाका सहरहरू]] [[श्रेणी:युरोप]] [[श्रेणी:रोमानिया]] gt75wmjl5v291mpgkfs9yiihlf45bx4 0 46613 1395319 1363312 2026-11-09T12:27:56Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395319 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|अमेरिकी सामाजिक सञ्जाल सेवा}} {{बारेमा|समाजिक सञ्जाल सेवा|पूर्व कम्पनी|ट्विटर, निगम}} {{Infobox website | name = एक्स | logo = X logo 2023.svg | logo_size = 120px | logo_caption = जुलाई २०२३ देखि प्रयोगमा रहेको लोगो | screenshot = Screen of X (Twitter).png | caption = ट्विटर डटकमको स्क्रिनसट (एक्स डटकमबाट अनुप्रेसित), निर्गमनको बेलामा देखिएको, {{as of|अक्टोबर २०२३|post=|lc=y}} <!-- x.com redirects to twitter.com --> | company_type = <!-- Go to X Corp. for the main page --> | website_type = [[सामाजिक सञ्जाल|सामाजिक सञ्जाल सेवा]] | native_clients = {{hlist|[[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)|एन्ड्रोइड]]|[[आइओएस]]|[[आइप्याड ओएस]]|[[म्याक ओएस]]|[[विन्डोज फोन]]}} | language = बहुभाषिक | foundation = {{Start date and age|2006|03|21}}, [[सान फ्रान्सिस्को, क्यालिफोर्निया]]मा | area_served = विश्वव्यापी, [[ट्विटरको नियन्त्रण पद्धति|निशेधित देशहरू]]बाहेक | founder = {{Unbulleted list|class=nowrap|[[ज्याक डोर्सी]]|[[नोआ ग्लास]]|[[बिज स्टोन]]|[[एभान विलियम्स]]}} | chairman = [[एलन मस्क]] | owner = {{Unbulleted list|[[ओडेओ]] (सन् २००६)|[[ओभियस निगम]] (सन् २००६–२००७)|[[ट्विटर, निगम]] (सन् २००७–२०२३)|[[एक्स निगम]] (सन् २०२३–हाल)}} | CEO = [[लिन्डा यासारिनो]] | url = {{Ubl | {{Official URL}} | {{URL|x.com}} (ट्विटर डटकममा अनुप्रेसित) }} | registration = आवश्यक{{efn|प्रत्यक्ष लिङ्कमार्फत पहुँच गरिएको व्यक्तिगत सार्वजनिक गरिएका सामग्रीहरू हेर्न (प्रकाशित सामग्रीहरूमा कुनै पनि जवाफ वा जवाफमा मूल पोष्टहरू समावेश नगरी) वा केही खाताहरूको शीर्ष टिप्पणीहरू हेर्न दर्ता आवश्यक छैन।}} | num_users = {{increase}} ५५&nbsp;करोड [[सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू|मासिक सक्रिय प्रयोगकर्ता]] (सेप्टेम्बर २०२३)<ref>{{Cite web |last=Kolodny |first=Lora |date=September 18, 2023 |title=Elon Musk says Twitter, now X, is moving to monthly subscription fees and has 550 million users |url=https://www.cnbc.com/2023/09/18/musk-says-twitter-now-x-is-moving-to-monthly-subscriptions.html |access-date=September 19, 2023 |website=CNBC |language=en |archive-date=September 18, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230918225046/https://www.cnbc.com/2023/09/18/musk-says-twitter-now-x-is-moving-to-monthly-subscriptions.html |url-status=live }}</ref> | launch_date = {{Start date and age|2006|07|15}} | current_status = चालू | programming_language = {{hlist|[[जाभा (प्रोगामिङ भाषा)|जाभा]]|[[रूबी (प्रोगामिङ भाषा)|रूबी]]|[[स्काला (प्रोगामिङ भाषा)|स्काला]]|[[जाभास्क्रिप्ट]]|[[पाइथन (प्रोगामिङ भाषा)|पाइथन]]}} | footnotes = <ref>{{cite web |last=Main |first=Nikki |title=Elon's Ego Can Rest Easy Knowing He Now Has the Most Followers on Twitter |url=https://gizmodo.com/elon-musk-twitter-guinness-book-of-world-records-1850282449 |website=Gizmodo |date=March 30, 2023 |language=en |access-date=March 31, 2023 |archive-date=May 28, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528203014/https://gizmodo.com/elon-musk-twitter-guinness-book-of-world-records-1850282449 |url-status=live }}</ref><ref name=Dorsey2006/><ref name=10K>{{cite web|url=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/1418091/000141809122000029/twtr-20211231.htm|title=US SEC: FY2021 Form 10-K Twitter, Inc.|publisher=U.S. Securities and Exchange Commission|access-date=March 27, 2022|archive-date=March 28, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328084331/https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/1418091/000141809122000029/twtr-20211231.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://about.twitter.com/en_us/company.html|title=Twitter – Company|website=about.twitter.com|access-date=July 30, 2019|archive-date=November 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191104185131/https://about.twitter.com/en_us/company.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191104185131/https://about.twitter.com/en_us/company.html |date=November 4, 2019 }}</ref><ref name="Twitter coding"/><ref name="infoq-jvm">{{cite web|first=Charles|last=Humble|title=Twitter Shifting More Code to JVM, Citing Performance and Encapsulation As Primary Drivers|date=July 4, 2011|work=InfoQ|access-date=January 15, 2013|url=http://www.infoq.com/articles/twitter-java-use|archive-date=January 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200112101506/https://www.infoq.com/articles/twitter-java-use/|url-status=live}}</ref><ref name=launch/><ref name=mDAU>{{cite web |url=https://www.reuters.com/technology/exclusive-where-did-tweeters-go-twitter-is-losing-its-most-active-users-internal-2022-10-25/ |title=Exclusive: Twitter is losing its most active users, internal documents show |date=October 26, 2022 |last=Dang |first=Sheila |work=Reuters |access-date=November 1, 2022 |archive-date=October 16, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016020133/https://www.reuters.com/technology/exclusive-where-did-tweeters-go-twitter-is-losing-its-most-active-users-internal-2022-10-25/ |url-status=live }}</ref><ref name=yaccarino-ceo>{{cite news |last=Frier |first=Sarah |date=June 5, 2023 |title=Twitter's New CEO Linda Yaccarino Has First Day in the Role |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-06-06/twitter-s-new-ceo-yaccarino-has-first-day-in-the-role?srnd=premium-europe |publisher=Bloomberg News |access-date=June 6, 2023 |archive-date=November 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108063005/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-06-06/twitter-s-new-ceo-yaccarino-has-first-day-in-the-role?srnd=premium-europe |url-status=live }}</ref> }} '''एक्स'''{{efn|गणितीय सङ्केतको रूपमा शैलीकृत गरिएको {{unichar|1D54F|Mathematical Double-Struck Capital X|nlink=wikt:𝕏}}.<ref>{{Cite web|title=Twitter's new 'X' logo looks suspiciously like a Unicode character - Business Insider|website=Business Insider|url=https://www.businessinsider.com/twitter-x-logo-unicode-math-textbooks-2023-7}}</ref>}} , पहिले '''ट्विटर'''{{Efn|पुन:ब्रान्ड पछि पनि यसलाई सामान्यतया "ट्विटर" नै भनिन्छ।<ref name="Nudd 2023 w646"/>}}को रूपमा परिचित एक अनलाइन [[सामाजिक सञ्जाल]] तथा सामाजिक सञ्जाल सेवा हो जुन अमेरिकी कम्पनी [[एक्स निगम]]द्वारा सञ्चालित छ, जुन ट्विटर, निगमको उत्तराधिकारी हो। एक्समा, दर्ता गरिएका प्रयोगकर्ताहरूले पाठ, तस्वीर र भिडियोहरू सार्वजनिक गर्न सक्दछन्।<ref>{{Cite news |last=Conger |first=Kate |date=August 3, 2023 |title=So What Do We Call Twitter Now Anyway? |language=en |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2023/08/03/technology/twitter-x-tweets-elon-musk.html |access-date=August 29, 2023 |issn=0362-4331 |archive-date=October 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012220459/https://www.nytimes.com/2023/08/03/technology/twitter-x-tweets-elon-musk.html |url-status=live }}</ref> प्रयोगकर्ताहरूले "मनपराउन", पुन:प्रकाशन गर्न, उद्धरण पुन:प्रकाशन गर्न, सार्वजनिक सामग्रीहरूमा टिप्पणी गर्न, प्रत्यक्ष सन्देश गर्न, भिडियो र अडियो कल गर्न, बुकमार्क, सूची र समुदायहरूमा सामेल हुन र अन्य दर्ता गरिएका प्रयोगकर्ताहरूसँग सार्वजनिक स्थानहरूमा सामेल हुन पनि सक्दछन्। अनुमोदित योगदानकर्ताहरूले अन्य दर्ता भएका प्रयोगकर्ताहरू द्वारा प्रकाशित सामग्रीहरूमा सन्दर्भ थप्न सामुदायिक टिप्पणीहरू पनि छोड्न सक्दछन्। यस वेबसाइटमा जानकारी सार्वजनिक गर्दा प्राय: ट्विटिङ, रिट्विट र उद्धरण ट्विटिङको रूपमा उल्लेख गरिएको छ। यद्यपि सेवाको नाम "एक्स" मा परिवर्तन गरिएको थियो, यसको प्राथमिक वेबसाइट ठेगाना नोभेम्बर २०२३ सम्म ट्विटर डटकम रहेको छ र एक्स डटकम डोमेन नाम त्यस ठेगानामा पुनर्निर्देशित गरिएको छ। ट्विटरको स्थापना मार्च २००६ मा ज्याक डोर्सी, नोआ ग्लास, बिज स्टोन र इभान विलियम्सले गरेका थिए। यसलाई सोही वर्षको जुलाईमा सार्वजनिक गरिएको थियो। यसको मूल कम्पनी, ट्विटर, निगम, [[क्यालिफोर्निया]]को [[सान फ्रान्सिस्को]]मा आधारित थियो र विश्वभर २५ भन्दा बढी कार्यालयहरू थिए।<ref>{{cite web|url=https://about.twitter.com/|title=Company: "About Twitter"|archive-url=https://web.archive.org/web/20160403002854/https://about.twitter.com/company|archive-date=April 3, 2016|access-date=April 24, 2014}}</ref> सन् २०१२ सम्ममा, १० करोड भन्दा बढी प्रयोगकर्ताहरूले एक दिनमा ३४ करोड ट्वीटहरू उत्पादन गरेका थिए<ref name="Twitter-2012">{{cite web |url=https://blog.twitter.com/2012/twitter-turns-six |title=Twitter turns six |date=March 21, 2012 |publisher=Twitter |access-date=August 29, 2014 |archive-date=February 6, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170206120727/https://blog.twitter.com/2012/twitter-turns-six |url-status=live }}</ref>, र सेवाले प्रति दिन औसत १.६ अर्ब खोजीहरूलाई सम्हालेको थियो। सन् २०१३ मा, यो विश्वको सबैभन्दा [[सर्वाधिक लोकप्रिय वेबसाइटहरूको सूची|धेरै हेरिने १० वेबसाइट]]हरू मध्ये एक थियो।<ref name="Twitter_500" /><ref>{{cite web |url=https://blog.twitter.com/2011/engineering-behind-twitter%E2%80%99s-new-search-experience |title=The Engineering Behind Twitter's New Search Experience |date=May 31, 2011 |access-date=June 7, 2014 |work=Twitter Engineering Blog |publisher=Twitter |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325080255/https://blog.twitter.com/2011/engineering-behind-twitter%E2%80%99s-new-search-experience |archive-date=March 25, 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140325080255/https://blog.twitter.com/2011/engineering-behind-twitter%E2%80%99s-new-search-experience |date=March 25, 2014 }}</ref><ref name="Twitter-2012" /> सन् २०१९ को सुरुवात सम्ममा ट्विटरका ३३ करोड भन्दा बढी [[सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू|मासिक सक्रिय प्रयोगकर्ता]] थिए।<ref name="Twitter">{{cite news |last=Molina |first=Brett |date=October 26, 2017 |title=Twitter overcounted active users since 2014, shares surge on profit hopes |newspaper=USA Today |url=https://www.usatoday.com/story/tech/news/2017/10/26/twitter-overcounted-active-users-since-2014-shares-surge/801968001/ |access-date=December 2, 2017 |archive-date=January 1, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101193653/https://www.usatoday.com/story/tech/news/2017/10/26/twitter-overcounted-active-users-since-2014-shares-surge/801968001/ |url-status=live }}</ref> व्यवहारमा, अधिकांश ट्विटहरू अल्पसङ्ख्यक प्रयोगकर्ताहरूद्वारा उत्पादन गरिन्छ। सन् २०२० मा, लगभग ४.८ करोड खाताहरू (सबै खाताहरूको १५%) वास्तविक व्यक्तिहरूको खाता नभएको अनुमान गरिएको थियो।<ref name=Rodriguez/> अक्टोबर २०२३ सम्ममा, ट्विटर विश्वको पाँचौँ सबैभन्दा बढी हेरिएको वेबसाइट हो।<ref>{{cite web|last=Carlson|first=Nicholas|url=https://www.cbsnews.com/news/stunning-new-numbers-on-who-uses-twitter/|title=Stunning New Numbers on Who Uses Twitter|work=Business Insider|date=June 2, 2009|access-date=January 9, 2021|archive-date=February 5, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205143012/https://www.cbsnews.com/news/stunning-new-numbers-on-who-uses-twitter/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last1=Wojcik|first1=Stefan|last2=Hughes|first2=Adam|url=https://www.pewresearch.org/internet/2019/04/24/sizing-up-twitter-users/|title=Sizing Up Twitter Users|work=Pew Research Center|date=April 24, 2019|access-date=April 25, 2019|archive-date=October 29, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029223842/https://www.pewresearch.org/internet/2019/04/24/sizing-up-twitter-users/|url-status=live}}</ref> [[सिमिलर वेब]]द्वारा प्रदान गरिएको तथ्याङ्क अनुसार यसको ट्राफिकको २३.६% [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]बाट आउँदछ, त्यसपछि [[जापान]]बाट १५.९४% र [[संयुक्त अधिराज्य]]बाट ५.५७% प्राप्त हुन्छ।<ref>{{Cite web |title=Top Websites Ranking |url=https://www.similarweb.com/top-websites/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210041116/https://www.similarweb.com/top-websites/ |archive-date=2022-02-10 |access-date=2021-12-01 |website=Similarweb}}</ref><ref>{{cite web |title=twitter.com |url=https://www.similarweb.com/website/twitter.com/#geography |website=Similarweb.com}}</ref> अक्टोबर २०२२ मा, अर्बपति [[एलन मस्क]]ले ४४ अर्ब [[अमेरिकी डलर]]मा ट्विटरलाई प्राप्त गरेका थिए र उनी कम्पनीको [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी अधिकृत]] बनेका थिए।<ref>{{Cite news |last1=Isaac |first1=Mike |last2=Hirsch |first2=Lauren |date=April 25, 2022 |title=Musk's deal for Twitter is worth about $44 billion. |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/live/2022/04/25/business/elon-musk-twitter/musks-deal-for-twitter-is-worth-about-44-billion?smid=url-copy |access-date=April 26, 2022 |issn=0362-4331 |archive-date=April 26, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426011055/https://www.nytimes.com/live/2022/04/25/business/elon-musk-twitter/musks-deal-for-twitter-is-worth-about-44-billion?smid=url-copy |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Feiner |first=Lauren |date=April 25, 2022 |title=Twitter accepts Elon Musk's buyout deal |url=https://www.cnbc.com/2022/04/25/twitter-accepts-elon-musks-buyout-deal.html |access-date=April 25, 2022 |website=CNBC |archive-date=April 26, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426185639/https://www.cnbc.com/2022/04/25/twitter-accepts-elon-musks-buyout-deal.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Kay |first1=Grace |last2=Hays |first2=Kali |title=Elon Musk is officially Twitter's new owner, and he's firing executives already |url=https://www.businessinsider.com/elon-musk-twitter-reach-agreement-to-close-acquisition-deal-2022-10 |access-date=October 28, 2022 |website=Business Insider |archive-date=October 28, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028003243/https://www.businessinsider.com/elon-musk-twitter-reach-agreement-to-close-acquisition-deal-2022-10 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Twitter Purchased by Elon Musk: A Timeline of How It Happened |url=https://www.wsj.com/story/twitter-purchased-by-elon-musk-how-it-went-down-72a07de3 |access-date=November 7, 2022 |website=WSJ |first=Todd |last=Olmstead |date=October 28, 2022 |archive-date=June 3, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603203055/https://www.wsj.com/story/twitter-purchased-by-elon-musk-how-it-went-down-72a07de3 |url-status=live }}</ref> अधिग्रहण पछि, यसलाई गलत तथा मिथ्यासूचना सूचनाको प्रसारको लागि आलोचना गरिएको छ।<ref>{{Cite news |last1=Isaac |first1=Mike |last2=Hirsch |first2=Lauren |date=April 25, 2022 |title=Musk's deal for Twitter is worth about $44 billion. |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/live/2022/04/25/business/elon-musk-twitter/musks-deal-for-twitter-is-worth-about-44-billion?smid=url-copy |access-date=April 26, 2022 |issn=0362-4331 |archive-date=April 26, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426011055/https://www.nytimes.com/live/2022/04/25/business/elon-musk-twitter/musks-deal-for-twitter-is-worth-about-44-billion?smid=url-copy |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Feiner |first=Lauren |date=April 25, 2022 |title=Twitter accepts Elon Musk's buyout deal |url=https://www.cnbc.com/2022/04/25/twitter-accepts-elon-musks-buyout-deal.html |access-date=April 25, 2022 |website=CNBC |archive-date=April 26, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426185639/https://www.cnbc.com/2022/04/25/twitter-accepts-elon-musks-buyout-deal.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Kay |first1=Grace |last2=Hays |first2=Kali |title=Elon Musk is officially Twitter's new owner, and he's firing executives already |url=https://www.businessinsider.com/elon-musk-twitter-reach-agreement-to-close-acquisition-deal-2022-10 |access-date=October 28, 2022 |website=Business Insider |archive-date=October 28, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028003243/https://www.businessinsider.com/elon-musk-twitter-reach-agreement-to-close-acquisition-deal-2022-10 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Twitter Purchased by Elon Musk: A Timeline of How It Happened |url=https://www.wsj.com/story/twitter-purchased-by-elon-musk-how-it-went-down-72a07de3 |access-date=November 7, 2022 |website=WSJ |first=Todd |last=Olmstead |date=October 28, 2022 |archive-date=June 3, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603203055/https://www.wsj.com/story/twitter-purchased-by-elon-musk-how-it-went-down-72a07de3 |url-status=live }}</ref> घृणास्पद भाषणको वृद्धिलाई सुविधाजनक बनाएको,<ref name=":02">{{Cite news |last=Milmo |first=Dan |date=October 9, 2023 |title=X criticised for enabling spread of Israel-Hamas disinformation |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/technology/2023/oct/09/x-twitter-elon-musk-disinformation-israel-hamas |access-date=October 10, 2023 |issn=0261-3077}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Goswami |first=Rohan |date=October 9, 2023 |title=X, formerly Twitter, amplifies disinformation amid the Israel-Hamas conflict |url=https://www.cnbc.com/2023/10/09/x-formerly-twitter-amplifies-disinformation-amid-the-israel-hamas-conflict.html |access-date=October 10, 2023 |website=CNBC |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lyngaas |first=Sean |last2=O'Sullivan |first2=Donie |last3=Duffy |first3=Clare |date=October 9, 2023 |title=Elon Musk's X adds to fog of war at outset of Israel-Hamas conflict |url=https://www.cnn.com/2023/10/09/tech/musk-x-misinformation-israel-hamas-conflict/index.html |access-date=October 10, 2023 |website=CNN |language=en}}</ref> विरोधी षडयन्त्र सिद्धान्त<ref>{{Cite web |last=Sato |first=Mia |date=December 2, 2022 |title=Hate speech is soaring on Twitter under Elon Musk, report finds |url=https://www.theverge.com/2022/12/2/23489808/elon-musk-twitter-hate-speech-increase-content-moderation |access-date=April 13, 2023 |website=The Verge |language=en |archive-date=March 19, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230319055014/https://www.theverge.com/2022/12/2/23489808/elon-musk-twitter-hate-speech-increase-content-moderation |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=New Data Suggests that Hate Speech is on the Rise on Twitter 2.0 |url=https://www.socialmediatoday.com/news/New-Report-Suggests-Hate-Speech-Rising-on-Twitter/645482/ |access-date=April 13, 2023 |website=Social Media Today |language=en |archive-date=September 25, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925174125/https://www.socialmediatoday.com/news/New-Report-Suggests-Hate-Speech-Rising-on-Twitter/645482/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Frenkel |first1=Sheera |last2=Conger |first2=Kate |title=Hate Speech's Rise on Twitter Is Unprecedented, Researchers Find |url=https://www.nytimes.com/2022/12/02/technology/twitter-hate-speech.html |work=The New York Times |access-date=September 9, 2023 |date=December 2, 2022 |archive-date=October 16, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016020133/https://www.nytimes.com/2022/12/02/technology/twitter-hate-speech.html |url-status=live }}</ref> र [[पारद्वेषिता]]लाई बढावा दिएको भनेर आलोचना गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2023/11/16/elon-musk-calls-antisemitic-tweet-the-actual-truth.html|title=Elon Musk boosts antisemitic tweet, claims ADL and other groups push ‘anti-white’ messaging|first=Lora|last=Kolodny|date=November 16, 2023|website=CNBC}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thehill.com/homenews/administration/4314987-white-house-blasts-musk-unacceptable-antisemitic-tweet/|title=White House blasts Elon Musk’s ‘unacceptable’ antisemitic tweet|first=Alex|last=Gangitano|date=November 17, 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/elon-musk-twitter-transgender-hate-speech-b2351923.html|title=Elon Musk promotes anti-trans content as hate speech surges on his far-right platform|date=June 5, 2023|website=The Independent}}</ref><ref>{{Cite web |last=Yang |first=Angela |date=2023-04-18 |title=Twitter quietly changes its hateful conduct policy to remove standing protections for its transgender users |url=https://www.nbcnews.com/tech/twitter-changes-hateful-conduct-policy-rcna80338 |access-date=2023-11-17 |website=NBC News |language=en}}</ref> लिन्डा याकारिनोले ५ जुन २०२३ मा मस्कको उत्तराधिकारी बन्दै कार्यकारीको रूपमा काम गरेकी थिइन्।<ref name="yaccarino-ceo" /><ref name="Miller-2022">{{Cite news |last=Miller |first=Monica |date=December 21, 2022 |title=Elon Musk to quit as Twitter CEO when replacement found |language=en |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-64037261 |access-date=December 21, 2022 |archive-date=March 17, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317191421/https://www.bbc.com/news/business-64037261 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=June 6, 2023 |title=Twitter's New CEO Linda Yaccarino Has First Day in the Role |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-06-06/twitter-s-new-ceo-yaccarino-has-first-day-in-the-role |access-date=September 9, 2023 |archive-date=June 26, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230626134649/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-06-06/twitter-s-new-ceo-yaccarino-has-first-day-in-the-role |url-status=live }}</ref> जुलाई २०२३ मा, मस्कले ट्विटरलाई एक्समा पुन: ब्रान्डिङ गरिने र चराको लोगोलाई सेवानिवृत्त गरिने घोषणा गरेका थिए।<ref>{{Cite web |last=Valinsky |first=Jordan |date=July 24, 2023 |title=Twitter X logo: Elon Musk rebrands social media platform |url=https://www.cnn.com/2023/07/24/tech/twitter-rebrands-x-elon-musk-hnk-intl/index.html |access-date=July 25, 2023 |website=CNN Business |language=en |archive-date=October 3, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003061153/https://www.cnn.com/2023/07/24/tech/twitter-rebrands-x-elon-musk-hnk-intl/index.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Elon Musk reveals rebranding of Twitter as X - and what he wants us to now call a tweet |url=https://news.sky.com/story/elon-musk-reveals-rebranding-of-twitter-as-x-and-what-he-wants-us-to-now-call-a-tweet-12926425 |access-date=July 25, 2023 |website=Sky News |language=en |archive-date=August 1, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801200052/https://news.sky.com/story/elon-musk-reveals-rebranding-of-twitter-as-x-and-what-he-wants-us-to-now-call-a-tweet-12926425 |url-status=live }}</ref> अक्टोबर २०२३ मा, कम्पनीले यसको मूल्य लगभग १९ अर्ब अमेरिकी डलर रहेको अनुमान गरेको थियो, जुन एक वर्ष पहिलेको खरीद मूल्यको तुलनामा लगभग ५५% कम हो।<ref>{{Cite web|first=Kylie|last=Robison|url=https://fortune.com/2023/10/30/x-formerly-twitter-valued-19-billion-employee-stock-plan/|title=X, formerly Twitter, valued at $19 billion in new employee stock plan|date=October 30, 2023|website=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|url-access=subscription|access-date=October 30, 2023|archive-date=October 30, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231030204557/https://fortune.com/2023/10/30/x-formerly-twitter-valued-19-billion-employee-stock-plan/|url-status=live}}</ref> फिडेलिटी नामक कम्पनीले लगभग एकै समयमा यसको मूल्य यसको खरीद मूल्यबाट ६५% कम हुने अनुमान गरेको थियो।<ref>{{cite web |url=https://www.msn.com/en-us/money/other/twitter-valuation-slips-to-19-billion-less-than-half-of-what-musk-paid/ar-AA1jaDrZ |title=Twitter valuation slips to $19 billion, less than half of what Musk paid |first=Rebecca |last=Mezistrano |work=[[TheStreet]] |date=October 31, 2023 |quote=Fidelity, which contributed $300 million to Musk's purchase, says it thinks the company is worth 65 percent less than what it was sold for. |access-date=November 7, 2023 |archive-date=November 8, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108063005/https://www.msn.com/en-us/money/other/twitter-valuation-slips-to-19-billion-less-than-half-of-what-musk-paid/ar-AA1jaDrZ |url-status=live }}</ref> == टिप्पणी == {{टिप्पणीसूची}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Sister project links|auto=1|wikt=Twitter|d=y|voy=no|m=no|mw=no|f=no}} {{Scholia|topic}} * {{Official website}} * {{Onion URL|twitter3e4tixl4xyajtrzo62zg5vztmjuricljdp2c5kshju4avyoid}} *{{Curlie|Computers/Internet/On_the_Web/Online_Communities/Social_Networking/Twitter/}} [[श्रेणी:ट्विटर|ट्विटर]] [[श्रेणी:अमेरिकी सामाजिक सञ्जाल सेवाहरू]] [[श्रेणी:एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली) सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:आइओएस सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:बहुभाषिक वेबसाइटहरू]] [[श्रेणी:एलन मस्क]] 3bzil1ro9lyyhgquoy9eo44805ctccr 0 48563 1395355 1368372 2026-11-09T12:49:38Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395355 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = पापड | image = Roasted Papad - Howrah 2013-11-02 4068.jpg | caption = आगोमा सेकिएको ''पापड'' | alternate_name = {{hlist|पापडम|पोप्पाडम|पापर}} | creator = | course = खाजा वा सहायक परिकार | served = | main_ingredient = {{hlist|[[दाल]]को पिठो|[[मास|कालो मास]]|[[चना]]|[[आलु]]|[[साबुदाना]]|[[चामल]]}} | variations = {{hlist|चामलको पापड|ट्यापिओका पापड|साबुदानाको पापड|आलुको पापड|मसला पापड|लसुन पापड|अदुवाको पापड|कटहरको पापड|खुर्सानी पापड}} | calories = | other = }} '''पापड''' [[भारतीय उपमहाद्वीप]]मा उत्पत्ति भएको एक प्रकारको खाजा हो। [[मास|कालो मास]]को पिठोबाट बनाइएको आटोलाई गहिरो तेलमा तारिन्छ वा सुक्खा तापमा (खुला आगोको ज्वालामाथि फर्काउँदै) पकाइन्छ, जसले यसलाई कुरकुरे बनाउँछ। [[दाल]], [[चना]], [[चामल]], ट्यापिओका, [[कोदो]] वा [[आलु]]बाट बनाइने अन्य प्रकारका पिठोहरू पनि प्रयोग गरिन्छ। पापड प्रायः [[भारत]], [[पाकिस्तान]], [[बङ्गलादेश]], [[नेपाल]], [[श्रीलङ्का]] तथा [[क्यारिबियन]] क्षेत्रका देशहरूमा मुख्य भोजनसँगै सहायक परिकारका रूपमा वा सुरुआती खाजाको रूपमा परोसिन्छ। यसलाई प्रायः [[चटनी]]जस्ता डिपहरूसँग वा काटिएको प्याज र खुर्सानीजस्ता टपिङहरू राखेर खाने गरिन्छ। == व्युत्पत्ति == ''पापडम'' शब्द [[तमिल भाषा|तमिल]] {{lang|ta|பப்படம்}} ({{IAST|pappaṭam}}) बाट आएको [[ऋणशब्द]] हो।<ref>"poppadom, ''n.''" ''OED Online''. December 2006. [[Oxford University Press]].<http://www.oed.com/view/Entry/147794?redirectedFrom=poppadum#>.</ref><ref>{{cite web |url=http://dsal.uchicago.edu/dictionaries/ |title=Digital Dictionaries of South Asia |publisher=[[University of Chicago]] |date=1962 }}</ref> यसको अन्तिम उत्पत्ति सम्भवतः [[संस्कृत]] {{lang|sa|पर्पट}} ({{IAST|parpaṭa}}) बाट भएको मानिन्छ, जुन [[प्राकृत]] भाषाहरूबाट सापट लिइएको शब्द हो। यसले प्रारम्भिक जैन तथा बौद्ध साहित्यमा वर्णन गरिएको च्यापिएको गोलाकार परिकारलाई जनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Poppadom - Definition and synonyms of poppadom in the English dictionary |url=https://educalingo.com/en/dic-en/poppadom |access-date=2021-09-22 |website=educalingo.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lip-Smacking Ways to Use Papad: From Masala Papad to Rolls and Chaats |url=https://food.ndtv.com/food-drinks/lip-smacking-ways-to-use-papad-from-masala-papad-to-rolls-and-chaats-1731969 |access-date=2022-09-12 |website=NDTV Food |quote=According to food historian and author KT Achaya, "The parpata (papad) is first mentioned in about 500BC in Buddhist-Jain canonical literature, and the medical authorities note that they are made from pulses like urad, masoor, chana and the like." |archive-url=https://web.archive.org/web/20220912141928/https://food.ndtv.com/food-drinks/lip-smacking-ways-to-use-papad-from-masala-papad-to-rolls-and-chaats-1731969 |archive-date=2022-09-12 }}</ref> यो शब्द आफैँ पनि द्रविड भाषाको {{IAST|parpu aṭṭu}} ("दालबाट बनेको चप्टो परिकार") बाट व्युत्पन्न भएको हुन सक्ने मानिन्छ। यसका अन्य रूपहरूमा हिन्दीको ''पापड़'' र कन्नडको ''हप्पळ'' पर्छन्। ==क्षेत्रीय भिन्नताहरू== [[File:RollednRoastedPapads.jpg|thumb|[[बेङ्गलोर]]को [[कटहर]]बाट बनाइएको पापड]] [[File:Different Papad - Kolkata 2015-10-21 6134.JPG|thumb|बिक्रीका लागि राखिएका पापडका विभिन्न प्रकार]] पापड बनाउने विधि क्षेत्रअनुसार तथा घरपरिवारअनुसार फरक हुन्छ। यो सामान्यतया दाल, चना, कालो मास, चामल वा आलुबाट तयार गरिएको पिठो वा लेदोबाट बनाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Aoyagi |first=William Shurtleff; Akiko |url=https://books.google.com/books?id=q1-IDwAAQBAJ&dq=papadam+history&pg=PA2098 |title=History of Soy Flour, Flakes and Grits (510 CE to 2019): Extensively Annotated Bibliography and Sourcebook |date=2019-02-17 |publisher=Soyinfo Center |isbn=978-1-948436-06-9 |pages=814}}</ref> आटा तयार गर्न त्यसमा [[नुन]] र बदामको तेल मिसाइन्छ, जसमा [[खुर्सानी]], [[जीरा]], [[लसुन]] वा [[कालो मरिच]]जस्ता मसलाहरू पनि स्वादका लागि थप्न सकिन्छ। कहिलेकाहीँ त्यसमा खाने सोडा वा [[चुन]] पनि मिसाइन्छ। त्यसपछि आटालाई पातलो, गोलाकार आकारमा बेलेर (परम्परागत रूपमा घाममा सुकाएर<ref>{{Cite book |last=B.Gangwar |url=https://books.google.com/books?id=C-UxFp6cFRwC&dq=papadam+sun&pg=PA197 |title=Solving The Pulses Crisis |date=2013-01-21 |publisher=New India Publishing Agency |isbn=978-93-81450-48-2 |pages=197 |language=en}}</ref>) आवश्यक बनावटअनुसार गहिरो तेलमा तरेर, खुला [[आगो]]मा सेकाएर, टोस्ट गरेर वा माइक्रोवेभमा पकाइन्छ। विश्वभरका अधिकांश भारतीय रेस्टुरेन्टहरूमा पापडलाई विभिन्न डिपहरूसँग भोक बढाउने परिकारका रूपमा पस्किने गरिन्छ। ती डिपहरूमा प्रायः आँपको चटनी, [[अचार|कागतीको अचार]], प्याजको चटनी र [[राइतो|रायता]] पर्छन्। सेव, प्याज, टमाटर र धनियाका पातले सजाइएको मसला पापड भारतका सबैभन्दा लोकप्रिय भोक बढाउने परिकारहरूमध्ये एक हो। === कप्पा पापडम === कप्पा पापडम दक्षिण भारतीय राज्य [[केरल]]को पापडको एक प्रकार हो। यसको नाम यसको मुख्य सामग्री [[ट्यापिओका]]बाट आएको हो, जसलाई [[मलयालम भाषा|मलयालम]]मा "कप्पा" भनिन्छ।<ref>{{citation |url=https://www.onmanorama.com/food/recipe/2020/06/03/crispy-kappa-pappadam-recipe.html|title=Crispy Kappa Pappadam|publisher=Manorama Online|date=3 June 2020|access-date=8 April 2024}}</ref> यसलाई मरचेनी, चीनी पापडम (वा अप्पलम्) तथा कसावा पापड भनेर पनि चिनिन्छ। यसको मुख्य सामग्री ट्यापिओकामा रातो खुर्सानी, मरिच, नुन, जीरा र [[हिङ]] मिसाइन्छ। रातो खुर्सानीकै कारण कप्पा पापडमको विशेष खैरो–सुन्तलारङ्गी रङ देखिन्छ। केही प्रकारमा भने रातो खुर्सानीको सट्टा हरियो खुर्सानी प्रयोग गरिने भएकाले तिनीहरू सेतो रङका देखिन्छन्। टापिओकालाई साना टुक्रामा काटेर खुर्सानी, मरिच, जिरा र पानीसँग पिसी मसिनो लेदो बनाइन्छ। त्यसपछि उक्त लेदोमा नुन, हिङ, नरिवलको तेल र थप पानी मिसाई बाक्लो नभएसम्म उमालिन्छ।<ref>{{Cite news|url=http://cookwith.whiskaffair.com/kappa-pappadam-tapioca-papad/|title=Kappa Pappadam Recipe, How to make Kappa Pappadam or Tapioca Papad - Cook with Whiskaffair|date=2016-07-12|newspaper=Cook with Whiskaffair|language=en-US|access-date=2016-10-08|archive-date=17 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160717181246/http://cookwith.whiskaffair.com/kappa-pappadam-tapioca-papad/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160717181246/http://cookwith.whiskaffair.com/kappa-pappadam-tapioca-papad/ |date=2016-07-17 }}</ref> त्यसपछि उक्त लेदोलाई मलमलको कपडा वा प्लास्टिकको पानामाथि गोलाकार रूपमा फैलाएर घाममा सुकाइन्छ। परम्परागत रूपमा पापडम सुकाउन परालको चटाई प्रयोग गरिन्थ्यो। केही घण्टापछि पापडमलाई कपडा वा पानाबाट सावधानीपूर्वक निकालेर अर्को सतह उल्टाइन्छ। २–३ दिनसम्म राम्रो घाम लागेपछि पापडम कुरकुरा बन्छ, जसले तिनलाई तार्नका लागि तयार भएको सङ्केत गर्छ। सुकाइसकेपछि पापडमलाई गहिरो तेलमा तरेर परोसिन्छ। गहिरो तेलमा तरेका परिकार खान नचाहनेहरूका लागि पापडममा थोरै तेल लगाई एक मिनेट माइक्रोवेभमा पकाउन पनि सकिन्छ। [[फहाद फासिल]] अभिनीत सन् २०१७ को चलचित्र ''कप्पा पापडम''को शीर्षक यस खाजा र त्यससँग सम्बन्धित संस्कृतिलाई सन्दर्भित गर्दछ।<ref>{{Cite news|url=http://www.indiaglitz.com/fahad-in-kappa-pappadam-malayalam-news-100228.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20211018024040/https://www.indiaglitz.com/fahad-in-kappa-pappadam-malayalam-news-100228.html|url-status=dead|archive-date=18 October 2021|title=IndiaGlitz - Fahad in Kappa Pappadam - Malayalam Movie News|access-date=2016-10-08}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211018024040/https://www.indiaglitz.com/fahad-in-kappa-pappadam-malayalam-news-100228.html |date=2021-10-18 }}</ref><ref>{{citation |url=https://www.filmibeat.com/malayalam/movies/kappa-pappadam.html#cast|title=Kappa Pappadam|publisher=FilmiBeat|date=1 November 2021|access-date=8 April 2024}}</ref> ==सामग्री र तयारी== पापड विभिन्न सामग्री र विधिबाट तयार गर्न सकिन्छ। एउटा लोकप्रिय विधिमा बोक्रा हटाइएको चिरेको कालो मासबाट तयार गरिएको पिठोलाई<ref name="SmarttNwokolo2012">{{cite book|author1=J. Smartt|author2=Emmanuel Nwokolo|title=Food and Feed from Legumes and Oilseeds|url=https://books.google.com/books?id=cvfSBwAAQBAJ&pg=PA12|date=6 December 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4613-0433-3|page=28}}</ref> कालो मरिच, नुन, थोरै मात्रामा वनस्पति तेल र खाद्य-ग्रेड क्षारसँग मिसाइन्छ, त्यसपछि उक्त मिश्रणलाई राम्रोसँग मुछिन्छ। त्यसपछि राम्ररी मुछिएको आटालाई अत्यन्त पातलो गोलाकार आकारमा बेलेर सुकाइन्छ र पछि पकाउन तथा उपभोग गर्नका लागि भण्डारण गरिन्छ। यसको मुख्य सामग्रीका रूपमा [[चामल]], [[कटहर]], [[साबुदाना]] आदि पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ। कुटिएको कालो मरिच, रातो खुर्सानीको धुलो, [[हिङ]], जीरा वा [[तिल]]लाई प्रायः स्वादका लागि प्रयोग गरिन्छ। पापड [[चिउरा]], [[कोदो]] (रागी) वा [[गहत]]बाट पनि बनाइन्छ।<ref>{{cite web|url=https://udupi-recipes.com/2018/03/poha-papad-rice-flakes-papad.html|title=Poha papad, Rice flakes Papad, Summer Recipe|date=11 March 2018|publisher=Udupi-Recipes|access-date=9 January 2020}}</ref> ==चित्रावली== <gallery mode=packed> File:Pappadum.tif|पापड File:Rice papad.jpg|चामलको पापड File:Urad Indian Papad.jpg|उडदको पापड File:Roasting Papadums.jpg|आगोमा सेकिएको पापड File:Nepali Khana.jpg|पापडसहितको नेपाली [[थाली]] File:Raw Jack Fruit Papad.jpg|तटीय कर्नाटकको काँचो [[कटहर]]बाट बनाइएको पापड File:Papadum at restaurant Milan Nepal.jpg|फिनल्यान्डस्थित दक्षिण एसियाली शैलीको रेस्टुरेन्टमा भोक बढाउने परिकारका रूपमा [[चटनी]]सँग परोसिएको पापड File:Urad papad, microwaved.jpg|माइक्रोवेभमा पकाइएको उडदको पापडको बनावट </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली खाना]] [[श्रेणी:केरलको खाना]] bfhre82s5ltl8j4icdg1pask9ctrlb1 0 49459 1395567 1367874 2026-11-10T05:46:17Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395567 wikitext text/x-wiki {{otheruses|वसन्त (स्पष्टता)}} [[File:The Kumari jatra. Three temple cars outside the Hanuman Dhoka, or Old Palace, Kathmandu - Oldfield collection (1850-1863) - BL WD 3279.jpg|thumb|विसं १९०६ मा कुमारी जात्राको अवसरमा हनुमान ढोका]] '''हनुमान ढोका''' वा '''वसन्तपुर दरवार''' [[वसन्तपुर दरबार क्षेत्र]]मा अवस्थित ऐतिहासिक दरबार हो। यो दरबार लगायत यस क्षेत्रमा रहेका अन्य [[इतिहास|ऐतिहासिक]] भवन तथा मन्दिरहरू राजा [[रत्न मल्ल]]देखि [[पृथ्वी वीरविक्रम शाह|पृथ्वीवीरविक्रम शाह]]का पालासम्म निर्माण गरिएका हुन्। त्यस क्षेत्रमा अन्य महत्त्वपूर्ण स्मारकहरू हुन् [[तलेजु मन्दिर]],[[जगन्नाथ मन्दिर]], [[शिवपार्वती मन्दिर]], [[ठूलो घण्टा]], [[कालभैरव]], [[मैजुदेवल]], [[कुमारीघर]], '''वसन्तपुर दरवार''', [[गद्दी बैठक]], [[काष्ठमण्डप]]। हनुमानढोका क्षेत्रमा राजदरबार , मन्दिर, जलस्रोत, बगैंचा आदि पूर्ण वा खुला ठाउँले घेरिएको उत्कृष्ट आंगन भएका विविध स्मारकहरू छन्। क्षेत्रमा प्यागोडा, शिखर र डोम वास्तुकला शैलीका धेरै मन्दिरहरू छन् । यो दरबार मूर्त र अमूर्त सांस्कृतिक विविधतामा धनी छ र यसको उत्कृष्ट ऐतिहासिक, पुरातात्विक र धार्मिक मूल्य छ। तसर्थ, यो सन् १९७९ मा [[युनेस्को]] विश्व सांस्कृतिक सम्पदा स्थलको रूपमा सूचीकृत भएको थियो। अद्वितीय चाडपर्व, अनुष्ठान, मूर्तिकला, चोक, मन्दिर आदि देशको जीवित संस्कृति र राष्ट्रिय गौरवका पक्ष हुन्। सन् १६७२ मा गहिरो कलाप्रेमी [[प्रताप मल्ल]]ले मुख्य प्रवेशद्वार अगाडि [[हनुमान]]को प्रतिमा स्थापना गर्दा दरबारको नाम हनुमानढोका राखिएको थियो। हनुमान ढोका दरवारमा भएका चोकहरु मोहन चोक, सुन्दर चोक(रानीका लागि), नासल चोक (सवभन्दा ठूलो), मूल चोक, त्रिशूल चोक, दशै चोक, लोह चोक, दाख चोक, मसान चोक, न्हुल्क्षे चोक र वायु चोक । मल्लराजाहरू आफूलाई रामचन्द्रका वंशज हौं भन्ने कुरामा गर्व गर्दथे । यस कारण तिनीहरू रामचन्द्रका परम अनुयायी हनुमान्‌का भक्त थिए । हनुमान्‌को सेवाले लडाईंमा विजय प्राप्त हुन्छ र आफ्नो वासस्थान सुरक्षित रहन्छ भन्ने कुरामा उनीहरूको विश्वास थियो । यसैले उपत्यकाका तीनै मल्लदरवारमा हनुमानका मूर्ति स्थापना गरिएका छन् । काठमाडौंको राजदरवारको प्राङ्गणमा रहेका दुइटा हनुमान्चाहि राजा प्रतापमल्लले वि. सं. १७२६ वैशाखमा स्थापना गरेका थिए । तिनमा पहिलो ठूलो घण्टाको अगाडि राखिएको छ; दोस्रो त्योभन्दा ठूलो दरवारको मूलढोकामा रहेको छ । यिनै हनुमान्‌को नाउँमा काठमाडौंको राजदरवार प्रसिद्ध छ । राजा प्रतापमल्लले [[हनुमान|हनूमान्‌को]] यो मूर्ति स्थापना गरेका थिए । ठूलो घण्टाको सामुन्ने योभन्दा सानो अर्को हनुमान्‌को मूर्ति छ । त्यो पनि राजा [[प्रताप मल्ल|प्रतापमल्ल]]कै कृति हो । यी दुइटै हनुमान्‌को पीठमा एउटै बेहोराको अभिलेख कुँदिएको छ। ती अभिलेख अनुसार वि. सं. १७२६ मा हनुमान्‌का ती दुइ मूर्ति स्थापना गरिएका थिए । == इतिहास == === लिच्छवी काल === हनुमानढोका सुरुदेखि नै राजदरबार थियो, जुन सहरको मुटुमा अवस्थित थियो। केन्द्रमा अवस्थित यो दरबार [[लिच्छवी|लिच्छवी काल]]देखि नै प्राचिन शासकका लागि विशेष महत्त्वपूर्ण भएको छ। हनुमानढोकाको वर्तमान स्थल वरपरको क्षेत्रलाई "कोलिग्राम" वा "दक्षिण राजकुला" भनिन्थ्यो। प्रारम्भिक मध्ययुगीन कालमा दरबारको पहिलेको नाम "कान्तिपुर" वा प्रकाशको सहर भनेर चिनिन्थ्यो। गुणकामदेवलाई काठमाडौँको स्थापनाको श्रेय दिइन्छ।<ref name="Sen">[https://books.google.com/books?id=Wk4_ICH_g1EC&dq=Gunakamadeva&pg=PA302 Book:Ancient Indian History And Civilization, Author:S. N. Sen]</ref> नगरहरूको विकाससँगै उनले कृषि समाजलाई [[भारत]] र [[तिब्बत]]बीचको व्यापारिक औद्योगिक नगरमा रूपान्तरण गरे।<ref name="Sen" /> === मल्ल काल === [[यक्ष मल्ल]]ले वृहत नेपाल मण्डल,जसको केन्द्र भक्तपुरमा थियो, को निर्माण गरेका थिए । उनको मृत्यु पछी उनले बनाएको विशाल साम्राज्य टुकृयो । राजाको जेठो छोरो राजा हुने चलन अनुसार यक्ष मल्ल पछि भक्तपुरमा [[राय मल्ल]] राजा भए पनि माहिला [[रत्न मल्ल]]ले वि सं १५४१ मा कान्तिपुरका महापात्रहरूलाई हातमा लिई त्यहाँकै राजा भए । रत्न मल्ल (१४८२ ईस्वी) स्वतन्त्र काठमाडौंका प्रथम राजा थिए। यद्यपि, काठमाडौंको स्थापनाको श्रेय भाषा वंशावलीले राजा [[गुणकामदेव]]लाई दिइन्छ । [[महिन्द्र मल्ल|महेन्द्र मल्ल]]ले दरबार बनाएर कोटिलिंगेश्वर, जगन्नाथ, [[तलेजु मन्दिर|तलेजु]] र महेन्द्रेश्वर मन्दिरहरू निर्माण गरे जुन आज पनि छ। [[प्रताप मल्ल]]ले हनुमानको प्रतिमा, [[कालभैरव]], स्वैतवैरब र प्रसिद्ध सुन्दरी चोक, मोहनकाली चोक जस्ता धेरै स्मारकहरू निर्माण गरे। === शाह-राणा काल === राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले बसन्तपुर नौ तले दरबार निर्माण गरेका थिए । राजकुमार [[बहादुर शाह]] भतिजा नावालक राजा रणबहादुर शाहको नायव भई राज्य सञ्चालन गर्न थालेपछि [[कोत पर्व#सिसमहल|सिस महल]]मा बन्यो ।<ref name=":0">कोतपर्वको सङ्क्षिप्त विश्लेषण - प्र. से. प्रेमसिंह बस्न्यात , Ph.D</ref> १८६३ वैशाख १४ मा आर्थिक हिनामिना गरेको विषयमा भारदारी कचहरीमा रणबहादुर शाहलाई उनकै भाइ [[शेरबहादुर शाह]]बाट काटिए भने शेरबहादुर शाहलाई तत्कालै रणबहादुर शाहका अंगरक्षक [[बम शाह]] र [[बालनरसिंह कुँवर|काजी बालनरसिंह कुँवर]]ले ढाले र घिच्रो रेटे।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २०२</ref> वैशाखमा [[हनुमानढोका सङ्ग्रहालय|हनुमानढोका]]को भण्डारखाल बगैचामा एक हप्तासम्म राजनैतिक हत्याकाण्ड ([[भण्डारखाल पर्व (१८६३)|भण्डारखाल पर्व]]) चल्यो। यस हत्याकान्डको मुख्य नाइके [[भीमसेन थापा|भिमसेन थापा]] थिए । दुई सातासम्म लगातार हत्या शृङ्खला चलेको थियो, जसमा १६ महिला र ७७ पुरुषले ज्यान गुमाए। 'यो हत्याकाण्ड [[कोत पर्व|कोतपर्व]]भन्दा पनि घटिया थियो, यसमा राति सुतिरहेका बालक र वृद्धलाई पनि छाडिएन,' इतिहासकारद्वय [[तुलसीराम वैद्य]] र [[तीर्थप्रसाद मिश्र]]ले लेखेका छन्।<ref>{{cite book|title=आधुनिक नेपालको राजनैतिक इतिहास (१७६८–१८४६ ई.)|author=तुलसीराम वैद्य र तीर्थ मिश्र|page=|date=२०५४|publisher=नेपाल र एसियाली अनुसन्धान केन्द्र कीर्तिपुर|isbn=|url=}}</ref> बिसं १९०३ भाद्र ३१ मा यसै दरबार परिसरमा रहेको सिस महलमा भेला भएका भारदारहरू बीच को छलफलामा स्थिती चारकदै गएपछी [[कोत पर्व|नरसंहार]] भयो । यस हत्याकाण्डमा ३१ जनाको हत्या भयो । वि सं १९६५ मा प्रधानमन्त्री [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्रशम्शेर राणा]]ले गद्दी बैठकको निर्माण गरेका थिए। त्यति वेला विदेशी पाहुनालाई स्वागत गर्न, ओहोदाको प्रमाणपत्र दिन तथा राज्यका महत्त्वपूर्ण बैठकका लागि गद्दी बैठक प्रयोग हुने गरेको थियो। गद्दी बैठकको तल्लो तलामा रहेका तीन वटा ग्यालरीमा ऐतिहासिक हातहतियार राखिएका छन्। जसमा पृथ्वीनारायण शाहले प्रयोग गरेका हातहतियार पनि छन्। त्यस्तै, भुइँतलामा नेपाल एकीकरणदेखि गणतन्त्रसम्मको राजनीतिक परिचय दिने विभिन्न घटनाक्रम समेटिएका तस्वीर राखिएका छन्। शाहवंशीय राजाहरूको ११ पुस्ताकै तस्वीर पनि राखिएको छ। अडियो भिडियो कक्षमा विभिन्न जात्रा र पर्वसँग सम्बन्धित द्वश्य र वृत्तचित्र हेर्ने व्यवस्था गरिएको छ। यससँगै हनुमानढोका क्षेत्रका सय वर्ष पुराना तस्वीर पनि हेर्न सकिनेछ। जुन राजदरबारका फोटोग्राफर दिर्गमान चित्रकार, गणेश चित्रकार र किरण चित्रकारका संकलन हुन्। <ref>{{Cite journal |first=अमित मचामसी र विकल श्रेष्ठ |date=चैत १९, २०७८ |title=यस्तो छ चन्द्रशम्शेरले बनाएको गद्दी बैठक (तस्वीरहरू) |url=https://www.himalkhabar.com/news/129096 |journal= |archive-url=https://web.archive.org/web/20240406152221/https://www.himalkhabar.com/news/129096 |archive-date=2024-04-06 |access-date=2024-04-06}}</ref> == वर्णन == एक चोकबाट अर्को चोकमा जान चोककै एक कुनामा एउटा सानो ढोका बनाइएको छ। केही गडबडी भएको खण्डमा ती ढोका बन्द गरिन्छन् र दरवारमा बस्ने मान्छेहरू सुरक्षापूर्वक भवनको विभिन्न भागमा बस्छन् । यसरी आक्रमणकारीहरू प्रशस्तै भए पनि राम्रो बचावट गर्न सकिन्छ भन्ने भावको कुरा त्यहाँ परेको छ । मल्ल राजदरवारहरूमा यस किसिमको रचना अझै पनि देख्न सकिन्छ। एउटा चाखलाग्दो कुरो के छ भने उक्त चोकमा जस्तै मल्ल दरवारका कोठाहरूमा पनि आवतजावत गर्नालाई भिन्ने बाटो प्रायः छुट्याइएको हुँदैन । एउटा कोठाबाट अर्को कोठामा जान कोठाकै पृष्ठभागमा ढोका बनाइएका हुन्छन् । यसरी हरेक कोठामा दुइ ढोका हुन्छन् । भित्री कोठामा जानलाई बाहिरी कोठा भएर जानु पर्छ । यसै गरी त्यसभन्दा अझ भित्रको कोठामा जान तो दुबै कोठामा नकुल्चिकन जाने बाटो हुँदैन । यस्तो रचना सुरक्षाकै दृष्टिले गरिएको हुनुपर्छ । === हनुमान ढोका === === नासल चोक === [[चित्र:Coronation_of_King_Gyanendra_2058_Jestha.jpg|पाठ=राजा ज्ञानेन्द्र|अङ्गुठाकार|नासल चोकमा राजा ज्ञानेन्द्रको [[राज्याभिषेक]]]] सुवर्णद्वारबाट भित्र पसेपछि नासलचोक आउँछ । यो चोक हनूमान्ढोकामा रहेका सबै चोकभन्दा ठूलो ही। मल्लकालका ऐतिहासिक सामग्रीहरूमा अनेक ठाउँमा यस चोकको उल्लेख आउँछ । यस चोकको पूर्वपट्टि मूलचोक, पूर्व दक्षिण कुनामा वसन्तपुर, दक्षिणपट्टि सडक, पश्चिमपट्टि लामाचोक र दाखचोक, पश्चि- मोत्तर कुनामा प्राङ्गण, उत्तरपट्टि मोहनचोक पर्दछ। यस चोकको पूर्वी लङमा नासल देवता (नाट्येश्वर) को सानो देवल छ। सोही देवताको नामबाट यस चोकको नामकरण भएको छ। मल्लकालमा विशेष गरेर राजदरवारमा नचाइने नाचको अभ्यास र प्रदर्शन नासलचोकमा गरिन्थ्यो । मूलद्वारबाट पस्नासाथ आउने यो चोक राजा र प्रजा भेटघाट गर्ने काममा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । राजदरवारसंग सम्बन्ध राख्ने कुनै कुरो परेको खण्डमा प्रजाहरू यस चोकमा आउँथे । राजपरिवारलाई कुनै दुःख आइपरेमा प्रजाहरू यस चोकमा आएर समवेदना प्रकट गर्दथे । शाहकालमा आएर यस चोकले निकै महत्त्वपूर्ण स्थान प्राप्त गयो । शाह राजाहरूको [[राज्याभिषेक]]को समारोह यहीं संपन्न हुन थाल्यो । यसभन्दा पहिले मल्लकालमा राज्याभिषेकसम्बन्धी काम मूलचोकमा गरिन्थ्यो । विशाल नेपालका शासक शाहवंशी राजाहरूको राज्याभिषेकको समारोहको लागि मूलचोक सांगुरो भएको हुनाले दरबारको सबभन्दा ठूलो चोकको रूपमा रहेको नासलचोकमा राज्याभिषेकको काम हुन थालेको देखिन्छ === मूल चोक === नासलचोकको पूर्वोत्तर कुनामा रहेको प्रवेशद्वारबाट भित्र पसेपछि मूलचोक पुगिन्छ । मूलचोक प्राचीन राजदरवारको अपरिहार्य अङ्ग थियो । यसैले तीनै शहरको मल्लदरवारमा मूलचोक बनेका छन् । वंशावलीअनुसार राजा महेन्द्रमल्ल (वि. सं. १६१७ आ. - १६३१ म.) ले तलेज भवानीको मन्दिर बनाउँदाखेरि नै आफ्नो दरवारमा मूलचोकको पनि निर्माण गराएका थिए । काठमाडौंको मूलचोकको पहिलो उल्लेख वि. सं. १६८५ मा पाइएको छ। । मल्लकालमा धार्मिक दृष्टिकोणले यस चोकको विशेष महत्त्व थियो । राजा तथा राजपरिवारको विवाह, होम, गोदान आदि धार्मिक कृत्य यस चोकमा संपन्न गरिन्थे । मल्ल राजाहरूको राज्याभिषेक समारोह तथा चौतारा (प्रधानमन्त्री) को नियुक्ति सम्बन्धी काम कुरो पनि मूलचोकमा हुन्थ्यो । वि.सं. १७३१ आषाढमा मूलचोकको पूर्वी दलानमा राजा नृपेन्द्रमल्लको राज्याभिषेक भएको थियो । । उनको सो राज्याभिषेक समारोहमा पाटन र भक्तपुरका राजाहरू पनि सामेल भएका थिए । पाटनका राजा श्रीनिवासमल्लले नृपेन्द्रमल्ललाई राजतिलक लगाइदिएका थिए। === त्रिशूलचोक === मूलचोकको उत्तरी दलानमा रहेको ढोकाबाट भित्र पसेपछि त्रिशूलचोक पुगिन्छ । बाहिर प्राङ्गणमा काकेश्वरको मन्दिरसामुन्ने रहेको सिंहढोकाबाट पनि यस चोकमा पुग्न सकिन्छ । मल्लकालिक लेखहरूमा यस चोकलाई "त्रिशूलरिवि" भनी लेखिएको छ । । यस चोकमा मल्ल राजाहरूको इष्टदेवता तलेजुको विशाल मन्दिर रहेको छ । सोही मन्दिरको मुनि शाक्तसंप्रदायको चिह्नस्वरूप प्रस्तरको ठूलो त्रिशूल स्थापना गरिएको छ । सोही त्रिशूलले गर्दा यस चोकको नाम त्रिशूलरिवि अथवा त्रिशूलचोक भन्ने रहन गएको छ । === मोहन चोक === नासलचोकको उत्तरपट्टि मोहनचोक रहेको छ । त्यस चोकको उत्तरी लङमा दलानमा टाँसिएको सुवर्णपत्रको अभिलेखअनुसार राजा प्रतापमल्लले वि.सं. १७०५ फागुनमा यस चोकको निर्माण गराएका थिए । त्यस अभिलेखमा यस चोकलाई मनमोहनचोक भन्ने संज्ञा दिइएको छ। तर ठ्यासफु जस्ता तात्कालिक लेखहरूमा यस चोकलाई मोहनचोक नै भनिएको पाइन्छ । मोहनचोकको रचना चौक्वाथको रचनाशैलीसंग मिल्दोजुल्दो देखिएको छ । चौक्वाथ बनाउँदा चोकको चारकुनामा चारवटा बुर्जा जस्ता भवन बनाउने चलन थियो । यो कुरो पाटन दरवारको चौक्वाठको निर्माणशैलीबाट बुझिन्छ । मोहनचोकमा पनि चोकको कुनाकुनामा बुर्जा जस्ता भवन बनेका छन् । पूर्वी दक्षिणी कुनामा पञ्चमुखी हनूमान्‌को मन्दिर तथा दक्षिणपश्चिम कुनामा आगम को मन्दिर बुर्जा जस्तै उठाइएका छन् । पश्चिमोत्तर कुनामा पनि बुर्जा जस्तो भवन बनेको छ । त्यस भवनमाथि गजूरको प्रयोग गरिएको छ तापनि त्यस भवनभित्र कुनै देवता स्थापना गरिएको छैन । त्यस कारण सो भवन मन्दिर नभएर एक बुर्जा मात्र हो । पूर्वोत्तर कुनामा चाहि अहिले कुनै पनि बुर्जा जस्तो भवनको अस्तित्व छैन । मल्लकालमा राजा र राजपरिवारको मूलवासस्थान मोहनचोकमा थियो । देशदेशान्तरका राजाहरूसंग मित्रसम्बन्ध जोड्दा तथा सल्लाहसाहुति गर्नुपर्दा मोहनचोक प्रयोगमा ल्याइन्थ्यो । वि. सं. १७३५ आश्विनमा गोरखाका राजा [[पृथ्वीपति शाह]] काठमाडौंमा आउँदाखेरि राजा [[नृपेन्द्र मल्ल|नृपेन्द्रमल्ल]]ले मोहनचोकमा बसेर मीत लाएका थिए ।यसै गरी वि. सं. १७४२ पौषमा [[पार्थिवेन्द्र मल्ल|पार्थिवेन्द्रमल्ल]]ले भक्तपुरका [[जितामित्र मल्ल|जितामित्र]] र गोरखाका राजा पृथ्वीपति शाहसंग मोहनचोकमा बसी भेट गरेका थिए । राजपरिवारको व्यक्तिलाई बन्धनमा राख्नुपर्दा मोहनचोकमा बाँधेर राखेको घटना पनि इतिहासमा पाइन्छन् । प्रतापमल्लका कान्छा छोरा महीपतेन्द्रलाई र उनका बैठके आदिलाई समेत डोरीले बाँधेर यस चोकमा राखेको वर्णन ठ्यासफुमा गरिएको छ । मल्लकालमा बाहिरका मित्र राजाहरू आफ्नो राजधानीमा आउँदा [[रानी पोखरी|रानीपोखरी]]को तीरसम्म गई लिन जाने तथा त्यहाँबाट स्वागत गरेर ल्याई मोहनचोकमा राख्ने चलन काठमाडौंमा चलेको थियो । त्यस वेला रानीपोखरी काठमाडौं शहरको किल्लाबाट ठीक बाहिर पर्दथ्यो त्यस कारण शहरबाहिरसम्म गएर किल्लाको ढोकाबाट मित्र राजालाई सत्कार गरेर ल्याई असन, इन्द्रचोकको बाटो गरी आफ्नो वासस्थान मोहनचोकमा भिव्याई मित्र राजाको सत्कार गरिन्थ्यो । राजा र राजाका प्राप्त पुरुषहरूबाहेक अरू कसैलाई यस चोक भित्र बस्ने अधिकार थिएन । राजपरिवारकै व्यक्तिहरू पनि गद्दीनशीन राजालाई चित्त नबुझेको खण्डमा मोहनचोकमा उठबस गर्न पाउँदैनथे । काठमाडौंको इतिहासमा यस्तो घटनाको उल्लेख आएको छ । मल्लकालमा हनुमान्‌ढोका दरवारमा मूल राजकीय वासस्थानको रूपमा मोहनचोकको विशिष्ट स्थान थियो । यसैले यस चोकमा जन्मेको राजकुमार मात्र गद्दीको हकदार हुन्छ भन्ने धारणा बस्न गएको थियो । [[जयप्रकाश मल्ल|जयप्रकाश]]को जन्म हनुमान्ढोकाभन्दा बाहिर भएको हुनाले उनी राजा बनाइँदा केही भारादारहरूले मोहनचोकमा नजन्मेको व्यक्ति राजा हुन पाउँदैन भनी हल्ला मच्चाएका थिए। === सुन्दरचोक === मोहनचोकको पृष्ठभागमा उत्तरतिर सुन्दरचोक छ। । मोहनचोकको भित्री भागको रूपमा सुन्दरचोकको निर्माण गरिएको देखिन्छ । मोहनचोककै पश्चिमोत्तर कुनामा रहेको प्रवेशद्वारबाट भित्र पसेपछि सुन्दरचोकमा पुगिन्छ । सिंहढोकानिर रहेको प्राङ्गणबाट र त्रिशूलचोकबाट पनि त्यहाँ पस्न सकिन्छ । यस चोकको घरमा प्रयोग गरिएका धेरैजसा झ्याल ढोका नेपाली कलाको प्रतिनिधित्व गर्दछन् तापनि चोकको दक्षिणी र पश्चिमी लङमा नेपाली कलाको कुनै अवशेष बाँकी रहेका छैनन् । चोकको पूर्वी लङ दुइतले छ, अरू सबै लङ तीनतले छन् । पूर्वी लङको दलानको एउटा खापामा महाकालको मूर्ति अजित गरिएको छ । काष्ठकलाको दृष्टिले सो मूर्ति महत्त्वपूर्ण देखिन्छ । यस चोकको पश्चिमोत्तर कुनामा राजा प्रतापमल्लले स्थापना गरेको लक्षप्रतापेश्वरको मूर्ति रहेको छ । त्यहाँ रहेको एउटा सानो घण्टमा वि. सं. १७०७ फागुनको राजा प्रतापमल्लको छोटो अभिलेख अद्भुित छ । मोहनचोकमा जस्तै यस चोकमा पनि सुनधारा छ । अभिलेखअनुसार प्रताप मल्लले वि.सं. १७०७ फागुनमा आफ्नी पत्नी रूपमतीदेवीको नाउँमा यो सुनधारा बनाउन लगाएका थिए । यस धाराको माथि गुम्बज शैलीको सानो मन्दिर बनेको छ । === कुमारीचोक === {{मुख्य लेख|कुमारीघर}} गद्दीबैठकनजीकै पश्चिम दक्षिण कुनामा कुमारीचोक रहेको छ । राजा [[जयप्रकाश मल्ल|जयप्रकाश]] [[जयप्रकाश मल्ल|मल्ल]]ले यो चोक बनाउन लागेका हुन् भनी भाषावंशावलीमा लेखिएको छ हालै पाइएको एउटा ठ्यासफुले यो कुरो प्रमाणित गरेको छ । उक्त ठ्यासफुको वर्णनअनुसार वि. सं. १८१३ फागुनमा जग हाली सोही साल भाद्रसम्ममा संपूर्ण चोकको निर्माणकार्य सिद्धिएको थियो । यस उपलक्ष्यमा भाद्रशुक्ल दशमीको दिन राजा जयप्रकाशले स्वयम्भू, पशुपति नादि प्रसिद्ध देवताहरूलाई निमन्त्रणा पठाई आफैले स्वागत गरी हनुमान्ढोकामा ल्याएका थिए । कुमारीचोकको निर्माण उपत्यकामा बनेका बौद्ध विहारको शैलीमा गरिएको छ । यस चोकलाई कोही कोही कुमारीबहाल पनि भन्दछन् । यस चोकमा उचित श्राङ्गिक लक्षणले युक्त बालिकाको चयन गरी कुमारीदेवीको रूपमा सन्मानपूर्वक राख्ने चलन अद्यापि चलेर आएको छ । बालिकाको चयन बौद्ध धर्मावलम्बी नेवारहरूको परिवारबाट हुन्छ तापनि कुमारीलाई तलेजु - भवानीको अवतार मान्ने चलन छ । यसैले तलेजुका पुजारीहरू कुमारीलाई शेवमतअनुसार पूजा गर्छन् । नेपालमा धार्मिक समन्वयको एक उज्ज्वल झलक यसले प्रस्तुत गरेको छ । कुमारीचोक पस्ने मूलढोकाको दायाँ बायाँ उत्तराभिमुख प्रस्तरका दुइ सिंह उभिएका छन् । करीब चार हात जति अग्ला ती दुइ आकृति प्रस्तरका टुकाहरू जोडेर बनाइएका छन् प्रायः विहार मन्दिरश्रादिको मूलढोकाको दायां बायाँ सिंहका मूर्ति द्वारपालको रूपमा राख्ने चलन प्राचीन कालदेखि यहाँ चलेर आएको छ । सिंहमूर्तिको दायाँ बायाँ दुवैतिर पेटी छन् पेटीमाथि कुमारीको रथमा प्रयोग गरिने काठका मूढा राखिएका छन् । बौद्धविहारको शैलीमा बनेको कुमारोचीकका चारै लङ कलापूर्ण ज्याल ढोकाले सिंगारिएका छन् । चारैतिर जम्मा तीन तला छन् । यसको पूर्वी लङको केही भाग पछि थपिएको देखिन्छ । यो कुरा चोकबाहिर सडकबाट हेर्दा थाहा पाइन्छ । सडकतिर फर्केको यस लङ्गमा बायाँतिर रहेका सबै किसिमका झ्याल दायाँतिर पनि बनेका छन् । === संग्रहालय === ==चित्र दिर्घा== <gallery> File:Temple(Hanumandhoka).jpg File:Shiva Parbati Temple.jpg|हनुमानढोकामा रहेको शिव पार्वती मन्दिर Durbar square (Basantapur).jpg File:Krishna Mandir 123.jpg|हनुमानढोकामा रहेको कृष्ण मन्दिर File:Basantapur at night.jpg|रातिको समयमा हनुमानढोकाको दृष्य </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category|Hanuman Dhoka}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेपालको ऐतिहासिक स्थलहरू]] [[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँका दरबारहरू]] 9w6od11rr8x718v4tv06sxn6dvyi44b 0 50678 1395434 1343305 2026-11-09T22:50:38Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395434 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वैरागी काइँला | image = Bairagi kaila.jpg | imagesize = 220px | caption = वैरागी काइँला आफ्नो कार्यालयमा | birth_name = ओझाङहाङ लिम्बू/ तिलविक्रम सुब्बा | birth_date =वि. सं. १९९६ साउन २५ | birth_place = पौवा गाउँ, [[पाँचथर जिल्ला]]नेपाली साहित्यका आयामेली कवि | death_date = | death_place = | citizenship = [[नेपाली]] | ethnicity = [[लिम्बु जाति|लिम्बु]] | party = | occupation = [[साहित्यकार]] | spouse = देवकुमारी नेम्बाङ | religion = | children = | parents = | relatives = | signature = Bairagi Kaila sign.jpg ‎ | website = | footnotes = }} '''तिलविक्रम नेम्बाङ''' (प्रख्यात नाम: '''वैरागी काँहिला''', जन्म: बि. सं. १९९६ साउन २५) नेपाली साहित्यका मूर्धन्य साहित्यकार हुन् । उनी बि. सं. २०६६ देखि बि. सं.२०७० सम्म [[नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान]]को कूलपति थिए। ==जीवनी== वैरागी काइँलाको जन्म [[पाँचथर जिल्ला]]को पौवा गाउँमा वि‍. सं १९९६ साउन २५ गतेका दिन भएको थियो। उनले स्नातक तहसम्मको औपचारिक शिक्षा हासिल गरेका छन्। वैरागी काइँला [[आयामेली आन्दोलन]] (२०२०) मार्फत साहित्य क्षेत्रमा नयाँ युगको सुरुवात गर्ने साहित्यकारको रूपमा चिनिन्छन्। यसका अतिरिक्त वैरागी काइँला ‘मन्थन साहित्य संस्था’ ‘शताब्दी काठमाडौँ’ जस्ता संस्थाका सल्लाहकार रहेका थिए भने वि. सं. २०४७ मा तत्कालीन राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठान (हाल नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान)का सदस्य भएका थिए।<ref name="">आधुनिक नेपाली कविता–काव्य (गीत र गजल), नरेन्द्रप्रसाद कोइराला तथा राजन भट्टराई</ref> थोरै कविता लेखेर धेरै चर्चित, अर्थित र गर्वित प्राज्ञमा दरिने 'बैरागी काँइलाको वास्तविक नाम तीलबिक्रम नेम्बाङ हो। दुरुह र विलक्षण बिम्बहरूमा भाषाको चामत्कारिक विलाश गर्ने कवि काइँला बि. सं. २०६२-६३ को जनआन्दोलनका सक्रिय सहभागी हुन्। वि. सं. २०६६ देखि २०७० सम्म उनी प्रज्ञा-प्रतिष्ठान का [[कुलपति]]का रूपमा कार्यरत् थिए। काँइलाले हालसालै ‘रत्नशोभा-शुभलक्ष्मी मुन्धुम पुरस्कार’ प्राप्त गरेका छन्। किरात [[लिम्बु जाति]]मा रहेको धर्मशास्त्र मुन्धुमबारे पाँचदशकदेखि निरन्तर खोज, अनुसन्धान, लिपिबद्ध गरी दर्जनभन्दा बढी कृति प्रकाशितका स्रष्टा काइँलालाई पहिलो पटक यो पुरस्कार दिइएको हो। <ref>[http://www.nepal24hours.com/np/?p=8144 मुन्धुम पुरस्कारद्वारा बैरागी काइँला पुरष्कृत]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Nepal 24hrs.com</ref> उनलाई वि. सं. २०७५ को जगदम्बा श्री पुरस्कारका लागि छनोट गरिएको छ। मदन पुरस्कार गुठीद्वारा दिइने उक्त पुरस्कारको राशि चार लाख रूपैँया रहेको छ। उनलाई लिम्बू भाषा तथा मुन्धुम संस्कार र संस्कृतिको अध्ययन–अनुसन्धान तथा अभिलेखीकरण गरी नेपाली वाङ्गमयको समृद्धिमा उल्लेखनीय योगदान गरेबापत कदरस्वरुप बि. सं. २०७५ को जगदम्बा–श्री दिइएको गुठीले जनाएको छ। <ref>{{Cite web |url=https://www.kantipurdaily.com/literature/2019/08/18/156613103579342546.html |title=बैरागी काइँलालाई जगदम्बा श्री, ‘रणहार’ लाई मदन पुरस्कार-कान्तिपुरडेली डटकम |access-date=2024-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819063213/https://www.kantipurdaily.com/literature/2019/08/18/156613103579342546.html |archive-date=2019-08-19}}</ref> ==कृतिहरू== वैरागी काइँलाले लिम्बू भाषा, साहित्य र इतिहासमा पनि महत्त्वपूर्ण योगदान दिएका छन्। वैरागी काइँलाद्वारा लिखित, सम्पादित किराँत लिम्बू भाषा, मुन्धुम् संस्कृति, इतिहास सम्बन्धि प्रकाशित कविता संग्रहहरू तथा कृतिहरू: ===कविताहरू=== {{Quote box|लाग्थ्यो मेरो हत्याले तिम्रो आयु थपिने छ तर तिमी मसँग नै किन मर्दैछौ? लाग्थ्यो बन्दूक बोकेर म सुरक्षित हुनेछु तर भयभीत अझ् तिमीसँगै बढी किन हुन्छु? (वाग्मती लहरले उठेर वर्षिदेऊ...) |'''हिमाल खबर पत्रिका'''मा छापिएको वैरागी काइँलाको कविता<ref>[http://nepalihimal.com/news.php?id=4906 तीन दशकपछिका काइँला] हिमाल खबरपत्रिका</ref>|align=right|width=250px}} * ''फूल पात पतकर'' (२०१८) * ''[[वैरागी काइँलाका कविताहरू|बैरागी काइँलाका कविताहरू]]'' ( २०३१) * ''[[अन्धा मान्छेहरू र हात्ती]]'' (२०६८) ===अन्य कृतिहरू=== # [[तेस्रो आयाम]] (२०२०) # [[किराँत जागरण गीत]], २०३८ # [[महागुरु फाल्गुनन्दका उपदेशहरू तथा सत्यहाङ्मा पन्थका भजनमाला]], २०४७ # समकालिन साहित्य (२०४६) # जर्नल अफ लिम्बु, लिटरेचर एण्ड कल्चर (२०४८) # [[लिम्बू जातीमा कोख-पूजा]], २०४८ # [[ईर्श्या र आँखिडाहीको आख्यान]], २०५१ # लिम्बु ग्रन्थ सूची (२०४९) # [[प्रेतात्माको आख्यान र अनुष्ठान]], २०५१ # [[मोच मार्ने आख्यान र अनुष्ठान]], २०५२ # [[तङ्सिङ् तक्मा मुन्धुम्: आख्यान र अनुष्ठान]], २०५२ # [[मुजिङ्ना खेयङ्ना मुन्धुम ]], २०७० # [[लाहादाङ्ना सुहाम्फेबा मुन्धुम ]], २०७० # [[खाप्पुना मेल्लङ्हाङ्मा मुन्धुम ]], २०७० # [[पाजाइवा मुन्धुम]], २०७०। # [[नाम्सामि-केसामि मुन्धुम ]],२०७० [[File:Tilbikram Subba by Mahalaxmi Silwal 3.JPG|thumb|विकिपेडियनहरूसँग बैरागी काँइला]] ==पुरस्कार तथा सम्मान== * [[साझा पुरस्कार]] - बि. सं. २०३१, * ‘सिद्धिचरण काव्य पुरस्कार’ - बि. सं. २०५३ * विपी–साहित्य सम्मान पुरस्कार - बि. सं. २०७६<ref>[https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/91236/ बैरागी काइँलालाई साहित्य सम्मान - नागरिक न्युज डटकम]</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{Commonscat|Bairagi Kainla|वैरागी काइँला}} {{Wikiquote}} {{नेपाली भाषाका साहित्यकारहरू}} [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू]] [[श्रेणी:सन् १९३९ मा जन्म]] [[श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:पाँचथर जिल्लाका मानिसहरू]] opepf0ene54mdxaoi91hz1ga7w4a0sb 0 52877 1395366 1387722 2026-11-09T13:55:28Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395366 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=नोभेम्बर २०१२}} {{Infobox country |conventional_long_name = फकल्याण्ड टापु |common_name = फकल्याण्ड टापु |demonym = Falkland Islander |image_flag = Flag of the Falkland Islands.svg |image_coat = Coa Falkland.svg |symbol = Coat of arms of the Falkland Islands |image_map = Falkland Islands in United Kingdom.svg |national_motto = "Desire the right" |national_anthem = "[[गड सेभ द किङ]]" (official)<br />"[[Song of the Falklands]]"{{Ref label|anthem-note|a|}} |official_languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] |capital = [[Stanley, Falkland Islands|Stanley]] |latd=51 |latm=42 |latNS=S |longd=57 |longm=51 |longEW=W |largest_city = [[Stanley, Falkland Islands|Stanley]] |ethnic_groups = 61% [[Falkland Islander]]{{Ref label|islander-note|b|}}<br /> 29% British <br /> 2.6% [[Spanish people|Spanish]] <br /> 0.6% Japanese <br /> 6.5% [[Chile]]an & Other<ref>{{cite web|author=Joshua Project |url=http://www.joshuaproject.net/countries.php?rog3=FK |title=Ethnic People Groups of Falkland Islands |publisher=Joshua Project |date= |accessdate=28 February 2010}}</ref> |government_type = [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] ([[constitutional monarchy]] and [[parliamentary system|parliamentary]] [[representative democracy|democratic]] [[Dependent territory|dependency]]) |leader_title1 = [[Monarchy of the United Kingdom|Monarch]] |leader_name1 = [[Elizabeth II]] |leader_title2 = [[Governor of the Falkland Islands|Governor]] |leader_name2 = [[Nigel Haywood]]<ref name=HaywoodGovernor/> |leader_title3 = [[Chief Executive of the Falkland Islands|Chief Executive]] |leader_name3 = [[Keith Padgett]]<ref>{{cite news |url=http://www.penguin-news.com/index.php/news/politics/item/278-new-chief-executive-for-falkland-islands-government |title=New Chief Executive for Falkland Islands Governmen |first=Janet |last=Robertson |authorlink=Janet Robertson |date=6 March 2012 |newspaper=[[Penguin News]] |publisher= |accessdate=6 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130731084943/http://www.penguin-news.com/index.php/news/politics/item/278-new-chief-executive-for-falkland-islands-government |archive-date=31 July 2013 }}</ref> |legislature = [[Legislative Assembly of the Falkland Islands|Legislative Assembly]] |area_rank = 162nd |area_magnitude = 1 E10 |area_km2 = 12,173 |area_sq_mi = 4,700 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 0 |population_estimate = 3,140<ref name=cia>{{cite web |url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fk.html |title = Falkland Islands (Islas Malvinas) |publisher = CIA |accessdate = 5 March 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100129145002/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fk.html |archive-date = 29 January 2010 }}</ref> |population_estimate_rank = 220th |population_estimate_year = July 2008 |population_census = |population_census_year = |population_density_km2 = 0.26 |population_density_sq_mi = 0.65 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 241st |GDP_PPP = $75&nbsp;million |GDP_PPP_rank = 223rd |GDP_PPP_year = 2005 |GDP_PPP_per_capita = $55,400 (2002 estimate)<ref name="CIA">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fk.html CIA World Factbook 2012.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100129145002/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fk.html |date=2010-01-29 }}</ref> |GDP_PPP_per_capita_rank = 7th |sovereignty_type = [[History of the Falkland Islands|Establishment]] |established_event1 = [[Re-establishment of British rule on the Falkland Islands|British rule re-established]] |established_date1 = 1833 |established_event2 = [[Crown Colony]] |established_date2 = 1841 |established_event3 = [[British Nationality Act 1981|British&nbsp;Dependent&nbsp;Territory]] |established_date3 = 1981{{Ref label|establishment-note|e|}} |established_event4 = [[British Overseas Territories|British Overseas Territory]] |established_date4 = 2002 |established_event5 = [[Constitution of the Falkland Islands|Current Constitution]] |established_date5 = 2009 | HDI = 0.874 <!--number only--> | HDI_year = २०१० | HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = {{sfn|Avakov|2013|p=47}} | HDI_rank = २०औ |HDI_category = |currency = [[Falkland Islands pound]]{{Ref label|currency-note|c|}} |currency_code = FKP |iso3166code = FK |time_zone = [[Falkland Islands Time|FKT]]{{Ref label|time-note|d|}} |utc_offset = −4 |time_zone_DST = [[Falkland Islands Summer Time|FKST]] |utc_offset_DST = −3 |cctld = [[.fk]] |calling_code = 500 |drives_on = left |footnotes = a. {{note|anthem-note}} "[[Song of the Falklands]]" is used as the islands' anthem at sporting events.<br /> b. {{note|islander-note}} The majority are of British origin.<br /> c. {{note|currency-note}} Fixed to the [[Pound sterling|Pound sterling (GBP)]].<br> d. {{note|time-note}} The Falklands has been on FKST since September 2010.<ref>{{cite news |url=http://en.mercopress.com/2011/03/31/falkland-islands-will-remain-on-summer-time-throughout-2011 |title=Falkland Islands will remain on summer time throughout 2011 |author= |date=31 March 2011 |newspaper=[[MercoPress]] |publisher= |accessdate=4 February 2012}}</ref><br> e. {{note|establishment-note}} Interrupted by [[Occupation of the Falkland Islands|Argentine military government]] in 1982}} <!-- READ THIS FIRST! The first sentence has been established as a compromise consensus between many editors in a long and difficult discussion (see talk page). Trying to change the sentence will be reverted on sight without discussion by many of the editors part of the discussion. If you have overriding NEW arguments, please bring them to the talk page first! --> '''फकल्याण्ड टापु''' ({{IPAc-en|ˈ|f|ɒ|l|k|l|ən|d}} or {{IPAc-en|ˈ|f|ɔː|l|k|l|ən|d}}; {{lang-es|Islas Malvinas}}) [[दक्षिण अमेरिका|दक्षिण अमेरिकी]] तटको पूर्वमा [[आन्ध्र महासागर|एटलान्टिक महासागर]]मा अवस्थित [[द्वीपसमूह]] हो । == जनसङ्ख्या == == इतिहास == == भूगोल == == राज्यनीति == == अर्थतन्त्र == == धर्म == == जीवनशैली == == अरु सम्बन्धित विषयहरू == == सन्दर्भ सूची == {{Reflist|30em}} == बाहिरी लिङ्कहरू == {{Sister project links|commons=Falkland Islands}} * {{Wikiatlas|Falkland Islands}} * {{wikivoyage|Falkland Islands}} * {{CIA World Factbook link|fk|Falkland Islands (Islas Malvinas)}} * {{dmoz|Regional/South_America/Falkland_Islands/}} * [http://www.falklands.gov.fk/ Falkland Islands Government] official site * [https://web.archive.org/web/20120418161028/http://visitorfalklands.com/ The Falkland Islands Tourist Board] * [http://www.falklandislands.com/ Falkland Islands Tourism] <!-- * [http://www.falklands.gov.fk/FI_Development_Corporation.html Falkland Islands Development Corporation] TEMP link in case the official site link below stops working - Paine Ellsworth --> * [http://www.fidc.co.fk/ Falkland Islands Development Corporation] official site <!-- NOTE: The above link for FIDC's "official site", as of 1 March 2010, sometimes works and sometimes does not. It is not really a "dead link", so please don't remove it. The commented link above it can be used if the "official site" link stops working altogether. – Paine Ellsworth --> * [http://www.falklandnews.com/ Falkland Islands News Network] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040325151046/http://falklandnews.com/ |date=2004-03-25 }} official site * [http://www.falklands.info/ Falkland Islands Information Portal] * {{cite web | url = http://www.falklands.gov.fk/Historical_Dates.html | title = Historical Dates | accessdate = 17 March 2011 | publisher = The Falkland Islands Government }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101216175526/http://www.falklands.gov.fk//Historical_Dates.html |date=16 December 2010 }} * {{cite web | url = http://www.falklands.info/history/history2.html | title = A BRIEF HISTORY OF THE FALKLAND ISLANDS, Part 2 – Fort St. Louis and Port Egmont | accessdate =17 March 2011 | last = Lewis | first = Jason | coauthors = Alison Inglis | publisher = Falkland Islands Information Portal}} * {{cite web | url = http://www.falklands.info/history/timeline.html | title = FALKLAND ISLANDS TIMELINE A Chronology of events in the history of the Falkland Islands | accessdate =17 March 2011 | last = Lewis | first = Jason | coauthors = Alison Inglis | publisher = Falkland Islands Information Portal}} {{Commonscat|Falkland Islands}} [[श्रेणी:फकल्याण्ड टापु| ]] [[श्रेणी:देशहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू]] 1vblr7hdxm82exg6egl4lz00b59tmq2 0 53659 1395245 1356003 2026-11-09T12:05:13Z Madeshi Brahman 78174 /* जीवनवृति */ 1395245 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musical artist |Name=अनुराधा पौडवाल |image=Anuradha_Paudwal_57th_Idea_Filmfare_Awards_2011.jpg |caption= सन् २०११ मा पौडवाल |Birth_name=अलका नाडकर्णी |birth_date=२७ अक्टोबर १९५४ (उमेर ६९) [https://www.aajtak.in/entertainment/story/happy-birthday-to-brilliant-singer-anuradha-paudwal-224396-2014-10-27]|birth_place=कारवार, [https://www.youtube.com/watch?v=hDv-UxH4Bvw] [[कर्नाटक]], [[भारत]]|Genre=फिल्मी , भजन|Occupation=पार्श्व गायक , भजन गायक|Instrument=स्वर|yearsactive=१९७३–वर्तमान|Label=[[टी-सीरीज़]], टिप्स इंडस्ट्रीज , भेनस रेकर्ड र टेप}} '''अनुराधा पौडवाल''' प्रसिद्ध भारतीय गायिका हुन्। खासगरी यिनी फिल्म सँगीतमा पार्श्व गायिका तथा भजन गायिकाको रूपमा परिचित छन्।यिनले दर्जनौं भन्दा बढी नेपाली चलचित्रका गीतहरूमा पार्श्वगायन गरेकी छन्। एक राष्ट्रिय फिल्म पुरस्कार, चार फिल्मफेयर पुरस्कार (१९९०-९२ को समयमा लगातार जितेको) र दुई ओडिशा राज्य फिल्म पुरस्कार सहित धेरै प्रशंसा प्राप्तकर्ता, उनलाई भारत सरकारले देशको चौथो-सर्वोच्च नागरिक सम्मान पद्मश्रीले सम्मानित गरेको छ। कला क्षेत्र मा उनको योगदान को लागी। भारतीय भक्ति संगीत र बलिउड उद्योगमा उनको योगदानले उनलाई "भजन क्वीन", "मेलोडी क्वीन" जस्ता उपाधिहरू प्राप्त गर्यो। [https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/how-gulshan-kumar-turned-anuradha-paudwal-into-a-bhajan-queen-8591852/] [https://odishabytes.com/anuradha-paudwal-struggles-success-of-bollywood-melody-queen/] उनी सामाजिक कार्यमा संलग्न छिन् र उनको सूर्योदय फाउन्डेसन नामको फाउन्डेसन छ । [https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2021/Jun/28/anuradha-paudwal-contributes-to-donation-of-cardiac-ambulance-2322665.html] पाँच दशकभन्दा लामो आफ्नो करियरमा पौडवालले गुजराती, हिन्दी, कन्नड, मराठी, संस्कृत, बंगाली, तमिल, तेलुगु, ओडिया, असमिया, पञ्जाबी, भोजपुरी, नेपाली र मैथिलीलगायत विभिन्न भाषाहरूमा ९,००० भन्दा बढी गीत र १५०० भन्दा बढी भजन रेकर्ड गरिसकेका छन्। [https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/anuradha-paudwal-to-be-conferred-with-honorary-dlitt-degree-670883-2016-12-29][https://suryodayafoundation.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129135111/https://suryodayafoundation.com/ |date=2024-01-29 }}[https://thelistacademy.com/en/list/most-popular-indian-female-singers/] उनी 3 फेब्रुअरी 2022 सम्मको शीर्ष विश्वव्यापी कलाकारको YouTube को संगीत चार्ट र इनसाइट्स सूचीमा 31 नम्बरमा छिन्। [https://www.news18.com/news/movies/anuradha-paudwal-the-melodious-voice-of-80s-and-90s-in-india-turns-66-4370471.html] ==जीवनवृति== पौडवालले सन् १९७३ मा एस.डी बर्मनले संगीत बनाएको हिन्दी फिल्म अभिमानमा संस्कृत श्लोकबाट डेब्यु गरेकी थिइन्। [https://www.thehindu.com/entertainment/music/i-only-struggled-to-be-my-best/article17404064.ece] उनले मराठी, तमिल, ओडिया, [https://gaana.com/artist/anuradha-paudwal-2/odia-songs] नेपाली, बंगाली र कन्नड सहित फिल्महरूमा पनि गाएकी छिन्। [https://www.thehindu.com/features/metroplus/success-is-ephemeral-anuradha-paudwal/article8537600.ece] ==व्यक्तिगत जीवन== उनी कारवारको मराठी भाषी परिवारमा अल्का नाडकर्णीको रूपमा जन्मिएकी थिइन्। [https://www.dnaindia.com/bollywood/photo-gallery-happy-birthday-anuradha-paudwal-all-times-government-recognized-her-2852508] [https://www.deccanherald.com/content/610185/still-trailblazer.html] उनको विवाह संगीतकार अरुण पौडवालसँग भएको थियो, जसबाट उनका एक छोरा आदित्य र एक छोरी कविता थिए, जो पेशाले गायिका थिए। [https://www.indiatoday.in/magazine/eyecatchers/story/19950415-post-son-aditya-anuradha-paudwal-daughter-makes-her-singing-debut-807178-1995-04-14] [https://web.archive.org/web/20190628213303/http://www.eenaduindia.com/entertainment/bollywood/2017/05/14200448/My-mothers-guidance-most-important-to-me-Kavita-Paudwal.vpf] == पदक तथा पुरस्कार == [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Anuradha Paudwal, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2017.jpg|thumb|भारतका राष्ट्रपति प्रणव मुखर्जीले ३० मार्च २०१७ मा नयाँ दिल्लीको राष्ट्रपति भवनमा आयोजित सिभिल इन्भेष्टिचर समारोहमा अनुराधा पौडवाललाई पद्मश्री पुरस्कार प्रदान गर्दै]]उनलाई [[भारत सरकार]] द्वारा ४ [[फिल्मफेयर अवार्ड्स]], १ [[राष्ट्रिय फिल्म अवार्ड|नेसनल फिल्म अवार्ड]] र [[पद्म श्री|पद्मश्री]] सहित धेरै पुरस्कारहरूबाट सम्मानित गरिएको छ।.<ref>{{Cite web |title=Anuradha Paudwal Awards: List of awards and nominations received by Anuradha Paudwal {{!}} Times of India Entertainment |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Anuradha-Paudwal/awards |access-date=21 November 2021 |website=The Times of India}}</ref>उनका अन्य सम्मानहरू यस प्रकार छन्: * २०१७: [[पद्म श्री|पद्मश्री]] by [[भारत सरकार]]<ref>{{Cite news |url=http://www.india.com/news/padma-awards-2017-anuradha-paudwal-happily-surprised-padma-shri-comes-at-a-time-when-i-was-least-expecting-it-says-the-songtress-exclusive-1783643/ |title=Padma Awards 2017: Aashiqui singer Anuradha Paudwal surprised by the unexpected honour |last=Sharma |first=Smrity |date=25 January 2017 |access-date=17 March 2018 |publisher=[[India.com]]}}</ref> * २०१३: मोहम्मद रफी पुरस्कार द्वारा [[महाराष्ट्र सरकार]]<ref>{{Cite news |url=http://eprahaar.in/mohd-rafi-award-goes-to-anuradha-paudwal/ |title=Mohd Rafi Award goes to Anuradha Paudwal |date=25 December 2013 |access-date=17 March 2018 |work=[[Prahaar (newspaper)|Prahaar]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413012451/http://eprahaar.in/mohd-rafi-award-goes-to-anuradha-paudwal/ |archive-date=13 April 2019 |url-status=dead}}</ref> * २०११: [[मदर टेरेसा अवार्ड्स|मदर टेरेसा अवार्ड]] लाइफटाइम अचिभमेन्टका लागि<ref>{{Cite news |url=http://archive.indianexpress.com/news/mother-teresa-award-for-anuradha/775729/ |title=Mother Teresa Award for Anuradha |first=Rajiv |last=Vijayakar |date=14 April 2011 |access-date=17 March 2018 |work=The Indian Express |location=Mumbai}}</ref> * २०१०: [[मध्य प्रदेश सरकार]] द्वारा लता मंगेशकर पुरस्कार<ref>{{Cite news |url=http://indiatoday.intoday.in/story/ravi-anuradha-paudwal-receive-lata-mangeshkar-award/1/122306.html |title=Ravi, Anuradha Paudwal receive Lata Mangeshkar award |date=6 December 2010 |access-date=17 March 2018 |work=India Today |location=Mumbai}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == *{{IMDb name|id=0666715}} *[http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=movie&singer=anuradha+paudwal List of Hindi movies with songs by Anuradha Paudwal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202091519/http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=movie&singer=anuradha+paudwal |date=2008-12-02 }} *[http://www.hindilyrix.com/singers/singer-anuradha-paudwal.html Bio at HindiLyrix.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120317180555/http://www.hindilyrix.com/singers/singer-anuradha-paudwal.html |date=2012-03-17 }} {{Commonscat|Anuradha Paudwal}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} [[श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९५४ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] kx4qgnne9zpjzr6z1x495oo5t04lcg1 1395246 1395245 2026-11-09T12:05:25Z Madeshi Brahman 78174 /* पदक तथा पुरस्कार */ 1395246 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musical artist |Name=अनुराधा पौडवाल |image=Anuradha_Paudwal_57th_Idea_Filmfare_Awards_2011.jpg |caption= सन् २०११ मा पौडवाल |Birth_name=अलका नाडकर्णी |birth_date=२७ अक्टोबर १९५४ (उमेर ६९) [https://www.aajtak.in/entertainment/story/happy-birthday-to-brilliant-singer-anuradha-paudwal-224396-2014-10-27]|birth_place=कारवार, [https://www.youtube.com/watch?v=hDv-UxH4Bvw] [[कर्नाटक]], [[भारत]]|Genre=फिल्मी , भजन|Occupation=पार्श्व गायक , भजन गायक|Instrument=स्वर|yearsactive=१९७३–वर्तमान|Label=[[टी-सीरीज़]], टिप्स इंडस्ट्रीज , भेनस रेकर्ड र टेप}} '''अनुराधा पौडवाल''' प्रसिद्ध भारतीय गायिका हुन्। खासगरी यिनी फिल्म सँगीतमा पार्श्व गायिका तथा भजन गायिकाको रूपमा परिचित छन्।यिनले दर्जनौं भन्दा बढी नेपाली चलचित्रका गीतहरूमा पार्श्वगायन गरेकी छन्। एक राष्ट्रिय फिल्म पुरस्कार, चार फिल्मफेयर पुरस्कार (१९९०-९२ को समयमा लगातार जितेको) र दुई ओडिशा राज्य फिल्म पुरस्कार सहित धेरै प्रशंसा प्राप्तकर्ता, उनलाई भारत सरकारले देशको चौथो-सर्वोच्च नागरिक सम्मान पद्मश्रीले सम्मानित गरेको छ। कला क्षेत्र मा उनको योगदान को लागी। भारतीय भक्ति संगीत र बलिउड उद्योगमा उनको योगदानले उनलाई "भजन क्वीन", "मेलोडी क्वीन" जस्ता उपाधिहरू प्राप्त गर्यो। [https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/how-gulshan-kumar-turned-anuradha-paudwal-into-a-bhajan-queen-8591852/] [https://odishabytes.com/anuradha-paudwal-struggles-success-of-bollywood-melody-queen/] उनी सामाजिक कार्यमा संलग्न छिन् र उनको सूर्योदय फाउन्डेसन नामको फाउन्डेसन छ । [https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2021/Jun/28/anuradha-paudwal-contributes-to-donation-of-cardiac-ambulance-2322665.html] पाँच दशकभन्दा लामो आफ्नो करियरमा पौडवालले गुजराती, हिन्दी, कन्नड, मराठी, संस्कृत, बंगाली, तमिल, तेलुगु, ओडिया, असमिया, पञ्जाबी, भोजपुरी, नेपाली र मैथिलीलगायत विभिन्न भाषाहरूमा ९,००० भन्दा बढी गीत र १५०० भन्दा बढी भजन रेकर्ड गरिसकेका छन्। [https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/anuradha-paudwal-to-be-conferred-with-honorary-dlitt-degree-670883-2016-12-29][https://suryodayafoundation.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129135111/https://suryodayafoundation.com/ |date=2024-01-29 }}[https://thelistacademy.com/en/list/most-popular-indian-female-singers/] उनी 3 फेब्रुअरी 2022 सम्मको शीर्ष विश्वव्यापी कलाकारको YouTube को संगीत चार्ट र इनसाइट्स सूचीमा 31 नम्बरमा छिन्। [https://www.news18.com/news/movies/anuradha-paudwal-the-melodious-voice-of-80s-and-90s-in-india-turns-66-4370471.html] ==जीवनवृति== पौडवालले सन् १९७३ मा एस.डी बर्मनले संगीत बनाएको हिन्दी फिल्म अभिमानमा संस्कृत श्लोकबाट डेब्यु गरेकी थिइन्। [https://www.thehindu.com/entertainment/music/i-only-struggled-to-be-my-best/article17404064.ece] उनले मराठी, तमिल, ओडिया, [https://gaana.com/artist/anuradha-paudwal-2/odia-songs] नेपाली, बंगाली र कन्नड सहित फिल्महरूमा पनि गाएकी छिन्। [https://www.thehindu.com/features/metroplus/success-is-ephemeral-anuradha-paudwal/article8537600.ece] ==व्यक्तिगत जीवन== उनी कारवारको मराठी भाषी परिवारमा अल्का नाडकर्णीको रूपमा जन्मिएकी थिइन्। [https://www.dnaindia.com/bollywood/photo-gallery-happy-birthday-anuradha-paudwal-all-times-government-recognized-her-2852508] [https://www.deccanherald.com/content/610185/still-trailblazer.html] उनको विवाह संगीतकार अरुण पौडवालसँग भएको थियो, जसबाट उनका एक छोरा आदित्य र एक छोरी कविता थिए, जो पेशाले गायिका थिए। [https://www.indiatoday.in/magazine/eyecatchers/story/19950415-post-son-aditya-anuradha-paudwal-daughter-makes-her-singing-debut-807178-1995-04-14] [https://web.archive.org/web/20190628213303/http://www.eenaduindia.com/entertainment/bollywood/2017/05/14200448/My-mothers-guidance-most-important-to-me-Kavita-Paudwal.vpf] == पदक तथा पुरस्कार == [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Anuradha Paudwal, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2017.jpg|thumb|भारतका राष्ट्रपति प्रणव मुखर्जीले ३० मार्च २०१७ मा नयाँ दिल्लीको राष्ट्रपति भवनमा आयोजित सिभिल इन्भेष्टिचर समारोहमा अनुराधा पौडवाललाई पद्मश्री पुरस्कार प्रदान गर्दै]]उनलाई [[भारत सरकार]] द्वारा ४ फिल्मफेयर अवार्ड्स, १ [[राष्ट्रिय फिल्म अवार्ड|नेसनल फिल्म अवार्ड]] र [[पद्म श्री|पद्मश्री]] सहित धेरै पुरस्कारहरूबाट सम्मानित गरिएको छ।.<ref>{{Cite web |title=Anuradha Paudwal Awards: List of awards and nominations received by Anuradha Paudwal {{!}} Times of India Entertainment |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Anuradha-Paudwal/awards |access-date=21 November 2021 |website=The Times of India}}</ref>उनका अन्य सम्मानहरू यस प्रकार छन्: * २०१७: [[पद्म श्री|पद्मश्री]] by [[भारत सरकार]]<ref>{{Cite news |url=http://www.india.com/news/padma-awards-2017-anuradha-paudwal-happily-surprised-padma-shri-comes-at-a-time-when-i-was-least-expecting-it-says-the-songtress-exclusive-1783643/ |title=Padma Awards 2017: Aashiqui singer Anuradha Paudwal surprised by the unexpected honour |last=Sharma |first=Smrity |date=25 January 2017 |access-date=17 March 2018 |publisher=[[India.com]]}}</ref> * २०१३: मोहम्मद रफी पुरस्कार द्वारा [[महाराष्ट्र सरकार]]<ref>{{Cite news |url=http://eprahaar.in/mohd-rafi-award-goes-to-anuradha-paudwal/ |title=Mohd Rafi Award goes to Anuradha Paudwal |date=25 December 2013 |access-date=17 March 2018 |work=[[Prahaar (newspaper)|Prahaar]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413012451/http://eprahaar.in/mohd-rafi-award-goes-to-anuradha-paudwal/ |archive-date=13 April 2019 |url-status=dead}}</ref> * २०११: [[मदर टेरेसा अवार्ड्स|मदर टेरेसा अवार्ड]] लाइफटाइम अचिभमेन्टका लागि<ref>{{Cite news |url=http://archive.indianexpress.com/news/mother-teresa-award-for-anuradha/775729/ |title=Mother Teresa Award for Anuradha |first=Rajiv |last=Vijayakar |date=14 April 2011 |access-date=17 March 2018 |work=The Indian Express |location=Mumbai}}</ref> * २०१०: [[मध्य प्रदेश सरकार]] द्वारा लता मंगेशकर पुरस्कार<ref>{{Cite news |url=http://indiatoday.intoday.in/story/ravi-anuradha-paudwal-receive-lata-mangeshkar-award/1/122306.html |title=Ravi, Anuradha Paudwal receive Lata Mangeshkar award |date=6 December 2010 |access-date=17 March 2018 |work=India Today |location=Mumbai}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == *{{IMDb name|id=0666715}} *[http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=movie&singer=anuradha+paudwal List of Hindi movies with songs by Anuradha Paudwal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202091519/http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=movie&singer=anuradha+paudwal |date=2008-12-02 }} *[http://www.hindilyrix.com/singers/singer-anuradha-paudwal.html Bio at HindiLyrix.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120317180555/http://www.hindilyrix.com/singers/singer-anuradha-paudwal.html |date=2012-03-17 }} {{Commonscat|Anuradha Paudwal}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} [[श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९५४ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] sdr3kyo7ln8vt0hw8dpyjnw1ontnwuw 1395247 1395246 2026-11-09T12:05:37Z Madeshi Brahman 78174 /* पदक तथा पुरस्कार */ 1395247 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musical artist |Name=अनुराधा पौडवाल |image=Anuradha_Paudwal_57th_Idea_Filmfare_Awards_2011.jpg |caption= सन् २०११ मा पौडवाल |Birth_name=अलका नाडकर्णी |birth_date=२७ अक्टोबर १९५४ (उमेर ६९) [https://www.aajtak.in/entertainment/story/happy-birthday-to-brilliant-singer-anuradha-paudwal-224396-2014-10-27]|birth_place=कारवार, [https://www.youtube.com/watch?v=hDv-UxH4Bvw] [[कर्नाटक]], [[भारत]]|Genre=फिल्मी , भजन|Occupation=पार्श्व गायक , भजन गायक|Instrument=स्वर|yearsactive=१९७३–वर्तमान|Label=[[टी-सीरीज़]], टिप्स इंडस्ट्रीज , भेनस रेकर्ड र टेप}} '''अनुराधा पौडवाल''' प्रसिद्ध भारतीय गायिका हुन्। खासगरी यिनी फिल्म सँगीतमा पार्श्व गायिका तथा भजन गायिकाको रूपमा परिचित छन्।यिनले दर्जनौं भन्दा बढी नेपाली चलचित्रका गीतहरूमा पार्श्वगायन गरेकी छन्। एक राष्ट्रिय फिल्म पुरस्कार, चार फिल्मफेयर पुरस्कार (१९९०-९२ को समयमा लगातार जितेको) र दुई ओडिशा राज्य फिल्म पुरस्कार सहित धेरै प्रशंसा प्राप्तकर्ता, उनलाई भारत सरकारले देशको चौथो-सर्वोच्च नागरिक सम्मान पद्मश्रीले सम्मानित गरेको छ। कला क्षेत्र मा उनको योगदान को लागी। भारतीय भक्ति संगीत र बलिउड उद्योगमा उनको योगदानले उनलाई "भजन क्वीन", "मेलोडी क्वीन" जस्ता उपाधिहरू प्राप्त गर्यो। [https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/how-gulshan-kumar-turned-anuradha-paudwal-into-a-bhajan-queen-8591852/] [https://odishabytes.com/anuradha-paudwal-struggles-success-of-bollywood-melody-queen/] उनी सामाजिक कार्यमा संलग्न छिन् र उनको सूर्योदय फाउन्डेसन नामको फाउन्डेसन छ । [https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2021/Jun/28/anuradha-paudwal-contributes-to-donation-of-cardiac-ambulance-2322665.html] पाँच दशकभन्दा लामो आफ्नो करियरमा पौडवालले गुजराती, हिन्दी, कन्नड, मराठी, संस्कृत, बंगाली, तमिल, तेलुगु, ओडिया, असमिया, पञ्जाबी, भोजपुरी, नेपाली र मैथिलीलगायत विभिन्न भाषाहरूमा ९,००० भन्दा बढी गीत र १५०० भन्दा बढी भजन रेकर्ड गरिसकेका छन्। [https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/anuradha-paudwal-to-be-conferred-with-honorary-dlitt-degree-670883-2016-12-29][https://suryodayafoundation.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129135111/https://suryodayafoundation.com/ |date=2024-01-29 }}[https://thelistacademy.com/en/list/most-popular-indian-female-singers/] उनी 3 फेब्रुअरी 2022 सम्मको शीर्ष विश्वव्यापी कलाकारको YouTube को संगीत चार्ट र इनसाइट्स सूचीमा 31 नम्बरमा छिन्। [https://www.news18.com/news/movies/anuradha-paudwal-the-melodious-voice-of-80s-and-90s-in-india-turns-66-4370471.html] ==जीवनवृति== पौडवालले सन् १९७३ मा एस.डी बर्मनले संगीत बनाएको हिन्दी फिल्म अभिमानमा संस्कृत श्लोकबाट डेब्यु गरेकी थिइन्। [https://www.thehindu.com/entertainment/music/i-only-struggled-to-be-my-best/article17404064.ece] उनले मराठी, तमिल, ओडिया, [https://gaana.com/artist/anuradha-paudwal-2/odia-songs] नेपाली, बंगाली र कन्नड सहित फिल्महरूमा पनि गाएकी छिन्। [https://www.thehindu.com/features/metroplus/success-is-ephemeral-anuradha-paudwal/article8537600.ece] ==व्यक्तिगत जीवन== उनी कारवारको मराठी भाषी परिवारमा अल्का नाडकर्णीको रूपमा जन्मिएकी थिइन्। [https://www.dnaindia.com/bollywood/photo-gallery-happy-birthday-anuradha-paudwal-all-times-government-recognized-her-2852508] [https://www.deccanherald.com/content/610185/still-trailblazer.html] उनको विवाह संगीतकार अरुण पौडवालसँग भएको थियो, जसबाट उनका एक छोरा आदित्य र एक छोरी कविता थिए, जो पेशाले गायिका थिए। [https://www.indiatoday.in/magazine/eyecatchers/story/19950415-post-son-aditya-anuradha-paudwal-daughter-makes-her-singing-debut-807178-1995-04-14] [https://web.archive.org/web/20190628213303/http://www.eenaduindia.com/entertainment/bollywood/2017/05/14200448/My-mothers-guidance-most-important-to-me-Kavita-Paudwal.vpf] == पदक तथा पुरस्कार == [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Anuradha Paudwal, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2017.jpg|thumb|भारतका राष्ट्रपति प्रणव मुखर्जीले ३० मार्च २०१७ मा नयाँ दिल्लीको राष्ट्रपति भवनमा आयोजित सिभिल इन्भेष्टिचर समारोहमा अनुराधा पौडवाललाई पद्मश्री पुरस्कार प्रदान गर्दै]]उनलाई [[भारत सरकार]] द्वारा ४ फिल्मफेयर अवार्ड्स, १ नेसनल फिल्म अवार्ड र [[पद्म श्री|पद्मश्री]] सहित धेरै पुरस्कारहरूबाट सम्मानित गरिएको छ।.<ref>{{Cite web |title=Anuradha Paudwal Awards: List of awards and nominations received by Anuradha Paudwal {{!}} Times of India Entertainment |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Anuradha-Paudwal/awards |access-date=21 November 2021 |website=The Times of India}}</ref>उनका अन्य सम्मानहरू यस प्रकार छन्: * २०१७: [[पद्म श्री|पद्मश्री]] by [[भारत सरकार]]<ref>{{Cite news |url=http://www.india.com/news/padma-awards-2017-anuradha-paudwal-happily-surprised-padma-shri-comes-at-a-time-when-i-was-least-expecting-it-says-the-songtress-exclusive-1783643/ |title=Padma Awards 2017: Aashiqui singer Anuradha Paudwal surprised by the unexpected honour |last=Sharma |first=Smrity |date=25 January 2017 |access-date=17 March 2018 |publisher=[[India.com]]}}</ref> * २०१३: मोहम्मद रफी पुरस्कार द्वारा [[महाराष्ट्र सरकार]]<ref>{{Cite news |url=http://eprahaar.in/mohd-rafi-award-goes-to-anuradha-paudwal/ |title=Mohd Rafi Award goes to Anuradha Paudwal |date=25 December 2013 |access-date=17 March 2018 |work=[[Prahaar (newspaper)|Prahaar]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413012451/http://eprahaar.in/mohd-rafi-award-goes-to-anuradha-paudwal/ |archive-date=13 April 2019 |url-status=dead}}</ref> * २०११: [[मदर टेरेसा अवार्ड्स|मदर टेरेसा अवार्ड]] लाइफटाइम अचिभमेन्टका लागि<ref>{{Cite news |url=http://archive.indianexpress.com/news/mother-teresa-award-for-anuradha/775729/ |title=Mother Teresa Award for Anuradha |first=Rajiv |last=Vijayakar |date=14 April 2011 |access-date=17 March 2018 |work=The Indian Express |location=Mumbai}}</ref> * २०१०: [[मध्य प्रदेश सरकार]] द्वारा लता मंगेशकर पुरस्कार<ref>{{Cite news |url=http://indiatoday.intoday.in/story/ravi-anuradha-paudwal-receive-lata-mangeshkar-award/1/122306.html |title=Ravi, Anuradha Paudwal receive Lata Mangeshkar award |date=6 December 2010 |access-date=17 March 2018 |work=India Today |location=Mumbai}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == *{{IMDb name|id=0666715}} *[http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=movie&singer=anuradha+paudwal List of Hindi movies with songs by Anuradha Paudwal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202091519/http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=movie&singer=anuradha+paudwal |date=2008-12-02 }} *[http://www.hindilyrix.com/singers/singer-anuradha-paudwal.html Bio at HindiLyrix.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120317180555/http://www.hindilyrix.com/singers/singer-anuradha-paudwal.html |date=2012-03-17 }} {{Commonscat|Anuradha Paudwal}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} [[श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९५४ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] pr385mitc4ym2ezlfd2wrj3t3x1bu76 1395248 1395247 2026-11-09T12:05:47Z Madeshi Brahman 78174 /* पदक तथा पुरस्कार */ 1395248 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musical artist |Name=अनुराधा पौडवाल |image=Anuradha_Paudwal_57th_Idea_Filmfare_Awards_2011.jpg |caption= सन् २०११ मा पौडवाल |Birth_name=अलका नाडकर्णी |birth_date=२७ अक्टोबर १९५४ (उमेर ६९) [https://www.aajtak.in/entertainment/story/happy-birthday-to-brilliant-singer-anuradha-paudwal-224396-2014-10-27]|birth_place=कारवार, [https://www.youtube.com/watch?v=hDv-UxH4Bvw] [[कर्नाटक]], [[भारत]]|Genre=फिल्मी , भजन|Occupation=पार्श्व गायक , भजन गायक|Instrument=स्वर|yearsactive=१९७३–वर्तमान|Label=[[टी-सीरीज़]], टिप्स इंडस्ट्रीज , भेनस रेकर्ड र टेप}} '''अनुराधा पौडवाल''' प्रसिद्ध भारतीय गायिका हुन्। खासगरी यिनी फिल्म सँगीतमा पार्श्व गायिका तथा भजन गायिकाको रूपमा परिचित छन्।यिनले दर्जनौं भन्दा बढी नेपाली चलचित्रका गीतहरूमा पार्श्वगायन गरेकी छन्। एक राष्ट्रिय फिल्म पुरस्कार, चार फिल्मफेयर पुरस्कार (१९९०-९२ को समयमा लगातार जितेको) र दुई ओडिशा राज्य फिल्म पुरस्कार सहित धेरै प्रशंसा प्राप्तकर्ता, उनलाई भारत सरकारले देशको चौथो-सर्वोच्च नागरिक सम्मान पद्मश्रीले सम्मानित गरेको छ। कला क्षेत्र मा उनको योगदान को लागी। भारतीय भक्ति संगीत र बलिउड उद्योगमा उनको योगदानले उनलाई "भजन क्वीन", "मेलोडी क्वीन" जस्ता उपाधिहरू प्राप्त गर्यो। [https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/how-gulshan-kumar-turned-anuradha-paudwal-into-a-bhajan-queen-8591852/] [https://odishabytes.com/anuradha-paudwal-struggles-success-of-bollywood-melody-queen/] उनी सामाजिक कार्यमा संलग्न छिन् र उनको सूर्योदय फाउन्डेसन नामको फाउन्डेसन छ । [https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2021/Jun/28/anuradha-paudwal-contributes-to-donation-of-cardiac-ambulance-2322665.html] पाँच दशकभन्दा लामो आफ्नो करियरमा पौडवालले गुजराती, हिन्दी, कन्नड, मराठी, संस्कृत, बंगाली, तमिल, तेलुगु, ओडिया, असमिया, पञ्जाबी, भोजपुरी, नेपाली र मैथिलीलगायत विभिन्न भाषाहरूमा ९,००० भन्दा बढी गीत र १५०० भन्दा बढी भजन रेकर्ड गरिसकेका छन्। [https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/anuradha-paudwal-to-be-conferred-with-honorary-dlitt-degree-670883-2016-12-29][https://suryodayafoundation.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129135111/https://suryodayafoundation.com/ |date=2024-01-29 }}[https://thelistacademy.com/en/list/most-popular-indian-female-singers/] उनी 3 फेब्रुअरी 2022 सम्मको शीर्ष विश्वव्यापी कलाकारको YouTube को संगीत चार्ट र इनसाइट्स सूचीमा 31 नम्बरमा छिन्। [https://www.news18.com/news/movies/anuradha-paudwal-the-melodious-voice-of-80s-and-90s-in-india-turns-66-4370471.html] ==जीवनवृति== पौडवालले सन् १९७३ मा एस.डी बर्मनले संगीत बनाएको हिन्दी फिल्म अभिमानमा संस्कृत श्लोकबाट डेब्यु गरेकी थिइन्। [https://www.thehindu.com/entertainment/music/i-only-struggled-to-be-my-best/article17404064.ece] उनले मराठी, तमिल, ओडिया, [https://gaana.com/artist/anuradha-paudwal-2/odia-songs] नेपाली, बंगाली र कन्नड सहित फिल्महरूमा पनि गाएकी छिन्। [https://www.thehindu.com/features/metroplus/success-is-ephemeral-anuradha-paudwal/article8537600.ece] ==व्यक्तिगत जीवन== उनी कारवारको मराठी भाषी परिवारमा अल्का नाडकर्णीको रूपमा जन्मिएकी थिइन्। [https://www.dnaindia.com/bollywood/photo-gallery-happy-birthday-anuradha-paudwal-all-times-government-recognized-her-2852508] [https://www.deccanherald.com/content/610185/still-trailblazer.html] उनको विवाह संगीतकार अरुण पौडवालसँग भएको थियो, जसबाट उनका एक छोरा आदित्य र एक छोरी कविता थिए, जो पेशाले गायिका थिए। [https://www.indiatoday.in/magazine/eyecatchers/story/19950415-post-son-aditya-anuradha-paudwal-daughter-makes-her-singing-debut-807178-1995-04-14] [https://web.archive.org/web/20190628213303/http://www.eenaduindia.com/entertainment/bollywood/2017/05/14200448/My-mothers-guidance-most-important-to-me-Kavita-Paudwal.vpf] == पदक तथा पुरस्कार == [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Anuradha Paudwal, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2017.jpg|thumb|भारतका राष्ट्रपति प्रणव मुखर्जीले ३० मार्च २०१७ मा नयाँ दिल्लीको राष्ट्रपति भवनमा आयोजित सिभिल इन्भेष्टिचर समारोहमा अनुराधा पौडवाललाई पद्मश्री पुरस्कार प्रदान गर्दै]]उनलाई [[भारत सरकार]] द्वारा ४ फिल्मफेयर अवार्ड्स, १ नेसनल फिल्म अवार्ड र [[पद्म श्री|पद्मश्री]] सहित धेरै पुरस्कारहरूबाट सम्मानित गरिएको छ।.<ref>{{Cite web |title=Anuradha Paudwal Awards: List of awards and nominations received by Anuradha Paudwal {{!}} Times of India Entertainment |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Anuradha-Paudwal/awards |access-date=21 November 2021 |website=The Times of India}}</ref>उनका अन्य सम्मानहरू यस प्रकार छन्: * २०१७: [[पद्म श्री|पद्मश्री]] by [[भारत सरकार]]<ref>{{Cite news |url=http://www.india.com/news/padma-awards-2017-anuradha-paudwal-happily-surprised-padma-shri-comes-at-a-time-when-i-was-least-expecting-it-says-the-songtress-exclusive-1783643/ |title=Padma Awards 2017: Aashiqui singer Anuradha Paudwal surprised by the unexpected honour |last=Sharma |first=Smrity |date=25 January 2017 |access-date=17 March 2018 |publisher=[[India.com]]}}</ref> * २०१३: मोहम्मद रफी पुरस्कार द्वारा महाराष्ट्र सरकार<ref>{{Cite news |url=http://eprahaar.in/mohd-rafi-award-goes-to-anuradha-paudwal/ |title=Mohd Rafi Award goes to Anuradha Paudwal |date=25 December 2013 |access-date=17 March 2018 |work=[[Prahaar (newspaper)|Prahaar]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413012451/http://eprahaar.in/mohd-rafi-award-goes-to-anuradha-paudwal/ |archive-date=13 April 2019 |url-status=dead}}</ref> * २०११: [[मदर टेरेसा अवार्ड्स|मदर टेरेसा अवार्ड]] लाइफटाइम अचिभमेन्टका लागि<ref>{{Cite news |url=http://archive.indianexpress.com/news/mother-teresa-award-for-anuradha/775729/ |title=Mother Teresa Award for Anuradha |first=Rajiv |last=Vijayakar |date=14 April 2011 |access-date=17 March 2018 |work=The Indian Express |location=Mumbai}}</ref> * २०१०: [[मध्य प्रदेश सरकार]] द्वारा लता मंगेशकर पुरस्कार<ref>{{Cite news |url=http://indiatoday.intoday.in/story/ravi-anuradha-paudwal-receive-lata-mangeshkar-award/1/122306.html |title=Ravi, Anuradha Paudwal receive Lata Mangeshkar award |date=6 December 2010 |access-date=17 March 2018 |work=India Today |location=Mumbai}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == *{{IMDb name|id=0666715}} *[http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=movie&singer=anuradha+paudwal List of Hindi movies with songs by Anuradha Paudwal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202091519/http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=movie&singer=anuradha+paudwal |date=2008-12-02 }} *[http://www.hindilyrix.com/singers/singer-anuradha-paudwal.html Bio at HindiLyrix.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120317180555/http://www.hindilyrix.com/singers/singer-anuradha-paudwal.html |date=2012-03-17 }} {{Commonscat|Anuradha Paudwal}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} [[श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९५४ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] hspwiip3jhtmcw2szrk3fbflyppx5f7 1395249 1395248 2026-11-09T12:05:56Z Madeshi Brahman 78174 /* पदक तथा पुरस्कार */ 1395249 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musical artist |Name=अनुराधा पौडवाल |image=Anuradha_Paudwal_57th_Idea_Filmfare_Awards_2011.jpg |caption= सन् २०११ मा पौडवाल |Birth_name=अलका नाडकर्णी |birth_date=२७ अक्टोबर १९५४ (उमेर ६९) [https://www.aajtak.in/entertainment/story/happy-birthday-to-brilliant-singer-anuradha-paudwal-224396-2014-10-27]|birth_place=कारवार, [https://www.youtube.com/watch?v=hDv-UxH4Bvw] [[कर्नाटक]], [[भारत]]|Genre=फिल्मी , भजन|Occupation=पार्श्व गायक , भजन गायक|Instrument=स्वर|yearsactive=१९७३–वर्तमान|Label=[[टी-सीरीज़]], टिप्स इंडस्ट्रीज , भेनस रेकर्ड र टेप}} '''अनुराधा पौडवाल''' प्रसिद्ध भारतीय गायिका हुन्। खासगरी यिनी फिल्म सँगीतमा पार्श्व गायिका तथा भजन गायिकाको रूपमा परिचित छन्।यिनले दर्जनौं भन्दा बढी नेपाली चलचित्रका गीतहरूमा पार्श्वगायन गरेकी छन्। एक राष्ट्रिय फिल्म पुरस्कार, चार फिल्मफेयर पुरस्कार (१९९०-९२ को समयमा लगातार जितेको) र दुई ओडिशा राज्य फिल्म पुरस्कार सहित धेरै प्रशंसा प्राप्तकर्ता, उनलाई भारत सरकारले देशको चौथो-सर्वोच्च नागरिक सम्मान पद्मश्रीले सम्मानित गरेको छ। कला क्षेत्र मा उनको योगदान को लागी। भारतीय भक्ति संगीत र बलिउड उद्योगमा उनको योगदानले उनलाई "भजन क्वीन", "मेलोडी क्वीन" जस्ता उपाधिहरू प्राप्त गर्यो। [https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/how-gulshan-kumar-turned-anuradha-paudwal-into-a-bhajan-queen-8591852/] [https://odishabytes.com/anuradha-paudwal-struggles-success-of-bollywood-melody-queen/] उनी सामाजिक कार्यमा संलग्न छिन् र उनको सूर्योदय फाउन्डेसन नामको फाउन्डेसन छ । [https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2021/Jun/28/anuradha-paudwal-contributes-to-donation-of-cardiac-ambulance-2322665.html] पाँच दशकभन्दा लामो आफ्नो करियरमा पौडवालले गुजराती, हिन्दी, कन्नड, मराठी, संस्कृत, बंगाली, तमिल, तेलुगु, ओडिया, असमिया, पञ्जाबी, भोजपुरी, नेपाली र मैथिलीलगायत विभिन्न भाषाहरूमा ९,००० भन्दा बढी गीत र १५०० भन्दा बढी भजन रेकर्ड गरिसकेका छन्। [https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/anuradha-paudwal-to-be-conferred-with-honorary-dlitt-degree-670883-2016-12-29][https://suryodayafoundation.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129135111/https://suryodayafoundation.com/ |date=2024-01-29 }}[https://thelistacademy.com/en/list/most-popular-indian-female-singers/] उनी 3 फेब्रुअरी 2022 सम्मको शीर्ष विश्वव्यापी कलाकारको YouTube को संगीत चार्ट र इनसाइट्स सूचीमा 31 नम्बरमा छिन्। [https://www.news18.com/news/movies/anuradha-paudwal-the-melodious-voice-of-80s-and-90s-in-india-turns-66-4370471.html] ==जीवनवृति== पौडवालले सन् १९७३ मा एस.डी बर्मनले संगीत बनाएको हिन्दी फिल्म अभिमानमा संस्कृत श्लोकबाट डेब्यु गरेकी थिइन्। [https://www.thehindu.com/entertainment/music/i-only-struggled-to-be-my-best/article17404064.ece] उनले मराठी, तमिल, ओडिया, [https://gaana.com/artist/anuradha-paudwal-2/odia-songs] नेपाली, बंगाली र कन्नड सहित फिल्महरूमा पनि गाएकी छिन्। [https://www.thehindu.com/features/metroplus/success-is-ephemeral-anuradha-paudwal/article8537600.ece] ==व्यक्तिगत जीवन== उनी कारवारको मराठी भाषी परिवारमा अल्का नाडकर्णीको रूपमा जन्मिएकी थिइन्। [https://www.dnaindia.com/bollywood/photo-gallery-happy-birthday-anuradha-paudwal-all-times-government-recognized-her-2852508] [https://www.deccanherald.com/content/610185/still-trailblazer.html] उनको विवाह संगीतकार अरुण पौडवालसँग भएको थियो, जसबाट उनका एक छोरा आदित्य र एक छोरी कविता थिए, जो पेशाले गायिका थिए। [https://www.indiatoday.in/magazine/eyecatchers/story/19950415-post-son-aditya-anuradha-paudwal-daughter-makes-her-singing-debut-807178-1995-04-14] [https://web.archive.org/web/20190628213303/http://www.eenaduindia.com/entertainment/bollywood/2017/05/14200448/My-mothers-guidance-most-important-to-me-Kavita-Paudwal.vpf] == पदक तथा पुरस्कार == [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Anuradha Paudwal, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2017.jpg|thumb|भारतका राष्ट्रपति प्रणव मुखर्जीले ३० मार्च २०१७ मा नयाँ दिल्लीको राष्ट्रपति भवनमा आयोजित सिभिल इन्भेष्टिचर समारोहमा अनुराधा पौडवाललाई पद्मश्री पुरस्कार प्रदान गर्दै]]उनलाई [[भारत सरकार]] द्वारा ४ फिल्मफेयर अवार्ड्स, १ नेसनल फिल्म अवार्ड र [[पद्म श्री|पद्मश्री]] सहित धेरै पुरस्कारहरूबाट सम्मानित गरिएको छ।.<ref>{{Cite web |title=Anuradha Paudwal Awards: List of awards and nominations received by Anuradha Paudwal {{!}} Times of India Entertainment |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Anuradha-Paudwal/awards |access-date=21 November 2021 |website=The Times of India}}</ref>उनका अन्य सम्मानहरू यस प्रकार छन्: * २०१७: [[पद्म श्री|पद्मश्री]] by [[भारत सरकार]]<ref>{{Cite news |url=http://www.india.com/news/padma-awards-2017-anuradha-paudwal-happily-surprised-padma-shri-comes-at-a-time-when-i-was-least-expecting-it-says-the-songtress-exclusive-1783643/ |title=Padma Awards 2017: Aashiqui singer Anuradha Paudwal surprised by the unexpected honour |last=Sharma |first=Smrity |date=25 January 2017 |access-date=17 March 2018 |publisher=[[India.com]]}}</ref> * २०१३: मोहम्मद रफी पुरस्कार द्वारा महाराष्ट्र सरकार<ref>{{Cite news |url=http://eprahaar.in/mohd-rafi-award-goes-to-anuradha-paudwal/ |title=Mohd Rafi Award goes to Anuradha Paudwal |date=25 December 2013 |access-date=17 March 2018 |work=[[Prahaar (newspaper)|Prahaar]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413012451/http://eprahaar.in/mohd-rafi-award-goes-to-anuradha-paudwal/ |archive-date=13 April 2019 |url-status=dead}}</ref> * २०११: मदर टेरेसा अवार्ड लाइफटाइम अचिभमेन्टका लागि<ref>{{Cite news |url=http://archive.indianexpress.com/news/mother-teresa-award-for-anuradha/775729/ |title=Mother Teresa Award for Anuradha |first=Rajiv |last=Vijayakar |date=14 April 2011 |access-date=17 March 2018 |work=The Indian Express |location=Mumbai}}</ref> * २०१०: [[मध्य प्रदेश सरकार]] द्वारा लता मंगेशकर पुरस्कार<ref>{{Cite news |url=http://indiatoday.intoday.in/story/ravi-anuradha-paudwal-receive-lata-mangeshkar-award/1/122306.html |title=Ravi, Anuradha Paudwal receive Lata Mangeshkar award |date=6 December 2010 |access-date=17 March 2018 |work=India Today |location=Mumbai}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == *{{IMDb name|id=0666715}} *[http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=movie&singer=anuradha+paudwal List of Hindi movies with songs by Anuradha Paudwal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202091519/http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=movie&singer=anuradha+paudwal |date=2008-12-02 }} *[http://www.hindilyrix.com/singers/singer-anuradha-paudwal.html Bio at HindiLyrix.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120317180555/http://www.hindilyrix.com/singers/singer-anuradha-paudwal.html |date=2012-03-17 }} {{Commonscat|Anuradha Paudwal}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} [[श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९५४ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] 2nqyf3t9dn5ks04bwgwa9akoqru7wsq 1395250 1395249 2026-11-09T12:06:09Z Madeshi Brahman 78174 /* पदक तथा पुरस्कार */ 1395250 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musical artist |Name=अनुराधा पौडवाल |image=Anuradha_Paudwal_57th_Idea_Filmfare_Awards_2011.jpg |caption= सन् २०११ मा पौडवाल |Birth_name=अलका नाडकर्णी |birth_date=२७ अक्टोबर १९५४ (उमेर ६९) [https://www.aajtak.in/entertainment/story/happy-birthday-to-brilliant-singer-anuradha-paudwal-224396-2014-10-27]|birth_place=कारवार, [https://www.youtube.com/watch?v=hDv-UxH4Bvw] [[कर्नाटक]], [[भारत]]|Genre=फिल्मी , भजन|Occupation=पार्श्व गायक , भजन गायक|Instrument=स्वर|yearsactive=१९७३–वर्तमान|Label=[[टी-सीरीज़]], टिप्स इंडस्ट्रीज , भेनस रेकर्ड र टेप}} '''अनुराधा पौडवाल''' प्रसिद्ध भारतीय गायिका हुन्। खासगरी यिनी फिल्म सँगीतमा पार्श्व गायिका तथा भजन गायिकाको रूपमा परिचित छन्।यिनले दर्जनौं भन्दा बढी नेपाली चलचित्रका गीतहरूमा पार्श्वगायन गरेकी छन्। एक राष्ट्रिय फिल्म पुरस्कार, चार फिल्मफेयर पुरस्कार (१९९०-९२ को समयमा लगातार जितेको) र दुई ओडिशा राज्य फिल्म पुरस्कार सहित धेरै प्रशंसा प्राप्तकर्ता, उनलाई भारत सरकारले देशको चौथो-सर्वोच्च नागरिक सम्मान पद्मश्रीले सम्मानित गरेको छ। कला क्षेत्र मा उनको योगदान को लागी। भारतीय भक्ति संगीत र बलिउड उद्योगमा उनको योगदानले उनलाई "भजन क्वीन", "मेलोडी क्वीन" जस्ता उपाधिहरू प्राप्त गर्यो। [https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/how-gulshan-kumar-turned-anuradha-paudwal-into-a-bhajan-queen-8591852/] [https://odishabytes.com/anuradha-paudwal-struggles-success-of-bollywood-melody-queen/] उनी सामाजिक कार्यमा संलग्न छिन् र उनको सूर्योदय फाउन्डेसन नामको फाउन्डेसन छ । [https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2021/Jun/28/anuradha-paudwal-contributes-to-donation-of-cardiac-ambulance-2322665.html] पाँच दशकभन्दा लामो आफ्नो करियरमा पौडवालले गुजराती, हिन्दी, कन्नड, मराठी, संस्कृत, बंगाली, तमिल, तेलुगु, ओडिया, असमिया, पञ्जाबी, भोजपुरी, नेपाली र मैथिलीलगायत विभिन्न भाषाहरूमा ९,००० भन्दा बढी गीत र १५०० भन्दा बढी भजन रेकर्ड गरिसकेका छन्। [https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/anuradha-paudwal-to-be-conferred-with-honorary-dlitt-degree-670883-2016-12-29][https://suryodayafoundation.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129135111/https://suryodayafoundation.com/ |date=2024-01-29 }}[https://thelistacademy.com/en/list/most-popular-indian-female-singers/] उनी 3 फेब्रुअरी 2022 सम्मको शीर्ष विश्वव्यापी कलाकारको YouTube को संगीत चार्ट र इनसाइट्स सूचीमा 31 नम्बरमा छिन्। [https://www.news18.com/news/movies/anuradha-paudwal-the-melodious-voice-of-80s-and-90s-in-india-turns-66-4370471.html] ==जीवनवृति== पौडवालले सन् १९७३ मा एस.डी बर्मनले संगीत बनाएको हिन्दी फिल्म अभिमानमा संस्कृत श्लोकबाट डेब्यु गरेकी थिइन्। [https://www.thehindu.com/entertainment/music/i-only-struggled-to-be-my-best/article17404064.ece] उनले मराठी, तमिल, ओडिया, [https://gaana.com/artist/anuradha-paudwal-2/odia-songs] नेपाली, बंगाली र कन्नड सहित फिल्महरूमा पनि गाएकी छिन्। [https://www.thehindu.com/features/metroplus/success-is-ephemeral-anuradha-paudwal/article8537600.ece] ==व्यक्तिगत जीवन== उनी कारवारको मराठी भाषी परिवारमा अल्का नाडकर्णीको रूपमा जन्मिएकी थिइन्। [https://www.dnaindia.com/bollywood/photo-gallery-happy-birthday-anuradha-paudwal-all-times-government-recognized-her-2852508] [https://www.deccanherald.com/content/610185/still-trailblazer.html] उनको विवाह संगीतकार अरुण पौडवालसँग भएको थियो, जसबाट उनका एक छोरा आदित्य र एक छोरी कविता थिए, जो पेशाले गायिका थिए। [https://www.indiatoday.in/magazine/eyecatchers/story/19950415-post-son-aditya-anuradha-paudwal-daughter-makes-her-singing-debut-807178-1995-04-14] [https://web.archive.org/web/20190628213303/http://www.eenaduindia.com/entertainment/bollywood/2017/05/14200448/My-mothers-guidance-most-important-to-me-Kavita-Paudwal.vpf] == पदक तथा पुरस्कार == [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Anuradha Paudwal, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2017.jpg|thumb|भारतका राष्ट्रपति प्रणव मुखर्जीले ३० मार्च २०१७ मा नयाँ दिल्लीको राष्ट्रपति भवनमा आयोजित सिभिल इन्भेष्टिचर समारोहमा अनुराधा पौडवाललाई पद्मश्री पुरस्कार प्रदान गर्दै]]उनलाई [[भारत सरकार]] द्वारा ४ फिल्मफेयर अवार्ड्स, १ नेसनल फिल्म अवार्ड र [[पद्म श्री|पद्मश्री]] सहित धेरै पुरस्कारहरूबाट सम्मानित गरिएको छ।.<ref>{{Cite web |title=Anuradha Paudwal Awards: List of awards and nominations received by Anuradha Paudwal {{!}} Times of India Entertainment |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Anuradha-Paudwal/awards |access-date=21 November 2021 |website=The Times of India}}</ref>उनका अन्य सम्मानहरू यस प्रकार छन्: * २०१७: [[पद्म श्री|पद्मश्री]] by [[भारत सरकार]]<ref>{{Cite news |url=http://www.india.com/news/padma-awards-2017-anuradha-paudwal-happily-surprised-padma-shri-comes-at-a-time-when-i-was-least-expecting-it-says-the-songtress-exclusive-1783643/ |title=Padma Awards 2017: Aashiqui singer Anuradha Paudwal surprised by the unexpected honour |last=Sharma |first=Smrity |date=25 January 2017 |access-date=17 March 2018 |publisher=[[India.com]]}}</ref> * २०१३: मोहम्मद रफी पुरस्कार द्वारा महाराष्ट्र सरकार<ref>{{Cite news |url=http://eprahaar.in/mohd-rafi-award-goes-to-anuradha-paudwal/ |title=Mohd Rafi Award goes to Anuradha Paudwal |date=25 December 2013 |access-date=17 March 2018 |work=[[Prahaar (newspaper)|Prahaar]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190413012451/http://eprahaar.in/mohd-rafi-award-goes-to-anuradha-paudwal/ |archive-date=13 April 2019 |url-status=dead}}</ref> * २०११: मदर टेरेसा अवार्ड लाइफटाइम अचिभमेन्टका लागि<ref>{{Cite news |url=http://archive.indianexpress.com/news/mother-teresa-award-for-anuradha/775729/ |title=Mother Teresa Award for Anuradha |first=Rajiv |last=Vijayakar |date=14 April 2011 |access-date=17 March 2018 |work=The Indian Express |location=Mumbai}}</ref> * २०१०: मध्य प्रदेश सरकार द्वारा लता मंगेशकर पुरस्कार<ref>{{Cite news |url=http://indiatoday.intoday.in/story/ravi-anuradha-paudwal-receive-lata-mangeshkar-award/1/122306.html |title=Ravi, Anuradha Paudwal receive Lata Mangeshkar award |date=6 December 2010 |access-date=17 March 2018 |work=India Today |location=Mumbai}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == *{{IMDb name|id=0666715}} *[http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=movie&singer=anuradha+paudwal List of Hindi movies with songs by Anuradha Paudwal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202091519/http://www.bollango.com/cgi-bin/akf_search.tcl?key=movie&singer=anuradha+paudwal |date=2008-12-02 }} *[http://www.hindilyrix.com/singers/singer-anuradha-paudwal.html Bio at HindiLyrix.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120317180555/http://www.hindilyrix.com/singers/singer-anuradha-paudwal.html |date=2012-03-17 }} {{Commonscat|Anuradha Paudwal}} {{फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका पुरस्कार}} [[श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:भारतीय गायिकाहरू]] [[श्रेणी:सन् १९५४ मा जन्म]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू]] kbqei5b044e47fppqtbj5sbh21jioba 0 54390 1395484 1310366 2026-11-10T02:23:09Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395484 wikitext text/x-wiki '''साधना प्रधान''' नेपालका पहिलो महिला पत्रकार हुन्। यिनले [[कुमारी कामाक्षादेवी]] सँग मिलेर वि.सं. २००८ सालमा '''महिला''' नामक पत्रिका प्रकाशित गरेकी थिइन्। साधना प्रधान एमाले नेतृ साहना प्रधानकी दिदी तथा पूर्व प्रधानमन्त्री [[मनमोहन अधिकारी]]की श्रीमती हुन्। नेपालको शिक्षा क्षेत्रको इतिहासमा वि.सं. २००४ सालमा पहिलो पटक चार जना महिलाहरू - साधना प्रधान, साहना प्रधान, [[अङ्गूरबाबा जोशी|अंगुरबाबा जोशी]] र भुवनसिंहले प्रवेशिका परीक्षा दिएका थिए।<ref name="himalkhabar">{{cite web |url=http://himalkhabar.com/news/10604 |title=एसएलसी दिने प्रथम चार महिला |author=भैरव रिसाल |date=शनिबार, २८ पौष , २०७५ |access-date=जुलाई २९, २०१९ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190729171258/http://himalkhabar.com/news/10604 |archive-date=2019-07-29}}</ref> ==बाल्यकाल तथा शिक्षादिक्षा== साधना प्रधान बर्मामा हुर्केकी हुन्। उनको परिवार दोस्रो विश्वयुद्धको बेला भागेर नेपाल आएको थियो। शिक्षाको जग बर्मामैँ बसालेकि उनले २००४ सालमा नेपालमा प्रवेशिका परीक्षा दिने हिम्मत गरिन र नेपालको इतिहासमा प्रवेशिका परीक्षा दिने पहिलो महिलाहरूमा आफ्नो नाम दर्ज गरिन्।<ref name="himalkhabar"></ref> {{stub}} ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य सूत्र== [[श्रेणी:नेपालको पहिलो]] [[श्रेणी:महिला पत्रकार]] [[श्रेणी:बिबिसी १०० महिला सम्पादन-थनमा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 2cdfr8gugdela094y0a6hu4ag081rh1 0 54835 1395271 1383480 2026-11-09T12:11:19Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395271 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = आलिया भट्ट<br/>Alia Bhatt | image = Alia Bhatt attends at the 2026 Cannes Film Festival (cropped) (cropped).jpg | caption = सन् २०२६ मा भट्ट | birth_date = {{birth date and age |df=yes|1992|3|15}} | birth_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | nationality = [[संयुक्त अधिराज्य|ब्रिटिश]]<ref name="BritishCitizen">{{cite news|last1=Singh|first1=Prashant|title=Alia Bhatt can't vote in 2014, encourages youth to cast their votes|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/alia-bhatt-can-t-vote-in-2014-encourages-youth-to-cast-their-votes/story-O0cEnVn13dMi85tnQIiJmK.html|work=Hindustan Times|accessdate=5 June 2016|date=3 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160713192416/http://www.hindustantimes.com/entertainment/alia-bhatt-can-t-vote-in-2014-encourages-youth-to-cast-their-votes/story-O0cEnVn13dMi85tnQIiJmK.html|archivedate=13 July 2016}}</ref> | occupation = {{hlist|अभिनेत्री|गायिका}} | other_names = | years_active = २०१२–वर्तमान | spouse = {{Marriage|[[रणवीर कपुर]]|2022}} | children = १ | parents = [[महेश भट्ट]]<br/> [[सोनी राजदान]] | relatives = हेर्नुहोस् [[हिन्दी चलचित्र परिवारहरूको सूची#भट्ट परिवार|भट्ट परिवार]] | awards = [[आलिया भट्टद्वारा प्राप्त पुरस्कार र नामाङ्कनहरूको सूची|पूर्ण सूची]] | signature = Alai-bhatt-tranperent-signature.png }} '''आलिया भट्ट''' ({{IPAc-en|ˈ|ɑː|l|iː|ə|_|ˈ|b|ɑː|t}}; जन्म १५ मार्च १९९२) एक भारतीय मूलकी बेलायती अभिनेत्री हुन्, जो मुख्यतया [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूमा काम गर्छिन्। कठिन परिस्थितिमा रहेका महिलाहरूको भूमिकामा उत्कृष्ट अभिनयका लागि परिचित उनले एक [[राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]] र सात [[फिल्मफेयर पुरस्कार]]सहित धेरै सम्मान प्राप्त गरेकी छन्। उनी भारतकी सबैभन्दा धेरै पारिश्रमिक लिने अभिनेत्रीहरूमध्ये एक हुन्। [[हिन्दी चलचित्र परिवारहरूको सूची#भट्ट परिवार|भट्ट परिवार]] मा जन्मिएकी आलिया, प्रसिद्ध चलचित्र निर्माता [[महेश भट्ट]] र [[अभिनेत्री]] [[सोनी राजदान]]की पुत्री हुन् । सन् १९९९ मा सङ्घर्ष नामक चलचित्रमा बाल-कलाकारको रूपमा फिल्मी क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी आलियाले सन् २०१२ मा स्टुडेन्ट अफ द इयर चलचित्रमा पहिलोपटक मुख्य भुमिका निभाएकी थिइन् जुन चलचित्रलाई [[करण जोहर]]ले निर्देशन गरेका थिए । करन जोहरको कलाकक्ष (स्टुडीयो) - धर्मा प्रडक्सन सँग सहकार्य गर्दै उनले केही प्रमुख चलचित्रमा मुख्य भुमिका निभाइन जस अन्तर्गत २ स्टेट्स (२०१४), हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया (२०१४), कपुर एण्ड सन्स (२०१६), डियर जिन्दगी (२०१६) र बद्रीनाथ की दुल्हनिया (२०१७) पर्दछन् । यिनै चलचित्रको व्यवसायिक सफलताका कारण उनी बलिउडमा स्थापित भइन् । हाइवे (२०१४) फिल्ममा गरेको गम्भिर र भावनात्मक प्रस्तुतीका कारण उनले समालोचनात्मक प्रसंशा पाइन् र फिल्मफेयर क्रिटिक्स अवार्ड जितिन् । त्यस्तै अपराधिक नाटक "उड्ता पन्जाब (२०१६)" मा गरेको प्रदर्शनका कारण उनले उत्कृष्ट अभिनेत्रीका लागि दिइने फिल्मफेयर अवार्ड जितेकी थिइन् । सन् २०१८ मा, राजी फिल्ममा उनले एउटा जासुसको भुमिका निभाइन जुन फिल्म मुख्य पात्र महिला भएका फिल्ममध्येमै सबैभन्दा धेरै व्यवसायिक सफलता हाँसिल गर्न सफल बन्यो । कलाकारिताका अलावा, आलियाले आफ्नै कपडा र हाते-झोलाको व्यवसायिक क्षेत्रमा पनि कदम चालेकी छन् र "को-एक्जिष्ट" नामक पर्यावरणीय योजनाको सुरूवात गरेकी छन् । यसका साथै उनले आफू अभिनित चलचित्रहरूमा जम्मा ६ वटा गीत पनि गाएकी छन् जसमा "सम्झावन अनप्लग्ड" (२०१४) पनि पर्छ । ==जीवन र करियर== ===प्रारम्भिक जीवन र काम (१९९३–२०१२)=== [[File:Alia Bhatt at the promo launch of &#039;Student of the Year.jpg|thumb|upright|भट्ट २०१२ मा '[[स्टुडेन्ट अफ द इअर]]'को लागि एक कार्यक्रममा]] आलिया भट्टको जन्म १ मार्च १९९३<ref>{{cite news|last=Sharma|first=Sarika|title=Alia Bhatt celebrates birthday shooting for 'Humpty Sharma Ki Dulhania'|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/alia-bhatt-celebrates-birthday-shooting-for-humpty-sharma-ki-dulhania/|accessdate=15 March 2014|work=The Indian Express|date=15 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140315132259/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/alia-bhatt-celebrates-birthday-shooting-for-humpty-sharma-ki-dulhania/|archivedate=15 March 2014}}</ref><ref>{{cite news|last=Saxena|first=Kashika|title=I am sometimes retarded, sometimes composed: Alia Bhatt|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/I-am-sometimes-retarded-sometimes-composed-Alia-Bhatt/articleshow/23967163.cms|accessdate=15 March 2014|newspaper=The Times of India|date=11 October 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180112111122/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/I-am-sometimes-retarded-sometimes-composed-Alia-Bhatt/articleshow/23967163.cms|archivedate=12 January 2018}}</ref> मा बम्बई (वर्तमान मुम्बई) मा भारतीय चलचित्र निर्देशक महेश भट्ट र अभिनेत्री सोनी रज्दानको भट्ट परिवारमा भएको थियो। उनका बुबा गुजराती मूलका<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=I have great reverence for women: Mahesh Bhatt|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/I-have-great-reverence-for-women-Mahesh-Bhatt/articleshow/18006519.cms?referral=PM|work=Times of India|accessdate=8 March 2014|date=14 January 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160122015006/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/I-have-great-reverence-for-women-Mahesh-Bhatt/articleshow/18006519.cms?referral=PM|archivedate=22 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|last=Varma|first=Lipika (13 April 2014)|title=State of affairs: Arjun Kapoor and Alia Bhatt|url=http://www.deccanchronicle.com/140413/entertainment-bollywood/article/state-affairs-arjun-kapoor-and-alia-bhatt|work=Deccan Chronicle|accessdate=16 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140415195251/http://www.deccanchronicle.com/140413/entertainment-bollywood/article/state-affairs-arjun-kapoor-and-alia-bhatt|archivedate=15 April 2014|date=13 April 2014}}</ref> हुन् र उनको आमा काश्मिरी पंडित र जर्मन वंशका हुन्<ref>{{cite tweet|user=Soni_Razdan |author-link=Soni Razdan |title=@PoojaB1972 @MaheshNBhatt @AdrianMLevy I'm half Kashmiri Pandit and Half German..also an atheist and have not imposed any faith on my kids|number=404503733880385536|date=23 November 2013 |accessdate=18 January 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Shedde|first=Meenakshi|date=17 February 2014|title=Berlin diary: Alia Bhatt's family connection to the German city|url=http://www.firstpost.com/bollywood/berlin-diary-alia-bhatts-berlin-connection-even-before-highway-1393603.html|work=Firstpost|accessdate=8 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221083400/http://www.firstpost.com/bollywood/berlin-diary-alia-bhatts-berlin-connection-even-before-highway-1393603.html|archivedate=21 February 2014}}</ref><ref>{{cite web|last=Dubey|first=Bharati (12 February 2014)|title=Alia Bhatt's German roots|url=http://www.mid-day.com/articles/alia-bhatts-german-roots/15089076|work=Mid-Day|accessdate=8 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140305080227/http://www.mid-day.com/articles/alia-bhatts-german-roots/15089076|archivedate=5 March 2014|date=12 February 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305080227/http://www.mid-day.com/articles/alia-bhatts-german-roots/15089076 |date=5 March 2014 }}</ref><ref>{{cite web|last=Dutta|first=Pradeep (30 January 2001)|title=I'll voice the worries of Kashmiri Pandits'|url=http://expressindia.indianexpress.com/news/ie/daily/20010130/ian30059.html|work=Indian Express|accessdate=8 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014224331/http://expressindia.indianexpress.com/news/ie/daily/20010130/ian30059.html|archivedate=14 October 2013}}</ref>।उनीसँग बेलायतको नागरिकता छ<ref name="BritishCitizen"/>।उहाँकी जेठी बहिनी शाहीन<ref>{{cite web |last=Sharma |first=Neha (2 May 2010) |title=Another Bhatt on the block |url=http://www.hindustantimes.com/news-feed/archives/another-bhatt-on-the-block/article1-538439.aspx |work=Hindustan Times |accessdate=29 March 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140317053438/http://www.hindustantimes.com/news-feed/archives/another-bhatt-on-the-block/article1-538439.aspx |archivedate=17 March 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140317053438/http://www.hindustantimes.com/news-feed/archives/another-bhatt-on-the-block/article1-538439.aspx |date=17 March 2014 }}</ref> र दुई साढे भाई-बहिनी पूजा र राहुल भट्ट छन्। अभिनेता इमरान हाश्मी र निर्देशक मोहित सूरी उहाँकी बुवाआटी हुन्, जबकि निर्माता मुकेश भट्ट उनका काका हुन्<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi-times/The-Saraansh-of-Mahesh-Bhatts-life/articleshow/34774326.cms |title=The Saraansh of Mahesh Bhatt's life |work=The Times of India |date=18 January 2003 |author=Anubha Sawhney |accessdate=1 August 2012 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121026121442/http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi-times/The-Saraansh-of-Mahesh-Bhatts-life/articleshow/34774326.cms |archivedate=26 October 2012 }}</ref>। भट्टले जमनाबाई नरसी स्कूलमा शिक्षा हासिल गरेका थिए।<ref>{{cite web|url= http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Alia-Bhatt-Lesser-known-facts/criphotostory/47565521.cms|title= Alia bhatt lesser Known facts|work= The Times of India|url-status=live|archiveurl= https://web.archive.org/web/20170317201643/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Alia-Bhatt-Lesser-known-facts/criphotostory/47565521.cms|archivedate= 17 March 2017|df= dmy-all}}</ref> उनको बाल्यकालको बारेमा वर्णन गर्दै भट्टले भनेका छन, "मेरो बरु एउटा आधारभूत र सँधै पालनपोषण भएको थियो।<ref name="filmfare12">{{cite news |url=https://www.filmfare.com/interviews/arjuns-confidence-blew-me-away-alia-bhatt-3893.html |title=Arjun's confidence blew me away- Alia Bhatt |work=Filmfare |last=Tandan |first=Raedita |date=8 August 2013 |accessdate=16 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160312082056/http://www.filmfare.com/interviews/arjuns-confidence-blew-me-away-alia-bhatt-3893.html |archive-date=12 March 2016 |url-status=live }}</ref> मैले सुख प्राप्त गरेन किनकि मानिसहरूले मान्दछन् कि म पाउँछु किनकि म महेश भट्टकी छोरी हुँ।.<ref name="little">{{cite news |url=https://www.forbesindia.com/article/2014-celebrity-100/alia-bhatt-the-little-old-star/39209/1 |title=Alia Bhatt: The little old star |work=Forbes |last=Upadhyay |first=Karishma |date=18 December 2014 |accessdate=16 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202062406/http://www.forbesindia.com/article/2014-celebrity-100/alia-bhatt-the-little-old-star/39209/1 |archive-date=2 December 2019 |url-status=live }}</ref><ref name="rediff12">{{cite web |url=https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-alia-bhatt/20120917.htm#1 |title=Alia Bhatt's silver screen debut |website=Rediff.com |last=Khilnani |first=Rohit |date=17 September 2012 |accessdate=16 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171123154233/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-alia-bhatt/20120917.htm#1 |archive-date=23 November 2017 |url-status=live }}</ref>"हुर्किएकी, उनी हइन उसको बुबासँग घनिष्ठ सम्बन्ध साझा गर्नुहोस्; रजदानले भनेकी छ कि उनले आफ्ना बच्चाहरुलाई एक्लो आमा वा बुबाको रूपमा हुर्काइन किनभने उनको पतिले उनीहरूको जीवनमा खासै चासो लिएन।<ref name="open">{{cite news |url=https://openthemagazine.com/art-culture/that-sassy-girl/ |title=That sassy girl |work=Open |last=Unny |first=Divya |date=9 July 2014 |accessdate=16 May 2020 }}</ref> भट्टले कलिलो उमेरदेखि नै अभिनेत्री बन्ने चाहना राखेका थिए र उनले यसो भनेकी थिइन कि उनले बालवाडीमा स्कूल गाउने कामका लागि तालिम लिँदा यो पहिलो पटक बुझेको थियो।उनले चाँडै नै शियामक डाबरको संस्थानमा नृत्य पाठ सुरु गरे।उनको पहिलो अभिनय भूमिका पाँचौवर्षको उमेरमा उनको बुबाको निर्माण उद्यम संघर्ष (१९९९)<ref>{{cite web |url=http://indiatoday.intoday.in/story/alia-bhatts-silver-screen-debut/1/197880.html |title=Alia Bhatt's silver screen debut |location=New Delhi |work=India Today |last1=Joshi |first1=Sonali |last2=Varma |first2=Lipika |date=28 May 2012 |accessdate=1 August 2012 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120804130849/http://indiatoday.intoday.in/story/alia-bhatts-silver-screen-debut/1/197880.html |archivedate=4 August 2012 }}</ref> मा थियो, जहाँ उनले छोटकरीमा प्रीति जिन्टाको चरित्रको युवा संस्करण खेली।उनको अनुभवको बारेमा कुरा गर्दै, भट्टले पछि भने, "मलाई धेरै शूटिंग याद छैन। म खानाको लागि मात्र सेटहरूमा जान्छु।" २०१२ मा करण जोहरको किशोर चलचित्र स्टुडेन्ट अफ द इअरसँग भट्टको पहिलो अग्रणी भूमिका थियो, सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र वरुण धवनसँगै। उनले ५०० केटीको साथ अडिसन गरी र १६ किलोग्राम गुमाए पछि कास्ट गरीयो। उनले एक प्रेम त्रिकोणमा संलग्न एक परिष्कृत किशोरी केटी खेल्छिन्। हिन्दुस्तान टाइम्सकी अनुपमा चोपडाले जोहारको कभी खुशी कभी गम ... (२००१) मा करीना कपूरले खेलेकी पात्र र उनीबीचको अभिनय बीच समानता उल्लेख गरे, तर उनले उल्लेख गरे कि उनको अभिनय "हत्यारा मनोवृत्तिबिना" थियो।हलिवुड रिपोर्टरकी लिसा तसेरिङले उनलाई "वाशआउट" भनेर खारेज गरिन्। नृत्य संख्यामा उनी नालायक मात्र थिइनन्, उनका अभिव्यक्तिहरू सीमित छन्; र चलचित्रभरि उनको अनुहारको डिजिटल रिचचिंग एक विचलन हो। " स्टुडेन्ट अफ द इअरले बक्स अफिसमा कमायो। == प्रसिद्धि == ==फिल्मोग्राफी== {{see also|आलिया भट्टद्वारा प्राप्त पुरस्कार र नामाङ्कनहरूको सूची}} ===चलचित्रहरू=== {| class="wikitable" |+सङ्केत | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म रिलीज गरिएको छैन}} | चलचित्रहरू प्रदर्शन गर्दछ जुन अहिलेसम्म रिलीज गरिएको छैन |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- style="text-align:center;" ! scope="col"|वर्ष ! scope="col"|चलचित्र ! scope="col"|भूमिका ! class="unsortable" scope="col"|टिप्पणी |- |१९९९ !scope="row"|''[[सङ्घर्ष (१९९९ चलचित्र)|सङ्घर्ष]]'' | सानी रीत ओबेराय | विशेष उपस्थिति |- | २०१२ !scope="row"|''[[स्टुडेन्ट अफ द इअर]]'' | शानया सिङ्घानिया | नामाङ्कित—[[सर्वश्रेष्ठ महिला पदार्पणको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार]] |- | २०१४ !scope="row" |''[[हाईवे (२०१४ हिन्दी चलचित्र)|हाईवे]]'' | वीरा त्रिपाठी | [[सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर समीक्षक पुरस्कार]]<br />नामाङ्कित—[[सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार]] |- | २०१४ !scope="row" |''[[टु स्टेट्स (चलचित्र)|टु स्टेट्स]]'' | अनन्या स्वामीनाथन | |- | २०१४ ! scope="row"|''[[हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया]]'' | काव्या प्रताप सिंह | |- | २०१४ !scope="row" |''गोइङ्ग होम'' | स्वयम् | सानो चलचित्र |- | २०१४ ! scope="row"|''[[अग्ली (चलचित्र)|अग्ली]]'' | सानी शालिनी | आंशिक उपस्थिति<ref>{{cite web|title=Ugly (2014)|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/549888|publisher=Bollywood Hungama|accessdate=3 January 2015}}</ref> |- | २०१५ ! scope="row"|''[[शानदार]]'' | आलिया अरोडा | |- | २०१६ ! scope="row" |''[[कपूर एण्ड सन्स]]'' | टिया मलिक | |- | २०१६ ! scope="row"|''[[उडता पञ्जाब]]'' | मेरी जेन | सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार |- | २०१६ ! scope="row"|''[[ए दिल है मुश्किल]]'' | डीजे | आंशिक उपस्थिति |- | २०१६ ! scope="row"|''[[डियर जिन्दगी]]'' | कायरा | नामाङ्कित—सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार |- | २०१७ ! scope="row"|''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया]]'' | वैदेही त्रिवेदी | नामाङ्कित—सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार |- | २०१८ ! scope="row"|''[[वेलकम टु न्युयोर्क (२०१८ चलचित्र)|वेलकम टु न्युयोर्क]]'' | स्वयम् | आंशिक उपस्थिति |- | २०१८ ! scope="row" |''[[राजी]]'' | सेहमत खान | सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार<br/>नामाङ्कित—सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर समीक्षक पुरस्कार |- | २०१८ ! scope="row" |''[[जीरो (२०१८ चलचित्र)|जीरो]]'' | स्वयम् | विशेष उपस्तिथि<ref>{{cite news|last=Lohana|first=Avinash|url=http://punemirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/dwarf-srk-serenades-his-lovely-ladies-again/articleshow/60916407.cms|title='Dwarf' SRK serenades his lovely ladies again|work=Pune Mirror|date=3 October 2017|accessdate=11 November 2017no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171029175920/http://punemirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/dwarf-srk-serenades-his-lovely-ladies-again/articleshow/60916407.cms|archivedate=29 October 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171029175920/http://punemirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/dwarf-srk-serenades-his-lovely-ladies-again/articleshow/60916407.cms |date=29 October 2017 }}</ref> |- | २०१९ ! scope="row" |''[[गली बोय]]'' | सफीना फिरदौसी | |- | २०१९ ! scope="row"|''[[कलङ्क]]'' | रूप चौधरी | |- | २०१९ ! scope="row"|''[[स्टुडेन्ट अफ द इअर २]]'' | आफैं | "द हुक-अप सङ" गीतमा विशेष उपस्थिति <ref>{{cite news|author=Coutinho, Natasha|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/alia-bhatt-tiger-shroff-shoot-for-hook-up-song-in-student-of-the-year-2/articleshow/69065339.cms|title=Alia Bhatt, Tiger Shroff shoot for 'hook-up' song in Student of the Year 2|work=Mumbai Mirror|date=27 April 2019|accessdate=27 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427024801/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/alia-bhatt-tiger-shroff-shoot-for-hook-up-song-in-student-of-the-year-2/articleshow/69065339.cms|archive-date=27 April 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190427024801/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/alia-bhatt-tiger-shroff-shoot-for-hook-up-song-in-student-of-the-year-2/articleshow/69065339.cms |date=27 April 2019 }}</ref> |- | २०२० ! scope="row"|''[[अङ्ग्रेजी मिडियम]]'' | आफैं | "कुडी नु नचने दे" गीतमा विशेष उपस्थिति<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/angrezi-medium-song-kudi-nu-nachne-de-alia-bhatt-katrina-kaif-and-anushka-sharma-will-set-your-mood--2189862|title=Angrezi Medium Song Kudi Nu Nachne De: Alia Bhatt, Katrina Kaif And Anushka Sharma Will Set Your Mood For The Week|website=NDTV|date=4 March 2020|accessdate=5 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305134048/https://www.ndtv.com/entertainment/angrezi-medium-song-kudi-nu-nachne-de-alia-bhatt-katrina-kaif-and-anushka-sharma-will-set-your-mood--2189862|archive-date=5 March 2020|url-status=live}}</ref> |- | २०२० ! scope="row"|''[[सडक २]]'' | आर्या देसाई | |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;" |''[[गंगुबाई काठियावाडी]]'' {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म रिलीज गरिएको छैन}} | [[गंगुबाई कोठेवाली|गंगुबाई काठियावाडी]] | छायाङ्कन<ref>{{cite news|url=https://m.hindustantimes.com/bollywood/alia-bhatt-begins-shooting-for-gangubai-kathiawadi-shares-pic-of-her-trailer-look-what-santa-gave-me-this-year/story-B7SG8a3jfqx7n7cBzCzm6L_amp.html|title=Alia Bhatt begins shooting for Gangubai Kathiawadi, shares pic of her trailer: 'Look what Santa gave me this year '|work=Hindustan Times|date=27 December 2019|accessdate=27 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227122214/https://m.hindustantimes.com/bollywood/alia-bhatt-begins-shooting-for-gangubai-kathiawadi-shares-pic-of-her-trailer-look-what-santa-gave-me-this-year/story-B7SG8a3jfqx7n7cBzCzm6L_amp.html|archive-date=27 December 2019|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191227122214/https://m.hindustantimes.com/bollywood/alia-bhatt-begins-shooting-for-gangubai-kathiawadi-shares-pic-of-her-trailer-look-what-santa-gave-me-this-year/story-B7SG8a3jfqx7n7cBzCzm6L_amp.html |date=27 December 2019 }}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;" |''[[ब्रह्मास्त्र (चलचित्र)|ब्रह्मास्त्र]]'' {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म रिलीज गरिएको छैन}} | ईशा | छायाङ्कन<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/brahmastra-ranbir-kapoor-alia-bhatt-begin-shooting-today/articleshow/63055136.cms|title='Brahmastra': Ranbir Kapoor, Alia Bhatt begin shooting today|date=24 February 2018|work=The Times of India|accessdate=25 February 2018|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180225031920/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/brahmastra-ranbir-kapoor-alia-bhatt-begin-shooting-today/articleshow/63055136.cms|archivedate=25 February 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/after-first-glimpse-of-brahmastra-ayan-mukerji-reveals-on-screen-names-of-alia-bhatt-and-ranbir-kapoor/376540|title=After first glimpse of Brahmastra, Ayan Mukerji reveals on-screen names of Alia Bhatt and Ranbir Kapoor|publisher=Times Now|accessdate=4 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306044512/https://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/after-first-glimpse-of-brahmastra-ayan-mukerji-reveals-on-screen-names-of-alia-bhatt-and-ranbir-kapoor/376540|archive-date=6 March 2019|url-status=live}}</ref> |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#FFFFCC;" |''[[आरआरआर (चलचित्र)|आरआरआर]]'' {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म रिलीज गरिएको छैन}} | Sita |[[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]]; छायाङ्कन |} ===म्युजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="text-align: margin;" |- !वर्ष !गीत !कलाकार !सन्दर्भ |- |२०१९ ! scope="row"|"प्रादा" |द दूरबीन <small>(श्रेया शर्माको साथ)</small> |<ref>{{cite news|accessdate=13 August 2019|date=13 August 2019|author=Mukherjee, Madhureeta|title=Prada full song out: Alia Bhatt sizzles like never-before with The Doorbeen boys|url=https://www.mid-day.com/articles/prada-full-song-out-alia-bhatt-sizzles-like-never-before-with-the-doorbeen-boys/21531168|work=Mid Day|archive-url=https://web.archive.org/web/20190813064237/https://www.mid-day.com/articles/prada-full-song-out-alia-bhatt-sizzles-like-never-before-with-the-doorbeen-boys/21531168|archive-date=13 August 2019}}</ref> |- |२०१९ ! scope="row"|"स्माइल देके देखो" |[[सुनिधि चौहान]], [[अमित त्रिवेदी]] |<ref>{{cite tweet |user=sonymusicindia |number=1208310677703577601 |date=29 December 2019 |title=This weekend do everything that makes you say - #SmileDekeDekho!☺ P.S. Don’t forget to tell us what made you smile today! bit.ly/SmileDekeDekho @aliaa08 #RanbirKapoor @ItsAmitTrivedi @SunidhiChauhan5 @AzizNakash @purevayu @Lays_India #SmileWithLays pic.twitter.com/cqEu2vD8r1 |accessdate=15 January 2019 }}</ref> |} ==डिस्कोग्राफी== {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! ट्र्याक ! वर्ष ! एल्बम ! class="unsortable" | {{Tooltip|Ref(s)|Reference}} |- !scope="row"| ""सूहा साहा" | rowspan="2" | २०१४ | ''[[हाईवे (साउन्डट्र्याक)|हाईवे]]'' | <ref>{{cite web|title=Highway (Original Motion Picture Soundtrack)|url=https://itunes.apple.com/in/album/highway-original-motion-picture-soundtrack/1116181230|publisher=iTunes (Apple Inc.)|date=7 February 2014|accessdate=7 February 2018no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180208111828/https://itunes.apple.com/in/album/highway-original-motion-picture-soundtrack/1116181230|archivedate=8 February 2018}}</ref> |- !scope="row"| "[[समझावाँ|समझावाँ अनप्लग्ड]]" | ''[[हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया#साउन्डट्र्याक|हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया]]'' | <ref>{{cite web|title=Samjhawan (Unplugged by Alia Bhatt) [From "Humpty Sharma Ki Dulhania"] - Single|url=https://itunes.apple.com/in/album/samjhawan-unplugged-by-alia-bhatt-from-humpty-sharma/895407623|publisher=iTunes (Apple Inc.)|date=7 July 2014|accessdate=7 February 2018no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180208111828/https://itunes.apple.com/in/album/samjhawan-unplugged-by-alia-bhatt-from-humpty-sharma/895407623|archivedate=8 February 2018}}</ref> |- !scope="row"| "इक कुडी (क्लब मिक्स)" | rowspan="3" | २०१६ | ''[[उडता पञ्जाब#सङ्गीत|उडता पञ्जाब]]'' | <ref>{{cite web|title=Ikk Kudi (Club Mix) [From "Udta Punjab"] - Single|url=https://itunes.apple.com/us/album/ikk-kudi-club-mix-from-udta-punjab-single/1124931755|publisher=iTunes (Apple Inc.)|date=17 June 2016|accessdate=7 February 2018no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180208111828/https://itunes.apple.com/us/album/ikk-kudi-club-mix-from-udta-punjab-single/1124931755|archivedate=8 February 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180208111828/https://itunes.apple.com/us/album/ikk-kudi-club-mix-from-udta-punjab-single/1124931755 |date=8 February 2018 }}</ref> |- !scope="row"| "लव यू जिन्दगी (क्लब मिक्स)" | rowspan="2" |''[[डियर जिन्दगी#साउन्डट्र्याक|डियर जिन्दगी]]'' | <ref name="dzitunes">{{cite web|title=Dear Zindagi (Original Motion Picture Soundtrack)|url=https://itunes.apple.com/in/album/dear-zindagi-original-motion-picture-soundtrack/1176102020|publisher=iTunes (Apple Inc.)|date=17 June 2016|accessdate=7 February 2018no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180208111828/https://itunes.apple.com/in/album/dear-zindagi-original-motion-picture-soundtrack/1176102020|archivedate=8 February 2018}}</ref> |- !scope="row"|"ए जिन्दगी गले लगा ले – २" | <ref name="dzitunes"/> |- !scope="row"|"हमसफर (आलियाको संस्करण)" | २०१७ | ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया#साउन्डट्र्याक|बद्रीनाथ की दुल्हनिया]]'' |<ref>{{cite web|title=Humsafar (Alia's Version) [From "Badrinath Ki Dulhania"] - Single|url=https://itunes.apple.com/in/album/humsafar-alias-version-from-badrinath-ki-dulhania-single/1213794893|publisher=iTunes (Apple Inc.)|date=9 March 2017|accessdate=7 February 2018no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180208111828/https://itunes.apple.com/in/album/humsafar-alias-version-from-badrinath-ki-dulhania-single/1213794893|archivedate=8 February 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== <!-- Per [[WP:ELMINOFFICIAL]], choose one official website only --> {{Commons category|Alia Bhatt|आलिया भट्ट}} * {{Twitter|aliaa08}} * {{imdb name|1017633}} {{Navboxes |title = आलिया भट्टको लागि पुरस्कार |list= {{FilmfareAwardBestActress}} {{FilmfareCriticsAwardBestActress}} {{IIFAAwardBestActress}} {{ScreenAwardBestActress}} {{ZeeCineAwardBestActorFemale}} }} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९३ मा जन्म]] [[श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:बलिउड पार्श्वगायकहरू]] [[श्रेणी:बेलायती महिला मोडलहरू]] [[श्रेणी:बेलायती चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:गुजराती मानिसहरू]] [[श्रेणी:कश्मीरी मानिसहरू]] [[श्रेणी:राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार (भारत) विजेताहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका बेलायती अभिनेत्रीहरू]] lmfhn79aih312priyizhwyu7zqnm8et 0 56226 1395428 1394541 2026-11-09T21:20:55Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395428 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | honorific_prefix = | name = लखन थापा मगर | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = | image = Lakhan Thapa Magar.jpg | alt = | caption = टेकवीर मुखिया द्वारा चित्रित लखन थापा मगर (वि.सं.१८९१-१९३३) काल्पनिक चित्र | birth_date = | death_date = | birth_place = [[गोरखा जिल्ला]], बुङकोट–४ को काहुले भङ्गार (भञ्ज्याङ) | death_place = [[गोरखा जिल्ला]] (मनकामना मन्दिर परिसर)<ref name="rednepal.com">{{Cite web |url=http://www.rednepal.com/2008/09/martyrs-freedom-fighters-and-brave.html |title=शहीदहरू - नेपाली आमाका साहसी स्वतन्त्र लडाकुहरू ,rednepal.com |access-date=2013-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124032927/http://www.rednepal.com/2008/09/martyrs-freedom-fighters-and-brave.html |archive-date=2010-11-24}}</ref> | placeofburial = | placeofburial_label = | placeofburial_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> | nickname = | birth_name = लक्ष्मण थापा मगर | allegiance = {{Flag| नेपाल }} | branch = | serviceyears = वि.सं. (१९११-१९२७)<ref>जीवन आले मगर : ''नेपालका प्रथम जन्विद्रोही शहीद लखन थापा मगर २०६४'', पृष्ठ २५,२७</ref> | rank = कप्तान <ref>जीवन आले मगर : ''नेपालका प्रथम जन्विद्रोही शहीद लखन थापा मगर २०६४'', पृष्ठ २७</ref> | unit = [[पुरानो गोरख गण]] | commands = | battles = | battles_label = | awards = | spouse = <!-- Add spouse if reliably sourced --> | relations = छोरो (दोश्रो पुस्ता) <br/> करवीर थापा (तेश्रो पुस्ता) <br/> हेमदल थापा (चौंथौ पुस्ता) <br/> <table border="1"><tr><td colspan="2">(पाँचौ पुस्ता)</td></tr><tr><td>पदमबहादुर थापा </td>&nbsp;<td>शुभाकुमारी थापा </td></tr> <tr><td colspan="2">(छैंटौ पुस्ता)</td></tr> <tr><td>विनोद, विधान ,शकुन, रुक्मणी, मालती, सुधा </td><td>रोहित, श्याम, पवित्र, सुमित्रा, सविता, ललिता</td></tr></table><ref>जीवन आले मगर : ''नेपालका प्रथम जन्विद्रोही शहीद लखन थापा मगर २०६४'', पृष्ठ ४३</ref> | laterwork = | signature = | website = {{URL|http://lakhanpratisthan.org.np}} }} '''लखन थापा मगर''' [[नेपालका सहिदहरू|नेपालका पहिलो]] [[सहिद|शहीद]] हुन्।<ref name="ReferenceA">जीवन आले मगर : ''नेपालका प्रथम जन्विद्रोही शहीद लखन थापा मगर २०६४'', पृष्ठ २२</ref> उनलाई सन् २०००/२/२३ मा तत्कालीन नेपालको श्री ५ को सरकारबाट शहिद घोषणा गरिएको थियो।<ref>[https://sites.google.com/site/rana1616/martyrs-martyrdom-and-martyr-lakhan-thapa शहिदहरू, शहादत र शहिद लखन थापा मगर, sites.google.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410182019/https://sites.google.com/site/rana1616/martyrs-martyrdom-and-martyr-lakhan-thapa |date=2016-04-10 }}</ref>[[राणा शासन]] विरूद्ध विद्रोह गरेका मगरलाई वि सं १९३३ मा [[गोरखा जिल्ला]]को [[मनकामना मन्दिर]] परिसरको रुखमा झुण्ड्याएर मृत्युदण्ड दिइएको थियो।<ref name="rednepal.com"/> ==जन्म== [[नेपाल]]को इतिहासमा प्रथम शहीदको गरिमामय स्थान प्राप्त गरेका लखन थापा मगरको जन्म वि.सं.१८९१ (ई.सं १८३४) मा हालको [[गोरखा जिल्ला]], बुङकोट–४ को काहुले भङ्गार (भञ्ज्याङ) मा भएको थियो।<ref name="ReferenceA"/> डा. हर्षबहादुर बुडा मगरले 'राष्ट्रका गौरव तथा नेपालका प्रथम शहीद लखन थापा मगर (द्दितीय )' पुस्तकमा उल्लेख गर्नुभए अनुसार , 'अन्नेरेरी कप्तान हनुमंसिंह थापा, सरदार बहादुर ( १८९१ -१९०१ ई.) २/३ गोर्खा राइफलका प्रथम सुबेदार मेजर थिए। हनुमंसिंहका काका लक्ष्मणसिंह थापाको जन्म [[गोरखाली|गोरखा]]मा १८३४ ई. मा भएको हो (२०५४, पृष्ठ ७ )। ' यसबाट पनि लखन थापा मगरको जन्म गोर्खाको काहुले गाउँमा नै भएको हो भन्ने कुरा ऐतिहासिक रूपबाट नै सान्दर्भिक देखिन्छ। उनको जन्म जुम्ल्याहा दाजुभाई का रूपमा भएको थियो। राम र लक्ष्मण दुई दाजु भाइ मध्ये लक्ष्मण थापालाई नै पछि लखन थापा भनिएको हो।<ref>जीवन आले मगर : ''नेपालका प्रथम जन्विद्रोही शहीद लखन थापा मगर २०६४'', पृष्ठ २२,२३</ref> ==बाल्यकाल तथा प्रारम्भिक शिक्षा== <p align="justify">ठोस प्रमाणको अभावमा लखन थापा मगरको वाल्यकाल कहाँ र कसरी वित्यो भन्ने तथ्य उपलब्ध गराउन गाह्रो छ। तर उनको पुर्ख्यौली वाल्यकालका सम्बन्धमा अध्ययन गरे अनुसार [[सुगौली सन्धि]]पछि लखन थापा मगरका पुर्खाहरूमध्य आधा आफ्नै [[पुरानो गोरख गण]] सहित [[काठमाडौँ]] फर्केका थिए भने बाँकी रहेका आधा [[इस्ट इन्डिया कम्पनी]]को फौजमा सेवा गर्न बसेकाहरू तेश्रो गोर्खामा नोकरी गरी कालान्तरमा अल्मोडालाई आफ्नो भारतीय वतन बनाउन पुगेका थिए (डा. बडामगर,२०५४,९ )<ref>जीवन आले मगर : ''नेपालका प्रथम जन्विद्रोही शहीद लखन थापा मगर २०६४'', पृष्ठ २४</ref> नेपालको पहिलो शिक्षालयको रूपमा स्थापित काठमाडौँ [[दरबार हाई स्कुल|दरबार स्कुल]]मा [[राणा]] र राजपरिवारका सदस्यहरू मात्र पढ्न पाउँदथे। त्येसैले लखन थापा मगरको समयमा नेपालमा सर्वसाधारण जनताहरूले शिक्षा हासिल गर्नको लागि कुनै औपचारिक व्यवस्था थिएन। विकट गाउँहरूको त कुरै छोडौं [[राजधानी]] शहर [[काठमाडौँ]]मा समेत कुनै विद्यालय खुलेका थिएनन्। [[नेपाल]]का आफ्ना नातेदारहरूले छोराहरूलाई पढाउन [[भारत]] पठाउने गर्दथे। तसर्थ लखन थापा मगरले पनि तेश्रो गोर्खा राइफल्स्मा रहेका आफ्नै सम्बन्धीको फमिली क्वाटरमा बसेर प्रारम्भिक शिक्षा प्राप्त गरेको हुनुपर्दछ। सामान्यत: कुनै पनि व्यक्तिले वाल्यकाल बितेको स्थानमा नै प्रारम्भिक शिक्षा हासिल गरेको हुन्छ। लखनको वाल्यकाल अल्मोडामा प्रारम्भिक जीवन बिताएको र शिक्षा हासिल गरेको भन्ने कुरा ऐतिहासिक रूपबाट सान्दर्भिक देखिन्छ।<ref>जीवन आले मगर: ''नेपालका प्रथम जन्विद्रोही शहीद लखन थापा मगर २०६४'', पृष्ठ २४,२५</ref> ==सैनिक सेवा== <p align="justify">नेपालको इतिहासमा मातृभूमिको रक्षार्थ नेपाली सेनाका वीर सपूतहरूले देखाएको बहादुरी, साहसी र बलिदान अद्दितीय छ। प्रारम्भिक शिक्षा समाप्त भएपछि लखन थापाले [[सैनिक]] सेवामा जाने इच्छा प्रकट गरे। त्यसबेला पुस्ता दरपुस्ताहरू एउटै [[पल्टन]]मा भर्ना हुने चलन थियो। उनको पुख्र्यौली परिवारलाई हेर्दा धेरैजसोको [[तेश्रो गोर्खा राइफल्स]]मा भर्ना हुने परम्परा बनिसकेको थियो। त्यसैले [[फौजी]] जागिरका लागि आफन्तहरूले लखनलाई पनि सोही [[पल्टन]]मा भर्ना हुन उत्प्रेरित गर्न थाले तर सो कुरा मञ्जुर नगरेकाले उनले पारिवारिक दवाव पनि झेल्नु परेको थियो। बाल्यकालदेखि नै अत्यन्त स्वाभिमानी र राष्ट्रबादी स्वभावका लखन थापाले विदेशी [[सेना]]मा भर्ना भएर [[ईष्ट इन्डिया कम्पनी]]को चाकडी गर्न पट्टकै रुचाएनन्। [[नेपाली सेना]]को तुलनामा अङ्ग्रेजी सेनामा त्यसबेला उपलब्ध हुने सुख, सुविधा, सहुलियत र मोजमज्जा आदिको ठूलो आकर्षण रहे तापनि उनले पुख्र्यौली परम्परालाई तोड्न गाह्रो मानेनन्। आफ्नो देशको राष्ट्रियता, स्वाभिमान, स्वतन्त्रतालाई जोगाउन र तिनको संरक्षण, सम्बद्र्धन गर्ने लखनको उत्कट इच्छा थियो। [[मातृभूमि]] प्रति बफादार भै राष्ट्रको लागि मरिमेट्ने अभिलाषा उहाँको हृदयमा थियो। राष्ट्र प्रेमको पवित्र भावना बोकेर बीस वर्षको उमेर अर्थात् वि.सं.१९११ (सन् १८१४) मा आफ्ना पुर्खाले रुचाएको [[पुरानो गोरख गण]]मा उनी भर्ति भए। अत्यन्त योग्य, सक्षम र तीक्ष्ण बुद्धि भएकाले उनले रणकौशल, सैन्य सङ्गठन, सामरिक योजना, [[युद्धकला]] र [[रण प्रविधि]] आदिबारे दक्षता हासिल गरे। पराक्रम, दूरदर्शी र उपयुक्त [[समय]]मा उचित निर्णय लिन सक्ने क्षमतावान भएकाले गर्दा चौध वर्षको [[सैनिक]] जीवनमा वि.सं.१९२५ मा उनी कप्तानको दर्जामा पुगे। जङ्गबहादुरको शासन कालमा जति सुकै योग्य र क्षमतावान भए पनि साधारण परिवारका सैनिकहरूले [[जर्नेल]]सम्म हुन पाउँदैन थिए।<ref name="usnepalonline.com">[http://usnepalonline.com/nepal/nepals-first-martyr-lakhan-thapa-magar-and-his-legacy.html नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका अग्रणी लखन थापा मगर (द्वितीय) लाई प्रथम शहीद मान्नु पर्ने कारणहरूको खोजी,Usnepalonline.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140702072237/http://www.usnepalonline.com/nepal/nepals-first-martyr-lakhan-thapa-magar-and-his-legacy.html |date=2014-07-02 }}</ref> ==भारतीय विद्रोहको प्रभाव र स्वतन्त्र सेनानीहरू सँग सम्पर्क== <p align="justify"> अङ्ग्रेज सरकारलाई मद्दत गर्न गएका [[जङ्गबहादुर राणा|जङ्गबहादुर]]संग भारतीय स्वतन्त्र सेनानीहरूले [[गोरखपुर]]मा सम्पर्क पनि गरेका थिए। त्यसैबेला भारतीय विद्रोहीहरूसँग लखन थापाको पनि सम्पर्क भएको थियो। सम्भवतः उनकै माध्यमबाट भारतीय विद्रोहीहरूले [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]लाई भेटेका पनि होलान्। ती विद्रोेहीहरूसंग सम्पर्क भएपछि लखनले आफ्नो राजनीतिक सोंच र कार्यक्रम पनि सोही अनुसार बनाएको हुनुपर्छ भनेर फ्रांसिली विद्वान मेरी लेकोम्टी टिलोइनले आफ्नो कार्यपत्रमा यसरी उल्लेख गर्नु भएको छ — "लखन थापा जो विद्रोहिहरूसंग संपर्कमा थिए उनले पनि आफ्नै देशको राजनीतिक अवस्थाको राम्रो जानकारी लिन पाए ”(मेरी लेकोम्टी टिलोइनल, “विद्रोही राजा लखन थापा मागर का इतिहास” २०००, pp१५०–१६८ भारतीय सिपाही विद्रोहलाई दमन गरेर निर्मुल पार्न अङ्ग्रेज सरकारले विद्रोहीहरूमाथि गरेका अमानवीय व्यवहारलाई लखनले आफ्नै [[आँखा]]ले देखेका थिए। [[उपनिवेशवाद]]को कट्टर समर्थक बनेर अङ्ग्रेजहरूलाई खुशी पार्न जङ्गबहादुरले गरेका निर्मम [[हत्या]], लुटपाट, दमन, [[अत्याचारबाट]] लखन अत्यन्त असन्तुष्ट, विचलित र मर्माहत थिए। विद्रोहीमाथि [[अत्याचार]] गरिएको सो [[इतिहास]] “[[लखनऊ]] लूट”को नामले चर्चित छ। सन् १८५७ को सिपाही विद्रोहपछि भारतीय जनताले शुरुवात गरेको स्वतन्त्रता र स्वाधिनताको [[आन्दोलन अलङ्कार|आन्दोलन]]लाई लखनले नजिकबाट नियालेर हेरिरहेका थिए। भारतीय स्वतन्त्रताको निमिक्त त्यहाँको जनताले गरेको कठिन संघर्ष र सहादतले उनीहरूमा राष्ट्रभक्तिको भावना जागृत भयो र जंगबहादुरको अधिनायकबादी निरंग्कुश तन्त्र विरुद्द संघर्षमा उत्रने दृढता पैदा हुन पुग्यो। त्यसैले [[भारत]]बाट [[काठमाडौँ]] फर्कने वित्तिकै श्रीपत गुरुङले जंगबहादुरको विरुद्द सैनिक विद्रोह गर्ने आँट गरे। तर यस सम्बन्धमा रहस्य खुलेपछि वि.सं. १९१४ जेठ १२ गते सैनिक अधिकृतहरूलाई उक्साई जंगबहादुर विरुद्द सैनिक विद्रोह गर्न खोजेको भन्ने आरोपमा [[टुँडिखेल]]मा आयोजित विजय परेडको अवसरमा नै उनको हत्या गरियो।<ref>जीवन आले मगर : ''नेपालका प्रथम जन्विद्रोही शहीद लखन थापा मगर २०६४'', पृष्ठ ३०</ref> यस घटनापछि नेपालमा सैनिक विद्रोह्द्दारा जंगबहादुरको निरंकुश सत्ताच्युत गर्नसक्ने सम्भावना नभएको कुरा लखन थापाले शिक्षा पाए। जनएकताद्दारा विद्रोह गर्नुपर्ने आवश्यकता पनि उनलाई महसुस भयो र जनजागरण गराई जनस्तरबाटै विद्रोहको ज्वाला विष्फोटन गराउने कार्यमा अग्रसर भई सक्रिय रूपमा लागे। </p> ==जङ्गबहादुर विरुद्ध लखन थापा मगरको विद्रोह== <p align="justify"> जङ्गबहादुरको जहानियाँ, तानाशाही र निरङ्कुश शासनबाट नेपाली जनता ज्यादै पीडित, शोषित र दुःखित थिए। तापनि [[पहिलो विश्वयुद्ध|प्रथम विश्वयुद्ध]]भन्दा अघि जङ्गबहादुरको अत्याचारी [[शासन]] विरुद्ध कुनै सशक्त विरोध हुन पाएन। त्यस्तो हुनुमा नेपाली समाजको अज्ञानता, अशिक्षा र दयनीय आर्थिक अवस्था नै मुख्यरूपले जिम्मेवार थियो। साथै भारतीय भूमिबाट निरङ्कुश शासनको विरुद्ध कुनै कारवाही हुन नदिने अङ्ग्रेज सरकारको पनि नीति थियो। तर [[विश्वयुद्ध]]पछि तत्कालीन आर्थिक, सामाजिक र राजनीतिक अवस्थामा क्रमशः परिवर्तन आयो। त्यसै समयमा लखन थापा मगर र उनका सहयोद्धा जयसिंह चुमी मगर तीन महिनाको घर विदामा [[गोरखाली|गोरखा]]तर्फ आए। उनीहरूले देशको तत्कालीन राजनीतिक, सामाजिक, धार्मिक परिस्थितिहरूको अध्ययन, मनन गरे। तत्पश्चात् फर्केर आफ्नो सेनामा नफर्कने निधो गरे। जयसिंह चुमी पनि त्यस विचारमा सहमत भए। <p align="justify"> लखन थापाले जयसिंह चुमीमगर, शुकदेव गुरुङ, सुपति गुरुङ, ज्ञान दिलदास ब्राह्मण र कानु लम्साल लगायत अन्य व्यक्तिहरूको सहयोगबाट स्थानीय युवाहरूको विद्रोही फौज खडा गरे। ढुङ्गाले घेरी बलियो किल्ला निर्माण भयो। किल्ला परिसरभित्र [[मनकामना देवी]]को प्रतिमूर्ति स्थापना गरे। [[फौज]]लाई कवाज खेल्ने, तारो हान्ने, विभिन्न तालिम सञ्चालन गर्ने र खाने, बस्ने आदि बन्दोबस्त मिलाए। किल्लाभित्र [[ढुङ्गे धारा|ढुङ्गेधारा]] र [[पोखरी]]समेत बनाइएको थियो। सेनालाई आवश्यक पर्ने ६० [[नाल बन्दुक]], ठूलो संख्यामा [[तरवार]], [[खुकुरी]], [[भाला]], [[डण्डी]], [[धनुकाँड]], [[खुँडा]] र [[कटारी नगरपालिका|कटारी]] जस्ता हातहतियारहरूको बन्दोवस्त गरे। विद्रोही सेनालाई आवश्यक रसदपानीको व्यवस्था मिलाई जनविद्रोह गर्न पूरा तयारी गरेका थिए। यो तयारी गर्न ६ महिनाभन्दा बढी समय लागेको थियो। <p align="justify"> लखन थापाले बुङकोट गोर्खामा स्थानिय बिद्रोही सेनाहरू तथा तिन तले दरबार सहित [[प्यारेड]] गराउंदको स्थापना गरेका थिए। प्रारम्भमा राजनीतिक तथा रणनीतिक ढङ्गले जंगेको निरंकुश जहानिय शासनलाई हटाई आजाद [[देश]] हेर्न चाहन्थे। <ref>[http://www.kiratisaathi.com/photo.php?id=1071 लखन थापा मगर - नेपालका प्रथम शहीद, kiratisaathi.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110620064326/http://kiratisaathi.com/photo.php?id=1071 |date=2011-06-20 }}</ref> जङ्गबहादुरको तानाशाही शासनलाई ध्वस्त पार्नका लागि केवल सैनिक विद्रोह मात्र पर्याप्त थिएन। एक सशक्त राजनीतिक सङ्गठन पनि आवश्यक छ भन्ने कुरा दृष्टिगत गर्दै तत्कालीन समयमा प्रचलित जोसमनी [[धर्म]]को आडमा उनले नेपाली जनतामा राजनीतिक जागरुकता ल्याउने प्रयत्न गरे। उनी लगायत उनका सहयोगी, समर्थकहरू गोर्खाको गाउँघर र बस्तीबस्ती डुलेर अंग्रेजको [[दलाल]] बन्न पुगेका जंगबहादुर बिरुद्द उनकै काला कर्तुतहरूको भण्डाफोर गर्दै हिंडेको र लखन थापाले आम जनतालाई भेला गराई ठाउँठाउँमा भाषण, प्रबचन दिंदै एक प्रकारले प्रशिक्षण दिएको पाइन्छ। सत्य युगको जस्तो सुनौलो शासन (प्रजातान्त्रिक) व्यवस्था ल्याउन उनले पर्याप्त राजनीतिक चेतना समेत प्रवाह गरेको देखिन्छ। यसरी गोर्खामा बिद्रोहको जनलहर फैलिन पुगेको र बिद्रिहिहरूले भारी जनसमर्थन एबं जनसहभागिता पनि जुटाउँदै गएको पाइन्छ। <ref>मींमींक ([[नेपाल मगर सङ्घ]], जिल्ला समिती [[काठमाडौँ]]द्दारा प्रकाशित ) VOL 13 NO 10"लखन थापा मगर र उनको शहादत" पृष्ठ ३४</ref> “...जङ्गबहादुरले नेपाल म्लेच्छलाई बेच्यो, दुनियाँलाई त्राहीत्राही पारिरहेछ। जातिपाति, [[छुवाछूत]] झन चर्काएको छ। जङ्गेलाई हटाई नेपाल आमालाई पापको बोझबाट हल्का पार्नु पर्छ। नेपालमा सत्य युग फिराऊँ भन्ने [[मनकामना माई]]ले मलाई वरदान दिएकी छिन्। लौ भाइ हो तयार होऊँ ...” भन्ने उद्घोष गर्दै जनसमक्ष यस प्रकारका महत्त्वपूर्ण बुँदाहरूमा प्रकाश पार्न थाले— * कुटील [[षड्यन्त्र]] र जालझेलबाट [[सत्ता]] प्राप्त गरेका जङ्गबहादुर विदेशी (साम्राज्यवादी अङ्ग्रेज) शक्ति समक्ष नतमस्तक थिए। सो कुरा नेपाली जनता समक्ष उनले प्रष्टरूपले राख्न थाले। * जङ्गबहादुरले जनतालाई त्राहीत्राही पार्‍यो अर्थात् [[तानाशाही]], क्रुर एवं हुकुमी शासन स्थापित गर्‍यो भन्ने कुरा उनले जनतालाई बुझाउन थाले। * [[नेपाल]]मा [[सत्य युग]] फिराउनु पर्छ अर्थात् प्रजातान्त्रिक व्यवस्था ल्याउनु पर्छ भनेर उनले जनतालाई विद्रोहका निम्ति आव्हान गरे। * त्यसबेलाका स्थानीय जनताहरूमा [[मनकामना माई]]प्रति गहिरो आस्था र धार्मिक विश्वास थियो। देवीबाट आफूलाई वरदान मिलेको र जङ्गेलाई हटाउन तयार हुनु पर्‍यो भनेर उनले अपील गर्न थाले। <ref>{{Cite web |url=http://www.magarstudiescenter.org.np/wp-content/uploads/2010/03/The-history-of-the-messianic-and-rebel-king-Lakhan-Thapa-Magar-by-marie-Lecomte-Tilouine.pdf |title=लखन थापा मगर-मुक्तिदाता, बागीको राजा, इतिहास (Marie Lecomte Tilouine) |access-date=2013-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240209021859/http://www.magarstudiescenter.org.np/wp-content/uploads/2010/03/The-history-of-the-messianic-and-rebel-king-Lakhan-Thapa-Magar-by-marie-Lecomte-Tilouine.pdf |archive-date=2024-02-09}}</ref> * सन् १८५४ को मुलुकी ऐनबाट [[आदिवासी]] [[जनजाति]]को सामाजिकस्तर अझ तल झर्न पुगेकोले उनीहरू जङ्गबहादुरको हुकुमी शासनबाट अत्यन्त रुष्ट थिए। त्यसै समयमा लखन थापाले उद्घोष गरे- “...म लखन थापा (प्रथम)को अवतार हूँ र मलाई भगवती [[मनकामना माई]]ले जङ्गबहादुरलाई मार्नु र नेपालको शासनसत्ता आफ्नो हातमा लिनु भनी आर्शिवाद दिएकी छिन् ...” स्थानीय जनताहरूमा यस्तो उद्घोष, आव्हानको व्यापक प्रभाव पर्न गयो र जनताको स्वतःस्फूर्त सहभागिता र संलग्नता बढ्दै गयो। यसरी जङ्गबहादुर विरुद्ध पहिलो पटक संगठितरूपमा लखन थापाको नेतृत्वमा [[जनआन्दोलन (स्पष्टता)|जनआन्दोलन]] वा जनविद्रोहको प्रारम्भ भयो। वि.सं. १९२८ सालमा स्थानीय जनताले प्रभावशाली नेता लखन थापालाई आफ्नो राजा वा सो सरह पनि मान्न थाले।<ref name="usnepalonline.com"/> <h4>प्रथम शहीदका वास्तविक हकदार लखन थापा (द्वितीय) किन र कसरी ?</h4> <p align="justify">निरंकुश [[राणा शासन]]को सुत्रधार कर्ता जंगबहादुरको [[प्रदेश|राज्य]] [[सत्ता]] विरुद्द बि. सं . १९३२ मा चेतनाको दियालो बालेर लखन थापाको नेतृत्त्वमा जनस्तरबाट उठेको बिद्रोह नै [[नेपाल]]को पहिलो राजनीतिक आन्दोलन थियो। सबै किसिमका सङ्गठन्हरू खोल्न प्रतिबन्धित अवस्थामा गरिएको यो सांगठानिक बिरोधको परिणामस्वरूप लखन थापा, जयसिंह चुमी (राना), अच्छामी मगर र अन्य चारजना व्यक्तिहरू वि. सं . १९३३ फागुन २ गते जंगबहादुरको आदेशमा क्रुर्तापुर्बक झुन्ड्याइएका थिए। नेपालको राजनीतिक इतिहासमा पहिलो जनबिद्रोहको स्थान ओगट्न सफल यस बिद्रोहलाई दमन गर्ने सिलसिलामा झुन्ड्याइएका सात जना व्यक्तिहरू मध्य लखन थापा मगर सबैभन्दा पहिलो पटक डोरीमा झुन्ड्याइएकाले नै उनलाई पहिलो [[सहिद|शहीद]] बन्ने सौभाग्य मिल्यो। उनको सहादतबारे राणा लेखक तथा अन्य [[इतिहासकार]]हरूले पनि उजागर गरेका छन्। <ref>जीवन आले मगर : ''नेपालका प्रथम जन्विद्रोही शहीद लखन थापा मगर २०६४'', पृष्ठ ५२,५३</ref> लखन थापाले नेतृत्व गरेको [[माओवादी जनयुद्ध|जनयुद्ध]] वा [[जनविद्रोह]]को लक्ष्य र रणनीतिहरू केवल जङ्गबहादुरको हत्या गर्ने कुरामा मात्र सीमित थिएन। [[राणा]]हरूको एकतन्त्रीय शासन ढालेर ठूलो राजनीतिक परिवर्तन ल्याउने अभिप्रायबाट जनविद्रोहको शुभारम्भ भएको थियो। [[माओवादी जनयुद्ध|जनयुद्ध]]को तयारी अत्यन्त बृहत् र योजनावद्ध थियो। त्यसैले जनताले लखन थापालाई एक शक्तिशाली व्यक्ति, अत्यन्त पराक्रमी अर्थात् राजा वा सो सरह मानेका थिए। [[नेपाल]]को [[इतिहास]]मा पहिलो पटक तत्कालीन [[नेपाल]]को सम्पूर्ण जनसङ्ख्याको तुलनामा दुई हजार युवाहरूको जनमिलिशिया तयार गर्नु सामान्य कुरा थिएन। तथापि उनको विद्रोही योजनाले पूर्ण सफलता प्राप्त गर्न नसके पनि उनलाई प्रथम शहीदको सम्मान दिन सकिने प्रशस्त आधारहरू छन्: * उनले व्यक्तिगतरूपमा विरोध वा [[विद्रोह]] गर्नुभन्दा पनि स्पष्ट लक्ष्य राखेर स्थानीय जनतालाई उत्साहित पारी सङ्गठनको निर्माण गर्न र योजनाबद्धरूपले [[सत्ययुग]] फर्काउन [[सशस्त्र युद्ध]]कोलागि तयार रहँदा आठ–आठ जना विद्रोहीले प्राण गुमाउन पुगेकोले त्यस्ता ऐतिहासिक घटनाका नायक लखन थापा नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा सहादत प्राप्त गर्ने पहिला व्यक्ति हुन्। * जङ्गबहादुरको निरङ्कुश, हुकुमी एवं तानाशाही शासनको विरोध गर्ने कुरा त्यसबेला कसैले सपनामा पनि चिताउँदैन थिए। त्यस्तो स्थितिमा जनसहभागिता र जनसक्रियतामा देशको राजनीतिक, सामाजिक परिवर्तनकालागि वि.सं. १९२७ सालमा लखन थापाको नेतृत्वमा उठेको यो [[जनविद्रोह]] पहिलो नै थियो। * नेपालको इतिहासमा राणाहरूको अत्याचारी शासनको विरोधमा संगठित, योजनावद्ध साथै स्पष्ट लक्ष्यकासाथ लखन थापाको नेतृत्वमा सुनौलो नेपालको प्राप्तीकालागि सञ्चालन भएको यो पहिलो [[माओवादी जनयुद्ध|जनयुद्ध]] थियो। * सामान्य ज्ञानदेखि इतिहासकारहरूले सर्वमान्य रूपमा नेपालका प्रथम शहीद लखन थापा मगर हुन् जसले राणा शासनको पहिलोचोटी जनस्तरबाट विद्रोह गरी निरंकुश जहानिया [[राणा शासन]]का प्रवर्तक जंगबहादुर राणा विरुद्द प्रजन्तान्त्रिक आन्दोलन लडी देश र जनताको निमित्त मृत्यूवरण गरे का थिए। <ref>{{Cite web |url=http://magar.ca/about-us/lakhan-thapamagar.htmlको |title=हुन् प्रथम शहीद ? -संग्जोग लाफा मगर ,magar.ca |access-date=2013-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205052448/http://magar.ca/about-us/lakhan-thapamagar.html%E0%A4%95%E0%A5%8B |archive-date=2024-12-05}}</ref> * जङ्गबहादुरको सैनिक शासन विरुद्ध लखन थापाको सक्रियतामा विद्रोही सेना खडा हुनु, बुङकोट काहुले भङ्गारमा विशाल किल्लाको निर्माण हुनु, लामो समयसम्म [[छापामार]] सैनिक तालिम सञ्चालन हुनु नेपालको सैनिक इतिहासमा पहिलो ऐतिहासिक घटना हो। यसबारे जङ्गबहादुरले खटाई पठाएको आठ पहरियाले पेश गरेको रिपोर्टमा सो सम्बन्धी विवरण यसरी उल्लेख भएको पाइन्छ, “पुग न पुग २००० जति युवा, अधवैंशे व्यक्तिहरूको चहलपहल, योजनावद्ध ढङ्गबाट जम्मा भइरहेको देखें।” ([[प्रमोद शमशेर राणा]]) <ref name="usnepalonline.com"/> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist|colwidth=25em}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.tutorgigpedia.com/Lakhan+Thapa+Magar_es.html लखन थापा मगर] *[http://www.kiratisaathi.com/photo.php?id=1071 लखन थापा मगर - नेपालको प्रथम शहिद] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110620064326/http://kiratisaathi.com/photo.php?id=1071 |date=2011-06-20 }} *[http://www.merolog.com/movies/kahule-bhangar-bungkot-gorkha-nepal-home-of-first-martyr-lakhan-thapa-magar-by-kishor-kc/ प्रथम शहिद लखन थापा मगरको पुर्ख्यौली घर (भिडियो )] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210512151319/http://www.merolog.com/movies/kahule-bhangar-bungkot-gorkha-nepal-home-of-first-martyr-lakhan-thapa-magar-by-kishor-kc/ |date=2021-05-12 }} *[http://www.nepalnews.com/home/index.php/news/2/16656-recognition-sought-for-lakhan-thapa-magar-as-first-martyr-of-nepal.html लखन थापा मगरलाई प्रथम शहिद घोषणा गर्न अनुरोध] *[http://magar.ca/about-us/lakhan-thapamagar.html लखन थापा मगरको बारेमा_] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310152209/http://magar.ca/about-us/lakhan-thapamagar.html |date=2016-03-10 }} *[http://www.newsnepalonline.com/news/national/1963-lakhan-thapas-birth-anniversary-observed.html लखन थापा मगरको १३५ जन्मोत्सव मनाइयो] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220609142026/http://www.newsnepalonline.com/news/national/1963-lakhan-thapas-birth-anniversary-observed.html |date=2022-06-09 }} *[http://www.ukmagar.com/gallery/video-gallery/viewvideo/61/ukmagar/lakhan-thapa-magar-----.html लखन थापा मगर - आकाशका ताराहरू (भिडियो )]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.youtube.com/watch?v=ze0E9geI3dk लखन थापा मगर - (भिडियो )] *[http://www.rednepal.com/2008/09/martyrs-freedom-fighters-and-brave.html रंगीन प्रजातन्त्र ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101124032927/http://www.rednepal.com/2008/09/martyrs-freedom-fighters-and-brave.html |date=2010-11-24 }} *[https://web.archive.org/web/20240209021859/http://www.magarstudiescenter.org.np/wp-content/uploads/2010/03/The-history-of-the-messianic-and-rebel-king-Lakhan-Thapa-Magar-by-marie-Lecomte-Tilouine.pdf लखन थापा मगर-मुक्तिदाता, बागीको राजा ,इतिहास (Marie Lecomte Tilouine) ] [[श्रेणी:विकिपिडिया शिक्षा कार्यक्रम १]] [[श्रेणी:नेपाली सहिदहरू]] [[श्रेणी:मृत्युदण्ड पाएका नेपाली मानिसहरू]] 701s4sp6vm6yi14bidqg5bsob0e8g64 0 61249 1395532 1390172 2026-11-10T04:26:22Z CommonsDelinker 144 Barsaman_pun.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No license since 2 November 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1395532 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific_prefix = |name = वर्षमान पुन<br><small>{{nobold|अनन्त}}</small> |native_name = |native_name_lang = |honorific_suffix = |image = |image_size = 250px |alt = |caption = हिमालय टेलिभिजनको एक कार्यक्रममा |order = |office = [[शान्ति तथा पुनर्स्थापना मन्त्रालय (नेपाल)|शान्ति तथा पुनर्स्थापना मन्त्री]] |term_start = २०६७ फागुन |term_end = २०६८ बैशाख<ref name=peace>{{cite web|title=पूर्व मन्त्रीज्यूहरू|url=http://www.peace.gov.np/names.php?id=1|work=peace.gov.np|publisher=शान्ति तथा पुनर्निर्माण मन्त्रालय|accessdate=२०७० पुस १२|archive-url=https://web.archive.org/web/20131205223341/http://www.peace.gov.np/names.php?id=1|archive-date=2013-12-05}}</ref> |alongside = <!--For two or more people serving in the same position from the same district. (e.g. United States Senators.)--> |vice_president = |president = [[रामवरण यादव]] |prime_minister = [[झलनाथ खनाल]] |succeeding = <!--For President-elect or equivalent--> |predecessor = [[रकम चेम्जोङ]] |successor = [[विश्वनाथ शाह]] |office2 = [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्री]] |term_start2 = २०६८ भाद्र १८ |term_end2 = २०६९ चैत्र १ |vice_president = |president2 = [[रामवरण यादव]] |prime_minister2 = [[बाबुराम भट्टराई]] |predecessor2 = [[भरतमोहन अधिकारी]] |successor2 = [[शंकरप्रसाद कोइराला]] |office3 = [[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय (नेपाल)|ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री]] |term_start3 = २०७५ चैत्र २ |term_end3 = २०७७ पुष ५ |vice_president = |president3 = [[विद्यादेवी भण्डारी]] |prime_minister3 = [[खड्गप्रसाद ओली|केपी ओली]] |predecessor3 = [[महेन्द्रबहादुर शाही|महेन्द्र बहादुर शाही]] |successor3 = [[टोपबहादुर रायमाझी]] |constituency = |majority = |}} '''वर्षमान पुन''' नेपालका एक कम्युनिष्ट राजनितिज्ञ हुन् । हाल [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|एकीकृत नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी)]]बाट राजनीति गरिरहेका पुन [[संविधान सभा निर्वाचन २०७०|संविधानसभा निर्वाचन २०७०]]मा मोरङ क्षेत्र नम्बर ९ मा [[नेपाली कांग्रेस| नेपाली कांग्रेस]]का [[डिग बहादुर लिम्बु]]सँग पराजित भए।<ref name=election>{{cite web|title=निर्वाचन क्षेत्र अनुसार अग्रस्थानमा रहेका ३ उम्मेदवारहरू|url=http://election.gov.np/CA2070/CAResults/reportBody.php?selectedMenu=4&rand=1388129320|publisher=निर्वाचन आयोग|accessdate=२०७० पुस १२}}</ref> उनी २०६७ माघ २३ मा [[झलनाथ खनाल]]को नेतृत्वमा गठन भएको मन्त्रिपरिषदमा शान्ति तथा पुनर्निर्माण मन्त्रीको रूपमा सहभागी थिए ।<ref name=peace/> त्यस्तै २०६८ भदौ १२ मा गठित [[बाबुराम भट्टराई|डा. बाबुराम भट्टराई]]को नेतृत्वको सरकारमा अर्थमन्त्रीको रूपमा सहभागी भए । ==बाल्यकाल== वर्षमान पुन [[रोल्पा जिल्ला]]को [[जङ्कोट]] गाविसको वडा नम्बर १ माडीचौरमा निम्न मध्यम वर्गीय [[मगर जाति|मगर]] परिवारमा जन्मिएका हुन् । रोल्पाको सुन्दर गाउँ माडीचौर, जसलाई स्थानीय खाम (मगर) भाषामा माण्डिबाङले चिनिन्छ । हाल रोल्पा नगरपालिका–७ मा पर्छ । राप्तीको शिर माडी खोलाको किनारा माडीचौरमा मध्यम वर्गीय किसान परिवारमा पुनको जन्म भएको हो । इर्खराम पुन र तिर्थमाली पुनको दोस्रो सन्तान वर्षमानको जन्म २०२८ साल जेठ १८ गते भएको थियो । राजनीतिक जीवनमा सहयात्री बनेकी ओनसरी घर्ती उनकी जीवनसाथी हुन् । ==शिक्षा== पुन कानुनमा स्नातक हुन् । साविक जंकोट गाविस–१ माडीचौरमा त्यतिबेला स्कूल थिएन । पुन पाँच वर्ष पुगेपछि एक घन्टा टाढाको प्राथमिक विद्यालयमा भर्ना भए । पहिलो दिन उनी खाली खुट्टा स्कुल पुगेका थिए, पसिना पुच्दै । पहिलो दिन उनले ‘धेरै पढ्नु र ठूलो मान्छे बन्नु’ भन्ने ठूलावडाको आशिर्वाद सम्झिए । जीवनबारे बाल मस्तिष्कमा कुनै छाप थिएन । पढाइमा अब्बल उनी एक कक्षामा प्रथम भए । दुई कक्षामा उनी कोटगाउँको निम्न माध्यामिक विद्यालयमा भर्ना भए । कक्षा सातसम्म त्यहीँ पढे । … १३ वर्ष हुँदा (२०४१ साल) मा माध्यामिक तहको अध्ययन गर्न पुनले घर छोडे । सदरमुकाम लिवाङको बालकल्याण माविमा भर्ना भए । त्यहाँ उनलाई एक्कासी राजनीतिको हावाले समात्यो । पुन ३६ जना विद्यार्थीसँग होस्टेलमा बस्थे । अलग पार्टीको नेतृत्व गरिरहेका नेत्रविक्रम चन्द ‘विप्लव’, कुलप्रसाद केसी उनका सहपाठी हुन् । पुनले पढेको विद्यालय कम्युनिष्ट राजनीतिमा स्थापित व्यक्तिहरूको पाठशाला पनि हो । सभामुख कृष्णबहादुर महरा त्यही विद्यालयका असल शिक्षक थिए । उनले गणित र विज्ञान पढाउँथे । तत्कालीन माओवादी द्वन्द्वकालमा ‘बुर्जुवा’ शिक्षा नाम दिए पनि दलका सबै नेताको धरातल त्यही शिक्षाले बनाएको थियो । बुर्जुवा शिक्षाकै आडमा ज्ञान हासिल गरेर उनीहरू युद्ध र त्यसको नेतृत्व गर्न लायक भएका थिए । … महरा पुनका शिक्षा र राजनीतिक गुरु हुन् । उनी सम्झिन्छन्– ‘महरा मेरो शैक्षिक र राजनीतिक गुरु हुनुहुन्छ । महराले दर्जनौं नेता तथा कार्यकर्तालाई पढाए । र, युद्ध गर्न सिकाए । सदरमुकाम लिवाङ त्यतिबेला शिक्षा र राजनीतिको केन्द्र थियो । २०४४ सालमा एलएलसी पास गरेका पुन थप शिक्षा आर्जन गर्न दाङ झरे । सामाजिक र राजनीतिप्रति सचेत उनले समाजको असमानता नजिकबाट नियालेका थिए । समाजका उत्पीडन, दमन, शोषण अन्त्य हुनुपर्छ भन्ने सोच थियो । यही सोचले उनलाई कानुन पढ्न हौस्यायो । र, उनी २०४५ सालमा दाङको महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पसमा आइएल भर्ना भए । लिवाङमा पुन अखिल छैठौंमा आवद्ध भइसकेका थिए । दाङमा क्याम्पस पढ्दा विद्यार्थी आन्दोलनमा पनि सक्रिय भूमिकामै रहे । बुर्जुवा शिक्षाको धरातलमा युद्धको खाका कोर्न गोलबद्ध लिबाङको टोली दाङ झर्यो । पुराना अनुहारमा रेखा शर्मा, शक्तिबहादुर बस्नेत पनि जोडिए । पुनले २०४८ सालमा प्रथम श्रेणीमा आइएल पास गरे । र, राजनीतिमा होमिए । पूर्णकालीन राजनीति गर्दै २०४९ सालमा नेपाल ल क्याम्पसमा विएल भर्ना भए । नियमित कक्षा नलिए पनि उनले बिएल परीक्षा दिए । पुनले न्याय र अन्याय छुट्ट्याउने उत्कृष्ट संकल्प लिएका थिए । तर, समयान्तरमा त्यो संकल्पको सुरु कालो कोट लगाएर होइन बन्दुक उठाएर युद्धमैदानबाट भयो । परिणामतः युद्ध थापिएको दशक बित्दासमेत त्यसका अवशेष ज्यूँदै छन् । ==राजनीति== पञ्चायाती शासन कालमा अखिल नेपाल स्वतन्त्र विद्यार्थी युनीयनको विद्यार्थी राजनीतिबाट वाम राजनीतिमा लागेका पुनले [[माओवादी जनयुद्ध|जनयुद्ध]]को बेला पूर्वाञ्चल र राजधानीमा काम गरेका थिए । २०६२/०६३ सालको जनआन्दोलनको बेला उनी तत्कालिन नेकपा माओवादीको तर्फबाट उपत्यकामा आन्दोलन परिचालन गर्ने मुख्य नेता थिए । ०५२ सालमा जनयुद्ध थालनीको समयमा होलेरी चौकी आक्रमणको बेला पुन राजनीतिक कमिसार थिए । माओवादी केन्द्रीय सदस्य कुलप्रसाद केसी सोनाम र पत्नी तारा घर्ती मगर तथा पुन र श्रीमती [[ओनसरी घर्तिमगर]] दुई जोडी नै पहिलो चौकी आक्रमणमा सहभागी थिए । वर्षमान पुन पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा तत्कालीन नेकपा माओवादीको तर्फबाट प्रत्यक्षतर्फ [[ललितपुर जिल्ला]]को क्षेत्र नम्बर १बाट विजयी भएका थिए । उक्त निर्वाचनमा पुनकी श्रीमती [[ओनसरी घर्तिमगर|ओनसरी]] पनि समानुपातिक तर्फबाट संविधान सभा सदस्यमा निर्वाचित थिइन् । == प्रतिनिधि सभा २०७९== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]]का उम्मेदवार [[वर्षमान पुन]] [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा ]] प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं १ बाट ४१७१४मत प्राप्त गरि प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी भएका छन्। <ref>{{Cite web|url=https://election.ekantipur.com/pradesh-5/district-rolpa?lng=nep|title=रोल्पा : प्रदेश ५ - प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन २०७९ विवरण तथा नतिजा|website=election.ekantipur.com|accessdate=2022-11-25}}</ref>उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)]]का उम्मेदवार [[पूर्ण बुढा मगर]]ले १६४८५मत प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://result.election.gov.np/|title=मतगणना प्रगतिको विवरण|website=result.election.gov.np|accessdate=2022-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/|archive-date=2022-11-23}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:सन् १९७१ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपालको पहिलो संविधान सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका अर्थ मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालको सङ्घीय संसदका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:रोल्पा जिल्लाका मानिसहरू]] 7btcu1yjanetj6juba7b3e0odm8kq3c 0 64258 1395552 1392367 2026-11-10T04:44:41Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395552 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = Glimpse of Mount Kanchenjunga with beautiful tea garden at front (By Saroj Pandey).jpg | image_caption = [[कञ्चनजङ्घा हिमाल]]को मनोरम दृश्य सँगै रहेको चिया बगान | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = इलाम जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल|<!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[इलाम जिल्ला|इलाम]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-illam/suryodaya?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306084755/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-illam/suryodaya?lng=nep|archive-date=2026-03-06}}</ref> | government_type = | leader_title = प्रमुख | leader_name = रनबहादुर राई <small> ([[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = दुर्गाकुमार बराल <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ वैशाख २५ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 252.52<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=10&municipality=9|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 54724 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26|53.45|N|88|3.90|E|type:city_region:NP|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[फिक्कल बजार]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.suryodayamun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''सूर्योदय नगरपालिका''' [[इलाम जिल्ला|इलाम]]का ४ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> [[फिक्कल बजार]], [[पञ्चकन्या, इलाम|पञ्चकन्या]] र [[कन्याम]] गाविस मिलाएर २०७१ सालमा सूर्योदय नगरपालिका बनाइएको थियो तर नयाँ संविधानले स्थानीय तहको व्यवस्था गरेपछि स्थानीय तह पुनर्संरचना आयोगले २०७३ सालमा गाविसहरु [[गोर्खे]], [[पशुपतिनगर, इलाम|पशुपतिनगर]], [[श्रीअन्तु]] र [[समालबुङ]] तथा [[लक्ष्मीपुर, इलाम|लक्ष्मीपुर]] गाविसको वडा नं ५ वाहेकको क्षेत्र र [[जोगमाई]]को वडा नं. ८ र ९ मिलाएर नयाँ सूर्योदय नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref> यो नगरपालिका २५२.५२ वर्ग कि.मी मा पैलिएको छ। मेची राजमार्ग यही नगरपालिका भएर पार गर्दछ। पश्चिममा इलाम नगरपालिका, उत्तरमा माईजोगमाई गाविस, दक्षिणमा रोङ गाउँपालिका र पूर्वमा भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्य अन्तरगत दार्जिलिङ्ग जिल्लाले छेकेको सूर्योदय नगरपालिकाको केन्द्र फिक्कल बजार तोकिएको छ । यो इलामका पुराना बजारमध्ये एक हो र हालमा पनि पूर्वी इलामको मुख्य व्यापारिक केन्द्र रहेको छ । यहीँबाट पशुपतिनगरतर्पmको सडक छुटिन्छ । यो नगरपालिका चिया, अलैंची, दूध, आलु लगायतका नगदे बालिका लागि चर्चित छ । देशको एक मात्र अलैंची विकास केन्द्र पनि यही नगरमा पर्दछ । साबिक फिक्कल गाबिसको कार्यालय रहेको ठाँउलाई को केन्द्र बनाइएको छ । <ref name="new municipalities">{{cite web | url=http://www.mofald.gov.np/userfiles/news_186.xlsx | title=थप ७२ नयाँ नगरपालिका | accessdate=May 18,2014 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार सूर्योदय नगर पालिकाको कुल जनसङ्ख्या ५४,७२७ रहेको छ भने यहाँ १४,०३२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सूर्योदय नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[गोर्खे]] र [[जोगमाई]] (८, ९) || ४,९०९ || २५.२७ || १९४.२६ |- | २ || [[पशुपतिनगर, इलाम|पशुपतिनगर]] (३–५, ७) || ३,५२२ || १३.४४ || २६२.०५ |- | ३ || [[पशुपतिनगर, इलाम|पशुपतिनगर]] (१, २, ६, ८, ९) || ३,९०३ || १५.०८ || २५८.८२ |- | ४ || [[श्रीअन्तु]] र [[समालबुङ]] (९) || ५,१२७ || २४.०८ || २१२.९२ |- | ५ || [[समालबुङ]] (१–८) || ४,२९७ || २१.१७ || २०२.९८ |- | ६ || [[कन्याम]] (३-६) || २,८४३ || १३.११ || २१६.८६ |- | ७ || [[कन्याम]] (७-९) || २,१७७ || ८.९६ || २४२.९७ |- | ८ || [[फिक्कल बजार]] (१-२) र [[कन्याम]] (१-२) || ४,२५८ || १३.४३ || ३१७.०५ |- | ९ || [[फिक्कल बजार]] (३-५) || ४,७६४ || ११.५५ || ४१२.४७ |- | १० || [[फिक्कल बजार]] (६-९) || ४,९६१ || १०.३७ || ४७८.४० |- | ११ || [[पञ्चकन्या, इलाम|पञ्चकन्या]] (२-६,८) || ४,१५३ || १५.४१ || २६९.५० |- | १२ || [[पञ्चकन्या, इलाम|पञ्चकन्या]] (१,७,९) || ३,९३० || १३.०७ || ३००.६९ |- | १३ || [[लक्ष्मीपुर, इलाम|लक्ष्मीपुर]] (३, ६, ७, ९) || २,५१५ || १५.५३ || १६१.९४ |- | १४ || [[लक्ष्मीपुर, इलाम|लक्ष्मीपुर]] (१, २, ४, ८) || ३,३६८ || २५.०६ || १३४.४० |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''५४,७२७''' || '''२२५.५३''' || '''२४२.६६''' |} ==व्यापारिक केन्द्रहरू== * [[फिक्कल|फिक्कल बजार]] * [[तीनघरे]] * [[आइतबारे]] * [[हर्कटे]] * [[कन्याम]] * [[पाल्टाँगे]] * [[छिपिटार]] {{-}} ==चित्र दीर्घा== <gallery mode="packed"> File:Reflection of Beautiful Landscape of tea garden in Antu Pokhari, Ilam (By Saroj Pandey).jpg|सुर्योदय नगरपालिकाको आकर्षणको केन्द्र - अन्तु पोखरी File:Antu cottage ilam nepal.jpg|अन्तु पोखरी File:Antu cottage.jpg|अन्तु पोखरी File:Antu dada cottage in ilam nepal.jpg|अन्तु पोखरी File:Antu dada cottage.jpg|अन्तु पोखरी Sunrise seen from Shree Antu, Ilam - One of the best place in Nepal to watch it. (By Saroj Pandey).jpg </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{इलाम जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcilam.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, इलाम, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011155352/http://ddcilam.gov.np/ |date=2017-10-11 }} [[श्रेणी:इलाम जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] 0vb5k5dvmjy7ro4vlst3e1lukajo8zr 0 64466 1395501 1391024 2026-11-10T03:14:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395501 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = ओखलढुङ्गा जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-okhaldhunga/siddhicharan?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826095417/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-okhaldhunga/siddhicharan?lng=nep|archive-date=2024-08-26}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = तेजन खनाल <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = केदारबाबु बस्नेत <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ वैशाख २५ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 =167.88 <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=4&municipality=2|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 27351 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.3132|86.299|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०३७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[ओखलढुङ्गा, ओखलढुङ्गा|ओखलढुङ्गा]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.siddhicharanmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[ओखलढुङ्गा जिल्ला]]को एक [[नगरपालिका]] हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ वैशाख २५, नगरपालिका घोषणा गर्दा [[बर्नालू]], [[ओखलढुङ्गा, ओखलढुङ्गा|ओखलढुङ्गा]], [[ज्यामिरे, ओखलढुङ्गा|ज्यामिरे]], [[सल्लेरी, ओखलढुङ्गा|सल्लेरी]], [[अँधेरी नारायणस्थान]] र [[रुम्जाटार]] [[गाविस]]हरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा [[तलुवा]], [[ठूलाछाप]], [[जन्तरखानी]], [[वरुणेश्वर]] (९), [[विगुटार]], [[बेतिनी, ओखलढुङ्गा|बेतिनी]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २७,३५१ रहेको छ भने यहाँ ७,१२६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सिद्धिचरण नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[तलुवा]] || १,८८९ || १७.४९ || १०८.०१ |- | २ || [[ठूलाछाप]] || २,७६६ || ११.५३ || २३९.८९ |- | ३ || [[अँधेरी नारायणस्थान]] || २,२०३ || १३.१२ || १६७.९१ |- | ४ || [[रुम्जाटार]] || २,६८२ || ९.२५ || २८९.९५ |- | ५ || [[बर्नालू]] || २,९१८ || २१.६५ || १३४.७८ |- | ६ || [[जन्तरखानी]] || २,०२२ || ३३.५५ || ६०.२७ |- | ७ || [[विगुटार]] र [[वरुणेश्वर]] (९) || २,२८५ || १९.१६ || ११९.२६ |- | ८ || [[सल्लेरी, ओखलढुङ्गा|सल्लेरी]] || १,५७१ || ९ || १७४.५६ |- | ९ || [[ज्यामिरे, ओखलढुङ्गा|ज्यामिरे]] || १,९८२ || १०.५५ || १८७.८७ |- | १० || [[बेतिनी, ओखलढुङ्गा|बेतिनी]] || १,८१४ || १२.५४ || १४४.६६ |- | ११ || [[ओखलढुङ्गा, ओखलढुङ्गा|ओखलढुङ्गा]] (१-५,८)|| ३,३४१ || ६.५ || ५१४.०० |- | १२ || [[ओखलढुङ्गा, ओखलढुङ्गा|ओखलढुङ्गा]] (६-७,९) || १,८७८ || ३.५४ || ५३०.५१ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२७,३५१''' || '''१६७.८८''' || '''१६२.९२''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ओखलढुङ्गा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://dccokhaldhunga.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, ओखलढुङ्गा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240518105602/https://dccokhaldhunga.gov.np/ |date=2024-05-18 }} [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] rij9uoyl0xw5cofd6rl1jpgyku0rf5j 0 64655 1395450 1390497 2026-11-09T23:37:12Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395450 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = Suklagandaki.jpg | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = तनहुँ जिल्ला#गण्डकी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-tanahun/shuklagandaki?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240901190133/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-tanahun/shuklagandaki?lng=nep|archive-date=2024-09-01}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = कृष्‍णराज पण्डित <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = खुमबहादुर विक <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ वैशाख २५ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 165<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=4&district=42&municipality=4|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 55630 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.9037|84.5399|type:city_region:NP|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-६५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[दुलेगौँडा]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.shuklagandakimun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[तनहुँ जिल्ला]]का ४ वटा [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[दुलेगौँडा]], [[खैरेनीटार]] र [[ढोरफिर्दी]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा [[थप्रेक, तनहुँ|थप्रेक]], [[राईपुर]] र [[फिरफिरे, तनहुँ|फिरफिरे]] गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५५,६२० रहेको छ भने यहाँ १५,२७२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> == वडागत विभाजन र जनसङ्ख्या == नेपालको [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८]] अनुसार शुक्लागण्डकी नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ५५,६२० रहेको छ। यस नगरपालिकालाई १२ वटा वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ। नगरपालिकाको वडागत विवरण, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत तथ्याङ्क तलको तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center" |+ शुक्लागण्डकी नगरपालिकाको वडागत विभाजन, जनसङ्ख्या र जनघनत्व (२०७८) |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका वडाहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[थप्रेक, तनहुँ|थप्रेक]] || २,३९४ || २७.४० || ८७.३७ |- | २ || [[दुलेगौँडा]] (१-३), [[खैरेनीटार]] (१-२) || ५,५८२ || २०.१३ || २७७.३० |- | ३ || [[दुलेगौँडा]] (४-६), [[खैरेनीटार]] (४-५) || ४,३५४ || ९.५८ || ४५४.४९ |- | ४ || [[दुलेगौँडा]] (७) || ४,८०२ || १.९६ || २,४५०.०० |- | ५ || [[दुलेगौँडा]] (८-९) || ८,६८४ || ४.२९ || २,०२४.२४ |- | ६ || [[खैरेनीटार]] (३,६,८) || ४,८५६ || १०.१३ || ४७९.३७ |- | ७ || [[खैरेनीटार]] (७,९) || ५,८७१ || ५.६२ || १,०४४.६६ |- | ८ || [[ढोरफिर्दी]] (३) || ६,२६६ || १०.६१ || ५९०.५७ |- | ९ || [[ढोरफिर्दी]] (१-२,७) || ३,११९ || ११.२९ || २७६.२६ |- | १० || [[ढोरफिर्दी]] (४-६,८-९) || ४,२४९ || २१.९७ || १९३.४० |- | ११ || [[राईपुर]] || ३,०३० || १२.४८ || २४२.७९ |- | १२ || [[फिरफिरे, तनहुँ|फिरफिरे]] || २,४१३ || २९.२९ || ८२.३८ |- class="sortbottom" style="font-weight:bold; background:#f2f2f2" | colspan="2" | जम्मा / औसत || ५५,६२० || १६४.७५ || ३३७.६० |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{तनहुँ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddctanahun.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, तनहुँ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170524193534/http://www.ddctanahun.gov.np/ |date=2017-05-24 }} [[श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] 8oeilqaz5ov8qayc41jihuo4tgq6shz 0 67778 1395412 1388924 2026-11-09T17:49:16Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395412 wikitext text/x-wiki {{Infobox swimmer | name = माइकल फेल्प्स | image = Michael Phelps Rio Olympics 2016.jpg | image_size = | alt = | caption = सन् २०१६ मा माइकल फेल्प्स | fullname = माइकल फ्रेड फ्लेप्स II<ref name="TV Guide">{{cite web|title=Michael Phelps|url=http://www.tvguide.com/celebrities/michael-phelps/258249|publisher=TVGuide.com|accessdate=July 28, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305184528/http://www.tvguide.com/celebrities/michael-phelps/258249/|archive-date=March 5, 2016}}</ref> | nicknames = एमपी; द बाल्टिमोर बुलेट;<ref>{{cite news|title = 'Baltimore Bullet' has history in his sights|last = Harris|first = Nick|url = http://www.independent.co.uk/sport/olympics/baltimore-bullet-has-history-in-his-sights-889968.html|newspaper = The Independent|date = August 11, 2008|archiveurl = https://web.archive.org/web/20090822085154/http://www.independent.co.uk/sport/olympics/baltimore-bullet-has-history-in-his-sights-889968.html|archivedate = August 22, 2009|accessdate = August 25, 2010|location = London}}</ref> उड्ने माछा<ref>{{cite web|publisher=MSNBC|url=http://www.msnbc.msn.com/id/26249018/ns/beijing_olympics-beijing_olympics_news/t/flying-fish-phelps-largely-unknown-china/|title='Flying Fish' Phelps largely unknown in China|date=August 17, 2008|accessdate=April 21, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114045159/http://www.msnbc.msn.com/id/26249018/ns/beijing_olympics-beijing_olympics_news/t/flying-fish-phelps-largely-unknown-china/|archive-date=November 14, 2012}}</ref> | nationality = {{USA}} | strokes = [[:en:Backstroke|ब्याकस्ट्रोक]], [[:en:Butterfly stroke|बटरफ्लाई]], [[:en:Freestyle swimming|फ्रीस्टाइल]], [[:en:Medley swimming|व्यक्तिगत मिड्ले]] | club = [[उत्तर बाल्टिमोर एक्वाटिक क्लब]] | coach = [[:en:Bob Bowman (coach)|बब वावम्यान]] | birth_date = सन् १९८५ जुन ३० | birth_place = [[टवसन,मेरिल्याण्ड]] | height = {{convert|6|ft|4|in|cm|abbr=on}} | weight = {{convert|194|lb|kg|abbr=on}}<ref name="MichaelPhelps Overview">{{cite web |url=http://www.london2012.com/athlete/phelps-michael-1131796/ |title=Overview Michael Phelps |publisher=London2012.com |accessdate=August 1, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123095104/http://www.london2012.com/athlete/phelps-michael-1131796/ |archive-date=January 23, 2013 }}</ref> | medaltemplates = {{MedalSport|पुरुष पौडी}} {{MedalCountry | {{USA}}}} {{MedalCount |[[:en:Summer Olympics|ओलम्पिक खेल]]|१८|२|२ |[[:en:FINA World Aquatics Championships|विश्व च्याम्पियनसिप (एलसी)]]|२६|६|१ |[[:en:FINA World Swimming Championships (25 m)|विश्व च्याम्पियनसिप (एससी)]]|१|०|० |[[:en:Pan Pacific Swimming Championships|प्यान प्यासिफिक च्याम्पियनसिप]]|१३|३|० |'''जम्मा'''|'''५८'''|'''११'''|'''३''' }} {{MedalCount |[[:en:100 m butterfly|१०० मी बटरफ्लाई]]|७|२|० |[[:en:200 m butterfly|२०० मी बटरफ्लाई]]|९|२|० |[[:en:200 m medley|२०० मी मिड्ले]]|८|१|० |[[:en:400 m medley|४०० मी मिड्ले]]|६|०|० |[[:en:200 m freestyle|२०० मी फ्रीस्टाइल]]|४|२|१ |[[:en:200 m backstroke|२०० मी ब्याकस्ट्रोक]]|०|१|० |[[:en:4x100 m freestyle|४x१०० मी फ्रीस्टाइल]]|६|१|२ |[[:en:4x200 m freestyle|४x२०० मी फ्रीस्टाइल]]|९|२|० |[[:en:4x100 m medley|४x१०० मी मिड्ले]]|९|०|० }} {{MedalCompetition|[[ओलम्पिक खेल]]}} {{MedalGold|[[:en:2004 Summer Olympics|२००४ एथेन्स]]|[[:en:Swimming at the 2004 Summer Olympics – Men's 100 metre butterfly|१०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalGold|२००४ एथेन्स|[[:en:Swimming at the 2004 Summer Olympics – Men's 200 metre butterfly|२०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalGold|२००४ एथेन्स|[[:en:Swimming at the 2004 Summer Olympics – Men's 200 metre individual medley|२०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|२००४ एथेन्स|[[:en:Swimming at the 2004 Summer Olympics – Men's 400 metre individual medley|४०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|२००४ एथेन्स|[[:en:Swimming at the 2004 Summer Olympics – Men's 4 × 200 metre freestyle relay|४x२०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalGold|२००४ एथेन्स|[[:en:Swimming at the 2004 Summer Olympics – Men's 4 × 100 metre medley relay|४x१०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|[[:en:2008 Summer Olympics|२००८ बेइजिङग]]|[[:en:Swimming at the 2008 Summer Olympics – Men's 200 metre freestyle|२०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalGold|२००८ बेइजिङग|[[:en:Swimming at the 2008 Summer Olympics – Men's 100 metre butterfly|१०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalGold|२००८ बेइजिङग|[[:en:Swimming at the 2008 Summer Olympics – Men's 200 metre butterfly|२०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalGold|२००८ बेइजिङग|[[:en:Swimming at the 2008 Summer Olympics – Men's 200 metre individual medley|२०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|२००८ बेइजिङग|[[:en:Swimming at the 2008 Summer Olympics – Men's 400 metre individual medley|४०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|२००८ बेइजिङग|[[:en:Swimming at the 2008 Summer Olympics – Men's 4 × 100 metre freestyle relay|४x१०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalGold|२००८ बेइजिङग|[[:en:Swimming at the 2008 Summer Olympics – Men's 4 × 200 metre freestyle relay|४x२०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalGold|२००८ बेइजिङग|[[:en:Swimming at the 2008 Summer Olympics – Men's 4 × 100 metre medley relay|४x१०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|[[:en:2012 Summer Olympics|२०१२ लण्डन]]|[[:en:Swimming at the 2012 Summer Olympics – Men's 100 metre butterfly|१०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalGold|२०१२ लण्डन|[[:en:Swimming at the 2012 Summer Olympics – Men's 200 metre individual medley|२०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|२०१२ लण्डन|[[:en:Swimming at the 2012 Summer Olympics – Men's 4 × 200 metre freestyle relay|४x२०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalGold|२०१२ लण्डन|[[:en:Swimming at the 2012 Summer Olympics – Men's 4 × 100 metre medley relay|४x१०० मी मिड्ले]]}} {{MedalSilver|२०१२ लण्डन|[[:en:Swimming at the 2012 Summer Olympics – Men's 200 metre butterfly|२०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalSilver|२०१२ लण्डन|[[:en:Swimming at the 2012 Summer Olympics – Men's 4 × 100 metre freestyle relay|४x१०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalBronze|२००४ एथेन्स|[[:en:Swimming at the 2004 Summer Olympics – Men's 200 metre freestyle|२०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalBronze|२००४ एथेन्स|[[:en:Swimming at the 2004 Summer Olympics – Men's 4 × 100 metre freestyle relay|४x१०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalCompetition|[[:en:FINA World Aquatics Championships|विश्व च्याम्पियनसिप – लामो अवधि]]}} {{MedalGold|[[:en:2001 World Aquatics Championships|२००१ फुकुओका]]|[[:en:Swimming at the 2001 World Aquatics Championships – Men's 200 metre butterfly|२०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalGold|[[:en:2003 World Aquatics Championships|२००३ बार्सिलोना]]|[[:en:Swimming at the 2003 World Aquatics Championships – Men's 200 metre butterfly|२०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalGold|२००३ बार्सिलोना|[[:en:Swimming at the 2003 World Aquatics Championships – Men's 200 metre individual medley|२०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|२००३ बार्सिलोना|[[:en:Swimming at the 2003 World Aquatics Championships – Men's 400 metre individual medley|४०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|२००३ बार्सिलोना|[[:en:Swimming at the 2003 World Aquatics Championships – Men's 4 x 100 metre medley relay|४x१०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|[[:en:2005 World Aquatics Championships|२००५ मोन्टरियल]]|[[:en:Swimming at the 2005 World Aquatics Championships – Men's 200 metre freestyle|२०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalGold|२००५ मोन्टरियल|[[:en:Swimming at the 2005 World Aquatics Championships – Men's 200 metre individual medley|२०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|२००५ मोन्टरियल|[[:en:Swimming at the 2005 World Aquatics Championships – Men's 4 x 100 metre freestyle relay|४x१०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalGold|२००५ मोन्टरियल|[[:en:Swimming at the 2005 World Aquatics Championships – Men's 4 x 200 metre freestyle relay|४x२०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalGold|२००५ मोन्टरियल|[[:en:Swimming at the 2005 World Aquatics Championships – Men's 4 x 100 metre medley relay|४x१०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|[[:en:Swimming at the 2007 World Aquatics Championships|२००७ मेलबर्न]]|[[:en:Swimming at the 2007 World Aquatics Championships – Men's 200 metre freestyle|२०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalGold|२००७ मेलबर्न|[[:en:Swimming at the 2007 World Aquatics Championships – Men's 100m butterfly|१०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalGold|२००७ मेलबर्न|[[:en:Swimming at the 2007 World Aquatics Championships – Men's 200m butterfly|२०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalGold|२००७ मेलबर्न|[[:en:Swimming at the 2007 World Aquatics Championships – Men's 200m individual medley|२०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|२००७ मेलबर्न|[[:en:Swimming at the 2007 World Aquatics Championships – Men's 400m individual medley|४०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|२००७ मेलबर्न|[[:en:Swimming at the 2007 World Aquatics Championships – Men's 4 x 100 metre freestyle relay|४x१०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalGold|२००७ मेलबर्न|[[:en:Swimming at the 2007 World Aquatics Championships – Men's 4 x 200 metre freestyle relay|४x२०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalGold|[[:en:2009 World Aquatics Championships|२००९ रोम]]|[[:en:Swimming at the 2009 World Aquatics Championships – Men's 100m butterfly|१०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalGold|२००९ रोम|[[:en:Swimming at the 2009 World Aquatics Championships – Men's 200m butterfly|२०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalGold|२००९ रोम|[[:en:Swimming at the 2009 World Aquatics Championships – Men's 4 x 100 metre freestyle relay|४x१०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalGold|२००९ रोम|[[:en:Swimming at the 2009 World Aquatics Championships – Men's 4 x 200 metre freestyle relay|४x२०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalGold|२००९ रोम|[[:en:Swimming at the 2009 World Aquatics Championships – Men's 4 x 100 metre medley relay|४x१०० मी मिड्ले]]}} {{MedalGold|[[:en:Swimming at the 2011 World Aquatics Championships|२०११ साङघाई]]| [[:en:Swimming at the 2011 World Aquatics Championships – Men's 100 metre butterfly|१०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalGold|२०११ साङघाई|[[:en:Swimming at the 2011 World Aquatics Championships – Men's 200 metre butterfly|२०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalGold|२०११ साङघाई|[[:en:Swimming at the 2011 World Aquatics Championships – Men's 4 × 200 metre freestyle relay|४x२०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalGold|२०११ साङघाई|[[:en:Swimming at the 2011 World Aquatics Championships – Men's 4 × 100 metre medley relay|४x१०० मी मिड्ले]]}} {{MedalSilver|२००३ बार्सिलोना|[[:en:Swimming at the 2003 World Aquatics Championships – Men's 100 metre butterfly|१०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalSilver|२००३ बार्सिलोना|[[:en:Swimming at the 2003 World Aquatics Championships – Men's 4 x 200 metre freestyle relay|४x२०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalSilver|२००५ मोन्टरियल|[[:en:Swimming at the 2005 World Aquatics Championships – Men's 100 metre butterfly|१०० मी बटरफ्लाई]]}} {{MedalSilver|२००९ रोम|[[:en:Swimming at the 2009 World Aquatics Championships – Men's 200m freestyle|२०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalSilver|२०११ साङघाई|[[:en:Swimming at the 2011 World Aquatics Championships – Men's 200 metre freestyle|२०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalSilver|२०११ साङघाई|[[:en:Swimming at the 2011 World Aquatics Championships – Men's 200 metre individual medley|२०० मी मिड्ले]]}} {{MedalBronze|२०११ साङघाई|[[:en:Swimming at the 2011 World Aquatics Championships – Men's 4 × 100 metre freestyle relay|४x१०० मी फ्रीस्टाइल]]}} {{MedalCompetition|[[:en:FINA World Swimming Championships (25 m)|विश्व च्याम्पियनसिप – छोटो अवधि]]}} {{MedalGold|[[:en:2004 FINA World Swimming Championships (25 m)|२००४ इन्डियनपोलिस]]|२०० मी फ्रीस्टाइल}} {{MedalCompetition|[[:en:Pan Pacific Swimming Championships|प्यान प्यासिफिक च्याम्पियनसिप]]}} {{MedalGold| [[:en:2002 Pan Pacific Swimming Championships|२००२ योकोहोमा]] | २०० मी मिड्ले}} {{MedalGold| २००२ योकोहोमा| ४०० मी मिड्ले}} {{MedalGold| २००२ योकोहोमा| ४x१०० मी मिड्ले}} {{MedalGold| [[:en:2006 Pan Pacific Swimming Championships|२००६ भिक्टोरिया]] | २०० मी बटरफ्लाई}} {{MedalGold| २००६ भिक्टोरिया | २०० मी मिड्ले}} {{MedalGold| २००६ भिक्टोरिया | ४०० मी मिड्ले}} {{MedalGold| २००६ भिक्टोरिया | ४x१०० मी फ्रीस्टाइल}} {{MedalGold| २००६ भिक्टोरिया | ४x२०० मी फ्रीस्टाइल}} {{MedalGold|[[:en:2010 Pan Pacific Swimming Championships|२०१० इर्भाइन]]|१०० मी बटरफ्लाई}} {{MedalGold|२०१० इर्भाइन|२०० मी बटरफ्लाई}} {{MedalGold|२०१० इर्भाइन|४x१०० मी फ्रीस्टाइल}} {{MedalGold|२०१० इर्भाइन|४x२०० मी फ्रीस्टाइल}} {{MedalGold|२०१० इर्भाइन|४x१०० मी मिड्ले}} {{MedalSilver|२००२ योकोहामा|२०० मी बटरफ्लाई}} {{MedalSilver|२००२ योकोहामा|४x२०० मी फ्रीस्टाइल}} {{MedalSilver|२००६ भिक्टोरिया|२०० मी ब्याकस्ट्रोक}} }} '''माइकल फ्रेड फेल्प्स'''<ref name="TV Guidee">{{cite web |title=Michael Phelps |url=https://www.tvguide.com/celebrities/michael-phelps/258249 |work=TV Guide |accessdate=July 28, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120912172159/http://www.tvguide.com/celebrities/michael-phelps/258249 |archive-date=September 12, 2012}}</ref> (जन्म १९८५ जुन ३०)<ref name=biography.com>{{cite web |url=http://www.biography.com/people/michael-phelps-345192 |title=Michael Phelps Biography: Swimming, Athlete (1985–) |publisher=[[Biography.com]] ([[FYI (TV network)|FYI]] / [[A&E Networks]]) |accessdate=November 18, 2015}}</ref> [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को एक पूर्व प्रतिस्पर्धात्मक पौडी खेलाडी र जम्मा २८ ओलम्पिक पदक जितेर [[ओलम्पिक खेल|ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक]] इतिहासकै सबैभन्दा सफल र सुसज्जित ओलम्पिक खेलाडी हुन्।<ref>{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/news/phelps-30-medals-in-tokyo-i-dont-think-so-225651329.html |title=Michael Phelps: 30 medals in Tokyo? 'I don't think so' |first1=Tanner |last1=Walters |date=August 13, 2016 |publisher=[[Yahoo]] |access-date=August 14, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160814002607/http://sports.yahoo.com/news/phelps-30-medals-in-tokyo-i-dont-think-so-225651329.html |archive-date=August 14, 2016 }}</ref> फेल्प्सले आफ्नो करियर अवधिमा जम्मा २३ ओलम्पिक स्वर्ण पदक<ref name="sportscafe">{{Cite web|url=https://sportscafe.in/articles/sports/2016/aug/12/rio-2016-simone-biles-dazzles-while-phelps-wins-his-22-nd-gold-on-day-6|title=Rio 2016 {{!}} Simone Biles dazzles while Phelps wins his 22nd gold on day 6|date=August 12, 2016|access-date=August 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731042105/https://sportscafe.in/articles/sports/2016/aug/12/rio-2016-simone-biles-dazzles-while-phelps-wins-his-22-nd-gold-on-day-6|archive-date=July 31, 2017}}</ref> जसमध्ये व्यक्तिगत प्रतिस्पर्धामा १३ ओलम्पिक स्वर्ण पदक र व्यक्तिगत प्रतिस्पर्धामा १६ ओलम्पिक पदक जितेर कीर्तिमान बनाएका हुन्।<ref>{{cite web |url=https://swimswam.com/phelps-breaks-ties-overall-gold-individual-medals/ |title=Phelps breaks ties for most overall & gold individual medals |first1=Robert |last1=Gibbs |date=August 11, 2016 |publisher=Swimswam |access-date=August 12, 2016}}</ref> सन् [[२००८ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|२००८]]को बेइजिङ ओलम्पिक खेलमा उनले पौडी विधामा आठ स्वर्ण पदक जितेर आफनै देशको पौडी खेलाडी मार्क स्पित्जद्वारा [[१९७२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक]]मा बनाएको ७ स्वर्ण पदकको कीर्तिमानलाई तोडेका थिए। एउटै ओलम्पिक खेलमा सबैभन्दा बढी पदक जित्ने कीर्तिमान फेल्प्सकै नाउँमा रहेको छ। [[२००४ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|एथेन्स]]मा सम्पन्न भएको सन् २००४ को ओलम्पिक खेलमा फेल्प्सले ६ स्वर्ण पदक र २ कास्य पदक जितेर कुनै पनि पनि रङ्गको आठ पदक जित्ने कीर्तिमान बनाएका थिए। ==प्रारम्भिक जीवनी== ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य सामग्री== {{Commonscat|Michael Phelps|माइकल फेल्प्स}} [[श्रेणी:अमेरिकी पौडी खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८५ मा जन्म]] 6wgagvnmbz8ksgayqo5x9dpapks935d 0 70520 1395555 1391317 2026-11-10T04:52:00Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395555 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = रुपन्देही जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-rupandehi/sainamaina?lng=neplng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240822154706/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-rupandehi/sainamaina?lng=neplng=nep|archive-date=2024-08-22}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = फणेन्द्रप्रसाद शर्मा <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = विना राना <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 162.18<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=54&municipality=3|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 78393 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.46716|83.27491|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०७१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[दुधराक्ष]] गाविसको वडा नम्बर ३, बुद्धनगर | website = [https://www.sainamainamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''सैनामैना नगरपालिका''' [[लुम्बिनी प्रदेश]]को उत्तर पश्चिममा विश्व शान्तीका अग्रदुत तथा एसियाका तारा [[गौतम बुद्ध]]को जन्मस्थल देखि करिब १५ कि.मी उत्तर मनोरम चुरे पहाडको काखमा अवस्थित पूर्व [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल उप–महानगरपालिका]], पश्चिममा [[सालझण्डी]] गाविस, उत्तरमा [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]]को [[कचल]] र [[बल्डेङगढी]] गाविस, दक्षिणमा [[खडवा वनगाई]], [[गजेडी]] र [[सूर्यपुरा]] गाविस यी चार किल्ला भित्र अवस्थित [[पर्रोहा]] र [[दुधराक्ष]] २ गाविसको मिलनबाट बनेको नगरपालिका हो भने २७ फागुन २०७३ मा क्षेत्र विस्तार गर्दा [[सालझण्डी]] गाविसलाई पनि यसमा गाभिएको थियो।।<ref name="७२ नगरपालिका थपिए">{{cite news|title=७२ नगरपालिका थपिए|url=http://nagariknews.com/society/nation/story/17702.html|accessdate=२५ वैशाख, २०७१|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२५ बैशाख, २०७१}}</ref><ref name="थप ७२ नगरपालिका घोषणा (सूचिसहित)">{{cite news|title=थप ७२ नगरपालिका घोषणा (सूचिसहित)|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2014-05-08/388826.html|accessdate=२०७१ बैशाख २५|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२०७१ बैशाख २५|archive-url=https://web.archive.org/web/20170922094420/http://kantipur.ekantipur.com/news/2014-05-08/388826.html|archive-date=2017-09-22}}</ref> पूर्व बनकट्टा देखि पश्चिम वनकट्टीसम्म करिब १२ कि.मी. पूर्व पश्चिम लोकमार्गको भाग यस नगरपालिकामा पर्दछ। हाल यस नगरपालिकामा १२ वटा वडा रहेका छन्।<ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)">{{cite news|title=नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)|url=http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf|accessdate=नोभेम्बर २०१२|agency=नेपाल सरकार|publisher=[[राष्ट्रिय योजना आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय योजना आयोग]]|date=नोभेम्बर २०१२|ref=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग|archive-url=https://web.archive.org/web/20150213064822/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/VDC_Municipality.pdf|archive-date=2015-02-13}}</ref> तिब्र बसाई सराईले गर्दा दिन प्रतिदिन जनसङ्ख्या अत्यधिक बृद्धि भईरहेको छ । नगरपालिका भित्र सबै जातजाती, भाषाभाषी संस्कृति एवं परम्पराको समीश्रण रही सुमधुर सम्बन्ध सहितको बसोबास पाईन्छ । ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ७८,३९३ रहेको छ भने यहाँ १९,४४५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सैनामैना नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[पर्रोहा]] (२,६) || १२,०७५ || १३.११ || ९२०.९० |- | २ || [[पर्रोहा]] (५) || ५,६६५ || १३.७४ || ४१२.३० |- | ३ || [[पर्रोहा]] (४) || ६,२०४ || ८.६५ || ७१७.२३ |- | ४ || [[पर्रोहा]] (१,७-८) || ९,२७१ || ७.०५ || १३१५.०४ |- | ५ || [[पर्रोहा]] (३,९) र [[दुधराक्ष]] (३,६) || ८,५१० || १६.०४ || ५३०.५५ |- | ६ || [[दुधराक्ष]] (१-२) || ७,६७८ || २२.३१ || ३४४.१५ |- | ७ || [[दुधराक्ष]] (७) || ५,५९६ || ८.३५ || ६७०.१८ |- | ८ || [[दुधराक्ष]] (५,८) || ५,४८३ || ६.५४ || ८३८.३८ |- | ९ || [[दुधराक्ष]] (४,९) || ४,५७२ || २१.४ || २१३.६४ |- | १० || [[सालझण्डी]] (१–४) || ६,८८४ || ३६.९३ || १८६.४१ |- | ११ || [[सालझण्डी]] (५–९) || ६,४५५ || ८.०६ || ८००.८७ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''७८,३९३''' || '''१६२.१८''' || '''४८३.३७''' |} ==धार्मिक तथा ऐतिहासिक महत्त्व== [[इतिहास|ऐतिहासिक]], धार्मिक, साँस्कृतिक एवं पुरातात्विक महत्त्व बोकेको सैनामैना नामाकरणले पनि यसको छुट्टै महत्त्व बोकेको छ । विभिन्न ऐतिहासिक, धार्मिक, साँस्कृतिक एवं पुरातात्विक महत्त्वका स्थलहरु रहेको यो नगरपालिकाका गहनाको रूपमा पर्रोहा परमेश्वर बोलबमधाम, मलमला मन्दिर, मलमल चौरा बाबा, बोलबम पर्यटकीय पार्क विभिन्न मठ मन्दिरहरु, रानी कुवा, रानीबगिया आदि छन् । २ सरकारी तथा १ निजी गरी ३ क्याम्पस, सरकारी तथा निजि स्तरका [[उच्च माध्यमिक विद्यालय]], [[माध्यमिक विद्यालय]], [[निम्न माध्यमिक विद्यालय]] र [[प्राथमिक विद्यालय]] गरी ३२ शिक्षण संस्थाहरु रहेका छन् । सरकारी निकायहरूमा नगरपालिका, इलाका प्रहरी कार्यालय, इलाका हुलाक कार्यालय, कृषि सेवाकेन्द्र पशु सेवाकेन्द्र, ईलाका वन कार्यालय, स्वास्थ्य चौकी, उप स्वास्थ्य चौकी, कृषि विकास बैङ्क लगायत अन्य बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाहरु तथा थुपै् गैर सरकारी संस्थाहरु रहेका छन् । ==विकास== जन प्रतिनिधि विहिन वर्तमान अवस्थामा यहाँका राजनीतिक दलहरु बीचको विकास प्रतिको एक्यवद्धता आम नागरिकहरु तथा सरोकारवालाको विकास प्रेमी भावनाका कारण स्थानीय निकाय सञ्चालन गर्न सहजता भएको छ । यस नगरपालिकामा विकासका सम्भावनाहरु धेरै छन् । कृषि, उद्योग–ब्यापार, पर्यटनलाई यहाँका नागरिकको आम्दानीको स्रोत बनाउन सकिन्छ । खुला दिसा मुक्त तथा पूर्ण खोप युक्त नगरपालिका धोषणा भै सकेको यो नगरपालिका अव पूर्ण साक्षर युक्त नगरपालिका तर्फ लम्की रहेको छ । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcrupandehi.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, रुपन्देही] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200810060843/http://ddcrupandehi.gov.np/ |date=2020-08-10 }} {{रुपन्देही जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:रुपन्देही जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] 32ogofx1hx97gkecfymqwfe016g8a3t 0 72241 1395423 1389469 2026-11-09T19:21:36Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395423 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = युवराज सिंह | image = Yuvraj Singh appointed as Ulysse Nardin watch brand ambassador.jpeg | caption = युवराज सिंह सन् २०१३ मा | country = भारत | nickname = युवी,यूभी | Awards = पद्म श्री, अर्जुन पुरस्कार | birth_date = {{Birth date and age|1981|12|12|df=yes}} | birth_place = [[चण्डीगढ]], [[भारत]] | heightft = 6 | heightinch = 2 | heightm = 1.88 | batting = बायाँ हाते | bowling = बायाँ हाते अर्थोडक्स | role = [[अल-राउन्डर]] | family = [[योगराज सिंह]] (पिता) | international = true | testdebutdate = १६ अक्टोबर | testdebutyear = २००३ | testdebutagainst = न्युजिल्यान्ड | testcap = २४७ | lasttestdate = ५ डिसेम्बर | lasttestyear = २०१२ | lasttestagainst = इङ्ल्यान्ड | odidebutdate = ३ अक्टोबर | odidebutyear = २००० | odidebutagainst = केन्या | odicap = १३४ | lastodidate = ११ डिसेम्बर | lastodiyear = २०१३ | lastodiagainst = दक्षिण अफ्रिका | odishirt = | T20Idebutdate = १३ सेप्टेम्बर | T20Idebutyear = २००७ | T20Idebutagainst = स्कटल्यान्ड | T20Icap = १५ | lastT20Idate = ६ अप्रिल | lastT20Iyear = २०१४ | lastT20Iagainst = श्रीलङ्का | club1 = पञ्जाब क्रिकेट टिम | year1 = १९९६-हाल सम्म | clubnumber1 = | club2 = योर्कसायर काउन्टी क्रिकेट क्लब | year2 = २००३ | clubnumber2 = | club3 = किङ्गस इलेभेन पञ्जाब | year3 = २००८-२०१० | clubnumber3 = | club4 = पुने वारियर्स | year4 = २०११-२०१३ | clubnumber4 = | club5 = रोयल च्यालेन्जर्स बेंगलोर | year5 = २०१४ | clubnumber5 = | columns = 4 | column1 = [[टेस्ट क्रिकेट|टेस्ट]] | matches1 = ४० | runs1 = १९०० | bat avg1 = ३३.९३ | 100s/50s1 = ३/११ | top score1 = १६९ | deliveries1 = ९३१ | wickets1 = ९ | bowl avg1 = ६०.७७ | fivefor1 = ० | tenfor1 = ० | best bowling1 = २/९ | catches/stumpings1 = ३१/- | column2 = [[एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय|ओडीआइ]] | matches2 = २९३ | runs2 = ८३२९ | bat avg2 = ३६.३७ | 100s/50s2 = १३/५१ | top score2 = १३९ | deliveries2 = ४९८८ | wickets2 = १११ | bowl avg2 = ३८.१८ | fivefor2 = १ | tenfor2 = ० | best bowling2 = ५/३१ | catches/stumpings2 = ९३/- | column3 = [[ट्वान्टी२० अन्तर्राष्ट्रिय|टि२०आइ]] | matches3 = ४० | runs3 = ९६८ | bat avg3 = ३३.३८ | 100s/50s3 = ०/७ | top score3 = ७७* | deliveries3 = ३२२ | wickets3 = २३ | bowl avg3 = १६.७८ | fivefor3 = ० | tenfor3 = ० | best bowling3 = ३/१७ | catches/stumpings3 = ९/- | column4 = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्रथम श्रेणी]] | matches4 = १११ | runs4 = ७०११ | bat avg4 = ४४.०९ | 100s/50s4 = २०/३२ | top score4 = २०९ | deliveries4 = २६४० | wickets4 = २९ | bowl avg4 = ५२.२४ | fivefor4 = १ | tenfor4 = ० | best bowling4 = ५/९४ | catches/stumpings4 = ९९/- | column5 = [[List A cricket|List A]] | matches5 = 380 | runs5 = 11186 | bat avg5 = 37.79 | 100s/50s5 = 18/69 | top score5 = 172 | deliveries5 = 6399 | wickets5 = 156 | bowl avg5 = 34.69 | fivefor5 = 1 | tenfor5 = 0 | best bowling5 = 5/31 | catches/stumpings5 = 121/- | date = ६ नोभेम्बर | year = २०१४ | source = http://www.espncricinfo.com/india/content/player/36084.html क्रिकइन्फो }} '''युवराज सिंह''' ({{audio|Yuvraj_Singh.ogg|उच्चारण}}) (जन्म १२ डिसेम्बर १९८१) एउटा भारतीय अन्तर्राष्ट्रिय [[क्रिकेट|क्रिकेट खेलाडी]] हुन् । उनी क्रिकेट खेलमा अलराउन्डरको भूमिका निर्वाह गर्न गर्छन । उनी बायाँहाते ब्याट्सम्यान हुन् तथा बायाँहाते अर्थोडक्स बलिङ गर्छन । उनी भारतका भूतपूर्व क्रिकेट खेलाडी तथा अभिनेता [[योगराज सिंह]]का छोरा हुन् । युवराज भारतको तर्फबाट एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय म्याचको सुरुवात सन् २००० मा गरेका थिए भने सन् २००३ मा टेस्ट क्रिकेटमा पदार्पण गरेका थिए । उनी सन् २००७ देखि सन् २००८ सम्म [[भारत राष्ट्रिय क्रिकेट टोली|भारत राष्ट्रिय क्रिकेट टिम]]का उपकप्तान भएर खेलेका छन् । उनी सन् [[२०११ क्रिकेट विश्वकप]]मा म्यान अफ द टुर्नामेन्ट भएका थिए भने सन् २००७ [[आइसिसी पुरुष टि२० विश्वकप]]मा समेत शिर्षकोटीको प्रदर्शन गरेका थिए, यसै ट्वान्टी२० विश्वकपमा उनले [[इङ्ल्यान्ड राष्ट्रिय क्रिकेट टोली|इङ्ल्यान्ड राष्ट्रिय क्रिकेट टिम]]का बलर [[स्टुअर्ट ब्रोड]]को ओभरमा ६ बलमा ६ छक्का प्रहार गरेका थिए । दुवै टेस्ट खेल्ने क्रिकेट राष्ट्र बीच यस्तो प्रदर्शन गर्ने उनी पहिलो खेलाडी भएका थिए, यसभन्दा पूर्व तीन पटक अन्य क्रिकेट टुर्नामेन्टमा यस्तो किर्तिमान बनेको थियो । युवराज सिंहलाई उनको खेलमा प्रदर्शनको आधारमा भारत सरकारले सन् २०१२ मा भारतको खेलकुद जगतमा दोश्रो सर्वश्रेष्ठ पुरस्कार [[अर्जुन पुरस्कार]]ले सम्मानित गरिएको थियो ।<ref>[http://www.cricketcountry.com/cricket-articles/Yuvraj-Singh-conferred-Arjuna-Award-by-President-Pranab-Mukherjee/17450 Yuvraj Singh conferred Arjuna Award by President Pranab Mukherjee - Cricket News & Articles | CricketCountry.com<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130906012348/http://www.cricketcountry.com/cricket-articles/Yuvraj-Singh-conferred-Arjuna-Award-by-President-Pranab-Mukherjee/17450 |date=2013-09-06 }}</ref> १० जुन २०१९ मा युवराजले सबै प्रकारका क्रिकेटबाट सेवानिवृत्तिको घोषणा गरे ।<ref>{{Cite news |url = https://www.latestly.com/sports/cricket/yuvraj-singh-announces-retirement-from-international-cricket-915676.html |title = Yuvraj Singh Announces Retirement From International Cricket |publisher = LatestLY |date = 10 June 2019 |accessdate = 10 June 2019 |via = |archive-url = https://web.archive.org/web/20190712194413/https://www.latestly.com/sports/cricket/yuvraj-singh-announces-retirement-from-international-cricket-915676.html |archive-date = 12 July 2019 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/108416/yuvraj-singh-announces-retirement-from-international-cricket|title=Yuvraj Singh announces retirement from all forms of cricket |work=Cricbuzz |accessdate=10 June 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/yuvraj-singh-retires-indian-cricket-team-world-cup-2011-hero-cancer-battle-1545861-2019-06-10|title=Yuvraj Singh, hero of India's 2011 World Cup triumph, retires from international cricket |work=India Today |accessdate=10 June 2019}}</ref><ref>{{Cite news |url = https://www.newsnation.in/sports-news/cricket-news/yuvraj-singh-retirement-2011-world-cup-2007-world-t20-six-sixes-india-cricket-team-article-226979.html |title = Yuvraj Singh announced his retirement as India's ultimate match-winner brought an end to his 19-year international career |publisher = News Nation |date = 10 June 2019 |accessdate = 10 June 2019 |via = |archive-url = https://web.archive.org/web/20190712194418/https://www.newsnation.in/sports-news/cricket-news/yuvraj-singh-retirement-2011-world-cup-2007-world-t20-six-sixes-india-cricket-team-article-226979.html |archive-date = 12 July 2019 }}</ref> ==अन्तर्राष्ट्रिय शतकहरू== ===टेस्ट शतक=== {| class="wikitable" style="margin:auto;" width:"100%" |- !colspan=8|युवराज सिंहको टेस्ट शतकहरू |- ! style="width:40px;"|# !! style="width:50px;"|रन !! style="width:50px;"|म्याच !! style="width:150px;"|विरुद्ध !! style="width:350px;"|शहर/राष्ट्र !! style="width:300px;"|स्थान !! style="width:50px;"|साल !! style="width:50px;"|नतिजा |- | '''१''' || ११२ || ११ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[लाहोर]], [[पाकिस्तान]] || Gaddafi Stadium || २००४ || हार |- | '''२''' || १२२ || १३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[कराँची|कराची]], [[पाकिस्तान]] || National Stadium, Karachi || २००६ || हार |- | '''३''' || १६९ || २० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} Bangalore, India || M. Chinnaswamy Stadium || २००७ || बराबर |} ===एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय शतकहरू=== ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category|Yuvraj Singh|युवराज सिंह}} *{{cricinfo|ref=india/content/player/36084.html}} {{India Cricket Team}} [[श्रेणी:भारतीय क्रिकेट खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:अर्जुन पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म]] hg7np9wuieykew37iwsvz68593njp90 0 72324 1395284 1389989 2026-11-09T12:14:18Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395284 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = एल.के आडवाणी | image = | caption = आडवाणी २०२२ मी | office1 = सातौं भारतका उपप्रधानमन्त्री | primeminister1 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start1 = २९ जुन २००२ | term_end1 = २२ मे २००४ | predecessor1 = देवीलाल | successor1 = ''रिक्त'' | office2 = कोइला तथा खानी मन्त्री | primeminister2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start2 = १ जुलाई २००२ | term_end2 = २६ अगस्ट २००२ | predecessor2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor2 = [[उमा भारती]] | office3 = कर्मी, सार्वजनिक गुनासो तथा निवृत्तिभरण मन्त्री | primeminister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २१ मे २००४ | successor3 = [[मनमोहन सिंह]] | office4 = गृहमन्त्री | primeminister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | predecessor4 = [[इन्द्रजित गुप्ता]] | successor4 = [[शिवराज पाटिल]] | term_start4 = १९ मार्च १९९८ | term_end4 = २२ मे २००४ | office5 = [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्री (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | primeminister5 = [[मोरारजी देसाई]] | predecessor5 = [[विद्याचरण शुक्ल]] | successor5 = [[पुरुषोत्तम कौशिक]] | term_start5 = २४ मार्च १९७७ | term_end5 = २८ जुलाई १९७९ | office6 = छैटौं [[लोकसभामा विपक्षी दलको नेता]] | term_start6 = मे २००४ | term_end6 = डिसेम्बर २००९ | predecessor6 = [[सोनिया गान्धी]] | successor6 = [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] | term_start7 = २४ डिसेम्बर १९९० | term_end7 = २६ जुलाई १९९३ | predecessor7 = [[राजीव गान्धी]] | successor7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | office8 = पाँचौं [[राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता]] | vicepresident8 = [[मोहम्मद हिदायतुल्लाह]] | term_start8 = २१ जनवरी १९८० | term_end8 = ७ अप्रिल १९८० | successor8 = [[पृ. शिव शंकर]] | predecessor8 = [[कमलापति त्रिपाठी]] | office9 = [[संसद सदस्य, राज्यसभा]] | term_start9 = ३ अप्रिल १९७० | term_end9 = २ अप्रिल १९७६ | predecessor9 = सरदार सन्तोख सिंह | successor9 = चरणजित चनाना | constituency9 = [[दिल्ली]] | term_start10 = ३ अप्रिल १९७६ | term_end10 = २ अप्रिल १९८२ | predecessor10 = [[देवदत्त कुमार किकाभाई पटेल]] | successor10 = [[कुमुद बेन जोशी]] | constituency10 = [[गुजरात]] | term_start11 = ३ अप्रिल १९८२ | term_end11 = २ अप्रिल १९८८ | predecessor11 = [[सवाई सिंह सिसोदिया]] | successor11 = राधाकिशन मालवीय | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | term_start12 = ३ अप्रिल १९८८ | term_end12 = ३० नोभेम्बर १९८९ | predecessor12 = [[हंसराज भारद्वाज]] | successor12 = जिनेन्द्र कुमार जैन | constituency12 = [[मध्य प्रदेश]] | office13 = [[संसद सदस्य, लोकसभा]] | constituency13 = [[गांधीनगर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|गांधीनगर]] | term_start13 = २८ फेब्रुअरी १९९८ | term_end13 = २३ मे २०१९ | predecessor13 = विजय पटेल (राजनीतिज्ञ) | successor13 = अमित शाह | term_start14 = २६ नोभेम्बर १९८९ | term_end14 = ७ मे १९९६ | predecessor14 = [[कृष्णचन्द्र पन्त]] | successor14 = [[राजेश खन्ना]] | constituency14 = [[नयाँ दिल्ली]] | office15 = दोस्रो अध्यक्ष, दिल्ली महानगर परिषद | term_start15 = २८ मार्च १९६७ | term_end15 = १९ अप्रिल १९७० | predecessor15 = जग परवेश चन्द्र | successor15 = श्यामचरण गुप्ता | office16 = दोस्रो [[भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष]] | term_start16 = १९८६ | term_end16 = १९९१ | predecessor16 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor16 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | term_start17 = १९९३ | term_end17 = १९९८ | predecessor17 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | successor17 = [[कुशाभाउ ठाकरे]] | term_start18 = २००४ | term_end18 = २००५ | predecessor18 = [[वेंकैया नायडु]] | successor18 = [[राजनाथ सिंह]] | birth_name = लालकृष्ण आडवाणी | birth_date = {{birth date and age|1927|11|8|df=y}} | birth_place = [[कराँची|कराची]], [[बम्बे प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]]<br/>(वर्तमान दिन [[सिन्ध]], [[पाकिस्तान]]) | death_date = | death_place = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | otherparty = | spouse = {{marriage|कमला आडवाणी|1965|2016|end=died}} | children = [[प्रतिभा आडवाणी]] (छोरी)<br/>जयंत आडवाणी (छोरा) | awards = [[भारत रत्न]]<br/>[[पद्म विभूषण]] | signature = Lal Krishna Advani Signature.png | image_size = }} '''लालकृष्ण आडवाणी''' भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी [[भारतीय जनता पार्टी]] का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] का राष्ट्रिय [[भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] पनि भइसकेका छन्। चार पटक राज्यसभा र पाँच पटक लोकसभाका सदस्य भएका आडवाणी सन् १९८६ देखि १९९१ सम्म पार्टीको अध्यक्षका रूपमा थिए। हालमा उनले पार्टीको महत्त्वपूर्ण पदहरूबाट राजीनामा दिएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/other/2013/06/10/369785.html|title=आडवाणीको राजीनामाले बिजेपीमा हलचल|website= कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-13}}</ref> ==प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन== लालकृष्ण आडवाणीको जन्म ८ नोभेम्बर १९२७ मा [[कराँची|कराची]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] [[सिंधी हिन्दू]] [[ब्राह्मण]] परिवारमा किशनचन्द डी. आडवाणी र ज्ञानी देवीको घरमा भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/election-news/key-contestants/story/lk-advani-41833-2009-03-15|title=Bhartiya Janata Party's Prime Ministerial candidate and the Leader of Opposition, Lal Krishna Advani will once again seek re-election from his Gandhinagar constituency|date=18 March 2009|newspaper=India Today|access-date=1 November 2023}}</ref><ref name="lka">{{cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|title=Friday Times : Analysis: Trading with India|access-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|archive-date=6 October 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7 |date=6 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news|title=Political success story: Architect of Indian Politics, The Enduring Legacy of LK Advani|date=3 February 2024|work=Zee news|url=https://zeenews.india.com/india/political-success-story-architect-of-indian-politics-the-enduring-legacy-of-lk-advani-2717307.html|access-date=1 December 2023}}</ref> उनले [[सेन्ट प्याट्रिक हाई स्कूल, कराची]], र D.G नेशनल कलेज, [[हैदराबाद, सिन्ध]]बाट आफ्नो अध्ययन पूरा गरे।<ref>{{cite news|title=L.K. Advani: Bio, Political life, Family & Top stories|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/l-k-advani|work=[[Times of India]]|access-date=1 November 2023}}</ref> उनको परिवार [[भारतको विभाजन]] को समयमा भारत बसाइँ सर्यो र [[मुम्बई]] मा बसोबास गर्नुभयो, जहाँ उनले [[मुम्बई विश्वविद्यालय|मुम्बई विश्वविद्यालय सरकारी कानून कलेज]] बाट कानूनमा स्नातक गरे।<ref name="LSMB"/><ref name=MalikSingh>{{cite book |last1=Malik |first1=Yogendra K. |last2=Singh |first2=V.B. |title=Hindu Nationalists in India: The Rise of the Bharatiya Janata Party |url=https://archive.org/details/hindunationalist0000mali |date=1994 |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |isbn=978-0-8133-8810-6|pages=[https://archive.org/details/hindunationalist0000mali/page/40 40]–43}}</ref> आडवाणीले फेब्रुअरी १९६५ मा कमला आडवाणीसँग विवाह गरे र उनीहरूका एक छोरा जयन्त र एक छोरी प्रतिभा आडवाणी छन्।<ref>{{cite news |title=Will LK Advani's son live up to his father's image? |url=https://www.firstpost.com/politics/will-lk-advanis-son-live-up-to-his-fathers-image-1523797.html|access-date=5 April 2019 |work=Firstpost |date=14 May 2014}}</ref> प्रतिभा एक टेलिभिजन निर्माता हुन् र आफ्नो बुबालाई उनको राजनीतिक गतिविधिमा सहयोग गर्छिन्।<ref>{{cite news|last1=Sahgal |first1=Priya |title=A Tale of Two Daughters |url=https://www.indiatoday.in/column-off-the-record/story/a-tale-of-two-daughters-45777-2009-04-27|newspaper=India Today|access-date=9 May 2022}}</ref> उनकी श्रीमतीको वृद्धावस्थाका कारण ६ अप्रिल २०१६ मा मृत्यु भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=LK Advani bids adieu to wife Kamla; Swaraj, Manmohan, Amit Shah at funeral |url=https://indianexpress.com/photos/picture-gallery-others/l-k-advanis-wife-kamla-advani-passes-aways-rare-family-pics/ |access-date=5 April 2019|work=[[Indian Express]]|date=7 April 2016 }}</ref> आडवाणी दिल्लीमा बस्छन्।<ref>{{cite news|last=Roy Chaudhury|first=Dipanjan|date=29 June 2019|title=Lutyens' Zone: Sushma Swaraj to vacate, LK Advani & MM Joshi may retain bungalows|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lutyens-zone-sushma-swaraj-to-vacate-lk-advani-mm-joshi-may-retain-bungalows/articleshow/69998385.cms|access-date=28 June 2020}}</ref> ==जीवनवृति== === १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष=== आडवाणी १४ वर्षको उमेरमा १९४१ मा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ|राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (RSS) मा सामेल भए।<ref>{{cite news|title='My idea of happiness is good books':Advani|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/my-idea-of-happiness-is-good-books/|newspaper=Indian Express|date=19 September 2010|access-date=1 November 2023}}</ref> उहाँ [[प्रचारक]] (पूर्ण-समय कार्यकर्ता) [[शाखाहरू]] सञ्चालन गर्दै 1947 मा कराची इकाईको सचिव हुनुभयो।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|title=India 'incomplete' without Sindh: Advani|date=15 January 2017|access-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115121812/http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|archive-date=15 January 2017|url-status=live|publisher=Indian Express}}</ref>[[भारतको विभाजन]] पछि, आडवाणी [[राजस्थान]] [[अलवर जिल्ला|अलवर]], [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]], [[कोटा जिल्ला|कोटा]], [[राजस्थान]] [[बुन्दी जिल्ला|बुन्दी]] र [[झालावार जिल्ला|झालावार]] जिल्लाहरू मा प्रचारक थिए १९५२ सम्म।<ref name=Jaffrelot>{{cite book |last=Jaffrelot |first=Christophe |author-link=Christophe Jaffrelot|title=The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=1996 |isbn=978-1850653011 |page=237}}</ref> ===१९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष=== आडवाणी १९५१ मा [[श्यामा प्रसाद मुखर्जी]] द्वारा आरएसएसको सहयोगमा स्थापना गरिएको राजनीतिक दल [[भारतीय जनसङ्घ|भारतीय जनसंघ]] (BJS) का सदस्य बने। उनी राजस्थानमा जनसंघका तत्कालीन महासचिव एस एस भण्डारीको सचिवमा नियुक्त भएका थिए। १९५७ मा, उनी दिल्ली गए र महासचिव बने र पछि जनसंघको दिल्ली इकाईको अध्यक्ष बने। १९६६ देखि १९६७ सम्म उनले [[दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिल]] (DMC) मा BJS को नेताको रूपमा सेवा गरे। १९६७ दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिलको चुनाव पछि, उनी परिषदको अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भए र १९७० सम्म सेवा गरे।<ref name="LSMB"/><ref>{{cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2783364 |title=Proposal to nominate a member to the Delhi Metropolation [sic] Council Vice Shri L.K. Advani |publisher=Ministry of Home Affairs: Delhi Section |year=1971 |location=New Delhi |pages=2 |quote="Shri L. K. Advani who was the chairman of the Metropolitan Council, was elected as member of the Rajya Sabha in the last elections and his seat has fallen vacant in the Council. He was from the Jan Sangh Party." |access-date=21 September 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> उहाँले पनि सहयोग गर्नुभयो [[के. आर. मलकानी]] [[Organiser (समाचारपत्र)|''Organiser'']] को प्रकाशन संग, RSS को साप्ताहिक न्यूजलेटर र १९६६ मा यसको राष्ट्रिय कार्यकारिणीको सदस्य बने।<ref name="Jaffrelot" /> === १९७१-७५: संसद प्रवेश तथा जनसंघ नेता=== १९७० मा, आडवाणी ६ वर्षको कार्यकालको लागि दिल्लीबाट [[राज्यसभा]] का सदस्य बने।<ref name="Rajya Sabha">{{cite web |url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |title=List of Rajya Sabha members Since 1952 |access-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109030114/http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |archive-date=9 January 2010 |url-status=dead }}</ref> १९७३ मा, उहाँ [[कानपुर]] पार्टी कार्य समितिको बैठकमा बीजेएसको अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो। === १९७६-८०: जनता पार्टी तथा क्याबिनेट मन्त्री=== आडवाणी दोस्रो पटक १९७६ मा [[गुजरात]] बाट राज्यसभामा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="Rajya Sabha"/> आपतकाल लगाइएपछि र विपक्षी दलहरूमाथि क्र्याक डाउन गरेपछि प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले, BJS र अन्य विपक्षी दलहरू [[जनता पार्टी]] गठन गर्न एकीकरण भय।<ref>{{cite book|last=Zarhani|first=Seyed Hossein|url=https://books.google.com/books?id=_3tqDwAAQBAJ|title=Governance and Development in India: A Comparative Study on Andhra Pradesh and Bihar after Liberalization|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-1-351-25518-9|pages=189}}</ref> १९७७ चुनाव मा, जनता पार्टीले इन्दिरा गान्धी द्वारा लागू गरिएको आपतकालको व्यापक अलोकप्रियताको कारणले भारी जीत हासिल गर्यो।<ref name="B">{{cite book|author=G. G. Mirchandani|title=320 Million Judges|publisher=Abhinav Publications|year=2003|isbn=81-7017-061-3|pages=90–100}}</ref> [[मोरारजी देसाई]] प्रधानमन्त्री बने र आडवाणी सूचना तथा प्रसारण मन्त्री बने।<ref>{{cite book|last=Basu|first=Amrita|url=https://books.google.com/books?id=TTrjCQAAQBAJ|title=Violent Conjunctures in Democratic India|date=30 June 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08963-1|pages=69}}</ref> सरकारले आफ्नो पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेन र 1980 मा जनता पार्टी [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]सँग हारेपछि नयाँ चुनाव बोलाउन विघटन गरियो।<ref name="General Election of India 1967">{{cite web |title=General Election of India 1980, 7th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=13 January 2010 |publisher=Election Commission of India |page=5 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19830930-as-general-elections-loom-large-new-four-party-united-front-formed-to-counter-congi-771046-2013-07-18|title=As general elections loom large, new four-party United Front formed to counter Cong(I) |first=Prabhu |last=Chawla|date=30 September 2013|website=India Today |access-date=23 June 2019}}</ref> त्यसपछि, आडवाणी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता बने। === १९८१-८९: भाजपा को गठन र प्रारम्भिक वर्ष=== ६ अप्रिल १९८० मा, आडवाणीले जनसंघका केही पूर्व सदस्यहरूसँग जनता पार्टी छोडे र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] को पहिलो सभापतिको रूपमा [[भारतीय जनता पार्टी]] गठन गरे।<ref>{{cite news|date=6 April 2019|title=BJP's foundation day: Brief history of the achievements and failures of the party|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|url-status=live|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511143721/https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|archive-date=11 May 2019}}</ref> यद्यपि अघिल्लो सरकार १९७७ देखि १९८० सम्म छोटो समयसम्म चल्यो र गुटबन्दी युद्धले बिग्रिएको थियो, यस अवधिमा आर.एस.एस.को समर्थनमा वृद्धि देखियो जुन भाजपाको गठनमा परिणत भयो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/563 563]–564}}</ref> १९८२ मा, उहाँ [[मध्य प्रदेश]] बाट भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो पटक राज्यसभामा निर्वाचित हुनुभयो।<ref name="Rajya Sabha" /> इन्दिरा गान्धीको हत्या को कारणले सहानुभूतिको लहरको पछाडि कांग्रेसले भूस्खलन जित्दा [[१९८४ भारतीय आम निर्वाचन|१९८४ निर्वाचन]]मा भाजपाले मात्र दुई सिट जित्यो। यो असफलताले पार्टीको अडानमा परिवर्तन ल्यायो र आडवाणीलाई पार्टी अध्यक्ष नियुक्त गरियो र भाजपा जनसंघको [[हिन्दुत्व]] विचारधारामा फर्कियो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/633 633]}}</ref> आडवाणीको नेतृत्वमा, [[विश्व हिन्दु परिषद|विश्व हिन्दू परिषद]] (VHP) ले हिन्दूलाई समर्पित मन्दिर निर्माणको लागि आन्दोलन सुरु गर्दा [[रामजन्मभूमि]] साइटलाई लिएर [[अयोध्या विवाद]] को राजनीतिक अनुहार बनेको थियो। [[अयोध्या]] मा [[बाबरी मस्जिद|बाबरी मस्जिद]] को स्थानमा हिन्दू देवता [[राम]] लाई समर्पित मन्दिरको निर्माण को लागी ।<ref>{{cite news|url=http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|title=In the times of Yakub Memon, remembering the Babri Masjid demolition cases|date=29 July 2015 |access-date=29 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730231427/http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|archive-date=30 July 2015|url-status=live}}</ref> यो विवाद रामको जन्मस्थल हो भन्ने विश्वासको आधारमा केन्द्रित भएको थियो र त्यहाँ एक पटक एउटा मन्दिर थियो जुन [[मुगल सम्राटहरू|मुगल सम्राट]] [[बाबर]] द्वारा भत्काइएको थियो। भारतको सर्वेक्षण]] (एएसआई) दावीलाई समर्थन गर्दै।<ref>{{cite news|title=Evidence of temple found: ASI|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|date=25 August 2003|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411193402/http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|archive-date=11 April 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm |title=Layers of truth|work = The Week|archive-url = https://web.archive.org/web/20050323101829/http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm|archive-date = 23 March 2005}}</ref> बीजेपीले अभियानलाई समर्थन गर्‍यो र यसलाई 1989 को चुनावको लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको एक हिस्सा बनायो र यसले 86 सिट जित्न मद्दत गर्‍यो र आडवाणी पहिलो पटक [[लोक सभा|लोकसभा]] मा निर्वाचित भए। आडवाणी लोकसभामा विपक्षी दलको नेता बने जब [[वीपी सिंह]]राष्ट्रिय मोर्चाको सरकार गठन भयो।<ref>{{cite book|title=India Since Independence: Making Sense Of Indian Politics |first=Ananth V. |last=Krishna |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131734650 |url=https://books.google.com/books?id=8v7Vr2iQUHkC|page=347}}</ref> ===१९९०-९७: रथयात्रा र भाजपाको उदय=== 1990 मा, आडवाणीले [[राम रथयात्रा]], रामजन्मभूमि आन्दोलनका लागि स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गर्न रथसहितको जुलुस निकाले। यो जुलुस [[गुजरात]] मा [[सोमनाथ मन्दिर|सोमनाथ]] बाट सुरु भई अयोध्यामा परिणत भएको थियो।<ref>{{cite journal|last=Panikkar|first=K. N.|date=1993|title=Religious Symbols and Political Mobilization: The Agitation for a Mandir at Ayodhya|journal=Social Scientist|volume=21|issue=7/8|pages=63–78|doi=10.2307/3520346|jstor=3520346}}</ref> 1991 को आम चुनावमा, आडवाणी गान्धीनगर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो पटक जितेर कांग्रेस पछिको दोस्रो ठूलो पार्टी बन्यो र फेरि विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|title=1990-L.K. Advani's rath yatra: Chariot of fire|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20091228-1990-l.k.-advanis-rath-yatra-chariot-of-fire-741621-2009-12-24|last=Sahgal|first=Priya|date=28 December 2009|website=India Today|access-date=9 May 2020}}</ref> 1992 मा, बाबरी मस्जिद भत्काइएको थियो जसमा आडवाणीले भत्काउनु अघि उत्तेजक भाषण दिएका थिए।<ref>{{cite news|title=Muslims can never forgive Kalyan over Babri issue|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|work=Express India|access-date=27 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|archive-date=21 January 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/ |date=21 January 2012 }}</ref><ref>{{cite news|title=Babri demolition & failure of Muslim leadership|url=http://www.zeenews.com/news657090.html|publisher=Zee News India|access-date=27 April 2011|date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002222522/http://www.zeenews.com/news657090.html|archive-date=2 October 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Advani fuelled fire that razed Babri: IPS officer|url=https://www.rediff.com/news/report/ips-officer-testifies-to-cbi-on-babri-demolition/20100326.htm|first=Sharat|last=Pradhan|date=26 March 2010|access-date=28 June 2020|website=Rediff}}</ref>आडवाणी ध्वस्त मुद्दामा अभियुक्त मध्ये थिए तर केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष अदालतले ३० सेप्टेम्बर २०२० मा निर्दोष ठहरियो।<ref>{{cite news|first=Vakasha|last=Sachdev|date=6 December 2019|title='Vindicated' LK Advani Remains on Trial in Babri Demolition Case|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/babri-masjid-demolition-criminal-case-conspiracy-lk-advani-vindicated-ayodhya-verdict|access-date=28 June 2020|newspaper=The Quint}}</ref><ref>{{cite news|date=30 September 2020|title=Advani on being acquitted from Babri demolition case.|work=[[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jai-shri-ram-advani-on-being-acquitted-from-babri-demolition-case/articleshow/78402831.cms|access-date=30 September 2020}}</ref> फैसलामा, यो विघटन पूर्व नियोजित थिएन र आडवाणीले भीडलाई रोक्न र उनीहरूलाई उक्साउने प्रयास नगरेको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |title=From Nation of Donkeys to 'Black Day for Democracy': English Editorials Slam Babri Verdict |url=https://thewire.in/media/newspaper-editorials-babri-masjid-demolition-verdict |work=[[The Wire (India)]] |date=2 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Babri accused tried to stop mob, not incite them |url=https://news.rediff.com/commentary/2020/sep/30/babri-accused-tried-to-stop-mob-not-incite-them/577b595b886fd7890e30173a4bdff9c0 |work=[[Rediff.com]] |date=30 September 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> 1996 को आम चुनावमा, बीजेपी एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो र फलस्वरूप भारतको राष्ट्रपति द्वारा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरियो। हवाला काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा आडवाणीले चुनाव लडेका थिएनन्उनी पछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सफाइ दिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/lk-advani-parliamentary-history-2019-lok-sabha-elections-1077707-2017-11-01|title =How Advani will create Parliamentary history whether he contests 2019 Lok Sabha elections or not|publisher =[[India Today Group]]|location =[[New Delhi]] |date =1 November 2017|website =India Today|first=Kumar|last=Shakti Shekhar|access-date =15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980303/06250324.html|title=SC clears Advani, Shukla in hawala case|newspaper=Indian Express|date=3 March 1998}}</ref> वाजपेयीले मे १९९६ मा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्दा मात्र तेह्र दिनपछि सरकार पतन भयो।<ref>{{cite news|title=When Atal Bihari Vajpayee showed the world how to resign in style|url=https://www.indiatoday.in/india/story/atal-bihari-vajpayee-parliament-trust-vote-1996-speech-resign-1316838-2018-08-17|last=Goswami|first=Dev|date=17 August 2018|work=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> === १९९८-२००४: गृहमन्त्री तथा उपप्रधानमन्त्री=== 1998 को आम चुनावमा, बीजेपी नेतृत्वको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए), मार्च 1998 मा वाजपेयी प्रधानमन्त्रीको रूपमा फर्केर सत्तामा आयो।<ref name="Atal">{{cite news|title=How Atal Bihari Vajpayee ended BJP's untouchability|url=https://www.indiatoday.in/india/story/how-atal-bihari-vajpayee-ended-bjp-s-untouchability-1317105-2018-08-17|last=Shakti Shekhar|first=Kumar|date=17 August 2018|website=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> आडवाणी तेस्रो कार्यकालका लागि लोकसभामा निर्वाचित भए र गृहमन्त्री बने।<ref name="LSMB"/> तर, जे जयललिताको नेतृत्वमा रहेको अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (ए.आई.ए.डी.एम.के.) ले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि मात्र तेह्र महिनापछि सरकार फेरि पतन भयो।<ref name="Atal"/> नयाँ चुनाव बोलाइएपछि, बीजेपी नेतृत्वको एनडीएले १९९९ आम चुनाव मा फेरि बहुमत हासिल गर्‍यो र आडवाणी चौथो कार्यकालको लागि गान्धीनगरबाट विजयी भए। उनले गृहमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे र पछि २००२ मा उपप्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।<ref>{{cite web|title=Advani appointed deputy prime minister|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Advani-appointed-deputy-prime-minister/articleshow/14487268.cms|date=29 June 2002|website=The Times of India|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W1dZC9ITxgwC|title=Wondering Man, Money & Go(l)d|publisher=Wondering Man|isbn=978-1-84693-016-4|pages=24|language=en}}</ref> ===२००४-०९: विपक्षी नेता=== [[File:Condoleezza Rice meets L.K. Advani, New Delhi, 2005.jpg|thumb|सन् २००५ मा आडवाणी तत्कालीन [[संयुक्त राज्य राज्यमन्त्री|अमेरिकी विदेशमन्त्री]] [[कन्डोलिजा राइस]]सँग]] 2004 को आम चुनावमा, बीजेपीले कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको साथ हार बेहोरेको थियो, मनमोहन सिंह प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा आए।<ref>{{cite journal|last=Ruparelia|first=Sanjay|date=2005|title=Managing the United Progressive Alliance: The Challenges Ahead|journal=Economic and Political Weekly|volume=40|issue=24|pages=2407–2412|jstor=4416746|issn=0012-9976}}</ref> आडवाणी लोकसभामा आफ्नो पाँचौं कार्यकाल जितेर विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|date=20 January 2014|title=LK Advani warns of 2004 redux, showers praise on party's prime ministerial candidate Narendra Modi|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lk-advani-warns-of-2004-redux-showers-praise-on-partys-prime-ministerial-candidate-narendra-modi/articleshow/29082888.cms|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Lal Krishna Advani {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Lal-Krishna-Advani|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=10 May 2020}}</ref> २००४ को पराजय पछि वाजपेयीले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिए, आडवाणीलाई बीजेपीको नेतृत्व गर्न प्रोत्साहित गरे।<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Somini|date=31 December 2005|title=Former Premier Vajpayee Retires From Indian Politics at 81|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/12/31/world/asia/former-premier-vajpayee-retires-from-indian-politics-at-81.html|access-date=10 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> जुन २००५ मा, कराचीको भ्रमणको क्रममा, आडवाणीले मोहम्मद अली जिन्नालाई "धर्मनिरपेक्ष" नेताको रूपमा वर्णन गरे जसको कारण RSS बाट आलोचना भयो।आडवाणीलाई भाजपा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो तर केही दिन पछि राजीनामा फिर्ता लिए।<ref>{{cite news|title=L K Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/l-k-advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/articleshow/20524464.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> अप्रिल २००५ मा आरएसएस प्रमुख [[के. एस. सुदर्शन]] आडवाणीले पछाडी हट्नुपर्छ भन्ने धारणा राखे।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldstory.php?storyid=68121|title=Atal, Advani should step aside, let young rise: RSS chief|date=11 April 2005|newspaper=The Indian Express}}</ref>डिसेम्बर 2005 मा [[मुम्बई]] मा भाजपाको रजत जयन्ती समारोहमा, आडवाणीले पार्टी अध्यक्षको पद छोडे र [[राजनाथ सिंह]], [[उत्तर प्रदेश]] बाट उनको स्थानमा निर्वाचित भए। मार्च 2006 मा, [[बनारस|वाराणसी]] मा एक हिन्दू मन्दिरमा बम विस्फोट पछि, आडवाणीले आतंकवादसँग लड्न सत्तारूढ संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको कथित असफलतालाई उजागर गर्न "भारत सुरक्षा यात्रा" निकाले।<ref>{{cite news|date=10 June 2013|title=Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/story-28cfjVrLxsbMXxNYXv3QgI.html|access-date=6 August 2020|newspaper=Hindustan Times|language=en}}</ref> === २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू=== [[File:Advani on black money - Al Jazeera English - 5483x3368 crop.jpg|thumb|सन् २००९ मा आडवाणी चुनावी अभियानमा]] डिसेम्बर २००६ मा, आडवाणीले भने कि संसदीय लोकतन्त्रमा विपक्षी नेताको रूपमा, मे २००९ मा हुने अर्को आम चुनावको लागि आफूलाई प्रधानमन्त्री पदको उम्मेदवार ठान्थे।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|title=I'll be candidate for PM: Advani|date=11 December 2006|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|archive-date=19 December 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit |date=19 December 2013 }}</ref> उनको उम्मेदवारीलाई सबैले समर्थन नगरे पनि वाजपेयीले आडवाणीको उम्मेदवारीलाई समर्थन गरे।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|title=Advani opens his heart, and a can of worms|date=11 December 2006|work=The Economic Times|location=India|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214143219/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|archive-date=14 December 2006|url-status=live}}</ref> २ मे २००७ मा, बीजेपी अध्यक्ष राजनाथ सिंहले भने कि यदि बीजेपीले अर्को चुनाव जित्यो भने अर्को प्रधानमन्त्रीको लागि आडवाणी स्वाभाविक विकल्प हुन्।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|title=LK 'natural' choice for PM: Rajnath|date=2 May 2007|author=Mohua Chatterjee|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|archive-date=19 December 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni |date=19 December 2013 }}</ref>१० डिसेम्बर २००७ मा, बीजेपीको संसदीय बोर्डले औपचारिक रूपमा एल के आडवाणीलाई २००९ मा हुने आम चुनावको लागि यसको प्रधानमन्त्री उम्मेद्वार हुने घोषणा गर्यो।<ref>{{cite news|title=Finally, BJP announces Advani as PM candidate|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/the-week-that-was/finally-bjp-announces-advani-as-pm-candidate/articleshow/2625253.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> आडवाणीले लोकसभामा आफ्नो छैटौं कार्यकाल जितेका भए पनि, २००९ को आम चुनावमा भाजपा कांग्रेस र यसका सहयोगीहरूसँग पराजित भयो, जसले तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई कार्यालयमा जारी राख्न अनुमति दियो। चुनावमा पराजय पछि, लालकृष्ण आडवाणीले [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] लाई विपक्षी नेताको पद हस्तान्तरण गरे।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8421132.stm|title=New India opposition leader named |work=[[BBC News]]|date=18 December 2009|access-date=27 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |title=Advani quits as Leader of Opposition |access-date=18 December 2009|newspaper=The Hindu|date=18 December 2009 |last1=Vyas|first1=Neena |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219182548/http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |archive-date=19 December 2013 |url-status=live}}</ref> उनी सन् २०१० मा [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन]] का कार्यकारी अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news|date=22 February 2010|title=NDA elects Advani 'working chairman'|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/nda-elects-advani-working-chairman/story-aO8FS7uLOopcwWwOrojczL.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> आडवाणीले गान्धीनगरबाट २०१४ को आम चुनाव लडे, लगातार पाँचौं पटक जिते। पछि उहाँ [[मुरली मनोहर जोशी]] र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] संग भाजपाको ''मार्गदर्शक मण्डल'' (भिजन समिति) का भाग हुनुहुन्थ्यो।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|title="No Advani, Joshi, Vajpayee in BJP Parliamentary Board, party makes Marg Darshak Mandal for them"|date=29 August 2014|work=IBN Live|access-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|archive-date=29 August 2014}}</ref> == पुरस्कार र मान्यता== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Lal Krishna Advani, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|आडवाणी २०१५ मा [[पद्म विभूषण]] पुरस्कार प्राप्त गर्दै]] * [[पद्म विभूषण]] (२०१५), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/advani-bachchan-dilip-kumar-get-padma-vibhushan/article6821421.ece|title=Advani, Bachchan, Dilip Kumar get Padma Vibhushan |newspaper=The Hindu|date=25 January 2015|access-date=3 February 2023}}</ref> * [[भारत रत्न]] (२०२४), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lk-advani-to-receive-bharat-ratna-pm-modi/articleshow/107379045.cms?from=mdr|title=LK Advani to receive Bharat Ratna|newspaper=[[The Times of India]]|date=3 February 2023|access-date=3 February 2023}}</ref> {{भारत रत्न सम्मानित}} oi4sb0ublzqxm5v0g3empmxxgcryrth 1395285 1395284 2026-11-09T12:14:33Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन */ 1395285 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = एल.के आडवाणी | image = | caption = आडवाणी २०२२ मी | office1 = सातौं भारतका उपप्रधानमन्त्री | primeminister1 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start1 = २९ जुन २००२ | term_end1 = २२ मे २००४ | predecessor1 = देवीलाल | successor1 = ''रिक्त'' | office2 = कोइला तथा खानी मन्त्री | primeminister2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start2 = १ जुलाई २००२ | term_end2 = २६ अगस्ट २००२ | predecessor2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor2 = [[उमा भारती]] | office3 = कर्मी, सार्वजनिक गुनासो तथा निवृत्तिभरण मन्त्री | primeminister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २१ मे २००४ | successor3 = [[मनमोहन सिंह]] | office4 = गृहमन्त्री | primeminister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | predecessor4 = [[इन्द्रजित गुप्ता]] | successor4 = [[शिवराज पाटिल]] | term_start4 = १९ मार्च १९९८ | term_end4 = २२ मे २००४ | office5 = [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्री (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | primeminister5 = [[मोरारजी देसाई]] | predecessor5 = [[विद्याचरण शुक्ल]] | successor5 = [[पुरुषोत्तम कौशिक]] | term_start5 = २४ मार्च १९७७ | term_end5 = २८ जुलाई १९७९ | office6 = छैटौं [[लोकसभामा विपक्षी दलको नेता]] | term_start6 = मे २००४ | term_end6 = डिसेम्बर २००९ | predecessor6 = [[सोनिया गान्धी]] | successor6 = [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] | term_start7 = २४ डिसेम्बर १९९० | term_end7 = २६ जुलाई १९९३ | predecessor7 = [[राजीव गान्धी]] | successor7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | office8 = पाँचौं [[राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता]] | vicepresident8 = [[मोहम्मद हिदायतुल्लाह]] | term_start8 = २१ जनवरी १९८० | term_end8 = ७ अप्रिल १९८० | successor8 = [[पृ. शिव शंकर]] | predecessor8 = [[कमलापति त्रिपाठी]] | office9 = [[संसद सदस्य, राज्यसभा]] | term_start9 = ३ अप्रिल १९७० | term_end9 = २ अप्रिल १९७६ | predecessor9 = सरदार सन्तोख सिंह | successor9 = चरणजित चनाना | constituency9 = [[दिल्ली]] | term_start10 = ३ अप्रिल १९७६ | term_end10 = २ अप्रिल १९८२ | predecessor10 = [[देवदत्त कुमार किकाभाई पटेल]] | successor10 = [[कुमुद बेन जोशी]] | constituency10 = [[गुजरात]] | term_start11 = ३ अप्रिल १९८२ | term_end11 = २ अप्रिल १९८८ | predecessor11 = [[सवाई सिंह सिसोदिया]] | successor11 = राधाकिशन मालवीय | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | term_start12 = ३ अप्रिल १९८८ | term_end12 = ३० नोभेम्बर १९८९ | predecessor12 = [[हंसराज भारद्वाज]] | successor12 = जिनेन्द्र कुमार जैन | constituency12 = [[मध्य प्रदेश]] | office13 = [[संसद सदस्य, लोकसभा]] | constituency13 = [[गांधीनगर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|गांधीनगर]] | term_start13 = २८ फेब्रुअरी १९९८ | term_end13 = २३ मे २०१९ | predecessor13 = विजय पटेल (राजनीतिज्ञ) | successor13 = अमित शाह | term_start14 = २६ नोभेम्बर १९८९ | term_end14 = ७ मे १९९६ | predecessor14 = [[कृष्णचन्द्र पन्त]] | successor14 = [[राजेश खन्ना]] | constituency14 = [[नयाँ दिल्ली]] | office15 = दोस्रो अध्यक्ष, दिल्ली महानगर परिषद | term_start15 = २८ मार्च १९६७ | term_end15 = १९ अप्रिल १९७० | predecessor15 = जग परवेश चन्द्र | successor15 = श्यामचरण गुप्ता | office16 = दोस्रो [[भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष]] | term_start16 = १९८६ | term_end16 = १९९१ | predecessor16 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor16 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | term_start17 = १९९३ | term_end17 = १९९८ | predecessor17 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | successor17 = [[कुशाभाउ ठाकरे]] | term_start18 = २००४ | term_end18 = २००५ | predecessor18 = [[वेंकैया नायडु]] | successor18 = [[राजनाथ सिंह]] | birth_name = लालकृष्ण आडवाणी | birth_date = {{birth date and age|1927|11|8|df=y}} | birth_place = [[कराँची|कराची]], [[बम्बे प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]]<br/>(वर्तमान दिन [[सिन्ध]], [[पाकिस्तान]]) | death_date = | death_place = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | otherparty = | spouse = {{marriage|कमला आडवाणी|1965|2016|end=died}} | children = [[प्रतिभा आडवाणी]] (छोरी)<br/>जयंत आडवाणी (छोरा) | awards = [[भारत रत्न]]<br/>[[पद्म विभूषण]] | signature = Lal Krishna Advani Signature.png | image_size = }} '''लालकृष्ण आडवाणी''' भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी [[भारतीय जनता पार्टी]] का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] का राष्ट्रिय [[भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] पनि भइसकेका छन्। चार पटक राज्यसभा र पाँच पटक लोकसभाका सदस्य भएका आडवाणी सन् १९८६ देखि १९९१ सम्म पार्टीको अध्यक्षका रूपमा थिए। हालमा उनले पार्टीको महत्त्वपूर्ण पदहरूबाट राजीनामा दिएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/other/2013/06/10/369785.html|title=आडवाणीको राजीनामाले बिजेपीमा हलचल|website= कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-13}}</ref> ==प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन== लालकृष्ण आडवाणीको जन्म ८ नोभेम्बर १९२७ मा [[कराँची|कराची]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] सिंधी हिन्दू [[ब्राह्मण]] परिवारमा किशनचन्द डी. आडवाणी र ज्ञानी देवीको घरमा भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/election-news/key-contestants/story/lk-advani-41833-2009-03-15|title=Bhartiya Janata Party's Prime Ministerial candidate and the Leader of Opposition, Lal Krishna Advani will once again seek re-election from his Gandhinagar constituency|date=18 March 2009|newspaper=India Today|access-date=1 November 2023}}</ref><ref name="lka">{{cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|title=Friday Times : Analysis: Trading with India|access-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|archive-date=6 October 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7 |date=6 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news|title=Political success story: Architect of Indian Politics, The Enduring Legacy of LK Advani|date=3 February 2024|work=Zee news|url=https://zeenews.india.com/india/political-success-story-architect-of-indian-politics-the-enduring-legacy-of-lk-advani-2717307.html|access-date=1 December 2023}}</ref> उनले [[सेन्ट प्याट्रिक हाई स्कूल, कराची]], र D.G नेशनल कलेज, [[हैदराबाद, सिन्ध]]बाट आफ्नो अध्ययन पूरा गरे।<ref>{{cite news|title=L.K. Advani: Bio, Political life, Family & Top stories|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/l-k-advani|work=[[Times of India]]|access-date=1 November 2023}}</ref> उनको परिवार [[भारतको विभाजन]] को समयमा भारत बसाइँ सर्यो र [[मुम्बई]] मा बसोबास गर्नुभयो, जहाँ उनले [[मुम्बई विश्वविद्यालय|मुम्बई विश्वविद्यालय सरकारी कानून कलेज]] बाट कानूनमा स्नातक गरे।<ref name="LSMB"/><ref name=MalikSingh>{{cite book |last1=Malik |first1=Yogendra K. |last2=Singh |first2=V.B. |title=Hindu Nationalists in India: The Rise of the Bharatiya Janata Party |url=https://archive.org/details/hindunationalist0000mali |date=1994 |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |isbn=978-0-8133-8810-6|pages=[https://archive.org/details/hindunationalist0000mali/page/40 40]–43}}</ref> आडवाणीले फेब्रुअरी १९६५ मा कमला आडवाणीसँग विवाह गरे र उनीहरूका एक छोरा जयन्त र एक छोरी प्रतिभा आडवाणी छन्।<ref>{{cite news |title=Will LK Advani's son live up to his father's image? |url=https://www.firstpost.com/politics/will-lk-advanis-son-live-up-to-his-fathers-image-1523797.html|access-date=5 April 2019 |work=Firstpost |date=14 May 2014}}</ref> प्रतिभा एक टेलिभिजन निर्माता हुन् र आफ्नो बुबालाई उनको राजनीतिक गतिविधिमा सहयोग गर्छिन्।<ref>{{cite news|last1=Sahgal |first1=Priya |title=A Tale of Two Daughters |url=https://www.indiatoday.in/column-off-the-record/story/a-tale-of-two-daughters-45777-2009-04-27|newspaper=India Today|access-date=9 May 2022}}</ref> उनकी श्रीमतीको वृद्धावस्थाका कारण ६ अप्रिल २०१६ मा मृत्यु भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=LK Advani bids adieu to wife Kamla; Swaraj, Manmohan, Amit Shah at funeral |url=https://indianexpress.com/photos/picture-gallery-others/l-k-advanis-wife-kamla-advani-passes-aways-rare-family-pics/ |access-date=5 April 2019|work=[[Indian Express]]|date=7 April 2016 }}</ref> आडवाणी दिल्लीमा बस्छन्।<ref>{{cite news|last=Roy Chaudhury|first=Dipanjan|date=29 June 2019|title=Lutyens' Zone: Sushma Swaraj to vacate, LK Advani & MM Joshi may retain bungalows|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lutyens-zone-sushma-swaraj-to-vacate-lk-advani-mm-joshi-may-retain-bungalows/articleshow/69998385.cms|access-date=28 June 2020}}</ref> ==जीवनवृति== === १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष=== आडवाणी १४ वर्षको उमेरमा १९४१ मा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ|राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (RSS) मा सामेल भए।<ref>{{cite news|title='My idea of happiness is good books':Advani|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/my-idea-of-happiness-is-good-books/|newspaper=Indian Express|date=19 September 2010|access-date=1 November 2023}}</ref> उहाँ [[प्रचारक]] (पूर्ण-समय कार्यकर्ता) [[शाखाहरू]] सञ्चालन गर्दै 1947 मा कराची इकाईको सचिव हुनुभयो।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|title=India 'incomplete' without Sindh: Advani|date=15 January 2017|access-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115121812/http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|archive-date=15 January 2017|url-status=live|publisher=Indian Express}}</ref>[[भारतको विभाजन]] पछि, आडवाणी [[राजस्थान]] [[अलवर जिल्ला|अलवर]], [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]], [[कोटा जिल्ला|कोटा]], [[राजस्थान]] [[बुन्दी जिल्ला|बुन्दी]] र [[झालावार जिल्ला|झालावार]] जिल्लाहरू मा प्रचारक थिए १९५२ सम्म।<ref name=Jaffrelot>{{cite book |last=Jaffrelot |first=Christophe |author-link=Christophe Jaffrelot|title=The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=1996 |isbn=978-1850653011 |page=237}}</ref> ===१९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष=== आडवाणी १९५१ मा [[श्यामा प्रसाद मुखर्जी]] द्वारा आरएसएसको सहयोगमा स्थापना गरिएको राजनीतिक दल [[भारतीय जनसङ्घ|भारतीय जनसंघ]] (BJS) का सदस्य बने। उनी राजस्थानमा जनसंघका तत्कालीन महासचिव एस एस भण्डारीको सचिवमा नियुक्त भएका थिए। १९५७ मा, उनी दिल्ली गए र महासचिव बने र पछि जनसंघको दिल्ली इकाईको अध्यक्ष बने। १९६६ देखि १९६७ सम्म उनले [[दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिल]] (DMC) मा BJS को नेताको रूपमा सेवा गरे। १९६७ दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिलको चुनाव पछि, उनी परिषदको अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भए र १९७० सम्म सेवा गरे।<ref name="LSMB"/><ref>{{cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2783364 |title=Proposal to nominate a member to the Delhi Metropolation [sic] Council Vice Shri L.K. Advani |publisher=Ministry of Home Affairs: Delhi Section |year=1971 |location=New Delhi |pages=2 |quote="Shri L. K. Advani who was the chairman of the Metropolitan Council, was elected as member of the Rajya Sabha in the last elections and his seat has fallen vacant in the Council. He was from the Jan Sangh Party." |access-date=21 September 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> उहाँले पनि सहयोग गर्नुभयो [[के. आर. मलकानी]] [[Organiser (समाचारपत्र)|''Organiser'']] को प्रकाशन संग, RSS को साप्ताहिक न्यूजलेटर र १९६६ मा यसको राष्ट्रिय कार्यकारिणीको सदस्य बने।<ref name="Jaffrelot" /> === १९७१-७५: संसद प्रवेश तथा जनसंघ नेता=== १९७० मा, आडवाणी ६ वर्षको कार्यकालको लागि दिल्लीबाट [[राज्यसभा]] का सदस्य बने।<ref name="Rajya Sabha">{{cite web |url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |title=List of Rajya Sabha members Since 1952 |access-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109030114/http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |archive-date=9 January 2010 |url-status=dead }}</ref> १९७३ मा, उहाँ [[कानपुर]] पार्टी कार्य समितिको बैठकमा बीजेएसको अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो। === १९७६-८०: जनता पार्टी तथा क्याबिनेट मन्त्री=== आडवाणी दोस्रो पटक १९७६ मा [[गुजरात]] बाट राज्यसभामा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="Rajya Sabha"/> आपतकाल लगाइएपछि र विपक्षी दलहरूमाथि क्र्याक डाउन गरेपछि प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले, BJS र अन्य विपक्षी दलहरू [[जनता पार्टी]] गठन गर्न एकीकरण भय।<ref>{{cite book|last=Zarhani|first=Seyed Hossein|url=https://books.google.com/books?id=_3tqDwAAQBAJ|title=Governance and Development in India: A Comparative Study on Andhra Pradesh and Bihar after Liberalization|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-1-351-25518-9|pages=189}}</ref> १९७७ चुनाव मा, जनता पार्टीले इन्दिरा गान्धी द्वारा लागू गरिएको आपतकालको व्यापक अलोकप्रियताको कारणले भारी जीत हासिल गर्यो।<ref name="B">{{cite book|author=G. G. Mirchandani|title=320 Million Judges|publisher=Abhinav Publications|year=2003|isbn=81-7017-061-3|pages=90–100}}</ref> [[मोरारजी देसाई]] प्रधानमन्त्री बने र आडवाणी सूचना तथा प्रसारण मन्त्री बने।<ref>{{cite book|last=Basu|first=Amrita|url=https://books.google.com/books?id=TTrjCQAAQBAJ|title=Violent Conjunctures in Democratic India|date=30 June 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08963-1|pages=69}}</ref> सरकारले आफ्नो पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेन र 1980 मा जनता पार्टी [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]सँग हारेपछि नयाँ चुनाव बोलाउन विघटन गरियो।<ref name="General Election of India 1967">{{cite web |title=General Election of India 1980, 7th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=13 January 2010 |publisher=Election Commission of India |page=5 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19830930-as-general-elections-loom-large-new-four-party-united-front-formed-to-counter-congi-771046-2013-07-18|title=As general elections loom large, new four-party United Front formed to counter Cong(I) |first=Prabhu |last=Chawla|date=30 September 2013|website=India Today |access-date=23 June 2019}}</ref> त्यसपछि, आडवाणी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता बने। === १९८१-८९: भाजपा को गठन र प्रारम्भिक वर्ष=== ६ अप्रिल १९८० मा, आडवाणीले जनसंघका केही पूर्व सदस्यहरूसँग जनता पार्टी छोडे र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] को पहिलो सभापतिको रूपमा [[भारतीय जनता पार्टी]] गठन गरे।<ref>{{cite news|date=6 April 2019|title=BJP's foundation day: Brief history of the achievements and failures of the party|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|url-status=live|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511143721/https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|archive-date=11 May 2019}}</ref> यद्यपि अघिल्लो सरकार १९७७ देखि १९८० सम्म छोटो समयसम्म चल्यो र गुटबन्दी युद्धले बिग्रिएको थियो, यस अवधिमा आर.एस.एस.को समर्थनमा वृद्धि देखियो जुन भाजपाको गठनमा परिणत भयो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/563 563]–564}}</ref> १९८२ मा, उहाँ [[मध्य प्रदेश]] बाट भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो पटक राज्यसभामा निर्वाचित हुनुभयो।<ref name="Rajya Sabha" /> इन्दिरा गान्धीको हत्या को कारणले सहानुभूतिको लहरको पछाडि कांग्रेसले भूस्खलन जित्दा [[१९८४ भारतीय आम निर्वाचन|१९८४ निर्वाचन]]मा भाजपाले मात्र दुई सिट जित्यो। यो असफलताले पार्टीको अडानमा परिवर्तन ल्यायो र आडवाणीलाई पार्टी अध्यक्ष नियुक्त गरियो र भाजपा जनसंघको [[हिन्दुत्व]] विचारधारामा फर्कियो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/633 633]}}</ref> आडवाणीको नेतृत्वमा, [[विश्व हिन्दु परिषद|विश्व हिन्दू परिषद]] (VHP) ले हिन्दूलाई समर्पित मन्दिर निर्माणको लागि आन्दोलन सुरु गर्दा [[रामजन्मभूमि]] साइटलाई लिएर [[अयोध्या विवाद]] को राजनीतिक अनुहार बनेको थियो। [[अयोध्या]] मा [[बाबरी मस्जिद|बाबरी मस्जिद]] को स्थानमा हिन्दू देवता [[राम]] लाई समर्पित मन्दिरको निर्माण को लागी ।<ref>{{cite news|url=http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|title=In the times of Yakub Memon, remembering the Babri Masjid demolition cases|date=29 July 2015 |access-date=29 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730231427/http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|archive-date=30 July 2015|url-status=live}}</ref> यो विवाद रामको जन्मस्थल हो भन्ने विश्वासको आधारमा केन्द्रित भएको थियो र त्यहाँ एक पटक एउटा मन्दिर थियो जुन [[मुगल सम्राटहरू|मुगल सम्राट]] [[बाबर]] द्वारा भत्काइएको थियो। भारतको सर्वेक्षण]] (एएसआई) दावीलाई समर्थन गर्दै।<ref>{{cite news|title=Evidence of temple found: ASI|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|date=25 August 2003|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411193402/http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|archive-date=11 April 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm |title=Layers of truth|work = The Week|archive-url = https://web.archive.org/web/20050323101829/http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm|archive-date = 23 March 2005}}</ref> बीजेपीले अभियानलाई समर्थन गर्‍यो र यसलाई 1989 को चुनावको लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको एक हिस्सा बनायो र यसले 86 सिट जित्न मद्दत गर्‍यो र आडवाणी पहिलो पटक [[लोक सभा|लोकसभा]] मा निर्वाचित भए। आडवाणी लोकसभामा विपक्षी दलको नेता बने जब [[वीपी सिंह]]राष्ट्रिय मोर्चाको सरकार गठन भयो।<ref>{{cite book|title=India Since Independence: Making Sense Of Indian Politics |first=Ananth V. |last=Krishna |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131734650 |url=https://books.google.com/books?id=8v7Vr2iQUHkC|page=347}}</ref> ===१९९०-९७: रथयात्रा र भाजपाको उदय=== 1990 मा, आडवाणीले [[राम रथयात्रा]], रामजन्मभूमि आन्दोलनका लागि स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गर्न रथसहितको जुलुस निकाले। यो जुलुस [[गुजरात]] मा [[सोमनाथ मन्दिर|सोमनाथ]] बाट सुरु भई अयोध्यामा परिणत भएको थियो।<ref>{{cite journal|last=Panikkar|first=K. N.|date=1993|title=Religious Symbols and Political Mobilization: The Agitation for a Mandir at Ayodhya|journal=Social Scientist|volume=21|issue=7/8|pages=63–78|doi=10.2307/3520346|jstor=3520346}}</ref> 1991 को आम चुनावमा, आडवाणी गान्धीनगर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो पटक जितेर कांग्रेस पछिको दोस्रो ठूलो पार्टी बन्यो र फेरि विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|title=1990-L.K. Advani's rath yatra: Chariot of fire|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20091228-1990-l.k.-advanis-rath-yatra-chariot-of-fire-741621-2009-12-24|last=Sahgal|first=Priya|date=28 December 2009|website=India Today|access-date=9 May 2020}}</ref> 1992 मा, बाबरी मस्जिद भत्काइएको थियो जसमा आडवाणीले भत्काउनु अघि उत्तेजक भाषण दिएका थिए।<ref>{{cite news|title=Muslims can never forgive Kalyan over Babri issue|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|work=Express India|access-date=27 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|archive-date=21 January 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/ |date=21 January 2012 }}</ref><ref>{{cite news|title=Babri demolition & failure of Muslim leadership|url=http://www.zeenews.com/news657090.html|publisher=Zee News India|access-date=27 April 2011|date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002222522/http://www.zeenews.com/news657090.html|archive-date=2 October 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Advani fuelled fire that razed Babri: IPS officer|url=https://www.rediff.com/news/report/ips-officer-testifies-to-cbi-on-babri-demolition/20100326.htm|first=Sharat|last=Pradhan|date=26 March 2010|access-date=28 June 2020|website=Rediff}}</ref>आडवाणी ध्वस्त मुद्दामा अभियुक्त मध्ये थिए तर केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष अदालतले ३० सेप्टेम्बर २०२० मा निर्दोष ठहरियो।<ref>{{cite news|first=Vakasha|last=Sachdev|date=6 December 2019|title='Vindicated' LK Advani Remains on Trial in Babri Demolition Case|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/babri-masjid-demolition-criminal-case-conspiracy-lk-advani-vindicated-ayodhya-verdict|access-date=28 June 2020|newspaper=The Quint}}</ref><ref>{{cite news|date=30 September 2020|title=Advani on being acquitted from Babri demolition case.|work=[[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jai-shri-ram-advani-on-being-acquitted-from-babri-demolition-case/articleshow/78402831.cms|access-date=30 September 2020}}</ref> फैसलामा, यो विघटन पूर्व नियोजित थिएन र आडवाणीले भीडलाई रोक्न र उनीहरूलाई उक्साउने प्रयास नगरेको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |title=From Nation of Donkeys to 'Black Day for Democracy': English Editorials Slam Babri Verdict |url=https://thewire.in/media/newspaper-editorials-babri-masjid-demolition-verdict |work=[[The Wire (India)]] |date=2 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Babri accused tried to stop mob, not incite them |url=https://news.rediff.com/commentary/2020/sep/30/babri-accused-tried-to-stop-mob-not-incite-them/577b595b886fd7890e30173a4bdff9c0 |work=[[Rediff.com]] |date=30 September 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> 1996 को आम चुनावमा, बीजेपी एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो र फलस्वरूप भारतको राष्ट्रपति द्वारा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरियो। हवाला काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा आडवाणीले चुनाव लडेका थिएनन्उनी पछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सफाइ दिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/lk-advani-parliamentary-history-2019-lok-sabha-elections-1077707-2017-11-01|title =How Advani will create Parliamentary history whether he contests 2019 Lok Sabha elections or not|publisher =[[India Today Group]]|location =[[New Delhi]] |date =1 November 2017|website =India Today|first=Kumar|last=Shakti Shekhar|access-date =15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980303/06250324.html|title=SC clears Advani, Shukla in hawala case|newspaper=Indian Express|date=3 March 1998}}</ref> वाजपेयीले मे १९९६ मा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्दा मात्र तेह्र दिनपछि सरकार पतन भयो।<ref>{{cite news|title=When Atal Bihari Vajpayee showed the world how to resign in style|url=https://www.indiatoday.in/india/story/atal-bihari-vajpayee-parliament-trust-vote-1996-speech-resign-1316838-2018-08-17|last=Goswami|first=Dev|date=17 August 2018|work=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> === १९९८-२००४: गृहमन्त्री तथा उपप्रधानमन्त्री=== 1998 को आम चुनावमा, बीजेपी नेतृत्वको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए), मार्च 1998 मा वाजपेयी प्रधानमन्त्रीको रूपमा फर्केर सत्तामा आयो।<ref name="Atal">{{cite news|title=How Atal Bihari Vajpayee ended BJP's untouchability|url=https://www.indiatoday.in/india/story/how-atal-bihari-vajpayee-ended-bjp-s-untouchability-1317105-2018-08-17|last=Shakti Shekhar|first=Kumar|date=17 August 2018|website=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> आडवाणी तेस्रो कार्यकालका लागि लोकसभामा निर्वाचित भए र गृहमन्त्री बने।<ref name="LSMB"/> तर, जे जयललिताको नेतृत्वमा रहेको अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (ए.आई.ए.डी.एम.के.) ले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि मात्र तेह्र महिनापछि सरकार फेरि पतन भयो।<ref name="Atal"/> नयाँ चुनाव बोलाइएपछि, बीजेपी नेतृत्वको एनडीएले १९९९ आम चुनाव मा फेरि बहुमत हासिल गर्‍यो र आडवाणी चौथो कार्यकालको लागि गान्धीनगरबाट विजयी भए। उनले गृहमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे र पछि २००२ मा उपप्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।<ref>{{cite web|title=Advani appointed deputy prime minister|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Advani-appointed-deputy-prime-minister/articleshow/14487268.cms|date=29 June 2002|website=The Times of India|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W1dZC9ITxgwC|title=Wondering Man, Money & Go(l)d|publisher=Wondering Man|isbn=978-1-84693-016-4|pages=24|language=en}}</ref> ===२००४-०९: विपक्षी नेता=== [[File:Condoleezza Rice meets L.K. Advani, New Delhi, 2005.jpg|thumb|सन् २००५ मा आडवाणी तत्कालीन [[संयुक्त राज्य राज्यमन्त्री|अमेरिकी विदेशमन्त्री]] [[कन्डोलिजा राइस]]सँग]] 2004 को आम चुनावमा, बीजेपीले कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको साथ हार बेहोरेको थियो, मनमोहन सिंह प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा आए।<ref>{{cite journal|last=Ruparelia|first=Sanjay|date=2005|title=Managing the United Progressive Alliance: The Challenges Ahead|journal=Economic and Political Weekly|volume=40|issue=24|pages=2407–2412|jstor=4416746|issn=0012-9976}}</ref> आडवाणी लोकसभामा आफ्नो पाँचौं कार्यकाल जितेर विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|date=20 January 2014|title=LK Advani warns of 2004 redux, showers praise on party's prime ministerial candidate Narendra Modi|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lk-advani-warns-of-2004-redux-showers-praise-on-partys-prime-ministerial-candidate-narendra-modi/articleshow/29082888.cms|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Lal Krishna Advani {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Lal-Krishna-Advani|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=10 May 2020}}</ref> २००४ को पराजय पछि वाजपेयीले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिए, आडवाणीलाई बीजेपीको नेतृत्व गर्न प्रोत्साहित गरे।<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Somini|date=31 December 2005|title=Former Premier Vajpayee Retires From Indian Politics at 81|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/12/31/world/asia/former-premier-vajpayee-retires-from-indian-politics-at-81.html|access-date=10 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> जुन २००५ मा, कराचीको भ्रमणको क्रममा, आडवाणीले मोहम्मद अली जिन्नालाई "धर्मनिरपेक्ष" नेताको रूपमा वर्णन गरे जसको कारण RSS बाट आलोचना भयो।आडवाणीलाई भाजपा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो तर केही दिन पछि राजीनामा फिर्ता लिए।<ref>{{cite news|title=L K Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/l-k-advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/articleshow/20524464.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> अप्रिल २००५ मा आरएसएस प्रमुख [[के. एस. सुदर्शन]] आडवाणीले पछाडी हट्नुपर्छ भन्ने धारणा राखे।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldstory.php?storyid=68121|title=Atal, Advani should step aside, let young rise: RSS chief|date=11 April 2005|newspaper=The Indian Express}}</ref>डिसेम्बर 2005 मा [[मुम्बई]] मा भाजपाको रजत जयन्ती समारोहमा, आडवाणीले पार्टी अध्यक्षको पद छोडे र [[राजनाथ सिंह]], [[उत्तर प्रदेश]] बाट उनको स्थानमा निर्वाचित भए। मार्च 2006 मा, [[बनारस|वाराणसी]] मा एक हिन्दू मन्दिरमा बम विस्फोट पछि, आडवाणीले आतंकवादसँग लड्न सत्तारूढ संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको कथित असफलतालाई उजागर गर्न "भारत सुरक्षा यात्रा" निकाले।<ref>{{cite news|date=10 June 2013|title=Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/story-28cfjVrLxsbMXxNYXv3QgI.html|access-date=6 August 2020|newspaper=Hindustan Times|language=en}}</ref> === २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू=== [[File:Advani on black money - Al Jazeera English - 5483x3368 crop.jpg|thumb|सन् २००९ मा आडवाणी चुनावी अभियानमा]] डिसेम्बर २००६ मा, आडवाणीले भने कि संसदीय लोकतन्त्रमा विपक्षी नेताको रूपमा, मे २००९ मा हुने अर्को आम चुनावको लागि आफूलाई प्रधानमन्त्री पदको उम्मेदवार ठान्थे।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|title=I'll be candidate for PM: Advani|date=11 December 2006|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|archive-date=19 December 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit |date=19 December 2013 }}</ref> उनको उम्मेदवारीलाई सबैले समर्थन नगरे पनि वाजपेयीले आडवाणीको उम्मेदवारीलाई समर्थन गरे।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|title=Advani opens his heart, and a can of worms|date=11 December 2006|work=The Economic Times|location=India|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214143219/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|archive-date=14 December 2006|url-status=live}}</ref> २ मे २००७ मा, बीजेपी अध्यक्ष राजनाथ सिंहले भने कि यदि बीजेपीले अर्को चुनाव जित्यो भने अर्को प्रधानमन्त्रीको लागि आडवाणी स्वाभाविक विकल्प हुन्।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|title=LK 'natural' choice for PM: Rajnath|date=2 May 2007|author=Mohua Chatterjee|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|archive-date=19 December 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni |date=19 December 2013 }}</ref>१० डिसेम्बर २००७ मा, बीजेपीको संसदीय बोर्डले औपचारिक रूपमा एल के आडवाणीलाई २००९ मा हुने आम चुनावको लागि यसको प्रधानमन्त्री उम्मेद्वार हुने घोषणा गर्यो।<ref>{{cite news|title=Finally, BJP announces Advani as PM candidate|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/the-week-that-was/finally-bjp-announces-advani-as-pm-candidate/articleshow/2625253.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> आडवाणीले लोकसभामा आफ्नो छैटौं कार्यकाल जितेका भए पनि, २००९ को आम चुनावमा भाजपा कांग्रेस र यसका सहयोगीहरूसँग पराजित भयो, जसले तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई कार्यालयमा जारी राख्न अनुमति दियो। चुनावमा पराजय पछि, लालकृष्ण आडवाणीले [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] लाई विपक्षी नेताको पद हस्तान्तरण गरे।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8421132.stm|title=New India opposition leader named |work=[[BBC News]]|date=18 December 2009|access-date=27 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |title=Advani quits as Leader of Opposition |access-date=18 December 2009|newspaper=The Hindu|date=18 December 2009 |last1=Vyas|first1=Neena |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219182548/http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |archive-date=19 December 2013 |url-status=live}}</ref> उनी सन् २०१० मा [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन]] का कार्यकारी अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news|date=22 February 2010|title=NDA elects Advani 'working chairman'|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/nda-elects-advani-working-chairman/story-aO8FS7uLOopcwWwOrojczL.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> आडवाणीले गान्धीनगरबाट २०१४ को आम चुनाव लडे, लगातार पाँचौं पटक जिते। पछि उहाँ [[मुरली मनोहर जोशी]] र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] संग भाजपाको ''मार्गदर्शक मण्डल'' (भिजन समिति) का भाग हुनुहुन्थ्यो।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|title="No Advani, Joshi, Vajpayee in BJP Parliamentary Board, party makes Marg Darshak Mandal for them"|date=29 August 2014|work=IBN Live|access-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|archive-date=29 August 2014}}</ref> == पुरस्कार र मान्यता== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Lal Krishna Advani, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|आडवाणी २०१५ मा [[पद्म विभूषण]] पुरस्कार प्राप्त गर्दै]] * [[पद्म विभूषण]] (२०१५), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/advani-bachchan-dilip-kumar-get-padma-vibhushan/article6821421.ece|title=Advani, Bachchan, Dilip Kumar get Padma Vibhushan |newspaper=The Hindu|date=25 January 2015|access-date=3 February 2023}}</ref> * [[भारत रत्न]] (२०२४), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lk-advani-to-receive-bharat-ratna-pm-modi/articleshow/107379045.cms?from=mdr|title=LK Advani to receive Bharat Ratna|newspaper=[[The Times of India]]|date=3 February 2023|access-date=3 February 2023}}</ref> {{भारत रत्न सम्मानित}} 13vsb1asnabypqvmci1r4izp811cf6a 1395286 1395285 2026-11-09T12:14:45Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन */ 1395286 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = एल.के आडवाणी | image = | caption = आडवाणी २०२२ मी | office1 = सातौं भारतका उपप्रधानमन्त्री | primeminister1 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start1 = २९ जुन २००२ | term_end1 = २२ मे २००४ | predecessor1 = देवीलाल | successor1 = ''रिक्त'' | office2 = कोइला तथा खानी मन्त्री | primeminister2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start2 = १ जुलाई २००२ | term_end2 = २६ अगस्ट २००२ | predecessor2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor2 = [[उमा भारती]] | office3 = कर्मी, सार्वजनिक गुनासो तथा निवृत्तिभरण मन्त्री | primeminister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २१ मे २००४ | successor3 = [[मनमोहन सिंह]] | office4 = गृहमन्त्री | primeminister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | predecessor4 = [[इन्द्रजित गुप्ता]] | successor4 = [[शिवराज पाटिल]] | term_start4 = १९ मार्च १९९८ | term_end4 = २२ मे २००४ | office5 = [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्री (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | primeminister5 = [[मोरारजी देसाई]] | predecessor5 = [[विद्याचरण शुक्ल]] | successor5 = [[पुरुषोत्तम कौशिक]] | term_start5 = २४ मार्च १९७७ | term_end5 = २८ जुलाई १९७९ | office6 = छैटौं [[लोकसभामा विपक्षी दलको नेता]] | term_start6 = मे २००४ | term_end6 = डिसेम्बर २००९ | predecessor6 = [[सोनिया गान्धी]] | successor6 = [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] | term_start7 = २४ डिसेम्बर १९९० | term_end7 = २६ जुलाई १९९३ | predecessor7 = [[राजीव गान्धी]] | successor7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | office8 = पाँचौं [[राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता]] | vicepresident8 = [[मोहम्मद हिदायतुल्लाह]] | term_start8 = २१ जनवरी १९८० | term_end8 = ७ अप्रिल १९८० | successor8 = [[पृ. शिव शंकर]] | predecessor8 = [[कमलापति त्रिपाठी]] | office9 = [[संसद सदस्य, राज्यसभा]] | term_start9 = ३ अप्रिल १९७० | term_end9 = २ अप्रिल १९७६ | predecessor9 = सरदार सन्तोख सिंह | successor9 = चरणजित चनाना | constituency9 = [[दिल्ली]] | term_start10 = ३ अप्रिल १९७६ | term_end10 = २ अप्रिल १९८२ | predecessor10 = [[देवदत्त कुमार किकाभाई पटेल]] | successor10 = [[कुमुद बेन जोशी]] | constituency10 = [[गुजरात]] | term_start11 = ३ अप्रिल १९८२ | term_end11 = २ अप्रिल १९८८ | predecessor11 = [[सवाई सिंह सिसोदिया]] | successor11 = राधाकिशन मालवीय | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | term_start12 = ३ अप्रिल १९८८ | term_end12 = ३० नोभेम्बर १९८९ | predecessor12 = [[हंसराज भारद्वाज]] | successor12 = जिनेन्द्र कुमार जैन | constituency12 = [[मध्य प्रदेश]] | office13 = [[संसद सदस्य, लोकसभा]] | constituency13 = [[गांधीनगर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|गांधीनगर]] | term_start13 = २८ फेब्रुअरी १९९८ | term_end13 = २३ मे २०१९ | predecessor13 = विजय पटेल (राजनीतिज्ञ) | successor13 = अमित शाह | term_start14 = २६ नोभेम्बर १९८९ | term_end14 = ७ मे १९९६ | predecessor14 = [[कृष्णचन्द्र पन्त]] | successor14 = [[राजेश खन्ना]] | constituency14 = [[नयाँ दिल्ली]] | office15 = दोस्रो अध्यक्ष, दिल्ली महानगर परिषद | term_start15 = २८ मार्च १९६७ | term_end15 = १९ अप्रिल १९७० | predecessor15 = जग परवेश चन्द्र | successor15 = श्यामचरण गुप्ता | office16 = दोस्रो [[भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष]] | term_start16 = १९८६ | term_end16 = १९९१ | predecessor16 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor16 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | term_start17 = १९९३ | term_end17 = १९९८ | predecessor17 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | successor17 = [[कुशाभाउ ठाकरे]] | term_start18 = २००४ | term_end18 = २००५ | predecessor18 = [[वेंकैया नायडु]] | successor18 = [[राजनाथ सिंह]] | birth_name = लालकृष्ण आडवाणी | birth_date = {{birth date and age|1927|11|8|df=y}} | birth_place = [[कराँची|कराची]], [[बम्बे प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]]<br/>(वर्तमान दिन [[सिन्ध]], [[पाकिस्तान]]) | death_date = | death_place = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | otherparty = | spouse = {{marriage|कमला आडवाणी|1965|2016|end=died}} | children = [[प्रतिभा आडवाणी]] (छोरी)<br/>जयंत आडवाणी (छोरा) | awards = [[भारत रत्न]]<br/>[[पद्म विभूषण]] | signature = Lal Krishna Advani Signature.png | image_size = }} '''लालकृष्ण आडवाणी''' भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी [[भारतीय जनता पार्टी]] का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] का राष्ट्रिय [[भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] पनि भइसकेका छन्। चार पटक राज्यसभा र पाँच पटक लोकसभाका सदस्य भएका आडवाणी सन् १९८६ देखि १९९१ सम्म पार्टीको अध्यक्षका रूपमा थिए। हालमा उनले पार्टीको महत्त्वपूर्ण पदहरूबाट राजीनामा दिएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/other/2013/06/10/369785.html|title=आडवाणीको राजीनामाले बिजेपीमा हलचल|website= कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-13}}</ref> ==प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन== लालकृष्ण आडवाणीको जन्म ८ नोभेम्बर १९२७ मा [[कराँची|कराची]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] सिंधी हिन्दू [[ब्राह्मण]] परिवारमा किशनचन्द डी. आडवाणी र ज्ञानी देवीको घरमा भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/election-news/key-contestants/story/lk-advani-41833-2009-03-15|title=Bhartiya Janata Party's Prime Ministerial candidate and the Leader of Opposition, Lal Krishna Advani will once again seek re-election from his Gandhinagar constituency|date=18 March 2009|newspaper=India Today|access-date=1 November 2023}}</ref><ref name="lka">{{cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|title=Friday Times : Analysis: Trading with India|access-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|archive-date=6 October 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7 |date=6 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news|title=Political success story: Architect of Indian Politics, The Enduring Legacy of LK Advani|date=3 February 2024|work=Zee news|url=https://zeenews.india.com/india/political-success-story-architect-of-indian-politics-the-enduring-legacy-of-lk-advani-2717307.html|access-date=1 December 2023}}</ref> उनले सेन्ट प्याट्रिक हाई स्कूल, कराची, र D.G नेशनल कलेज, [[हैदराबाद, सिन्ध]]बाट आफ्नो अध्ययन पूरा गरे।<ref>{{cite news|title=L.K. Advani: Bio, Political life, Family & Top stories|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/l-k-advani|work=[[Times of India]]|access-date=1 November 2023}}</ref> उनको परिवार [[भारतको विभाजन]] को समयमा भारत बसाइँ सर्यो र [[मुम्बई]] मा बसोबास गर्नुभयो, जहाँ उनले [[मुम्बई विश्वविद्यालय|मुम्बई विश्वविद्यालय सरकारी कानून कलेज]] बाट कानूनमा स्नातक गरे।<ref name="LSMB"/><ref name=MalikSingh>{{cite book |last1=Malik |first1=Yogendra K. |last2=Singh |first2=V.B. |title=Hindu Nationalists in India: The Rise of the Bharatiya Janata Party |url=https://archive.org/details/hindunationalist0000mali |date=1994 |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |isbn=978-0-8133-8810-6|pages=[https://archive.org/details/hindunationalist0000mali/page/40 40]–43}}</ref> आडवाणीले फेब्रुअरी १९६५ मा कमला आडवाणीसँग विवाह गरे र उनीहरूका एक छोरा जयन्त र एक छोरी प्रतिभा आडवाणी छन्।<ref>{{cite news |title=Will LK Advani's son live up to his father's image? |url=https://www.firstpost.com/politics/will-lk-advanis-son-live-up-to-his-fathers-image-1523797.html|access-date=5 April 2019 |work=Firstpost |date=14 May 2014}}</ref> प्रतिभा एक टेलिभिजन निर्माता हुन् र आफ्नो बुबालाई उनको राजनीतिक गतिविधिमा सहयोग गर्छिन्।<ref>{{cite news|last1=Sahgal |first1=Priya |title=A Tale of Two Daughters |url=https://www.indiatoday.in/column-off-the-record/story/a-tale-of-two-daughters-45777-2009-04-27|newspaper=India Today|access-date=9 May 2022}}</ref> उनकी श्रीमतीको वृद्धावस्थाका कारण ६ अप्रिल २०१६ मा मृत्यु भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=LK Advani bids adieu to wife Kamla; Swaraj, Manmohan, Amit Shah at funeral |url=https://indianexpress.com/photos/picture-gallery-others/l-k-advanis-wife-kamla-advani-passes-aways-rare-family-pics/ |access-date=5 April 2019|work=[[Indian Express]]|date=7 April 2016 }}</ref> आडवाणी दिल्लीमा बस्छन्।<ref>{{cite news|last=Roy Chaudhury|first=Dipanjan|date=29 June 2019|title=Lutyens' Zone: Sushma Swaraj to vacate, LK Advani & MM Joshi may retain bungalows|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lutyens-zone-sushma-swaraj-to-vacate-lk-advani-mm-joshi-may-retain-bungalows/articleshow/69998385.cms|access-date=28 June 2020}}</ref> ==जीवनवृति== === १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष=== आडवाणी १४ वर्षको उमेरमा १९४१ मा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ|राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (RSS) मा सामेल भए।<ref>{{cite news|title='My idea of happiness is good books':Advani|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/my-idea-of-happiness-is-good-books/|newspaper=Indian Express|date=19 September 2010|access-date=1 November 2023}}</ref> उहाँ [[प्रचारक]] (पूर्ण-समय कार्यकर्ता) [[शाखाहरू]] सञ्चालन गर्दै 1947 मा कराची इकाईको सचिव हुनुभयो।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|title=India 'incomplete' without Sindh: Advani|date=15 January 2017|access-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115121812/http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|archive-date=15 January 2017|url-status=live|publisher=Indian Express}}</ref>[[भारतको विभाजन]] पछि, आडवाणी [[राजस्थान]] [[अलवर जिल्ला|अलवर]], [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]], [[कोटा जिल्ला|कोटा]], [[राजस्थान]] [[बुन्दी जिल्ला|बुन्दी]] र [[झालावार जिल्ला|झालावार]] जिल्लाहरू मा प्रचारक थिए १९५२ सम्म।<ref name=Jaffrelot>{{cite book |last=Jaffrelot |first=Christophe |author-link=Christophe Jaffrelot|title=The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=1996 |isbn=978-1850653011 |page=237}}</ref> ===१९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष=== आडवाणी १९५१ मा [[श्यामा प्रसाद मुखर्जी]] द्वारा आरएसएसको सहयोगमा स्थापना गरिएको राजनीतिक दल [[भारतीय जनसङ्घ|भारतीय जनसंघ]] (BJS) का सदस्य बने। उनी राजस्थानमा जनसंघका तत्कालीन महासचिव एस एस भण्डारीको सचिवमा नियुक्त भएका थिए। १९५७ मा, उनी दिल्ली गए र महासचिव बने र पछि जनसंघको दिल्ली इकाईको अध्यक्ष बने। १९६६ देखि १९६७ सम्म उनले [[दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिल]] (DMC) मा BJS को नेताको रूपमा सेवा गरे। १९६७ दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिलको चुनाव पछि, उनी परिषदको अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भए र १९७० सम्म सेवा गरे।<ref name="LSMB"/><ref>{{cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2783364 |title=Proposal to nominate a member to the Delhi Metropolation [sic] Council Vice Shri L.K. Advani |publisher=Ministry of Home Affairs: Delhi Section |year=1971 |location=New Delhi |pages=2 |quote="Shri L. K. Advani who was the chairman of the Metropolitan Council, was elected as member of the Rajya Sabha in the last elections and his seat has fallen vacant in the Council. He was from the Jan Sangh Party." |access-date=21 September 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> उहाँले पनि सहयोग गर्नुभयो [[के. आर. मलकानी]] [[Organiser (समाचारपत्र)|''Organiser'']] को प्रकाशन संग, RSS को साप्ताहिक न्यूजलेटर र १९६६ मा यसको राष्ट्रिय कार्यकारिणीको सदस्य बने।<ref name="Jaffrelot" /> === १९७१-७५: संसद प्रवेश तथा जनसंघ नेता=== १९७० मा, आडवाणी ६ वर्षको कार्यकालको लागि दिल्लीबाट [[राज्यसभा]] का सदस्य बने।<ref name="Rajya Sabha">{{cite web |url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |title=List of Rajya Sabha members Since 1952 |access-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109030114/http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |archive-date=9 January 2010 |url-status=dead }}</ref> १९७३ मा, उहाँ [[कानपुर]] पार्टी कार्य समितिको बैठकमा बीजेएसको अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो। === १९७६-८०: जनता पार्टी तथा क्याबिनेट मन्त्री=== आडवाणी दोस्रो पटक १९७६ मा [[गुजरात]] बाट राज्यसभामा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="Rajya Sabha"/> आपतकाल लगाइएपछि र विपक्षी दलहरूमाथि क्र्याक डाउन गरेपछि प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले, BJS र अन्य विपक्षी दलहरू [[जनता पार्टी]] गठन गर्न एकीकरण भय।<ref>{{cite book|last=Zarhani|first=Seyed Hossein|url=https://books.google.com/books?id=_3tqDwAAQBAJ|title=Governance and Development in India: A Comparative Study on Andhra Pradesh and Bihar after Liberalization|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-1-351-25518-9|pages=189}}</ref> १९७७ चुनाव मा, जनता पार्टीले इन्दिरा गान्धी द्वारा लागू गरिएको आपतकालको व्यापक अलोकप्रियताको कारणले भारी जीत हासिल गर्यो।<ref name="B">{{cite book|author=G. G. Mirchandani|title=320 Million Judges|publisher=Abhinav Publications|year=2003|isbn=81-7017-061-3|pages=90–100}}</ref> [[मोरारजी देसाई]] प्रधानमन्त्री बने र आडवाणी सूचना तथा प्रसारण मन्त्री बने।<ref>{{cite book|last=Basu|first=Amrita|url=https://books.google.com/books?id=TTrjCQAAQBAJ|title=Violent Conjunctures in Democratic India|date=30 June 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08963-1|pages=69}}</ref> सरकारले आफ्नो पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेन र 1980 मा जनता पार्टी [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]सँग हारेपछि नयाँ चुनाव बोलाउन विघटन गरियो।<ref name="General Election of India 1967">{{cite web |title=General Election of India 1980, 7th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=13 January 2010 |publisher=Election Commission of India |page=5 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19830930-as-general-elections-loom-large-new-four-party-united-front-formed-to-counter-congi-771046-2013-07-18|title=As general elections loom large, new four-party United Front formed to counter Cong(I) |first=Prabhu |last=Chawla|date=30 September 2013|website=India Today |access-date=23 June 2019}}</ref> त्यसपछि, आडवाणी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता बने। === १९८१-८९: भाजपा को गठन र प्रारम्भिक वर्ष=== ६ अप्रिल १९८० मा, आडवाणीले जनसंघका केही पूर्व सदस्यहरूसँग जनता पार्टी छोडे र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] को पहिलो सभापतिको रूपमा [[भारतीय जनता पार्टी]] गठन गरे।<ref>{{cite news|date=6 April 2019|title=BJP's foundation day: Brief history of the achievements and failures of the party|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|url-status=live|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511143721/https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|archive-date=11 May 2019}}</ref> यद्यपि अघिल्लो सरकार १९७७ देखि १९८० सम्म छोटो समयसम्म चल्यो र गुटबन्दी युद्धले बिग्रिएको थियो, यस अवधिमा आर.एस.एस.को समर्थनमा वृद्धि देखियो जुन भाजपाको गठनमा परिणत भयो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/563 563]–564}}</ref> १९८२ मा, उहाँ [[मध्य प्रदेश]] बाट भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो पटक राज्यसभामा निर्वाचित हुनुभयो।<ref name="Rajya Sabha" /> इन्दिरा गान्धीको हत्या को कारणले सहानुभूतिको लहरको पछाडि कांग्रेसले भूस्खलन जित्दा [[१९८४ भारतीय आम निर्वाचन|१९८४ निर्वाचन]]मा भाजपाले मात्र दुई सिट जित्यो। यो असफलताले पार्टीको अडानमा परिवर्तन ल्यायो र आडवाणीलाई पार्टी अध्यक्ष नियुक्त गरियो र भाजपा जनसंघको [[हिन्दुत्व]] विचारधारामा फर्कियो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/633 633]}}</ref> आडवाणीको नेतृत्वमा, [[विश्व हिन्दु परिषद|विश्व हिन्दू परिषद]] (VHP) ले हिन्दूलाई समर्पित मन्दिर निर्माणको लागि आन्दोलन सुरु गर्दा [[रामजन्मभूमि]] साइटलाई लिएर [[अयोध्या विवाद]] को राजनीतिक अनुहार बनेको थियो। [[अयोध्या]] मा [[बाबरी मस्जिद|बाबरी मस्जिद]] को स्थानमा हिन्दू देवता [[राम]] लाई समर्पित मन्दिरको निर्माण को लागी ।<ref>{{cite news|url=http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|title=In the times of Yakub Memon, remembering the Babri Masjid demolition cases|date=29 July 2015 |access-date=29 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730231427/http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|archive-date=30 July 2015|url-status=live}}</ref> यो विवाद रामको जन्मस्थल हो भन्ने विश्वासको आधारमा केन्द्रित भएको थियो र त्यहाँ एक पटक एउटा मन्दिर थियो जुन [[मुगल सम्राटहरू|मुगल सम्राट]] [[बाबर]] द्वारा भत्काइएको थियो। भारतको सर्वेक्षण]] (एएसआई) दावीलाई समर्थन गर्दै।<ref>{{cite news|title=Evidence of temple found: ASI|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|date=25 August 2003|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411193402/http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|archive-date=11 April 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm |title=Layers of truth|work = The Week|archive-url = https://web.archive.org/web/20050323101829/http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm|archive-date = 23 March 2005}}</ref> बीजेपीले अभियानलाई समर्थन गर्‍यो र यसलाई 1989 को चुनावको लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको एक हिस्सा बनायो र यसले 86 सिट जित्न मद्दत गर्‍यो र आडवाणी पहिलो पटक [[लोक सभा|लोकसभा]] मा निर्वाचित भए। आडवाणी लोकसभामा विपक्षी दलको नेता बने जब [[वीपी सिंह]]राष्ट्रिय मोर्चाको सरकार गठन भयो।<ref>{{cite book|title=India Since Independence: Making Sense Of Indian Politics |first=Ananth V. |last=Krishna |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131734650 |url=https://books.google.com/books?id=8v7Vr2iQUHkC|page=347}}</ref> ===१९९०-९७: रथयात्रा र भाजपाको उदय=== 1990 मा, आडवाणीले [[राम रथयात्रा]], रामजन्मभूमि आन्दोलनका लागि स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गर्न रथसहितको जुलुस निकाले। यो जुलुस [[गुजरात]] मा [[सोमनाथ मन्दिर|सोमनाथ]] बाट सुरु भई अयोध्यामा परिणत भएको थियो।<ref>{{cite journal|last=Panikkar|first=K. N.|date=1993|title=Religious Symbols and Political Mobilization: The Agitation for a Mandir at Ayodhya|journal=Social Scientist|volume=21|issue=7/8|pages=63–78|doi=10.2307/3520346|jstor=3520346}}</ref> 1991 को आम चुनावमा, आडवाणी गान्धीनगर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो पटक जितेर कांग्रेस पछिको दोस्रो ठूलो पार्टी बन्यो र फेरि विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|title=1990-L.K. Advani's rath yatra: Chariot of fire|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20091228-1990-l.k.-advanis-rath-yatra-chariot-of-fire-741621-2009-12-24|last=Sahgal|first=Priya|date=28 December 2009|website=India Today|access-date=9 May 2020}}</ref> 1992 मा, बाबरी मस्जिद भत्काइएको थियो जसमा आडवाणीले भत्काउनु अघि उत्तेजक भाषण दिएका थिए।<ref>{{cite news|title=Muslims can never forgive Kalyan over Babri issue|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|work=Express India|access-date=27 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|archive-date=21 January 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/ |date=21 January 2012 }}</ref><ref>{{cite news|title=Babri demolition & failure of Muslim leadership|url=http://www.zeenews.com/news657090.html|publisher=Zee News India|access-date=27 April 2011|date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002222522/http://www.zeenews.com/news657090.html|archive-date=2 October 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Advani fuelled fire that razed Babri: IPS officer|url=https://www.rediff.com/news/report/ips-officer-testifies-to-cbi-on-babri-demolition/20100326.htm|first=Sharat|last=Pradhan|date=26 March 2010|access-date=28 June 2020|website=Rediff}}</ref>आडवाणी ध्वस्त मुद्दामा अभियुक्त मध्ये थिए तर केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष अदालतले ३० सेप्टेम्बर २०२० मा निर्दोष ठहरियो।<ref>{{cite news|first=Vakasha|last=Sachdev|date=6 December 2019|title='Vindicated' LK Advani Remains on Trial in Babri Demolition Case|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/babri-masjid-demolition-criminal-case-conspiracy-lk-advani-vindicated-ayodhya-verdict|access-date=28 June 2020|newspaper=The Quint}}</ref><ref>{{cite news|date=30 September 2020|title=Advani on being acquitted from Babri demolition case.|work=[[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jai-shri-ram-advani-on-being-acquitted-from-babri-demolition-case/articleshow/78402831.cms|access-date=30 September 2020}}</ref> फैसलामा, यो विघटन पूर्व नियोजित थिएन र आडवाणीले भीडलाई रोक्न र उनीहरूलाई उक्साउने प्रयास नगरेको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |title=From Nation of Donkeys to 'Black Day for Democracy': English Editorials Slam Babri Verdict |url=https://thewire.in/media/newspaper-editorials-babri-masjid-demolition-verdict |work=[[The Wire (India)]] |date=2 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Babri accused tried to stop mob, not incite them |url=https://news.rediff.com/commentary/2020/sep/30/babri-accused-tried-to-stop-mob-not-incite-them/577b595b886fd7890e30173a4bdff9c0 |work=[[Rediff.com]] |date=30 September 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> 1996 को आम चुनावमा, बीजेपी एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो र फलस्वरूप भारतको राष्ट्रपति द्वारा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरियो। हवाला काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा आडवाणीले चुनाव लडेका थिएनन्उनी पछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सफाइ दिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/lk-advani-parliamentary-history-2019-lok-sabha-elections-1077707-2017-11-01|title =How Advani will create Parliamentary history whether he contests 2019 Lok Sabha elections or not|publisher =[[India Today Group]]|location =[[New Delhi]] |date =1 November 2017|website =India Today|first=Kumar|last=Shakti Shekhar|access-date =15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980303/06250324.html|title=SC clears Advani, Shukla in hawala case|newspaper=Indian Express|date=3 March 1998}}</ref> वाजपेयीले मे १९९६ मा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्दा मात्र तेह्र दिनपछि सरकार पतन भयो।<ref>{{cite news|title=When Atal Bihari Vajpayee showed the world how to resign in style|url=https://www.indiatoday.in/india/story/atal-bihari-vajpayee-parliament-trust-vote-1996-speech-resign-1316838-2018-08-17|last=Goswami|first=Dev|date=17 August 2018|work=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> === १९९८-२००४: गृहमन्त्री तथा उपप्रधानमन्त्री=== 1998 को आम चुनावमा, बीजेपी नेतृत्वको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए), मार्च 1998 मा वाजपेयी प्रधानमन्त्रीको रूपमा फर्केर सत्तामा आयो।<ref name="Atal">{{cite news|title=How Atal Bihari Vajpayee ended BJP's untouchability|url=https://www.indiatoday.in/india/story/how-atal-bihari-vajpayee-ended-bjp-s-untouchability-1317105-2018-08-17|last=Shakti Shekhar|first=Kumar|date=17 August 2018|website=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> आडवाणी तेस्रो कार्यकालका लागि लोकसभामा निर्वाचित भए र गृहमन्त्री बने।<ref name="LSMB"/> तर, जे जयललिताको नेतृत्वमा रहेको अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (ए.आई.ए.डी.एम.के.) ले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि मात्र तेह्र महिनापछि सरकार फेरि पतन भयो।<ref name="Atal"/> नयाँ चुनाव बोलाइएपछि, बीजेपी नेतृत्वको एनडीएले १९९९ आम चुनाव मा फेरि बहुमत हासिल गर्‍यो र आडवाणी चौथो कार्यकालको लागि गान्धीनगरबाट विजयी भए। उनले गृहमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे र पछि २००२ मा उपप्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।<ref>{{cite web|title=Advani appointed deputy prime minister|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Advani-appointed-deputy-prime-minister/articleshow/14487268.cms|date=29 June 2002|website=The Times of India|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W1dZC9ITxgwC|title=Wondering Man, Money & Go(l)d|publisher=Wondering Man|isbn=978-1-84693-016-4|pages=24|language=en}}</ref> ===२००४-०९: विपक्षी नेता=== [[File:Condoleezza Rice meets L.K. Advani, New Delhi, 2005.jpg|thumb|सन् २००५ मा आडवाणी तत्कालीन [[संयुक्त राज्य राज्यमन्त्री|अमेरिकी विदेशमन्त्री]] [[कन्डोलिजा राइस]]सँग]] 2004 को आम चुनावमा, बीजेपीले कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको साथ हार बेहोरेको थियो, मनमोहन सिंह प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा आए।<ref>{{cite journal|last=Ruparelia|first=Sanjay|date=2005|title=Managing the United Progressive Alliance: The Challenges Ahead|journal=Economic and Political Weekly|volume=40|issue=24|pages=2407–2412|jstor=4416746|issn=0012-9976}}</ref> आडवाणी लोकसभामा आफ्नो पाँचौं कार्यकाल जितेर विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|date=20 January 2014|title=LK Advani warns of 2004 redux, showers praise on party's prime ministerial candidate Narendra Modi|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lk-advani-warns-of-2004-redux-showers-praise-on-partys-prime-ministerial-candidate-narendra-modi/articleshow/29082888.cms|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Lal Krishna Advani {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Lal-Krishna-Advani|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=10 May 2020}}</ref> २००४ को पराजय पछि वाजपेयीले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिए, आडवाणीलाई बीजेपीको नेतृत्व गर्न प्रोत्साहित गरे।<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Somini|date=31 December 2005|title=Former Premier Vajpayee Retires From Indian Politics at 81|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/12/31/world/asia/former-premier-vajpayee-retires-from-indian-politics-at-81.html|access-date=10 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> जुन २००५ मा, कराचीको भ्रमणको क्रममा, आडवाणीले मोहम्मद अली जिन्नालाई "धर्मनिरपेक्ष" नेताको रूपमा वर्णन गरे जसको कारण RSS बाट आलोचना भयो।आडवाणीलाई भाजपा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो तर केही दिन पछि राजीनामा फिर्ता लिए।<ref>{{cite news|title=L K Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/l-k-advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/articleshow/20524464.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> अप्रिल २००५ मा आरएसएस प्रमुख [[के. एस. सुदर्शन]] आडवाणीले पछाडी हट्नुपर्छ भन्ने धारणा राखे।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldstory.php?storyid=68121|title=Atal, Advani should step aside, let young rise: RSS chief|date=11 April 2005|newspaper=The Indian Express}}</ref>डिसेम्बर 2005 मा [[मुम्बई]] मा भाजपाको रजत जयन्ती समारोहमा, आडवाणीले पार्टी अध्यक्षको पद छोडे र [[राजनाथ सिंह]], [[उत्तर प्रदेश]] बाट उनको स्थानमा निर्वाचित भए। मार्च 2006 मा, [[बनारस|वाराणसी]] मा एक हिन्दू मन्दिरमा बम विस्फोट पछि, आडवाणीले आतंकवादसँग लड्न सत्तारूढ संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको कथित असफलतालाई उजागर गर्न "भारत सुरक्षा यात्रा" निकाले।<ref>{{cite news|date=10 June 2013|title=Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/story-28cfjVrLxsbMXxNYXv3QgI.html|access-date=6 August 2020|newspaper=Hindustan Times|language=en}}</ref> === २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू=== [[File:Advani on black money - Al Jazeera English - 5483x3368 crop.jpg|thumb|सन् २००९ मा आडवाणी चुनावी अभियानमा]] डिसेम्बर २००६ मा, आडवाणीले भने कि संसदीय लोकतन्त्रमा विपक्षी नेताको रूपमा, मे २००९ मा हुने अर्को आम चुनावको लागि आफूलाई प्रधानमन्त्री पदको उम्मेदवार ठान्थे।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|title=I'll be candidate for PM: Advani|date=11 December 2006|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|archive-date=19 December 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit |date=19 December 2013 }}</ref> उनको उम्मेदवारीलाई सबैले समर्थन नगरे पनि वाजपेयीले आडवाणीको उम्मेदवारीलाई समर्थन गरे।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|title=Advani opens his heart, and a can of worms|date=11 December 2006|work=The Economic Times|location=India|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214143219/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|archive-date=14 December 2006|url-status=live}}</ref> २ मे २००७ मा, बीजेपी अध्यक्ष राजनाथ सिंहले भने कि यदि बीजेपीले अर्को चुनाव जित्यो भने अर्को प्रधानमन्त्रीको लागि आडवाणी स्वाभाविक विकल्प हुन्।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|title=LK 'natural' choice for PM: Rajnath|date=2 May 2007|author=Mohua Chatterjee|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|archive-date=19 December 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni |date=19 December 2013 }}</ref>१० डिसेम्बर २००७ मा, बीजेपीको संसदीय बोर्डले औपचारिक रूपमा एल के आडवाणीलाई २००९ मा हुने आम चुनावको लागि यसको प्रधानमन्त्री उम्मेद्वार हुने घोषणा गर्यो।<ref>{{cite news|title=Finally, BJP announces Advani as PM candidate|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/the-week-that-was/finally-bjp-announces-advani-as-pm-candidate/articleshow/2625253.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> आडवाणीले लोकसभामा आफ्नो छैटौं कार्यकाल जितेका भए पनि, २००९ को आम चुनावमा भाजपा कांग्रेस र यसका सहयोगीहरूसँग पराजित भयो, जसले तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई कार्यालयमा जारी राख्न अनुमति दियो। चुनावमा पराजय पछि, लालकृष्ण आडवाणीले [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] लाई विपक्षी नेताको पद हस्तान्तरण गरे।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8421132.stm|title=New India opposition leader named |work=[[BBC News]]|date=18 December 2009|access-date=27 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |title=Advani quits as Leader of Opposition |access-date=18 December 2009|newspaper=The Hindu|date=18 December 2009 |last1=Vyas|first1=Neena |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219182548/http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |archive-date=19 December 2013 |url-status=live}}</ref> उनी सन् २०१० मा [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन]] का कार्यकारी अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news|date=22 February 2010|title=NDA elects Advani 'working chairman'|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/nda-elects-advani-working-chairman/story-aO8FS7uLOopcwWwOrojczL.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> आडवाणीले गान्धीनगरबाट २०१४ को आम चुनाव लडे, लगातार पाँचौं पटक जिते। पछि उहाँ [[मुरली मनोहर जोशी]] र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] संग भाजपाको ''मार्गदर्शक मण्डल'' (भिजन समिति) का भाग हुनुहुन्थ्यो।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|title="No Advani, Joshi, Vajpayee in BJP Parliamentary Board, party makes Marg Darshak Mandal for them"|date=29 August 2014|work=IBN Live|access-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|archive-date=29 August 2014}}</ref> == पुरस्कार र मान्यता== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Lal Krishna Advani, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|आडवाणी २०१५ मा [[पद्म विभूषण]] पुरस्कार प्राप्त गर्दै]] * [[पद्म विभूषण]] (२०१५), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/advani-bachchan-dilip-kumar-get-padma-vibhushan/article6821421.ece|title=Advani, Bachchan, Dilip Kumar get Padma Vibhushan |newspaper=The Hindu|date=25 January 2015|access-date=3 February 2023}}</ref> * [[भारत रत्न]] (२०२४), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lk-advani-to-receive-bharat-ratna-pm-modi/articleshow/107379045.cms?from=mdr|title=LK Advani to receive Bharat Ratna|newspaper=[[The Times of India]]|date=3 February 2023|access-date=3 February 2023}}</ref> {{भारत रत्न सम्मानित}} j5uf8vt2x6p3eh2ukdr2ofbolfjdwer 1395287 1395286 2026-11-09T12:14:56Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन */ 1395287 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = एल.के आडवाणी | image = | caption = आडवाणी २०२२ मी | office1 = सातौं भारतका उपप्रधानमन्त्री | primeminister1 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start1 = २९ जुन २००२ | term_end1 = २२ मे २००४ | predecessor1 = देवीलाल | successor1 = ''रिक्त'' | office2 = कोइला तथा खानी मन्त्री | primeminister2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start2 = १ जुलाई २००२ | term_end2 = २६ अगस्ट २००२ | predecessor2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor2 = [[उमा भारती]] | office3 = कर्मी, सार्वजनिक गुनासो तथा निवृत्तिभरण मन्त्री | primeminister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २१ मे २००४ | successor3 = [[मनमोहन सिंह]] | office4 = गृहमन्त्री | primeminister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | predecessor4 = [[इन्द्रजित गुप्ता]] | successor4 = [[शिवराज पाटिल]] | term_start4 = १९ मार्च १९९८ | term_end4 = २२ मे २००४ | office5 = [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्री (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | primeminister5 = [[मोरारजी देसाई]] | predecessor5 = [[विद्याचरण शुक्ल]] | successor5 = [[पुरुषोत्तम कौशिक]] | term_start5 = २४ मार्च १९७७ | term_end5 = २८ जुलाई १९७९ | office6 = छैटौं [[लोकसभामा विपक्षी दलको नेता]] | term_start6 = मे २००४ | term_end6 = डिसेम्बर २००९ | predecessor6 = [[सोनिया गान्धी]] | successor6 = [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] | term_start7 = २४ डिसेम्बर १९९० | term_end7 = २६ जुलाई १९९३ | predecessor7 = [[राजीव गान्धी]] | successor7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | office8 = पाँचौं [[राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता]] | vicepresident8 = [[मोहम्मद हिदायतुल्लाह]] | term_start8 = २१ जनवरी १९८० | term_end8 = ७ अप्रिल १९८० | successor8 = [[पृ. शिव शंकर]] | predecessor8 = [[कमलापति त्रिपाठी]] | office9 = [[संसद सदस्य, राज्यसभा]] | term_start9 = ३ अप्रिल १९७० | term_end9 = २ अप्रिल १९७६ | predecessor9 = सरदार सन्तोख सिंह | successor9 = चरणजित चनाना | constituency9 = [[दिल्ली]] | term_start10 = ३ अप्रिल १९७६ | term_end10 = २ अप्रिल १९८२ | predecessor10 = [[देवदत्त कुमार किकाभाई पटेल]] | successor10 = [[कुमुद बेन जोशी]] | constituency10 = [[गुजरात]] | term_start11 = ३ अप्रिल १९८२ | term_end11 = २ अप्रिल १९८८ | predecessor11 = [[सवाई सिंह सिसोदिया]] | successor11 = राधाकिशन मालवीय | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | term_start12 = ३ अप्रिल १९८८ | term_end12 = ३० नोभेम्बर १९८९ | predecessor12 = [[हंसराज भारद्वाज]] | successor12 = जिनेन्द्र कुमार जैन | constituency12 = [[मध्य प्रदेश]] | office13 = [[संसद सदस्य, लोकसभा]] | constituency13 = [[गांधीनगर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|गांधीनगर]] | term_start13 = २८ फेब्रुअरी १९९८ | term_end13 = २३ मे २०१९ | predecessor13 = विजय पटेल (राजनीतिज्ञ) | successor13 = अमित शाह | term_start14 = २६ नोभेम्बर १९८९ | term_end14 = ७ मे १९९६ | predecessor14 = [[कृष्णचन्द्र पन्त]] | successor14 = [[राजेश खन्ना]] | constituency14 = [[नयाँ दिल्ली]] | office15 = दोस्रो अध्यक्ष, दिल्ली महानगर परिषद | term_start15 = २८ मार्च १९६७ | term_end15 = १९ अप्रिल १९७० | predecessor15 = जग परवेश चन्द्र | successor15 = श्यामचरण गुप्ता | office16 = दोस्रो [[भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष]] | term_start16 = १९८६ | term_end16 = १९९१ | predecessor16 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor16 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | term_start17 = १९९३ | term_end17 = १९९८ | predecessor17 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | successor17 = [[कुशाभाउ ठाकरे]] | term_start18 = २००४ | term_end18 = २००५ | predecessor18 = [[वेंकैया नायडु]] | successor18 = [[राजनाथ सिंह]] | birth_name = लालकृष्ण आडवाणी | birth_date = {{birth date and age|1927|11|8|df=y}} | birth_place = [[कराँची|कराची]], [[बम्बे प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]]<br/>(वर्तमान दिन [[सिन्ध]], [[पाकिस्तान]]) | death_date = | death_place = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | otherparty = | spouse = {{marriage|कमला आडवाणी|1965|2016|end=died}} | children = [[प्रतिभा आडवाणी]] (छोरी)<br/>जयंत आडवाणी (छोरा) | awards = [[भारत रत्न]]<br/>[[पद्म विभूषण]] | signature = Lal Krishna Advani Signature.png | image_size = }} '''लालकृष्ण आडवाणी''' भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी [[भारतीय जनता पार्टी]] का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] का राष्ट्रिय [[भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] पनि भइसकेका छन्। चार पटक राज्यसभा र पाँच पटक लोकसभाका सदस्य भएका आडवाणी सन् १९८६ देखि १९९१ सम्म पार्टीको अध्यक्षका रूपमा थिए। हालमा उनले पार्टीको महत्त्वपूर्ण पदहरूबाट राजीनामा दिएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/other/2013/06/10/369785.html|title=आडवाणीको राजीनामाले बिजेपीमा हलचल|website= कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-13}}</ref> ==प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन== लालकृष्ण आडवाणीको जन्म ८ नोभेम्बर १९२७ मा [[कराँची|कराची]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] सिंधी हिन्दू [[ब्राह्मण]] परिवारमा किशनचन्द डी. आडवाणी र ज्ञानी देवीको घरमा भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/election-news/key-contestants/story/lk-advani-41833-2009-03-15|title=Bhartiya Janata Party's Prime Ministerial candidate and the Leader of Opposition, Lal Krishna Advani will once again seek re-election from his Gandhinagar constituency|date=18 March 2009|newspaper=India Today|access-date=1 November 2023}}</ref><ref name="lka">{{cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|title=Friday Times : Analysis: Trading with India|access-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|archive-date=6 October 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7 |date=6 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news|title=Political success story: Architect of Indian Politics, The Enduring Legacy of LK Advani|date=3 February 2024|work=Zee news|url=https://zeenews.india.com/india/political-success-story-architect-of-indian-politics-the-enduring-legacy-of-lk-advani-2717307.html|access-date=1 December 2023}}</ref> उनले सेन्ट प्याट्रिक हाई स्कूल, कराची, र D.G नेशनल कलेज, हैदराबाद, सिन्धबाट आफ्नो अध्ययन पूरा गरे।<ref>{{cite news|title=L.K. Advani: Bio, Political life, Family & Top stories|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/l-k-advani|work=[[Times of India]]|access-date=1 November 2023}}</ref> उनको परिवार [[भारतको विभाजन]] को समयमा भारत बसाइँ सर्यो र [[मुम्बई]] मा बसोबास गर्नुभयो, जहाँ उनले [[मुम्बई विश्वविद्यालय|मुम्बई विश्वविद्यालय सरकारी कानून कलेज]] बाट कानूनमा स्नातक गरे।<ref name="LSMB"/><ref name=MalikSingh>{{cite book |last1=Malik |first1=Yogendra K. |last2=Singh |first2=V.B. |title=Hindu Nationalists in India: The Rise of the Bharatiya Janata Party |url=https://archive.org/details/hindunationalist0000mali |date=1994 |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |isbn=978-0-8133-8810-6|pages=[https://archive.org/details/hindunationalist0000mali/page/40 40]–43}}</ref> आडवाणीले फेब्रुअरी १९६५ मा कमला आडवाणीसँग विवाह गरे र उनीहरूका एक छोरा जयन्त र एक छोरी प्रतिभा आडवाणी छन्।<ref>{{cite news |title=Will LK Advani's son live up to his father's image? |url=https://www.firstpost.com/politics/will-lk-advanis-son-live-up-to-his-fathers-image-1523797.html|access-date=5 April 2019 |work=Firstpost |date=14 May 2014}}</ref> प्रतिभा एक टेलिभिजन निर्माता हुन् र आफ्नो बुबालाई उनको राजनीतिक गतिविधिमा सहयोग गर्छिन्।<ref>{{cite news|last1=Sahgal |first1=Priya |title=A Tale of Two Daughters |url=https://www.indiatoday.in/column-off-the-record/story/a-tale-of-two-daughters-45777-2009-04-27|newspaper=India Today|access-date=9 May 2022}}</ref> उनकी श्रीमतीको वृद्धावस्थाका कारण ६ अप्रिल २०१६ मा मृत्यु भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=LK Advani bids adieu to wife Kamla; Swaraj, Manmohan, Amit Shah at funeral |url=https://indianexpress.com/photos/picture-gallery-others/l-k-advanis-wife-kamla-advani-passes-aways-rare-family-pics/ |access-date=5 April 2019|work=[[Indian Express]]|date=7 April 2016 }}</ref> आडवाणी दिल्लीमा बस्छन्।<ref>{{cite news|last=Roy Chaudhury|first=Dipanjan|date=29 June 2019|title=Lutyens' Zone: Sushma Swaraj to vacate, LK Advani & MM Joshi may retain bungalows|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lutyens-zone-sushma-swaraj-to-vacate-lk-advani-mm-joshi-may-retain-bungalows/articleshow/69998385.cms|access-date=28 June 2020}}</ref> ==जीवनवृति== === १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष=== आडवाणी १४ वर्षको उमेरमा १९४१ मा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ|राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (RSS) मा सामेल भए।<ref>{{cite news|title='My idea of happiness is good books':Advani|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/my-idea-of-happiness-is-good-books/|newspaper=Indian Express|date=19 September 2010|access-date=1 November 2023}}</ref> उहाँ [[प्रचारक]] (पूर्ण-समय कार्यकर्ता) [[शाखाहरू]] सञ्चालन गर्दै 1947 मा कराची इकाईको सचिव हुनुभयो।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|title=India 'incomplete' without Sindh: Advani|date=15 January 2017|access-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115121812/http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|archive-date=15 January 2017|url-status=live|publisher=Indian Express}}</ref>[[भारतको विभाजन]] पछि, आडवाणी [[राजस्थान]] [[अलवर जिल्ला|अलवर]], [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]], [[कोटा जिल्ला|कोटा]], [[राजस्थान]] [[बुन्दी जिल्ला|बुन्दी]] र [[झालावार जिल्ला|झालावार]] जिल्लाहरू मा प्रचारक थिए १९५२ सम्म।<ref name=Jaffrelot>{{cite book |last=Jaffrelot |first=Christophe |author-link=Christophe Jaffrelot|title=The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=1996 |isbn=978-1850653011 |page=237}}</ref> ===१९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष=== आडवाणी १९५१ मा [[श्यामा प्रसाद मुखर्जी]] द्वारा आरएसएसको सहयोगमा स्थापना गरिएको राजनीतिक दल [[भारतीय जनसङ्घ|भारतीय जनसंघ]] (BJS) का सदस्य बने। उनी राजस्थानमा जनसंघका तत्कालीन महासचिव एस एस भण्डारीको सचिवमा नियुक्त भएका थिए। १९५७ मा, उनी दिल्ली गए र महासचिव बने र पछि जनसंघको दिल्ली इकाईको अध्यक्ष बने। १९६६ देखि १९६७ सम्म उनले [[दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिल]] (DMC) मा BJS को नेताको रूपमा सेवा गरे। १९६७ दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिलको चुनाव पछि, उनी परिषदको अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भए र १९७० सम्म सेवा गरे।<ref name="LSMB"/><ref>{{cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2783364 |title=Proposal to nominate a member to the Delhi Metropolation [sic] Council Vice Shri L.K. Advani |publisher=Ministry of Home Affairs: Delhi Section |year=1971 |location=New Delhi |pages=2 |quote="Shri L. K. Advani who was the chairman of the Metropolitan Council, was elected as member of the Rajya Sabha in the last elections and his seat has fallen vacant in the Council. He was from the Jan Sangh Party." |access-date=21 September 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> उहाँले पनि सहयोग गर्नुभयो [[के. आर. मलकानी]] [[Organiser (समाचारपत्र)|''Organiser'']] को प्रकाशन संग, RSS को साप्ताहिक न्यूजलेटर र १९६६ मा यसको राष्ट्रिय कार्यकारिणीको सदस्य बने।<ref name="Jaffrelot" /> === १९७१-७५: संसद प्रवेश तथा जनसंघ नेता=== १९७० मा, आडवाणी ६ वर्षको कार्यकालको लागि दिल्लीबाट [[राज्यसभा]] का सदस्य बने।<ref name="Rajya Sabha">{{cite web |url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |title=List of Rajya Sabha members Since 1952 |access-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109030114/http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |archive-date=9 January 2010 |url-status=dead }}</ref> १९७३ मा, उहाँ [[कानपुर]] पार्टी कार्य समितिको बैठकमा बीजेएसको अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो। === १९७६-८०: जनता पार्टी तथा क्याबिनेट मन्त्री=== आडवाणी दोस्रो पटक १९७६ मा [[गुजरात]] बाट राज्यसभामा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="Rajya Sabha"/> आपतकाल लगाइएपछि र विपक्षी दलहरूमाथि क्र्याक डाउन गरेपछि प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले, BJS र अन्य विपक्षी दलहरू [[जनता पार्टी]] गठन गर्न एकीकरण भय।<ref>{{cite book|last=Zarhani|first=Seyed Hossein|url=https://books.google.com/books?id=_3tqDwAAQBAJ|title=Governance and Development in India: A Comparative Study on Andhra Pradesh and Bihar after Liberalization|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-1-351-25518-9|pages=189}}</ref> १९७७ चुनाव मा, जनता पार्टीले इन्दिरा गान्धी द्वारा लागू गरिएको आपतकालको व्यापक अलोकप्रियताको कारणले भारी जीत हासिल गर्यो।<ref name="B">{{cite book|author=G. G. Mirchandani|title=320 Million Judges|publisher=Abhinav Publications|year=2003|isbn=81-7017-061-3|pages=90–100}}</ref> [[मोरारजी देसाई]] प्रधानमन्त्री बने र आडवाणी सूचना तथा प्रसारण मन्त्री बने।<ref>{{cite book|last=Basu|first=Amrita|url=https://books.google.com/books?id=TTrjCQAAQBAJ|title=Violent Conjunctures in Democratic India|date=30 June 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08963-1|pages=69}}</ref> सरकारले आफ्नो पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेन र 1980 मा जनता पार्टी [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]सँग हारेपछि नयाँ चुनाव बोलाउन विघटन गरियो।<ref name="General Election of India 1967">{{cite web |title=General Election of India 1980, 7th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=13 January 2010 |publisher=Election Commission of India |page=5 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19830930-as-general-elections-loom-large-new-four-party-united-front-formed-to-counter-congi-771046-2013-07-18|title=As general elections loom large, new four-party United Front formed to counter Cong(I) |first=Prabhu |last=Chawla|date=30 September 2013|website=India Today |access-date=23 June 2019}}</ref> त्यसपछि, आडवाणी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता बने। === १९८१-८९: भाजपा को गठन र प्रारम्भिक वर्ष=== ६ अप्रिल १९८० मा, आडवाणीले जनसंघका केही पूर्व सदस्यहरूसँग जनता पार्टी छोडे र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] को पहिलो सभापतिको रूपमा [[भारतीय जनता पार्टी]] गठन गरे।<ref>{{cite news|date=6 April 2019|title=BJP's foundation day: Brief history of the achievements and failures of the party|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|url-status=live|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511143721/https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|archive-date=11 May 2019}}</ref> यद्यपि अघिल्लो सरकार १९७७ देखि १९८० सम्म छोटो समयसम्म चल्यो र गुटबन्दी युद्धले बिग्रिएको थियो, यस अवधिमा आर.एस.एस.को समर्थनमा वृद्धि देखियो जुन भाजपाको गठनमा परिणत भयो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/563 563]–564}}</ref> १९८२ मा, उहाँ [[मध्य प्रदेश]] बाट भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो पटक राज्यसभामा निर्वाचित हुनुभयो।<ref name="Rajya Sabha" /> इन्दिरा गान्धीको हत्या को कारणले सहानुभूतिको लहरको पछाडि कांग्रेसले भूस्खलन जित्दा [[१९८४ भारतीय आम निर्वाचन|१९८४ निर्वाचन]]मा भाजपाले मात्र दुई सिट जित्यो। यो असफलताले पार्टीको अडानमा परिवर्तन ल्यायो र आडवाणीलाई पार्टी अध्यक्ष नियुक्त गरियो र भाजपा जनसंघको [[हिन्दुत्व]] विचारधारामा फर्कियो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/633 633]}}</ref> आडवाणीको नेतृत्वमा, [[विश्व हिन्दु परिषद|विश्व हिन्दू परिषद]] (VHP) ले हिन्दूलाई समर्पित मन्दिर निर्माणको लागि आन्दोलन सुरु गर्दा [[रामजन्मभूमि]] साइटलाई लिएर [[अयोध्या विवाद]] को राजनीतिक अनुहार बनेको थियो। [[अयोध्या]] मा [[बाबरी मस्जिद|बाबरी मस्जिद]] को स्थानमा हिन्दू देवता [[राम]] लाई समर्पित मन्दिरको निर्माण को लागी ।<ref>{{cite news|url=http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|title=In the times of Yakub Memon, remembering the Babri Masjid demolition cases|date=29 July 2015 |access-date=29 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730231427/http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|archive-date=30 July 2015|url-status=live}}</ref> यो विवाद रामको जन्मस्थल हो भन्ने विश्वासको आधारमा केन्द्रित भएको थियो र त्यहाँ एक पटक एउटा मन्दिर थियो जुन [[मुगल सम्राटहरू|मुगल सम्राट]] [[बाबर]] द्वारा भत्काइएको थियो। भारतको सर्वेक्षण]] (एएसआई) दावीलाई समर्थन गर्दै।<ref>{{cite news|title=Evidence of temple found: ASI|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|date=25 August 2003|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411193402/http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|archive-date=11 April 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm |title=Layers of truth|work = The Week|archive-url = https://web.archive.org/web/20050323101829/http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm|archive-date = 23 March 2005}}</ref> बीजेपीले अभियानलाई समर्थन गर्‍यो र यसलाई 1989 को चुनावको लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको एक हिस्सा बनायो र यसले 86 सिट जित्न मद्दत गर्‍यो र आडवाणी पहिलो पटक [[लोक सभा|लोकसभा]] मा निर्वाचित भए। आडवाणी लोकसभामा विपक्षी दलको नेता बने जब [[वीपी सिंह]]राष्ट्रिय मोर्चाको सरकार गठन भयो।<ref>{{cite book|title=India Since Independence: Making Sense Of Indian Politics |first=Ananth V. |last=Krishna |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131734650 |url=https://books.google.com/books?id=8v7Vr2iQUHkC|page=347}}</ref> ===१९९०-९७: रथयात्रा र भाजपाको उदय=== 1990 मा, आडवाणीले [[राम रथयात्रा]], रामजन्मभूमि आन्दोलनका लागि स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गर्न रथसहितको जुलुस निकाले। यो जुलुस [[गुजरात]] मा [[सोमनाथ मन्दिर|सोमनाथ]] बाट सुरु भई अयोध्यामा परिणत भएको थियो।<ref>{{cite journal|last=Panikkar|first=K. N.|date=1993|title=Religious Symbols and Political Mobilization: The Agitation for a Mandir at Ayodhya|journal=Social Scientist|volume=21|issue=7/8|pages=63–78|doi=10.2307/3520346|jstor=3520346}}</ref> 1991 को आम चुनावमा, आडवाणी गान्धीनगर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो पटक जितेर कांग्रेस पछिको दोस्रो ठूलो पार्टी बन्यो र फेरि विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|title=1990-L.K. Advani's rath yatra: Chariot of fire|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20091228-1990-l.k.-advanis-rath-yatra-chariot-of-fire-741621-2009-12-24|last=Sahgal|first=Priya|date=28 December 2009|website=India Today|access-date=9 May 2020}}</ref> 1992 मा, बाबरी मस्जिद भत्काइएको थियो जसमा आडवाणीले भत्काउनु अघि उत्तेजक भाषण दिएका थिए।<ref>{{cite news|title=Muslims can never forgive Kalyan over Babri issue|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|work=Express India|access-date=27 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|archive-date=21 January 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/ |date=21 January 2012 }}</ref><ref>{{cite news|title=Babri demolition & failure of Muslim leadership|url=http://www.zeenews.com/news657090.html|publisher=Zee News India|access-date=27 April 2011|date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002222522/http://www.zeenews.com/news657090.html|archive-date=2 October 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Advani fuelled fire that razed Babri: IPS officer|url=https://www.rediff.com/news/report/ips-officer-testifies-to-cbi-on-babri-demolition/20100326.htm|first=Sharat|last=Pradhan|date=26 March 2010|access-date=28 June 2020|website=Rediff}}</ref>आडवाणी ध्वस्त मुद्दामा अभियुक्त मध्ये थिए तर केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष अदालतले ३० सेप्टेम्बर २०२० मा निर्दोष ठहरियो।<ref>{{cite news|first=Vakasha|last=Sachdev|date=6 December 2019|title='Vindicated' LK Advani Remains on Trial in Babri Demolition Case|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/babri-masjid-demolition-criminal-case-conspiracy-lk-advani-vindicated-ayodhya-verdict|access-date=28 June 2020|newspaper=The Quint}}</ref><ref>{{cite news|date=30 September 2020|title=Advani on being acquitted from Babri demolition case.|work=[[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jai-shri-ram-advani-on-being-acquitted-from-babri-demolition-case/articleshow/78402831.cms|access-date=30 September 2020}}</ref> फैसलामा, यो विघटन पूर्व नियोजित थिएन र आडवाणीले भीडलाई रोक्न र उनीहरूलाई उक्साउने प्रयास नगरेको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |title=From Nation of Donkeys to 'Black Day for Democracy': English Editorials Slam Babri Verdict |url=https://thewire.in/media/newspaper-editorials-babri-masjid-demolition-verdict |work=[[The Wire (India)]] |date=2 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Babri accused tried to stop mob, not incite them |url=https://news.rediff.com/commentary/2020/sep/30/babri-accused-tried-to-stop-mob-not-incite-them/577b595b886fd7890e30173a4bdff9c0 |work=[[Rediff.com]] |date=30 September 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> 1996 को आम चुनावमा, बीजेपी एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो र फलस्वरूप भारतको राष्ट्रपति द्वारा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरियो। हवाला काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा आडवाणीले चुनाव लडेका थिएनन्उनी पछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सफाइ दिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/lk-advani-parliamentary-history-2019-lok-sabha-elections-1077707-2017-11-01|title =How Advani will create Parliamentary history whether he contests 2019 Lok Sabha elections or not|publisher =[[India Today Group]]|location =[[New Delhi]] |date =1 November 2017|website =India Today|first=Kumar|last=Shakti Shekhar|access-date =15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980303/06250324.html|title=SC clears Advani, Shukla in hawala case|newspaper=Indian Express|date=3 March 1998}}</ref> वाजपेयीले मे १९९६ मा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्दा मात्र तेह्र दिनपछि सरकार पतन भयो।<ref>{{cite news|title=When Atal Bihari Vajpayee showed the world how to resign in style|url=https://www.indiatoday.in/india/story/atal-bihari-vajpayee-parliament-trust-vote-1996-speech-resign-1316838-2018-08-17|last=Goswami|first=Dev|date=17 August 2018|work=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> === १९९८-२००४: गृहमन्त्री तथा उपप्रधानमन्त्री=== 1998 को आम चुनावमा, बीजेपी नेतृत्वको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए), मार्च 1998 मा वाजपेयी प्रधानमन्त्रीको रूपमा फर्केर सत्तामा आयो।<ref name="Atal">{{cite news|title=How Atal Bihari Vajpayee ended BJP's untouchability|url=https://www.indiatoday.in/india/story/how-atal-bihari-vajpayee-ended-bjp-s-untouchability-1317105-2018-08-17|last=Shakti Shekhar|first=Kumar|date=17 August 2018|website=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> आडवाणी तेस्रो कार्यकालका लागि लोकसभामा निर्वाचित भए र गृहमन्त्री बने।<ref name="LSMB"/> तर, जे जयललिताको नेतृत्वमा रहेको अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (ए.आई.ए.डी.एम.के.) ले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि मात्र तेह्र महिनापछि सरकार फेरि पतन भयो।<ref name="Atal"/> नयाँ चुनाव बोलाइएपछि, बीजेपी नेतृत्वको एनडीएले १९९९ आम चुनाव मा फेरि बहुमत हासिल गर्‍यो र आडवाणी चौथो कार्यकालको लागि गान्धीनगरबाट विजयी भए। उनले गृहमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे र पछि २००२ मा उपप्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।<ref>{{cite web|title=Advani appointed deputy prime minister|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Advani-appointed-deputy-prime-minister/articleshow/14487268.cms|date=29 June 2002|website=The Times of India|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W1dZC9ITxgwC|title=Wondering Man, Money & Go(l)d|publisher=Wondering Man|isbn=978-1-84693-016-4|pages=24|language=en}}</ref> ===२००४-०९: विपक्षी नेता=== [[File:Condoleezza Rice meets L.K. Advani, New Delhi, 2005.jpg|thumb|सन् २००५ मा आडवाणी तत्कालीन [[संयुक्त राज्य राज्यमन्त्री|अमेरिकी विदेशमन्त्री]] [[कन्डोलिजा राइस]]सँग]] 2004 को आम चुनावमा, बीजेपीले कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको साथ हार बेहोरेको थियो, मनमोहन सिंह प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा आए।<ref>{{cite journal|last=Ruparelia|first=Sanjay|date=2005|title=Managing the United Progressive Alliance: The Challenges Ahead|journal=Economic and Political Weekly|volume=40|issue=24|pages=2407–2412|jstor=4416746|issn=0012-9976}}</ref> आडवाणी लोकसभामा आफ्नो पाँचौं कार्यकाल जितेर विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|date=20 January 2014|title=LK Advani warns of 2004 redux, showers praise on party's prime ministerial candidate Narendra Modi|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lk-advani-warns-of-2004-redux-showers-praise-on-partys-prime-ministerial-candidate-narendra-modi/articleshow/29082888.cms|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Lal Krishna Advani {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Lal-Krishna-Advani|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=10 May 2020}}</ref> २००४ को पराजय पछि वाजपेयीले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिए, आडवाणीलाई बीजेपीको नेतृत्व गर्न प्रोत्साहित गरे।<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Somini|date=31 December 2005|title=Former Premier Vajpayee Retires From Indian Politics at 81|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/12/31/world/asia/former-premier-vajpayee-retires-from-indian-politics-at-81.html|access-date=10 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> जुन २००५ मा, कराचीको भ्रमणको क्रममा, आडवाणीले मोहम्मद अली जिन्नालाई "धर्मनिरपेक्ष" नेताको रूपमा वर्णन गरे जसको कारण RSS बाट आलोचना भयो।आडवाणीलाई भाजपा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो तर केही दिन पछि राजीनामा फिर्ता लिए।<ref>{{cite news|title=L K Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/l-k-advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/articleshow/20524464.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> अप्रिल २००५ मा आरएसएस प्रमुख [[के. एस. सुदर्शन]] आडवाणीले पछाडी हट्नुपर्छ भन्ने धारणा राखे।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldstory.php?storyid=68121|title=Atal, Advani should step aside, let young rise: RSS chief|date=11 April 2005|newspaper=The Indian Express}}</ref>डिसेम्बर 2005 मा [[मुम्बई]] मा भाजपाको रजत जयन्ती समारोहमा, आडवाणीले पार्टी अध्यक्षको पद छोडे र [[राजनाथ सिंह]], [[उत्तर प्रदेश]] बाट उनको स्थानमा निर्वाचित भए। मार्च 2006 मा, [[बनारस|वाराणसी]] मा एक हिन्दू मन्दिरमा बम विस्फोट पछि, आडवाणीले आतंकवादसँग लड्न सत्तारूढ संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको कथित असफलतालाई उजागर गर्न "भारत सुरक्षा यात्रा" निकाले।<ref>{{cite news|date=10 June 2013|title=Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/story-28cfjVrLxsbMXxNYXv3QgI.html|access-date=6 August 2020|newspaper=Hindustan Times|language=en}}</ref> === २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू=== [[File:Advani on black money - Al Jazeera English - 5483x3368 crop.jpg|thumb|सन् २००९ मा आडवाणी चुनावी अभियानमा]] डिसेम्बर २००६ मा, आडवाणीले भने कि संसदीय लोकतन्त्रमा विपक्षी नेताको रूपमा, मे २००९ मा हुने अर्को आम चुनावको लागि आफूलाई प्रधानमन्त्री पदको उम्मेदवार ठान्थे।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|title=I'll be candidate for PM: Advani|date=11 December 2006|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|archive-date=19 December 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit |date=19 December 2013 }}</ref> उनको उम्मेदवारीलाई सबैले समर्थन नगरे पनि वाजपेयीले आडवाणीको उम्मेदवारीलाई समर्थन गरे।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|title=Advani opens his heart, and a can of worms|date=11 December 2006|work=The Economic Times|location=India|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214143219/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|archive-date=14 December 2006|url-status=live}}</ref> २ मे २००७ मा, बीजेपी अध्यक्ष राजनाथ सिंहले भने कि यदि बीजेपीले अर्को चुनाव जित्यो भने अर्को प्रधानमन्त्रीको लागि आडवाणी स्वाभाविक विकल्प हुन्।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|title=LK 'natural' choice for PM: Rajnath|date=2 May 2007|author=Mohua Chatterjee|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|archive-date=19 December 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni |date=19 December 2013 }}</ref>१० डिसेम्बर २००७ मा, बीजेपीको संसदीय बोर्डले औपचारिक रूपमा एल के आडवाणीलाई २००९ मा हुने आम चुनावको लागि यसको प्रधानमन्त्री उम्मेद्वार हुने घोषणा गर्यो।<ref>{{cite news|title=Finally, BJP announces Advani as PM candidate|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/the-week-that-was/finally-bjp-announces-advani-as-pm-candidate/articleshow/2625253.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> आडवाणीले लोकसभामा आफ्नो छैटौं कार्यकाल जितेका भए पनि, २००९ को आम चुनावमा भाजपा कांग्रेस र यसका सहयोगीहरूसँग पराजित भयो, जसले तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई कार्यालयमा जारी राख्न अनुमति दियो। चुनावमा पराजय पछि, लालकृष्ण आडवाणीले [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] लाई विपक्षी नेताको पद हस्तान्तरण गरे।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8421132.stm|title=New India opposition leader named |work=[[BBC News]]|date=18 December 2009|access-date=27 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |title=Advani quits as Leader of Opposition |access-date=18 December 2009|newspaper=The Hindu|date=18 December 2009 |last1=Vyas|first1=Neena |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219182548/http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |archive-date=19 December 2013 |url-status=live}}</ref> उनी सन् २०१० मा [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन]] का कार्यकारी अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news|date=22 February 2010|title=NDA elects Advani 'working chairman'|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/nda-elects-advani-working-chairman/story-aO8FS7uLOopcwWwOrojczL.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> आडवाणीले गान्धीनगरबाट २०१४ को आम चुनाव लडे, लगातार पाँचौं पटक जिते। पछि उहाँ [[मुरली मनोहर जोशी]] र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] संग भाजपाको ''मार्गदर्शक मण्डल'' (भिजन समिति) का भाग हुनुहुन्थ्यो।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|title="No Advani, Joshi, Vajpayee in BJP Parliamentary Board, party makes Marg Darshak Mandal for them"|date=29 August 2014|work=IBN Live|access-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|archive-date=29 August 2014}}</ref> == पुरस्कार र मान्यता== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Lal Krishna Advani, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|आडवाणी २०१५ मा [[पद्म विभूषण]] पुरस्कार प्राप्त गर्दै]] * [[पद्म विभूषण]] (२०१५), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/advani-bachchan-dilip-kumar-get-padma-vibhushan/article6821421.ece|title=Advani, Bachchan, Dilip Kumar get Padma Vibhushan |newspaper=The Hindu|date=25 January 2015|access-date=3 February 2023}}</ref> * [[भारत रत्न]] (२०२४), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lk-advani-to-receive-bharat-ratna-pm-modi/articleshow/107379045.cms?from=mdr|title=LK Advani to receive Bharat Ratna|newspaper=[[The Times of India]]|date=3 February 2023|access-date=3 February 2023}}</ref> {{भारत रत्न सम्मानित}} furj9w6rg3ezdo4rt8n9vhnex8y5q2q 1395288 1395287 2026-11-09T12:15:19Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन */ 1395288 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = एल.के आडवाणी | image = | caption = आडवाणी २०२२ मी | office1 = सातौं भारतका उपप्रधानमन्त्री | primeminister1 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start1 = २९ जुन २००२ | term_end1 = २२ मे २००४ | predecessor1 = देवीलाल | successor1 = ''रिक्त'' | office2 = कोइला तथा खानी मन्त्री | primeminister2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start2 = १ जुलाई २००२ | term_end2 = २६ अगस्ट २००२ | predecessor2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor2 = [[उमा भारती]] | office3 = कर्मी, सार्वजनिक गुनासो तथा निवृत्तिभरण मन्त्री | primeminister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २१ मे २००४ | successor3 = [[मनमोहन सिंह]] | office4 = गृहमन्त्री | primeminister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | predecessor4 = [[इन्द्रजित गुप्ता]] | successor4 = [[शिवराज पाटिल]] | term_start4 = १९ मार्च १९९८ | term_end4 = २२ मे २००४ | office5 = [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्री (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | primeminister5 = [[मोरारजी देसाई]] | predecessor5 = [[विद्याचरण शुक्ल]] | successor5 = [[पुरुषोत्तम कौशिक]] | term_start5 = २४ मार्च १९७७ | term_end5 = २८ जुलाई १९७९ | office6 = छैटौं [[लोकसभामा विपक्षी दलको नेता]] | term_start6 = मे २००४ | term_end6 = डिसेम्बर २००९ | predecessor6 = [[सोनिया गान्धी]] | successor6 = [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] | term_start7 = २४ डिसेम्बर १९९० | term_end7 = २६ जुलाई १९९३ | predecessor7 = [[राजीव गान्धी]] | successor7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | office8 = पाँचौं [[राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता]] | vicepresident8 = [[मोहम्मद हिदायतुल्लाह]] | term_start8 = २१ जनवरी १९८० | term_end8 = ७ अप्रिल १९८० | successor8 = [[पृ. शिव शंकर]] | predecessor8 = [[कमलापति त्रिपाठी]] | office9 = [[संसद सदस्य, राज्यसभा]] | term_start9 = ३ अप्रिल १९७० | term_end9 = २ अप्रिल १९७६ | predecessor9 = सरदार सन्तोख सिंह | successor9 = चरणजित चनाना | constituency9 = [[दिल्ली]] | term_start10 = ३ अप्रिल १९७६ | term_end10 = २ अप्रिल १९८२ | predecessor10 = [[देवदत्त कुमार किकाभाई पटेल]] | successor10 = [[कुमुद बेन जोशी]] | constituency10 = [[गुजरात]] | term_start11 = ३ अप्रिल १९८२ | term_end11 = २ अप्रिल १९८८ | predecessor11 = [[सवाई सिंह सिसोदिया]] | successor11 = राधाकिशन मालवीय | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | term_start12 = ३ अप्रिल १९८८ | term_end12 = ३० नोभेम्बर १९८९ | predecessor12 = [[हंसराज भारद्वाज]] | successor12 = जिनेन्द्र कुमार जैन | constituency12 = [[मध्य प्रदेश]] | office13 = [[संसद सदस्य, लोकसभा]] | constituency13 = [[गांधीनगर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|गांधीनगर]] | term_start13 = २८ फेब्रुअरी १९९८ | term_end13 = २३ मे २०१९ | predecessor13 = विजय पटेल (राजनीतिज्ञ) | successor13 = अमित शाह | term_start14 = २६ नोभेम्बर १९८९ | term_end14 = ७ मे १९९६ | predecessor14 = [[कृष्णचन्द्र पन्त]] | successor14 = [[राजेश खन्ना]] | constituency14 = [[नयाँ दिल्ली]] | office15 = दोस्रो अध्यक्ष, दिल्ली महानगर परिषद | term_start15 = २८ मार्च १९६७ | term_end15 = १९ अप्रिल १९७० | predecessor15 = जग परवेश चन्द्र | successor15 = श्यामचरण गुप्ता | office16 = दोस्रो [[भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष]] | term_start16 = १९८६ | term_end16 = १९९१ | predecessor16 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor16 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | term_start17 = १९९३ | term_end17 = १९९८ | predecessor17 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | successor17 = [[कुशाभाउ ठाकरे]] | term_start18 = २००४ | term_end18 = २००५ | predecessor18 = [[वेंकैया नायडु]] | successor18 = [[राजनाथ सिंह]] | birth_name = लालकृष्ण आडवाणी | birth_date = {{birth date and age|1927|11|8|df=y}} | birth_place = [[कराँची|कराची]], [[बम्बे प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]]<br/>(वर्तमान दिन [[सिन्ध]], [[पाकिस्तान]]) | death_date = | death_place = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | otherparty = | spouse = {{marriage|कमला आडवाणी|1965|2016|end=died}} | children = [[प्रतिभा आडवाणी]] (छोरी)<br/>जयंत आडवाणी (छोरा) | awards = [[भारत रत्न]]<br/>[[पद्म विभूषण]] | signature = Lal Krishna Advani Signature.png | image_size = }} '''लालकृष्ण आडवाणी''' भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी [[भारतीय जनता पार्टी]] का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] का राष्ट्रिय [[भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] पनि भइसकेका छन्। चार पटक राज्यसभा र पाँच पटक लोकसभाका सदस्य भएका आडवाणी सन् १९८६ देखि १९९१ सम्म पार्टीको अध्यक्षका रूपमा थिए। हालमा उनले पार्टीको महत्त्वपूर्ण पदहरूबाट राजीनामा दिएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/other/2013/06/10/369785.html|title=आडवाणीको राजीनामाले बिजेपीमा हलचल|website= कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-13}}</ref> ==प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन== लालकृष्ण आडवाणीको जन्म ८ नोभेम्बर १९२७ मा [[कराँची|कराची]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] सिंधी हिन्दू [[ब्राह्मण]] परिवारमा किशनचन्द डी. आडवाणी र ज्ञानी देवीको घरमा भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/election-news/key-contestants/story/lk-advani-41833-2009-03-15|title=Bhartiya Janata Party's Prime Ministerial candidate and the Leader of Opposition, Lal Krishna Advani will once again seek re-election from his Gandhinagar constituency|date=18 March 2009|newspaper=India Today|access-date=1 November 2023}}</ref><ref name="lka">{{cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|title=Friday Times : Analysis: Trading with India|access-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|archive-date=6 October 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7 |date=6 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news|title=Political success story: Architect of Indian Politics, The Enduring Legacy of LK Advani|date=3 February 2024|work=Zee news|url=https://zeenews.india.com/india/political-success-story-architect-of-indian-politics-the-enduring-legacy-of-lk-advani-2717307.html|access-date=1 December 2023}}</ref> उनले सेन्ट प्याट्रिक हाई स्कूल, कराची, र D.G नेशनल कलेज, हैदराबाद, सिन्धबाट आफ्नो अध्ययन पूरा गरे।<ref>{{cite news|title=L.K. Advani: Bio, Political life, Family & Top stories|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/l-k-advani|work=[[Times of India]]|access-date=1 November 2023}}</ref> उनको परिवार [[भारतको विभाजन]] को समयमा भारत बसाइँ सर्यो र [[मुम्बई]] मा बसोबास गर्नुभयो, जहाँ उनले मुम्बई विश्वविद्यालय सरकारी कानून कलेज बाट कानूनमा स्नातक गरे।<ref name="LSMB"/><ref name=MalikSingh>{{cite book |last1=Malik |first1=Yogendra K. |last2=Singh |first2=V.B. |title=Hindu Nationalists in India: The Rise of the Bharatiya Janata Party |url=https://archive.org/details/hindunationalist0000mali |date=1994 |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |isbn=978-0-8133-8810-6|pages=[https://archive.org/details/hindunationalist0000mali/page/40 40]–43}}</ref> आडवाणीले फेब्रुअरी १९६५ मा कमला आडवाणीसँग विवाह गरे र उनीहरूका एक छोरा जयन्त र एक छोरी प्रतिभा आडवाणी छन्।<ref>{{cite news |title=Will LK Advani's son live up to his father's image? |url=https://www.firstpost.com/politics/will-lk-advanis-son-live-up-to-his-fathers-image-1523797.html|access-date=5 April 2019 |work=Firstpost |date=14 May 2014}}</ref> प्रतिभा एक टेलिभिजन निर्माता हुन् र आफ्नो बुबालाई उनको राजनीतिक गतिविधिमा सहयोग गर्छिन्।<ref>{{cite news|last1=Sahgal |first1=Priya |title=A Tale of Two Daughters |url=https://www.indiatoday.in/column-off-the-record/story/a-tale-of-two-daughters-45777-2009-04-27|newspaper=India Today|access-date=9 May 2022}}</ref> उनकी श्रीमतीको वृद्धावस्थाका कारण ६ अप्रिल २०१६ मा मृत्यु भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=LK Advani bids adieu to wife Kamla; Swaraj, Manmohan, Amit Shah at funeral |url=https://indianexpress.com/photos/picture-gallery-others/l-k-advanis-wife-kamla-advani-passes-aways-rare-family-pics/ |access-date=5 April 2019|work=[[Indian Express]]|date=7 April 2016 }}</ref> आडवाणी दिल्लीमा बस्छन्।<ref>{{cite news|last=Roy Chaudhury|first=Dipanjan|date=29 June 2019|title=Lutyens' Zone: Sushma Swaraj to vacate, LK Advani & MM Joshi may retain bungalows|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lutyens-zone-sushma-swaraj-to-vacate-lk-advani-mm-joshi-may-retain-bungalows/articleshow/69998385.cms|access-date=28 June 2020}}</ref> ==जीवनवृति== === १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष=== आडवाणी १४ वर्षको उमेरमा १९४१ मा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ|राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (RSS) मा सामेल भए।<ref>{{cite news|title='My idea of happiness is good books':Advani|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/my-idea-of-happiness-is-good-books/|newspaper=Indian Express|date=19 September 2010|access-date=1 November 2023}}</ref> उहाँ [[प्रचारक]] (पूर्ण-समय कार्यकर्ता) [[शाखाहरू]] सञ्चालन गर्दै 1947 मा कराची इकाईको सचिव हुनुभयो।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|title=India 'incomplete' without Sindh: Advani|date=15 January 2017|access-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115121812/http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|archive-date=15 January 2017|url-status=live|publisher=Indian Express}}</ref>[[भारतको विभाजन]] पछि, आडवाणी [[राजस्थान]] [[अलवर जिल्ला|अलवर]], [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]], [[कोटा जिल्ला|कोटा]], [[राजस्थान]] [[बुन्दी जिल्ला|बुन्दी]] र [[झालावार जिल्ला|झालावार]] जिल्लाहरू मा प्रचारक थिए १९५२ सम्म।<ref name=Jaffrelot>{{cite book |last=Jaffrelot |first=Christophe |author-link=Christophe Jaffrelot|title=The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=1996 |isbn=978-1850653011 |page=237}}</ref> ===१९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष=== आडवाणी १९५१ मा [[श्यामा प्रसाद मुखर्जी]] द्वारा आरएसएसको सहयोगमा स्थापना गरिएको राजनीतिक दल [[भारतीय जनसङ्घ|भारतीय जनसंघ]] (BJS) का सदस्य बने। उनी राजस्थानमा जनसंघका तत्कालीन महासचिव एस एस भण्डारीको सचिवमा नियुक्त भएका थिए। १९५७ मा, उनी दिल्ली गए र महासचिव बने र पछि जनसंघको दिल्ली इकाईको अध्यक्ष बने। १९६६ देखि १९६७ सम्म उनले [[दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिल]] (DMC) मा BJS को नेताको रूपमा सेवा गरे। १९६७ दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिलको चुनाव पछि, उनी परिषदको अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भए र १९७० सम्म सेवा गरे।<ref name="LSMB"/><ref>{{cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2783364 |title=Proposal to nominate a member to the Delhi Metropolation [sic] Council Vice Shri L.K. Advani |publisher=Ministry of Home Affairs: Delhi Section |year=1971 |location=New Delhi |pages=2 |quote="Shri L. K. Advani who was the chairman of the Metropolitan Council, was elected as member of the Rajya Sabha in the last elections and his seat has fallen vacant in the Council. He was from the Jan Sangh Party." |access-date=21 September 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> उहाँले पनि सहयोग गर्नुभयो [[के. आर. मलकानी]] [[Organiser (समाचारपत्र)|''Organiser'']] को प्रकाशन संग, RSS को साप्ताहिक न्यूजलेटर र १९६६ मा यसको राष्ट्रिय कार्यकारिणीको सदस्य बने।<ref name="Jaffrelot" /> === १९७१-७५: संसद प्रवेश तथा जनसंघ नेता=== १९७० मा, आडवाणी ६ वर्षको कार्यकालको लागि दिल्लीबाट [[राज्यसभा]] का सदस्य बने।<ref name="Rajya Sabha">{{cite web |url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |title=List of Rajya Sabha members Since 1952 |access-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109030114/http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |archive-date=9 January 2010 |url-status=dead }}</ref> १९७३ मा, उहाँ [[कानपुर]] पार्टी कार्य समितिको बैठकमा बीजेएसको अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो। === १९७६-८०: जनता पार्टी तथा क्याबिनेट मन्त्री=== आडवाणी दोस्रो पटक १९७६ मा [[गुजरात]] बाट राज्यसभामा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="Rajya Sabha"/> आपतकाल लगाइएपछि र विपक्षी दलहरूमाथि क्र्याक डाउन गरेपछि प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले, BJS र अन्य विपक्षी दलहरू [[जनता पार्टी]] गठन गर्न एकीकरण भय।<ref>{{cite book|last=Zarhani|first=Seyed Hossein|url=https://books.google.com/books?id=_3tqDwAAQBAJ|title=Governance and Development in India: A Comparative Study on Andhra Pradesh and Bihar after Liberalization|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-1-351-25518-9|pages=189}}</ref> १९७७ चुनाव मा, जनता पार्टीले इन्दिरा गान्धी द्वारा लागू गरिएको आपतकालको व्यापक अलोकप्रियताको कारणले भारी जीत हासिल गर्यो।<ref name="B">{{cite book|author=G. G. Mirchandani|title=320 Million Judges|publisher=Abhinav Publications|year=2003|isbn=81-7017-061-3|pages=90–100}}</ref> [[मोरारजी देसाई]] प्रधानमन्त्री बने र आडवाणी सूचना तथा प्रसारण मन्त्री बने।<ref>{{cite book|last=Basu|first=Amrita|url=https://books.google.com/books?id=TTrjCQAAQBAJ|title=Violent Conjunctures in Democratic India|date=30 June 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08963-1|pages=69}}</ref> सरकारले आफ्नो पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेन र 1980 मा जनता पार्टी [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]सँग हारेपछि नयाँ चुनाव बोलाउन विघटन गरियो।<ref name="General Election of India 1967">{{cite web |title=General Election of India 1980, 7th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=13 January 2010 |publisher=Election Commission of India |page=5 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19830930-as-general-elections-loom-large-new-four-party-united-front-formed-to-counter-congi-771046-2013-07-18|title=As general elections loom large, new four-party United Front formed to counter Cong(I) |first=Prabhu |last=Chawla|date=30 September 2013|website=India Today |access-date=23 June 2019}}</ref> त्यसपछि, आडवाणी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता बने। === १९८१-८९: भाजपा को गठन र प्रारम्भिक वर्ष=== ६ अप्रिल १९८० मा, आडवाणीले जनसंघका केही पूर्व सदस्यहरूसँग जनता पार्टी छोडे र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] को पहिलो सभापतिको रूपमा [[भारतीय जनता पार्टी]] गठन गरे।<ref>{{cite news|date=6 April 2019|title=BJP's foundation day: Brief history of the achievements and failures of the party|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|url-status=live|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511143721/https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|archive-date=11 May 2019}}</ref> यद्यपि अघिल्लो सरकार १९७७ देखि १९८० सम्म छोटो समयसम्म चल्यो र गुटबन्दी युद्धले बिग्रिएको थियो, यस अवधिमा आर.एस.एस.को समर्थनमा वृद्धि देखियो जुन भाजपाको गठनमा परिणत भयो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/563 563]–564}}</ref> १९८२ मा, उहाँ [[मध्य प्रदेश]] बाट भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो पटक राज्यसभामा निर्वाचित हुनुभयो।<ref name="Rajya Sabha" /> इन्दिरा गान्धीको हत्या को कारणले सहानुभूतिको लहरको पछाडि कांग्रेसले भूस्खलन जित्दा [[१९८४ भारतीय आम निर्वाचन|१९८४ निर्वाचन]]मा भाजपाले मात्र दुई सिट जित्यो। यो असफलताले पार्टीको अडानमा परिवर्तन ल्यायो र आडवाणीलाई पार्टी अध्यक्ष नियुक्त गरियो र भाजपा जनसंघको [[हिन्दुत्व]] विचारधारामा फर्कियो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/633 633]}}</ref> आडवाणीको नेतृत्वमा, [[विश्व हिन्दु परिषद|विश्व हिन्दू परिषद]] (VHP) ले हिन्दूलाई समर्पित मन्दिर निर्माणको लागि आन्दोलन सुरु गर्दा [[रामजन्मभूमि]] साइटलाई लिएर [[अयोध्या विवाद]] को राजनीतिक अनुहार बनेको थियो। [[अयोध्या]] मा [[बाबरी मस्जिद|बाबरी मस्जिद]] को स्थानमा हिन्दू देवता [[राम]] लाई समर्पित मन्दिरको निर्माण को लागी ।<ref>{{cite news|url=http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|title=In the times of Yakub Memon, remembering the Babri Masjid demolition cases|date=29 July 2015 |access-date=29 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730231427/http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|archive-date=30 July 2015|url-status=live}}</ref> यो विवाद रामको जन्मस्थल हो भन्ने विश्वासको आधारमा केन्द्रित भएको थियो र त्यहाँ एक पटक एउटा मन्दिर थियो जुन [[मुगल सम्राटहरू|मुगल सम्राट]] [[बाबर]] द्वारा भत्काइएको थियो। भारतको सर्वेक्षण]] (एएसआई) दावीलाई समर्थन गर्दै।<ref>{{cite news|title=Evidence of temple found: ASI|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|date=25 August 2003|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411193402/http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|archive-date=11 April 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm |title=Layers of truth|work = The Week|archive-url = https://web.archive.org/web/20050323101829/http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm|archive-date = 23 March 2005}}</ref> बीजेपीले अभियानलाई समर्थन गर्‍यो र यसलाई 1989 को चुनावको लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको एक हिस्सा बनायो र यसले 86 सिट जित्न मद्दत गर्‍यो र आडवाणी पहिलो पटक [[लोक सभा|लोकसभा]] मा निर्वाचित भए। आडवाणी लोकसभामा विपक्षी दलको नेता बने जब [[वीपी सिंह]]राष्ट्रिय मोर्चाको सरकार गठन भयो।<ref>{{cite book|title=India Since Independence: Making Sense Of Indian Politics |first=Ananth V. |last=Krishna |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131734650 |url=https://books.google.com/books?id=8v7Vr2iQUHkC|page=347}}</ref> ===१९९०-९७: रथयात्रा र भाजपाको उदय=== 1990 मा, आडवाणीले [[राम रथयात्रा]], रामजन्मभूमि आन्दोलनका लागि स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गर्न रथसहितको जुलुस निकाले। यो जुलुस [[गुजरात]] मा [[सोमनाथ मन्दिर|सोमनाथ]] बाट सुरु भई अयोध्यामा परिणत भएको थियो।<ref>{{cite journal|last=Panikkar|first=K. N.|date=1993|title=Religious Symbols and Political Mobilization: The Agitation for a Mandir at Ayodhya|journal=Social Scientist|volume=21|issue=7/8|pages=63–78|doi=10.2307/3520346|jstor=3520346}}</ref> 1991 को आम चुनावमा, आडवाणी गान्धीनगर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो पटक जितेर कांग्रेस पछिको दोस्रो ठूलो पार्टी बन्यो र फेरि विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|title=1990-L.K. Advani's rath yatra: Chariot of fire|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20091228-1990-l.k.-advanis-rath-yatra-chariot-of-fire-741621-2009-12-24|last=Sahgal|first=Priya|date=28 December 2009|website=India Today|access-date=9 May 2020}}</ref> 1992 मा, बाबरी मस्जिद भत्काइएको थियो जसमा आडवाणीले भत्काउनु अघि उत्तेजक भाषण दिएका थिए।<ref>{{cite news|title=Muslims can never forgive Kalyan over Babri issue|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|work=Express India|access-date=27 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|archive-date=21 January 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/ |date=21 January 2012 }}</ref><ref>{{cite news|title=Babri demolition & failure of Muslim leadership|url=http://www.zeenews.com/news657090.html|publisher=Zee News India|access-date=27 April 2011|date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002222522/http://www.zeenews.com/news657090.html|archive-date=2 October 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Advani fuelled fire that razed Babri: IPS officer|url=https://www.rediff.com/news/report/ips-officer-testifies-to-cbi-on-babri-demolition/20100326.htm|first=Sharat|last=Pradhan|date=26 March 2010|access-date=28 June 2020|website=Rediff}}</ref>आडवाणी ध्वस्त मुद्दामा अभियुक्त मध्ये थिए तर केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष अदालतले ३० सेप्टेम्बर २०२० मा निर्दोष ठहरियो।<ref>{{cite news|first=Vakasha|last=Sachdev|date=6 December 2019|title='Vindicated' LK Advani Remains on Trial in Babri Demolition Case|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/babri-masjid-demolition-criminal-case-conspiracy-lk-advani-vindicated-ayodhya-verdict|access-date=28 June 2020|newspaper=The Quint}}</ref><ref>{{cite news|date=30 September 2020|title=Advani on being acquitted from Babri demolition case.|work=[[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jai-shri-ram-advani-on-being-acquitted-from-babri-demolition-case/articleshow/78402831.cms|access-date=30 September 2020}}</ref> फैसलामा, यो विघटन पूर्व नियोजित थिएन र आडवाणीले भीडलाई रोक्न र उनीहरूलाई उक्साउने प्रयास नगरेको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |title=From Nation of Donkeys to 'Black Day for Democracy': English Editorials Slam Babri Verdict |url=https://thewire.in/media/newspaper-editorials-babri-masjid-demolition-verdict |work=[[The Wire (India)]] |date=2 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Babri accused tried to stop mob, not incite them |url=https://news.rediff.com/commentary/2020/sep/30/babri-accused-tried-to-stop-mob-not-incite-them/577b595b886fd7890e30173a4bdff9c0 |work=[[Rediff.com]] |date=30 September 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> 1996 को आम चुनावमा, बीजेपी एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो र फलस्वरूप भारतको राष्ट्रपति द्वारा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरियो। हवाला काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा आडवाणीले चुनाव लडेका थिएनन्उनी पछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सफाइ दिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/lk-advani-parliamentary-history-2019-lok-sabha-elections-1077707-2017-11-01|title =How Advani will create Parliamentary history whether he contests 2019 Lok Sabha elections or not|publisher =[[India Today Group]]|location =[[New Delhi]] |date =1 November 2017|website =India Today|first=Kumar|last=Shakti Shekhar|access-date =15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980303/06250324.html|title=SC clears Advani, Shukla in hawala case|newspaper=Indian Express|date=3 March 1998}}</ref> वाजपेयीले मे १९९६ मा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्दा मात्र तेह्र दिनपछि सरकार पतन भयो।<ref>{{cite news|title=When Atal Bihari Vajpayee showed the world how to resign in style|url=https://www.indiatoday.in/india/story/atal-bihari-vajpayee-parliament-trust-vote-1996-speech-resign-1316838-2018-08-17|last=Goswami|first=Dev|date=17 August 2018|work=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> === १९९८-२००४: गृहमन्त्री तथा उपप्रधानमन्त्री=== 1998 को आम चुनावमा, बीजेपी नेतृत्वको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए), मार्च 1998 मा वाजपेयी प्रधानमन्त्रीको रूपमा फर्केर सत्तामा आयो।<ref name="Atal">{{cite news|title=How Atal Bihari Vajpayee ended BJP's untouchability|url=https://www.indiatoday.in/india/story/how-atal-bihari-vajpayee-ended-bjp-s-untouchability-1317105-2018-08-17|last=Shakti Shekhar|first=Kumar|date=17 August 2018|website=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> आडवाणी तेस्रो कार्यकालका लागि लोकसभामा निर्वाचित भए र गृहमन्त्री बने।<ref name="LSMB"/> तर, जे जयललिताको नेतृत्वमा रहेको अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (ए.आई.ए.डी.एम.के.) ले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि मात्र तेह्र महिनापछि सरकार फेरि पतन भयो।<ref name="Atal"/> नयाँ चुनाव बोलाइएपछि, बीजेपी नेतृत्वको एनडीएले १९९९ आम चुनाव मा फेरि बहुमत हासिल गर्‍यो र आडवाणी चौथो कार्यकालको लागि गान्धीनगरबाट विजयी भए। उनले गृहमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे र पछि २००२ मा उपप्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।<ref>{{cite web|title=Advani appointed deputy prime minister|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Advani-appointed-deputy-prime-minister/articleshow/14487268.cms|date=29 June 2002|website=The Times of India|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W1dZC9ITxgwC|title=Wondering Man, Money & Go(l)d|publisher=Wondering Man|isbn=978-1-84693-016-4|pages=24|language=en}}</ref> ===२००४-०९: विपक्षी नेता=== [[File:Condoleezza Rice meets L.K. Advani, New Delhi, 2005.jpg|thumb|सन् २००५ मा आडवाणी तत्कालीन [[संयुक्त राज्य राज्यमन्त्री|अमेरिकी विदेशमन्त्री]] [[कन्डोलिजा राइस]]सँग]] 2004 को आम चुनावमा, बीजेपीले कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको साथ हार बेहोरेको थियो, मनमोहन सिंह प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा आए।<ref>{{cite journal|last=Ruparelia|first=Sanjay|date=2005|title=Managing the United Progressive Alliance: The Challenges Ahead|journal=Economic and Political Weekly|volume=40|issue=24|pages=2407–2412|jstor=4416746|issn=0012-9976}}</ref> आडवाणी लोकसभामा आफ्नो पाँचौं कार्यकाल जितेर विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|date=20 January 2014|title=LK Advani warns of 2004 redux, showers praise on party's prime ministerial candidate Narendra Modi|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lk-advani-warns-of-2004-redux-showers-praise-on-partys-prime-ministerial-candidate-narendra-modi/articleshow/29082888.cms|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Lal Krishna Advani {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Lal-Krishna-Advani|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=10 May 2020}}</ref> २००४ को पराजय पछि वाजपेयीले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिए, आडवाणीलाई बीजेपीको नेतृत्व गर्न प्रोत्साहित गरे।<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Somini|date=31 December 2005|title=Former Premier Vajpayee Retires From Indian Politics at 81|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/12/31/world/asia/former-premier-vajpayee-retires-from-indian-politics-at-81.html|access-date=10 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> जुन २००५ मा, कराचीको भ्रमणको क्रममा, आडवाणीले मोहम्मद अली जिन्नालाई "धर्मनिरपेक्ष" नेताको रूपमा वर्णन गरे जसको कारण RSS बाट आलोचना भयो।आडवाणीलाई भाजपा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो तर केही दिन पछि राजीनामा फिर्ता लिए।<ref>{{cite news|title=L K Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/l-k-advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/articleshow/20524464.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> अप्रिल २००५ मा आरएसएस प्रमुख [[के. एस. सुदर्शन]] आडवाणीले पछाडी हट्नुपर्छ भन्ने धारणा राखे।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldstory.php?storyid=68121|title=Atal, Advani should step aside, let young rise: RSS chief|date=11 April 2005|newspaper=The Indian Express}}</ref>डिसेम्बर 2005 मा [[मुम्बई]] मा भाजपाको रजत जयन्ती समारोहमा, आडवाणीले पार्टी अध्यक्षको पद छोडे र [[राजनाथ सिंह]], [[उत्तर प्रदेश]] बाट उनको स्थानमा निर्वाचित भए। मार्च 2006 मा, [[बनारस|वाराणसी]] मा एक हिन्दू मन्दिरमा बम विस्फोट पछि, आडवाणीले आतंकवादसँग लड्न सत्तारूढ संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको कथित असफलतालाई उजागर गर्न "भारत सुरक्षा यात्रा" निकाले।<ref>{{cite news|date=10 June 2013|title=Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/story-28cfjVrLxsbMXxNYXv3QgI.html|access-date=6 August 2020|newspaper=Hindustan Times|language=en}}</ref> === २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू=== [[File:Advani on black money - Al Jazeera English - 5483x3368 crop.jpg|thumb|सन् २००९ मा आडवाणी चुनावी अभियानमा]] डिसेम्बर २००६ मा, आडवाणीले भने कि संसदीय लोकतन्त्रमा विपक्षी नेताको रूपमा, मे २००९ मा हुने अर्को आम चुनावको लागि आफूलाई प्रधानमन्त्री पदको उम्मेदवार ठान्थे।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|title=I'll be candidate for PM: Advani|date=11 December 2006|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|archive-date=19 December 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit |date=19 December 2013 }}</ref> उनको उम्मेदवारीलाई सबैले समर्थन नगरे पनि वाजपेयीले आडवाणीको उम्मेदवारीलाई समर्थन गरे।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|title=Advani opens his heart, and a can of worms|date=11 December 2006|work=The Economic Times|location=India|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214143219/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|archive-date=14 December 2006|url-status=live}}</ref> २ मे २००७ मा, बीजेपी अध्यक्ष राजनाथ सिंहले भने कि यदि बीजेपीले अर्को चुनाव जित्यो भने अर्को प्रधानमन्त्रीको लागि आडवाणी स्वाभाविक विकल्प हुन्।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|title=LK 'natural' choice for PM: Rajnath|date=2 May 2007|author=Mohua Chatterjee|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|archive-date=19 December 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni |date=19 December 2013 }}</ref>१० डिसेम्बर २००७ मा, बीजेपीको संसदीय बोर्डले औपचारिक रूपमा एल के आडवाणीलाई २००९ मा हुने आम चुनावको लागि यसको प्रधानमन्त्री उम्मेद्वार हुने घोषणा गर्यो।<ref>{{cite news|title=Finally, BJP announces Advani as PM candidate|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/the-week-that-was/finally-bjp-announces-advani-as-pm-candidate/articleshow/2625253.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> आडवाणीले लोकसभामा आफ्नो छैटौं कार्यकाल जितेका भए पनि, २००९ को आम चुनावमा भाजपा कांग्रेस र यसका सहयोगीहरूसँग पराजित भयो, जसले तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई कार्यालयमा जारी राख्न अनुमति दियो। चुनावमा पराजय पछि, लालकृष्ण आडवाणीले [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] लाई विपक्षी नेताको पद हस्तान्तरण गरे।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8421132.stm|title=New India opposition leader named |work=[[BBC News]]|date=18 December 2009|access-date=27 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |title=Advani quits as Leader of Opposition |access-date=18 December 2009|newspaper=The Hindu|date=18 December 2009 |last1=Vyas|first1=Neena |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219182548/http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |archive-date=19 December 2013 |url-status=live}}</ref> उनी सन् २०१० मा [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन]] का कार्यकारी अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news|date=22 February 2010|title=NDA elects Advani 'working chairman'|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/nda-elects-advani-working-chairman/story-aO8FS7uLOopcwWwOrojczL.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> आडवाणीले गान्धीनगरबाट २०१४ को आम चुनाव लडे, लगातार पाँचौं पटक जिते। पछि उहाँ [[मुरली मनोहर जोशी]] र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] संग भाजपाको ''मार्गदर्शक मण्डल'' (भिजन समिति) का भाग हुनुहुन्थ्यो।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|title="No Advani, Joshi, Vajpayee in BJP Parliamentary Board, party makes Marg Darshak Mandal for them"|date=29 August 2014|work=IBN Live|access-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|archive-date=29 August 2014}}</ref> == पुरस्कार र मान्यता== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Lal Krishna Advani, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|आडवाणी २०१५ मा [[पद्म विभूषण]] पुरस्कार प्राप्त गर्दै]] * [[पद्म विभूषण]] (२०१५), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/advani-bachchan-dilip-kumar-get-padma-vibhushan/article6821421.ece|title=Advani, Bachchan, Dilip Kumar get Padma Vibhushan |newspaper=The Hindu|date=25 January 2015|access-date=3 February 2023}}</ref> * [[भारत रत्न]] (२०२४), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lk-advani-to-receive-bharat-ratna-pm-modi/articleshow/107379045.cms?from=mdr|title=LK Advani to receive Bharat Ratna|newspaper=[[The Times of India]]|date=3 February 2023|access-date=3 February 2023}}</ref> {{भारत रत्न सम्मानित}} s9ktq0b1pgadmj57v2r9zopf3am1208 1395289 1395288 2026-11-09T12:15:33Z Madeshi Brahman 78174 /* १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष */ 1395289 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = एल.के आडवाणी | image = | caption = आडवाणी २०२२ मी | office1 = सातौं भारतका उपप्रधानमन्त्री | primeminister1 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start1 = २९ जुन २००२ | term_end1 = २२ मे २००४ | predecessor1 = देवीलाल | successor1 = ''रिक्त'' | office2 = कोइला तथा खानी मन्त्री | primeminister2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start2 = १ जुलाई २००२ | term_end2 = २६ अगस्ट २००२ | predecessor2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor2 = [[उमा भारती]] | office3 = कर्मी, सार्वजनिक गुनासो तथा निवृत्तिभरण मन्त्री | primeminister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २१ मे २००४ | successor3 = [[मनमोहन सिंह]] | office4 = गृहमन्त्री | primeminister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | predecessor4 = [[इन्द्रजित गुप्ता]] | successor4 = [[शिवराज पाटिल]] | term_start4 = १९ मार्च १९९८ | term_end4 = २२ मे २००४ | office5 = [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्री (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | primeminister5 = [[मोरारजी देसाई]] | predecessor5 = [[विद्याचरण शुक्ल]] | successor5 = [[पुरुषोत्तम कौशिक]] | term_start5 = २४ मार्च १९७७ | term_end5 = २८ जुलाई १९७९ | office6 = छैटौं [[लोकसभामा विपक्षी दलको नेता]] | term_start6 = मे २००४ | term_end6 = डिसेम्बर २००९ | predecessor6 = [[सोनिया गान्धी]] | successor6 = [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] | term_start7 = २४ डिसेम्बर १९९० | term_end7 = २६ जुलाई १९९३ | predecessor7 = [[राजीव गान्धी]] | successor7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | office8 = पाँचौं [[राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता]] | vicepresident8 = [[मोहम्मद हिदायतुल्लाह]] | term_start8 = २१ जनवरी १९८० | term_end8 = ७ अप्रिल १९८० | successor8 = [[पृ. शिव शंकर]] | predecessor8 = [[कमलापति त्रिपाठी]] | office9 = [[संसद सदस्य, राज्यसभा]] | term_start9 = ३ अप्रिल १९७० | term_end9 = २ अप्रिल १९७६ | predecessor9 = सरदार सन्तोख सिंह | successor9 = चरणजित चनाना | constituency9 = [[दिल्ली]] | term_start10 = ३ अप्रिल १९७६ | term_end10 = २ अप्रिल १९८२ | predecessor10 = [[देवदत्त कुमार किकाभाई पटेल]] | successor10 = [[कुमुद बेन जोशी]] | constituency10 = [[गुजरात]] | term_start11 = ३ अप्रिल १९८२ | term_end11 = २ अप्रिल १९८८ | predecessor11 = [[सवाई सिंह सिसोदिया]] | successor11 = राधाकिशन मालवीय | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | term_start12 = ३ अप्रिल १९८८ | term_end12 = ३० नोभेम्बर १९८९ | predecessor12 = [[हंसराज भारद्वाज]] | successor12 = जिनेन्द्र कुमार जैन | constituency12 = [[मध्य प्रदेश]] | office13 = [[संसद सदस्य, लोकसभा]] | constituency13 = [[गांधीनगर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|गांधीनगर]] | term_start13 = २८ फेब्रुअरी १९९८ | term_end13 = २३ मे २०१९ | predecessor13 = विजय पटेल (राजनीतिज्ञ) | successor13 = अमित शाह | term_start14 = २६ नोभेम्बर १९८९ | term_end14 = ७ मे १९९६ | predecessor14 = [[कृष्णचन्द्र पन्त]] | successor14 = [[राजेश खन्ना]] | constituency14 = [[नयाँ दिल्ली]] | office15 = दोस्रो अध्यक्ष, दिल्ली महानगर परिषद | term_start15 = २८ मार्च १९६७ | term_end15 = १९ अप्रिल १९७० | predecessor15 = जग परवेश चन्द्र | successor15 = श्यामचरण गुप्ता | office16 = दोस्रो [[भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष]] | term_start16 = १९८६ | term_end16 = १९९१ | predecessor16 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor16 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | term_start17 = १९९३ | term_end17 = १९९८ | predecessor17 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | successor17 = [[कुशाभाउ ठाकरे]] | term_start18 = २००४ | term_end18 = २००५ | predecessor18 = [[वेंकैया नायडु]] | successor18 = [[राजनाथ सिंह]] | birth_name = लालकृष्ण आडवाणी | birth_date = {{birth date and age|1927|11|8|df=y}} | birth_place = [[कराँची|कराची]], [[बम्बे प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]]<br/>(वर्तमान दिन [[सिन्ध]], [[पाकिस्तान]]) | death_date = | death_place = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | otherparty = | spouse = {{marriage|कमला आडवाणी|1965|2016|end=died}} | children = [[प्रतिभा आडवाणी]] (छोरी)<br/>जयंत आडवाणी (छोरा) | awards = [[भारत रत्न]]<br/>[[पद्म विभूषण]] | signature = Lal Krishna Advani Signature.png | image_size = }} '''लालकृष्ण आडवाणी''' भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी [[भारतीय जनता पार्टी]] का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] का राष्ट्रिय [[भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] पनि भइसकेका छन्। चार पटक राज्यसभा र पाँच पटक लोकसभाका सदस्य भएका आडवाणी सन् १९८६ देखि १९९१ सम्म पार्टीको अध्यक्षका रूपमा थिए। हालमा उनले पार्टीको महत्त्वपूर्ण पदहरूबाट राजीनामा दिएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/other/2013/06/10/369785.html|title=आडवाणीको राजीनामाले बिजेपीमा हलचल|website= कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-13}}</ref> ==प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन== लालकृष्ण आडवाणीको जन्म ८ नोभेम्बर १९२७ मा [[कराँची|कराची]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] सिंधी हिन्दू [[ब्राह्मण]] परिवारमा किशनचन्द डी. आडवाणी र ज्ञानी देवीको घरमा भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/election-news/key-contestants/story/lk-advani-41833-2009-03-15|title=Bhartiya Janata Party's Prime Ministerial candidate and the Leader of Opposition, Lal Krishna Advani will once again seek re-election from his Gandhinagar constituency|date=18 March 2009|newspaper=India Today|access-date=1 November 2023}}</ref><ref name="lka">{{cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|title=Friday Times : Analysis: Trading with India|access-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|archive-date=6 October 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7 |date=6 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news|title=Political success story: Architect of Indian Politics, The Enduring Legacy of LK Advani|date=3 February 2024|work=Zee news|url=https://zeenews.india.com/india/political-success-story-architect-of-indian-politics-the-enduring-legacy-of-lk-advani-2717307.html|access-date=1 December 2023}}</ref> उनले सेन्ट प्याट्रिक हाई स्कूल, कराची, र D.G नेशनल कलेज, हैदराबाद, सिन्धबाट आफ्नो अध्ययन पूरा गरे।<ref>{{cite news|title=L.K. Advani: Bio, Political life, Family & Top stories|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/l-k-advani|work=[[Times of India]]|access-date=1 November 2023}}</ref> उनको परिवार [[भारतको विभाजन]] को समयमा भारत बसाइँ सर्यो र [[मुम्बई]] मा बसोबास गर्नुभयो, जहाँ उनले मुम्बई विश्वविद्यालय सरकारी कानून कलेज बाट कानूनमा स्नातक गरे।<ref name="LSMB"/><ref name=MalikSingh>{{cite book |last1=Malik |first1=Yogendra K. |last2=Singh |first2=V.B. |title=Hindu Nationalists in India: The Rise of the Bharatiya Janata Party |url=https://archive.org/details/hindunationalist0000mali |date=1994 |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |isbn=978-0-8133-8810-6|pages=[https://archive.org/details/hindunationalist0000mali/page/40 40]–43}}</ref> आडवाणीले फेब्रुअरी १९६५ मा कमला आडवाणीसँग विवाह गरे र उनीहरूका एक छोरा जयन्त र एक छोरी प्रतिभा आडवाणी छन्।<ref>{{cite news |title=Will LK Advani's son live up to his father's image? |url=https://www.firstpost.com/politics/will-lk-advanis-son-live-up-to-his-fathers-image-1523797.html|access-date=5 April 2019 |work=Firstpost |date=14 May 2014}}</ref> प्रतिभा एक टेलिभिजन निर्माता हुन् र आफ्नो बुबालाई उनको राजनीतिक गतिविधिमा सहयोग गर्छिन्।<ref>{{cite news|last1=Sahgal |first1=Priya |title=A Tale of Two Daughters |url=https://www.indiatoday.in/column-off-the-record/story/a-tale-of-two-daughters-45777-2009-04-27|newspaper=India Today|access-date=9 May 2022}}</ref> उनकी श्रीमतीको वृद्धावस्थाका कारण ६ अप्रिल २०१६ मा मृत्यु भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=LK Advani bids adieu to wife Kamla; Swaraj, Manmohan, Amit Shah at funeral |url=https://indianexpress.com/photos/picture-gallery-others/l-k-advanis-wife-kamla-advani-passes-aways-rare-family-pics/ |access-date=5 April 2019|work=[[Indian Express]]|date=7 April 2016 }}</ref> आडवाणी दिल्लीमा बस्छन्।<ref>{{cite news|last=Roy Chaudhury|first=Dipanjan|date=29 June 2019|title=Lutyens' Zone: Sushma Swaraj to vacate, LK Advani & MM Joshi may retain bungalows|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lutyens-zone-sushma-swaraj-to-vacate-lk-advani-mm-joshi-may-retain-bungalows/articleshow/69998385.cms|access-date=28 June 2020}}</ref> ==जीवनवृति== === १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष=== आडवाणी १४ वर्षको उमेरमा १९४१ मा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ|राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (RSS) मा सामेल भए।<ref>{{cite news|title='My idea of happiness is good books':Advani|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/my-idea-of-happiness-is-good-books/|newspaper=Indian Express|date=19 September 2010|access-date=1 November 2023}}</ref> उहाँ प्रचारक (पूर्ण-समय कार्यकर्ता) [[शाखाहरू]] सञ्चालन गर्दै 1947 मा कराची इकाईको सचिव हुनुभयो।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|title=India 'incomplete' without Sindh: Advani|date=15 January 2017|access-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115121812/http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|archive-date=15 January 2017|url-status=live|publisher=Indian Express}}</ref>[[भारतको विभाजन]] पछि, आडवाणी [[राजस्थान]] [[अलवर जिल्ला|अलवर]], [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]], [[कोटा जिल्ला|कोटा]], [[राजस्थान]] [[बुन्दी जिल्ला|बुन्दी]] र [[झालावार जिल्ला|झालावार]] जिल्लाहरू मा प्रचारक थिए १९५२ सम्म।<ref name=Jaffrelot>{{cite book |last=Jaffrelot |first=Christophe |author-link=Christophe Jaffrelot|title=The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=1996 |isbn=978-1850653011 |page=237}}</ref> ===१९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष=== आडवाणी १९५१ मा [[श्यामा प्रसाद मुखर्जी]] द्वारा आरएसएसको सहयोगमा स्थापना गरिएको राजनीतिक दल [[भारतीय जनसङ्घ|भारतीय जनसंघ]] (BJS) का सदस्य बने। उनी राजस्थानमा जनसंघका तत्कालीन महासचिव एस एस भण्डारीको सचिवमा नियुक्त भएका थिए। १९५७ मा, उनी दिल्ली गए र महासचिव बने र पछि जनसंघको दिल्ली इकाईको अध्यक्ष बने। १९६६ देखि १९६७ सम्म उनले [[दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिल]] (DMC) मा BJS को नेताको रूपमा सेवा गरे। १९६७ दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिलको चुनाव पछि, उनी परिषदको अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भए र १९७० सम्म सेवा गरे।<ref name="LSMB"/><ref>{{cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2783364 |title=Proposal to nominate a member to the Delhi Metropolation [sic] Council Vice Shri L.K. Advani |publisher=Ministry of Home Affairs: Delhi Section |year=1971 |location=New Delhi |pages=2 |quote="Shri L. K. Advani who was the chairman of the Metropolitan Council, was elected as member of the Rajya Sabha in the last elections and his seat has fallen vacant in the Council. He was from the Jan Sangh Party." |access-date=21 September 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> उहाँले पनि सहयोग गर्नुभयो [[के. आर. मलकानी]] [[Organiser (समाचारपत्र)|''Organiser'']] को प्रकाशन संग, RSS को साप्ताहिक न्यूजलेटर र १९६६ मा यसको राष्ट्रिय कार्यकारिणीको सदस्य बने।<ref name="Jaffrelot" /> === १९७१-७५: संसद प्रवेश तथा जनसंघ नेता=== १९७० मा, आडवाणी ६ वर्षको कार्यकालको लागि दिल्लीबाट [[राज्यसभा]] का सदस्य बने।<ref name="Rajya Sabha">{{cite web |url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |title=List of Rajya Sabha members Since 1952 |access-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109030114/http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |archive-date=9 January 2010 |url-status=dead }}</ref> १९७३ मा, उहाँ [[कानपुर]] पार्टी कार्य समितिको बैठकमा बीजेएसको अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो। === १९७६-८०: जनता पार्टी तथा क्याबिनेट मन्त्री=== आडवाणी दोस्रो पटक १९७६ मा [[गुजरात]] बाट राज्यसभामा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="Rajya Sabha"/> आपतकाल लगाइएपछि र विपक्षी दलहरूमाथि क्र्याक डाउन गरेपछि प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले, BJS र अन्य विपक्षी दलहरू [[जनता पार्टी]] गठन गर्न एकीकरण भय।<ref>{{cite book|last=Zarhani|first=Seyed Hossein|url=https://books.google.com/books?id=_3tqDwAAQBAJ|title=Governance and Development in India: A Comparative Study on Andhra Pradesh and Bihar after Liberalization|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-1-351-25518-9|pages=189}}</ref> १९७७ चुनाव मा, जनता पार्टीले इन्दिरा गान्धी द्वारा लागू गरिएको आपतकालको व्यापक अलोकप्रियताको कारणले भारी जीत हासिल गर्यो।<ref name="B">{{cite book|author=G. G. Mirchandani|title=320 Million Judges|publisher=Abhinav Publications|year=2003|isbn=81-7017-061-3|pages=90–100}}</ref> [[मोरारजी देसाई]] प्रधानमन्त्री बने र आडवाणी सूचना तथा प्रसारण मन्त्री बने।<ref>{{cite book|last=Basu|first=Amrita|url=https://books.google.com/books?id=TTrjCQAAQBAJ|title=Violent Conjunctures in Democratic India|date=30 June 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08963-1|pages=69}}</ref> सरकारले आफ्नो पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेन र 1980 मा जनता पार्टी [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]सँग हारेपछि नयाँ चुनाव बोलाउन विघटन गरियो।<ref name="General Election of India 1967">{{cite web |title=General Election of India 1980, 7th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=13 January 2010 |publisher=Election Commission of India |page=5 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19830930-as-general-elections-loom-large-new-four-party-united-front-formed-to-counter-congi-771046-2013-07-18|title=As general elections loom large, new four-party United Front formed to counter Cong(I) |first=Prabhu |last=Chawla|date=30 September 2013|website=India Today |access-date=23 June 2019}}</ref> त्यसपछि, आडवाणी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता बने। === १९८१-८९: भाजपा को गठन र प्रारम्भिक वर्ष=== ६ अप्रिल १९८० मा, आडवाणीले जनसंघका केही पूर्व सदस्यहरूसँग जनता पार्टी छोडे र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] को पहिलो सभापतिको रूपमा [[भारतीय जनता पार्टी]] गठन गरे।<ref>{{cite news|date=6 April 2019|title=BJP's foundation day: Brief history of the achievements and failures of the party|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|url-status=live|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511143721/https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|archive-date=11 May 2019}}</ref> यद्यपि अघिल्लो सरकार १९७७ देखि १९८० सम्म छोटो समयसम्म चल्यो र गुटबन्दी युद्धले बिग्रिएको थियो, यस अवधिमा आर.एस.एस.को समर्थनमा वृद्धि देखियो जुन भाजपाको गठनमा परिणत भयो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/563 563]–564}}</ref> १९८२ मा, उहाँ [[मध्य प्रदेश]] बाट भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो पटक राज्यसभामा निर्वाचित हुनुभयो।<ref name="Rajya Sabha" /> इन्दिरा गान्धीको हत्या को कारणले सहानुभूतिको लहरको पछाडि कांग्रेसले भूस्खलन जित्दा [[१९८४ भारतीय आम निर्वाचन|१९८४ निर्वाचन]]मा भाजपाले मात्र दुई सिट जित्यो। यो असफलताले पार्टीको अडानमा परिवर्तन ल्यायो र आडवाणीलाई पार्टी अध्यक्ष नियुक्त गरियो र भाजपा जनसंघको [[हिन्दुत्व]] विचारधारामा फर्कियो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/633 633]}}</ref> आडवाणीको नेतृत्वमा, [[विश्व हिन्दु परिषद|विश्व हिन्दू परिषद]] (VHP) ले हिन्दूलाई समर्पित मन्दिर निर्माणको लागि आन्दोलन सुरु गर्दा [[रामजन्मभूमि]] साइटलाई लिएर [[अयोध्या विवाद]] को राजनीतिक अनुहार बनेको थियो। [[अयोध्या]] मा [[बाबरी मस्जिद|बाबरी मस्जिद]] को स्थानमा हिन्दू देवता [[राम]] लाई समर्पित मन्दिरको निर्माण को लागी ।<ref>{{cite news|url=http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|title=In the times of Yakub Memon, remembering the Babri Masjid demolition cases|date=29 July 2015 |access-date=29 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730231427/http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|archive-date=30 July 2015|url-status=live}}</ref> यो विवाद रामको जन्मस्थल हो भन्ने विश्वासको आधारमा केन्द्रित भएको थियो र त्यहाँ एक पटक एउटा मन्दिर थियो जुन [[मुगल सम्राटहरू|मुगल सम्राट]] [[बाबर]] द्वारा भत्काइएको थियो। भारतको सर्वेक्षण]] (एएसआई) दावीलाई समर्थन गर्दै।<ref>{{cite news|title=Evidence of temple found: ASI|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|date=25 August 2003|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411193402/http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|archive-date=11 April 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm |title=Layers of truth|work = The Week|archive-url = https://web.archive.org/web/20050323101829/http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm|archive-date = 23 March 2005}}</ref> बीजेपीले अभियानलाई समर्थन गर्‍यो र यसलाई 1989 को चुनावको लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको एक हिस्सा बनायो र यसले 86 सिट जित्न मद्दत गर्‍यो र आडवाणी पहिलो पटक [[लोक सभा|लोकसभा]] मा निर्वाचित भए। आडवाणी लोकसभामा विपक्षी दलको नेता बने जब [[वीपी सिंह]]राष्ट्रिय मोर्चाको सरकार गठन भयो।<ref>{{cite book|title=India Since Independence: Making Sense Of Indian Politics |first=Ananth V. |last=Krishna |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131734650 |url=https://books.google.com/books?id=8v7Vr2iQUHkC|page=347}}</ref> ===१९९०-९७: रथयात्रा र भाजपाको उदय=== 1990 मा, आडवाणीले [[राम रथयात्रा]], रामजन्मभूमि आन्दोलनका लागि स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गर्न रथसहितको जुलुस निकाले। यो जुलुस [[गुजरात]] मा [[सोमनाथ मन्दिर|सोमनाथ]] बाट सुरु भई अयोध्यामा परिणत भएको थियो।<ref>{{cite journal|last=Panikkar|first=K. N.|date=1993|title=Religious Symbols and Political Mobilization: The Agitation for a Mandir at Ayodhya|journal=Social Scientist|volume=21|issue=7/8|pages=63–78|doi=10.2307/3520346|jstor=3520346}}</ref> 1991 को आम चुनावमा, आडवाणी गान्धीनगर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो पटक जितेर कांग्रेस पछिको दोस्रो ठूलो पार्टी बन्यो र फेरि विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|title=1990-L.K. Advani's rath yatra: Chariot of fire|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20091228-1990-l.k.-advanis-rath-yatra-chariot-of-fire-741621-2009-12-24|last=Sahgal|first=Priya|date=28 December 2009|website=India Today|access-date=9 May 2020}}</ref> 1992 मा, बाबरी मस्जिद भत्काइएको थियो जसमा आडवाणीले भत्काउनु अघि उत्तेजक भाषण दिएका थिए।<ref>{{cite news|title=Muslims can never forgive Kalyan over Babri issue|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|work=Express India|access-date=27 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|archive-date=21 January 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/ |date=21 January 2012 }}</ref><ref>{{cite news|title=Babri demolition & failure of Muslim leadership|url=http://www.zeenews.com/news657090.html|publisher=Zee News India|access-date=27 April 2011|date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002222522/http://www.zeenews.com/news657090.html|archive-date=2 October 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Advani fuelled fire that razed Babri: IPS officer|url=https://www.rediff.com/news/report/ips-officer-testifies-to-cbi-on-babri-demolition/20100326.htm|first=Sharat|last=Pradhan|date=26 March 2010|access-date=28 June 2020|website=Rediff}}</ref>आडवाणी ध्वस्त मुद्दामा अभियुक्त मध्ये थिए तर केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष अदालतले ३० सेप्टेम्बर २०२० मा निर्दोष ठहरियो।<ref>{{cite news|first=Vakasha|last=Sachdev|date=6 December 2019|title='Vindicated' LK Advani Remains on Trial in Babri Demolition Case|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/babri-masjid-demolition-criminal-case-conspiracy-lk-advani-vindicated-ayodhya-verdict|access-date=28 June 2020|newspaper=The Quint}}</ref><ref>{{cite news|date=30 September 2020|title=Advani on being acquitted from Babri demolition case.|work=[[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jai-shri-ram-advani-on-being-acquitted-from-babri-demolition-case/articleshow/78402831.cms|access-date=30 September 2020}}</ref> फैसलामा, यो विघटन पूर्व नियोजित थिएन र आडवाणीले भीडलाई रोक्न र उनीहरूलाई उक्साउने प्रयास नगरेको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |title=From Nation of Donkeys to 'Black Day for Democracy': English Editorials Slam Babri Verdict |url=https://thewire.in/media/newspaper-editorials-babri-masjid-demolition-verdict |work=[[The Wire (India)]] |date=2 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Babri accused tried to stop mob, not incite them |url=https://news.rediff.com/commentary/2020/sep/30/babri-accused-tried-to-stop-mob-not-incite-them/577b595b886fd7890e30173a4bdff9c0 |work=[[Rediff.com]] |date=30 September 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> 1996 को आम चुनावमा, बीजेपी एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो र फलस्वरूप भारतको राष्ट्रपति द्वारा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरियो। हवाला काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा आडवाणीले चुनाव लडेका थिएनन्उनी पछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सफाइ दिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/lk-advani-parliamentary-history-2019-lok-sabha-elections-1077707-2017-11-01|title =How Advani will create Parliamentary history whether he contests 2019 Lok Sabha elections or not|publisher =[[India Today Group]]|location =[[New Delhi]] |date =1 November 2017|website =India Today|first=Kumar|last=Shakti Shekhar|access-date =15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980303/06250324.html|title=SC clears Advani, Shukla in hawala case|newspaper=Indian Express|date=3 March 1998}}</ref> वाजपेयीले मे १९९६ मा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्दा मात्र तेह्र दिनपछि सरकार पतन भयो।<ref>{{cite news|title=When Atal Bihari Vajpayee showed the world how to resign in style|url=https://www.indiatoday.in/india/story/atal-bihari-vajpayee-parliament-trust-vote-1996-speech-resign-1316838-2018-08-17|last=Goswami|first=Dev|date=17 August 2018|work=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> === १९९८-२००४: गृहमन्त्री तथा उपप्रधानमन्त्री=== 1998 को आम चुनावमा, बीजेपी नेतृत्वको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए), मार्च 1998 मा वाजपेयी प्रधानमन्त्रीको रूपमा फर्केर सत्तामा आयो।<ref name="Atal">{{cite news|title=How Atal Bihari Vajpayee ended BJP's untouchability|url=https://www.indiatoday.in/india/story/how-atal-bihari-vajpayee-ended-bjp-s-untouchability-1317105-2018-08-17|last=Shakti Shekhar|first=Kumar|date=17 August 2018|website=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> आडवाणी तेस्रो कार्यकालका लागि लोकसभामा निर्वाचित भए र गृहमन्त्री बने।<ref name="LSMB"/> तर, जे जयललिताको नेतृत्वमा रहेको अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (ए.आई.ए.डी.एम.के.) ले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि मात्र तेह्र महिनापछि सरकार फेरि पतन भयो।<ref name="Atal"/> नयाँ चुनाव बोलाइएपछि, बीजेपी नेतृत्वको एनडीएले १९९९ आम चुनाव मा फेरि बहुमत हासिल गर्‍यो र आडवाणी चौथो कार्यकालको लागि गान्धीनगरबाट विजयी भए। उनले गृहमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे र पछि २००२ मा उपप्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।<ref>{{cite web|title=Advani appointed deputy prime minister|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Advani-appointed-deputy-prime-minister/articleshow/14487268.cms|date=29 June 2002|website=The Times of India|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W1dZC9ITxgwC|title=Wondering Man, Money & Go(l)d|publisher=Wondering Man|isbn=978-1-84693-016-4|pages=24|language=en}}</ref> ===२००४-०९: विपक्षी नेता=== [[File:Condoleezza Rice meets L.K. Advani, New Delhi, 2005.jpg|thumb|सन् २००५ मा आडवाणी तत्कालीन [[संयुक्त राज्य राज्यमन्त्री|अमेरिकी विदेशमन्त्री]] [[कन्डोलिजा राइस]]सँग]] 2004 को आम चुनावमा, बीजेपीले कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको साथ हार बेहोरेको थियो, मनमोहन सिंह प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा आए।<ref>{{cite journal|last=Ruparelia|first=Sanjay|date=2005|title=Managing the United Progressive Alliance: The Challenges Ahead|journal=Economic and Political Weekly|volume=40|issue=24|pages=2407–2412|jstor=4416746|issn=0012-9976}}</ref> आडवाणी लोकसभामा आफ्नो पाँचौं कार्यकाल जितेर विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|date=20 January 2014|title=LK Advani warns of 2004 redux, showers praise on party's prime ministerial candidate Narendra Modi|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lk-advani-warns-of-2004-redux-showers-praise-on-partys-prime-ministerial-candidate-narendra-modi/articleshow/29082888.cms|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Lal Krishna Advani {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Lal-Krishna-Advani|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=10 May 2020}}</ref> २००४ को पराजय पछि वाजपेयीले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिए, आडवाणीलाई बीजेपीको नेतृत्व गर्न प्रोत्साहित गरे।<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Somini|date=31 December 2005|title=Former Premier Vajpayee Retires From Indian Politics at 81|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/12/31/world/asia/former-premier-vajpayee-retires-from-indian-politics-at-81.html|access-date=10 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> जुन २००५ मा, कराचीको भ्रमणको क्रममा, आडवाणीले मोहम्मद अली जिन्नालाई "धर्मनिरपेक्ष" नेताको रूपमा वर्णन गरे जसको कारण RSS बाट आलोचना भयो।आडवाणीलाई भाजपा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो तर केही दिन पछि राजीनामा फिर्ता लिए।<ref>{{cite news|title=L K Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/l-k-advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/articleshow/20524464.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> अप्रिल २००५ मा आरएसएस प्रमुख [[के. एस. सुदर्शन]] आडवाणीले पछाडी हट्नुपर्छ भन्ने धारणा राखे।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldstory.php?storyid=68121|title=Atal, Advani should step aside, let young rise: RSS chief|date=11 April 2005|newspaper=The Indian Express}}</ref>डिसेम्बर 2005 मा [[मुम्बई]] मा भाजपाको रजत जयन्ती समारोहमा, आडवाणीले पार्टी अध्यक्षको पद छोडे र [[राजनाथ सिंह]], [[उत्तर प्रदेश]] बाट उनको स्थानमा निर्वाचित भए। मार्च 2006 मा, [[बनारस|वाराणसी]] मा एक हिन्दू मन्दिरमा बम विस्फोट पछि, आडवाणीले आतंकवादसँग लड्न सत्तारूढ संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको कथित असफलतालाई उजागर गर्न "भारत सुरक्षा यात्रा" निकाले।<ref>{{cite news|date=10 June 2013|title=Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/story-28cfjVrLxsbMXxNYXv3QgI.html|access-date=6 August 2020|newspaper=Hindustan Times|language=en}}</ref> === २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू=== [[File:Advani on black money - Al Jazeera English - 5483x3368 crop.jpg|thumb|सन् २००९ मा आडवाणी चुनावी अभियानमा]] डिसेम्बर २००६ मा, आडवाणीले भने कि संसदीय लोकतन्त्रमा विपक्षी नेताको रूपमा, मे २००९ मा हुने अर्को आम चुनावको लागि आफूलाई प्रधानमन्त्री पदको उम्मेदवार ठान्थे।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|title=I'll be candidate for PM: Advani|date=11 December 2006|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|archive-date=19 December 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit |date=19 December 2013 }}</ref> उनको उम्मेदवारीलाई सबैले समर्थन नगरे पनि वाजपेयीले आडवाणीको उम्मेदवारीलाई समर्थन गरे।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|title=Advani opens his heart, and a can of worms|date=11 December 2006|work=The Economic Times|location=India|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214143219/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|archive-date=14 December 2006|url-status=live}}</ref> २ मे २००७ मा, बीजेपी अध्यक्ष राजनाथ सिंहले भने कि यदि बीजेपीले अर्को चुनाव जित्यो भने अर्को प्रधानमन्त्रीको लागि आडवाणी स्वाभाविक विकल्प हुन्।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|title=LK 'natural' choice for PM: Rajnath|date=2 May 2007|author=Mohua Chatterjee|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|archive-date=19 December 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni |date=19 December 2013 }}</ref>१० डिसेम्बर २००७ मा, बीजेपीको संसदीय बोर्डले औपचारिक रूपमा एल के आडवाणीलाई २००९ मा हुने आम चुनावको लागि यसको प्रधानमन्त्री उम्मेद्वार हुने घोषणा गर्यो।<ref>{{cite news|title=Finally, BJP announces Advani as PM candidate|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/the-week-that-was/finally-bjp-announces-advani-as-pm-candidate/articleshow/2625253.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> आडवाणीले लोकसभामा आफ्नो छैटौं कार्यकाल जितेका भए पनि, २००९ को आम चुनावमा भाजपा कांग्रेस र यसका सहयोगीहरूसँग पराजित भयो, जसले तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई कार्यालयमा जारी राख्न अनुमति दियो। चुनावमा पराजय पछि, लालकृष्ण आडवाणीले [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] लाई विपक्षी नेताको पद हस्तान्तरण गरे।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8421132.stm|title=New India opposition leader named |work=[[BBC News]]|date=18 December 2009|access-date=27 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |title=Advani quits as Leader of Opposition |access-date=18 December 2009|newspaper=The Hindu|date=18 December 2009 |last1=Vyas|first1=Neena |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219182548/http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |archive-date=19 December 2013 |url-status=live}}</ref> उनी सन् २०१० मा [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन]] का कार्यकारी अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news|date=22 February 2010|title=NDA elects Advani 'working chairman'|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/nda-elects-advani-working-chairman/story-aO8FS7uLOopcwWwOrojczL.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> आडवाणीले गान्धीनगरबाट २०१४ को आम चुनाव लडे, लगातार पाँचौं पटक जिते। पछि उहाँ [[मुरली मनोहर जोशी]] र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] संग भाजपाको ''मार्गदर्शक मण्डल'' (भिजन समिति) का भाग हुनुहुन्थ्यो।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|title="No Advani, Joshi, Vajpayee in BJP Parliamentary Board, party makes Marg Darshak Mandal for them"|date=29 August 2014|work=IBN Live|access-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|archive-date=29 August 2014}}</ref> == पुरस्कार र मान्यता== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Lal Krishna Advani, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|आडवाणी २०१५ मा [[पद्म विभूषण]] पुरस्कार प्राप्त गर्दै]] * [[पद्म विभूषण]] (२०१५), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/advani-bachchan-dilip-kumar-get-padma-vibhushan/article6821421.ece|title=Advani, Bachchan, Dilip Kumar get Padma Vibhushan |newspaper=The Hindu|date=25 January 2015|access-date=3 February 2023}}</ref> * [[भारत रत्न]] (२०२४), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lk-advani-to-receive-bharat-ratna-pm-modi/articleshow/107379045.cms?from=mdr|title=LK Advani to receive Bharat Ratna|newspaper=[[The Times of India]]|date=3 February 2023|access-date=3 February 2023}}</ref> {{भारत रत्न सम्मानित}} 4lzf5g2awn35fwi3w4s0ayk3kbu7z2b 1395290 1395289 2026-11-09T12:15:44Z Madeshi Brahman 78174 /* १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष */ 1395290 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = एल.के आडवाणी | image = | caption = आडवाणी २०२२ मी | office1 = सातौं भारतका उपप्रधानमन्त्री | primeminister1 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start1 = २९ जुन २००२ | term_end1 = २२ मे २००४ | predecessor1 = देवीलाल | successor1 = ''रिक्त'' | office2 = कोइला तथा खानी मन्त्री | primeminister2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start2 = १ जुलाई २००२ | term_end2 = २६ अगस्ट २००२ | predecessor2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor2 = [[उमा भारती]] | office3 = कर्मी, सार्वजनिक गुनासो तथा निवृत्तिभरण मन्त्री | primeminister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २१ मे २००४ | successor3 = [[मनमोहन सिंह]] | office4 = गृहमन्त्री | primeminister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | predecessor4 = [[इन्द्रजित गुप्ता]] | successor4 = [[शिवराज पाटिल]] | term_start4 = १९ मार्च १९९८ | term_end4 = २२ मे २००४ | office5 = [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्री (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | primeminister5 = [[मोरारजी देसाई]] | predecessor5 = [[विद्याचरण शुक्ल]] | successor5 = [[पुरुषोत्तम कौशिक]] | term_start5 = २४ मार्च १९७७ | term_end5 = २८ जुलाई १९७९ | office6 = छैटौं [[लोकसभामा विपक्षी दलको नेता]] | term_start6 = मे २००४ | term_end6 = डिसेम्बर २००९ | predecessor6 = [[सोनिया गान्धी]] | successor6 = [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] | term_start7 = २४ डिसेम्बर १९९० | term_end7 = २६ जुलाई १९९३ | predecessor7 = [[राजीव गान्धी]] | successor7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | office8 = पाँचौं [[राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता]] | vicepresident8 = [[मोहम्मद हिदायतुल्लाह]] | term_start8 = २१ जनवरी १९८० | term_end8 = ७ अप्रिल १९८० | successor8 = [[पृ. शिव शंकर]] | predecessor8 = [[कमलापति त्रिपाठी]] | office9 = [[संसद सदस्य, राज्यसभा]] | term_start9 = ३ अप्रिल १९७० | term_end9 = २ अप्रिल १९७६ | predecessor9 = सरदार सन्तोख सिंह | successor9 = चरणजित चनाना | constituency9 = [[दिल्ली]] | term_start10 = ३ अप्रिल १९७६ | term_end10 = २ अप्रिल १९८२ | predecessor10 = [[देवदत्त कुमार किकाभाई पटेल]] | successor10 = [[कुमुद बेन जोशी]] | constituency10 = [[गुजरात]] | term_start11 = ३ अप्रिल १९८२ | term_end11 = २ अप्रिल १९८८ | predecessor11 = [[सवाई सिंह सिसोदिया]] | successor11 = राधाकिशन मालवीय | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | term_start12 = ३ अप्रिल १९८८ | term_end12 = ३० नोभेम्बर १९८९ | predecessor12 = [[हंसराज भारद्वाज]] | successor12 = जिनेन्द्र कुमार जैन | constituency12 = [[मध्य प्रदेश]] | office13 = [[संसद सदस्य, लोकसभा]] | constituency13 = [[गांधीनगर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|गांधीनगर]] | term_start13 = २८ फेब्रुअरी १९९८ | term_end13 = २३ मे २०१९ | predecessor13 = विजय पटेल (राजनीतिज्ञ) | successor13 = अमित शाह | term_start14 = २६ नोभेम्बर १९८९ | term_end14 = ७ मे १९९६ | predecessor14 = [[कृष्णचन्द्र पन्त]] | successor14 = [[राजेश खन्ना]] | constituency14 = [[नयाँ दिल्ली]] | office15 = दोस्रो अध्यक्ष, दिल्ली महानगर परिषद | term_start15 = २८ मार्च १९६७ | term_end15 = १९ अप्रिल १९७० | predecessor15 = जग परवेश चन्द्र | successor15 = श्यामचरण गुप्ता | office16 = दोस्रो [[भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष]] | term_start16 = १९८६ | term_end16 = १९९१ | predecessor16 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor16 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | term_start17 = १९९३ | term_end17 = १९९८ | predecessor17 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | successor17 = [[कुशाभाउ ठाकरे]] | term_start18 = २००४ | term_end18 = २००५ | predecessor18 = [[वेंकैया नायडु]] | successor18 = [[राजनाथ सिंह]] | birth_name = लालकृष्ण आडवाणी | birth_date = {{birth date and age|1927|11|8|df=y}} | birth_place = [[कराँची|कराची]], [[बम्बे प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]]<br/>(वर्तमान दिन [[सिन्ध]], [[पाकिस्तान]]) | death_date = | death_place = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | otherparty = | spouse = {{marriage|कमला आडवाणी|1965|2016|end=died}} | children = [[प्रतिभा आडवाणी]] (छोरी)<br/>जयंत आडवाणी (छोरा) | awards = [[भारत रत्न]]<br/>[[पद्म विभूषण]] | signature = Lal Krishna Advani Signature.png | image_size = }} '''लालकृष्ण आडवाणी''' भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी [[भारतीय जनता पार्टी]] का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] का राष्ट्रिय [[भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] पनि भइसकेका छन्। चार पटक राज्यसभा र पाँच पटक लोकसभाका सदस्य भएका आडवाणी सन् १९८६ देखि १९९१ सम्म पार्टीको अध्यक्षका रूपमा थिए। हालमा उनले पार्टीको महत्त्वपूर्ण पदहरूबाट राजीनामा दिएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/other/2013/06/10/369785.html|title=आडवाणीको राजीनामाले बिजेपीमा हलचल|website= कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-13}}</ref> ==प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन== लालकृष्ण आडवाणीको जन्म ८ नोभेम्बर १९२७ मा [[कराँची|कराची]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] सिंधी हिन्दू [[ब्राह्मण]] परिवारमा किशनचन्द डी. आडवाणी र ज्ञानी देवीको घरमा भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/election-news/key-contestants/story/lk-advani-41833-2009-03-15|title=Bhartiya Janata Party's Prime Ministerial candidate and the Leader of Opposition, Lal Krishna Advani will once again seek re-election from his Gandhinagar constituency|date=18 March 2009|newspaper=India Today|access-date=1 November 2023}}</ref><ref name="lka">{{cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|title=Friday Times : Analysis: Trading with India|access-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|archive-date=6 October 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7 |date=6 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news|title=Political success story: Architect of Indian Politics, The Enduring Legacy of LK Advani|date=3 February 2024|work=Zee news|url=https://zeenews.india.com/india/political-success-story-architect-of-indian-politics-the-enduring-legacy-of-lk-advani-2717307.html|access-date=1 December 2023}}</ref> उनले सेन्ट प्याट्रिक हाई स्कूल, कराची, र D.G नेशनल कलेज, हैदराबाद, सिन्धबाट आफ्नो अध्ययन पूरा गरे।<ref>{{cite news|title=L.K. Advani: Bio, Political life, Family & Top stories|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/l-k-advani|work=[[Times of India]]|access-date=1 November 2023}}</ref> उनको परिवार [[भारतको विभाजन]] को समयमा भारत बसाइँ सर्यो र [[मुम्बई]] मा बसोबास गर्नुभयो, जहाँ उनले मुम्बई विश्वविद्यालय सरकारी कानून कलेज बाट कानूनमा स्नातक गरे।<ref name="LSMB"/><ref name=MalikSingh>{{cite book |last1=Malik |first1=Yogendra K. |last2=Singh |first2=V.B. |title=Hindu Nationalists in India: The Rise of the Bharatiya Janata Party |url=https://archive.org/details/hindunationalist0000mali |date=1994 |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |isbn=978-0-8133-8810-6|pages=[https://archive.org/details/hindunationalist0000mali/page/40 40]–43}}</ref> आडवाणीले फेब्रुअरी १९६५ मा कमला आडवाणीसँग विवाह गरे र उनीहरूका एक छोरा जयन्त र एक छोरी प्रतिभा आडवाणी छन्।<ref>{{cite news |title=Will LK Advani's son live up to his father's image? |url=https://www.firstpost.com/politics/will-lk-advanis-son-live-up-to-his-fathers-image-1523797.html|access-date=5 April 2019 |work=Firstpost |date=14 May 2014}}</ref> प्रतिभा एक टेलिभिजन निर्माता हुन् र आफ्नो बुबालाई उनको राजनीतिक गतिविधिमा सहयोग गर्छिन्।<ref>{{cite news|last1=Sahgal |first1=Priya |title=A Tale of Two Daughters |url=https://www.indiatoday.in/column-off-the-record/story/a-tale-of-two-daughters-45777-2009-04-27|newspaper=India Today|access-date=9 May 2022}}</ref> उनकी श्रीमतीको वृद्धावस्थाका कारण ६ अप्रिल २०१६ मा मृत्यु भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=LK Advani bids adieu to wife Kamla; Swaraj, Manmohan, Amit Shah at funeral |url=https://indianexpress.com/photos/picture-gallery-others/l-k-advanis-wife-kamla-advani-passes-aways-rare-family-pics/ |access-date=5 April 2019|work=[[Indian Express]]|date=7 April 2016 }}</ref> आडवाणी दिल्लीमा बस्छन्।<ref>{{cite news|last=Roy Chaudhury|first=Dipanjan|date=29 June 2019|title=Lutyens' Zone: Sushma Swaraj to vacate, LK Advani & MM Joshi may retain bungalows|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lutyens-zone-sushma-swaraj-to-vacate-lk-advani-mm-joshi-may-retain-bungalows/articleshow/69998385.cms|access-date=28 June 2020}}</ref> ==जीवनवृति== === १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष=== आडवाणी १४ वर्षको उमेरमा १९४१ मा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ|राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (RSS) मा सामेल भए।<ref>{{cite news|title='My idea of happiness is good books':Advani|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/my-idea-of-happiness-is-good-books/|newspaper=Indian Express|date=19 September 2010|access-date=1 November 2023}}</ref> उहाँ प्रचारक (पूर्ण-समय कार्यकर्ता) शाखाहरू सञ्चालन गर्दै 1947 मा कराची इकाईको सचिव हुनुभयो।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|title=India 'incomplete' without Sindh: Advani|date=15 January 2017|access-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115121812/http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|archive-date=15 January 2017|url-status=live|publisher=Indian Express}}</ref>[[भारतको विभाजन]] पछि, आडवाणी [[राजस्थान]] [[अलवर जिल्ला|अलवर]], [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]], [[कोटा जिल्ला|कोटा]], [[राजस्थान]] [[बुन्दी जिल्ला|बुन्दी]] र [[झालावार जिल्ला|झालावार]] जिल्लाहरू मा प्रचारक थिए १९५२ सम्म।<ref name=Jaffrelot>{{cite book |last=Jaffrelot |first=Christophe |author-link=Christophe Jaffrelot|title=The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=1996 |isbn=978-1850653011 |page=237}}</ref> ===१९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष=== आडवाणी १९५१ मा [[श्यामा प्रसाद मुखर्जी]] द्वारा आरएसएसको सहयोगमा स्थापना गरिएको राजनीतिक दल [[भारतीय जनसङ्घ|भारतीय जनसंघ]] (BJS) का सदस्य बने। उनी राजस्थानमा जनसंघका तत्कालीन महासचिव एस एस भण्डारीको सचिवमा नियुक्त भएका थिए। १९५७ मा, उनी दिल्ली गए र महासचिव बने र पछि जनसंघको दिल्ली इकाईको अध्यक्ष बने। १९६६ देखि १९६७ सम्म उनले [[दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिल]] (DMC) मा BJS को नेताको रूपमा सेवा गरे। १९६७ दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिलको चुनाव पछि, उनी परिषदको अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भए र १९७० सम्म सेवा गरे।<ref name="LSMB"/><ref>{{cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2783364 |title=Proposal to nominate a member to the Delhi Metropolation [sic] Council Vice Shri L.K. Advani |publisher=Ministry of Home Affairs: Delhi Section |year=1971 |location=New Delhi |pages=2 |quote="Shri L. K. Advani who was the chairman of the Metropolitan Council, was elected as member of the Rajya Sabha in the last elections and his seat has fallen vacant in the Council. He was from the Jan Sangh Party." |access-date=21 September 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> उहाँले पनि सहयोग गर्नुभयो [[के. आर. मलकानी]] [[Organiser (समाचारपत्र)|''Organiser'']] को प्रकाशन संग, RSS को साप्ताहिक न्यूजलेटर र १९६६ मा यसको राष्ट्रिय कार्यकारिणीको सदस्य बने।<ref name="Jaffrelot" /> === १९७१-७५: संसद प्रवेश तथा जनसंघ नेता=== १९७० मा, आडवाणी ६ वर्षको कार्यकालको लागि दिल्लीबाट [[राज्यसभा]] का सदस्य बने।<ref name="Rajya Sabha">{{cite web |url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |title=List of Rajya Sabha members Since 1952 |access-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109030114/http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |archive-date=9 January 2010 |url-status=dead }}</ref> १९७३ मा, उहाँ [[कानपुर]] पार्टी कार्य समितिको बैठकमा बीजेएसको अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो। === १९७६-८०: जनता पार्टी तथा क्याबिनेट मन्त्री=== आडवाणी दोस्रो पटक १९७६ मा [[गुजरात]] बाट राज्यसभामा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="Rajya Sabha"/> आपतकाल लगाइएपछि र विपक्षी दलहरूमाथि क्र्याक डाउन गरेपछि प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले, BJS र अन्य विपक्षी दलहरू [[जनता पार्टी]] गठन गर्न एकीकरण भय।<ref>{{cite book|last=Zarhani|first=Seyed Hossein|url=https://books.google.com/books?id=_3tqDwAAQBAJ|title=Governance and Development in India: A Comparative Study on Andhra Pradesh and Bihar after Liberalization|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-1-351-25518-9|pages=189}}</ref> १९७७ चुनाव मा, जनता पार्टीले इन्दिरा गान्धी द्वारा लागू गरिएको आपतकालको व्यापक अलोकप्रियताको कारणले भारी जीत हासिल गर्यो।<ref name="B">{{cite book|author=G. G. Mirchandani|title=320 Million Judges|publisher=Abhinav Publications|year=2003|isbn=81-7017-061-3|pages=90–100}}</ref> [[मोरारजी देसाई]] प्रधानमन्त्री बने र आडवाणी सूचना तथा प्रसारण मन्त्री बने।<ref>{{cite book|last=Basu|first=Amrita|url=https://books.google.com/books?id=TTrjCQAAQBAJ|title=Violent Conjunctures in Democratic India|date=30 June 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08963-1|pages=69}}</ref> सरकारले आफ्नो पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेन र 1980 मा जनता पार्टी [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]सँग हारेपछि नयाँ चुनाव बोलाउन विघटन गरियो।<ref name="General Election of India 1967">{{cite web |title=General Election of India 1980, 7th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=13 January 2010 |publisher=Election Commission of India |page=5 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19830930-as-general-elections-loom-large-new-four-party-united-front-formed-to-counter-congi-771046-2013-07-18|title=As general elections loom large, new four-party United Front formed to counter Cong(I) |first=Prabhu |last=Chawla|date=30 September 2013|website=India Today |access-date=23 June 2019}}</ref> त्यसपछि, आडवाणी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता बने। === १९८१-८९: भाजपा को गठन र प्रारम्भिक वर्ष=== ६ अप्रिल १९८० मा, आडवाणीले जनसंघका केही पूर्व सदस्यहरूसँग जनता पार्टी छोडे र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] को पहिलो सभापतिको रूपमा [[भारतीय जनता पार्टी]] गठन गरे।<ref>{{cite news|date=6 April 2019|title=BJP's foundation day: Brief history of the achievements and failures of the party|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|url-status=live|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511143721/https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|archive-date=11 May 2019}}</ref> यद्यपि अघिल्लो सरकार १९७७ देखि १९८० सम्म छोटो समयसम्म चल्यो र गुटबन्दी युद्धले बिग्रिएको थियो, यस अवधिमा आर.एस.एस.को समर्थनमा वृद्धि देखियो जुन भाजपाको गठनमा परिणत भयो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/563 563]–564}}</ref> १९८२ मा, उहाँ [[मध्य प्रदेश]] बाट भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो पटक राज्यसभामा निर्वाचित हुनुभयो।<ref name="Rajya Sabha" /> इन्दिरा गान्धीको हत्या को कारणले सहानुभूतिको लहरको पछाडि कांग्रेसले भूस्खलन जित्दा [[१९८४ भारतीय आम निर्वाचन|१९८४ निर्वाचन]]मा भाजपाले मात्र दुई सिट जित्यो। यो असफलताले पार्टीको अडानमा परिवर्तन ल्यायो र आडवाणीलाई पार्टी अध्यक्ष नियुक्त गरियो र भाजपा जनसंघको [[हिन्दुत्व]] विचारधारामा फर्कियो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/633 633]}}</ref> आडवाणीको नेतृत्वमा, [[विश्व हिन्दु परिषद|विश्व हिन्दू परिषद]] (VHP) ले हिन्दूलाई समर्पित मन्दिर निर्माणको लागि आन्दोलन सुरु गर्दा [[रामजन्मभूमि]] साइटलाई लिएर [[अयोध्या विवाद]] को राजनीतिक अनुहार बनेको थियो। [[अयोध्या]] मा [[बाबरी मस्जिद|बाबरी मस्जिद]] को स्थानमा हिन्दू देवता [[राम]] लाई समर्पित मन्दिरको निर्माण को लागी ।<ref>{{cite news|url=http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|title=In the times of Yakub Memon, remembering the Babri Masjid demolition cases|date=29 July 2015 |access-date=29 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730231427/http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|archive-date=30 July 2015|url-status=live}}</ref> यो विवाद रामको जन्मस्थल हो भन्ने विश्वासको आधारमा केन्द्रित भएको थियो र त्यहाँ एक पटक एउटा मन्दिर थियो जुन [[मुगल सम्राटहरू|मुगल सम्राट]] [[बाबर]] द्वारा भत्काइएको थियो। भारतको सर्वेक्षण]] (एएसआई) दावीलाई समर्थन गर्दै।<ref>{{cite news|title=Evidence of temple found: ASI|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|date=25 August 2003|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411193402/http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|archive-date=11 April 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm |title=Layers of truth|work = The Week|archive-url = https://web.archive.org/web/20050323101829/http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm|archive-date = 23 March 2005}}</ref> बीजेपीले अभियानलाई समर्थन गर्‍यो र यसलाई 1989 को चुनावको लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको एक हिस्सा बनायो र यसले 86 सिट जित्न मद्दत गर्‍यो र आडवाणी पहिलो पटक [[लोक सभा|लोकसभा]] मा निर्वाचित भए। आडवाणी लोकसभामा विपक्षी दलको नेता बने जब [[वीपी सिंह]]राष्ट्रिय मोर्चाको सरकार गठन भयो।<ref>{{cite book|title=India Since Independence: Making Sense Of Indian Politics |first=Ananth V. |last=Krishna |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131734650 |url=https://books.google.com/books?id=8v7Vr2iQUHkC|page=347}}</ref> ===१९९०-९७: रथयात्रा र भाजपाको उदय=== 1990 मा, आडवाणीले [[राम रथयात्रा]], रामजन्मभूमि आन्दोलनका लागि स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गर्न रथसहितको जुलुस निकाले। यो जुलुस [[गुजरात]] मा [[सोमनाथ मन्दिर|सोमनाथ]] बाट सुरु भई अयोध्यामा परिणत भएको थियो।<ref>{{cite journal|last=Panikkar|first=K. N.|date=1993|title=Religious Symbols and Political Mobilization: The Agitation for a Mandir at Ayodhya|journal=Social Scientist|volume=21|issue=7/8|pages=63–78|doi=10.2307/3520346|jstor=3520346}}</ref> 1991 को आम चुनावमा, आडवाणी गान्धीनगर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो पटक जितेर कांग्रेस पछिको दोस्रो ठूलो पार्टी बन्यो र फेरि विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|title=1990-L.K. Advani's rath yatra: Chariot of fire|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20091228-1990-l.k.-advanis-rath-yatra-chariot-of-fire-741621-2009-12-24|last=Sahgal|first=Priya|date=28 December 2009|website=India Today|access-date=9 May 2020}}</ref> 1992 मा, बाबरी मस्जिद भत्काइएको थियो जसमा आडवाणीले भत्काउनु अघि उत्तेजक भाषण दिएका थिए।<ref>{{cite news|title=Muslims can never forgive Kalyan over Babri issue|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|work=Express India|access-date=27 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|archive-date=21 January 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/ |date=21 January 2012 }}</ref><ref>{{cite news|title=Babri demolition & failure of Muslim leadership|url=http://www.zeenews.com/news657090.html|publisher=Zee News India|access-date=27 April 2011|date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002222522/http://www.zeenews.com/news657090.html|archive-date=2 October 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Advani fuelled fire that razed Babri: IPS officer|url=https://www.rediff.com/news/report/ips-officer-testifies-to-cbi-on-babri-demolition/20100326.htm|first=Sharat|last=Pradhan|date=26 March 2010|access-date=28 June 2020|website=Rediff}}</ref>आडवाणी ध्वस्त मुद्दामा अभियुक्त मध्ये थिए तर केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष अदालतले ३० सेप्टेम्बर २०२० मा निर्दोष ठहरियो।<ref>{{cite news|first=Vakasha|last=Sachdev|date=6 December 2019|title='Vindicated' LK Advani Remains on Trial in Babri Demolition Case|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/babri-masjid-demolition-criminal-case-conspiracy-lk-advani-vindicated-ayodhya-verdict|access-date=28 June 2020|newspaper=The Quint}}</ref><ref>{{cite news|date=30 September 2020|title=Advani on being acquitted from Babri demolition case.|work=[[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jai-shri-ram-advani-on-being-acquitted-from-babri-demolition-case/articleshow/78402831.cms|access-date=30 September 2020}}</ref> फैसलामा, यो विघटन पूर्व नियोजित थिएन र आडवाणीले भीडलाई रोक्न र उनीहरूलाई उक्साउने प्रयास नगरेको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |title=From Nation of Donkeys to 'Black Day for Democracy': English Editorials Slam Babri Verdict |url=https://thewire.in/media/newspaper-editorials-babri-masjid-demolition-verdict |work=[[The Wire (India)]] |date=2 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Babri accused tried to stop mob, not incite them |url=https://news.rediff.com/commentary/2020/sep/30/babri-accused-tried-to-stop-mob-not-incite-them/577b595b886fd7890e30173a4bdff9c0 |work=[[Rediff.com]] |date=30 September 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> 1996 को आम चुनावमा, बीजेपी एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो र फलस्वरूप भारतको राष्ट्रपति द्वारा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरियो। हवाला काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा आडवाणीले चुनाव लडेका थिएनन्उनी पछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सफाइ दिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/lk-advani-parliamentary-history-2019-lok-sabha-elections-1077707-2017-11-01|title =How Advani will create Parliamentary history whether he contests 2019 Lok Sabha elections or not|publisher =[[India Today Group]]|location =[[New Delhi]] |date =1 November 2017|website =India Today|first=Kumar|last=Shakti Shekhar|access-date =15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980303/06250324.html|title=SC clears Advani, Shukla in hawala case|newspaper=Indian Express|date=3 March 1998}}</ref> वाजपेयीले मे १९९६ मा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्दा मात्र तेह्र दिनपछि सरकार पतन भयो।<ref>{{cite news|title=When Atal Bihari Vajpayee showed the world how to resign in style|url=https://www.indiatoday.in/india/story/atal-bihari-vajpayee-parliament-trust-vote-1996-speech-resign-1316838-2018-08-17|last=Goswami|first=Dev|date=17 August 2018|work=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> === १९९८-२००४: गृहमन्त्री तथा उपप्रधानमन्त्री=== 1998 को आम चुनावमा, बीजेपी नेतृत्वको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए), मार्च 1998 मा वाजपेयी प्रधानमन्त्रीको रूपमा फर्केर सत्तामा आयो।<ref name="Atal">{{cite news|title=How Atal Bihari Vajpayee ended BJP's untouchability|url=https://www.indiatoday.in/india/story/how-atal-bihari-vajpayee-ended-bjp-s-untouchability-1317105-2018-08-17|last=Shakti Shekhar|first=Kumar|date=17 August 2018|website=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> आडवाणी तेस्रो कार्यकालका लागि लोकसभामा निर्वाचित भए र गृहमन्त्री बने।<ref name="LSMB"/> तर, जे जयललिताको नेतृत्वमा रहेको अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (ए.आई.ए.डी.एम.के.) ले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि मात्र तेह्र महिनापछि सरकार फेरि पतन भयो।<ref name="Atal"/> नयाँ चुनाव बोलाइएपछि, बीजेपी नेतृत्वको एनडीएले १९९९ आम चुनाव मा फेरि बहुमत हासिल गर्‍यो र आडवाणी चौथो कार्यकालको लागि गान्धीनगरबाट विजयी भए। उनले गृहमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे र पछि २००२ मा उपप्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।<ref>{{cite web|title=Advani appointed deputy prime minister|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Advani-appointed-deputy-prime-minister/articleshow/14487268.cms|date=29 June 2002|website=The Times of India|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W1dZC9ITxgwC|title=Wondering Man, Money & Go(l)d|publisher=Wondering Man|isbn=978-1-84693-016-4|pages=24|language=en}}</ref> ===२००४-०९: विपक्षी नेता=== [[File:Condoleezza Rice meets L.K. Advani, New Delhi, 2005.jpg|thumb|सन् २००५ मा आडवाणी तत्कालीन [[संयुक्त राज्य राज्यमन्त्री|अमेरिकी विदेशमन्त्री]] [[कन्डोलिजा राइस]]सँग]] 2004 को आम चुनावमा, बीजेपीले कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको साथ हार बेहोरेको थियो, मनमोहन सिंह प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा आए।<ref>{{cite journal|last=Ruparelia|first=Sanjay|date=2005|title=Managing the United Progressive Alliance: The Challenges Ahead|journal=Economic and Political Weekly|volume=40|issue=24|pages=2407–2412|jstor=4416746|issn=0012-9976}}</ref> आडवाणी लोकसभामा आफ्नो पाँचौं कार्यकाल जितेर विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|date=20 January 2014|title=LK Advani warns of 2004 redux, showers praise on party's prime ministerial candidate Narendra Modi|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lk-advani-warns-of-2004-redux-showers-praise-on-partys-prime-ministerial-candidate-narendra-modi/articleshow/29082888.cms|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Lal Krishna Advani {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Lal-Krishna-Advani|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=10 May 2020}}</ref> २००४ को पराजय पछि वाजपेयीले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिए, आडवाणीलाई बीजेपीको नेतृत्व गर्न प्रोत्साहित गरे।<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Somini|date=31 December 2005|title=Former Premier Vajpayee Retires From Indian Politics at 81|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/12/31/world/asia/former-premier-vajpayee-retires-from-indian-politics-at-81.html|access-date=10 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> जुन २००५ मा, कराचीको भ्रमणको क्रममा, आडवाणीले मोहम्मद अली जिन्नालाई "धर्मनिरपेक्ष" नेताको रूपमा वर्णन गरे जसको कारण RSS बाट आलोचना भयो।आडवाणीलाई भाजपा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो तर केही दिन पछि राजीनामा फिर्ता लिए।<ref>{{cite news|title=L K Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/l-k-advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/articleshow/20524464.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> अप्रिल २००५ मा आरएसएस प्रमुख [[के. एस. सुदर्शन]] आडवाणीले पछाडी हट्नुपर्छ भन्ने धारणा राखे।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldstory.php?storyid=68121|title=Atal, Advani should step aside, let young rise: RSS chief|date=11 April 2005|newspaper=The Indian Express}}</ref>डिसेम्बर 2005 मा [[मुम्बई]] मा भाजपाको रजत जयन्ती समारोहमा, आडवाणीले पार्टी अध्यक्षको पद छोडे र [[राजनाथ सिंह]], [[उत्तर प्रदेश]] बाट उनको स्थानमा निर्वाचित भए। मार्च 2006 मा, [[बनारस|वाराणसी]] मा एक हिन्दू मन्दिरमा बम विस्फोट पछि, आडवाणीले आतंकवादसँग लड्न सत्तारूढ संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको कथित असफलतालाई उजागर गर्न "भारत सुरक्षा यात्रा" निकाले।<ref>{{cite news|date=10 June 2013|title=Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/story-28cfjVrLxsbMXxNYXv3QgI.html|access-date=6 August 2020|newspaper=Hindustan Times|language=en}}</ref> === २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू=== [[File:Advani on black money - Al Jazeera English - 5483x3368 crop.jpg|thumb|सन् २००९ मा आडवाणी चुनावी अभियानमा]] डिसेम्बर २००६ मा, आडवाणीले भने कि संसदीय लोकतन्त्रमा विपक्षी नेताको रूपमा, मे २००९ मा हुने अर्को आम चुनावको लागि आफूलाई प्रधानमन्त्री पदको उम्मेदवार ठान्थे।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|title=I'll be candidate for PM: Advani|date=11 December 2006|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|archive-date=19 December 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit |date=19 December 2013 }}</ref> उनको उम्मेदवारीलाई सबैले समर्थन नगरे पनि वाजपेयीले आडवाणीको उम्मेदवारीलाई समर्थन गरे।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|title=Advani opens his heart, and a can of worms|date=11 December 2006|work=The Economic Times|location=India|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214143219/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|archive-date=14 December 2006|url-status=live}}</ref> २ मे २००७ मा, बीजेपी अध्यक्ष राजनाथ सिंहले भने कि यदि बीजेपीले अर्को चुनाव जित्यो भने अर्को प्रधानमन्त्रीको लागि आडवाणी स्वाभाविक विकल्प हुन्।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|title=LK 'natural' choice for PM: Rajnath|date=2 May 2007|author=Mohua Chatterjee|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|archive-date=19 December 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni |date=19 December 2013 }}</ref>१० डिसेम्बर २००७ मा, बीजेपीको संसदीय बोर्डले औपचारिक रूपमा एल के आडवाणीलाई २००९ मा हुने आम चुनावको लागि यसको प्रधानमन्त्री उम्मेद्वार हुने घोषणा गर्यो।<ref>{{cite news|title=Finally, BJP announces Advani as PM candidate|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/the-week-that-was/finally-bjp-announces-advani-as-pm-candidate/articleshow/2625253.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> आडवाणीले लोकसभामा आफ्नो छैटौं कार्यकाल जितेका भए पनि, २००९ को आम चुनावमा भाजपा कांग्रेस र यसका सहयोगीहरूसँग पराजित भयो, जसले तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई कार्यालयमा जारी राख्न अनुमति दियो। चुनावमा पराजय पछि, लालकृष्ण आडवाणीले [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] लाई विपक्षी नेताको पद हस्तान्तरण गरे।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8421132.stm|title=New India opposition leader named |work=[[BBC News]]|date=18 December 2009|access-date=27 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |title=Advani quits as Leader of Opposition |access-date=18 December 2009|newspaper=The Hindu|date=18 December 2009 |last1=Vyas|first1=Neena |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219182548/http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |archive-date=19 December 2013 |url-status=live}}</ref> उनी सन् २०१० मा [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन]] का कार्यकारी अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news|date=22 February 2010|title=NDA elects Advani 'working chairman'|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/nda-elects-advani-working-chairman/story-aO8FS7uLOopcwWwOrojczL.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> आडवाणीले गान्धीनगरबाट २०१४ को आम चुनाव लडे, लगातार पाँचौं पटक जिते। पछि उहाँ [[मुरली मनोहर जोशी]] र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] संग भाजपाको ''मार्गदर्शक मण्डल'' (भिजन समिति) का भाग हुनुहुन्थ्यो।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|title="No Advani, Joshi, Vajpayee in BJP Parliamentary Board, party makes Marg Darshak Mandal for them"|date=29 August 2014|work=IBN Live|access-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|archive-date=29 August 2014}}</ref> == पुरस्कार र मान्यता== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Lal Krishna Advani, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|आडवाणी २०१५ मा [[पद्म विभूषण]] पुरस्कार प्राप्त गर्दै]] * [[पद्म विभूषण]] (२०१५), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/advani-bachchan-dilip-kumar-get-padma-vibhushan/article6821421.ece|title=Advani, Bachchan, Dilip Kumar get Padma Vibhushan |newspaper=The Hindu|date=25 January 2015|access-date=3 February 2023}}</ref> * [[भारत रत्न]] (२०२४), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lk-advani-to-receive-bharat-ratna-pm-modi/articleshow/107379045.cms?from=mdr|title=LK Advani to receive Bharat Ratna|newspaper=[[The Times of India]]|date=3 February 2023|access-date=3 February 2023}}</ref> {{भारत रत्न सम्मानित}} trc3bzbujgunszkw6tlu91giym1a8go 1395291 1395290 2026-11-09T12:15:57Z Madeshi Brahman 78174 /* १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष */ 1395291 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = एल.के आडवाणी | image = | caption = आडवाणी २०२२ मी | office1 = सातौं भारतका उपप्रधानमन्त्री | primeminister1 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start1 = २९ जुन २००२ | term_end1 = २२ मे २००४ | predecessor1 = देवीलाल | successor1 = ''रिक्त'' | office2 = कोइला तथा खानी मन्त्री | primeminister2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start2 = १ जुलाई २००२ | term_end2 = २६ अगस्ट २००२ | predecessor2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor2 = [[उमा भारती]] | office3 = कर्मी, सार्वजनिक गुनासो तथा निवृत्तिभरण मन्त्री | primeminister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २१ मे २००४ | successor3 = [[मनमोहन सिंह]] | office4 = गृहमन्त्री | primeminister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | predecessor4 = [[इन्द्रजित गुप्ता]] | successor4 = [[शिवराज पाटिल]] | term_start4 = १९ मार्च १९९८ | term_end4 = २२ मे २००४ | office5 = [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्री (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | primeminister5 = [[मोरारजी देसाई]] | predecessor5 = [[विद्याचरण शुक्ल]] | successor5 = [[पुरुषोत्तम कौशिक]] | term_start5 = २४ मार्च १९७७ | term_end5 = २८ जुलाई १९७९ | office6 = छैटौं [[लोकसभामा विपक्षी दलको नेता]] | term_start6 = मे २००४ | term_end6 = डिसेम्बर २००९ | predecessor6 = [[सोनिया गान्धी]] | successor6 = [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] | term_start7 = २४ डिसेम्बर १९९० | term_end7 = २६ जुलाई १९९३ | predecessor7 = [[राजीव गान्धी]] | successor7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | office8 = पाँचौं [[राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता]] | vicepresident8 = [[मोहम्मद हिदायतुल्लाह]] | term_start8 = २१ जनवरी १९८० | term_end8 = ७ अप्रिल १९८० | successor8 = [[पृ. शिव शंकर]] | predecessor8 = [[कमलापति त्रिपाठी]] | office9 = [[संसद सदस्य, राज्यसभा]] | term_start9 = ३ अप्रिल १९७० | term_end9 = २ अप्रिल १९७६ | predecessor9 = सरदार सन्तोख सिंह | successor9 = चरणजित चनाना | constituency9 = [[दिल्ली]] | term_start10 = ३ अप्रिल १९७६ | term_end10 = २ अप्रिल १९८२ | predecessor10 = [[देवदत्त कुमार किकाभाई पटेल]] | successor10 = [[कुमुद बेन जोशी]] | constituency10 = [[गुजरात]] | term_start11 = ३ अप्रिल १९८२ | term_end11 = २ अप्रिल १९८८ | predecessor11 = [[सवाई सिंह सिसोदिया]] | successor11 = राधाकिशन मालवीय | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | term_start12 = ३ अप्रिल १९८८ | term_end12 = ३० नोभेम्बर १९८९ | predecessor12 = [[हंसराज भारद्वाज]] | successor12 = जिनेन्द्र कुमार जैन | constituency12 = [[मध्य प्रदेश]] | office13 = [[संसद सदस्य, लोकसभा]] | constituency13 = [[गांधीनगर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|गांधीनगर]] | term_start13 = २८ फेब्रुअरी १९९८ | term_end13 = २३ मे २०१९ | predecessor13 = विजय पटेल (राजनीतिज्ञ) | successor13 = अमित शाह | term_start14 = २६ नोभेम्बर १९८९ | term_end14 = ७ मे १९९६ | predecessor14 = [[कृष्णचन्द्र पन्त]] | successor14 = [[राजेश खन्ना]] | constituency14 = [[नयाँ दिल्ली]] | office15 = दोस्रो अध्यक्ष, दिल्ली महानगर परिषद | term_start15 = २८ मार्च १९६७ | term_end15 = १९ अप्रिल १९७० | predecessor15 = जग परवेश चन्द्र | successor15 = श्यामचरण गुप्ता | office16 = दोस्रो [[भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष]] | term_start16 = १९८६ | term_end16 = १९९१ | predecessor16 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor16 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | term_start17 = १९९३ | term_end17 = १९९८ | predecessor17 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | successor17 = [[कुशाभाउ ठाकरे]] | term_start18 = २००४ | term_end18 = २००५ | predecessor18 = [[वेंकैया नायडु]] | successor18 = [[राजनाथ सिंह]] | birth_name = लालकृष्ण आडवाणी | birth_date = {{birth date and age|1927|11|8|df=y}} | birth_place = [[कराँची|कराची]], [[बम्बे प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]]<br/>(वर्तमान दिन [[सिन्ध]], [[पाकिस्तान]]) | death_date = | death_place = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | otherparty = | spouse = {{marriage|कमला आडवाणी|1965|2016|end=died}} | children = [[प्रतिभा आडवाणी]] (छोरी)<br/>जयंत आडवाणी (छोरा) | awards = [[भारत रत्न]]<br/>[[पद्म विभूषण]] | signature = Lal Krishna Advani Signature.png | image_size = }} '''लालकृष्ण आडवाणी''' भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी [[भारतीय जनता पार्टी]] का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] का राष्ट्रिय [[भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] पनि भइसकेका छन्। चार पटक राज्यसभा र पाँच पटक लोकसभाका सदस्य भएका आडवाणी सन् १९८६ देखि १९९१ सम्म पार्टीको अध्यक्षका रूपमा थिए। हालमा उनले पार्टीको महत्त्वपूर्ण पदहरूबाट राजीनामा दिएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/other/2013/06/10/369785.html|title=आडवाणीको राजीनामाले बिजेपीमा हलचल|website= कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-13}}</ref> ==प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन== लालकृष्ण आडवाणीको जन्म ८ नोभेम्बर १९२७ मा [[कराँची|कराची]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] सिंधी हिन्दू [[ब्राह्मण]] परिवारमा किशनचन्द डी. आडवाणी र ज्ञानी देवीको घरमा भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/election-news/key-contestants/story/lk-advani-41833-2009-03-15|title=Bhartiya Janata Party's Prime Ministerial candidate and the Leader of Opposition, Lal Krishna Advani will once again seek re-election from his Gandhinagar constituency|date=18 March 2009|newspaper=India Today|access-date=1 November 2023}}</ref><ref name="lka">{{cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|title=Friday Times : Analysis: Trading with India|access-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|archive-date=6 October 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7 |date=6 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news|title=Political success story: Architect of Indian Politics, The Enduring Legacy of LK Advani|date=3 February 2024|work=Zee news|url=https://zeenews.india.com/india/political-success-story-architect-of-indian-politics-the-enduring-legacy-of-lk-advani-2717307.html|access-date=1 December 2023}}</ref> उनले सेन्ट प्याट्रिक हाई स्कूल, कराची, र D.G नेशनल कलेज, हैदराबाद, सिन्धबाट आफ्नो अध्ययन पूरा गरे।<ref>{{cite news|title=L.K. Advani: Bio, Political life, Family & Top stories|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/l-k-advani|work=[[Times of India]]|access-date=1 November 2023}}</ref> उनको परिवार [[भारतको विभाजन]] को समयमा भारत बसाइँ सर्यो र [[मुम्बई]] मा बसोबास गर्नुभयो, जहाँ उनले मुम्बई विश्वविद्यालय सरकारी कानून कलेज बाट कानूनमा स्नातक गरे।<ref name="LSMB"/><ref name=MalikSingh>{{cite book |last1=Malik |first1=Yogendra K. |last2=Singh |first2=V.B. |title=Hindu Nationalists in India: The Rise of the Bharatiya Janata Party |url=https://archive.org/details/hindunationalist0000mali |date=1994 |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |isbn=978-0-8133-8810-6|pages=[https://archive.org/details/hindunationalist0000mali/page/40 40]–43}}</ref> आडवाणीले फेब्रुअरी १९६५ मा कमला आडवाणीसँग विवाह गरे र उनीहरूका एक छोरा जयन्त र एक छोरी प्रतिभा आडवाणी छन्।<ref>{{cite news |title=Will LK Advani's son live up to his father's image? |url=https://www.firstpost.com/politics/will-lk-advanis-son-live-up-to-his-fathers-image-1523797.html|access-date=5 April 2019 |work=Firstpost |date=14 May 2014}}</ref> प्रतिभा एक टेलिभिजन निर्माता हुन् र आफ्नो बुबालाई उनको राजनीतिक गतिविधिमा सहयोग गर्छिन्।<ref>{{cite news|last1=Sahgal |first1=Priya |title=A Tale of Two Daughters |url=https://www.indiatoday.in/column-off-the-record/story/a-tale-of-two-daughters-45777-2009-04-27|newspaper=India Today|access-date=9 May 2022}}</ref> उनकी श्रीमतीको वृद्धावस्थाका कारण ६ अप्रिल २०१६ मा मृत्यु भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=LK Advani bids adieu to wife Kamla; Swaraj, Manmohan, Amit Shah at funeral |url=https://indianexpress.com/photos/picture-gallery-others/l-k-advanis-wife-kamla-advani-passes-aways-rare-family-pics/ |access-date=5 April 2019|work=[[Indian Express]]|date=7 April 2016 }}</ref> आडवाणी दिल्लीमा बस्छन्।<ref>{{cite news|last=Roy Chaudhury|first=Dipanjan|date=29 June 2019|title=Lutyens' Zone: Sushma Swaraj to vacate, LK Advani & MM Joshi may retain bungalows|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lutyens-zone-sushma-swaraj-to-vacate-lk-advani-mm-joshi-may-retain-bungalows/articleshow/69998385.cms|access-date=28 June 2020}}</ref> ==जीवनवृति== === १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष=== आडवाणी १४ वर्षको उमेरमा १९४१ मा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ|राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (RSS) मा सामेल भए।<ref>{{cite news|title='My idea of happiness is good books':Advani|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/my-idea-of-happiness-is-good-books/|newspaper=Indian Express|date=19 September 2010|access-date=1 November 2023}}</ref> उहाँ प्रचारक (पूर्ण-समय कार्यकर्ता) शाखाहरू सञ्चालन गर्दै 1947 मा कराची इकाईको सचिव हुनुभयो।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|title=India 'incomplete' without Sindh: Advani|date=15 January 2017|access-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115121812/http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|archive-date=15 January 2017|url-status=live|publisher=Indian Express}}</ref>[[भारतको विभाजन]] पछि, आडवाणी [[राजस्थान]] [[अलवर जिल्ला|अलवर]], [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]], [[कोटा जिल्ला|कोटा]], [[राजस्थान]] [[बुन्दी जिल्ला|बुन्दी]] र झालावार जिल्लाहरू मा प्रचारक थिए १९५२ सम्म।<ref name=Jaffrelot>{{cite book |last=Jaffrelot |first=Christophe |author-link=Christophe Jaffrelot|title=The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=1996 |isbn=978-1850653011 |page=237}}</ref> ===१९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष=== आडवाणी १९५१ मा [[श्यामा प्रसाद मुखर्जी]] द्वारा आरएसएसको सहयोगमा स्थापना गरिएको राजनीतिक दल [[भारतीय जनसङ्घ|भारतीय जनसंघ]] (BJS) का सदस्य बने। उनी राजस्थानमा जनसंघका तत्कालीन महासचिव एस एस भण्डारीको सचिवमा नियुक्त भएका थिए। १९५७ मा, उनी दिल्ली गए र महासचिव बने र पछि जनसंघको दिल्ली इकाईको अध्यक्ष बने। १९६६ देखि १९६७ सम्म उनले [[दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिल]] (DMC) मा BJS को नेताको रूपमा सेवा गरे। १९६७ दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिलको चुनाव पछि, उनी परिषदको अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भए र १९७० सम्म सेवा गरे।<ref name="LSMB"/><ref>{{cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2783364 |title=Proposal to nominate a member to the Delhi Metropolation [sic] Council Vice Shri L.K. Advani |publisher=Ministry of Home Affairs: Delhi Section |year=1971 |location=New Delhi |pages=2 |quote="Shri L. K. Advani who was the chairman of the Metropolitan Council, was elected as member of the Rajya Sabha in the last elections and his seat has fallen vacant in the Council. He was from the Jan Sangh Party." |access-date=21 September 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> उहाँले पनि सहयोग गर्नुभयो [[के. आर. मलकानी]] [[Organiser (समाचारपत्र)|''Organiser'']] को प्रकाशन संग, RSS को साप्ताहिक न्यूजलेटर र १९६६ मा यसको राष्ट्रिय कार्यकारिणीको सदस्य बने।<ref name="Jaffrelot" /> === १९७१-७५: संसद प्रवेश तथा जनसंघ नेता=== १९७० मा, आडवाणी ६ वर्षको कार्यकालको लागि दिल्लीबाट [[राज्यसभा]] का सदस्य बने।<ref name="Rajya Sabha">{{cite web |url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |title=List of Rajya Sabha members Since 1952 |access-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109030114/http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |archive-date=9 January 2010 |url-status=dead }}</ref> १९७३ मा, उहाँ [[कानपुर]] पार्टी कार्य समितिको बैठकमा बीजेएसको अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो। === १९७६-८०: जनता पार्टी तथा क्याबिनेट मन्त्री=== आडवाणी दोस्रो पटक १९७६ मा [[गुजरात]] बाट राज्यसभामा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="Rajya Sabha"/> आपतकाल लगाइएपछि र विपक्षी दलहरूमाथि क्र्याक डाउन गरेपछि प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले, BJS र अन्य विपक्षी दलहरू [[जनता पार्टी]] गठन गर्न एकीकरण भय।<ref>{{cite book|last=Zarhani|first=Seyed Hossein|url=https://books.google.com/books?id=_3tqDwAAQBAJ|title=Governance and Development in India: A Comparative Study on Andhra Pradesh and Bihar after Liberalization|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-1-351-25518-9|pages=189}}</ref> १९७७ चुनाव मा, जनता पार्टीले इन्दिरा गान्धी द्वारा लागू गरिएको आपतकालको व्यापक अलोकप्रियताको कारणले भारी जीत हासिल गर्यो।<ref name="B">{{cite book|author=G. G. Mirchandani|title=320 Million Judges|publisher=Abhinav Publications|year=2003|isbn=81-7017-061-3|pages=90–100}}</ref> [[मोरारजी देसाई]] प्रधानमन्त्री बने र आडवाणी सूचना तथा प्रसारण मन्त्री बने।<ref>{{cite book|last=Basu|first=Amrita|url=https://books.google.com/books?id=TTrjCQAAQBAJ|title=Violent Conjunctures in Democratic India|date=30 June 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08963-1|pages=69}}</ref> सरकारले आफ्नो पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेन र 1980 मा जनता पार्टी [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]सँग हारेपछि नयाँ चुनाव बोलाउन विघटन गरियो।<ref name="General Election of India 1967">{{cite web |title=General Election of India 1980, 7th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=13 January 2010 |publisher=Election Commission of India |page=5 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19830930-as-general-elections-loom-large-new-four-party-united-front-formed-to-counter-congi-771046-2013-07-18|title=As general elections loom large, new four-party United Front formed to counter Cong(I) |first=Prabhu |last=Chawla|date=30 September 2013|website=India Today |access-date=23 June 2019}}</ref> त्यसपछि, आडवाणी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता बने। === १९८१-८९: भाजपा को गठन र प्रारम्भिक वर्ष=== ६ अप्रिल १९८० मा, आडवाणीले जनसंघका केही पूर्व सदस्यहरूसँग जनता पार्टी छोडे र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] को पहिलो सभापतिको रूपमा [[भारतीय जनता पार्टी]] गठन गरे।<ref>{{cite news|date=6 April 2019|title=BJP's foundation day: Brief history of the achievements and failures of the party|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|url-status=live|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511143721/https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|archive-date=11 May 2019}}</ref> यद्यपि अघिल्लो सरकार १९७७ देखि १९८० सम्म छोटो समयसम्म चल्यो र गुटबन्दी युद्धले बिग्रिएको थियो, यस अवधिमा आर.एस.एस.को समर्थनमा वृद्धि देखियो जुन भाजपाको गठनमा परिणत भयो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/563 563]–564}}</ref> १९८२ मा, उहाँ [[मध्य प्रदेश]] बाट भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो पटक राज्यसभामा निर्वाचित हुनुभयो।<ref name="Rajya Sabha" /> इन्दिरा गान्धीको हत्या को कारणले सहानुभूतिको लहरको पछाडि कांग्रेसले भूस्खलन जित्दा [[१९८४ भारतीय आम निर्वाचन|१९८४ निर्वाचन]]मा भाजपाले मात्र दुई सिट जित्यो। यो असफलताले पार्टीको अडानमा परिवर्तन ल्यायो र आडवाणीलाई पार्टी अध्यक्ष नियुक्त गरियो र भाजपा जनसंघको [[हिन्दुत्व]] विचारधारामा फर्कियो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/633 633]}}</ref> आडवाणीको नेतृत्वमा, [[विश्व हिन्दु परिषद|विश्व हिन्दू परिषद]] (VHP) ले हिन्दूलाई समर्पित मन्दिर निर्माणको लागि आन्दोलन सुरु गर्दा [[रामजन्मभूमि]] साइटलाई लिएर [[अयोध्या विवाद]] को राजनीतिक अनुहार बनेको थियो। [[अयोध्या]] मा [[बाबरी मस्जिद|बाबरी मस्जिद]] को स्थानमा हिन्दू देवता [[राम]] लाई समर्पित मन्दिरको निर्माण को लागी ।<ref>{{cite news|url=http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|title=In the times of Yakub Memon, remembering the Babri Masjid demolition cases|date=29 July 2015 |access-date=29 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730231427/http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|archive-date=30 July 2015|url-status=live}}</ref> यो विवाद रामको जन्मस्थल हो भन्ने विश्वासको आधारमा केन्द्रित भएको थियो र त्यहाँ एक पटक एउटा मन्दिर थियो जुन [[मुगल सम्राटहरू|मुगल सम्राट]] [[बाबर]] द्वारा भत्काइएको थियो। भारतको सर्वेक्षण]] (एएसआई) दावीलाई समर्थन गर्दै।<ref>{{cite news|title=Evidence of temple found: ASI|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|date=25 August 2003|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411193402/http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|archive-date=11 April 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm |title=Layers of truth|work = The Week|archive-url = https://web.archive.org/web/20050323101829/http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm|archive-date = 23 March 2005}}</ref> बीजेपीले अभियानलाई समर्थन गर्‍यो र यसलाई 1989 को चुनावको लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको एक हिस्सा बनायो र यसले 86 सिट जित्न मद्दत गर्‍यो र आडवाणी पहिलो पटक [[लोक सभा|लोकसभा]] मा निर्वाचित भए। आडवाणी लोकसभामा विपक्षी दलको नेता बने जब [[वीपी सिंह]]राष्ट्रिय मोर्चाको सरकार गठन भयो।<ref>{{cite book|title=India Since Independence: Making Sense Of Indian Politics |first=Ananth V. |last=Krishna |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131734650 |url=https://books.google.com/books?id=8v7Vr2iQUHkC|page=347}}</ref> ===१९९०-९७: रथयात्रा र भाजपाको उदय=== 1990 मा, आडवाणीले [[राम रथयात्रा]], रामजन्मभूमि आन्दोलनका लागि स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गर्न रथसहितको जुलुस निकाले। यो जुलुस [[गुजरात]] मा [[सोमनाथ मन्दिर|सोमनाथ]] बाट सुरु भई अयोध्यामा परिणत भएको थियो।<ref>{{cite journal|last=Panikkar|first=K. N.|date=1993|title=Religious Symbols and Political Mobilization: The Agitation for a Mandir at Ayodhya|journal=Social Scientist|volume=21|issue=7/8|pages=63–78|doi=10.2307/3520346|jstor=3520346}}</ref> 1991 को आम चुनावमा, आडवाणी गान्धीनगर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो पटक जितेर कांग्रेस पछिको दोस्रो ठूलो पार्टी बन्यो र फेरि विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|title=1990-L.K. Advani's rath yatra: Chariot of fire|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20091228-1990-l.k.-advanis-rath-yatra-chariot-of-fire-741621-2009-12-24|last=Sahgal|first=Priya|date=28 December 2009|website=India Today|access-date=9 May 2020}}</ref> 1992 मा, बाबरी मस्जिद भत्काइएको थियो जसमा आडवाणीले भत्काउनु अघि उत्तेजक भाषण दिएका थिए।<ref>{{cite news|title=Muslims can never forgive Kalyan over Babri issue|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|work=Express India|access-date=27 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|archive-date=21 January 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/ |date=21 January 2012 }}</ref><ref>{{cite news|title=Babri demolition & failure of Muslim leadership|url=http://www.zeenews.com/news657090.html|publisher=Zee News India|access-date=27 April 2011|date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002222522/http://www.zeenews.com/news657090.html|archive-date=2 October 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Advani fuelled fire that razed Babri: IPS officer|url=https://www.rediff.com/news/report/ips-officer-testifies-to-cbi-on-babri-demolition/20100326.htm|first=Sharat|last=Pradhan|date=26 March 2010|access-date=28 June 2020|website=Rediff}}</ref>आडवाणी ध्वस्त मुद्दामा अभियुक्त मध्ये थिए तर केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष अदालतले ३० सेप्टेम्बर २०२० मा निर्दोष ठहरियो।<ref>{{cite news|first=Vakasha|last=Sachdev|date=6 December 2019|title='Vindicated' LK Advani Remains on Trial in Babri Demolition Case|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/babri-masjid-demolition-criminal-case-conspiracy-lk-advani-vindicated-ayodhya-verdict|access-date=28 June 2020|newspaper=The Quint}}</ref><ref>{{cite news|date=30 September 2020|title=Advani on being acquitted from Babri demolition case.|work=[[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jai-shri-ram-advani-on-being-acquitted-from-babri-demolition-case/articleshow/78402831.cms|access-date=30 September 2020}}</ref> फैसलामा, यो विघटन पूर्व नियोजित थिएन र आडवाणीले भीडलाई रोक्न र उनीहरूलाई उक्साउने प्रयास नगरेको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |title=From Nation of Donkeys to 'Black Day for Democracy': English Editorials Slam Babri Verdict |url=https://thewire.in/media/newspaper-editorials-babri-masjid-demolition-verdict |work=[[The Wire (India)]] |date=2 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Babri accused tried to stop mob, not incite them |url=https://news.rediff.com/commentary/2020/sep/30/babri-accused-tried-to-stop-mob-not-incite-them/577b595b886fd7890e30173a4bdff9c0 |work=[[Rediff.com]] |date=30 September 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> 1996 को आम चुनावमा, बीजेपी एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो र फलस्वरूप भारतको राष्ट्रपति द्वारा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरियो। हवाला काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा आडवाणीले चुनाव लडेका थिएनन्उनी पछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सफाइ दिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/lk-advani-parliamentary-history-2019-lok-sabha-elections-1077707-2017-11-01|title =How Advani will create Parliamentary history whether he contests 2019 Lok Sabha elections or not|publisher =[[India Today Group]]|location =[[New Delhi]] |date =1 November 2017|website =India Today|first=Kumar|last=Shakti Shekhar|access-date =15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980303/06250324.html|title=SC clears Advani, Shukla in hawala case|newspaper=Indian Express|date=3 March 1998}}</ref> वाजपेयीले मे १९९६ मा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्दा मात्र तेह्र दिनपछि सरकार पतन भयो।<ref>{{cite news|title=When Atal Bihari Vajpayee showed the world how to resign in style|url=https://www.indiatoday.in/india/story/atal-bihari-vajpayee-parliament-trust-vote-1996-speech-resign-1316838-2018-08-17|last=Goswami|first=Dev|date=17 August 2018|work=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> === १९९८-२००४: गृहमन्त्री तथा उपप्रधानमन्त्री=== 1998 को आम चुनावमा, बीजेपी नेतृत्वको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए), मार्च 1998 मा वाजपेयी प्रधानमन्त्रीको रूपमा फर्केर सत्तामा आयो।<ref name="Atal">{{cite news|title=How Atal Bihari Vajpayee ended BJP's untouchability|url=https://www.indiatoday.in/india/story/how-atal-bihari-vajpayee-ended-bjp-s-untouchability-1317105-2018-08-17|last=Shakti Shekhar|first=Kumar|date=17 August 2018|website=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> आडवाणी तेस्रो कार्यकालका लागि लोकसभामा निर्वाचित भए र गृहमन्त्री बने।<ref name="LSMB"/> तर, जे जयललिताको नेतृत्वमा रहेको अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (ए.आई.ए.डी.एम.के.) ले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि मात्र तेह्र महिनापछि सरकार फेरि पतन भयो।<ref name="Atal"/> नयाँ चुनाव बोलाइएपछि, बीजेपी नेतृत्वको एनडीएले १९९९ आम चुनाव मा फेरि बहुमत हासिल गर्‍यो र आडवाणी चौथो कार्यकालको लागि गान्धीनगरबाट विजयी भए। उनले गृहमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे र पछि २००२ मा उपप्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।<ref>{{cite web|title=Advani appointed deputy prime minister|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Advani-appointed-deputy-prime-minister/articleshow/14487268.cms|date=29 June 2002|website=The Times of India|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W1dZC9ITxgwC|title=Wondering Man, Money & Go(l)d|publisher=Wondering Man|isbn=978-1-84693-016-4|pages=24|language=en}}</ref> ===२००४-०९: विपक्षी नेता=== [[File:Condoleezza Rice meets L.K. Advani, New Delhi, 2005.jpg|thumb|सन् २००५ मा आडवाणी तत्कालीन [[संयुक्त राज्य राज्यमन्त्री|अमेरिकी विदेशमन्त्री]] [[कन्डोलिजा राइस]]सँग]] 2004 को आम चुनावमा, बीजेपीले कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको साथ हार बेहोरेको थियो, मनमोहन सिंह प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा आए।<ref>{{cite journal|last=Ruparelia|first=Sanjay|date=2005|title=Managing the United Progressive Alliance: The Challenges Ahead|journal=Economic and Political Weekly|volume=40|issue=24|pages=2407–2412|jstor=4416746|issn=0012-9976}}</ref> आडवाणी लोकसभामा आफ्नो पाँचौं कार्यकाल जितेर विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|date=20 January 2014|title=LK Advani warns of 2004 redux, showers praise on party's prime ministerial candidate Narendra Modi|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lk-advani-warns-of-2004-redux-showers-praise-on-partys-prime-ministerial-candidate-narendra-modi/articleshow/29082888.cms|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Lal Krishna Advani {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Lal-Krishna-Advani|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=10 May 2020}}</ref> २००४ को पराजय पछि वाजपेयीले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिए, आडवाणीलाई बीजेपीको नेतृत्व गर्न प्रोत्साहित गरे।<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Somini|date=31 December 2005|title=Former Premier Vajpayee Retires From Indian Politics at 81|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/12/31/world/asia/former-premier-vajpayee-retires-from-indian-politics-at-81.html|access-date=10 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> जुन २००५ मा, कराचीको भ्रमणको क्रममा, आडवाणीले मोहम्मद अली जिन्नालाई "धर्मनिरपेक्ष" नेताको रूपमा वर्णन गरे जसको कारण RSS बाट आलोचना भयो।आडवाणीलाई भाजपा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो तर केही दिन पछि राजीनामा फिर्ता लिए।<ref>{{cite news|title=L K Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/l-k-advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/articleshow/20524464.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> अप्रिल २००५ मा आरएसएस प्रमुख [[के. एस. सुदर्शन]] आडवाणीले पछाडी हट्नुपर्छ भन्ने धारणा राखे।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldstory.php?storyid=68121|title=Atal, Advani should step aside, let young rise: RSS chief|date=11 April 2005|newspaper=The Indian Express}}</ref>डिसेम्बर 2005 मा [[मुम्बई]] मा भाजपाको रजत जयन्ती समारोहमा, आडवाणीले पार्टी अध्यक्षको पद छोडे र [[राजनाथ सिंह]], [[उत्तर प्रदेश]] बाट उनको स्थानमा निर्वाचित भए। मार्च 2006 मा, [[बनारस|वाराणसी]] मा एक हिन्दू मन्दिरमा बम विस्फोट पछि, आडवाणीले आतंकवादसँग लड्न सत्तारूढ संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको कथित असफलतालाई उजागर गर्न "भारत सुरक्षा यात्रा" निकाले।<ref>{{cite news|date=10 June 2013|title=Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/story-28cfjVrLxsbMXxNYXv3QgI.html|access-date=6 August 2020|newspaper=Hindustan Times|language=en}}</ref> === २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू=== [[File:Advani on black money - Al Jazeera English - 5483x3368 crop.jpg|thumb|सन् २००९ मा आडवाणी चुनावी अभियानमा]] डिसेम्बर २००६ मा, आडवाणीले भने कि संसदीय लोकतन्त्रमा विपक्षी नेताको रूपमा, मे २००९ मा हुने अर्को आम चुनावको लागि आफूलाई प्रधानमन्त्री पदको उम्मेदवार ठान्थे।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|title=I'll be candidate for PM: Advani|date=11 December 2006|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|archive-date=19 December 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit |date=19 December 2013 }}</ref> उनको उम्मेदवारीलाई सबैले समर्थन नगरे पनि वाजपेयीले आडवाणीको उम्मेदवारीलाई समर्थन गरे।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|title=Advani opens his heart, and a can of worms|date=11 December 2006|work=The Economic Times|location=India|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214143219/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|archive-date=14 December 2006|url-status=live}}</ref> २ मे २००७ मा, बीजेपी अध्यक्ष राजनाथ सिंहले भने कि यदि बीजेपीले अर्को चुनाव जित्यो भने अर्को प्रधानमन्त्रीको लागि आडवाणी स्वाभाविक विकल्प हुन्।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|title=LK 'natural' choice for PM: Rajnath|date=2 May 2007|author=Mohua Chatterjee|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|archive-date=19 December 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni |date=19 December 2013 }}</ref>१० डिसेम्बर २००७ मा, बीजेपीको संसदीय बोर्डले औपचारिक रूपमा एल के आडवाणीलाई २००९ मा हुने आम चुनावको लागि यसको प्रधानमन्त्री उम्मेद्वार हुने घोषणा गर्यो।<ref>{{cite news|title=Finally, BJP announces Advani as PM candidate|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/the-week-that-was/finally-bjp-announces-advani-as-pm-candidate/articleshow/2625253.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> आडवाणीले लोकसभामा आफ्नो छैटौं कार्यकाल जितेका भए पनि, २००९ को आम चुनावमा भाजपा कांग्रेस र यसका सहयोगीहरूसँग पराजित भयो, जसले तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई कार्यालयमा जारी राख्न अनुमति दियो। चुनावमा पराजय पछि, लालकृष्ण आडवाणीले [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] लाई विपक्षी नेताको पद हस्तान्तरण गरे।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8421132.stm|title=New India opposition leader named |work=[[BBC News]]|date=18 December 2009|access-date=27 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |title=Advani quits as Leader of Opposition |access-date=18 December 2009|newspaper=The Hindu|date=18 December 2009 |last1=Vyas|first1=Neena |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219182548/http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |archive-date=19 December 2013 |url-status=live}}</ref> उनी सन् २०१० मा [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन]] का कार्यकारी अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news|date=22 February 2010|title=NDA elects Advani 'working chairman'|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/nda-elects-advani-working-chairman/story-aO8FS7uLOopcwWwOrojczL.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> आडवाणीले गान्धीनगरबाट २०१४ को आम चुनाव लडे, लगातार पाँचौं पटक जिते। पछि उहाँ [[मुरली मनोहर जोशी]] र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] संग भाजपाको ''मार्गदर्शक मण्डल'' (भिजन समिति) का भाग हुनुहुन्थ्यो।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|title="No Advani, Joshi, Vajpayee in BJP Parliamentary Board, party makes Marg Darshak Mandal for them"|date=29 August 2014|work=IBN Live|access-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|archive-date=29 August 2014}}</ref> == पुरस्कार र मान्यता== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Lal Krishna Advani, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|आडवाणी २०१५ मा [[पद्म विभूषण]] पुरस्कार प्राप्त गर्दै]] * [[पद्म विभूषण]] (२०१५), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/advani-bachchan-dilip-kumar-get-padma-vibhushan/article6821421.ece|title=Advani, Bachchan, Dilip Kumar get Padma Vibhushan |newspaper=The Hindu|date=25 January 2015|access-date=3 February 2023}}</ref> * [[भारत रत्न]] (२०२४), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lk-advani-to-receive-bharat-ratna-pm-modi/articleshow/107379045.cms?from=mdr|title=LK Advani to receive Bharat Ratna|newspaper=[[The Times of India]]|date=3 February 2023|access-date=3 February 2023}}</ref> {{भारत रत्न सम्मानित}} fx2ricmuz9w3smo745ynp9nwuq2aa3q 1395292 1395291 2026-11-09T12:16:11Z Madeshi Brahman 78174 /* १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष */ 1395292 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = एल.के आडवाणी | image = | caption = आडवाणी २०२२ मी | office1 = सातौं भारतका उपप्रधानमन्त्री | primeminister1 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start1 = २९ जुन २००२ | term_end1 = २२ मे २००४ | predecessor1 = देवीलाल | successor1 = ''रिक्त'' | office2 = कोइला तथा खानी मन्त्री | primeminister2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start2 = १ जुलाई २००२ | term_end2 = २६ अगस्ट २००२ | predecessor2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor2 = [[उमा भारती]] | office3 = कर्मी, सार्वजनिक गुनासो तथा निवृत्तिभरण मन्त्री | primeminister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २१ मे २००४ | successor3 = [[मनमोहन सिंह]] | office4 = गृहमन्त्री | primeminister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | predecessor4 = [[इन्द्रजित गुप्ता]] | successor4 = [[शिवराज पाटिल]] | term_start4 = १९ मार्च १९९८ | term_end4 = २२ मे २००४ | office5 = [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्री (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | primeminister5 = [[मोरारजी देसाई]] | predecessor5 = [[विद्याचरण शुक्ल]] | successor5 = [[पुरुषोत्तम कौशिक]] | term_start5 = २४ मार्च १९७७ | term_end5 = २८ जुलाई १९७९ | office6 = छैटौं [[लोकसभामा विपक्षी दलको नेता]] | term_start6 = मे २००४ | term_end6 = डिसेम्बर २००९ | predecessor6 = [[सोनिया गान्धी]] | successor6 = [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] | term_start7 = २४ डिसेम्बर १९९० | term_end7 = २६ जुलाई १९९३ | predecessor7 = [[राजीव गान्धी]] | successor7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | office8 = पाँचौं [[राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता]] | vicepresident8 = [[मोहम्मद हिदायतुल्लाह]] | term_start8 = २१ जनवरी १९८० | term_end8 = ७ अप्रिल १९८० | successor8 = [[पृ. शिव शंकर]] | predecessor8 = [[कमलापति त्रिपाठी]] | office9 = [[संसद सदस्य, राज्यसभा]] | term_start9 = ३ अप्रिल १९७० | term_end9 = २ अप्रिल १९७६ | predecessor9 = सरदार सन्तोख सिंह | successor9 = चरणजित चनाना | constituency9 = [[दिल्ली]] | term_start10 = ३ अप्रिल १९७६ | term_end10 = २ अप्रिल १९८२ | predecessor10 = [[देवदत्त कुमार किकाभाई पटेल]] | successor10 = [[कुमुद बेन जोशी]] | constituency10 = [[गुजरात]] | term_start11 = ३ अप्रिल १९८२ | term_end11 = २ अप्रिल १९८८ | predecessor11 = [[सवाई सिंह सिसोदिया]] | successor11 = राधाकिशन मालवीय | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | term_start12 = ३ अप्रिल १९८८ | term_end12 = ३० नोभेम्बर १९८९ | predecessor12 = [[हंसराज भारद्वाज]] | successor12 = जिनेन्द्र कुमार जैन | constituency12 = [[मध्य प्रदेश]] | office13 = [[संसद सदस्य, लोकसभा]] | constituency13 = [[गांधीनगर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|गांधीनगर]] | term_start13 = २८ फेब्रुअरी १९९८ | term_end13 = २३ मे २०१९ | predecessor13 = विजय पटेल (राजनीतिज्ञ) | successor13 = अमित शाह | term_start14 = २६ नोभेम्बर १९८९ | term_end14 = ७ मे १९९६ | predecessor14 = [[कृष्णचन्द्र पन्त]] | successor14 = [[राजेश खन्ना]] | constituency14 = [[नयाँ दिल्ली]] | office15 = दोस्रो अध्यक्ष, दिल्ली महानगर परिषद | term_start15 = २८ मार्च १९६७ | term_end15 = १९ अप्रिल १९७० | predecessor15 = जग परवेश चन्द्र | successor15 = श्यामचरण गुप्ता | office16 = दोस्रो [[भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष]] | term_start16 = १९८६ | term_end16 = १९९१ | predecessor16 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor16 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | term_start17 = १९९३ | term_end17 = १९९८ | predecessor17 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | successor17 = [[कुशाभाउ ठाकरे]] | term_start18 = २००४ | term_end18 = २००५ | predecessor18 = [[वेंकैया नायडु]] | successor18 = [[राजनाथ सिंह]] | birth_name = लालकृष्ण आडवाणी | birth_date = {{birth date and age|1927|11|8|df=y}} | birth_place = [[कराँची|कराची]], [[बम्बे प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]]<br/>(वर्तमान दिन [[सिन्ध]], [[पाकिस्तान]]) | death_date = | death_place = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | otherparty = | spouse = {{marriage|कमला आडवाणी|1965|2016|end=died}} | children = [[प्रतिभा आडवाणी]] (छोरी)<br/>जयंत आडवाणी (छोरा) | awards = [[भारत रत्न]]<br/>[[पद्म विभूषण]] | signature = Lal Krishna Advani Signature.png | image_size = }} '''लालकृष्ण आडवाणी''' भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी [[भारतीय जनता पार्टी]] का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] का राष्ट्रिय [[भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] पनि भइसकेका छन्। चार पटक राज्यसभा र पाँच पटक लोकसभाका सदस्य भएका आडवाणी सन् १९८६ देखि १९९१ सम्म पार्टीको अध्यक्षका रूपमा थिए। हालमा उनले पार्टीको महत्त्वपूर्ण पदहरूबाट राजीनामा दिएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/other/2013/06/10/369785.html|title=आडवाणीको राजीनामाले बिजेपीमा हलचल|website= कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-13}}</ref> ==प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन== लालकृष्ण आडवाणीको जन्म ८ नोभेम्बर १९२७ मा [[कराँची|कराची]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] सिंधी हिन्दू [[ब्राह्मण]] परिवारमा किशनचन्द डी. आडवाणी र ज्ञानी देवीको घरमा भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/election-news/key-contestants/story/lk-advani-41833-2009-03-15|title=Bhartiya Janata Party's Prime Ministerial candidate and the Leader of Opposition, Lal Krishna Advani will once again seek re-election from his Gandhinagar constituency|date=18 March 2009|newspaper=India Today|access-date=1 November 2023}}</ref><ref name="lka">{{cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|title=Friday Times : Analysis: Trading with India|access-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|archive-date=6 October 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7 |date=6 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news|title=Political success story: Architect of Indian Politics, The Enduring Legacy of LK Advani|date=3 February 2024|work=Zee news|url=https://zeenews.india.com/india/political-success-story-architect-of-indian-politics-the-enduring-legacy-of-lk-advani-2717307.html|access-date=1 December 2023}}</ref> उनले सेन्ट प्याट्रिक हाई स्कूल, कराची, र D.G नेशनल कलेज, हैदराबाद, सिन्धबाट आफ्नो अध्ययन पूरा गरे।<ref>{{cite news|title=L.K. Advani: Bio, Political life, Family & Top stories|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/l-k-advani|work=[[Times of India]]|access-date=1 November 2023}}</ref> उनको परिवार [[भारतको विभाजन]] को समयमा भारत बसाइँ सर्यो र [[मुम्बई]] मा बसोबास गर्नुभयो, जहाँ उनले मुम्बई विश्वविद्यालय सरकारी कानून कलेज बाट कानूनमा स्नातक गरे।<ref name="LSMB"/><ref name=MalikSingh>{{cite book |last1=Malik |first1=Yogendra K. |last2=Singh |first2=V.B. |title=Hindu Nationalists in India: The Rise of the Bharatiya Janata Party |url=https://archive.org/details/hindunationalist0000mali |date=1994 |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |isbn=978-0-8133-8810-6|pages=[https://archive.org/details/hindunationalist0000mali/page/40 40]–43}}</ref> आडवाणीले फेब्रुअरी १९६५ मा कमला आडवाणीसँग विवाह गरे र उनीहरूका एक छोरा जयन्त र एक छोरी प्रतिभा आडवाणी छन्।<ref>{{cite news |title=Will LK Advani's son live up to his father's image? |url=https://www.firstpost.com/politics/will-lk-advanis-son-live-up-to-his-fathers-image-1523797.html|access-date=5 April 2019 |work=Firstpost |date=14 May 2014}}</ref> प्रतिभा एक टेलिभिजन निर्माता हुन् र आफ्नो बुबालाई उनको राजनीतिक गतिविधिमा सहयोग गर्छिन्।<ref>{{cite news|last1=Sahgal |first1=Priya |title=A Tale of Two Daughters |url=https://www.indiatoday.in/column-off-the-record/story/a-tale-of-two-daughters-45777-2009-04-27|newspaper=India Today|access-date=9 May 2022}}</ref> उनकी श्रीमतीको वृद्धावस्थाका कारण ६ अप्रिल २०१६ मा मृत्यु भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=LK Advani bids adieu to wife Kamla; Swaraj, Manmohan, Amit Shah at funeral |url=https://indianexpress.com/photos/picture-gallery-others/l-k-advanis-wife-kamla-advani-passes-aways-rare-family-pics/ |access-date=5 April 2019|work=[[Indian Express]]|date=7 April 2016 }}</ref> आडवाणी दिल्लीमा बस्छन्।<ref>{{cite news|last=Roy Chaudhury|first=Dipanjan|date=29 June 2019|title=Lutyens' Zone: Sushma Swaraj to vacate, LK Advani & MM Joshi may retain bungalows|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lutyens-zone-sushma-swaraj-to-vacate-lk-advani-mm-joshi-may-retain-bungalows/articleshow/69998385.cms|access-date=28 June 2020}}</ref> ==जीवनवृति== === १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष=== आडवाणी १४ वर्षको उमेरमा १९४१ मा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ|राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (RSS) मा सामेल भए।<ref>{{cite news|title='My idea of happiness is good books':Advani|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/my-idea-of-happiness-is-good-books/|newspaper=Indian Express|date=19 September 2010|access-date=1 November 2023}}</ref> उहाँ प्रचारक (पूर्ण-समय कार्यकर्ता) शाखाहरू सञ्चालन गर्दै 1947 मा कराची इकाईको सचिव हुनुभयो।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|title=India 'incomplete' without Sindh: Advani|date=15 January 2017|access-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115121812/http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|archive-date=15 January 2017|url-status=live|publisher=Indian Express}}</ref>[[भारतको विभाजन]] पछि, आडवाणी [[राजस्थान]] [[अलवर जिल्ला|अलवर]], [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]], [[कोटा जिल्ला|कोटा]], [[राजस्थान]] बुन्दी र झालावार जिल्लाहरू मा प्रचारक थिए १९५२ सम्म।<ref name=Jaffrelot>{{cite book |last=Jaffrelot |first=Christophe |author-link=Christophe Jaffrelot|title=The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=1996 |isbn=978-1850653011 |page=237}}</ref> ===१९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष=== आडवाणी १९५१ मा [[श्यामा प्रसाद मुखर्जी]] द्वारा आरएसएसको सहयोगमा स्थापना गरिएको राजनीतिक दल [[भारतीय जनसङ्घ|भारतीय जनसंघ]] (BJS) का सदस्य बने। उनी राजस्थानमा जनसंघका तत्कालीन महासचिव एस एस भण्डारीको सचिवमा नियुक्त भएका थिए। १९५७ मा, उनी दिल्ली गए र महासचिव बने र पछि जनसंघको दिल्ली इकाईको अध्यक्ष बने। १९६६ देखि १९६७ सम्म उनले [[दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिल]] (DMC) मा BJS को नेताको रूपमा सेवा गरे। १९६७ दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिलको चुनाव पछि, उनी परिषदको अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भए र १९७० सम्म सेवा गरे।<ref name="LSMB"/><ref>{{cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2783364 |title=Proposal to nominate a member to the Delhi Metropolation [sic] Council Vice Shri L.K. Advani |publisher=Ministry of Home Affairs: Delhi Section |year=1971 |location=New Delhi |pages=2 |quote="Shri L. K. Advani who was the chairman of the Metropolitan Council, was elected as member of the Rajya Sabha in the last elections and his seat has fallen vacant in the Council. He was from the Jan Sangh Party." |access-date=21 September 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> उहाँले पनि सहयोग गर्नुभयो [[के. आर. मलकानी]] [[Organiser (समाचारपत्र)|''Organiser'']] को प्रकाशन संग, RSS को साप्ताहिक न्यूजलेटर र १९६६ मा यसको राष्ट्रिय कार्यकारिणीको सदस्य बने।<ref name="Jaffrelot" /> === १९७१-७५: संसद प्रवेश तथा जनसंघ नेता=== १९७० मा, आडवाणी ६ वर्षको कार्यकालको लागि दिल्लीबाट [[राज्यसभा]] का सदस्य बने।<ref name="Rajya Sabha">{{cite web |url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |title=List of Rajya Sabha members Since 1952 |access-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109030114/http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |archive-date=9 January 2010 |url-status=dead }}</ref> १९७३ मा, उहाँ [[कानपुर]] पार्टी कार्य समितिको बैठकमा बीजेएसको अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो। === १९७६-८०: जनता पार्टी तथा क्याबिनेट मन्त्री=== आडवाणी दोस्रो पटक १९७६ मा [[गुजरात]] बाट राज्यसभामा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="Rajya Sabha"/> आपतकाल लगाइएपछि र विपक्षी दलहरूमाथि क्र्याक डाउन गरेपछि प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले, BJS र अन्य विपक्षी दलहरू [[जनता पार्टी]] गठन गर्न एकीकरण भय।<ref>{{cite book|last=Zarhani|first=Seyed Hossein|url=https://books.google.com/books?id=_3tqDwAAQBAJ|title=Governance and Development in India: A Comparative Study on Andhra Pradesh and Bihar after Liberalization|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-1-351-25518-9|pages=189}}</ref> १९७७ चुनाव मा, जनता पार्टीले इन्दिरा गान्धी द्वारा लागू गरिएको आपतकालको व्यापक अलोकप्रियताको कारणले भारी जीत हासिल गर्यो।<ref name="B">{{cite book|author=G. G. Mirchandani|title=320 Million Judges|publisher=Abhinav Publications|year=2003|isbn=81-7017-061-3|pages=90–100}}</ref> [[मोरारजी देसाई]] प्रधानमन्त्री बने र आडवाणी सूचना तथा प्रसारण मन्त्री बने।<ref>{{cite book|last=Basu|first=Amrita|url=https://books.google.com/books?id=TTrjCQAAQBAJ|title=Violent Conjunctures in Democratic India|date=30 June 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08963-1|pages=69}}</ref> सरकारले आफ्नो पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेन र 1980 मा जनता पार्टी [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]सँग हारेपछि नयाँ चुनाव बोलाउन विघटन गरियो।<ref name="General Election of India 1967">{{cite web |title=General Election of India 1980, 7th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=13 January 2010 |publisher=Election Commission of India |page=5 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19830930-as-general-elections-loom-large-new-four-party-united-front-formed-to-counter-congi-771046-2013-07-18|title=As general elections loom large, new four-party United Front formed to counter Cong(I) |first=Prabhu |last=Chawla|date=30 September 2013|website=India Today |access-date=23 June 2019}}</ref> त्यसपछि, आडवाणी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता बने। === १९८१-८९: भाजपा को गठन र प्रारम्भिक वर्ष=== ६ अप्रिल १९८० मा, आडवाणीले जनसंघका केही पूर्व सदस्यहरूसँग जनता पार्टी छोडे र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] को पहिलो सभापतिको रूपमा [[भारतीय जनता पार्टी]] गठन गरे।<ref>{{cite news|date=6 April 2019|title=BJP's foundation day: Brief history of the achievements and failures of the party|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|url-status=live|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511143721/https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|archive-date=11 May 2019}}</ref> यद्यपि अघिल्लो सरकार १९७७ देखि १९८० सम्म छोटो समयसम्म चल्यो र गुटबन्दी युद्धले बिग्रिएको थियो, यस अवधिमा आर.एस.एस.को समर्थनमा वृद्धि देखियो जुन भाजपाको गठनमा परिणत भयो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/563 563]–564}}</ref> १९८२ मा, उहाँ [[मध्य प्रदेश]] बाट भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो पटक राज्यसभामा निर्वाचित हुनुभयो।<ref name="Rajya Sabha" /> इन्दिरा गान्धीको हत्या को कारणले सहानुभूतिको लहरको पछाडि कांग्रेसले भूस्खलन जित्दा [[१९८४ भारतीय आम निर्वाचन|१९८४ निर्वाचन]]मा भाजपाले मात्र दुई सिट जित्यो। यो असफलताले पार्टीको अडानमा परिवर्तन ल्यायो र आडवाणीलाई पार्टी अध्यक्ष नियुक्त गरियो र भाजपा जनसंघको [[हिन्दुत्व]] विचारधारामा फर्कियो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/633 633]}}</ref> आडवाणीको नेतृत्वमा, [[विश्व हिन्दु परिषद|विश्व हिन्दू परिषद]] (VHP) ले हिन्दूलाई समर्पित मन्दिर निर्माणको लागि आन्दोलन सुरु गर्दा [[रामजन्मभूमि]] साइटलाई लिएर [[अयोध्या विवाद]] को राजनीतिक अनुहार बनेको थियो। [[अयोध्या]] मा [[बाबरी मस्जिद|बाबरी मस्जिद]] को स्थानमा हिन्दू देवता [[राम]] लाई समर्पित मन्दिरको निर्माण को लागी ।<ref>{{cite news|url=http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|title=In the times of Yakub Memon, remembering the Babri Masjid demolition cases|date=29 July 2015 |access-date=29 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730231427/http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|archive-date=30 July 2015|url-status=live}}</ref> यो विवाद रामको जन्मस्थल हो भन्ने विश्वासको आधारमा केन्द्रित भएको थियो र त्यहाँ एक पटक एउटा मन्दिर थियो जुन [[मुगल सम्राटहरू|मुगल सम्राट]] [[बाबर]] द्वारा भत्काइएको थियो। भारतको सर्वेक्षण]] (एएसआई) दावीलाई समर्थन गर्दै।<ref>{{cite news|title=Evidence of temple found: ASI|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|date=25 August 2003|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411193402/http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|archive-date=11 April 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm |title=Layers of truth|work = The Week|archive-url = https://web.archive.org/web/20050323101829/http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm|archive-date = 23 March 2005}}</ref> बीजेपीले अभियानलाई समर्थन गर्‍यो र यसलाई 1989 को चुनावको लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको एक हिस्सा बनायो र यसले 86 सिट जित्न मद्दत गर्‍यो र आडवाणी पहिलो पटक [[लोक सभा|लोकसभा]] मा निर्वाचित भए। आडवाणी लोकसभामा विपक्षी दलको नेता बने जब [[वीपी सिंह]]राष्ट्रिय मोर्चाको सरकार गठन भयो।<ref>{{cite book|title=India Since Independence: Making Sense Of Indian Politics |first=Ananth V. |last=Krishna |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131734650 |url=https://books.google.com/books?id=8v7Vr2iQUHkC|page=347}}</ref> ===१९९०-९७: रथयात्रा र भाजपाको उदय=== 1990 मा, आडवाणीले [[राम रथयात्रा]], रामजन्मभूमि आन्दोलनका लागि स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गर्न रथसहितको जुलुस निकाले। यो जुलुस [[गुजरात]] मा [[सोमनाथ मन्दिर|सोमनाथ]] बाट सुरु भई अयोध्यामा परिणत भएको थियो।<ref>{{cite journal|last=Panikkar|first=K. N.|date=1993|title=Religious Symbols and Political Mobilization: The Agitation for a Mandir at Ayodhya|journal=Social Scientist|volume=21|issue=7/8|pages=63–78|doi=10.2307/3520346|jstor=3520346}}</ref> 1991 को आम चुनावमा, आडवाणी गान्धीनगर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो पटक जितेर कांग्रेस पछिको दोस्रो ठूलो पार्टी बन्यो र फेरि विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|title=1990-L.K. Advani's rath yatra: Chariot of fire|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20091228-1990-l.k.-advanis-rath-yatra-chariot-of-fire-741621-2009-12-24|last=Sahgal|first=Priya|date=28 December 2009|website=India Today|access-date=9 May 2020}}</ref> 1992 मा, बाबरी मस्जिद भत्काइएको थियो जसमा आडवाणीले भत्काउनु अघि उत्तेजक भाषण दिएका थिए।<ref>{{cite news|title=Muslims can never forgive Kalyan over Babri issue|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|work=Express India|access-date=27 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|archive-date=21 January 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/ |date=21 January 2012 }}</ref><ref>{{cite news|title=Babri demolition & failure of Muslim leadership|url=http://www.zeenews.com/news657090.html|publisher=Zee News India|access-date=27 April 2011|date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002222522/http://www.zeenews.com/news657090.html|archive-date=2 October 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Advani fuelled fire that razed Babri: IPS officer|url=https://www.rediff.com/news/report/ips-officer-testifies-to-cbi-on-babri-demolition/20100326.htm|first=Sharat|last=Pradhan|date=26 March 2010|access-date=28 June 2020|website=Rediff}}</ref>आडवाणी ध्वस्त मुद्दामा अभियुक्त मध्ये थिए तर केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष अदालतले ३० सेप्टेम्बर २०२० मा निर्दोष ठहरियो।<ref>{{cite news|first=Vakasha|last=Sachdev|date=6 December 2019|title='Vindicated' LK Advani Remains on Trial in Babri Demolition Case|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/babri-masjid-demolition-criminal-case-conspiracy-lk-advani-vindicated-ayodhya-verdict|access-date=28 June 2020|newspaper=The Quint}}</ref><ref>{{cite news|date=30 September 2020|title=Advani on being acquitted from Babri demolition case.|work=[[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jai-shri-ram-advani-on-being-acquitted-from-babri-demolition-case/articleshow/78402831.cms|access-date=30 September 2020}}</ref> फैसलामा, यो विघटन पूर्व नियोजित थिएन र आडवाणीले भीडलाई रोक्न र उनीहरूलाई उक्साउने प्रयास नगरेको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |title=From Nation of Donkeys to 'Black Day for Democracy': English Editorials Slam Babri Verdict |url=https://thewire.in/media/newspaper-editorials-babri-masjid-demolition-verdict |work=[[The Wire (India)]] |date=2 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Babri accused tried to stop mob, not incite them |url=https://news.rediff.com/commentary/2020/sep/30/babri-accused-tried-to-stop-mob-not-incite-them/577b595b886fd7890e30173a4bdff9c0 |work=[[Rediff.com]] |date=30 September 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> 1996 को आम चुनावमा, बीजेपी एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो र फलस्वरूप भारतको राष्ट्रपति द्वारा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरियो। हवाला काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा आडवाणीले चुनाव लडेका थिएनन्उनी पछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सफाइ दिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/lk-advani-parliamentary-history-2019-lok-sabha-elections-1077707-2017-11-01|title =How Advani will create Parliamentary history whether he contests 2019 Lok Sabha elections or not|publisher =[[India Today Group]]|location =[[New Delhi]] |date =1 November 2017|website =India Today|first=Kumar|last=Shakti Shekhar|access-date =15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980303/06250324.html|title=SC clears Advani, Shukla in hawala case|newspaper=Indian Express|date=3 March 1998}}</ref> वाजपेयीले मे १९९६ मा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्दा मात्र तेह्र दिनपछि सरकार पतन भयो।<ref>{{cite news|title=When Atal Bihari Vajpayee showed the world how to resign in style|url=https://www.indiatoday.in/india/story/atal-bihari-vajpayee-parliament-trust-vote-1996-speech-resign-1316838-2018-08-17|last=Goswami|first=Dev|date=17 August 2018|work=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> === १९९८-२००४: गृहमन्त्री तथा उपप्रधानमन्त्री=== 1998 को आम चुनावमा, बीजेपी नेतृत्वको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए), मार्च 1998 मा वाजपेयी प्रधानमन्त्रीको रूपमा फर्केर सत्तामा आयो।<ref name="Atal">{{cite news|title=How Atal Bihari Vajpayee ended BJP's untouchability|url=https://www.indiatoday.in/india/story/how-atal-bihari-vajpayee-ended-bjp-s-untouchability-1317105-2018-08-17|last=Shakti Shekhar|first=Kumar|date=17 August 2018|website=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> आडवाणी तेस्रो कार्यकालका लागि लोकसभामा निर्वाचित भए र गृहमन्त्री बने।<ref name="LSMB"/> तर, जे जयललिताको नेतृत्वमा रहेको अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (ए.आई.ए.डी.एम.के.) ले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि मात्र तेह्र महिनापछि सरकार फेरि पतन भयो।<ref name="Atal"/> नयाँ चुनाव बोलाइएपछि, बीजेपी नेतृत्वको एनडीएले १९९९ आम चुनाव मा फेरि बहुमत हासिल गर्‍यो र आडवाणी चौथो कार्यकालको लागि गान्धीनगरबाट विजयी भए। उनले गृहमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे र पछि २००२ मा उपप्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।<ref>{{cite web|title=Advani appointed deputy prime minister|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Advani-appointed-deputy-prime-minister/articleshow/14487268.cms|date=29 June 2002|website=The Times of India|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W1dZC9ITxgwC|title=Wondering Man, Money & Go(l)d|publisher=Wondering Man|isbn=978-1-84693-016-4|pages=24|language=en}}</ref> ===२००४-०९: विपक्षी नेता=== [[File:Condoleezza Rice meets L.K. Advani, New Delhi, 2005.jpg|thumb|सन् २००५ मा आडवाणी तत्कालीन [[संयुक्त राज्य राज्यमन्त्री|अमेरिकी विदेशमन्त्री]] [[कन्डोलिजा राइस]]सँग]] 2004 को आम चुनावमा, बीजेपीले कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको साथ हार बेहोरेको थियो, मनमोहन सिंह प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा आए।<ref>{{cite journal|last=Ruparelia|first=Sanjay|date=2005|title=Managing the United Progressive Alliance: The Challenges Ahead|journal=Economic and Political Weekly|volume=40|issue=24|pages=2407–2412|jstor=4416746|issn=0012-9976}}</ref> आडवाणी लोकसभामा आफ्नो पाँचौं कार्यकाल जितेर विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|date=20 January 2014|title=LK Advani warns of 2004 redux, showers praise on party's prime ministerial candidate Narendra Modi|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lk-advani-warns-of-2004-redux-showers-praise-on-partys-prime-ministerial-candidate-narendra-modi/articleshow/29082888.cms|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Lal Krishna Advani {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Lal-Krishna-Advani|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=10 May 2020}}</ref> २००४ को पराजय पछि वाजपेयीले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिए, आडवाणीलाई बीजेपीको नेतृत्व गर्न प्रोत्साहित गरे।<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Somini|date=31 December 2005|title=Former Premier Vajpayee Retires From Indian Politics at 81|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/12/31/world/asia/former-premier-vajpayee-retires-from-indian-politics-at-81.html|access-date=10 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> जुन २००५ मा, कराचीको भ्रमणको क्रममा, आडवाणीले मोहम्मद अली जिन्नालाई "धर्मनिरपेक्ष" नेताको रूपमा वर्णन गरे जसको कारण RSS बाट आलोचना भयो।आडवाणीलाई भाजपा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो तर केही दिन पछि राजीनामा फिर्ता लिए।<ref>{{cite news|title=L K Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/l-k-advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/articleshow/20524464.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> अप्रिल २००५ मा आरएसएस प्रमुख [[के. एस. सुदर्शन]] आडवाणीले पछाडी हट्नुपर्छ भन्ने धारणा राखे।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldstory.php?storyid=68121|title=Atal, Advani should step aside, let young rise: RSS chief|date=11 April 2005|newspaper=The Indian Express}}</ref>डिसेम्बर 2005 मा [[मुम्बई]] मा भाजपाको रजत जयन्ती समारोहमा, आडवाणीले पार्टी अध्यक्षको पद छोडे र [[राजनाथ सिंह]], [[उत्तर प्रदेश]] बाट उनको स्थानमा निर्वाचित भए। मार्च 2006 मा, [[बनारस|वाराणसी]] मा एक हिन्दू मन्दिरमा बम विस्फोट पछि, आडवाणीले आतंकवादसँग लड्न सत्तारूढ संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको कथित असफलतालाई उजागर गर्न "भारत सुरक्षा यात्रा" निकाले।<ref>{{cite news|date=10 June 2013|title=Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/story-28cfjVrLxsbMXxNYXv3QgI.html|access-date=6 August 2020|newspaper=Hindustan Times|language=en}}</ref> === २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू=== [[File:Advani on black money - Al Jazeera English - 5483x3368 crop.jpg|thumb|सन् २००९ मा आडवाणी चुनावी अभियानमा]] डिसेम्बर २००६ मा, आडवाणीले भने कि संसदीय लोकतन्त्रमा विपक्षी नेताको रूपमा, मे २००९ मा हुने अर्को आम चुनावको लागि आफूलाई प्रधानमन्त्री पदको उम्मेदवार ठान्थे।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|title=I'll be candidate for PM: Advani|date=11 December 2006|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|archive-date=19 December 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit |date=19 December 2013 }}</ref> उनको उम्मेदवारीलाई सबैले समर्थन नगरे पनि वाजपेयीले आडवाणीको उम्मेदवारीलाई समर्थन गरे।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|title=Advani opens his heart, and a can of worms|date=11 December 2006|work=The Economic Times|location=India|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214143219/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|archive-date=14 December 2006|url-status=live}}</ref> २ मे २००७ मा, बीजेपी अध्यक्ष राजनाथ सिंहले भने कि यदि बीजेपीले अर्को चुनाव जित्यो भने अर्को प्रधानमन्त्रीको लागि आडवाणी स्वाभाविक विकल्प हुन्।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|title=LK 'natural' choice for PM: Rajnath|date=2 May 2007|author=Mohua Chatterjee|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|archive-date=19 December 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni |date=19 December 2013 }}</ref>१० डिसेम्बर २००७ मा, बीजेपीको संसदीय बोर्डले औपचारिक रूपमा एल के आडवाणीलाई २००९ मा हुने आम चुनावको लागि यसको प्रधानमन्त्री उम्मेद्वार हुने घोषणा गर्यो।<ref>{{cite news|title=Finally, BJP announces Advani as PM candidate|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/the-week-that-was/finally-bjp-announces-advani-as-pm-candidate/articleshow/2625253.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> आडवाणीले लोकसभामा आफ्नो छैटौं कार्यकाल जितेका भए पनि, २००९ को आम चुनावमा भाजपा कांग्रेस र यसका सहयोगीहरूसँग पराजित भयो, जसले तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई कार्यालयमा जारी राख्न अनुमति दियो। चुनावमा पराजय पछि, लालकृष्ण आडवाणीले [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] लाई विपक्षी नेताको पद हस्तान्तरण गरे।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8421132.stm|title=New India opposition leader named |work=[[BBC News]]|date=18 December 2009|access-date=27 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |title=Advani quits as Leader of Opposition |access-date=18 December 2009|newspaper=The Hindu|date=18 December 2009 |last1=Vyas|first1=Neena |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219182548/http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |archive-date=19 December 2013 |url-status=live}}</ref> उनी सन् २०१० मा [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन]] का कार्यकारी अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news|date=22 February 2010|title=NDA elects Advani 'working chairman'|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/nda-elects-advani-working-chairman/story-aO8FS7uLOopcwWwOrojczL.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> आडवाणीले गान्धीनगरबाट २०१४ को आम चुनाव लडे, लगातार पाँचौं पटक जिते। पछि उहाँ [[मुरली मनोहर जोशी]] र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] संग भाजपाको ''मार्गदर्शक मण्डल'' (भिजन समिति) का भाग हुनुहुन्थ्यो।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|title="No Advani, Joshi, Vajpayee in BJP Parliamentary Board, party makes Marg Darshak Mandal for them"|date=29 August 2014|work=IBN Live|access-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|archive-date=29 August 2014}}</ref> == पुरस्कार र मान्यता== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Lal Krishna Advani, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|आडवाणी २०१५ मा [[पद्म विभूषण]] पुरस्कार प्राप्त गर्दै]] * [[पद्म विभूषण]] (२०१५), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/advani-bachchan-dilip-kumar-get-padma-vibhushan/article6821421.ece|title=Advani, Bachchan, Dilip Kumar get Padma Vibhushan |newspaper=The Hindu|date=25 January 2015|access-date=3 February 2023}}</ref> * [[भारत रत्न]] (२०२४), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lk-advani-to-receive-bharat-ratna-pm-modi/articleshow/107379045.cms?from=mdr|title=LK Advani to receive Bharat Ratna|newspaper=[[The Times of India]]|date=3 February 2023|access-date=3 February 2023}}</ref> {{भारत रत्न सम्मानित}} 08jmc1x8o96pvakm829aj2mx107bp3q 1395293 1395292 2026-11-09T12:16:22Z Madeshi Brahman 78174 /* १९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष */ 1395293 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = एल.के आडवाणी | image = | caption = आडवाणी २०२२ मी | office1 = सातौं भारतका उपप्रधानमन्त्री | primeminister1 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start1 = २९ जुन २००२ | term_end1 = २२ मे २००४ | predecessor1 = देवीलाल | successor1 = ''रिक्त'' | office2 = कोइला तथा खानी मन्त्री | primeminister2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start2 = १ जुलाई २००२ | term_end2 = २६ अगस्ट २००२ | predecessor2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor2 = [[उमा भारती]] | office3 = कर्मी, सार्वजनिक गुनासो तथा निवृत्तिभरण मन्त्री | primeminister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २१ मे २००४ | successor3 = [[मनमोहन सिंह]] | office4 = गृहमन्त्री | primeminister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | predecessor4 = [[इन्द्रजित गुप्ता]] | successor4 = [[शिवराज पाटिल]] | term_start4 = १९ मार्च १९९८ | term_end4 = २२ मे २००४ | office5 = [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्री (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | primeminister5 = [[मोरारजी देसाई]] | predecessor5 = [[विद्याचरण शुक्ल]] | successor5 = [[पुरुषोत्तम कौशिक]] | term_start5 = २४ मार्च १९७७ | term_end5 = २८ जुलाई १९७९ | office6 = छैटौं [[लोकसभामा विपक्षी दलको नेता]] | term_start6 = मे २००४ | term_end6 = डिसेम्बर २००९ | predecessor6 = [[सोनिया गान्धी]] | successor6 = [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] | term_start7 = २४ डिसेम्बर १९९० | term_end7 = २६ जुलाई १९९३ | predecessor7 = [[राजीव गान्धी]] | successor7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | office8 = पाँचौं [[राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता]] | vicepresident8 = [[मोहम्मद हिदायतुल्लाह]] | term_start8 = २१ जनवरी १९८० | term_end8 = ७ अप्रिल १९८० | successor8 = [[पृ. शिव शंकर]] | predecessor8 = [[कमलापति त्रिपाठी]] | office9 = [[संसद सदस्य, राज्यसभा]] | term_start9 = ३ अप्रिल १९७० | term_end9 = २ अप्रिल १९७६ | predecessor9 = सरदार सन्तोख सिंह | successor9 = चरणजित चनाना | constituency9 = [[दिल्ली]] | term_start10 = ३ अप्रिल १९७६ | term_end10 = २ अप्रिल १९८२ | predecessor10 = [[देवदत्त कुमार किकाभाई पटेल]] | successor10 = [[कुमुद बेन जोशी]] | constituency10 = [[गुजरात]] | term_start11 = ३ अप्रिल १९८२ | term_end11 = २ अप्रिल १९८८ | predecessor11 = [[सवाई सिंह सिसोदिया]] | successor11 = राधाकिशन मालवीय | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | term_start12 = ३ अप्रिल १९८८ | term_end12 = ३० नोभेम्बर १९८९ | predecessor12 = [[हंसराज भारद्वाज]] | successor12 = जिनेन्द्र कुमार जैन | constituency12 = [[मध्य प्रदेश]] | office13 = [[संसद सदस्य, लोकसभा]] | constituency13 = [[गांधीनगर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|गांधीनगर]] | term_start13 = २८ फेब्रुअरी १९९८ | term_end13 = २३ मे २०१९ | predecessor13 = विजय पटेल (राजनीतिज्ञ) | successor13 = अमित शाह | term_start14 = २६ नोभेम्बर १९८९ | term_end14 = ७ मे १९९६ | predecessor14 = [[कृष्णचन्द्र पन्त]] | successor14 = [[राजेश खन्ना]] | constituency14 = [[नयाँ दिल्ली]] | office15 = दोस्रो अध्यक्ष, दिल्ली महानगर परिषद | term_start15 = २८ मार्च १९६७ | term_end15 = १९ अप्रिल १९७० | predecessor15 = जग परवेश चन्द्र | successor15 = श्यामचरण गुप्ता | office16 = दोस्रो [[भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष]] | term_start16 = १९८६ | term_end16 = १९९१ | predecessor16 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor16 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | term_start17 = १९९३ | term_end17 = १९९८ | predecessor17 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | successor17 = [[कुशाभाउ ठाकरे]] | term_start18 = २००४ | term_end18 = २००५ | predecessor18 = [[वेंकैया नायडु]] | successor18 = [[राजनाथ सिंह]] | birth_name = लालकृष्ण आडवाणी | birth_date = {{birth date and age|1927|11|8|df=y}} | birth_place = [[कराँची|कराची]], [[बम्बे प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]]<br/>(वर्तमान दिन [[सिन्ध]], [[पाकिस्तान]]) | death_date = | death_place = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | otherparty = | spouse = {{marriage|कमला आडवाणी|1965|2016|end=died}} | children = [[प्रतिभा आडवाणी]] (छोरी)<br/>जयंत आडवाणी (छोरा) | awards = [[भारत रत्न]]<br/>[[पद्म विभूषण]] | signature = Lal Krishna Advani Signature.png | image_size = }} '''लालकृष्ण आडवाणी''' भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी [[भारतीय जनता पार्टी]] का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] का राष्ट्रिय [[भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] पनि भइसकेका छन्। चार पटक राज्यसभा र पाँच पटक लोकसभाका सदस्य भएका आडवाणी सन् १९८६ देखि १९९१ सम्म पार्टीको अध्यक्षका रूपमा थिए। हालमा उनले पार्टीको महत्त्वपूर्ण पदहरूबाट राजीनामा दिएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/other/2013/06/10/369785.html|title=आडवाणीको राजीनामाले बिजेपीमा हलचल|website= कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-13}}</ref> ==प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन== लालकृष्ण आडवाणीको जन्म ८ नोभेम्बर १९२७ मा [[कराँची|कराची]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] सिंधी हिन्दू [[ब्राह्मण]] परिवारमा किशनचन्द डी. आडवाणी र ज्ञानी देवीको घरमा भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/election-news/key-contestants/story/lk-advani-41833-2009-03-15|title=Bhartiya Janata Party's Prime Ministerial candidate and the Leader of Opposition, Lal Krishna Advani will once again seek re-election from his Gandhinagar constituency|date=18 March 2009|newspaper=India Today|access-date=1 November 2023}}</ref><ref name="lka">{{cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|title=Friday Times : Analysis: Trading with India|access-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|archive-date=6 October 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7 |date=6 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news|title=Political success story: Architect of Indian Politics, The Enduring Legacy of LK Advani|date=3 February 2024|work=Zee news|url=https://zeenews.india.com/india/political-success-story-architect-of-indian-politics-the-enduring-legacy-of-lk-advani-2717307.html|access-date=1 December 2023}}</ref> उनले सेन्ट प्याट्रिक हाई स्कूल, कराची, र D.G नेशनल कलेज, हैदराबाद, सिन्धबाट आफ्नो अध्ययन पूरा गरे।<ref>{{cite news|title=L.K. Advani: Bio, Political life, Family & Top stories|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/l-k-advani|work=[[Times of India]]|access-date=1 November 2023}}</ref> उनको परिवार [[भारतको विभाजन]] को समयमा भारत बसाइँ सर्यो र [[मुम्बई]] मा बसोबास गर्नुभयो, जहाँ उनले मुम्बई विश्वविद्यालय सरकारी कानून कलेज बाट कानूनमा स्नातक गरे।<ref name="LSMB"/><ref name=MalikSingh>{{cite book |last1=Malik |first1=Yogendra K. |last2=Singh |first2=V.B. |title=Hindu Nationalists in India: The Rise of the Bharatiya Janata Party |url=https://archive.org/details/hindunationalist0000mali |date=1994 |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |isbn=978-0-8133-8810-6|pages=[https://archive.org/details/hindunationalist0000mali/page/40 40]–43}}</ref> आडवाणीले फेब्रुअरी १९६५ मा कमला आडवाणीसँग विवाह गरे र उनीहरूका एक छोरा जयन्त र एक छोरी प्रतिभा आडवाणी छन्।<ref>{{cite news |title=Will LK Advani's son live up to his father's image? |url=https://www.firstpost.com/politics/will-lk-advanis-son-live-up-to-his-fathers-image-1523797.html|access-date=5 April 2019 |work=Firstpost |date=14 May 2014}}</ref> प्रतिभा एक टेलिभिजन निर्माता हुन् र आफ्नो बुबालाई उनको राजनीतिक गतिविधिमा सहयोग गर्छिन्।<ref>{{cite news|last1=Sahgal |first1=Priya |title=A Tale of Two Daughters |url=https://www.indiatoday.in/column-off-the-record/story/a-tale-of-two-daughters-45777-2009-04-27|newspaper=India Today|access-date=9 May 2022}}</ref> उनकी श्रीमतीको वृद्धावस्थाका कारण ६ अप्रिल २०१६ मा मृत्यु भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=LK Advani bids adieu to wife Kamla; Swaraj, Manmohan, Amit Shah at funeral |url=https://indianexpress.com/photos/picture-gallery-others/l-k-advanis-wife-kamla-advani-passes-aways-rare-family-pics/ |access-date=5 April 2019|work=[[Indian Express]]|date=7 April 2016 }}</ref> आडवाणी दिल्लीमा बस्छन्।<ref>{{cite news|last=Roy Chaudhury|first=Dipanjan|date=29 June 2019|title=Lutyens' Zone: Sushma Swaraj to vacate, LK Advani & MM Joshi may retain bungalows|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lutyens-zone-sushma-swaraj-to-vacate-lk-advani-mm-joshi-may-retain-bungalows/articleshow/69998385.cms|access-date=28 June 2020}}</ref> ==जीवनवृति== === १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष=== आडवाणी १४ वर्षको उमेरमा १९४१ मा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ|राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (RSS) मा सामेल भए।<ref>{{cite news|title='My idea of happiness is good books':Advani|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/my-idea-of-happiness-is-good-books/|newspaper=Indian Express|date=19 September 2010|access-date=1 November 2023}}</ref> उहाँ प्रचारक (पूर्ण-समय कार्यकर्ता) शाखाहरू सञ्चालन गर्दै 1947 मा कराची इकाईको सचिव हुनुभयो।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|title=India 'incomplete' without Sindh: Advani|date=15 January 2017|access-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115121812/http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|archive-date=15 January 2017|url-status=live|publisher=Indian Express}}</ref>[[भारतको विभाजन]] पछि, आडवाणी [[राजस्थान]] [[अलवर जिल्ला|अलवर]], [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]], [[कोटा जिल्ला|कोटा]], [[राजस्थान]] बुन्दी र झालावार जिल्लाहरू मा प्रचारक थिए १९५२ सम्म।<ref name=Jaffrelot>{{cite book |last=Jaffrelot |first=Christophe |author-link=Christophe Jaffrelot|title=The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=1996 |isbn=978-1850653011 |page=237}}</ref> ===१९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष=== आडवाणी १९५१ मा श्यामा प्रसाद मुखर्जी द्वारा आरएसएसको सहयोगमा स्थापना गरिएको राजनीतिक दल [[भारतीय जनसङ्घ|भारतीय जनसंघ]] (BJS) का सदस्य बने। उनी राजस्थानमा जनसंघका तत्कालीन महासचिव एस एस भण्डारीको सचिवमा नियुक्त भएका थिए। १९५७ मा, उनी दिल्ली गए र महासचिव बने र पछि जनसंघको दिल्ली इकाईको अध्यक्ष बने। १९६६ देखि १९६७ सम्म उनले [[दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिल]] (DMC) मा BJS को नेताको रूपमा सेवा गरे। १९६७ दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिलको चुनाव पछि, उनी परिषदको अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भए र १९७० सम्म सेवा गरे।<ref name="LSMB"/><ref>{{cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2783364 |title=Proposal to nominate a member to the Delhi Metropolation [sic] Council Vice Shri L.K. Advani |publisher=Ministry of Home Affairs: Delhi Section |year=1971 |location=New Delhi |pages=2 |quote="Shri L. K. Advani who was the chairman of the Metropolitan Council, was elected as member of the Rajya Sabha in the last elections and his seat has fallen vacant in the Council. He was from the Jan Sangh Party." |access-date=21 September 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> उहाँले पनि सहयोग गर्नुभयो [[के. आर. मलकानी]] [[Organiser (समाचारपत्र)|''Organiser'']] को प्रकाशन संग, RSS को साप्ताहिक न्यूजलेटर र १९६६ मा यसको राष्ट्रिय कार्यकारिणीको सदस्य बने।<ref name="Jaffrelot" /> === १९७१-७५: संसद प्रवेश तथा जनसंघ नेता=== १९७० मा, आडवाणी ६ वर्षको कार्यकालको लागि दिल्लीबाट [[राज्यसभा]] का सदस्य बने।<ref name="Rajya Sabha">{{cite web |url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |title=List of Rajya Sabha members Since 1952 |access-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109030114/http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |archive-date=9 January 2010 |url-status=dead }}</ref> १९७३ मा, उहाँ [[कानपुर]] पार्टी कार्य समितिको बैठकमा बीजेएसको अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो। === १९७६-८०: जनता पार्टी तथा क्याबिनेट मन्त्री=== आडवाणी दोस्रो पटक १९७६ मा [[गुजरात]] बाट राज्यसभामा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="Rajya Sabha"/> आपतकाल लगाइएपछि र विपक्षी दलहरूमाथि क्र्याक डाउन गरेपछि प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले, BJS र अन्य विपक्षी दलहरू [[जनता पार्टी]] गठन गर्न एकीकरण भय।<ref>{{cite book|last=Zarhani|first=Seyed Hossein|url=https://books.google.com/books?id=_3tqDwAAQBAJ|title=Governance and Development in India: A Comparative Study on Andhra Pradesh and Bihar after Liberalization|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-1-351-25518-9|pages=189}}</ref> १९७७ चुनाव मा, जनता पार्टीले इन्दिरा गान्धी द्वारा लागू गरिएको आपतकालको व्यापक अलोकप्रियताको कारणले भारी जीत हासिल गर्यो।<ref name="B">{{cite book|author=G. G. Mirchandani|title=320 Million Judges|publisher=Abhinav Publications|year=2003|isbn=81-7017-061-3|pages=90–100}}</ref> [[मोरारजी देसाई]] प्रधानमन्त्री बने र आडवाणी सूचना तथा प्रसारण मन्त्री बने।<ref>{{cite book|last=Basu|first=Amrita|url=https://books.google.com/books?id=TTrjCQAAQBAJ|title=Violent Conjunctures in Democratic India|date=30 June 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08963-1|pages=69}}</ref> सरकारले आफ्नो पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेन र 1980 मा जनता पार्टी [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]सँग हारेपछि नयाँ चुनाव बोलाउन विघटन गरियो।<ref name="General Election of India 1967">{{cite web |title=General Election of India 1980, 7th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=13 January 2010 |publisher=Election Commission of India |page=5 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19830930-as-general-elections-loom-large-new-four-party-united-front-formed-to-counter-congi-771046-2013-07-18|title=As general elections loom large, new four-party United Front formed to counter Cong(I) |first=Prabhu |last=Chawla|date=30 September 2013|website=India Today |access-date=23 June 2019}}</ref> त्यसपछि, आडवाणी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता बने। === १९८१-८९: भाजपा को गठन र प्रारम्भिक वर्ष=== ६ अप्रिल १९८० मा, आडवाणीले जनसंघका केही पूर्व सदस्यहरूसँग जनता पार्टी छोडे र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] को पहिलो सभापतिको रूपमा [[भारतीय जनता पार्टी]] गठन गरे।<ref>{{cite news|date=6 April 2019|title=BJP's foundation day: Brief history of the achievements and failures of the party|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|url-status=live|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511143721/https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|archive-date=11 May 2019}}</ref> यद्यपि अघिल्लो सरकार १९७७ देखि १९८० सम्म छोटो समयसम्म चल्यो र गुटबन्दी युद्धले बिग्रिएको थियो, यस अवधिमा आर.एस.एस.को समर्थनमा वृद्धि देखियो जुन भाजपाको गठनमा परिणत भयो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/563 563]–564}}</ref> १९८२ मा, उहाँ [[मध्य प्रदेश]] बाट भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो पटक राज्यसभामा निर्वाचित हुनुभयो।<ref name="Rajya Sabha" /> इन्दिरा गान्धीको हत्या को कारणले सहानुभूतिको लहरको पछाडि कांग्रेसले भूस्खलन जित्दा [[१९८४ भारतीय आम निर्वाचन|१९८४ निर्वाचन]]मा भाजपाले मात्र दुई सिट जित्यो। यो असफलताले पार्टीको अडानमा परिवर्तन ल्यायो र आडवाणीलाई पार्टी अध्यक्ष नियुक्त गरियो र भाजपा जनसंघको [[हिन्दुत्व]] विचारधारामा फर्कियो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/633 633]}}</ref> आडवाणीको नेतृत्वमा, [[विश्व हिन्दु परिषद|विश्व हिन्दू परिषद]] (VHP) ले हिन्दूलाई समर्पित मन्दिर निर्माणको लागि आन्दोलन सुरु गर्दा [[रामजन्मभूमि]] साइटलाई लिएर [[अयोध्या विवाद]] को राजनीतिक अनुहार बनेको थियो। [[अयोध्या]] मा [[बाबरी मस्जिद|बाबरी मस्जिद]] को स्थानमा हिन्दू देवता [[राम]] लाई समर्पित मन्दिरको निर्माण को लागी ।<ref>{{cite news|url=http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|title=In the times of Yakub Memon, remembering the Babri Masjid demolition cases|date=29 July 2015 |access-date=29 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730231427/http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|archive-date=30 July 2015|url-status=live}}</ref> यो विवाद रामको जन्मस्थल हो भन्ने विश्वासको आधारमा केन्द्रित भएको थियो र त्यहाँ एक पटक एउटा मन्दिर थियो जुन [[मुगल सम्राटहरू|मुगल सम्राट]] [[बाबर]] द्वारा भत्काइएको थियो। भारतको सर्वेक्षण]] (एएसआई) दावीलाई समर्थन गर्दै।<ref>{{cite news|title=Evidence of temple found: ASI|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|date=25 August 2003|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411193402/http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|archive-date=11 April 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm |title=Layers of truth|work = The Week|archive-url = https://web.archive.org/web/20050323101829/http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm|archive-date = 23 March 2005}}</ref> बीजेपीले अभियानलाई समर्थन गर्‍यो र यसलाई 1989 को चुनावको लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको एक हिस्सा बनायो र यसले 86 सिट जित्न मद्दत गर्‍यो र आडवाणी पहिलो पटक [[लोक सभा|लोकसभा]] मा निर्वाचित भए। आडवाणी लोकसभामा विपक्षी दलको नेता बने जब [[वीपी सिंह]]राष्ट्रिय मोर्चाको सरकार गठन भयो।<ref>{{cite book|title=India Since Independence: Making Sense Of Indian Politics |first=Ananth V. |last=Krishna |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131734650 |url=https://books.google.com/books?id=8v7Vr2iQUHkC|page=347}}</ref> ===१९९०-९७: रथयात्रा र भाजपाको उदय=== 1990 मा, आडवाणीले [[राम रथयात्रा]], रामजन्मभूमि आन्दोलनका लागि स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गर्न रथसहितको जुलुस निकाले। यो जुलुस [[गुजरात]] मा [[सोमनाथ मन्दिर|सोमनाथ]] बाट सुरु भई अयोध्यामा परिणत भएको थियो।<ref>{{cite journal|last=Panikkar|first=K. N.|date=1993|title=Religious Symbols and Political Mobilization: The Agitation for a Mandir at Ayodhya|journal=Social Scientist|volume=21|issue=7/8|pages=63–78|doi=10.2307/3520346|jstor=3520346}}</ref> 1991 को आम चुनावमा, आडवाणी गान्धीनगर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो पटक जितेर कांग्रेस पछिको दोस्रो ठूलो पार्टी बन्यो र फेरि विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|title=1990-L.K. Advani's rath yatra: Chariot of fire|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20091228-1990-l.k.-advanis-rath-yatra-chariot-of-fire-741621-2009-12-24|last=Sahgal|first=Priya|date=28 December 2009|website=India Today|access-date=9 May 2020}}</ref> 1992 मा, बाबरी मस्जिद भत्काइएको थियो जसमा आडवाणीले भत्काउनु अघि उत्तेजक भाषण दिएका थिए।<ref>{{cite news|title=Muslims can never forgive Kalyan over Babri issue|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|work=Express India|access-date=27 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|archive-date=21 January 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/ |date=21 January 2012 }}</ref><ref>{{cite news|title=Babri demolition & failure of Muslim leadership|url=http://www.zeenews.com/news657090.html|publisher=Zee News India|access-date=27 April 2011|date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002222522/http://www.zeenews.com/news657090.html|archive-date=2 October 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Advani fuelled fire that razed Babri: IPS officer|url=https://www.rediff.com/news/report/ips-officer-testifies-to-cbi-on-babri-demolition/20100326.htm|first=Sharat|last=Pradhan|date=26 March 2010|access-date=28 June 2020|website=Rediff}}</ref>आडवाणी ध्वस्त मुद्दामा अभियुक्त मध्ये थिए तर केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष अदालतले ३० सेप्टेम्बर २०२० मा निर्दोष ठहरियो।<ref>{{cite news|first=Vakasha|last=Sachdev|date=6 December 2019|title='Vindicated' LK Advani Remains on Trial in Babri Demolition Case|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/babri-masjid-demolition-criminal-case-conspiracy-lk-advani-vindicated-ayodhya-verdict|access-date=28 June 2020|newspaper=The Quint}}</ref><ref>{{cite news|date=30 September 2020|title=Advani on being acquitted from Babri demolition case.|work=[[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jai-shri-ram-advani-on-being-acquitted-from-babri-demolition-case/articleshow/78402831.cms|access-date=30 September 2020}}</ref> फैसलामा, यो विघटन पूर्व नियोजित थिएन र आडवाणीले भीडलाई रोक्न र उनीहरूलाई उक्साउने प्रयास नगरेको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |title=From Nation of Donkeys to 'Black Day for Democracy': English Editorials Slam Babri Verdict |url=https://thewire.in/media/newspaper-editorials-babri-masjid-demolition-verdict |work=[[The Wire (India)]] |date=2 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Babri accused tried to stop mob, not incite them |url=https://news.rediff.com/commentary/2020/sep/30/babri-accused-tried-to-stop-mob-not-incite-them/577b595b886fd7890e30173a4bdff9c0 |work=[[Rediff.com]] |date=30 September 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> 1996 को आम चुनावमा, बीजेपी एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो र फलस्वरूप भारतको राष्ट्रपति द्वारा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरियो। हवाला काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा आडवाणीले चुनाव लडेका थिएनन्उनी पछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सफाइ दिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/lk-advani-parliamentary-history-2019-lok-sabha-elections-1077707-2017-11-01|title =How Advani will create Parliamentary history whether he contests 2019 Lok Sabha elections or not|publisher =[[India Today Group]]|location =[[New Delhi]] |date =1 November 2017|website =India Today|first=Kumar|last=Shakti Shekhar|access-date =15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980303/06250324.html|title=SC clears Advani, Shukla in hawala case|newspaper=Indian Express|date=3 March 1998}}</ref> वाजपेयीले मे १९९६ मा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्दा मात्र तेह्र दिनपछि सरकार पतन भयो।<ref>{{cite news|title=When Atal Bihari Vajpayee showed the world how to resign in style|url=https://www.indiatoday.in/india/story/atal-bihari-vajpayee-parliament-trust-vote-1996-speech-resign-1316838-2018-08-17|last=Goswami|first=Dev|date=17 August 2018|work=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> === १९९८-२००४: गृहमन्त्री तथा उपप्रधानमन्त्री=== 1998 को आम चुनावमा, बीजेपी नेतृत्वको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए), मार्च 1998 मा वाजपेयी प्रधानमन्त्रीको रूपमा फर्केर सत्तामा आयो।<ref name="Atal">{{cite news|title=How Atal Bihari Vajpayee ended BJP's untouchability|url=https://www.indiatoday.in/india/story/how-atal-bihari-vajpayee-ended-bjp-s-untouchability-1317105-2018-08-17|last=Shakti Shekhar|first=Kumar|date=17 August 2018|website=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> आडवाणी तेस्रो कार्यकालका लागि लोकसभामा निर्वाचित भए र गृहमन्त्री बने।<ref name="LSMB"/> तर, जे जयललिताको नेतृत्वमा रहेको अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (ए.आई.ए.डी.एम.के.) ले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि मात्र तेह्र महिनापछि सरकार फेरि पतन भयो।<ref name="Atal"/> नयाँ चुनाव बोलाइएपछि, बीजेपी नेतृत्वको एनडीएले १९९९ आम चुनाव मा फेरि बहुमत हासिल गर्‍यो र आडवाणी चौथो कार्यकालको लागि गान्धीनगरबाट विजयी भए। उनले गृहमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे र पछि २००२ मा उपप्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।<ref>{{cite web|title=Advani appointed deputy prime minister|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Advani-appointed-deputy-prime-minister/articleshow/14487268.cms|date=29 June 2002|website=The Times of India|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W1dZC9ITxgwC|title=Wondering Man, Money & Go(l)d|publisher=Wondering Man|isbn=978-1-84693-016-4|pages=24|language=en}}</ref> ===२००४-०९: विपक्षी नेता=== [[File:Condoleezza Rice meets L.K. Advani, New Delhi, 2005.jpg|thumb|सन् २००५ मा आडवाणी तत्कालीन [[संयुक्त राज्य राज्यमन्त्री|अमेरिकी विदेशमन्त्री]] [[कन्डोलिजा राइस]]सँग]] 2004 को आम चुनावमा, बीजेपीले कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको साथ हार बेहोरेको थियो, मनमोहन सिंह प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा आए।<ref>{{cite journal|last=Ruparelia|first=Sanjay|date=2005|title=Managing the United Progressive Alliance: The Challenges Ahead|journal=Economic and Political Weekly|volume=40|issue=24|pages=2407–2412|jstor=4416746|issn=0012-9976}}</ref> आडवाणी लोकसभामा आफ्नो पाँचौं कार्यकाल जितेर विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|date=20 January 2014|title=LK Advani warns of 2004 redux, showers praise on party's prime ministerial candidate Narendra Modi|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lk-advani-warns-of-2004-redux-showers-praise-on-partys-prime-ministerial-candidate-narendra-modi/articleshow/29082888.cms|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Lal Krishna Advani {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Lal-Krishna-Advani|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=10 May 2020}}</ref> २००४ को पराजय पछि वाजपेयीले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिए, आडवाणीलाई बीजेपीको नेतृत्व गर्न प्रोत्साहित गरे।<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Somini|date=31 December 2005|title=Former Premier Vajpayee Retires From Indian Politics at 81|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/12/31/world/asia/former-premier-vajpayee-retires-from-indian-politics-at-81.html|access-date=10 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> जुन २००५ मा, कराचीको भ्रमणको क्रममा, आडवाणीले मोहम्मद अली जिन्नालाई "धर्मनिरपेक्ष" नेताको रूपमा वर्णन गरे जसको कारण RSS बाट आलोचना भयो।आडवाणीलाई भाजपा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो तर केही दिन पछि राजीनामा फिर्ता लिए।<ref>{{cite news|title=L K Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/l-k-advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/articleshow/20524464.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> अप्रिल २००५ मा आरएसएस प्रमुख [[के. एस. सुदर्शन]] आडवाणीले पछाडी हट्नुपर्छ भन्ने धारणा राखे।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldstory.php?storyid=68121|title=Atal, Advani should step aside, let young rise: RSS chief|date=11 April 2005|newspaper=The Indian Express}}</ref>डिसेम्बर 2005 मा [[मुम्बई]] मा भाजपाको रजत जयन्ती समारोहमा, आडवाणीले पार्टी अध्यक्षको पद छोडे र [[राजनाथ सिंह]], [[उत्तर प्रदेश]] बाट उनको स्थानमा निर्वाचित भए। मार्च 2006 मा, [[बनारस|वाराणसी]] मा एक हिन्दू मन्दिरमा बम विस्फोट पछि, आडवाणीले आतंकवादसँग लड्न सत्तारूढ संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको कथित असफलतालाई उजागर गर्न "भारत सुरक्षा यात्रा" निकाले।<ref>{{cite news|date=10 June 2013|title=Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/story-28cfjVrLxsbMXxNYXv3QgI.html|access-date=6 August 2020|newspaper=Hindustan Times|language=en}}</ref> === २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू=== [[File:Advani on black money - Al Jazeera English - 5483x3368 crop.jpg|thumb|सन् २००९ मा आडवाणी चुनावी अभियानमा]] डिसेम्बर २००६ मा, आडवाणीले भने कि संसदीय लोकतन्त्रमा विपक्षी नेताको रूपमा, मे २००९ मा हुने अर्को आम चुनावको लागि आफूलाई प्रधानमन्त्री पदको उम्मेदवार ठान्थे।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|title=I'll be candidate for PM: Advani|date=11 December 2006|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|archive-date=19 December 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit |date=19 December 2013 }}</ref> उनको उम्मेदवारीलाई सबैले समर्थन नगरे पनि वाजपेयीले आडवाणीको उम्मेदवारीलाई समर्थन गरे।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|title=Advani opens his heart, and a can of worms|date=11 December 2006|work=The Economic Times|location=India|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214143219/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|archive-date=14 December 2006|url-status=live}}</ref> २ मे २००७ मा, बीजेपी अध्यक्ष राजनाथ सिंहले भने कि यदि बीजेपीले अर्को चुनाव जित्यो भने अर्को प्रधानमन्त्रीको लागि आडवाणी स्वाभाविक विकल्प हुन्।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|title=LK 'natural' choice for PM: Rajnath|date=2 May 2007|author=Mohua Chatterjee|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|archive-date=19 December 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni |date=19 December 2013 }}</ref>१० डिसेम्बर २००७ मा, बीजेपीको संसदीय बोर्डले औपचारिक रूपमा एल के आडवाणीलाई २००९ मा हुने आम चुनावको लागि यसको प्रधानमन्त्री उम्मेद्वार हुने घोषणा गर्यो।<ref>{{cite news|title=Finally, BJP announces Advani as PM candidate|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/the-week-that-was/finally-bjp-announces-advani-as-pm-candidate/articleshow/2625253.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> आडवाणीले लोकसभामा आफ्नो छैटौं कार्यकाल जितेका भए पनि, २००९ को आम चुनावमा भाजपा कांग्रेस र यसका सहयोगीहरूसँग पराजित भयो, जसले तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई कार्यालयमा जारी राख्न अनुमति दियो। चुनावमा पराजय पछि, लालकृष्ण आडवाणीले [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] लाई विपक्षी नेताको पद हस्तान्तरण गरे।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8421132.stm|title=New India opposition leader named |work=[[BBC News]]|date=18 December 2009|access-date=27 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |title=Advani quits as Leader of Opposition |access-date=18 December 2009|newspaper=The Hindu|date=18 December 2009 |last1=Vyas|first1=Neena |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219182548/http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |archive-date=19 December 2013 |url-status=live}}</ref> उनी सन् २०१० मा [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन]] का कार्यकारी अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news|date=22 February 2010|title=NDA elects Advani 'working chairman'|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/nda-elects-advani-working-chairman/story-aO8FS7uLOopcwWwOrojczL.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> आडवाणीले गान्धीनगरबाट २०१४ को आम चुनाव लडे, लगातार पाँचौं पटक जिते। पछि उहाँ [[मुरली मनोहर जोशी]] र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] संग भाजपाको ''मार्गदर्शक मण्डल'' (भिजन समिति) का भाग हुनुहुन्थ्यो।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|title="No Advani, Joshi, Vajpayee in BJP Parliamentary Board, party makes Marg Darshak Mandal for them"|date=29 August 2014|work=IBN Live|access-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|archive-date=29 August 2014}}</ref> == पुरस्कार र मान्यता== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Lal Krishna Advani, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|आडवाणी २०१५ मा [[पद्म विभूषण]] पुरस्कार प्राप्त गर्दै]] * [[पद्म विभूषण]] (२०१५), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/advani-bachchan-dilip-kumar-get-padma-vibhushan/article6821421.ece|title=Advani, Bachchan, Dilip Kumar get Padma Vibhushan |newspaper=The Hindu|date=25 January 2015|access-date=3 February 2023}}</ref> * [[भारत रत्न]] (२०२४), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lk-advani-to-receive-bharat-ratna-pm-modi/articleshow/107379045.cms?from=mdr|title=LK Advani to receive Bharat Ratna|newspaper=[[The Times of India]]|date=3 February 2023|access-date=3 February 2023}}</ref> {{भारत रत्न सम्मानित}} 3l2ofzfa9lbirzhgykmtz6lxt5wn5kr 1395294 1395293 2026-11-09T12:16:34Z Madeshi Brahman 78174 /* १९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष */ 1395294 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = एल.के आडवाणी | image = | caption = आडवाणी २०२२ मी | office1 = सातौं भारतका उपप्रधानमन्त्री | primeminister1 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start1 = २९ जुन २००२ | term_end1 = २२ मे २००४ | predecessor1 = देवीलाल | successor1 = ''रिक्त'' | office2 = कोइला तथा खानी मन्त्री | primeminister2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start2 = १ जुलाई २००२ | term_end2 = २६ अगस्ट २००२ | predecessor2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor2 = [[उमा भारती]] | office3 = कर्मी, सार्वजनिक गुनासो तथा निवृत्तिभरण मन्त्री | primeminister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २१ मे २००४ | successor3 = [[मनमोहन सिंह]] | office4 = गृहमन्त्री | primeminister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | predecessor4 = [[इन्द्रजित गुप्ता]] | successor4 = [[शिवराज पाटिल]] | term_start4 = १९ मार्च १९९८ | term_end4 = २२ मे २००४ | office5 = [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्री (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | primeminister5 = [[मोरारजी देसाई]] | predecessor5 = [[विद्याचरण शुक्ल]] | successor5 = [[पुरुषोत्तम कौशिक]] | term_start5 = २४ मार्च १९७७ | term_end5 = २८ जुलाई १९७९ | office6 = छैटौं [[लोकसभामा विपक्षी दलको नेता]] | term_start6 = मे २००४ | term_end6 = डिसेम्बर २००९ | predecessor6 = [[सोनिया गान्धी]] | successor6 = [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] | term_start7 = २४ डिसेम्बर १९९० | term_end7 = २६ जुलाई १९९३ | predecessor7 = [[राजीव गान्धी]] | successor7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | office8 = पाँचौं [[राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता]] | vicepresident8 = [[मोहम्मद हिदायतुल्लाह]] | term_start8 = २१ जनवरी १९८० | term_end8 = ७ अप्रिल १९८० | successor8 = [[पृ. शिव शंकर]] | predecessor8 = [[कमलापति त्रिपाठी]] | office9 = [[संसद सदस्य, राज्यसभा]] | term_start9 = ३ अप्रिल १९७० | term_end9 = २ अप्रिल १९७६ | predecessor9 = सरदार सन्तोख सिंह | successor9 = चरणजित चनाना | constituency9 = [[दिल्ली]] | term_start10 = ३ अप्रिल १९७६ | term_end10 = २ अप्रिल १९८२ | predecessor10 = [[देवदत्त कुमार किकाभाई पटेल]] | successor10 = [[कुमुद बेन जोशी]] | constituency10 = [[गुजरात]] | term_start11 = ३ अप्रिल १९८२ | term_end11 = २ अप्रिल १९८८ | predecessor11 = [[सवाई सिंह सिसोदिया]] | successor11 = राधाकिशन मालवीय | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | term_start12 = ३ अप्रिल १९८८ | term_end12 = ३० नोभेम्बर १९८९ | predecessor12 = [[हंसराज भारद्वाज]] | successor12 = जिनेन्द्र कुमार जैन | constituency12 = [[मध्य प्रदेश]] | office13 = [[संसद सदस्य, लोकसभा]] | constituency13 = [[गांधीनगर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|गांधीनगर]] | term_start13 = २८ फेब्रुअरी १९९८ | term_end13 = २३ मे २०१९ | predecessor13 = विजय पटेल (राजनीतिज्ञ) | successor13 = अमित शाह | term_start14 = २६ नोभेम्बर १९८९ | term_end14 = ७ मे १९९६ | predecessor14 = [[कृष्णचन्द्र पन्त]] | successor14 = [[राजेश खन्ना]] | constituency14 = [[नयाँ दिल्ली]] | office15 = दोस्रो अध्यक्ष, दिल्ली महानगर परिषद | term_start15 = २८ मार्च १९६७ | term_end15 = १९ अप्रिल १९७० | predecessor15 = जग परवेश चन्द्र | successor15 = श्यामचरण गुप्ता | office16 = दोस्रो [[भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष]] | term_start16 = १९८६ | term_end16 = १९९१ | predecessor16 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor16 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | term_start17 = १९९३ | term_end17 = १९९८ | predecessor17 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | successor17 = [[कुशाभाउ ठाकरे]] | term_start18 = २००४ | term_end18 = २००५ | predecessor18 = [[वेंकैया नायडु]] | successor18 = [[राजनाथ सिंह]] | birth_name = लालकृष्ण आडवाणी | birth_date = {{birth date and age|1927|11|8|df=y}} | birth_place = [[कराँची|कराची]], [[बम्बे प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]]<br/>(वर्तमान दिन [[सिन्ध]], [[पाकिस्तान]]) | death_date = | death_place = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | otherparty = | spouse = {{marriage|कमला आडवाणी|1965|2016|end=died}} | children = [[प्रतिभा आडवाणी]] (छोरी)<br/>जयंत आडवाणी (छोरा) | awards = [[भारत रत्न]]<br/>[[पद्म विभूषण]] | signature = Lal Krishna Advani Signature.png | image_size = }} '''लालकृष्ण आडवाणी''' भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी [[भारतीय जनता पार्टी]] का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] का राष्ट्रिय [[भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] पनि भइसकेका छन्। चार पटक राज्यसभा र पाँच पटक लोकसभाका सदस्य भएका आडवाणी सन् १९८६ देखि १९९१ सम्म पार्टीको अध्यक्षका रूपमा थिए। हालमा उनले पार्टीको महत्त्वपूर्ण पदहरूबाट राजीनामा दिएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/other/2013/06/10/369785.html|title=आडवाणीको राजीनामाले बिजेपीमा हलचल|website= कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-13}}</ref> ==प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन== लालकृष्ण आडवाणीको जन्म ८ नोभेम्बर १९२७ मा [[कराँची|कराची]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] सिंधी हिन्दू [[ब्राह्मण]] परिवारमा किशनचन्द डी. आडवाणी र ज्ञानी देवीको घरमा भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/election-news/key-contestants/story/lk-advani-41833-2009-03-15|title=Bhartiya Janata Party's Prime Ministerial candidate and the Leader of Opposition, Lal Krishna Advani will once again seek re-election from his Gandhinagar constituency|date=18 March 2009|newspaper=India Today|access-date=1 November 2023}}</ref><ref name="lka">{{cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|title=Friday Times : Analysis: Trading with India|access-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|archive-date=6 October 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7 |date=6 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news|title=Political success story: Architect of Indian Politics, The Enduring Legacy of LK Advani|date=3 February 2024|work=Zee news|url=https://zeenews.india.com/india/political-success-story-architect-of-indian-politics-the-enduring-legacy-of-lk-advani-2717307.html|access-date=1 December 2023}}</ref> उनले सेन्ट प्याट्रिक हाई स्कूल, कराची, र D.G नेशनल कलेज, हैदराबाद, सिन्धबाट आफ्नो अध्ययन पूरा गरे।<ref>{{cite news|title=L.K. Advani: Bio, Political life, Family & Top stories|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/l-k-advani|work=[[Times of India]]|access-date=1 November 2023}}</ref> उनको परिवार [[भारतको विभाजन]] को समयमा भारत बसाइँ सर्यो र [[मुम्बई]] मा बसोबास गर्नुभयो, जहाँ उनले मुम्बई विश्वविद्यालय सरकारी कानून कलेज बाट कानूनमा स्नातक गरे।<ref name="LSMB"/><ref name=MalikSingh>{{cite book |last1=Malik |first1=Yogendra K. |last2=Singh |first2=V.B. |title=Hindu Nationalists in India: The Rise of the Bharatiya Janata Party |url=https://archive.org/details/hindunationalist0000mali |date=1994 |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |isbn=978-0-8133-8810-6|pages=[https://archive.org/details/hindunationalist0000mali/page/40 40]–43}}</ref> आडवाणीले फेब्रुअरी १९६५ मा कमला आडवाणीसँग विवाह गरे र उनीहरूका एक छोरा जयन्त र एक छोरी प्रतिभा आडवाणी छन्।<ref>{{cite news |title=Will LK Advani's son live up to his father's image? |url=https://www.firstpost.com/politics/will-lk-advanis-son-live-up-to-his-fathers-image-1523797.html|access-date=5 April 2019 |work=Firstpost |date=14 May 2014}}</ref> प्रतिभा एक टेलिभिजन निर्माता हुन् र आफ्नो बुबालाई उनको राजनीतिक गतिविधिमा सहयोग गर्छिन्।<ref>{{cite news|last1=Sahgal |first1=Priya |title=A Tale of Two Daughters |url=https://www.indiatoday.in/column-off-the-record/story/a-tale-of-two-daughters-45777-2009-04-27|newspaper=India Today|access-date=9 May 2022}}</ref> उनकी श्रीमतीको वृद्धावस्थाका कारण ६ अप्रिल २०१६ मा मृत्यु भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=LK Advani bids adieu to wife Kamla; Swaraj, Manmohan, Amit Shah at funeral |url=https://indianexpress.com/photos/picture-gallery-others/l-k-advanis-wife-kamla-advani-passes-aways-rare-family-pics/ |access-date=5 April 2019|work=[[Indian Express]]|date=7 April 2016 }}</ref> आडवाणी दिल्लीमा बस्छन्।<ref>{{cite news|last=Roy Chaudhury|first=Dipanjan|date=29 June 2019|title=Lutyens' Zone: Sushma Swaraj to vacate, LK Advani & MM Joshi may retain bungalows|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lutyens-zone-sushma-swaraj-to-vacate-lk-advani-mm-joshi-may-retain-bungalows/articleshow/69998385.cms|access-date=28 June 2020}}</ref> ==जीवनवृति== === १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष=== आडवाणी १४ वर्षको उमेरमा १९४१ मा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ|राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (RSS) मा सामेल भए।<ref>{{cite news|title='My idea of happiness is good books':Advani|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/my-idea-of-happiness-is-good-books/|newspaper=Indian Express|date=19 September 2010|access-date=1 November 2023}}</ref> उहाँ प्रचारक (पूर्ण-समय कार्यकर्ता) शाखाहरू सञ्चालन गर्दै 1947 मा कराची इकाईको सचिव हुनुभयो।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|title=India 'incomplete' without Sindh: Advani|date=15 January 2017|access-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115121812/http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|archive-date=15 January 2017|url-status=live|publisher=Indian Express}}</ref>[[भारतको विभाजन]] पछि, आडवाणी [[राजस्थान]] [[अलवर जिल्ला|अलवर]], [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]], [[कोटा जिल्ला|कोटा]], [[राजस्थान]] बुन्दी र झालावार जिल्लाहरू मा प्रचारक थिए १९५२ सम्म।<ref name=Jaffrelot>{{cite book |last=Jaffrelot |first=Christophe |author-link=Christophe Jaffrelot|title=The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=1996 |isbn=978-1850653011 |page=237}}</ref> ===१९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष=== आडवाणी १९५१ मा श्यामा प्रसाद मुखर्जी द्वारा आरएसएसको सहयोगमा स्थापना गरिएको राजनीतिक दल [[भारतीय जनसङ्घ|भारतीय जनसंघ]] (BJS) का सदस्य बने। उनी राजस्थानमा जनसंघका तत्कालीन महासचिव एस एस भण्डारीको सचिवमा नियुक्त भएका थिए। १९५७ मा, उनी दिल्ली गए र महासचिव बने र पछि जनसंघको दिल्ली इकाईको अध्यक्ष बने। १९६६ देखि १९६७ सम्म उनले दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिल (DMC) मा BJS को नेताको रूपमा सेवा गरे। १९६७ दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिलको चुनाव पछि, उनी परिषदको अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भए र १९७० सम्म सेवा गरे।<ref name="LSMB"/><ref>{{cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2783364 |title=Proposal to nominate a member to the Delhi Metropolation [sic] Council Vice Shri L.K. Advani |publisher=Ministry of Home Affairs: Delhi Section |year=1971 |location=New Delhi |pages=2 |quote="Shri L. K. Advani who was the chairman of the Metropolitan Council, was elected as member of the Rajya Sabha in the last elections and his seat has fallen vacant in the Council. He was from the Jan Sangh Party." |access-date=21 September 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> उहाँले पनि सहयोग गर्नुभयो [[के. आर. मलकानी]] [[Organiser (समाचारपत्र)|''Organiser'']] को प्रकाशन संग, RSS को साप्ताहिक न्यूजलेटर र १९६६ मा यसको राष्ट्रिय कार्यकारिणीको सदस्य बने।<ref name="Jaffrelot" /> === १९७१-७५: संसद प्रवेश तथा जनसंघ नेता=== १९७० मा, आडवाणी ६ वर्षको कार्यकालको लागि दिल्लीबाट [[राज्यसभा]] का सदस्य बने।<ref name="Rajya Sabha">{{cite web |url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |title=List of Rajya Sabha members Since 1952 |access-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109030114/http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |archive-date=9 January 2010 |url-status=dead }}</ref> १९७३ मा, उहाँ [[कानपुर]] पार्टी कार्य समितिको बैठकमा बीजेएसको अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो। === १९७६-८०: जनता पार्टी तथा क्याबिनेट मन्त्री=== आडवाणी दोस्रो पटक १९७६ मा [[गुजरात]] बाट राज्यसभामा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="Rajya Sabha"/> आपतकाल लगाइएपछि र विपक्षी दलहरूमाथि क्र्याक डाउन गरेपछि प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले, BJS र अन्य विपक्षी दलहरू [[जनता पार्टी]] गठन गर्न एकीकरण भय।<ref>{{cite book|last=Zarhani|first=Seyed Hossein|url=https://books.google.com/books?id=_3tqDwAAQBAJ|title=Governance and Development in India: A Comparative Study on Andhra Pradesh and Bihar after Liberalization|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-1-351-25518-9|pages=189}}</ref> १९७७ चुनाव मा, जनता पार्टीले इन्दिरा गान्धी द्वारा लागू गरिएको आपतकालको व्यापक अलोकप्रियताको कारणले भारी जीत हासिल गर्यो।<ref name="B">{{cite book|author=G. G. Mirchandani|title=320 Million Judges|publisher=Abhinav Publications|year=2003|isbn=81-7017-061-3|pages=90–100}}</ref> [[मोरारजी देसाई]] प्रधानमन्त्री बने र आडवाणी सूचना तथा प्रसारण मन्त्री बने।<ref>{{cite book|last=Basu|first=Amrita|url=https://books.google.com/books?id=TTrjCQAAQBAJ|title=Violent Conjunctures in Democratic India|date=30 June 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08963-1|pages=69}}</ref> सरकारले आफ्नो पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेन र 1980 मा जनता पार्टी [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]सँग हारेपछि नयाँ चुनाव बोलाउन विघटन गरियो।<ref name="General Election of India 1967">{{cite web |title=General Election of India 1980, 7th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=13 January 2010 |publisher=Election Commission of India |page=5 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19830930-as-general-elections-loom-large-new-four-party-united-front-formed-to-counter-congi-771046-2013-07-18|title=As general elections loom large, new four-party United Front formed to counter Cong(I) |first=Prabhu |last=Chawla|date=30 September 2013|website=India Today |access-date=23 June 2019}}</ref> त्यसपछि, आडवाणी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता बने। === १९८१-८९: भाजपा को गठन र प्रारम्भिक वर्ष=== ६ अप्रिल १९८० मा, आडवाणीले जनसंघका केही पूर्व सदस्यहरूसँग जनता पार्टी छोडे र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] को पहिलो सभापतिको रूपमा [[भारतीय जनता पार्टी]] गठन गरे।<ref>{{cite news|date=6 April 2019|title=BJP's foundation day: Brief history of the achievements and failures of the party|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|url-status=live|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511143721/https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|archive-date=11 May 2019}}</ref> यद्यपि अघिल्लो सरकार १९७७ देखि १९८० सम्म छोटो समयसम्म चल्यो र गुटबन्दी युद्धले बिग्रिएको थियो, यस अवधिमा आर.एस.एस.को समर्थनमा वृद्धि देखियो जुन भाजपाको गठनमा परिणत भयो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/563 563]–564}}</ref> १९८२ मा, उहाँ [[मध्य प्रदेश]] बाट भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो पटक राज्यसभामा निर्वाचित हुनुभयो।<ref name="Rajya Sabha" /> इन्दिरा गान्धीको हत्या को कारणले सहानुभूतिको लहरको पछाडि कांग्रेसले भूस्खलन जित्दा [[१९८४ भारतीय आम निर्वाचन|१९८४ निर्वाचन]]मा भाजपाले मात्र दुई सिट जित्यो। यो असफलताले पार्टीको अडानमा परिवर्तन ल्यायो र आडवाणीलाई पार्टी अध्यक्ष नियुक्त गरियो र भाजपा जनसंघको [[हिन्दुत्व]] विचारधारामा फर्कियो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/633 633]}}</ref> आडवाणीको नेतृत्वमा, [[विश्व हिन्दु परिषद|विश्व हिन्दू परिषद]] (VHP) ले हिन्दूलाई समर्पित मन्दिर निर्माणको लागि आन्दोलन सुरु गर्दा [[रामजन्मभूमि]] साइटलाई लिएर [[अयोध्या विवाद]] को राजनीतिक अनुहार बनेको थियो। [[अयोध्या]] मा [[बाबरी मस्जिद|बाबरी मस्जिद]] को स्थानमा हिन्दू देवता [[राम]] लाई समर्पित मन्दिरको निर्माण को लागी ।<ref>{{cite news|url=http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|title=In the times of Yakub Memon, remembering the Babri Masjid demolition cases|date=29 July 2015 |access-date=29 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730231427/http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|archive-date=30 July 2015|url-status=live}}</ref> यो विवाद रामको जन्मस्थल हो भन्ने विश्वासको आधारमा केन्द्रित भएको थियो र त्यहाँ एक पटक एउटा मन्दिर थियो जुन [[मुगल सम्राटहरू|मुगल सम्राट]] [[बाबर]] द्वारा भत्काइएको थियो। भारतको सर्वेक्षण]] (एएसआई) दावीलाई समर्थन गर्दै।<ref>{{cite news|title=Evidence of temple found: ASI|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|date=25 August 2003|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411193402/http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|archive-date=11 April 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm |title=Layers of truth|work = The Week|archive-url = https://web.archive.org/web/20050323101829/http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm|archive-date = 23 March 2005}}</ref> बीजेपीले अभियानलाई समर्थन गर्‍यो र यसलाई 1989 को चुनावको लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको एक हिस्सा बनायो र यसले 86 सिट जित्न मद्दत गर्‍यो र आडवाणी पहिलो पटक [[लोक सभा|लोकसभा]] मा निर्वाचित भए। आडवाणी लोकसभामा विपक्षी दलको नेता बने जब [[वीपी सिंह]]राष्ट्रिय मोर्चाको सरकार गठन भयो।<ref>{{cite book|title=India Since Independence: Making Sense Of Indian Politics |first=Ananth V. |last=Krishna |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131734650 |url=https://books.google.com/books?id=8v7Vr2iQUHkC|page=347}}</ref> ===१९९०-९७: रथयात्रा र भाजपाको उदय=== 1990 मा, आडवाणीले [[राम रथयात्रा]], रामजन्मभूमि आन्दोलनका लागि स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गर्न रथसहितको जुलुस निकाले। यो जुलुस [[गुजरात]] मा [[सोमनाथ मन्दिर|सोमनाथ]] बाट सुरु भई अयोध्यामा परिणत भएको थियो।<ref>{{cite journal|last=Panikkar|first=K. N.|date=1993|title=Religious Symbols and Political Mobilization: The Agitation for a Mandir at Ayodhya|journal=Social Scientist|volume=21|issue=7/8|pages=63–78|doi=10.2307/3520346|jstor=3520346}}</ref> 1991 को आम चुनावमा, आडवाणी गान्धीनगर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो पटक जितेर कांग्रेस पछिको दोस्रो ठूलो पार्टी बन्यो र फेरि विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|title=1990-L.K. Advani's rath yatra: Chariot of fire|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20091228-1990-l.k.-advanis-rath-yatra-chariot-of-fire-741621-2009-12-24|last=Sahgal|first=Priya|date=28 December 2009|website=India Today|access-date=9 May 2020}}</ref> 1992 मा, बाबरी मस्जिद भत्काइएको थियो जसमा आडवाणीले भत्काउनु अघि उत्तेजक भाषण दिएका थिए।<ref>{{cite news|title=Muslims can never forgive Kalyan over Babri issue|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|work=Express India|access-date=27 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|archive-date=21 January 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/ |date=21 January 2012 }}</ref><ref>{{cite news|title=Babri demolition & failure of Muslim leadership|url=http://www.zeenews.com/news657090.html|publisher=Zee News India|access-date=27 April 2011|date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002222522/http://www.zeenews.com/news657090.html|archive-date=2 October 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Advani fuelled fire that razed Babri: IPS officer|url=https://www.rediff.com/news/report/ips-officer-testifies-to-cbi-on-babri-demolition/20100326.htm|first=Sharat|last=Pradhan|date=26 March 2010|access-date=28 June 2020|website=Rediff}}</ref>आडवाणी ध्वस्त मुद्दामा अभियुक्त मध्ये थिए तर केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष अदालतले ३० सेप्टेम्बर २०२० मा निर्दोष ठहरियो।<ref>{{cite news|first=Vakasha|last=Sachdev|date=6 December 2019|title='Vindicated' LK Advani Remains on Trial in Babri Demolition Case|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/babri-masjid-demolition-criminal-case-conspiracy-lk-advani-vindicated-ayodhya-verdict|access-date=28 June 2020|newspaper=The Quint}}</ref><ref>{{cite news|date=30 September 2020|title=Advani on being acquitted from Babri demolition case.|work=[[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jai-shri-ram-advani-on-being-acquitted-from-babri-demolition-case/articleshow/78402831.cms|access-date=30 September 2020}}</ref> फैसलामा, यो विघटन पूर्व नियोजित थिएन र आडवाणीले भीडलाई रोक्न र उनीहरूलाई उक्साउने प्रयास नगरेको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |title=From Nation of Donkeys to 'Black Day for Democracy': English Editorials Slam Babri Verdict |url=https://thewire.in/media/newspaper-editorials-babri-masjid-demolition-verdict |work=[[The Wire (India)]] |date=2 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Babri accused tried to stop mob, not incite them |url=https://news.rediff.com/commentary/2020/sep/30/babri-accused-tried-to-stop-mob-not-incite-them/577b595b886fd7890e30173a4bdff9c0 |work=[[Rediff.com]] |date=30 September 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> 1996 को आम चुनावमा, बीजेपी एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो र फलस्वरूप भारतको राष्ट्रपति द्वारा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरियो। हवाला काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा आडवाणीले चुनाव लडेका थिएनन्उनी पछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सफाइ दिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/lk-advani-parliamentary-history-2019-lok-sabha-elections-1077707-2017-11-01|title =How Advani will create Parliamentary history whether he contests 2019 Lok Sabha elections or not|publisher =[[India Today Group]]|location =[[New Delhi]] |date =1 November 2017|website =India Today|first=Kumar|last=Shakti Shekhar|access-date =15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980303/06250324.html|title=SC clears Advani, Shukla in hawala case|newspaper=Indian Express|date=3 March 1998}}</ref> वाजपेयीले मे १९९६ मा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्दा मात्र तेह्र दिनपछि सरकार पतन भयो।<ref>{{cite news|title=When Atal Bihari Vajpayee showed the world how to resign in style|url=https://www.indiatoday.in/india/story/atal-bihari-vajpayee-parliament-trust-vote-1996-speech-resign-1316838-2018-08-17|last=Goswami|first=Dev|date=17 August 2018|work=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> === १९९८-२००४: गृहमन्त्री तथा उपप्रधानमन्त्री=== 1998 को आम चुनावमा, बीजेपी नेतृत्वको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए), मार्च 1998 मा वाजपेयी प्रधानमन्त्रीको रूपमा फर्केर सत्तामा आयो।<ref name="Atal">{{cite news|title=How Atal Bihari Vajpayee ended BJP's untouchability|url=https://www.indiatoday.in/india/story/how-atal-bihari-vajpayee-ended-bjp-s-untouchability-1317105-2018-08-17|last=Shakti Shekhar|first=Kumar|date=17 August 2018|website=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> आडवाणी तेस्रो कार्यकालका लागि लोकसभामा निर्वाचित भए र गृहमन्त्री बने।<ref name="LSMB"/> तर, जे जयललिताको नेतृत्वमा रहेको अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (ए.आई.ए.डी.एम.के.) ले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि मात्र तेह्र महिनापछि सरकार फेरि पतन भयो।<ref name="Atal"/> नयाँ चुनाव बोलाइएपछि, बीजेपी नेतृत्वको एनडीएले १९९९ आम चुनाव मा फेरि बहुमत हासिल गर्‍यो र आडवाणी चौथो कार्यकालको लागि गान्धीनगरबाट विजयी भए। उनले गृहमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे र पछि २००२ मा उपप्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।<ref>{{cite web|title=Advani appointed deputy prime minister|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Advani-appointed-deputy-prime-minister/articleshow/14487268.cms|date=29 June 2002|website=The Times of India|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W1dZC9ITxgwC|title=Wondering Man, Money & Go(l)d|publisher=Wondering Man|isbn=978-1-84693-016-4|pages=24|language=en}}</ref> ===२००४-०९: विपक्षी नेता=== [[File:Condoleezza Rice meets L.K. Advani, New Delhi, 2005.jpg|thumb|सन् २००५ मा आडवाणी तत्कालीन [[संयुक्त राज्य राज्यमन्त्री|अमेरिकी विदेशमन्त्री]] [[कन्डोलिजा राइस]]सँग]] 2004 को आम चुनावमा, बीजेपीले कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको साथ हार बेहोरेको थियो, मनमोहन सिंह प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा आए।<ref>{{cite journal|last=Ruparelia|first=Sanjay|date=2005|title=Managing the United Progressive Alliance: The Challenges Ahead|journal=Economic and Political Weekly|volume=40|issue=24|pages=2407–2412|jstor=4416746|issn=0012-9976}}</ref> आडवाणी लोकसभामा आफ्नो पाँचौं कार्यकाल जितेर विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|date=20 January 2014|title=LK Advani warns of 2004 redux, showers praise on party's prime ministerial candidate Narendra Modi|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lk-advani-warns-of-2004-redux-showers-praise-on-partys-prime-ministerial-candidate-narendra-modi/articleshow/29082888.cms|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Lal Krishna Advani {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Lal-Krishna-Advani|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=10 May 2020}}</ref> २००४ को पराजय पछि वाजपेयीले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिए, आडवाणीलाई बीजेपीको नेतृत्व गर्न प्रोत्साहित गरे।<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Somini|date=31 December 2005|title=Former Premier Vajpayee Retires From Indian Politics at 81|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/12/31/world/asia/former-premier-vajpayee-retires-from-indian-politics-at-81.html|access-date=10 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> जुन २००५ मा, कराचीको भ्रमणको क्रममा, आडवाणीले मोहम्मद अली जिन्नालाई "धर्मनिरपेक्ष" नेताको रूपमा वर्णन गरे जसको कारण RSS बाट आलोचना भयो।आडवाणीलाई भाजपा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो तर केही दिन पछि राजीनामा फिर्ता लिए।<ref>{{cite news|title=L K Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/l-k-advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/articleshow/20524464.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> अप्रिल २००५ मा आरएसएस प्रमुख [[के. एस. सुदर्शन]] आडवाणीले पछाडी हट्नुपर्छ भन्ने धारणा राखे।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldstory.php?storyid=68121|title=Atal, Advani should step aside, let young rise: RSS chief|date=11 April 2005|newspaper=The Indian Express}}</ref>डिसेम्बर 2005 मा [[मुम्बई]] मा भाजपाको रजत जयन्ती समारोहमा, आडवाणीले पार्टी अध्यक्षको पद छोडे र [[राजनाथ सिंह]], [[उत्तर प्रदेश]] बाट उनको स्थानमा निर्वाचित भए। मार्च 2006 मा, [[बनारस|वाराणसी]] मा एक हिन्दू मन्दिरमा बम विस्फोट पछि, आडवाणीले आतंकवादसँग लड्न सत्तारूढ संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको कथित असफलतालाई उजागर गर्न "भारत सुरक्षा यात्रा" निकाले।<ref>{{cite news|date=10 June 2013|title=Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/story-28cfjVrLxsbMXxNYXv3QgI.html|access-date=6 August 2020|newspaper=Hindustan Times|language=en}}</ref> === २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू=== [[File:Advani on black money - Al Jazeera English - 5483x3368 crop.jpg|thumb|सन् २००९ मा आडवाणी चुनावी अभियानमा]] डिसेम्बर २००६ मा, आडवाणीले भने कि संसदीय लोकतन्त्रमा विपक्षी नेताको रूपमा, मे २००९ मा हुने अर्को आम चुनावको लागि आफूलाई प्रधानमन्त्री पदको उम्मेदवार ठान्थे।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|title=I'll be candidate for PM: Advani|date=11 December 2006|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|archive-date=19 December 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit |date=19 December 2013 }}</ref> उनको उम्मेदवारीलाई सबैले समर्थन नगरे पनि वाजपेयीले आडवाणीको उम्मेदवारीलाई समर्थन गरे।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|title=Advani opens his heart, and a can of worms|date=11 December 2006|work=The Economic Times|location=India|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214143219/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|archive-date=14 December 2006|url-status=live}}</ref> २ मे २००७ मा, बीजेपी अध्यक्ष राजनाथ सिंहले भने कि यदि बीजेपीले अर्को चुनाव जित्यो भने अर्को प्रधानमन्त्रीको लागि आडवाणी स्वाभाविक विकल्प हुन्।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|title=LK 'natural' choice for PM: Rajnath|date=2 May 2007|author=Mohua Chatterjee|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|archive-date=19 December 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni |date=19 December 2013 }}</ref>१० डिसेम्बर २००७ मा, बीजेपीको संसदीय बोर्डले औपचारिक रूपमा एल के आडवाणीलाई २००९ मा हुने आम चुनावको लागि यसको प्रधानमन्त्री उम्मेद्वार हुने घोषणा गर्यो।<ref>{{cite news|title=Finally, BJP announces Advani as PM candidate|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/the-week-that-was/finally-bjp-announces-advani-as-pm-candidate/articleshow/2625253.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> आडवाणीले लोकसभामा आफ्नो छैटौं कार्यकाल जितेका भए पनि, २००९ को आम चुनावमा भाजपा कांग्रेस र यसका सहयोगीहरूसँग पराजित भयो, जसले तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई कार्यालयमा जारी राख्न अनुमति दियो। चुनावमा पराजय पछि, लालकृष्ण आडवाणीले [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] लाई विपक्षी नेताको पद हस्तान्तरण गरे।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8421132.stm|title=New India opposition leader named |work=[[BBC News]]|date=18 December 2009|access-date=27 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |title=Advani quits as Leader of Opposition |access-date=18 December 2009|newspaper=The Hindu|date=18 December 2009 |last1=Vyas|first1=Neena |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219182548/http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |archive-date=19 December 2013 |url-status=live}}</ref> उनी सन् २०१० मा [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन]] का कार्यकारी अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news|date=22 February 2010|title=NDA elects Advani 'working chairman'|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/nda-elects-advani-working-chairman/story-aO8FS7uLOopcwWwOrojczL.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> आडवाणीले गान्धीनगरबाट २०१४ को आम चुनाव लडे, लगातार पाँचौं पटक जिते। पछि उहाँ [[मुरली मनोहर जोशी]] र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] संग भाजपाको ''मार्गदर्शक मण्डल'' (भिजन समिति) का भाग हुनुहुन्थ्यो।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|title="No Advani, Joshi, Vajpayee in BJP Parliamentary Board, party makes Marg Darshak Mandal for them"|date=29 August 2014|work=IBN Live|access-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|archive-date=29 August 2014}}</ref> == पुरस्कार र मान्यता== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Lal Krishna Advani, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|आडवाणी २०१५ मा [[पद्म विभूषण]] पुरस्कार प्राप्त गर्दै]] * [[पद्म विभूषण]] (२०१५), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/advani-bachchan-dilip-kumar-get-padma-vibhushan/article6821421.ece|title=Advani, Bachchan, Dilip Kumar get Padma Vibhushan |newspaper=The Hindu|date=25 January 2015|access-date=3 February 2023}}</ref> * [[भारत रत्न]] (२०२४), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lk-advani-to-receive-bharat-ratna-pm-modi/articleshow/107379045.cms?from=mdr|title=LK Advani to receive Bharat Ratna|newspaper=[[The Times of India]]|date=3 February 2023|access-date=3 February 2023}}</ref> {{भारत रत्न सम्मानित}} 1fr4zzwzztj9c9elvpeha9bbo1iymrm 1395295 1395294 2026-11-09T12:16:46Z Madeshi Brahman 78174 /* १९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष */ 1395295 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = एल.के आडवाणी | image = | caption = आडवाणी २०२२ मी | office1 = सातौं भारतका उपप्रधानमन्त्री | primeminister1 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start1 = २९ जुन २००२ | term_end1 = २२ मे २००४ | predecessor1 = देवीलाल | successor1 = ''रिक्त'' | office2 = कोइला तथा खानी मन्त्री | primeminister2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start2 = १ जुलाई २००२ | term_end2 = २६ अगस्ट २००२ | predecessor2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor2 = [[उमा भारती]] | office3 = कर्मी, सार्वजनिक गुनासो तथा निवृत्तिभरण मन्त्री | primeminister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २१ मे २००४ | successor3 = [[मनमोहन सिंह]] | office4 = गृहमन्त्री | primeminister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | predecessor4 = [[इन्द्रजित गुप्ता]] | successor4 = [[शिवराज पाटिल]] | term_start4 = १९ मार्च १९९८ | term_end4 = २२ मे २००४ | office5 = [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्री (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | primeminister5 = [[मोरारजी देसाई]] | predecessor5 = [[विद्याचरण शुक्ल]] | successor5 = [[पुरुषोत्तम कौशिक]] | term_start5 = २४ मार्च १९७७ | term_end5 = २८ जुलाई १९७९ | office6 = छैटौं [[लोकसभामा विपक्षी दलको नेता]] | term_start6 = मे २००४ | term_end6 = डिसेम्बर २००९ | predecessor6 = [[सोनिया गान्धी]] | successor6 = [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] | term_start7 = २४ डिसेम्बर १९९० | term_end7 = २६ जुलाई १९९३ | predecessor7 = [[राजीव गान्धी]] | successor7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | office8 = पाँचौं [[राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता]] | vicepresident8 = [[मोहम्मद हिदायतुल्लाह]] | term_start8 = २१ जनवरी १९८० | term_end8 = ७ अप्रिल १९८० | successor8 = [[पृ. शिव शंकर]] | predecessor8 = [[कमलापति त्रिपाठी]] | office9 = [[संसद सदस्य, राज्यसभा]] | term_start9 = ३ अप्रिल १९७० | term_end9 = २ अप्रिल १९७६ | predecessor9 = सरदार सन्तोख सिंह | successor9 = चरणजित चनाना | constituency9 = [[दिल्ली]] | term_start10 = ३ अप्रिल १९७६ | term_end10 = २ अप्रिल १९८२ | predecessor10 = [[देवदत्त कुमार किकाभाई पटेल]] | successor10 = [[कुमुद बेन जोशी]] | constituency10 = [[गुजरात]] | term_start11 = ३ अप्रिल १९८२ | term_end11 = २ अप्रिल १९८८ | predecessor11 = [[सवाई सिंह सिसोदिया]] | successor11 = राधाकिशन मालवीय | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | term_start12 = ३ अप्रिल १९८८ | term_end12 = ३० नोभेम्बर १९८९ | predecessor12 = [[हंसराज भारद्वाज]] | successor12 = जिनेन्द्र कुमार जैन | constituency12 = [[मध्य प्रदेश]] | office13 = [[संसद सदस्य, लोकसभा]] | constituency13 = [[गांधीनगर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|गांधीनगर]] | term_start13 = २८ फेब्रुअरी १९९८ | term_end13 = २३ मे २०१९ | predecessor13 = विजय पटेल (राजनीतिज्ञ) | successor13 = अमित शाह | term_start14 = २६ नोभेम्बर १९८९ | term_end14 = ७ मे १९९६ | predecessor14 = [[कृष्णचन्द्र पन्त]] | successor14 = [[राजेश खन्ना]] | constituency14 = [[नयाँ दिल्ली]] | office15 = दोस्रो अध्यक्ष, दिल्ली महानगर परिषद | term_start15 = २८ मार्च १९६७ | term_end15 = १९ अप्रिल १९७० | predecessor15 = जग परवेश चन्द्र | successor15 = श्यामचरण गुप्ता | office16 = दोस्रो [[भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष]] | term_start16 = १९८६ | term_end16 = १९९१ | predecessor16 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor16 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | term_start17 = १९९३ | term_end17 = १९९८ | predecessor17 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | successor17 = [[कुशाभाउ ठाकरे]] | term_start18 = २००४ | term_end18 = २००५ | predecessor18 = [[वेंकैया नायडु]] | successor18 = [[राजनाथ सिंह]] | birth_name = लालकृष्ण आडवाणी | birth_date = {{birth date and age|1927|11|8|df=y}} | birth_place = [[कराँची|कराची]], [[बम्बे प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]]<br/>(वर्तमान दिन [[सिन्ध]], [[पाकिस्तान]]) | death_date = | death_place = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | otherparty = | spouse = {{marriage|कमला आडवाणी|1965|2016|end=died}} | children = [[प्रतिभा आडवाणी]] (छोरी)<br/>जयंत आडवाणी (छोरा) | awards = [[भारत रत्न]]<br/>[[पद्म विभूषण]] | signature = Lal Krishna Advani Signature.png | image_size = }} '''लालकृष्ण आडवाणी''' भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी [[भारतीय जनता पार्टी]] का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] का राष्ट्रिय [[भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] पनि भइसकेका छन्। चार पटक राज्यसभा र पाँच पटक लोकसभाका सदस्य भएका आडवाणी सन् १९८६ देखि १९९१ सम्म पार्टीको अध्यक्षका रूपमा थिए। हालमा उनले पार्टीको महत्त्वपूर्ण पदहरूबाट राजीनामा दिएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/other/2013/06/10/369785.html|title=आडवाणीको राजीनामाले बिजेपीमा हलचल|website= कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-13}}</ref> ==प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन== लालकृष्ण आडवाणीको जन्म ८ नोभेम्बर १९२७ मा [[कराँची|कराची]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] सिंधी हिन्दू [[ब्राह्मण]] परिवारमा किशनचन्द डी. आडवाणी र ज्ञानी देवीको घरमा भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/election-news/key-contestants/story/lk-advani-41833-2009-03-15|title=Bhartiya Janata Party's Prime Ministerial candidate and the Leader of Opposition, Lal Krishna Advani will once again seek re-election from his Gandhinagar constituency|date=18 March 2009|newspaper=India Today|access-date=1 November 2023}}</ref><ref name="lka">{{cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|title=Friday Times : Analysis: Trading with India|access-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|archive-date=6 October 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7 |date=6 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news|title=Political success story: Architect of Indian Politics, The Enduring Legacy of LK Advani|date=3 February 2024|work=Zee news|url=https://zeenews.india.com/india/political-success-story-architect-of-indian-politics-the-enduring-legacy-of-lk-advani-2717307.html|access-date=1 December 2023}}</ref> उनले सेन्ट प्याट्रिक हाई स्कूल, कराची, र D.G नेशनल कलेज, हैदराबाद, सिन्धबाट आफ्नो अध्ययन पूरा गरे।<ref>{{cite news|title=L.K. Advani: Bio, Political life, Family & Top stories|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/l-k-advani|work=[[Times of India]]|access-date=1 November 2023}}</ref> उनको परिवार [[भारतको विभाजन]] को समयमा भारत बसाइँ सर्यो र [[मुम्बई]] मा बसोबास गर्नुभयो, जहाँ उनले मुम्बई विश्वविद्यालय सरकारी कानून कलेज बाट कानूनमा स्नातक गरे।<ref name="LSMB"/><ref name=MalikSingh>{{cite book |last1=Malik |first1=Yogendra K. |last2=Singh |first2=V.B. |title=Hindu Nationalists in India: The Rise of the Bharatiya Janata Party |url=https://archive.org/details/hindunationalist0000mali |date=1994 |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |isbn=978-0-8133-8810-6|pages=[https://archive.org/details/hindunationalist0000mali/page/40 40]–43}}</ref> आडवाणीले फेब्रुअरी १९६५ मा कमला आडवाणीसँग विवाह गरे र उनीहरूका एक छोरा जयन्त र एक छोरी प्रतिभा आडवाणी छन्।<ref>{{cite news |title=Will LK Advani's son live up to his father's image? |url=https://www.firstpost.com/politics/will-lk-advanis-son-live-up-to-his-fathers-image-1523797.html|access-date=5 April 2019 |work=Firstpost |date=14 May 2014}}</ref> प्रतिभा एक टेलिभिजन निर्माता हुन् र आफ्नो बुबालाई उनको राजनीतिक गतिविधिमा सहयोग गर्छिन्।<ref>{{cite news|last1=Sahgal |first1=Priya |title=A Tale of Two Daughters |url=https://www.indiatoday.in/column-off-the-record/story/a-tale-of-two-daughters-45777-2009-04-27|newspaper=India Today|access-date=9 May 2022}}</ref> उनकी श्रीमतीको वृद्धावस्थाका कारण ६ अप्रिल २०१६ मा मृत्यु भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=LK Advani bids adieu to wife Kamla; Swaraj, Manmohan, Amit Shah at funeral |url=https://indianexpress.com/photos/picture-gallery-others/l-k-advanis-wife-kamla-advani-passes-aways-rare-family-pics/ |access-date=5 April 2019|work=[[Indian Express]]|date=7 April 2016 }}</ref> आडवाणी दिल्लीमा बस्छन्।<ref>{{cite news|last=Roy Chaudhury|first=Dipanjan|date=29 June 2019|title=Lutyens' Zone: Sushma Swaraj to vacate, LK Advani & MM Joshi may retain bungalows|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lutyens-zone-sushma-swaraj-to-vacate-lk-advani-mm-joshi-may-retain-bungalows/articleshow/69998385.cms|access-date=28 June 2020}}</ref> ==जीवनवृति== === १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष=== आडवाणी १४ वर्षको उमेरमा १९४१ मा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ|राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (RSS) मा सामेल भए।<ref>{{cite news|title='My idea of happiness is good books':Advani|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/my-idea-of-happiness-is-good-books/|newspaper=Indian Express|date=19 September 2010|access-date=1 November 2023}}</ref> उहाँ प्रचारक (पूर्ण-समय कार्यकर्ता) शाखाहरू सञ्चालन गर्दै 1947 मा कराची इकाईको सचिव हुनुभयो।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|title=India 'incomplete' without Sindh: Advani|date=15 January 2017|access-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115121812/http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|archive-date=15 January 2017|url-status=live|publisher=Indian Express}}</ref>[[भारतको विभाजन]] पछि, आडवाणी [[राजस्थान]] [[अलवर जिल्ला|अलवर]], [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]], [[कोटा जिल्ला|कोटा]], [[राजस्थान]] बुन्दी र झालावार जिल्लाहरू मा प्रचारक थिए १९५२ सम्म।<ref name=Jaffrelot>{{cite book |last=Jaffrelot |first=Christophe |author-link=Christophe Jaffrelot|title=The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=1996 |isbn=978-1850653011 |page=237}}</ref> ===१९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष=== आडवाणी १९५१ मा श्यामा प्रसाद मुखर्जी द्वारा आरएसएसको सहयोगमा स्थापना गरिएको राजनीतिक दल [[भारतीय जनसङ्घ|भारतीय जनसंघ]] (BJS) का सदस्य बने। उनी राजस्थानमा जनसंघका तत्कालीन महासचिव एस एस भण्डारीको सचिवमा नियुक्त भएका थिए। १९५७ मा, उनी दिल्ली गए र महासचिव बने र पछि जनसंघको दिल्ली इकाईको अध्यक्ष बने। १९६६ देखि १९६७ सम्म उनले दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिल (DMC) मा BJS को नेताको रूपमा सेवा गरे। १९६७ दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिलको चुनाव पछि, उनी परिषदको अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भए र १९७० सम्म सेवा गरे।<ref name="LSMB"/><ref>{{cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2783364 |title=Proposal to nominate a member to the Delhi Metropolation [sic] Council Vice Shri L.K. Advani |publisher=Ministry of Home Affairs: Delhi Section |year=1971 |location=New Delhi |pages=2 |quote="Shri L. K. Advani who was the chairman of the Metropolitan Council, was elected as member of the Rajya Sabha in the last elections and his seat has fallen vacant in the Council. He was from the Jan Sangh Party." |access-date=21 September 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> उहाँले पनि सहयोग गर्नुभयो [[के. आर. मलकानी]] ''Organiser'' को प्रकाशन संग, RSS को साप्ताहिक न्यूजलेटर र १९६६ मा यसको राष्ट्रिय कार्यकारिणीको सदस्य बने।<ref name="Jaffrelot" /> === १९७१-७५: संसद प्रवेश तथा जनसंघ नेता=== १९७० मा, आडवाणी ६ वर्षको कार्यकालको लागि दिल्लीबाट [[राज्यसभा]] का सदस्य बने।<ref name="Rajya Sabha">{{cite web |url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |title=List of Rajya Sabha members Since 1952 |access-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109030114/http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |archive-date=9 January 2010 |url-status=dead }}</ref> १९७३ मा, उहाँ [[कानपुर]] पार्टी कार्य समितिको बैठकमा बीजेएसको अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो। === १९७६-८०: जनता पार्टी तथा क्याबिनेट मन्त्री=== आडवाणी दोस्रो पटक १९७६ मा [[गुजरात]] बाट राज्यसभामा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="Rajya Sabha"/> आपतकाल लगाइएपछि र विपक्षी दलहरूमाथि क्र्याक डाउन गरेपछि प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले, BJS र अन्य विपक्षी दलहरू [[जनता पार्टी]] गठन गर्न एकीकरण भय।<ref>{{cite book|last=Zarhani|first=Seyed Hossein|url=https://books.google.com/books?id=_3tqDwAAQBAJ|title=Governance and Development in India: A Comparative Study on Andhra Pradesh and Bihar after Liberalization|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-1-351-25518-9|pages=189}}</ref> १९७७ चुनाव मा, जनता पार्टीले इन्दिरा गान्धी द्वारा लागू गरिएको आपतकालको व्यापक अलोकप्रियताको कारणले भारी जीत हासिल गर्यो।<ref name="B">{{cite book|author=G. G. Mirchandani|title=320 Million Judges|publisher=Abhinav Publications|year=2003|isbn=81-7017-061-3|pages=90–100}}</ref> [[मोरारजी देसाई]] प्रधानमन्त्री बने र आडवाणी सूचना तथा प्रसारण मन्त्री बने।<ref>{{cite book|last=Basu|first=Amrita|url=https://books.google.com/books?id=TTrjCQAAQBAJ|title=Violent Conjunctures in Democratic India|date=30 June 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08963-1|pages=69}}</ref> सरकारले आफ्नो पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेन र 1980 मा जनता पार्टी [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]सँग हारेपछि नयाँ चुनाव बोलाउन विघटन गरियो।<ref name="General Election of India 1967">{{cite web |title=General Election of India 1980, 7th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=13 January 2010 |publisher=Election Commission of India |page=5 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19830930-as-general-elections-loom-large-new-four-party-united-front-formed-to-counter-congi-771046-2013-07-18|title=As general elections loom large, new four-party United Front formed to counter Cong(I) |first=Prabhu |last=Chawla|date=30 September 2013|website=India Today |access-date=23 June 2019}}</ref> त्यसपछि, आडवाणी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता बने। === १९८१-८९: भाजपा को गठन र प्रारम्भिक वर्ष=== ६ अप्रिल १९८० मा, आडवाणीले जनसंघका केही पूर्व सदस्यहरूसँग जनता पार्टी छोडे र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] को पहिलो सभापतिको रूपमा [[भारतीय जनता पार्टी]] गठन गरे।<ref>{{cite news|date=6 April 2019|title=BJP's foundation day: Brief history of the achievements and failures of the party|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|url-status=live|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511143721/https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|archive-date=11 May 2019}}</ref> यद्यपि अघिल्लो सरकार १९७७ देखि १९८० सम्म छोटो समयसम्म चल्यो र गुटबन्दी युद्धले बिग्रिएको थियो, यस अवधिमा आर.एस.एस.को समर्थनमा वृद्धि देखियो जुन भाजपाको गठनमा परिणत भयो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/563 563]–564}}</ref> १९८२ मा, उहाँ [[मध्य प्रदेश]] बाट भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो पटक राज्यसभामा निर्वाचित हुनुभयो।<ref name="Rajya Sabha" /> इन्दिरा गान्धीको हत्या को कारणले सहानुभूतिको लहरको पछाडि कांग्रेसले भूस्खलन जित्दा [[१९८४ भारतीय आम निर्वाचन|१९८४ निर्वाचन]]मा भाजपाले मात्र दुई सिट जित्यो। यो असफलताले पार्टीको अडानमा परिवर्तन ल्यायो र आडवाणीलाई पार्टी अध्यक्ष नियुक्त गरियो र भाजपा जनसंघको [[हिन्दुत्व]] विचारधारामा फर्कियो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/633 633]}}</ref> आडवाणीको नेतृत्वमा, [[विश्व हिन्दु परिषद|विश्व हिन्दू परिषद]] (VHP) ले हिन्दूलाई समर्पित मन्दिर निर्माणको लागि आन्दोलन सुरु गर्दा [[रामजन्मभूमि]] साइटलाई लिएर [[अयोध्या विवाद]] को राजनीतिक अनुहार बनेको थियो। [[अयोध्या]] मा [[बाबरी मस्जिद|बाबरी मस्जिद]] को स्थानमा हिन्दू देवता [[राम]] लाई समर्पित मन्दिरको निर्माण को लागी ।<ref>{{cite news|url=http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|title=In the times of Yakub Memon, remembering the Babri Masjid demolition cases|date=29 July 2015 |access-date=29 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730231427/http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|archive-date=30 July 2015|url-status=live}}</ref> यो विवाद रामको जन्मस्थल हो भन्ने विश्वासको आधारमा केन्द्रित भएको थियो र त्यहाँ एक पटक एउटा मन्दिर थियो जुन [[मुगल सम्राटहरू|मुगल सम्राट]] [[बाबर]] द्वारा भत्काइएको थियो। भारतको सर्वेक्षण]] (एएसआई) दावीलाई समर्थन गर्दै।<ref>{{cite news|title=Evidence of temple found: ASI|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|date=25 August 2003|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411193402/http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|archive-date=11 April 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm |title=Layers of truth|work = The Week|archive-url = https://web.archive.org/web/20050323101829/http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm|archive-date = 23 March 2005}}</ref> बीजेपीले अभियानलाई समर्थन गर्‍यो र यसलाई 1989 को चुनावको लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको एक हिस्सा बनायो र यसले 86 सिट जित्न मद्दत गर्‍यो र आडवाणी पहिलो पटक [[लोक सभा|लोकसभा]] मा निर्वाचित भए। आडवाणी लोकसभामा विपक्षी दलको नेता बने जब [[वीपी सिंह]]राष्ट्रिय मोर्चाको सरकार गठन भयो।<ref>{{cite book|title=India Since Independence: Making Sense Of Indian Politics |first=Ananth V. |last=Krishna |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131734650 |url=https://books.google.com/books?id=8v7Vr2iQUHkC|page=347}}</ref> ===१९९०-९७: रथयात्रा र भाजपाको उदय=== 1990 मा, आडवाणीले [[राम रथयात्रा]], रामजन्मभूमि आन्दोलनका लागि स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गर्न रथसहितको जुलुस निकाले। यो जुलुस [[गुजरात]] मा [[सोमनाथ मन्दिर|सोमनाथ]] बाट सुरु भई अयोध्यामा परिणत भएको थियो।<ref>{{cite journal|last=Panikkar|first=K. N.|date=1993|title=Religious Symbols and Political Mobilization: The Agitation for a Mandir at Ayodhya|journal=Social Scientist|volume=21|issue=7/8|pages=63–78|doi=10.2307/3520346|jstor=3520346}}</ref> 1991 को आम चुनावमा, आडवाणी गान्धीनगर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो पटक जितेर कांग्रेस पछिको दोस्रो ठूलो पार्टी बन्यो र फेरि विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|title=1990-L.K. Advani's rath yatra: Chariot of fire|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20091228-1990-l.k.-advanis-rath-yatra-chariot-of-fire-741621-2009-12-24|last=Sahgal|first=Priya|date=28 December 2009|website=India Today|access-date=9 May 2020}}</ref> 1992 मा, बाबरी मस्जिद भत्काइएको थियो जसमा आडवाणीले भत्काउनु अघि उत्तेजक भाषण दिएका थिए।<ref>{{cite news|title=Muslims can never forgive Kalyan over Babri issue|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|work=Express India|access-date=27 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|archive-date=21 January 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/ |date=21 January 2012 }}</ref><ref>{{cite news|title=Babri demolition & failure of Muslim leadership|url=http://www.zeenews.com/news657090.html|publisher=Zee News India|access-date=27 April 2011|date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002222522/http://www.zeenews.com/news657090.html|archive-date=2 October 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Advani fuelled fire that razed Babri: IPS officer|url=https://www.rediff.com/news/report/ips-officer-testifies-to-cbi-on-babri-demolition/20100326.htm|first=Sharat|last=Pradhan|date=26 March 2010|access-date=28 June 2020|website=Rediff}}</ref>आडवाणी ध्वस्त मुद्दामा अभियुक्त मध्ये थिए तर केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष अदालतले ३० सेप्टेम्बर २०२० मा निर्दोष ठहरियो।<ref>{{cite news|first=Vakasha|last=Sachdev|date=6 December 2019|title='Vindicated' LK Advani Remains on Trial in Babri Demolition Case|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/babri-masjid-demolition-criminal-case-conspiracy-lk-advani-vindicated-ayodhya-verdict|access-date=28 June 2020|newspaper=The Quint}}</ref><ref>{{cite news|date=30 September 2020|title=Advani on being acquitted from Babri demolition case.|work=[[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jai-shri-ram-advani-on-being-acquitted-from-babri-demolition-case/articleshow/78402831.cms|access-date=30 September 2020}}</ref> फैसलामा, यो विघटन पूर्व नियोजित थिएन र आडवाणीले भीडलाई रोक्न र उनीहरूलाई उक्साउने प्रयास नगरेको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |title=From Nation of Donkeys to 'Black Day for Democracy': English Editorials Slam Babri Verdict |url=https://thewire.in/media/newspaper-editorials-babri-masjid-demolition-verdict |work=[[The Wire (India)]] |date=2 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Babri accused tried to stop mob, not incite them |url=https://news.rediff.com/commentary/2020/sep/30/babri-accused-tried-to-stop-mob-not-incite-them/577b595b886fd7890e30173a4bdff9c0 |work=[[Rediff.com]] |date=30 September 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> 1996 को आम चुनावमा, बीजेपी एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो र फलस्वरूप भारतको राष्ट्रपति द्वारा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरियो। हवाला काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा आडवाणीले चुनाव लडेका थिएनन्उनी पछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सफाइ दिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/lk-advani-parliamentary-history-2019-lok-sabha-elections-1077707-2017-11-01|title =How Advani will create Parliamentary history whether he contests 2019 Lok Sabha elections or not|publisher =[[India Today Group]]|location =[[New Delhi]] |date =1 November 2017|website =India Today|first=Kumar|last=Shakti Shekhar|access-date =15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980303/06250324.html|title=SC clears Advani, Shukla in hawala case|newspaper=Indian Express|date=3 March 1998}}</ref> वाजपेयीले मे १९९६ मा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्दा मात्र तेह्र दिनपछि सरकार पतन भयो।<ref>{{cite news|title=When Atal Bihari Vajpayee showed the world how to resign in style|url=https://www.indiatoday.in/india/story/atal-bihari-vajpayee-parliament-trust-vote-1996-speech-resign-1316838-2018-08-17|last=Goswami|first=Dev|date=17 August 2018|work=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> === १९९८-२००४: गृहमन्त्री तथा उपप्रधानमन्त्री=== 1998 को आम चुनावमा, बीजेपी नेतृत्वको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए), मार्च 1998 मा वाजपेयी प्रधानमन्त्रीको रूपमा फर्केर सत्तामा आयो।<ref name="Atal">{{cite news|title=How Atal Bihari Vajpayee ended BJP's untouchability|url=https://www.indiatoday.in/india/story/how-atal-bihari-vajpayee-ended-bjp-s-untouchability-1317105-2018-08-17|last=Shakti Shekhar|first=Kumar|date=17 August 2018|website=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> आडवाणी तेस्रो कार्यकालका लागि लोकसभामा निर्वाचित भए र गृहमन्त्री बने।<ref name="LSMB"/> तर, जे जयललिताको नेतृत्वमा रहेको अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (ए.आई.ए.डी.एम.के.) ले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि मात्र तेह्र महिनापछि सरकार फेरि पतन भयो।<ref name="Atal"/> नयाँ चुनाव बोलाइएपछि, बीजेपी नेतृत्वको एनडीएले १९९९ आम चुनाव मा फेरि बहुमत हासिल गर्‍यो र आडवाणी चौथो कार्यकालको लागि गान्धीनगरबाट विजयी भए। उनले गृहमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे र पछि २००२ मा उपप्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।<ref>{{cite web|title=Advani appointed deputy prime minister|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Advani-appointed-deputy-prime-minister/articleshow/14487268.cms|date=29 June 2002|website=The Times of India|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W1dZC9ITxgwC|title=Wondering Man, Money & Go(l)d|publisher=Wondering Man|isbn=978-1-84693-016-4|pages=24|language=en}}</ref> ===२००४-०९: विपक्षी नेता=== [[File:Condoleezza Rice meets L.K. Advani, New Delhi, 2005.jpg|thumb|सन् २००५ मा आडवाणी तत्कालीन [[संयुक्त राज्य राज्यमन्त्री|अमेरिकी विदेशमन्त्री]] [[कन्डोलिजा राइस]]सँग]] 2004 को आम चुनावमा, बीजेपीले कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको साथ हार बेहोरेको थियो, मनमोहन सिंह प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा आए।<ref>{{cite journal|last=Ruparelia|first=Sanjay|date=2005|title=Managing the United Progressive Alliance: The Challenges Ahead|journal=Economic and Political Weekly|volume=40|issue=24|pages=2407–2412|jstor=4416746|issn=0012-9976}}</ref> आडवाणी लोकसभामा आफ्नो पाँचौं कार्यकाल जितेर विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|date=20 January 2014|title=LK Advani warns of 2004 redux, showers praise on party's prime ministerial candidate Narendra Modi|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lk-advani-warns-of-2004-redux-showers-praise-on-partys-prime-ministerial-candidate-narendra-modi/articleshow/29082888.cms|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Lal Krishna Advani {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Lal-Krishna-Advani|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=10 May 2020}}</ref> २००४ को पराजय पछि वाजपेयीले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिए, आडवाणीलाई बीजेपीको नेतृत्व गर्न प्रोत्साहित गरे।<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Somini|date=31 December 2005|title=Former Premier Vajpayee Retires From Indian Politics at 81|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/12/31/world/asia/former-premier-vajpayee-retires-from-indian-politics-at-81.html|access-date=10 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> जुन २००५ मा, कराचीको भ्रमणको क्रममा, आडवाणीले मोहम्मद अली जिन्नालाई "धर्मनिरपेक्ष" नेताको रूपमा वर्णन गरे जसको कारण RSS बाट आलोचना भयो।आडवाणीलाई भाजपा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो तर केही दिन पछि राजीनामा फिर्ता लिए।<ref>{{cite news|title=L K Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/l-k-advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/articleshow/20524464.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> अप्रिल २००५ मा आरएसएस प्रमुख [[के. एस. सुदर्शन]] आडवाणीले पछाडी हट्नुपर्छ भन्ने धारणा राखे।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldstory.php?storyid=68121|title=Atal, Advani should step aside, let young rise: RSS chief|date=11 April 2005|newspaper=The Indian Express}}</ref>डिसेम्बर 2005 मा [[मुम्बई]] मा भाजपाको रजत जयन्ती समारोहमा, आडवाणीले पार्टी अध्यक्षको पद छोडे र [[राजनाथ सिंह]], [[उत्तर प्रदेश]] बाट उनको स्थानमा निर्वाचित भए। मार्च 2006 मा, [[बनारस|वाराणसी]] मा एक हिन्दू मन्दिरमा बम विस्फोट पछि, आडवाणीले आतंकवादसँग लड्न सत्तारूढ संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको कथित असफलतालाई उजागर गर्न "भारत सुरक्षा यात्रा" निकाले।<ref>{{cite news|date=10 June 2013|title=Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/story-28cfjVrLxsbMXxNYXv3QgI.html|access-date=6 August 2020|newspaper=Hindustan Times|language=en}}</ref> === २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू=== [[File:Advani on black money - Al Jazeera English - 5483x3368 crop.jpg|thumb|सन् २००९ मा आडवाणी चुनावी अभियानमा]] डिसेम्बर २००६ मा, आडवाणीले भने कि संसदीय लोकतन्त्रमा विपक्षी नेताको रूपमा, मे २००९ मा हुने अर्को आम चुनावको लागि आफूलाई प्रधानमन्त्री पदको उम्मेदवार ठान्थे।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|title=I'll be candidate for PM: Advani|date=11 December 2006|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|archive-date=19 December 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit |date=19 December 2013 }}</ref> उनको उम्मेदवारीलाई सबैले समर्थन नगरे पनि वाजपेयीले आडवाणीको उम्मेदवारीलाई समर्थन गरे।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|title=Advani opens his heart, and a can of worms|date=11 December 2006|work=The Economic Times|location=India|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214143219/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|archive-date=14 December 2006|url-status=live}}</ref> २ मे २००७ मा, बीजेपी अध्यक्ष राजनाथ सिंहले भने कि यदि बीजेपीले अर्को चुनाव जित्यो भने अर्को प्रधानमन्त्रीको लागि आडवाणी स्वाभाविक विकल्प हुन्।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|title=LK 'natural' choice for PM: Rajnath|date=2 May 2007|author=Mohua Chatterjee|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|archive-date=19 December 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni |date=19 December 2013 }}</ref>१० डिसेम्बर २००७ मा, बीजेपीको संसदीय बोर्डले औपचारिक रूपमा एल के आडवाणीलाई २००९ मा हुने आम चुनावको लागि यसको प्रधानमन्त्री उम्मेद्वार हुने घोषणा गर्यो।<ref>{{cite news|title=Finally, BJP announces Advani as PM candidate|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/the-week-that-was/finally-bjp-announces-advani-as-pm-candidate/articleshow/2625253.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> आडवाणीले लोकसभामा आफ्नो छैटौं कार्यकाल जितेका भए पनि, २००९ को आम चुनावमा भाजपा कांग्रेस र यसका सहयोगीहरूसँग पराजित भयो, जसले तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई कार्यालयमा जारी राख्न अनुमति दियो। चुनावमा पराजय पछि, लालकृष्ण आडवाणीले [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] लाई विपक्षी नेताको पद हस्तान्तरण गरे।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8421132.stm|title=New India opposition leader named |work=[[BBC News]]|date=18 December 2009|access-date=27 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |title=Advani quits as Leader of Opposition |access-date=18 December 2009|newspaper=The Hindu|date=18 December 2009 |last1=Vyas|first1=Neena |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219182548/http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |archive-date=19 December 2013 |url-status=live}}</ref> उनी सन् २०१० मा [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन]] का कार्यकारी अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news|date=22 February 2010|title=NDA elects Advani 'working chairman'|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/nda-elects-advani-working-chairman/story-aO8FS7uLOopcwWwOrojczL.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> आडवाणीले गान्धीनगरबाट २०१४ को आम चुनाव लडे, लगातार पाँचौं पटक जिते। पछि उहाँ [[मुरली मनोहर जोशी]] र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] संग भाजपाको ''मार्गदर्शक मण्डल'' (भिजन समिति) का भाग हुनुहुन्थ्यो।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|title="No Advani, Joshi, Vajpayee in BJP Parliamentary Board, party makes Marg Darshak Mandal for them"|date=29 August 2014|work=IBN Live|access-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|archive-date=29 August 2014}}</ref> == पुरस्कार र मान्यता== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Lal Krishna Advani, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|आडवाणी २०१५ मा [[पद्म विभूषण]] पुरस्कार प्राप्त गर्दै]] * [[पद्म विभूषण]] (२०१५), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/advani-bachchan-dilip-kumar-get-padma-vibhushan/article6821421.ece|title=Advani, Bachchan, Dilip Kumar get Padma Vibhushan |newspaper=The Hindu|date=25 January 2015|access-date=3 February 2023}}</ref> * [[भारत रत्न]] (२०२४), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lk-advani-to-receive-bharat-ratna-pm-modi/articleshow/107379045.cms?from=mdr|title=LK Advani to receive Bharat Ratna|newspaper=[[The Times of India]]|date=3 February 2023|access-date=3 February 2023}}</ref> {{भारत रत्न सम्मानित}} rx9uh11r9x7aglvd9meeieejnyurxor 1395296 1395295 2026-11-09T12:16:57Z Madeshi Brahman 78174 /* १९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष */ 1395296 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = एल.के आडवाणी | image = | caption = आडवाणी २०२२ मी | office1 = सातौं भारतका उपप्रधानमन्त्री | primeminister1 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start1 = २९ जुन २००२ | term_end1 = २२ मे २००४ | predecessor1 = देवीलाल | successor1 = ''रिक्त'' | office2 = कोइला तथा खानी मन्त्री | primeminister2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start2 = १ जुलाई २००२ | term_end2 = २६ अगस्ट २००२ | predecessor2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor2 = [[उमा भारती]] | office3 = कर्मी, सार्वजनिक गुनासो तथा निवृत्तिभरण मन्त्री | primeminister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २१ मे २००४ | successor3 = [[मनमोहन सिंह]] | office4 = गृहमन्त्री | primeminister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | predecessor4 = [[इन्द्रजित गुप्ता]] | successor4 = [[शिवराज पाटिल]] | term_start4 = १९ मार्च १९९८ | term_end4 = २२ मे २००४ | office5 = [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्री (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | primeminister5 = [[मोरारजी देसाई]] | predecessor5 = [[विद्याचरण शुक्ल]] | successor5 = [[पुरुषोत्तम कौशिक]] | term_start5 = २४ मार्च १९७७ | term_end5 = २८ जुलाई १९७९ | office6 = छैटौं [[लोकसभामा विपक्षी दलको नेता]] | term_start6 = मे २००४ | term_end6 = डिसेम्बर २००९ | predecessor6 = [[सोनिया गान्धी]] | successor6 = [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] | term_start7 = २४ डिसेम्बर १९९० | term_end7 = २६ जुलाई १९९३ | predecessor7 = [[राजीव गान्धी]] | successor7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | office8 = पाँचौं [[राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता]] | vicepresident8 = [[मोहम्मद हिदायतुल्लाह]] | term_start8 = २१ जनवरी १९८० | term_end8 = ७ अप्रिल १९८० | successor8 = [[पृ. शिव शंकर]] | predecessor8 = [[कमलापति त्रिपाठी]] | office9 = [[संसद सदस्य, राज्यसभा]] | term_start9 = ३ अप्रिल १९७० | term_end9 = २ अप्रिल १९७६ | predecessor9 = सरदार सन्तोख सिंह | successor9 = चरणजित चनाना | constituency9 = [[दिल्ली]] | term_start10 = ३ अप्रिल १९७६ | term_end10 = २ अप्रिल १९८२ | predecessor10 = [[देवदत्त कुमार किकाभाई पटेल]] | successor10 = [[कुमुद बेन जोशी]] | constituency10 = [[गुजरात]] | term_start11 = ३ अप्रिल १९८२ | term_end11 = २ अप्रिल १९८८ | predecessor11 = [[सवाई सिंह सिसोदिया]] | successor11 = राधाकिशन मालवीय | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | term_start12 = ३ अप्रिल १९८८ | term_end12 = ३० नोभेम्बर १९८९ | predecessor12 = [[हंसराज भारद्वाज]] | successor12 = जिनेन्द्र कुमार जैन | constituency12 = [[मध्य प्रदेश]] | office13 = [[संसद सदस्य, लोकसभा]] | constituency13 = [[गांधीनगर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|गांधीनगर]] | term_start13 = २८ फेब्रुअरी १९९८ | term_end13 = २३ मे २०१९ | predecessor13 = विजय पटेल (राजनीतिज्ञ) | successor13 = अमित शाह | term_start14 = २६ नोभेम्बर १९८९ | term_end14 = ७ मे १९९६ | predecessor14 = [[कृष्णचन्द्र पन्त]] | successor14 = [[राजेश खन्ना]] | constituency14 = [[नयाँ दिल्ली]] | office15 = दोस्रो अध्यक्ष, दिल्ली महानगर परिषद | term_start15 = २८ मार्च १९६७ | term_end15 = १९ अप्रिल १९७० | predecessor15 = जग परवेश चन्द्र | successor15 = श्यामचरण गुप्ता | office16 = दोस्रो [[भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष]] | term_start16 = १९८६ | term_end16 = १९९१ | predecessor16 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor16 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | term_start17 = १९९३ | term_end17 = १९९८ | predecessor17 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | successor17 = [[कुशाभाउ ठाकरे]] | term_start18 = २००४ | term_end18 = २००५ | predecessor18 = [[वेंकैया नायडु]] | successor18 = [[राजनाथ सिंह]] | birth_name = लालकृष्ण आडवाणी | birth_date = {{birth date and age|1927|11|8|df=y}} | birth_place = [[कराँची|कराची]], [[बम्बे प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]]<br/>(वर्तमान दिन [[सिन्ध]], [[पाकिस्तान]]) | death_date = | death_place = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | otherparty = | spouse = {{marriage|कमला आडवाणी|1965|2016|end=died}} | children = [[प्रतिभा आडवाणी]] (छोरी)<br/>जयंत आडवाणी (छोरा) | awards = [[भारत रत्न]]<br/>[[पद्म विभूषण]] | signature = Lal Krishna Advani Signature.png | image_size = }} '''लालकृष्ण आडवाणी''' भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी [[भारतीय जनता पार्टी]] का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] का राष्ट्रिय [[भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] पनि भइसकेका छन्। चार पटक राज्यसभा र पाँच पटक लोकसभाका सदस्य भएका आडवाणी सन् १९८६ देखि १९९१ सम्म पार्टीको अध्यक्षका रूपमा थिए। हालमा उनले पार्टीको महत्त्वपूर्ण पदहरूबाट राजीनामा दिएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/other/2013/06/10/369785.html|title=आडवाणीको राजीनामाले बिजेपीमा हलचल|website= कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-13}}</ref> ==प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन== लालकृष्ण आडवाणीको जन्म ८ नोभेम्बर १९२७ मा [[कराँची|कराची]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] सिंधी हिन्दू [[ब्राह्मण]] परिवारमा किशनचन्द डी. आडवाणी र ज्ञानी देवीको घरमा भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/election-news/key-contestants/story/lk-advani-41833-2009-03-15|title=Bhartiya Janata Party's Prime Ministerial candidate and the Leader of Opposition, Lal Krishna Advani will once again seek re-election from his Gandhinagar constituency|date=18 March 2009|newspaper=India Today|access-date=1 November 2023}}</ref><ref name="lka">{{cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|title=Friday Times : Analysis: Trading with India|access-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|archive-date=6 October 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7 |date=6 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news|title=Political success story: Architect of Indian Politics, The Enduring Legacy of LK Advani|date=3 February 2024|work=Zee news|url=https://zeenews.india.com/india/political-success-story-architect-of-indian-politics-the-enduring-legacy-of-lk-advani-2717307.html|access-date=1 December 2023}}</ref> उनले सेन्ट प्याट्रिक हाई स्कूल, कराची, र D.G नेशनल कलेज, हैदराबाद, सिन्धबाट आफ्नो अध्ययन पूरा गरे।<ref>{{cite news|title=L.K. Advani: Bio, Political life, Family & Top stories|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/l-k-advani|work=[[Times of India]]|access-date=1 November 2023}}</ref> उनको परिवार [[भारतको विभाजन]] को समयमा भारत बसाइँ सर्यो र [[मुम्बई]] मा बसोबास गर्नुभयो, जहाँ उनले मुम्बई विश्वविद्यालय सरकारी कानून कलेज बाट कानूनमा स्नातक गरे।<ref name="LSMB"/><ref name=MalikSingh>{{cite book |last1=Malik |first1=Yogendra K. |last2=Singh |first2=V.B. |title=Hindu Nationalists in India: The Rise of the Bharatiya Janata Party |url=https://archive.org/details/hindunationalist0000mali |date=1994 |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |isbn=978-0-8133-8810-6|pages=[https://archive.org/details/hindunationalist0000mali/page/40 40]–43}}</ref> आडवाणीले फेब्रुअरी १९६५ मा कमला आडवाणीसँग विवाह गरे र उनीहरूका एक छोरा जयन्त र एक छोरी प्रतिभा आडवाणी छन्।<ref>{{cite news |title=Will LK Advani's son live up to his father's image? |url=https://www.firstpost.com/politics/will-lk-advanis-son-live-up-to-his-fathers-image-1523797.html|access-date=5 April 2019 |work=Firstpost |date=14 May 2014}}</ref> प्रतिभा एक टेलिभिजन निर्माता हुन् र आफ्नो बुबालाई उनको राजनीतिक गतिविधिमा सहयोग गर्छिन्।<ref>{{cite news|last1=Sahgal |first1=Priya |title=A Tale of Two Daughters |url=https://www.indiatoday.in/column-off-the-record/story/a-tale-of-two-daughters-45777-2009-04-27|newspaper=India Today|access-date=9 May 2022}}</ref> उनकी श्रीमतीको वृद्धावस्थाका कारण ६ अप्रिल २०१६ मा मृत्यु भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=LK Advani bids adieu to wife Kamla; Swaraj, Manmohan, Amit Shah at funeral |url=https://indianexpress.com/photos/picture-gallery-others/l-k-advanis-wife-kamla-advani-passes-aways-rare-family-pics/ |access-date=5 April 2019|work=[[Indian Express]]|date=7 April 2016 }}</ref> आडवाणी दिल्लीमा बस्छन्।<ref>{{cite news|last=Roy Chaudhury|first=Dipanjan|date=29 June 2019|title=Lutyens' Zone: Sushma Swaraj to vacate, LK Advani & MM Joshi may retain bungalows|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lutyens-zone-sushma-swaraj-to-vacate-lk-advani-mm-joshi-may-retain-bungalows/articleshow/69998385.cms|access-date=28 June 2020}}</ref> ==जीवनवृति== === १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष=== आडवाणी १४ वर्षको उमेरमा १९४१ मा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ|राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (RSS) मा सामेल भए।<ref>{{cite news|title='My idea of happiness is good books':Advani|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/my-idea-of-happiness-is-good-books/|newspaper=Indian Express|date=19 September 2010|access-date=1 November 2023}}</ref> उहाँ प्रचारक (पूर्ण-समय कार्यकर्ता) शाखाहरू सञ्चालन गर्दै 1947 मा कराची इकाईको सचिव हुनुभयो।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|title=India 'incomplete' without Sindh: Advani|date=15 January 2017|access-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115121812/http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|archive-date=15 January 2017|url-status=live|publisher=Indian Express}}</ref>[[भारतको विभाजन]] पछि, आडवाणी [[राजस्थान]] [[अलवर जिल्ला|अलवर]], [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]], [[कोटा जिल्ला|कोटा]], [[राजस्थान]] बुन्दी र झालावार जिल्लाहरू मा प्रचारक थिए १९५२ सम्म।<ref name=Jaffrelot>{{cite book |last=Jaffrelot |first=Christophe |author-link=Christophe Jaffrelot|title=The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=1996 |isbn=978-1850653011 |page=237}}</ref> ===१९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष=== आडवाणी १९५१ मा श्यामा प्रसाद मुखर्जी द्वारा आरएसएसको सहयोगमा स्थापना गरिएको राजनीतिक दल [[भारतीय जनसङ्घ|भारतीय जनसंघ]] (BJS) का सदस्य बने। उनी राजस्थानमा जनसंघका तत्कालीन महासचिव एस एस भण्डारीको सचिवमा नियुक्त भएका थिए। १९५७ मा, उनी दिल्ली गए र महासचिव बने र पछि जनसंघको दिल्ली इकाईको अध्यक्ष बने। १९६६ देखि १९६७ सम्म उनले दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिल (DMC) मा BJS को नेताको रूपमा सेवा गरे। १९६७ दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिलको चुनाव पछि, उनी परिषदको अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भए र १९७० सम्म सेवा गरे।<ref name="LSMB"/><ref>{{cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2783364 |title=Proposal to nominate a member to the Delhi Metropolation [sic] Council Vice Shri L.K. Advani |publisher=Ministry of Home Affairs: Delhi Section |year=1971 |location=New Delhi |pages=2 |quote="Shri L. K. Advani who was the chairman of the Metropolitan Council, was elected as member of the Rajya Sabha in the last elections and his seat has fallen vacant in the Council. He was from the Jan Sangh Party." |access-date=21 September 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> उहाँले पनि सहयोग गर्नुभयो के. आर. मलकानी ''Organiser'' को प्रकाशन संग, RSS को साप्ताहिक न्यूजलेटर र १९६६ मा यसको राष्ट्रिय कार्यकारिणीको सदस्य बने।<ref name="Jaffrelot" /> === १९७१-७५: संसद प्रवेश तथा जनसंघ नेता=== १९७० मा, आडवाणी ६ वर्षको कार्यकालको लागि दिल्लीबाट [[राज्यसभा]] का सदस्य बने।<ref name="Rajya Sabha">{{cite web |url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |title=List of Rajya Sabha members Since 1952 |access-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109030114/http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |archive-date=9 January 2010 |url-status=dead }}</ref> १९७३ मा, उहाँ [[कानपुर]] पार्टी कार्य समितिको बैठकमा बीजेएसको अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो। === १९७६-८०: जनता पार्टी तथा क्याबिनेट मन्त्री=== आडवाणी दोस्रो पटक १९७६ मा [[गुजरात]] बाट राज्यसभामा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="Rajya Sabha"/> आपतकाल लगाइएपछि र विपक्षी दलहरूमाथि क्र्याक डाउन गरेपछि प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले, BJS र अन्य विपक्षी दलहरू [[जनता पार्टी]] गठन गर्न एकीकरण भय।<ref>{{cite book|last=Zarhani|first=Seyed Hossein|url=https://books.google.com/books?id=_3tqDwAAQBAJ|title=Governance and Development in India: A Comparative Study on Andhra Pradesh and Bihar after Liberalization|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-1-351-25518-9|pages=189}}</ref> १९७७ चुनाव मा, जनता पार्टीले इन्दिरा गान्धी द्वारा लागू गरिएको आपतकालको व्यापक अलोकप्रियताको कारणले भारी जीत हासिल गर्यो।<ref name="B">{{cite book|author=G. G. Mirchandani|title=320 Million Judges|publisher=Abhinav Publications|year=2003|isbn=81-7017-061-3|pages=90–100}}</ref> [[मोरारजी देसाई]] प्रधानमन्त्री बने र आडवाणी सूचना तथा प्रसारण मन्त्री बने।<ref>{{cite book|last=Basu|first=Amrita|url=https://books.google.com/books?id=TTrjCQAAQBAJ|title=Violent Conjunctures in Democratic India|date=30 June 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08963-1|pages=69}}</ref> सरकारले आफ्नो पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेन र 1980 मा जनता पार्टी [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]सँग हारेपछि नयाँ चुनाव बोलाउन विघटन गरियो।<ref name="General Election of India 1967">{{cite web |title=General Election of India 1980, 7th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=13 January 2010 |publisher=Election Commission of India |page=5 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19830930-as-general-elections-loom-large-new-four-party-united-front-formed-to-counter-congi-771046-2013-07-18|title=As general elections loom large, new four-party United Front formed to counter Cong(I) |first=Prabhu |last=Chawla|date=30 September 2013|website=India Today |access-date=23 June 2019}}</ref> त्यसपछि, आडवाणी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता बने। === १९८१-८९: भाजपा को गठन र प्रारम्भिक वर्ष=== ६ अप्रिल १९८० मा, आडवाणीले जनसंघका केही पूर्व सदस्यहरूसँग जनता पार्टी छोडे र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] को पहिलो सभापतिको रूपमा [[भारतीय जनता पार्टी]] गठन गरे।<ref>{{cite news|date=6 April 2019|title=BJP's foundation day: Brief history of the achievements and failures of the party|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|url-status=live|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511143721/https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|archive-date=11 May 2019}}</ref> यद्यपि अघिल्लो सरकार १९७७ देखि १९८० सम्म छोटो समयसम्म चल्यो र गुटबन्दी युद्धले बिग्रिएको थियो, यस अवधिमा आर.एस.एस.को समर्थनमा वृद्धि देखियो जुन भाजपाको गठनमा परिणत भयो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/563 563]–564}}</ref> १९८२ मा, उहाँ [[मध्य प्रदेश]] बाट भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो पटक राज्यसभामा निर्वाचित हुनुभयो।<ref name="Rajya Sabha" /> इन्दिरा गान्धीको हत्या को कारणले सहानुभूतिको लहरको पछाडि कांग्रेसले भूस्खलन जित्दा [[१९८४ भारतीय आम निर्वाचन|१९८४ निर्वाचन]]मा भाजपाले मात्र दुई सिट जित्यो। यो असफलताले पार्टीको अडानमा परिवर्तन ल्यायो र आडवाणीलाई पार्टी अध्यक्ष नियुक्त गरियो र भाजपा जनसंघको [[हिन्दुत्व]] विचारधारामा फर्कियो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/633 633]}}</ref> आडवाणीको नेतृत्वमा, [[विश्व हिन्दु परिषद|विश्व हिन्दू परिषद]] (VHP) ले हिन्दूलाई समर्पित मन्दिर निर्माणको लागि आन्दोलन सुरु गर्दा [[रामजन्मभूमि]] साइटलाई लिएर [[अयोध्या विवाद]] को राजनीतिक अनुहार बनेको थियो। [[अयोध्या]] मा [[बाबरी मस्जिद|बाबरी मस्जिद]] को स्थानमा हिन्दू देवता [[राम]] लाई समर्पित मन्दिरको निर्माण को लागी ।<ref>{{cite news|url=http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|title=In the times of Yakub Memon, remembering the Babri Masjid demolition cases|date=29 July 2015 |access-date=29 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730231427/http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|archive-date=30 July 2015|url-status=live}}</ref> यो विवाद रामको जन्मस्थल हो भन्ने विश्वासको आधारमा केन्द्रित भएको थियो र त्यहाँ एक पटक एउटा मन्दिर थियो जुन [[मुगल सम्राटहरू|मुगल सम्राट]] [[बाबर]] द्वारा भत्काइएको थियो। भारतको सर्वेक्षण]] (एएसआई) दावीलाई समर्थन गर्दै।<ref>{{cite news|title=Evidence of temple found: ASI|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|date=25 August 2003|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411193402/http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|archive-date=11 April 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm |title=Layers of truth|work = The Week|archive-url = https://web.archive.org/web/20050323101829/http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm|archive-date = 23 March 2005}}</ref> बीजेपीले अभियानलाई समर्थन गर्‍यो र यसलाई 1989 को चुनावको लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको एक हिस्सा बनायो र यसले 86 सिट जित्न मद्दत गर्‍यो र आडवाणी पहिलो पटक [[लोक सभा|लोकसभा]] मा निर्वाचित भए। आडवाणी लोकसभामा विपक्षी दलको नेता बने जब [[वीपी सिंह]]राष्ट्रिय मोर्चाको सरकार गठन भयो।<ref>{{cite book|title=India Since Independence: Making Sense Of Indian Politics |first=Ananth V. |last=Krishna |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131734650 |url=https://books.google.com/books?id=8v7Vr2iQUHkC|page=347}}</ref> ===१९९०-९७: रथयात्रा र भाजपाको उदय=== 1990 मा, आडवाणीले [[राम रथयात्रा]], रामजन्मभूमि आन्दोलनका लागि स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गर्न रथसहितको जुलुस निकाले। यो जुलुस [[गुजरात]] मा [[सोमनाथ मन्दिर|सोमनाथ]] बाट सुरु भई अयोध्यामा परिणत भएको थियो।<ref>{{cite journal|last=Panikkar|first=K. N.|date=1993|title=Religious Symbols and Political Mobilization: The Agitation for a Mandir at Ayodhya|journal=Social Scientist|volume=21|issue=7/8|pages=63–78|doi=10.2307/3520346|jstor=3520346}}</ref> 1991 को आम चुनावमा, आडवाणी गान्धीनगर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो पटक जितेर कांग्रेस पछिको दोस्रो ठूलो पार्टी बन्यो र फेरि विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|title=1990-L.K. Advani's rath yatra: Chariot of fire|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20091228-1990-l.k.-advanis-rath-yatra-chariot-of-fire-741621-2009-12-24|last=Sahgal|first=Priya|date=28 December 2009|website=India Today|access-date=9 May 2020}}</ref> 1992 मा, बाबरी मस्जिद भत्काइएको थियो जसमा आडवाणीले भत्काउनु अघि उत्तेजक भाषण दिएका थिए।<ref>{{cite news|title=Muslims can never forgive Kalyan over Babri issue|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|work=Express India|access-date=27 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|archive-date=21 January 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/ |date=21 January 2012 }}</ref><ref>{{cite news|title=Babri demolition & failure of Muslim leadership|url=http://www.zeenews.com/news657090.html|publisher=Zee News India|access-date=27 April 2011|date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002222522/http://www.zeenews.com/news657090.html|archive-date=2 October 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Advani fuelled fire that razed Babri: IPS officer|url=https://www.rediff.com/news/report/ips-officer-testifies-to-cbi-on-babri-demolition/20100326.htm|first=Sharat|last=Pradhan|date=26 March 2010|access-date=28 June 2020|website=Rediff}}</ref>आडवाणी ध्वस्त मुद्दामा अभियुक्त मध्ये थिए तर केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष अदालतले ३० सेप्टेम्बर २०२० मा निर्दोष ठहरियो।<ref>{{cite news|first=Vakasha|last=Sachdev|date=6 December 2019|title='Vindicated' LK Advani Remains on Trial in Babri Demolition Case|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/babri-masjid-demolition-criminal-case-conspiracy-lk-advani-vindicated-ayodhya-verdict|access-date=28 June 2020|newspaper=The Quint}}</ref><ref>{{cite news|date=30 September 2020|title=Advani on being acquitted from Babri demolition case.|work=[[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jai-shri-ram-advani-on-being-acquitted-from-babri-demolition-case/articleshow/78402831.cms|access-date=30 September 2020}}</ref> फैसलामा, यो विघटन पूर्व नियोजित थिएन र आडवाणीले भीडलाई रोक्न र उनीहरूलाई उक्साउने प्रयास नगरेको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |title=From Nation of Donkeys to 'Black Day for Democracy': English Editorials Slam Babri Verdict |url=https://thewire.in/media/newspaper-editorials-babri-masjid-demolition-verdict |work=[[The Wire (India)]] |date=2 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Babri accused tried to stop mob, not incite them |url=https://news.rediff.com/commentary/2020/sep/30/babri-accused-tried-to-stop-mob-not-incite-them/577b595b886fd7890e30173a4bdff9c0 |work=[[Rediff.com]] |date=30 September 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> 1996 को आम चुनावमा, बीजेपी एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो र फलस्वरूप भारतको राष्ट्रपति द्वारा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरियो। हवाला काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा आडवाणीले चुनाव लडेका थिएनन्उनी पछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सफाइ दिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/lk-advani-parliamentary-history-2019-lok-sabha-elections-1077707-2017-11-01|title =How Advani will create Parliamentary history whether he contests 2019 Lok Sabha elections or not|publisher =[[India Today Group]]|location =[[New Delhi]] |date =1 November 2017|website =India Today|first=Kumar|last=Shakti Shekhar|access-date =15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980303/06250324.html|title=SC clears Advani, Shukla in hawala case|newspaper=Indian Express|date=3 March 1998}}</ref> वाजपेयीले मे १९९६ मा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्दा मात्र तेह्र दिनपछि सरकार पतन भयो।<ref>{{cite news|title=When Atal Bihari Vajpayee showed the world how to resign in style|url=https://www.indiatoday.in/india/story/atal-bihari-vajpayee-parliament-trust-vote-1996-speech-resign-1316838-2018-08-17|last=Goswami|first=Dev|date=17 August 2018|work=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> === १९९८-२००४: गृहमन्त्री तथा उपप्रधानमन्त्री=== 1998 को आम चुनावमा, बीजेपी नेतृत्वको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए), मार्च 1998 मा वाजपेयी प्रधानमन्त्रीको रूपमा फर्केर सत्तामा आयो।<ref name="Atal">{{cite news|title=How Atal Bihari Vajpayee ended BJP's untouchability|url=https://www.indiatoday.in/india/story/how-atal-bihari-vajpayee-ended-bjp-s-untouchability-1317105-2018-08-17|last=Shakti Shekhar|first=Kumar|date=17 August 2018|website=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> आडवाणी तेस्रो कार्यकालका लागि लोकसभामा निर्वाचित भए र गृहमन्त्री बने।<ref name="LSMB"/> तर, जे जयललिताको नेतृत्वमा रहेको अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (ए.आई.ए.डी.एम.के.) ले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि मात्र तेह्र महिनापछि सरकार फेरि पतन भयो।<ref name="Atal"/> नयाँ चुनाव बोलाइएपछि, बीजेपी नेतृत्वको एनडीएले १९९९ आम चुनाव मा फेरि बहुमत हासिल गर्‍यो र आडवाणी चौथो कार्यकालको लागि गान्धीनगरबाट विजयी भए। उनले गृहमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे र पछि २००२ मा उपप्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।<ref>{{cite web|title=Advani appointed deputy prime minister|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Advani-appointed-deputy-prime-minister/articleshow/14487268.cms|date=29 June 2002|website=The Times of India|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W1dZC9ITxgwC|title=Wondering Man, Money & Go(l)d|publisher=Wondering Man|isbn=978-1-84693-016-4|pages=24|language=en}}</ref> ===२००४-०९: विपक्षी नेता=== [[File:Condoleezza Rice meets L.K. Advani, New Delhi, 2005.jpg|thumb|सन् २००५ मा आडवाणी तत्कालीन [[संयुक्त राज्य राज्यमन्त्री|अमेरिकी विदेशमन्त्री]] [[कन्डोलिजा राइस]]सँग]] 2004 को आम चुनावमा, बीजेपीले कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको साथ हार बेहोरेको थियो, मनमोहन सिंह प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा आए।<ref>{{cite journal|last=Ruparelia|first=Sanjay|date=2005|title=Managing the United Progressive Alliance: The Challenges Ahead|journal=Economic and Political Weekly|volume=40|issue=24|pages=2407–2412|jstor=4416746|issn=0012-9976}}</ref> आडवाणी लोकसभामा आफ्नो पाँचौं कार्यकाल जितेर विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|date=20 January 2014|title=LK Advani warns of 2004 redux, showers praise on party's prime ministerial candidate Narendra Modi|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lk-advani-warns-of-2004-redux-showers-praise-on-partys-prime-ministerial-candidate-narendra-modi/articleshow/29082888.cms|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Lal Krishna Advani {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Lal-Krishna-Advani|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=10 May 2020}}</ref> २००४ को पराजय पछि वाजपेयीले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिए, आडवाणीलाई बीजेपीको नेतृत्व गर्न प्रोत्साहित गरे।<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Somini|date=31 December 2005|title=Former Premier Vajpayee Retires From Indian Politics at 81|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/12/31/world/asia/former-premier-vajpayee-retires-from-indian-politics-at-81.html|access-date=10 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> जुन २००५ मा, कराचीको भ्रमणको क्रममा, आडवाणीले मोहम्मद अली जिन्नालाई "धर्मनिरपेक्ष" नेताको रूपमा वर्णन गरे जसको कारण RSS बाट आलोचना भयो।आडवाणीलाई भाजपा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो तर केही दिन पछि राजीनामा फिर्ता लिए।<ref>{{cite news|title=L K Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/l-k-advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/articleshow/20524464.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> अप्रिल २००५ मा आरएसएस प्रमुख [[के. एस. सुदर्शन]] आडवाणीले पछाडी हट्नुपर्छ भन्ने धारणा राखे।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldstory.php?storyid=68121|title=Atal, Advani should step aside, let young rise: RSS chief|date=11 April 2005|newspaper=The Indian Express}}</ref>डिसेम्बर 2005 मा [[मुम्बई]] मा भाजपाको रजत जयन्ती समारोहमा, आडवाणीले पार्टी अध्यक्षको पद छोडे र [[राजनाथ सिंह]], [[उत्तर प्रदेश]] बाट उनको स्थानमा निर्वाचित भए। मार्च 2006 मा, [[बनारस|वाराणसी]] मा एक हिन्दू मन्दिरमा बम विस्फोट पछि, आडवाणीले आतंकवादसँग लड्न सत्तारूढ संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको कथित असफलतालाई उजागर गर्न "भारत सुरक्षा यात्रा" निकाले।<ref>{{cite news|date=10 June 2013|title=Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/story-28cfjVrLxsbMXxNYXv3QgI.html|access-date=6 August 2020|newspaper=Hindustan Times|language=en}}</ref> === २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू=== [[File:Advani on black money - Al Jazeera English - 5483x3368 crop.jpg|thumb|सन् २००९ मा आडवाणी चुनावी अभियानमा]] डिसेम्बर २००६ मा, आडवाणीले भने कि संसदीय लोकतन्त्रमा विपक्षी नेताको रूपमा, मे २००९ मा हुने अर्को आम चुनावको लागि आफूलाई प्रधानमन्त्री पदको उम्मेदवार ठान्थे।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|title=I'll be candidate for PM: Advani|date=11 December 2006|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|archive-date=19 December 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit |date=19 December 2013 }}</ref> उनको उम्मेदवारीलाई सबैले समर्थन नगरे पनि वाजपेयीले आडवाणीको उम्मेदवारीलाई समर्थन गरे।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|title=Advani opens his heart, and a can of worms|date=11 December 2006|work=The Economic Times|location=India|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214143219/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|archive-date=14 December 2006|url-status=live}}</ref> २ मे २००७ मा, बीजेपी अध्यक्ष राजनाथ सिंहले भने कि यदि बीजेपीले अर्को चुनाव जित्यो भने अर्को प्रधानमन्त्रीको लागि आडवाणी स्वाभाविक विकल्प हुन्।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|title=LK 'natural' choice for PM: Rajnath|date=2 May 2007|author=Mohua Chatterjee|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|archive-date=19 December 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni |date=19 December 2013 }}</ref>१० डिसेम्बर २००७ मा, बीजेपीको संसदीय बोर्डले औपचारिक रूपमा एल के आडवाणीलाई २००९ मा हुने आम चुनावको लागि यसको प्रधानमन्त्री उम्मेद्वार हुने घोषणा गर्यो।<ref>{{cite news|title=Finally, BJP announces Advani as PM candidate|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/the-week-that-was/finally-bjp-announces-advani-as-pm-candidate/articleshow/2625253.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> आडवाणीले लोकसभामा आफ्नो छैटौं कार्यकाल जितेका भए पनि, २००९ को आम चुनावमा भाजपा कांग्रेस र यसका सहयोगीहरूसँग पराजित भयो, जसले तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई कार्यालयमा जारी राख्न अनुमति दियो। चुनावमा पराजय पछि, लालकृष्ण आडवाणीले [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] लाई विपक्षी नेताको पद हस्तान्तरण गरे।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8421132.stm|title=New India opposition leader named |work=[[BBC News]]|date=18 December 2009|access-date=27 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |title=Advani quits as Leader of Opposition |access-date=18 December 2009|newspaper=The Hindu|date=18 December 2009 |last1=Vyas|first1=Neena |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219182548/http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |archive-date=19 December 2013 |url-status=live}}</ref> उनी सन् २०१० मा [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन]] का कार्यकारी अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news|date=22 February 2010|title=NDA elects Advani 'working chairman'|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/nda-elects-advani-working-chairman/story-aO8FS7uLOopcwWwOrojczL.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> आडवाणीले गान्धीनगरबाट २०१४ को आम चुनाव लडे, लगातार पाँचौं पटक जिते। पछि उहाँ [[मुरली मनोहर जोशी]] र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] संग भाजपाको ''मार्गदर्शक मण्डल'' (भिजन समिति) का भाग हुनुहुन्थ्यो।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|title="No Advani, Joshi, Vajpayee in BJP Parliamentary Board, party makes Marg Darshak Mandal for them"|date=29 August 2014|work=IBN Live|access-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|archive-date=29 August 2014}}</ref> == पुरस्कार र मान्यता== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Lal Krishna Advani, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|आडवाणी २०१५ मा [[पद्म विभूषण]] पुरस्कार प्राप्त गर्दै]] * [[पद्म विभूषण]] (२०१५), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/advani-bachchan-dilip-kumar-get-padma-vibhushan/article6821421.ece|title=Advani, Bachchan, Dilip Kumar get Padma Vibhushan |newspaper=The Hindu|date=25 January 2015|access-date=3 February 2023}}</ref> * [[भारत रत्न]] (२०२४), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lk-advani-to-receive-bharat-ratna-pm-modi/articleshow/107379045.cms?from=mdr|title=LK Advani to receive Bharat Ratna|newspaper=[[The Times of India]]|date=3 February 2023|access-date=3 February 2023}}</ref> {{भारत रत्न सम्मानित}} bg9u6zab6y7zbyiprqaj8nba265c1pk 1395297 1395296 2026-11-09T12:17:18Z Madeshi Brahman 78174 /* २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू */ 1395297 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = एल.के आडवाणी | image = | caption = आडवाणी २०२२ मी | office1 = सातौं भारतका उपप्रधानमन्त्री | primeminister1 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start1 = २९ जुन २००२ | term_end1 = २२ मे २००४ | predecessor1 = देवीलाल | successor1 = ''रिक्त'' | office2 = कोइला तथा खानी मन्त्री | primeminister2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start2 = १ जुलाई २००२ | term_end2 = २६ अगस्ट २००२ | predecessor2 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor2 = [[उमा भारती]] | office3 = कर्मी, सार्वजनिक गुनासो तथा निवृत्तिभरण मन्त्री | primeminister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २१ मे २००४ | successor3 = [[मनमोहन सिंह]] | office4 = गृहमन्त्री | primeminister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | predecessor4 = [[इन्द्रजित गुप्ता]] | successor4 = [[शिवराज पाटिल]] | term_start4 = १९ मार्च १९९८ | term_end4 = २२ मे २००४ | office5 = [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्री (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | primeminister5 = [[मोरारजी देसाई]] | predecessor5 = [[विद्याचरण शुक्ल]] | successor5 = [[पुरुषोत्तम कौशिक]] | term_start5 = २४ मार्च १९७७ | term_end5 = २८ जुलाई १९७९ | office6 = छैटौं [[लोकसभामा विपक्षी दलको नेता]] | term_start6 = मे २००४ | term_end6 = डिसेम्बर २००९ | predecessor6 = [[सोनिया गान्धी]] | successor6 = [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] | term_start7 = २४ डिसेम्बर १९९० | term_end7 = २६ जुलाई १९९३ | predecessor7 = [[राजीव गान्धी]] | successor7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | office8 = पाँचौं [[राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता]] | vicepresident8 = [[मोहम्मद हिदायतुल्लाह]] | term_start8 = २१ जनवरी १९८० | term_end8 = ७ अप्रिल १९८० | successor8 = [[पृ. शिव शंकर]] | predecessor8 = [[कमलापति त्रिपाठी]] | office9 = [[संसद सदस्य, राज्यसभा]] | term_start9 = ३ अप्रिल १९७० | term_end9 = २ अप्रिल १९७६ | predecessor9 = सरदार सन्तोख सिंह | successor9 = चरणजित चनाना | constituency9 = [[दिल्ली]] | term_start10 = ३ अप्रिल १९७६ | term_end10 = २ अप्रिल १९८२ | predecessor10 = [[देवदत्त कुमार किकाभाई पटेल]] | successor10 = [[कुमुद बेन जोशी]] | constituency10 = [[गुजरात]] | term_start11 = ३ अप्रिल १९८२ | term_end11 = २ अप्रिल १९८८ | predecessor11 = [[सवाई सिंह सिसोदिया]] | successor11 = राधाकिशन मालवीय | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | term_start12 = ३ अप्रिल १९८८ | term_end12 = ३० नोभेम्बर १९८९ | predecessor12 = [[हंसराज भारद्वाज]] | successor12 = जिनेन्द्र कुमार जैन | constituency12 = [[मध्य प्रदेश]] | office13 = [[संसद सदस्य, लोकसभा]] | constituency13 = [[गांधीनगर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|गांधीनगर]] | term_start13 = २८ फेब्रुअरी १९९८ | term_end13 = २३ मे २०१९ | predecessor13 = विजय पटेल (राजनीतिज्ञ) | successor13 = अमित शाह | term_start14 = २६ नोभेम्बर १९८९ | term_end14 = ७ मे १९९६ | predecessor14 = [[कृष्णचन्द्र पन्त]] | successor14 = [[राजेश खन्ना]] | constituency14 = [[नयाँ दिल्ली]] | office15 = दोस्रो अध्यक्ष, दिल्ली महानगर परिषद | term_start15 = २८ मार्च १९६७ | term_end15 = १९ अप्रिल १९७० | predecessor15 = जग परवेश चन्द्र | successor15 = श्यामचरण गुप्ता | office16 = दोस्रो [[भारतीय जनता पार्टी के अध्यक्ष]] | term_start16 = १९८६ | term_end16 = १९९१ | predecessor16 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | successor16 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | term_start17 = १९९३ | term_end17 = १९९८ | predecessor17 = [[मुरली मनोहर जोशी]] | successor17 = [[कुशाभाउ ठाकरे]] | term_start18 = २००४ | term_end18 = २००५ | predecessor18 = [[वेंकैया नायडु]] | successor18 = [[राजनाथ सिंह]] | birth_name = लालकृष्ण आडवाणी | birth_date = {{birth date and age|1927|11|8|df=y}} | birth_place = [[कराँची|कराची]], [[बम्बे प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]]<br/>(वर्तमान दिन [[सिन्ध]], [[पाकिस्तान]]) | death_date = | death_place = | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | otherparty = | spouse = {{marriage|कमला आडवाणी|1965|2016|end=died}} | children = [[प्रतिभा आडवाणी]] (छोरी)<br/>जयंत आडवाणी (छोरा) | awards = [[भारत रत्न]]<br/>[[पद्म विभूषण]] | signature = Lal Krishna Advani Signature.png | image_size = }} '''लालकृष्ण आडवाणी''' भारतीय राजनीतिज्ञ हुन उनी [[भारतीय जनता पार्टी]] का युगपुरुष मानिन्छ्न तथा पार्टीलाई यो अवस्था सम्म पुर्याउन उनको निकै ठुलो योगदान रहेको छ। उनी निकै पटक [[भारतीय जनता पार्टी|भाजपा]] का राष्ट्रिय [[भारतीय जनता पार्टीका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]] पनि भइसकेका छन्। चार पटक राज्यसभा र पाँच पटक लोकसभाका सदस्य भएका आडवाणी सन् १९८६ देखि १९९१ सम्म पार्टीको अध्यक्षका रूपमा थिए। हालमा उनले पार्टीको महत्त्वपूर्ण पदहरूबाट राजीनामा दिएका छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/other/2013/06/10/369785.html|title=आडवाणीको राजीनामाले बिजेपीमा हलचल|website= कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-13}}</ref> ==प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन== लालकृष्ण आडवाणीको जन्म ८ नोभेम्बर १९२७ मा [[कराँची|कराची]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] सिंधी हिन्दू [[ब्राह्मण]] परिवारमा किशनचन्द डी. आडवाणी र ज्ञानी देवीको घरमा भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/election-news/key-contestants/story/lk-advani-41833-2009-03-15|title=Bhartiya Janata Party's Prime Ministerial candidate and the Leader of Opposition, Lal Krishna Advani will once again seek re-election from his Gandhinagar constituency|date=18 March 2009|newspaper=India Today|access-date=1 November 2023}}</ref><ref name="lka">{{cite news|url=http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|title=Friday Times : Analysis: Trading with India|access-date=6 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7|archive-date=6 October 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006183815/http://www.thefridaytimes.com/beta2/tft/article.php?issue=20110930&page=7 |date=6 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news|title=Political success story: Architect of Indian Politics, The Enduring Legacy of LK Advani|date=3 February 2024|work=Zee news|url=https://zeenews.india.com/india/political-success-story-architect-of-indian-politics-the-enduring-legacy-of-lk-advani-2717307.html|access-date=1 December 2023}}</ref> उनले सेन्ट प्याट्रिक हाई स्कूल, कराची, र D.G नेशनल कलेज, हैदराबाद, सिन्धबाट आफ्नो अध्ययन पूरा गरे।<ref>{{cite news|title=L.K. Advani: Bio, Political life, Family & Top stories|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/l-k-advani|work=[[Times of India]]|access-date=1 November 2023}}</ref> उनको परिवार [[भारतको विभाजन]] को समयमा भारत बसाइँ सर्यो र [[मुम्बई]] मा बसोबास गर्नुभयो, जहाँ उनले मुम्बई विश्वविद्यालय सरकारी कानून कलेज बाट कानूनमा स्नातक गरे।<ref name="LSMB"/><ref name=MalikSingh>{{cite book |last1=Malik |first1=Yogendra K. |last2=Singh |first2=V.B. |title=Hindu Nationalists in India: The Rise of the Bharatiya Janata Party |url=https://archive.org/details/hindunationalist0000mali |date=1994 |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |isbn=978-0-8133-8810-6|pages=[https://archive.org/details/hindunationalist0000mali/page/40 40]–43}}</ref> आडवाणीले फेब्रुअरी १९६५ मा कमला आडवाणीसँग विवाह गरे र उनीहरूका एक छोरा जयन्त र एक छोरी प्रतिभा आडवाणी छन्।<ref>{{cite news |title=Will LK Advani's son live up to his father's image? |url=https://www.firstpost.com/politics/will-lk-advanis-son-live-up-to-his-fathers-image-1523797.html|access-date=5 April 2019 |work=Firstpost |date=14 May 2014}}</ref> प्रतिभा एक टेलिभिजन निर्माता हुन् र आफ्नो बुबालाई उनको राजनीतिक गतिविधिमा सहयोग गर्छिन्।<ref>{{cite news|last1=Sahgal |first1=Priya |title=A Tale of Two Daughters |url=https://www.indiatoday.in/column-off-the-record/story/a-tale-of-two-daughters-45777-2009-04-27|newspaper=India Today|access-date=9 May 2022}}</ref> उनकी श्रीमतीको वृद्धावस्थाका कारण ६ अप्रिल २०१६ मा मृत्यु भएको थियो ।<ref>{{cite news |title=LK Advani bids adieu to wife Kamla; Swaraj, Manmohan, Amit Shah at funeral |url=https://indianexpress.com/photos/picture-gallery-others/l-k-advanis-wife-kamla-advani-passes-aways-rare-family-pics/ |access-date=5 April 2019|work=[[Indian Express]]|date=7 April 2016 }}</ref> आडवाणी दिल्लीमा बस्छन्।<ref>{{cite news|last=Roy Chaudhury|first=Dipanjan|date=29 June 2019|title=Lutyens' Zone: Sushma Swaraj to vacate, LK Advani & MM Joshi may retain bungalows|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lutyens-zone-sushma-swaraj-to-vacate-lk-advani-mm-joshi-may-retain-bungalows/articleshow/69998385.cms|access-date=28 June 2020}}</ref> ==जीवनवृति== === १९४१-५१: प्रारम्भिक वर्ष=== आडवाणी १४ वर्षको उमेरमा १९४१ मा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ|राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (RSS) मा सामेल भए।<ref>{{cite news|title='My idea of happiness is good books':Advani|url=https://indianexpress.com/article/news-archive/web/my-idea-of-happiness-is-good-books/|newspaper=Indian Express|date=19 September 2010|access-date=1 November 2023}}</ref> उहाँ प्रचारक (पूर्ण-समय कार्यकर्ता) शाखाहरू सञ्चालन गर्दै 1947 मा कराची इकाईको सचिव हुनुभयो।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|title=India 'incomplete' without Sindh: Advani|date=15 January 2017|access-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115121812/http://indianexpress.com/article/india/india-incomplete-without-sindh-advani/|archive-date=15 January 2017|url-status=live|publisher=Indian Express}}</ref>[[भारतको विभाजन]] पछि, आडवाणी [[राजस्थान]] [[अलवर जिल्ला|अलवर]], [[भरतपुर जिल्ला|भरतपुर]], [[कोटा जिल्ला|कोटा]], [[राजस्थान]] बुन्दी र झालावार जिल्लाहरू मा प्रचारक थिए १९५२ सम्म।<ref name=Jaffrelot>{{cite book |last=Jaffrelot |first=Christophe |author-link=Christophe Jaffrelot|title=The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=1996 |isbn=978-1850653011 |page=237}}</ref> ===१९५१-७०: जनसंघ र DMC अध्यक्ष=== आडवाणी १९५१ मा श्यामा प्रसाद मुखर्जी द्वारा आरएसएसको सहयोगमा स्थापना गरिएको राजनीतिक दल [[भारतीय जनसङ्घ|भारतीय जनसंघ]] (BJS) का सदस्य बने। उनी राजस्थानमा जनसंघका तत्कालीन महासचिव एस एस भण्डारीको सचिवमा नियुक्त भएका थिए। १९५७ मा, उनी दिल्ली गए र महासचिव बने र पछि जनसंघको दिल्ली इकाईको अध्यक्ष बने। १९६६ देखि १९६७ सम्म उनले दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिल (DMC) मा BJS को नेताको रूपमा सेवा गरे। १९६७ दिल्ली मेट्रोपोलिटन काउन्सिलको चुनाव पछि, उनी परिषदको अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित भए र १९७० सम्म सेवा गरे।<ref name="LSMB"/><ref>{{cite book |url=https://www.abhilekh-patal.in/jspui/handle/123456789/2783364 |title=Proposal to nominate a member to the Delhi Metropolation [sic] Council Vice Shri L.K. Advani |publisher=Ministry of Home Affairs: Delhi Section |year=1971 |location=New Delhi |pages=2 |quote="Shri L. K. Advani who was the chairman of the Metropolitan Council, was elected as member of the Rajya Sabha in the last elections and his seat has fallen vacant in the Council. He was from the Jan Sangh Party." |access-date=21 September 2022 |url-access=registration |via=[[National Archives of India]]}}</ref> उहाँले पनि सहयोग गर्नुभयो के. आर. मलकानी ''Organiser'' को प्रकाशन संग, RSS को साप्ताहिक न्यूजलेटर र १९६६ मा यसको राष्ट्रिय कार्यकारिणीको सदस्य बने।<ref name="Jaffrelot" /> === १९७१-७५: संसद प्रवेश तथा जनसंघ नेता=== १९७० मा, आडवाणी ६ वर्षको कार्यकालको लागि दिल्लीबाट [[राज्यसभा]] का सदस्य बने।<ref name="Rajya Sabha">{{cite web |url=http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |title=List of Rajya Sabha members Since 1952 |access-date=21 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109030114/http://164.100.47.5/Newmembers/alphabeticallist_all_terms.aspx |archive-date=9 January 2010 |url-status=dead }}</ref> १९७३ मा, उहाँ [[कानपुर]] पार्टी कार्य समितिको बैठकमा बीजेएसको अध्यक्ष निर्वाचित हुनुभयो। === १९७६-८०: जनता पार्टी तथा क्याबिनेट मन्त्री=== आडवाणी दोस्रो पटक १९७६ मा [[गुजरात]] बाट राज्यसभामा निर्वाचित भएका थिए।<ref name="Rajya Sabha"/> आपतकाल लगाइएपछि र विपक्षी दलहरूमाथि क्र्याक डाउन गरेपछि प्रधानमन्त्री [[इन्दिरा गान्धी]]ले, BJS र अन्य विपक्षी दलहरू [[जनता पार्टी]] गठन गर्न एकीकरण भय।<ref>{{cite book|last=Zarhani|first=Seyed Hossein|url=https://books.google.com/books?id=_3tqDwAAQBAJ|title=Governance and Development in India: A Comparative Study on Andhra Pradesh and Bihar after Liberalization|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-1-351-25518-9|pages=189}}</ref> १९७७ चुनाव मा, जनता पार्टीले इन्दिरा गान्धी द्वारा लागू गरिएको आपतकालको व्यापक अलोकप्रियताको कारणले भारी जीत हासिल गर्यो।<ref name="B">{{cite book|author=G. G. Mirchandani|title=320 Million Judges|publisher=Abhinav Publications|year=2003|isbn=81-7017-061-3|pages=90–100}}</ref> [[मोरारजी देसाई]] प्रधानमन्त्री बने र आडवाणी सूचना तथा प्रसारण मन्त्री बने।<ref>{{cite book|last=Basu|first=Amrita|url=https://books.google.com/books?id=TTrjCQAAQBAJ|title=Violent Conjunctures in Democratic India|date=30 June 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-08963-1|pages=69}}</ref> सरकारले आफ्नो पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गर्न सकेन र 1980 मा जनता पार्टी [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस]]सँग हारेपछि नयाँ चुनाव बोलाउन विघटन गरियो।<ref name="General Election of India 1967">{{cite web |title=General Election of India 1980, 7th Lok Sabha |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf |archive-date=18 July 2014 |access-date=13 January 2010 |publisher=Election Commission of India |page=5 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19830930-as-general-elections-loom-large-new-four-party-united-front-formed-to-counter-congi-771046-2013-07-18|title=As general elections loom large, new four-party United Front formed to counter Cong(I) |first=Prabhu |last=Chawla|date=30 September 2013|website=India Today |access-date=23 June 2019}}</ref> त्यसपछि, आडवाणी राज्यसभामा विपक्षी दलको नेता बने। === १९८१-८९: भाजपा को गठन र प्रारम्भिक वर्ष=== ६ अप्रिल १९८० मा, आडवाणीले जनसंघका केही पूर्व सदस्यहरूसँग जनता पार्टी छोडे र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] को पहिलो सभापतिको रूपमा [[भारतीय जनता पार्टी]] गठन गरे।<ref>{{cite news|date=6 April 2019|title=BJP's foundation day: Brief history of the achievements and failures of the party|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|url-status=live|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511143721/https://indianexpress.com/article/research/bhartiya-janata-party-narendra-modi-bjp-bjps-37th-foundation-day-brief-history-of-the-achievements-and-failures-of-the-party-4601637/|archive-date=11 May 2019}}</ref> यद्यपि अघिल्लो सरकार १९७७ देखि १९८० सम्म छोटो समयसम्म चल्यो र गुटबन्दी युद्धले बिग्रिएको थियो, यस अवधिमा आर.एस.एस.को समर्थनमा वृद्धि देखियो जुन भाजपाको गठनमा परिणत भयो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/563 563]–564}}</ref> १९८२ मा, उहाँ [[मध्य प्रदेश]] बाट भाजपाको प्रतिनिधित्व गर्दै तेस्रो पटक राज्यसभामा निर्वाचित हुनुभयो।<ref name="Rajya Sabha" /> इन्दिरा गान्धीको हत्या को कारणले सहानुभूतिको लहरको पछाडि कांग्रेसले भूस्खलन जित्दा [[१९८४ भारतीय आम निर्वाचन|१९८४ निर्वाचन]]मा भाजपाले मात्र दुई सिट जित्यो। यो असफलताले पार्टीको अडानमा परिवर्तन ल्यायो र आडवाणीलाई पार्टी अध्यक्ष नियुक्त गरियो र भाजपा जनसंघको [[हिन्दुत्व]] विचारधारामा फर्कियो।<ref>{{cite book |last1 = Guha |first1 = Ramachandra |author-link = Ramachandra Guha |title = India after Gandhi: the history of the world's largest democracy |date = 2007 |publisher = Picador |location = India |isbn = 978-0-330-39610-3 |edition = 1st|title-link = India after Gandhi|pages=[https://archive.org/details/gandhi.indiaaftergandhi0000rama_r9s7/page/633 633]}}</ref> आडवाणीको नेतृत्वमा, [[विश्व हिन्दु परिषद|विश्व हिन्दू परिषद]] (VHP) ले हिन्दूलाई समर्पित मन्दिर निर्माणको लागि आन्दोलन सुरु गर्दा [[रामजन्मभूमि]] साइटलाई लिएर [[अयोध्या विवाद]] को राजनीतिक अनुहार बनेको थियो। [[अयोध्या]] मा [[बाबरी मस्जिद|बाबरी मस्जिद]] को स्थानमा हिन्दू देवता [[राम]] लाई समर्पित मन्दिरको निर्माण को लागी ।<ref>{{cite news|url=http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|title=In the times of Yakub Memon, remembering the Babri Masjid demolition cases|date=29 July 2015 |access-date=29 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150730231427/http://scroll.in/article/744403/in-the-times-of-yakub-memon-remembering-the-babri-masjid-demolition-cases|archive-date=30 July 2015|url-status=live}}</ref> यो विवाद रामको जन्मस्थल हो भन्ने विश्वासको आधारमा केन्द्रित भएको थियो र त्यहाँ एक पटक एउटा मन्दिर थियो जुन [[मुगल सम्राटहरू|मुगल सम्राट]] [[बाबर]] द्वारा भत्काइएको थियो। भारतको सर्वेक्षण]] (एएसआई) दावीलाई समर्थन गर्दै।<ref>{{cite news|title=Evidence of temple found: ASI|url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|date=25 August 2003|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090411193402/http://www.tribuneindia.com/2003/20030826/main6.htm|archive-date=11 April 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm |title=Layers of truth|work = The Week|archive-url = https://web.archive.org/web/20050323101829/http://www.the-week.com/23sep07/events1.htm|archive-date = 23 March 2005}}</ref> बीजेपीले अभियानलाई समर्थन गर्‍यो र यसलाई 1989 को चुनावको लागि आफ्नो चुनावी घोषणापत्रको एक हिस्सा बनायो र यसले 86 सिट जित्न मद्दत गर्‍यो र आडवाणी पहिलो पटक [[लोक सभा|लोकसभा]] मा निर्वाचित भए। आडवाणी लोकसभामा विपक्षी दलको नेता बने जब [[वीपी सिंह]]राष्ट्रिय मोर्चाको सरकार गठन भयो।<ref>{{cite book|title=India Since Independence: Making Sense Of Indian Politics |first=Ananth V. |last=Krishna |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131734650 |url=https://books.google.com/books?id=8v7Vr2iQUHkC|page=347}}</ref> ===१९९०-९७: रथयात्रा र भाजपाको उदय=== 1990 मा, आडवाणीले [[राम रथयात्रा]], रामजन्मभूमि आन्दोलनका लागि स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गर्न रथसहितको जुलुस निकाले। यो जुलुस [[गुजरात]] मा [[सोमनाथ मन्दिर|सोमनाथ]] बाट सुरु भई अयोध्यामा परिणत भएको थियो।<ref>{{cite journal|last=Panikkar|first=K. N.|date=1993|title=Religious Symbols and Political Mobilization: The Agitation for a Mandir at Ayodhya|journal=Social Scientist|volume=21|issue=7/8|pages=63–78|doi=10.2307/3520346|jstor=3520346}}</ref> 1991 को आम चुनावमा, आडवाणी गान्धीनगर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो पटक जितेर कांग्रेस पछिको दोस्रो ठूलो पार्टी बन्यो र फेरि विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|title=1990-L.K. Advani's rath yatra: Chariot of fire|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20091228-1990-l.k.-advanis-rath-yatra-chariot-of-fire-741621-2009-12-24|last=Sahgal|first=Priya|date=28 December 2009|website=India Today|access-date=9 May 2020}}</ref> 1992 मा, बाबरी मस्जिद भत्काइएको थियो जसमा आडवाणीले भत्काउनु अघि उत्तेजक भाषण दिएका थिए।<ref>{{cite news|title=Muslims can never forgive Kalyan over Babri issue|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|work=Express India|access-date=27 April 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/|archive-date=21 January 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120121102810/http://www.expressindia.com/latest-news/Muslims-can-never-forgive-Kalyan-over-Babri-issue/419656/ |date=21 January 2012 }}</ref><ref>{{cite news|title=Babri demolition & failure of Muslim leadership|url=http://www.zeenews.com/news657090.html|publisher=Zee News India|access-date=27 April 2011|date=27 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002222522/http://www.zeenews.com/news657090.html|archive-date=2 October 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Advani fuelled fire that razed Babri: IPS officer|url=https://www.rediff.com/news/report/ips-officer-testifies-to-cbi-on-babri-demolition/20100326.htm|first=Sharat|last=Pradhan|date=26 March 2010|access-date=28 June 2020|website=Rediff}}</ref>आडवाणी ध्वस्त मुद्दामा अभियुक्त मध्ये थिए तर केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोको विशेष अदालतले ३० सेप्टेम्बर २०२० मा निर्दोष ठहरियो।<ref>{{cite news|first=Vakasha|last=Sachdev|date=6 December 2019|title='Vindicated' LK Advani Remains on Trial in Babri Demolition Case|url=https://www.thequint.com/voices/opinion/babri-masjid-demolition-criminal-case-conspiracy-lk-advani-vindicated-ayodhya-verdict|access-date=28 June 2020|newspaper=The Quint}}</ref><ref>{{cite news|date=30 September 2020|title=Advani on being acquitted from Babri demolition case.|work=[[Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/jai-shri-ram-advani-on-being-acquitted-from-babri-demolition-case/articleshow/78402831.cms|access-date=30 September 2020}}</ref> फैसलामा, यो विघटन पूर्व नियोजित थिएन र आडवाणीले भीडलाई रोक्न र उनीहरूलाई उक्साउने प्रयास नगरेको उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |title=From Nation of Donkeys to 'Black Day for Democracy': English Editorials Slam Babri Verdict |url=https://thewire.in/media/newspaper-editorials-babri-masjid-demolition-verdict |work=[[The Wire (India)]] |date=2 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Babri accused tried to stop mob, not incite them |url=https://news.rediff.com/commentary/2020/sep/30/babri-accused-tried-to-stop-mob-not-incite-them/577b595b886fd7890e30173a4bdff9c0 |work=[[Rediff.com]] |date=30 September 2020 |access-date=1 October 2020}}</ref> 1996 को आम चुनावमा, बीजेपी एकल सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो र फलस्वरूप भारतको राष्ट्रपति द्वारा सरकार गठन गर्न आमन्त्रित गरियो। हवाला काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा आडवाणीले चुनाव लडेका थिएनन्उनी पछि भारतको सर्वोच्च अदालतले सफाइ दिएको थियो ।<ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/lk-advani-parliamentary-history-2019-lok-sabha-elections-1077707-2017-11-01|title =How Advani will create Parliamentary history whether he contests 2019 Lok Sabha elections or not|publisher =[[India Today Group]]|location =[[New Delhi]] |date =1 November 2017|website =India Today|first=Kumar|last=Shakti Shekhar|access-date =15 July 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980303/06250324.html|title=SC clears Advani, Shukla in hawala case|newspaper=Indian Express|date=3 March 1998}}</ref> वाजपेयीले मे १९९६ मा प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गर्दा मात्र तेह्र दिनपछि सरकार पतन भयो।<ref>{{cite news|title=When Atal Bihari Vajpayee showed the world how to resign in style|url=https://www.indiatoday.in/india/story/atal-bihari-vajpayee-parliament-trust-vote-1996-speech-resign-1316838-2018-08-17|last=Goswami|first=Dev|date=17 August 2018|work=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> === १९९८-२००४: गृहमन्त्री तथा उपप्रधानमन्त्री=== 1998 को आम चुनावमा, बीजेपी नेतृत्वको राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन (एनडीए), मार्च 1998 मा वाजपेयी प्रधानमन्त्रीको रूपमा फर्केर सत्तामा आयो।<ref name="Atal">{{cite news|title=How Atal Bihari Vajpayee ended BJP's untouchability|url=https://www.indiatoday.in/india/story/how-atal-bihari-vajpayee-ended-bjp-s-untouchability-1317105-2018-08-17|last=Shakti Shekhar|first=Kumar|date=17 August 2018|website=India Today|access-date=10 May 2020}}</ref> आडवाणी तेस्रो कार्यकालका लागि लोकसभामा निर्वाचित भए र गृहमन्त्री बने।<ref name="LSMB"/> तर, जे जयललिताको नेतृत्वमा रहेको अखिल भारतीय अन्ना द्रविड मुनेत्र कझगम (ए.आई.ए.डी.एम.के.) ले सरकारलाई दिएको समर्थन फिर्ता लिएपछि मात्र तेह्र महिनापछि सरकार फेरि पतन भयो।<ref name="Atal"/> नयाँ चुनाव बोलाइएपछि, बीजेपी नेतृत्वको एनडीएले १९९९ आम चुनाव मा फेरि बहुमत हासिल गर्‍यो र आडवाणी चौथो कार्यकालको लागि गान्धीनगरबाट विजयी भए। उनले गृहमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे र पछि २००२ मा उपप्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरे।<ref>{{cite web|title=Advani appointed deputy prime minister|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Advani-appointed-deputy-prime-minister/articleshow/14487268.cms|date=29 June 2002|website=The Times of India|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W1dZC9ITxgwC|title=Wondering Man, Money & Go(l)d|publisher=Wondering Man|isbn=978-1-84693-016-4|pages=24|language=en}}</ref> ===२००४-०९: विपक्षी नेता=== [[File:Condoleezza Rice meets L.K. Advani, New Delhi, 2005.jpg|thumb|सन् २००५ मा आडवाणी तत्कालीन [[संयुक्त राज्य राज्यमन्त्री|अमेरिकी विदेशमन्त्री]] [[कन्डोलिजा राइस]]सँग]] 2004 को आम चुनावमा, बीजेपीले कांग्रेसको नेतृत्वमा संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको साथ हार बेहोरेको थियो, मनमोहन सिंह प्रधानमन्त्रीको रूपमा सत्तामा आए।<ref>{{cite journal|last=Ruparelia|first=Sanjay|date=2005|title=Managing the United Progressive Alliance: The Challenges Ahead|journal=Economic and Political Weekly|volume=40|issue=24|pages=2407–2412|jstor=4416746|issn=0012-9976}}</ref> आडवाणी लोकसभामा आफ्नो पाँचौं कार्यकाल जितेर विपक्षी नेता बने।<ref>{{cite news|date=20 January 2014|title=LK Advani warns of 2004 redux, showers praise on party's prime ministerial candidate Narendra Modi|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/lk-advani-warns-of-2004-redux-showers-praise-on-partys-prime-ministerial-candidate-narendra-modi/articleshow/29082888.cms|access-date=10 May 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Lal Krishna Advani {{!}} Biography & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Lal-Krishna-Advani|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=10 May 2020}}</ref> २००४ को पराजय पछि वाजपेयीले सक्रिय राजनीतिबाट सन्यास लिए, आडवाणीलाई बीजेपीको नेतृत्व गर्न प्रोत्साहित गरे।<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Somini|date=31 December 2005|title=Former Premier Vajpayee Retires From Indian Politics at 81|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/12/31/world/asia/former-premier-vajpayee-retires-from-indian-politics-at-81.html|access-date=10 May 2020|issn=0362-4331}}</ref> जुन २००५ मा, कराचीको भ्रमणको क्रममा, आडवाणीले मोहम्मद अली जिन्नालाई "धर्मनिरपेक्ष" नेताको रूपमा वर्णन गरे जसको कारण RSS बाट आलोचना भयो।आडवाणीलाई भाजपा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिन बाध्य पारियो तर केही दिन पछि राजीनामा फिर्ता लिए।<ref>{{cite news|title=L K Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|newspaper=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/l-k-advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/articleshow/20524464.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> अप्रिल २००५ मा आरएसएस प्रमुख [[के. एस. सुदर्शन]] आडवाणीले पछाडी हट्नुपर्छ भन्ने धारणा राखे।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/oldstory.php?storyid=68121|title=Atal, Advani should step aside, let young rise: RSS chief|date=11 April 2005|newspaper=The Indian Express}}</ref>डिसेम्बर 2005 मा [[मुम्बई]] मा भाजपाको रजत जयन्ती समारोहमा, आडवाणीले पार्टी अध्यक्षको पद छोडे र [[राजनाथ सिंह]], [[उत्तर प्रदेश]] बाट उनको स्थानमा निर्वाचित भए। मार्च 2006 मा, [[बनारस|वाराणसी]] मा एक हिन्दू मन्दिरमा बम विस्फोट पछि, आडवाणीले आतंकवादसँग लड्न सत्तारूढ संयुक्त प्रगतिशील गठबन्धनको कथित असफलतालाई उजागर गर्न "भारत सुरक्षा यात्रा" निकाले।<ref>{{cite news|date=10 June 2013|title=Advani resigns for 3rd time in 8 years, once over row on Jinnah remarks|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/advani-resigns-for-3rd-time-in-8-years-once-over-row-on-jinnah-remarks/story-28cfjVrLxsbMXxNYXv3QgI.html|access-date=6 August 2020|newspaper=Hindustan Times|language=en}}</ref> === २००९-१५: प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवारी र पछिका वर्षहरू=== [[File:Advani on black money - Al Jazeera English - 5483x3368 crop.jpg|thumb|सन् २००९ मा आडवाणी चुनावी अभियानमा]] डिसेम्बर २००६ मा, आडवाणीले भने कि संसदीय लोकतन्त्रमा विपक्षी नेताको रूपमा, मे २००९ मा हुने अर्को आम चुनावको लागि आफूलाई प्रधानमन्त्री पदको उम्मेदवार ठान्थे।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|title=I'll be candidate for PM: Advani|date=11 December 2006|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit|archive-date=19 December 2013|work=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219142107/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-12-11/india/27823025_1_l-k-advani-rajnath-singh-pakistan-visit |date=19 December 2013 }}</ref> उनको उम्मेदवारीलाई सबैले समर्थन नगरे पनि वाजपेयीले आडवाणीको उम्मेदवारीलाई समर्थन गरे।<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|title=Advani opens his heart, and a can of worms|date=11 December 2006|work=The Economic Times|location=India|access-date=3 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20061214143219/http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/764246.cms|archive-date=14 December 2006|url-status=live}}</ref> २ मे २००७ मा, बीजेपी अध्यक्ष राजनाथ सिंहले भने कि यदि बीजेपीले अर्को चुनाव जित्यो भने अर्को प्रधानमन्त्रीको लागि आडवाणी स्वाभाविक विकल्प हुन्।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|title=LK 'natural' choice for PM: Rajnath|date=2 May 2007|author=Mohua Chatterjee|access-date=30 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni|archive-date=19 December 2013|newspaper=[[The Times of India]]|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219143857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-02/india/27883339_1_mohan-rao-bhagwat-vajpayee-and-advani-suresh-soni |date=19 December 2013 }}</ref>१० डिसेम्बर २००७ मा, बीजेपीको संसदीय बोर्डले औपचारिक रूपमा एल के आडवाणीलाई २००९ मा हुने आम चुनावको लागि यसको प्रधानमन्त्री उम्मेद्वार हुने घोषणा गर्यो।<ref>{{cite news|title=Finally, BJP announces Advani as PM candidate|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/the-week-that-was/finally-bjp-announces-advani-as-pm-candidate/articleshow/2625253.cms|access-date=6 August 2020}}</ref> आडवाणीले लोकसभामा आफ्नो छैटौं कार्यकाल जितेका भए पनि, २००९ को आम चुनावमा भाजपा कांग्रेस र यसका सहयोगीहरूसँग पराजित भयो, जसले तत्कालीन प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहलाई कार्यालयमा जारी राख्न अनुमति दियो। चुनावमा पराजय पछि, लालकृष्ण आडवाणीले [[सुषमा स्वराज|सुष्मा स्वराज]] लाई विपक्षी नेताको पद हस्तान्तरण गरे।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8421132.stm|title=New India opposition leader named |work=[[BBC News]]|date=18 December 2009|access-date=27 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |title=Advani quits as Leader of Opposition |access-date=18 December 2009|newspaper=The Hindu|date=18 December 2009 |last1=Vyas|first1=Neena |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219182548/http://www.thehindu.com/news/article67005.ece |archive-date=19 December 2013 |url-status=live}}</ref> उनी सन् २०१० मा राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक गठबन्धन का कार्यकारी अध्यक्ष निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{cite news|date=22 February 2010|title=NDA elects Advani 'working chairman'|url=https://www.hindustantimes.com/delhi/nda-elects-advani-working-chairman/story-aO8FS7uLOopcwWwOrojczL.html|access-date=3 February 2021|work=Hindustan Times|language=en}}</ref> आडवाणीले गान्धीनगरबाट २०१४ को आम चुनाव लडे, लगातार पाँचौं पटक जिते। पछि उहाँ [[मुरली मनोहर जोशी]] र [[अटल बिहारी वाजपेयी]] संग भाजपाको ''मार्गदर्शक मण्डल'' (भिजन समिति) का भाग हुनुहुन्थ्यो।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|title="No Advani, Joshi, Vajpayee in BJP Parliamentary Board, party makes Marg Darshak Mandal for them"|date=29 August 2014|work=IBN Live|access-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|archive-date=29 August 2014}}</ref> == पुरस्कार र मान्यता== [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Shri Lal Krishna Advani, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|आडवाणी २०१५ मा [[पद्म विभूषण]] पुरस्कार प्राप्त गर्दै]] * [[पद्म विभूषण]] (२०१५), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/advani-bachchan-dilip-kumar-get-padma-vibhushan/article6821421.ece|title=Advani, Bachchan, Dilip Kumar get Padma Vibhushan |newspaper=The Hindu|date=25 January 2015|access-date=3 February 2023}}</ref> * [[भारत रत्न]] (२०२४), [[भारत सरकार]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/lk-advani-to-receive-bharat-ratna-pm-modi/articleshow/107379045.cms?from=mdr|title=LK Advani to receive Bharat Ratna|newspaper=[[The Times of India]]|date=3 February 2023|access-date=3 February 2023}}</ref> {{भारत रत्न सम्मानित}} mjt0twjl85neoym1jhjqssw8winb2qw 0 72368 1395251 1390163 2026-11-09T12:06:39Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395251 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''[[हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ]]''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''[[दिलवाले (२०१५)]]'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''[[जुडवा २ ]]''(२०१७); नृत्य फिल्म ''[[एबीसीडी २ ]]''(२०१५); र नाटक ''[[सुई धागा ]]''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''[[अक्टूबर ]]''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा [[डेभिड धवन]], एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, [[रोहित धवन]] एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, [[अनिल धवन]] एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले [[नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी]], [[युनाइटेड किंगडम]] बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''[[माइ नेम इज खान]]''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, [[स्क्रिन अवार्ड्स ]], र [[स्टारडस्ट अवार्ड्स]] पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] 6zqb9dcm15kc76um1j9mieawbhwcxdk 1395252 1395251 2026-11-09T12:07:07Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395252 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''[[दिलवाले (२०१५)]]'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''[[जुडवा २ ]]''(२०१७); नृत्य फिल्म ''[[एबीसीडी २ ]]''(२०१५); र नाटक ''[[सुई धागा ]]''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''[[अक्टूबर ]]''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा [[डेभिड धवन]], एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, [[रोहित धवन]] एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, [[अनिल धवन]] एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले [[नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी]], [[युनाइटेड किंगडम]] बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''[[माइ नेम इज खान]]''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, [[स्क्रिन अवार्ड्स ]], र [[स्टारडस्ट अवार्ड्स]] पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] 3j8ijbn1io9sxd5iq97vm5svyhzcvt0 1395253 1395252 2026-11-09T12:07:23Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395253 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''[[जुडवा २ ]]''(२०१७); नृत्य फिल्म ''[[एबीसीडी २ ]]''(२०१५); र नाटक ''[[सुई धागा ]]''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''[[अक्टूबर ]]''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा [[डेभिड धवन]], एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, [[रोहित धवन]] एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, [[अनिल धवन]] एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले [[नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी]], [[युनाइटेड किंगडम]] बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''[[माइ नेम इज खान]]''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, [[स्क्रिन अवार्ड्स ]], र [[स्टारडस्ट अवार्ड्स]] पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] c02z0dx0lnxtr1r08uahv8zt2yhzazl 1395254 1395253 2026-11-09T12:07:35Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395254 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''[[जुडवा २ ]]''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''[[सुई धागा ]]''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''[[अक्टूबर ]]''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा [[डेभिड धवन]], एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, [[रोहित धवन]] एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, [[अनिल धवन]] एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले [[नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी]], [[युनाइटेड किंगडम]] बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''[[माइ नेम इज खान]]''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, [[स्क्रिन अवार्ड्स ]], र [[स्टारडस्ट अवार्ड्स]] पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] j4vujcq44avdlwf6fak0xhjvpzpkq1i 1395255 1395254 2026-11-09T12:07:46Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395255 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''[[सुई धागा ]]''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''[[अक्टूबर ]]''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा [[डेभिड धवन]], एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, [[रोहित धवन]] एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, [[अनिल धवन]] एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले [[नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी]], [[युनाइटेड किंगडम]] बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''[[माइ नेम इज खान]]''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, [[स्क्रिन अवार्ड्स ]], र [[स्टारडस्ट अवार्ड्स]] पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] af92ccx9g05qq0gr7kir1rp9uzlcpy8 1395256 1395255 2026-11-09T12:07:56Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395256 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''सुई धागा ''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''[[अक्टूबर ]]''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा [[डेभिड धवन]], एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, [[रोहित धवन]] एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, [[अनिल धवन]] एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले [[नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी]], [[युनाइटेड किंगडम]] बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''[[माइ नेम इज खान]]''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, [[स्क्रिन अवार्ड्स ]], र [[स्टारडस्ट अवार्ड्स]] पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] lb1w9dquzyuxmko50294nk94s17dxni 1395257 1395256 2026-11-09T12:08:06Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395257 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''सुई धागा ''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''अक्टूबर ''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा [[डेभिड धवन]], एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, [[रोहित धवन]] एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, [[अनिल धवन]] एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले [[नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी]], [[युनाइटेड किंगडम]] बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''[[माइ नेम इज खान]]''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, [[स्क्रिन अवार्ड्स ]], र [[स्टारडस्ट अवार्ड्स]] पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] s1lu403gcqsgidi72igxgo4wk2rjiv2 1395258 1395257 2026-11-09T12:08:19Z Madeshi Brahman 78174 /* बाल्यकाल */ 1395258 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''सुई धागा ''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''अक्टूबर ''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा डेभिड धवन, एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, [[रोहित धवन]] एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, [[अनिल धवन]] एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले [[नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी]], [[युनाइटेड किंगडम]] बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''[[माइ नेम इज खान]]''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, [[स्क्रिन अवार्ड्स ]], र [[स्टारडस्ट अवार्ड्स]] पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] snfjas5axyafqowot51wv8l35kgd56r 1395259 1395258 2026-11-09T12:08:29Z Madeshi Brahman 78174 /* बाल्यकाल */ 1395259 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''सुई धागा ''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''अक्टूबर ''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा डेभिड धवन, एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, रोहित धवन एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, [[अनिल धवन]] एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले [[नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी]], [[युनाइटेड किंगडम]] बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''[[माइ नेम इज खान]]''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, [[स्क्रिन अवार्ड्स ]], र [[स्टारडस्ट अवार्ड्स]] पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] okawkpcxls009obirgtkashe92f15xy 1395260 1395259 2026-11-09T12:08:38Z Madeshi Brahman 78174 /* बाल्यकाल */ 1395260 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''सुई धागा ''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''अक्टूबर ''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा डेभिड धवन, एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, रोहित धवन एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, अनिल धवन एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले [[नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी]], [[युनाइटेड किंगडम]] बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''[[माइ नेम इज खान]]''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, [[स्क्रिन अवार्ड्स ]], र [[स्टारडस्ट अवार्ड्स]] पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] p3wb0vmd93aojv2xdhsgtrmacrga5cu 1395261 1395260 2026-11-09T12:08:49Z Madeshi Brahman 78174 /* बाल्यकाल */ 1395261 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''सुई धागा ''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''अक्टूबर ''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा डेभिड धवन, एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, रोहित धवन एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, अनिल धवन एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले [[नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी]], युनाइटेड किंगडम बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''[[माइ नेम इज खान]]''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, [[स्क्रिन अवार्ड्स ]], र [[स्टारडस्ट अवार्ड्स]] पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] 6f0x793rccrx5ff97424unos7r61gk3 1395262 1395261 2026-11-09T12:08:59Z Madeshi Brahman 78174 /* बाल्यकाल */ 1395262 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''सुई धागा ''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''अक्टूबर ''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा डेभिड धवन, एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, रोहित धवन एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, अनिल धवन एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी, युनाइटेड किंगडम बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''[[माइ नेम इज खान]]''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, [[स्क्रिन अवार्ड्स ]], र [[स्टारडस्ट अवार्ड्स]] पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] p17exxo7o8mla41j4onmd0seuke69nb 1395263 1395262 2026-11-09T12:09:09Z Madeshi Brahman 78174 /* बाल्यकाल */ 1395263 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''सुई धागा ''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''अक्टूबर ''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा डेभिड धवन, एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, रोहित धवन एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, अनिल धवन एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी, युनाइटेड किंगडम बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''माइ नेम इज खान''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, [[स्क्रिन अवार्ड्स ]], र [[स्टारडस्ट अवार्ड्स]] पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] s4onodgo9zp7cdi0a120oqi3lnaitgc 1395264 1395263 2026-11-09T12:09:41Z Madeshi Brahman 78174 /* अन्य काम */ 1395264 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''सुई धागा ''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''अक्टूबर ''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा डेभिड धवन, एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, रोहित धवन एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, अनिल धवन एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी, युनाइटेड किंगडम बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''माइ नेम इज खान''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, स्क्रिन अवार्ड्स , र [[स्टारडस्ट अवार्ड्स]] पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] thqdoai09p5am5kze6ct6cqtpmo5qj8 1395265 1395264 2026-11-09T12:09:51Z Madeshi Brahman 78174 /* अन्य काम */ 1395265 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''सुई धागा ''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''अक्टूबर ''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा डेभिड धवन, एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, रोहित धवन एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, अनिल धवन एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी, युनाइटेड किंगडम बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''माइ नेम इज खान''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, स्क्रिन अवार्ड्स , र स्टारडस्ट अवार्ड्स पुरस्कार समारोहहरू, र [[ह्ङ्क्ङ]] मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] sscxb2yefu242oxn18im7zajsbqisbl 1395266 1395265 2026-11-09T12:10:01Z Madeshi Brahman 78174 /* अन्य काम */ 1395266 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''सुई धागा ''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''अक्टूबर ''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा डेभिड धवन, एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, रोहित धवन एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, अनिल धवन एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी, युनाइटेड किंगडम बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''माइ नेम इज खान''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, स्क्रिन अवार्ड्स , र स्टारडस्ट अवार्ड्स पुरस्कार समारोहहरू, र ह्ङ्क्ङ मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ [[२० औं स्क्रीन पुरस्कार]] का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] gb41nwsmbvtx07q2qhvce6s5lgab377 1395267 1395266 2026-11-09T12:10:10Z Madeshi Brahman 78174 /* अन्य काम */ 1395267 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''सुई धागा ''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''अक्टूबर ''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा डेभिड धवन, एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, रोहित धवन एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, अनिल धवन एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी, युनाइटेड किंगडम बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''माइ नेम इज खान''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, स्क्रिन अवार्ड्स , र स्टारडस्ट अवार्ड्स पुरस्कार समारोहहरू, र ह्ङ्क्ङ मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ २० औं स्क्रीन पुरस्कार का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र [[रिचा चड्डा]] सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] m5o45m51d178guhpuaumietqxvb0ok8 1395268 1395267 2026-11-09T12:10:20Z Madeshi Brahman 78174 /* अन्य काम */ 1395268 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''सुई धागा ''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''अक्टूबर ''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा डेभिड धवन, एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, रोहित धवन एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, अनिल धवन एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी, युनाइटेड किंगडम बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''माइ नेम इज खान''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, स्क्रिन अवार्ड्स , र स्टारडस्ट अवार्ड्स पुरस्कार समारोहहरू, र ह्ङ्क्ङ मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ २० औं स्क्रीन पुरस्कार का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र रिचा चड्डा सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले [[कोभिड-१९]] महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] hl9vl3gin7jz38kaq81c8ruxkb7ih5h 1395269 1395268 2026-11-09T12:10:29Z Madeshi Brahman 78174 /* अन्य काम */ 1395269 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = वरुण धवन | image = Varun Dhawan Stardust Conference.jpg | caption = वरुण धवन | birth_name = | birth_date = २४ अप्रिल १९८५ (उमेर २७)<ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|accessdate=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> | birth_place = [[मुम्बई]] [[महाराष्ट्र]] [[भारत]] | religion = | occupation = [[अभिनेता]] | years_active = २०१२ देखि हालसम्म | spouse = | website = }} '''वरुण धवन''' ({{IPA-hi|ʋəˈrʊɳ dʱəˈʋən|}}; जन्म २४ अप्रिल १९८७)) एक भारतीय अभिनेता हुन् जसले हिंदी फिल्महरूमा काम गर्छन्। २०१४ पछि उनले फोर्ब्स इन्डियाको सेलिब्रिटी १०० सूचीमा भाग लिएका थिए। उनी फिल्म नभेदम धवनबाट जन्मेका थिए उनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटीबाट व्यवसाय व्यवस्थापनको अध्ययन गरे, जुन पछि उनले करण जोहरका सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे। २०१० को ड्रामा ''माई नेम इज खान'' । धवनले २०१२ मा जोहारको किशोर नाटक ''स्टूडेंट अफ द ईयर''बाट अभिनयको शुरुआत गरे। उनी रोमान्टिक हास्य फिल्म ''मे तेरा हीरो ''(२०१४),''हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया ''(२०१४), र ''[[बद्रीनाथ की दुल्हनिया ]]''(२०१७) मा अभिनय गर्ने भूमिकाका साथ प्रख्यात भए; एक्शन कमेडीहरू ''दिलवाले (२०१५)'', ''[[ढिशूम|डिशूम ]]''(२०१६), र ''जुडवा २ ''(२०१७); नृत्य फिल्म ''एबीसीडी २ ''(२०१५); र नाटक ''सुई धागा ''(२०१८)। उनले अपराध थ्रिलर ''[[बदलापुर (चलचित्र)|बदलापुर ]]''(२०१५) मा एक बदला लिने खेल्ने खेलाडी र ''अक्टूबर ''(२०१८) नाटकमा हानिको सामना गर्ने एक लक्ष्यहीन व्यक्तिको पनि प्रशंसा गरे। ==बाल्यकाल== धवन २४ अप्रिल १९८७ <ref>{{cite web|url=http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|title=Happy Birthday Varun Dhawan: 7 lesser known facts about the Dishoom star!|date=24 April 2016|publisher=[[India.com]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161104210919/http://www.india.com/showbiz/happy-birthday-varun-dhawan-7-lesser-known-facts-about-the-dishoom-star-1132592/|archivedate=4 November 2016|df=dmy-all}}</ref> मा डेभिड धवन, एक फिल्म निर्देशक, र करुणा धवनको घरमा जन्म भएको थियो।<ref>{{cite news|last=Sangghvi|first=Bhavikk|title=Varun Dhawan will attract girls even when he’s older?|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|accessdate=10 February 2014|newspaper=The Times of India|date=23 April 2013|archive-date=3 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603110032/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-23/news-interviews/38762353_1_varun-dhawan-alia-bhatt-david-dhawan |date=3 June 2013 }}</ref><ref>{{cite news|last=Singh|first=Prashant|title=I was a waiter at dad’s party: Varun Dhawan|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|date=17 August 2013|newspaper=Hindustan Times|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225171730/http://www.hindustantimes.com/entertainment/tabloid/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/article1-1108986.aspx|archivedate=25 December 2014|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226123107/https://www.hindustantimes.com/entertainment/i-was-a-waiter-at-dad-s-party-varun-dhawan/story-oFgHErYJgZYHgxUdKcD9fP.html;jsessionid=54AA1228C53ADA7D4C5823F577DA3A24 |date=26 December 2018 }}</ref> उनका जेठो भाई, रोहित धवन एक फिल्म निर्देशक छन्, जबकि उनका काका, अनिल धवन एक अभिनेता हुन्।<ref>{{cite news|last=Gupta|first=Priya|title=Varun Dhawan considers his brother Rohit his real life Humpty|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|accessdate=25 December 2014|newspaper=The Times of India|date=5 July 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141201124336/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Varun-Dhawan-considers-his-brother-Rohit-his-real-life-Humpty/articleshow/37769756.cms|archivedate=1 December 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले आफ्नो उच्च माध्यमिक विद्यालय प्रमाणपत्र शिक्षा इच.आर वाणिज्य र अर्थशास्त्र को कलेज बाट पूरा गरे।। धवनले नटिंघम ट्रेन्ट युनिभर्सिटी, युनाइटेड किंगडम बाट व्यवसाय व्यवस्थापनमा डिग्री हासिल गरेका छन्।<ref>{{cite news|title=Forget girlfriend, I'll now find myself a wife: Varun Dhawan|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms?|work=The Times of India|date=25 July 2013|accessdate=23 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505021854/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Forget-girlfriend-Ill-now-find-myself-a-wife-Varun-Dhawan/articleshow/20755803.cms|archivedate=5 May 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=Check out: Varun Dhawan during his college days|url=http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|publisher=Bollywood Hungama|date=18 January 2013|accessdate=25 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224183728/http://www.bollywoodhungama.com/slideshow/index/type/view/id/1281/Check+out%3A+Varun+Dhawan+during+his+college+days|archivedate=24 December 2014|df=dmy-all}}</ref> आफ्नो अभिनय क्यारियर भन्दा पहिले धवनले [[करण जोहर]] को फिल्म ''माइ नेम इज खान''(२०१०) मा सहायक निर्देशकको रूपमा काम गरे।<ref name="new">{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |title=The new stars of Bollywood |work=Hindustan Times |date=31 December 2010 |accessdate=27 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |archivedate=5 October 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121005081045/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/The-new-stars-of-Bollywood/Article1-644946.aspx |date=5 October 2012 }}</ref> ==अन्य काम== आफ्नो अभिनय क्यारियरको साथ, धवन मञ्चमा प्रदर्शन गर्दछ र दुई पुरस्कार समारोहको सह-आयोजना गरेको छ। २०१३ मा, उनले फिल्मफेयर, स्क्रिन अवार्ड्स , र स्टारडस्ट अवार्ड्स पुरस्कार समारोहहरू, र ह्ङ्क्ङ मा एक कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite web |last=Parikh |first=Urvi |url=http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |title=Karan Johar's 'students' Sidharth Malhotra, Alia Bhatt and Varun Dhawan perform at Hong Kong |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=24 September 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |archivedate=1 July 2014 |df=dmy-all }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701175446/http://entertainment.in.msn.com/glamsham/article.aspx?cp-documentid=253726833 |date=1 July 2014 }}</ref> उनले २०१३ को स्टारडस्ट अवार्ड्स समारोह समारोह सिद्धार्थ मल्होत्रा ​​र [[आयुष्मान खुराना]], र ५९वें फिल्मफेयर अवार्ड्स को एक सेगमेन्टमा आयोजना गरे।<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |title=Stardust Awards 2013 Announcement &#124; Alia, Sidharth, Esha, Varun |publisher=YouTube |date=22 January 2013 |accessdate=28 May 2014 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150504043410/https://www.youtube.com/watch?v=s3_nn2FkL_A |archivedate=4 May 2015 |df=dmy-all }}</ref> उहाँ २० औं स्क्रीन पुरस्कार का पनि एक हिस्सा हुनुहुन्थ्यो, [[शाहरुख खान]] र रिचा चड्डा सँगै यस कार्यक्रमको सह-होस्टिंग।<ref>{{cite web|last=Demello|first=Melanie|title=20th Annual Screen Awards – A Night To Remember|url=http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|work=Business of Cinema|accessdate=4 April 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407072307/http://businessofcinema.com/news/20th-annual-screen-awards-night-remember/129254|archivedate=7 April 2014|df=dmy-all}}</ref> २०१३ मा, धवनले उत्तराखण्डका बाढीपीडित पीडितका लागि रकम जुटाउन मल्होत्रा, आलिया भट्ट, आदित्य राय कपूर, श्रद्धा कपूर, र हुमा कुरैशी सँगै एक विशेष कार्यक्रममा प्रदर्शन गरे।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|title=Varun Dhawan, Alia Bhatt and Siddharth Malhotra unite for a cause|work=Daily News and Analysis|accessdate=10 April 2014|date=10 August 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140413132045/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-varun-dhawan-alia-bhatt-and-siddharth-malhotra-unite-for-a-cause-1872462|archivedate=13 April 2014|df=dmy-all}}</ref> उनले कोभिड-१९ महामारी को बेला भारत सरकारको प्रधानमन्त्री कोष कोषमा दान गरे।<ref>{{cite web|url=https://mobile.twitter.com/Varun_dvn/status/1243900345194971136|title=I pledge to contribute 30 lakhs to the PM CARE fund. We will over come this. Desh hai toh hum hain. |website=Twitter.com|accessdate=28 March 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== {| class="wikitable sortable" |- ! [[वर्ष]] !! फ़िल्म !! किरदार !! |- | २०१० || माइ नेम इज़ ख़ान || सहायक निर्देशक || |- | २०१२ || स्टुडेंट ऑफ़ द ईयर || रोहन || |- | २०१५ || मैं तेरा हीरो || श्रीनाथ|| |- | २०१५ || बदलापुर || रघु || |- | २०१४ || हम्प्टी शर्मा की दुल्हनिया || राकेश || |- | २०१५ || एबीसीडी २ || सुरू || |- | २०१५ || [[दिलवाले]] || अज्ञात |- | २०१६ || [[ढिशूम|डिशूम]] || जुनैद अंसारी || |- | २०१७ || बद्रीनाथ की दुल्हनिया || बद्रीनाथ || |- | २०२३ || बावल<ref>{{Cite news |title=बवाल हिन्दी चलचित्र (२०२३) कास्ट, ट्रेलर, कथा, रिलिज मिति, पोस्टर |work=FilmiBug |url=https://www.filmibug.com/bawaal/ |access-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619163950/https://www.filmibug.com/bawaal/ |archive-date=2023-06-19 }}</ref> || - || |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commonscat|Varun Dhawan|वरुण धवन}} * {{IMDb name|3315894}} * {{Bollywood Hungama person|varun-dhawan}} * {{Instagram}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू]] tfuv0t8e52x81euzbmo0riu7cpse3p1 0 73398 1395599 1097048 2026-11-10T07:12:17Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395599 wikitext text/x-wiki ''०३ फाल्गुण'' फागुन महिनाको तेस्रो दिन हो । == घटनाहरू == [[File:KP Oli.jpg|250px|thumb|नेपालका वर्तमान प्रधानन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी ओली]]]] *२०७४ फाल्गुन ०३ गते [[खड्गप्रसाद ओली]] आफ्नो दोस्रो प्रधानमन्त्री कार्यकालका लागि पदबहाली गरेका थिए ।<ref>{{cite web|title=एमाले अध्यक्ष ओली प्रधानमन्त्री नियुक्त...|url=https://www.kantipurdaily.com/news/2018/02/15/20180215121935.html|website=कान्तिपुर|accessdate=15 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501185232/https://www.kantipurdaily.com/news/2018/02/15/20180215121935.html|archive-date=1 May 2019}}</ref> ==जन्म तिथिको रूपमा== == मृत्यु तिथिको रूपमा == ==पर्व र उत्सवहरू== ==सन्दर्भ सामाग्रीहरू== {{reflist}} == बाहिरका सूत्रहरू == {{महिनाहरू}} [[श्रेणी:फागुन महिनाका गतेहरू]] [[श्रेणी:समय]] [[श्रेणी:विक्रम सम्वत्]] 7ks2spqcn59lvp0s6erhn9p4xdji26y 0 73731 1395315 1019356 2026-11-09T12:25:52Z Madeshi Brahman 78174 /* अरु विशेषता */ 1395315 wikitext text/x-wiki {{Infobox OS | name = विन्डोज ७ | logo = [[File:Microsoft Windows 7 wordmark.svg|200px]] | logo caption = विन्डोज ७ को लोगो | logo size = 296px | logo alt = | screenshot = Lazarus 1 2 Windows 7.png | caption = विंडोज ७ को स्क्रिनसट लोगो | screenshot size = 300px | screenshot alt = | collapsible = | version of = माइक्रोसफ्ट विन्डोज | developer = [[माइक्रोसफ्ट विन्डोज]] | family = | working state = <!-- "Current", "Discontinued" (operating systems), or "No longer supported" (releases) --> | source model = बन्द श्रोत | released = {{Start date and age|2009|07|22}} | discontinued = <!-- DON'T use this for articles about releases of operating systems --> | RTM date = <!-- {{Start date and age|YYYY|MM|DD|df=yes/no}} ONLY for articles about OS releases --> | GA date = | latest release version = ५.१ | latest release date = {{Start date and age|2008|04|21}} | latest preview version = | latest preview date = <!-- {{Start date and age|YYYY|MM|DD|df=yes/no}} --> | marketing target = | programmed in = | language = <!-- Supported human languages (English, French, Italian, Arabic, ...) --> | update model = <!-- APT, Windows Update, etc. --> | package manager = <!-- dpkg, rpm, Windows installer, etc. --> | supported platforms = <!-- IA-32, x64, Itanium, ARM, etc. --> | kernel type = [[हाईब्रिड केर्नेल|हाईब्रिड]] | userland = | ui = | license = | preceded by = | succeeded by = | website = [http://www.microsoft.com/windows/windows-7/default.aspx आधिकारिक वेबसाइट] | support status = <!-- For articles about releases of operating systems ONLY --> | other articles = }} '''विन्डोज ७''' [[माइक्रोसफ्ट विन्डोज]] परिवारको एउटा अपरेटिङ सिस्टम हो । यो [[कम्प्युटर]] सफ्टवेयर कम्पनी [[माइक्रोसफ्ट]]द्वारा २३ अक्टोबर २००९ मा जारी गरिएको अपरेटिङ सिस्टम हो । यसलाई आफ्नो पछिल्लो अपरेटिङ सिस्टम ‘विन्डोज भिस्टा’ भन्दा ज्यादा राम्रो र उपयोगी बनाउन माइक्रोसफ्टले धेरै सुधार गरेको थियोे । विन्डोज ७ तयार गर्नको लागि इतिहासकै सबैभन्दा ठुलो परीक्षण कार्यक्रमको सहारा लिएको थियो । माइक्रोसफ्टको अनुसार यो उसको इतिहासको सबैभन्दा सजिलो र राम्रो अपरेटिङ सिस्टम हो । == अरु विशेषता== * यसमा खोजको कार्य छिटो छरितो रूपमा गर्न सकिन्छ । * ब्राउज गर्न पहिला भन्दा धेरै सजिलो हुन्छ । * राम्रो नेटवर्क- [[वाइ-फाई]], [[मोबाइल फोन|मोबाइल]] ब्रोडडबैङ्क कारपोरेट भिपीएन आदि नेटवर्कलाई एक क्लिकको सहायताले खोल्न सकिन्छ । ==यो पनि हेर्नुहोस्== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category|Microsoft Windows 7|माइक्रोसफ्ट विन्डोज ७}} *{{Official website|http://windows.microsoft.com/windows-7}} *[http://windowsteamblog.com/blogs/developers/default.aspx The Windows 7 Blog for Developers] *[http://windowsteamblog.com/blogs/windows7/default.aspx The Windows 7 Team Blog – Windows Team Blog] [[श्रेणी:विन्डोज एनटी|७]] 15qcvwb4xi47dynd1y0w6b85c63hlxl 0 74681 1395447 1390485 2026-11-09T23:30:27Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395447 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = शिवसताक्षी नगरपालिका#झापा जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[झापा जिल्ला|झापा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-jhapa/shivasataxi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240830171417/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-jhapa/shivasataxi?lng=nep|archive-date=2024-08-30}}</ref> | government_type = | leader_title = [[प्रमुख]] | leader_name = मेगाहाङ थोप्रा <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = नरमाया कार्की <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ मङ्सिर १६ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 145.87<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=11&municipality=5|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 74077 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26|36|55|N|87|50|07|E|region:NP-GA_type:adm2nd_source:dewiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२३ | blank_name = | blank_info = | website = [https://www.shivasatakshimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[झापा जिल्ला|झापा]]का ८ वटा [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=शिवसताक्षी नगरपालिका |url=https://aaodamak.moha.gov.np/post/shivasatakshi-nagarpalika}}</ref> यो नगरपालिका [[कोशी प्रदेश]]को [[झापा जिल्ला|झापा]] जिल्लामा अवस्थित छ। २०७१ मङ्सिर १६ मा, [[शिवगञ्ज]], [[पाँचगाछी]], [[सतासीधाम]] र [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] [[गाउँ_विकास_समिति_(नेपाल)|गाविस]] सम्मिलित गरी शिवसताक्षी [[नगरपालिका]] घोषणा गरिएको थियो। जम्मा ११ एघार वटा वडामा विभाजन गरीएको यस [[नगरपालिका]]को कुल क्षेत्रफल १४५।४८ वर्ग कि।मी। रहेको छ। यस [[नगरपालिका]]को पूर्वमा कन्काइ नगरपालिका उत्तरमा [[इलाम जिल्ला]] पश्चिममा कमल गाउँपालिका र दक्षिणमा झापा गाउँपालिका र गौरीगंज गाउँपालिका रहेका छन्। सताक्षिधाम धार्मिक क्षेत्र, दोमुखा पर्यटकिय क्षेत्र, चिल्लागढ ऐतिहासिक साँस्कृतिक क्षेत्र लगायत विभिन्न मठ मन्दिर, गुम्बा तथा खोलानाला, नहर, कुलो, पोखरी, सिमसार क्षेत्र तथा हरिया वनहरुले यस नगरपालिकालाई शान्त, आकर्षक र रमणिय बनाएका छन ।अन्य नगरपालिकाहरुको तुलनामा विकासका पूर्वाधारहरु कम भएता पनि अत्याधिक सम्भावना बोकेको क्षेत्रको रुपमा यस नगरलाई लिईन्छ । नगरपालिकाको केन्द्र वडा नं. ७ स्थित ब्याङ्गडाँडामा रहेको छ । नगरपालिकाको प्रमुखमा मेघहाङ्ग थोप्रा (रोशन) तथा उप-प्रमुखमा नरमाया कार्की निर्वाचित हुनुभएको छ । जन प्रतिनिधिहरु निर्वाचित भै आए पश्चात नगर कार्यपालिकाले नगर कार्यपालिका कार्य विभाजन नियमावली, कार्य सम्पादन नियमावली लगायतका विभिन्न नियमावली र कार्यविधिहरु स्विकृत गरी त्यसैका आधारमा नगर कार्यपालिकाका दैनिक प्रशासनिक तथा विकासात्मक कार्यहरु संचालित छन ।<ref name="https://shivasatakshimun.gov.np/ <ref>{{cite news|last1=अधिकारी|first1=चेतन|title=अधिकांश झापाली बने सहरवासी|url=http://www.ekantipur.com/kantipur/2071/8/19/full-story/335070.html|accessdate=मंसिर १९|agency=कान्तिपुर|publisher=[http://www.ekantipur.com/kantipur/2071/8/19/full-story/335070.html कान्तिपुर]|date=२०७१ मंसिर २०}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ७४,०७७ रहेको छ भने यहाँ १८,२५३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ शिवसताक्षी नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] (८-९) || ६,२०३ || ९.९५ || ६२३.४२ |- | २ || [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] (५-७) || ५,९९७ || १३.०२ || ४६०.६० |- | ३ || [[धरमपुर, झापा|धरमपुर]] (१, २, ३, ४) || ४,५३५ || १०.८ || ४१९.९१ |- | ४ || [[पाँचगाछी]] (१, ३-४, ६-७) || ६,२२१ || ११.९५ || ५२०.५९ |- | ५ || [[पाँचगाछी]] (२,५,८-९) || ४,६३३ || ९.५५ || ४८५.१३ |- | ६ || [[शिवगञ्ज]] (१-३) || ६,०८८ || १४.३ || ४२५.७३ |- | ७ || [[शिवगञ्ज]] (४-९) || ८,०३४ || २०.२८ || ३९६.१५ |- | ८ || [[सतासीधाम]] (१-५) || ९,४०९ || ८.१ || ११६१.६० |- | ९ || [[सतासीधाम]] (७) || ६,६४२ || १०.७८ || ६१६.१४ |- | १० || [[सतासीधाम]] (८) || ७,३४० || १४.४२ || ५०९.०२ |- | ११ || [[सतासीधाम]] (६,९) || ८,९७५ || २२.३३ || ४०१.९३ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''७४,०७७''' || '''१४५.४८''' || '''५०९.१८''' |} ==धार्मिक एवं पर्यटकीय स्थलहरू== *[[सतासीधाम|सतासिधाम]] *[[दोमुखा]] *[[चिल्लागढ]] *[[कन्काई माई]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcjhapa.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, झापा, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710235705/http://www.ddcjhapa.gov.np/ |date=2017-07-10 }} [[श्रेणी:तराईका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:झापा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] bitynn87xyd1clvtp6ppsw47ddu8fu5 0 74715 1395430 1034887 2026-11-09T21:28:41Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395430 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name = लामार्क |image = Jean-baptiste lamarck2.jpg |caption = लामार्कको चित्र |birth_date = {{Birth date|१७४४|8|१|df=y}} |birth_place = पिकार्दी, [[फ्रान्स]] |death_date = १८ डिसेम्बर १८२९ (८५ वर्ष) |death_place = [[पेरिस]], फ्रान्स |nationality = फ्रान्सेली |work_institutions = फ्रान्सेली विज्ञान प्रतिष्ठान |alma_mater = |doctoral_advisor = |doctoral_students = |known_for = [[क्रम-विकास]]; |author_abbrev_bot = लाम. |author_abbrev_zoo = लामार्क |influences = |influenced = Étienne Geoffroy Saint-Hilaire |prizes = |religion = |footnotes = |signature = }} '''लामार्क''' ({{IPAc-en|l|ə|ˈ|m|ɑr|k}})<ref>[http://dictionary.reference.com/browse/lamarck "Lamarck"]. ''[[Random House Webster's Unabridged Dictionary]]''.</ref> वा '''जँ बतिस्त पियेर आँत्वान दे मोनेत सिवेलियर लामार्क''' एक फ्रान्सेली जीवविज्ञानिक थिए। लामार्क प्रथम वैज्ञानिक थिए जसले मेरुदण्ड भएका र मेरुदण्ड नभएका जीवहरूमा भेद छुट्याएर सर्वप्रथम हाड नभएकाा जीव शब्दको प्रयोग गरेका थिए। उनको विकासवादको सिद्धान्तलाई [[लामार्कवाद]] भनिन्छ। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[चार्ल्स डार्विन]] * [[लैमार्कवाद|लैमार्कवाद अथवा लैमार्कको विकासवाद]] * [[उत्परिवर्तन]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{sisterlinks}} * [https://web.archive.org/web/20080212174536/http://www.textbookleague.org/54marck.htm The Imaginary Lamarck: A Look at Bogus "History" in Schoolbooks] by [[Michael Ghiselin]] * {{Gutenberg author |id=Lamarck,+Jean+Baptiste+Pierre+Antoine+de+Monet+de}} * [https://notes.utk.edu/Bio/greenberg.nsf/0/b360905554fdb7d985256ec5006a7755?OpenDocument Epigenetics: Genome, Meet Your Environment] * [http://www.lamarck.cnrs.fr/auditeurs/presentation.php?lang=en Science Revolution Followers of Lamarck] * [http://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/824 Encyclopédie Méthodique: Botanique] At: [http://www.biodiversitylibrary.org/ Biodiversity Heritage Library] * [http://www.lamarck.cnrs.fr/index.php?lang=en Jean-Baptiste Lamarck: works and heritage], online materials about Lamarck (23,000 files of Lamarck's herbarium, 11,000 manuscripts, books, etc.) edited online by Pietro Corsi (Oxford University) and realised by [[CRHST]]-[[CNRS]] in France. * [http://www.ucmp.berkeley.edu/history/lamarck.html Biography of Lamarck] at University of California Museum of Paleontology * {{Cite EB1911|wstitle=Lamarck, Jean Baptiste Pierre Antoine de Monet, Chevalier de}} * [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=nyp.33433011011552;view=1up;seq=25 Memoir of Lamarck] by [[James Duncan (zoologist)|James Duncan]] * Lamarck's writings are available in facsimile (PDF) and in Word format (in French) at [http://www.lamarck.cnrs.fr/?lang=en www.lamarck.cnrs.fr]. The search engine allows full text search. [[श्रेणी:वैज्ञानिकहरू]] 1hxztxvgvoa4gihfamq1lu16uurjih3 0 75376 1395495 1173454 2026-11-10T02:59:45Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395495 wikitext text/x-wiki {{Infobox bridge | image = Sydney Harbour Bridge from Circular Quay.jpg | image_size = 270 | bridge_name = सिड्नी बन्दरगाह सेतु | official_name = सिड्नी बन्दरगाह सेतु | locale = सिड्नी, अस्ट्रेलिया | coordinates = {{Coord|33|51|08|S|151|12|38|E|region:AU-NSW_type:landmark|display=inline,title}} | carries = ८ सडक लेन, २ रेल पटरी, १ जनताको लागि सडक र १ साइकल सडक | toll = दैनिक | crosses = [[ज्याक्सन बन्दरगाह]] (सिड्नी बन्दरगाह) | op = १९ मार्च १९३२ | below = {{Convert|49|m|ft|0|abbr=on}} मध्यमा | design = कट्टर पुल माध्यमबाट | mainspan = {{Convert|503|m|ft|0|abbr=on}} | length = {{Convert|1149|m|ft|0|abbr=on}} | width = {{Convert|49|m|ft|0|abbr=on}} | height = {{Convert|134|m|ft|0|abbr=on}} | begin = २८ जुलाई १९२३ | complete = १९ जनवरी १९३२ | open = १९ मार्च १९३२ | inaugurated = १९ मार्च १९३२ }} '''सिड्नी बन्दरगाह सेतु''' सिड्नी बन्दरगाहमा निर्मित एउटा फलामे चापीय आकारको भीमकाय सेतु अर्थात पुल हो जसमाथि बाट [[रेल यातायात |रेल यातायात]], सवारीसाधन, साइकल र पैदल यात्रु पार हुँने व्यवस्था छ । यो सेतु सिड्नीको केन्द्रीय व्यापारीक क्षेत्र र उत्तरी तटको मध्यमा रहेको छ । यो सेतु,बन्दरगाह र छेउमा अवस्थित [[सिड्नी ओपेरा हाउस]]को नाटकीय दृश्य [[सिड्नी]] र [[अस्ट्रेलिया]] दुवैको मूर्त छवि हो । पुललाई स्थानीयले यसको चापीय आकारको बनावटका कारणले यसलाइ प्रेमपुर्वक '''“द कोट ह्याङ्गर”''' पनि भन्ने गरेका छन् ।<ref name="7bwh">{{cite web | title=7BridgesWalk.com.au | work=Bridge History | url=http://www.7bridgeswalk.com.au/pages/bridge-history.php#sydharbourbridge | accessdate=२३ अक्टोबर २००६ | archive-url=https://web.archive.org/web/20070829175704/http://www.7bridgeswalk.com.au/pages/bridge-history.php#sydharbourbridge | archive-date=2007-08-29}}</ref> ==इतिहास== ==पर्यटन== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category|Sydney Harbour Bridge|सिड्नी बन्दरगाह बाँध}} {{Commons category|Sydney Harbour Bridge (construction)|सिड्नी बन्दरगाह बाँध (निर्माण अवस्थामा)}} {{wikiquote|Sydney Harbour Bridge|सिड्नी बन्दरगाह बाँध}} {{Commonscat|Sydney Harbour Bridge}} [[श्रेणी:सिड्नी बन्दरगाह]] [[श्रेणी:सिड्नीका पर्यटकीय स्थलहरू]] le8sis0shgy4xpk97amr9rojvr0sr2z 0 75492 1395471 1392489 2026-11-10T01:19:56Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395471 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = धनुषा जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusha/sabaila?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914135118/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusha/sabaila?lng=nep|archive-date=2024-09-14}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = कारीराम यादव <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = रहिमा खातुन <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ मङ्सिर १६ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 64.47<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=17&municipality=9|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 62282 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.69|86.09|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[सबैला]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.sabailamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[धनुषा जिल्ला]]का ११ [[नगरपालिका]]हरू मध्येको एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ मङ्सिर १६ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा [[सबैला]], [[मखनाहा]], [[सतोषर]] र [[ठिल्ला यदुवा]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा [[पटेर्वा, धनुषा|पटेर्वा]], [[रघुनाथपुर, धनुषा|रघुनाथपुर]] (१-८), [[खरिहानी]] (१-५ र ७-९) र [[कजरा रमौल]] (६-९) यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ६२,२८२ रहेको छ भने यहाँ १२,३४० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सबैला नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[सबैला]] (१-२) || २,७९९ || १.८३ || १५२९.५१ |- | २ || [[सबैला]] (३-६) || ४,४३६ || ०.७७ || ५७६१.०४ |- | ३ || [[सबैला]] (७-९) || ३,११२ || ०.७९ || ३९३९.२४ |- | ४ || [[पटेर्वा, धनुषा|पटेर्वा]] || ५,७७२ || ९.६९ || ५९५.६७ |- | ५ || [[मखनाहा]] (१-३) || २,५४७ || २.१५ || ११८४.६५ |- | ६ || [[मखनाहा]] (४-६) || २,०७४ || ०.३७ || ५६०५.४१ |- | ७ || [[मखनाहा]] (७-९) || २,७६१ || ६.४४ || ४२८.७३ |- | ८ || [[ठिल्ला यदुवा]] || ४,३४५ || ३.०५ || १४२४.५९ |- | ९ || [[सतोषर]] || ७,८२८ || ५.५८ || १४०२.८७ |- | १० || [[खरिहानी]] (१–५, ७–९) || १०,४७९ || ७.८४ || १३३६.६१ |- | ११ || [[कजरा रमौल]] (६–९) || २,७७३ || ३.८२ || ७२५.९२ |- | १२ || [[रघुनाथपुर, धनुषा|रघुनाथपुर]] (४, ५, ७, ८) || ५,८३८ || ६.७१ || ८७०.०४ |- | १३ || [[रघुनाथपुर, धनुषा|रघुनाथपुर]] (१, २, ३, ६) || ७,५१८ || १५.४३ || ४८७.२३ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''६२,२८२''' || '''६४.४७''' || '''९६६.०६''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://dccdhanusha.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, धनुषा] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{धनुषा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:धनुषा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] ikw0rk4rfowuzclqetr4wpessf8wyd6 0 76608 1395438 1390450 2026-11-09T23:06:30Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395438 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सल्यान जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-salyan/sharada?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240814142419/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-salyan/sharada?lng=nep|archive-date=2024-08-14}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = प्रकाश भण्डारी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = सुष्मिता सापकोटा सुनार <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ वैशाख २५ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 198.34<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=67&municipality=7|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 34663 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.38|82.18|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८८ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.shaaradamun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[सल्यान जिल्ला]]को ३ [[नगरपालिका]] मध्येको एक नगरपालिका हो। यो नगरपालिका २०७१ वैशाख २५ का दिन गठन भएको थियो। यो नगरपालिका सल्यान जिल्लाको सदरमुकाम खलङ्गा आसपासका सातवटा [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू [[डाँडागाउँ, सल्यान|डाँडागाउँ]], [[हिवल्चा]], [[कजेरी]], [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]], [[मार्के]], [[सैजुवाल टाकुरा]] र [[स्यानीखाल]]लाई जोडेर गठन गरिएको हो।<ref name="थप ७२ नगरपालिका घोषणा (सूचिसहित)">{{cite news|last1=कृष्ण ज्ञवाली|first1=बलराम बानियाँ|title=थप ७२ नगरपालिका घोषणा (सूचिसहित)|url=http://www.ekantipur.com/np/2071/1/25/full-story/388826.html|accessdate=वैशाख २५|agency=कान्तिपुर पोस्ट|publisher=[http://www.ekantipur.com/np/ कान्तिपुर पोस्ट]|date=२०७१ वैशाख २५|archive-url=https://web.archive.org/web/20141023050926/http://www.ekantipur.com/np/2071/1/25/full-story/388826.html|archive-date=2014-10-23}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३४,६६३ रहेको छ भने यहाँ ८,८९८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center" |+ शारदा नगरपालिकाको वडागत विभाजन, जनसङ्ख्या र जनघनत्व (२०७८) |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका वडाहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]] (१-३) || ५,९३० || १०.६४ || ५५७.३३ |- | २ || [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]] (४-६) || २,४५९ || ७.४० || ३३२.३० |- | ३ || [[खलङ्गा, सल्यान|खलङ्गा]] (७-९) || १,२८४ || ४.७८ || २६८.६२ |- | ४ || [[सैजुवाल टाकुरा]] (१,५,६,९) || १,४३३ || ८.०३ || १७८.४६ |- | ५ || [[सैजुवाल टाकुरा]] (२-४,७-८) || १,७१६ || ७.०२ || २४४.४४ |- | ६ || [[कजेरी]] (४-८) || ३,००१ || १६.२१ || १८५.१३ |- | ७ || [[कजेरी]] (१-३,९) || २,३९८ || १५.५४ || १५४.३१ |- | ८ || [[मार्के]] (१-४,७-८) || १,५९५ || ९.८३ || १६२.२६ |- | ९ || [[मार्के]] (२,५,६,९) || २,१५८ || २४.८७ || ८६.७७ |- | १० || [[हिवल्चा]] (१,६,७,९) || १,९८९ || १५.९३ || १२४.८६ |- | ११ || [[हिवल्चा]] (२-५,८) || १,७८७ || १९.३४ || ९२.४० |- | १२ || [[स्यानीखाल]] (१-२,८-९)|| २,१९९ || १४.०४ || १५६.६२ |- | १३ || [[स्यानीखाल]] (३-७) || २,०९५ || १६.३१ || १२८.४५ |- | १४ || [[डाँडागाउँ, सल्यान|डाँडागाउँ]] (६-९) || १,८९४ || ९.३४ || २०२.७८ |- | १५ || [[डाँडागाउँ, सल्यान|डाँडागाउँ]] (१-५) || २,७२५ || १९.०६ || १४३.०२ |- class="sortbottom" style="font-weight:bold; background:#f2f2f2" | colspan="2" | जम्मा / औसत || ३४,६६३ || १९८.३४ || १७४.७७ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcsalyan.gov.np/ जिल्ला विकास समिति, सल्यान] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304085251/http://ddcsalyan.gov.np/ |date=2016-03-04 }} {{सल्यान जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सल्यान जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] ajog2uhe1uqj86k3u2riqpdszdjcboi 0 78852 1395446 1390482 2026-11-09T23:28:51Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395446 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कपिलवस्तु जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-kapilvastu/shivaraj?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907131312/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-kapilvastu/shivaraj?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = अजय थापा <small> ([[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = शिवकुमारी चौधरी <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ वैशाख २५ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 284.07<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=55&municipality=3|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 84810 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.606153|N|82.772618|E|}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-७६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = | website = [http://www.shivarajmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कपिलवस्तु जिल्ला]]का ६ वटा [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[शिवपुर]], [[वीरपुर]], [[विशुनपुर]], [[चनै]] र [[जवाभारी]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा [[शिवगढी]], [[लालपुर]] र [[थुनिया]] गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ८४,८१० रहेको छ भने यहाँ १६,२४१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ शिवराज नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[शिवपुर]] (१,२, ७-८) || ९,७१२ || ७९.४६ || १२२.२३ |- | २ || [[शिवपुर]] (३-५) || ५,५७० || १० || ५५७.०० |- | ३ || [[शिवपुर]] (९) र [[चनई]] (५,७,९) || ९,३२० || ४७.६७ || १९५.५१ |- | ४ || [[चनई]] (१-४,६,८) || ८,१४१ || १०.७४ || ७५७.९९ |- | ५ || [[वीरपुर]] (७,९) र [[शिवपुर]] (६)|| १५,५६६ || ८.४५ || १८४२.१३ |- | ६ || [[वीरपुर]] (१-६,८) || ७,४०० || १६.५९ || ४४६.०५ |- | ७ || [[जवाभारी]] || ४,०८० || ८.४८ || ४८१.१३ |- | ८ || [[विशुनपुर]] || ५,७४३ || ११.२८ || ५०९.१३ |- | ९ || [[शिवगढी]] || ७,०१२ || ७२.४६ || ९६.७७ |- | १० || [[लालपुर]] || ४,५७३ || ७.२७ || ६२९.०२ |- | ११ || [[थुनिया]] || ७,६९३ || ११.६७ || ६५९.२१ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''८४,८१०''' || '''२८४.०७''' || '''२९८.५५''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{कपिलवस्तु जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddckapilvastu.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कपिलवस्तु] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200921151728/http://ddckapilvastu.gov.np/ |date=2020-09-21 }} [[श्रेणी:कपिलवस्तु जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] 7a8a0edgglp35tn0bfxczfqo4gr9h76 0 79110 1395505 1391077 2026-11-10T03:26:54Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395505 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बारा जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बारा जिल्ला|बारा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-bara/simraungadh?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240918160735/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-bara/simraungadh?lng=nep|archive-date=2024-09-18}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = किसोरीप्रसाद कलवार <small> ([[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = नजमु शेहर <small> ([[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ मङ्सिर १७ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 42.64<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=21&municipality=12|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 54878 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.94|85.13|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०५३ | blank_name = केन्द्र | blank_info = सिम्रौनगढ बजार | website = [http://www.simraungadhmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बारा जिल्ला]]का ५ वटा [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ मङ्सिर १७ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[गोलागन्ज]], [[अमृतगन्ज]], [[हरिहरपुर, बारा|हरिहरपुर]] र [[उचिडिह]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू समावेश गरिएको थियो भने २७ फागुन २०७३ मा नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा [[विसुनपुर]] (३-९), [[देवापुरटेटा]], [[भगवानपुर, बारा|भगवानपुर]], [[कचोर्वा]] गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५४,८७८ रहेको छ भने यहाँ ८,५३१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सिम्रौनगढ नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[विसुनपुर]] (३–५) र [[अमृतगन्ज]] (१,८) || ४,२८२ || २.६१ || १६४०.६१ |- | २ || [[अमृतगन्ज]] (२-४) || ३७४७ || १.६ || २३४१.८८ |- | ३ || [[विसुनपुर]] (६–९) र [[हरिहरपुर, बारा|हरिहरपुर]] (७-९) || ३,८१४ || २.२३ || १७१०.३१ |- | ४ || [[हरिहरपुर, बारा|हरिहरपुर]] (१-६) || ४,५३१ || ४.८४ || ९३६.१६ |- | ५ || [[उचिडिह]] (१-७) || ४,२४४ || ४.३१ || ९८४.६९ |- | ६ || [[उचिडिह]] (८-९), [[गोलागन्ज]] (१-४,९) र [[अमृतगन्ज]] (६) || ५,५२१ || २.८८ || १९१७.०१ |- | ७ || [[गोलागन्ज]] (५-८) || ५,५१० || ३.४७ || १५८७.९० |- | ८ || [[कचोर्वा]] (१–५) || ६,३९९ || २.०९ || ३०६१.७२ |- | ९ || [[कचोर्वा]] (६–९) || ५,४९८ || ६.३२ || ८६९.९४ |- | १० || [[देवापुरटेटा]] || ५,३७५ || १.९४ || २७७०.६२ |- | ११ || [[भगवानपुर, बारा|भगवानपुर]] || ५,९५७ || ९.१७ || ६४९.६२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''५४,८७८''' || '''४१.४६''' || '''१३२३.६४''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{बारा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcbara.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, बारा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922014615/http://ddcbara.gov.np/ |date=2020-09-22 }} [[श्रेणी:बारा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] d19et2e0qbsxl8nlisr7og0124kk20z 0 79187 1395461 1393506 2026-11-10T00:14:50Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395461 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = भोजपुर जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[भोजपुर जिल्ला|भोजपुर]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-bhojpur/shadananda?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907124059/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-bhojpur/shadananda?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = सुरेन्द्रकुमार उदास <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = प्रमिला राई <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ मङ्सिर १६ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 241.15<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=6&municipality=1|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 29342 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.34|87.09|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = दिङ्ला बजार | website = [http://www.shadanandamun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[भोजपुर जिल्ला]]का २ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ मङ्सिर १६ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]], [[केउरेनीपानी]], [[तुङ्गेछा]], [[किमालुङ]] र [[खार्तम्छा, भोजपुर|खार्तम्छा]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा क्षेत्र विस्तार गर्दा [[नेपालेडाँडा]], [[कुदाकाउले]], [[देउराली, भोजपुर|देउराली]], [[साङपाङ]] र [[बोया]] गाविसलाई पनि यसमा गाभिएको थियो। नेपालका प्रसिद्ध समाजसेवी, आबाल ब्रह्मचारी साधु र शिक्षाप्रेमी व्यक्ति [[बाला गुरु षडानन्द]]को नामबाट नगरपालिकाको नामाकरण गरिएको छ।<ref name="स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम">{{cite news|title=स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम|url=http://lgcdp.gov.np/home/map_new61mun/02_Other_New_Municipalities/06_Shadanand.jpg|accessdate=मङ्सिर २०७१|publisher=[[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]|date=मङ्सिर|archive-url=https://web.archive.org/web/20150404022346/http://www.lgcdp.gov.np/home/map_new61mun/02_Other_New_Municipalities/06_Shadanand.jpg|archive-date=2015-04-04}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २९,३४२ रहेको छ भने यहाँ ७,३११ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ षडानन्द नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[नेपालेडाँडा]] || ३,२७८ || १८.८३ || १७४.०८ |- | २ || [[कुदाकाउले]] || २,०९३ || २६.८९ || ७७.८४ |- | ३ || [[खार्तम्छा, भोजपुर|खार्तम्छा]] || १,४०४ || २२.०५ || ६३.६७ |- | ४ || [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]] (१,३-४,६-९) || २,०७० || १२.९१ || १६०.३४ |- | ५ || [[मूलपानी, भोजपुर|मूलपानी]] (२,५) || २,१०९ || ६.३४ || ३३२.६५ |- | ६ || [[केउरेनीपानी]] (३-५,८-९) || २,०२१ || १६.६२ || १२१.६० |- | ७ || [[केउरेनीपानी]] (१-२,६-७) || २,०२६ || १०.०४ || २०२.१९ |- | ८ || [[तुङ्गेछा]] || २,३७० || ११.५८ || २०४.६६ |- | ९ || [[किमालुङ]] || १,३१० || २२.०४ || ५९.४४ |- | १० || [[साङपाङ]] || २,८६४ || २१.८९ || १३०.८४ |- | ११ || [[देउराली, भोजपुर|देउराली]] (१, ३, ४, ६, ८) || २,४५० || १९.७८ || १२३.८६ |- | १२ || [[देउराली, भोजपुर|देउराली]] (२, ५, ७, ९) || २,३७९ || २२.२२ || १०७.०७ |- | १३ || [[बोया]] (५–७, ९) || १,३१५ || १३.९३ || ९४.४० |- | १४ || [[बोया]] (१–४, ८) || १,६५३ || १६.०३ || १०३.१२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२९,३४२''' || '''२४१.१५''' || '''१२१.६८''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{भोजपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcbhojpur.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, भोजपुर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190918094712/http://ddcbhojpur.gov.np/ |date=2019-09-18 }} [[श्रेणी:भोजपुर जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] 0e0vovhal12ccsfc3rw7rtozxvcxafr 0 79189 1395470 1393989 2026-11-10T01:16:27Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395470 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सप्तरी जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-saptari/saptakoshi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240821054415/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-saptari/saptakoshi?lng=nep|archive-date=2024-08-21}}</ref> | government_type = | leader_title = नगरप्रमुख | leader_name = कृष्णप्रसाद ढकाल <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = रिताकुमारी चौधरी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 60.25<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=15&municipality=1|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 23510 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.71|86.89|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०३१ | blank_name = | blank_info = | website = [http://saptakoshimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]] अन्तर्गत [[सप्तरी जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[नगरपालिका]] हो।<ref name="स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम">{{cite news|title=स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम|url=http://lgcdp.gov.np/home/map_new61mun/02_Other_New_Municipalities/08_Saptakoshi.jpg|accessdate=मंसिर २०७१|publisher=[[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]|date=मंसिर|archive-url=https://web.archive.org/web/20150404024803/http://www.lgcdp.gov.np/home/map_new61mun/02_Other_New_Municipalities/08_Saptakoshi.jpg|archive-date=2015-04-04}}</ref><ref name="६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा"/> [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]ले थप ६१ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]]मा [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]], [[ओद्राहा]] र [[कमलपुर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]]हरू लाई समेटेर सप्तकोशी नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो।<ref name="६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा">{{cite news|title=६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा|url=http://www.himalkhabar.com/?p=87898|accessdate=१६ मंसीर|publisher=हिमाल खबरपत्रिका|date=१६ मङ्सिर २०७१|archive-url=https://web.archive.org/web/20150824211749/http://www.himalkhabar.com/?p=87898|archive-date=2015-08-24}}</ref> सप्तकोशी नगरपालिकाको केन्द्र भने '''[[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]]''' गाविसको तुलसीचोकमा रहको छ।<ref name="स्थानीय प्रशासन र सामुदायिक विकास कार्यक्रम"/><ref name="सप्तरीमा थप एक नगरपालिका , सागै अब ४ नगरपालिका">{{cite news|title=सप्तरीमा थप एक नगरपालिका , सागै अब ४ नगरपालिका|url=http://www.onlinesiraha.com/2014/12/blog-post_37.html|accessdate=१७ मंसीर|publisher=ऑनलाईन साझा|date=२०७१ मङ्सिर १७}}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २३,५१० रहेको छ भने यहाँ ५,२१८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सप्तकोसी नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] (३) || ४,६२८ || ७.८९ || ५८६.५६ |- | २ || [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] (१-२,४) || २,७३४ || २.८८ || ९४९.३० |- | ३ || [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] (५-६) || १,३४८ || ५.०६ || २६६.४० |- | ४ || [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] (७-८) || २,४१८ || १.७१ || १४१४.०३ |- | ५ || [[फत्तेपुर, सप्तरी|फत्तेपुर]] (९) || १,४६७ || १२.०९ || १२१.३४ |- | ६ || [[ओद्राहा]] (१-४) || १,७१० || २.५५ || ६७०.५९ |- | ७ || [[ओद्राहा]] (५-६) || १,४०२ || १.६ || ८७६.२५ |- | ८ || [[ओद्राहा]] (७-९) || १,९९० || १.५९ || १२५१.५७ |- | ९ || [[कमलपुर]] (१-३) || १,७५६ || २.७४ || ६४०.८७ |- | १० || [[कमलपुर]] (४-६) || २,२३६ || १.०५ || २१२९.५२ |- | ११ || [[कमलपुर]] (७-९) || १,८२१ || २१.१५ || ८६.०९ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२३,५१०''' || '''६०.३१''' || '''३८९.८१''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcsaptari.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, सप्तरी] {{सप्तरी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सप्तरी जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] kbfn0rpwsj185nftft3bl9ax7bhoai9 0 79231 1395551 1391279 2026-11-10T04:44:39Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395551 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = भक्तपुर जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-bhaktapur/suryabinayak?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907125519/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-bhaktapur/suryabinayak?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = वासुदेव थापा <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = सरिता भट्टराई (तिमिल्सिना) <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ मङ्सिर १६ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 42.45<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=29&municipality=4|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 140058 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates ={{coord|27|40|N|85|24|E|region:NP|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = सूर्यविनायक सिपाडोल | website = [http://www.suryabinayakmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[भक्तपुर जिल्ला]]का ४ वटा [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७१ मङ्सिर १६ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[कटुञ्जे, भक्तपुर|कटुञ्जे]], [[सिपाडोल]], [[नखेल]] र [[चित्तपोल]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू समावेश गरिएको थियो भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा साविकको [[बालकोट]], [[सिरुटार]], [[दधिकोट]] र [[गुण्डु]] गाविसहरू मिलेर बनेको '''अनन्तलिङ्गेश्वर नगरपालिका''' यसमा गाभिएको थियो। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १,४०,०८५ रहेको छ भने यहाँ ३५,८६५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> == वडागत विभाजन र जनसङ्ख्या == नेपालको [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८]] अनुसार सूर्यविनायक नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या १,४०,०८५ रहेको छ। यस नगरपालिकालाई १० वटा वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ। नगरपालिकाको वडागत विवरण, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत तथ्याङ्क तलको तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सूर्यविनायक नगरपालिकाको वडागत विभाजन, जनसङ्ख्या र जनघनत्व (२०७८) |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका वडाहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[सिरुटार]], [[दधिकोट]] (१-३) || १०,६२९ || २.९५ || ३,६०३.०५ |- | २ || [[बालकोट]] (१-६) || १७,५७४ || १.८६ || ९,४४८.३९ |- | ३ || [[बालकोट]] (७-९) || १३,०१० || ०.९७ || १३,४१२.३७ |- | ४ || [[दधिकोट]] (४-९) || २०,४५६ || ४.९ || ४,१७४.६९ |- | ५ || [[कटुञ्जे, भक्तपुर|कटुञ्जे]] (१-७,९) || १९,३८५ || २.८५ || ६,८०१.७५ |- | ६ || [[कटुञ्जे, भक्तपुर|कटुञ्जे]] (८) || १४,८२९ || १.४७ || १०,०८७.७६ |- | ७ || [[गुण्डु]] || ७,१४१ || ७.४३ || ९६१.१० |- | ८ || [[सिपाडोल]] || २२,९५१ || ८.११ || २,८२९.९६ |- | ९ || [[नखेल]] || ६,७०९ || ६.८ || ९८६.६२ |- | १० || [[चित्तपोल]] || ७,४०१ || ५.०७ || १,४५९.७६ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १,४०,०८५ !! ४२.४१ !! ३,३०३.११ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{भक्तपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcbhaktapur.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, भक्तपुर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416102720/http://ddcbhaktapur.gov.np/ |date=2016-04-16 }} [[श्रेणी:भक्तपुर जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] japwoceuwv8q02gzsbcmquhoom57p4p 0 79691 1395530 1364153 2026-11-10T04:24:13Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395530 wikitext text/x-wiki {{Infobox model |name = सुरवीन चावला |image = Surveen Chawla snapped attending the Lakme Fashion Week 2018 (02) (cropped).jpg |image_size = 220px |caption = |birth_place = [[चण्डीगढ]], [[भारत]]. |birth_date = {{birth date and age|df=y|1984|8|1}}<ref>{{cite web|url=http://www.celebsfacts.com/surveen-chawla/|title=Surveen Chawla|date=|accessdate=11 जून 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180526185810/http://www.celebsfacts.com/surveen-chawla/|archive-date=2018-05-26}}</ref> |ethnicity = [[पञ्जाबी (स्पष्टता)|पञ्जाबी]] [[भारतीय]] |bgcolour = |eye_color = |hair_color = कालो |occupation = [[अभिनेत्री]], [[मोडल (मानिस)|मोडल]] }} '''सुरवीन चावला''' भारतीय चलचित्र जगतकी प्रसिद्ध अभिनेत्री हुन् । ==जीवनी== ==धाराबाहिक== *[[झलक दिखला जा ९|झलक दिखला जा]] ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Surveen Chawla}} ==यी पनि हेर्नुहोस्== {{झलक दिखला जा}} [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८४ मा जन्म]] [[श्रेणी:पञ्जाबी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका भारतीय अभिनेत्रीहरू]] 67v9684n3r025jatr6l1qm46176ojyy 0 80016 1395568 1391486 2026-11-10T05:47:56Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395568 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सप्तरी जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-saptari/hanumannagar-kalankalini?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240821061941/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-saptari/hanumannagar-kalankalini?lng=nep|archive-date=2024-08-21}}</ref> | government_type = | leader_title = नगरप्रमुख | leader_name = वीरेन्द्र माझी<small> ([[जनमत पार्टी]]) | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = सरितादेवी यादव सिपालिया <small> ([[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 118.19<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=15&municipality=16|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 52796 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.63|86.67|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[हनुमाननगर]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.hanumannagarkankalinimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[सप्तरी जिल्ला]]को ९ [[नगरपालिका]]हरू मध्येको एक हो।<ref>{{cite web|title=२६ नयाँ नगरपालिका थप|url=http://nagariknews.com/society/nation/story/45639.html|website=नागरिक न्युज|accessdate=१ असोज २०७२}}</ref><ref>{{cite web|title=छब्बिस नयाँ नगरपालिका थप|url=http://gorkhapatraonline.com/news/13171|website=गोरखापत्र|accessdate=१ असोज २०७२}}</ref><ref>{{cite web|title=२६ नयाँ नगरपालिका थप, धनगढी उपमहानगरपालिका बन्यो|url=http://www.himalkhabar.com/?p=111218|website=हिमाल खबर|accessdate=१ असोज २०७२|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920025650/http://www.himalkhabar.com/?p=111218|archive-date=2015-09-20}}</ref> [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|स्थानीय विकास मन्त्रालय]]ले २०७२ आस्विन १ गते थप २६ वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा [[हनुमाननगर]], [[जोगिनियाँ-१]], [[जोगिनियाँ-२]], [[गोवरगाढा]] र [[इनर्वा, सप्तरी|इनर्वा]] गरी ५ [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]]हरूलाई समेटेर हनुमाननगर योगिनीमाई नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो।<ref name="२६ नयाँ नगरपालिका घोषणा">{{cite news|title=२६ नयाँ नगरपालिका घोषणा|url=http://annapurnapost.com/News.aspx/story/19328|accessdate=२०७२ आस्विन १|publisher=[[अन्नपूर्ण पोष्ट]]|date=२०७२ असोज १|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919220505/http://annapurnapost.com/News.aspx/story/19328|archive-date=2015-09-19}}</ref> भने २७ फागुन २०७३ मा क्षेत्र विस्तार गर्दा साविकको [[रामपुर मल्हनियाँ]], [[भारदह]], [[पोर्ताहा]] र [[मधुवापुर]] गाविसलाई पनि यसमा गाभिएको थियो। हनुमाननगर कङ्कालिनी नगरपालिकाको केन्द्र '''[[हनुमाननगर]]''' गाउँ विकास समितिको कार्यालयमा रहेको छ। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५२,७९६ रहेको छ भने यहाँ १०,६४५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> == वडागत विभाजन र जनसङ्ख्या == नेपालको [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८]] अनुसार हनुमाननगर कङ्कालिनी नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ५२,७९६ रहेको छ। यस नगरपालिकालाई १४ वटा वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ। नगरपालिकाको वडागत विवरण, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत तथ्याङ्क तलको तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ हनुमाननगर कङ्कालिनी नगरपालिकाको वडागत विभाजन, जनसङ्ख्या र जनघनत्व (२०७८) |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका वडाहरू/गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[भारदह]] || ८,१९४ || २८.०८ || २९१.८१ |- | २ || [[जोगिनियाँ-२]] (७-९) || २,०९२ || ४.०१ || ५२१.७० |- | ३ || [[पोर्ताहा]] || ६,११४ || ५.९५ || १,०२७.५६ |- | ४ || [[मधुवापुर]] || ८,१२७ || ८.१९ || ९९२.३१ |- | ५ || [[जोगिनियाँ-१]] (१-४) || २,१६५ || ४.०६ || ५३३.२५ |- | ६ || [[जोगिनियाँ-२]] (१-६) || ३,८१३ || ३.६२ || १,०५३.३१ |- | ७ || [[हनुमाननगर]] (१,४,७) || २,६२२ || १.५८ || १,६५९.४९ |- | ८ || [[जोगिनियाँ-१]] (६-९) || १,९४० || १.५८ || १,२२७.८५ |- | ९ || [[हनुमाननगर]] (२-३,५) || २,२९३ || ०.७३ || ३,१४१.१० |- | १० || [[इनर्वा, सप्तरी|इनर्वा]] (१-५) || २,२२१ || २.३४ || ९४९.१५ |- | ११ || [[इनर्वा, सप्तरी|इनर्वा]] (६-९) || २,४१६ || १.९३ || १,२५१.८१ |- | १२ || [[हनुमाननगर ]] (६,८-९) || २,५४१ || १.३७ || १,८५४.७४ |- | १३ || [[गोवरगाढा]] || ७०० || ४६.९२ || १४.९२ |- | १४ || [[रामपुर मल्हनियाँ]] || ७,५५८ || ७.८४ || ९६४.०३ |- ! colspan="2" | जम्मा !! ५२,७९६ !! ११८.२ !! ४४६.६७ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcsaptari.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, सप्तरी] {{सप्तरी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सप्तरी जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] 7xi9pskucv8vt3eevad1f5344nmxrif 0 80897 1395421 1370875 2026-11-09T19:14:18Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395421 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket team | name = युगान्डा अन्डर-१९ | native_name = | native_name_lang = | image = [[File:Flag of Uganda.svg|200px]] | caption = | captain = [[देर्रिक बाकुन्जी]] | coach = [[हेन्री ओकेछो]] | battingcoach = | bowlingcoach = | fieldingcoach = | city = [[कम्पाला]] | colours = | owner = [[युगान्डा क्रिकेट सङ्घ]] | founded = १९९८ | ground = | capacity = | ground2 = | capacity2 = | no. of titles = | title1 = | title1wins = | title2 = | title2wins = | title3 = | title3wins = | title4 = | title4wins = | notable players = | website = http://www.ugandacricket.com/ }} '''युगान्डा अन्डर-१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टिम'''ले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा [[युगान्डा]]को प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछ । यो [[युगान्डा क्रिकेट सङ्घ]]को मातहतमा रहेको छ जुन [[अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद्|अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद]] (आइसिसी)को सदस्य हो ।<ref>{{cite web| url = http://icc-cricket.yahoo.net/the-icc/icc_members/profile.php?countryCode=ICC_ASSOCIATE_MEMBERS_UGANDA | title = ICC official site, member state: Uganda | publisher = }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.ugandacricket.com/ | title = Home page, Cricket Association of Uganda | publisher = | access-date = 2025-08-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20250822181923/http://www.ugandacricket.com/ | archive-date = 2025-08-22 }}</ref> ==पृष्ठभूमि== {{ठुटो}} ==वर्तमान टिम खेलाडीहरू== * [[देर्रिक बाकुन्जी]] ([[कप्तान (क्रिकेट)|c]]) * ब्रायन अद्रिको * फ्रान्क अकान्वासा * जेफानिया अरिनाइत्वे * त्रेभोर बुकेन्या * जोसेफ ब्यारुहानगा * जोन गाबुला * अब्दालाह लुबेगा * सिमोन ओकेछो * कोल्लिनेस ओक्वालिङ्गा * अस्हिराफ सेन्कुबुगे * डेभिड वाब्विरे * स्टेभेन वाब्वोसे * केन्न्रेथ वाइस्वा ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[युगान्डा राष्ट्रिय क्रिकेट टोली|युगान्डा राष्ट्रिय क्रिकेट टिम]] {{African under-19 cricket teams}} [[श्रेणी:अन्डर-१९ क्रिकेट टिमहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] hnlbfcibriztqhbkjmfl2yjytulm2ym 0 81074 1395356 1395226 2026-11-09T13:00:01Z MathXplore 61337 [[Special:Contributions/~2026-59418-50|~2026-59418-50]] ([[User talk:~2026-59418-50|वार्तालाप]])द्वारा [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]द्वारा गरिएको पछिल्लो संशोधनतर्फ उल्टाइएका सम्पादनहरू 1386365 wikitext text/x-wiki [[File:This is scoring.OGG|right|thumb|300px|क्रिकेटमा दाैड]] '''दाैड''' [[क्रिकेट]] खेलमा अंक जोड्ने एकाई हो जो क्रीकेट खेल बीकासको सुरुवाती चरणमा प्रायः दाैडेर नै प्राप्त गरिन्थ्यो । सामान्यतया दाैडेर प्राप्त हुँने भएकोले यसरी प्राप्त ह्रुँने अंकलाइ दाैड भनिएतापनि अन्य खेल नियमबाट समेत दाैड अंक प्राप्त हुँन्छ जस्लाइ अतिरिक्त भनिन्छ। दाैड ब्याट्सम्यानद्वारा बनाइने गरिन्छ र प्रत्येक खेलाडीद्वारा बनाइएको दाैड (तथा अतिरिक्त) लाई जोडे पछि प्राप्त अंकको योग टोलीको जम्मा प्राप्ताङ्क मानिन्छ । जब एउटा खेलाडी ५० दाैड(अर्धशतक), १०० दाैड (शतक) अथवा ५० को अन्य गुनाङ्कको रूपमा दाैड बनाउछ भने त्यसलाई त्यस खेलाडीको व्यक्तिगत उपलब्धिको रूपमा मान्ने गरिन्छ । == नियम == क्रिकेटमा दाैड प्राप्तांक सँग सम्बद्ध नियम क्रिकेट नियमावली १८ मा उल्लिखित छ ।<ref>{{cite web|url=http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-18-scoring-runs,44,AR.html|title=Law 18 Scoring runs|trans_title=नियम १८ स्कोरिङ रन|publisher=लर्ड्स सङ्गठन|access-date=2015-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009141203/http://www.lords.org/laws-and-spirit/laws-of-cricket/laws/law-18-scoring-runs,44,AR.html|archive-date=2008-10-09}}</ref> [[चित्र:Jagrit-Anand-Cricketer.jpg|अङ्गुठाकार|दाैड लिने क्रममा एक खेलाडी]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[रन]] {{Cricket statistics}} [[श्रेणी:क्रिकेटको नियम तथा मापदण्डहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:क्रिकेट]] [[श्रेणी:खेलकुद]] [[श्रेणी:क्रिकेट]] j2r5ifraeirtwtq24t8d9h6n23xs9cn 0 83017 1395272 1384268 2026-11-09T12:12:03Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395272 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कियारा आडवाणी<br/>Kiara Advani | image = Kiara Advani at the Bombay Times Fashion Week (04).jpg | caption = सन् २०१८ मा आडवाणी | parents = | birth_name = आलिया आडवाणी<ref name="India Today">{{Cite news|url = https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title = Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date = 3 June 2014 |work = India Today |access-date = 7 August 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|07|31}}<ref name="toi"/> | birth_place = [[मुम्बई|बम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | yearsactive = सन् २०१४–वर्तमान | occupation = अभिनेत्री | relatives = [[अशोक कुमार]] (सौतेनी जीज्यु बुवा)<br/>[[सईद जाफरी]] (हजुरबुवाको भाइ) }} '''आलिया आडवाणी''' (जन्म ३१ जुलाई १९९२), व्यावसायिक रूपमा '''कियारा आडवाणी'''को रूपमा परिचित ({{IPA-hns|kɪˈjaːraː əɽˈʋaːɳi|}}), एक भारतीय अभिनेत्री हुन् जो [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूमा मुख्य रूपमा देखा पर्छिन्। सन् २०१४ को हास्य 'फगली'बाट आफ्नो चलचित्रको सुरुवात गरिसकेपछि, आडवाणीले सन् २०१६ को स्पोर्ट्स बायोपिक '[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'मा संक्षिप्त भूमिकाका साथ पहिलो व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेकी थिइन्। उनको करियर [[तेलगु भाषा|तेलुगु]] राजनीतिक नाटक '[[भरत अने नेनु]]' (सन् २०१८) साथै हिन्दी प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक '[[कबीर सिंह]]' र हास्य '[[गुड न्युज]]' (दुबै २०१९) मा अभिनीत भूमिकासँग अग्रसर भएको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि== कियारा आडवाणीको जन्म ३१ जुलाई १९९२ मा व्यवसायी जगदीप आडवाणी र अध्यापिका गेनेवीवे जाफरीको घरमा भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|title=Kiara Advani's Unknown Facts Photos|date=27 September 2016|website=indiatimes.com|language=en|access-date=16 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911232054/https://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|archive-date=11 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|last1=Agrawal|first1=Stuti |title=Having a film background can only get you to meet the right people: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Having-a-film-background-can-only-get-you-to-meet-the-right-people-Kiara-Advani/articleshow/35620583.cms|date=26 May 2014|website=Times of India|accessdate=1 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|title = Gene Junction: Kiara Alia Advani|url = http://www.vervemagazine.in/people/kiara-alia-advani-bollywood-actress?platform=hootsuite|website = Verve Magazine|access-date = 2 February 2016|date = 2 February 2016}}</ref> आलिया आडवाणीको रूपमा जन्मेकी, उनले सन् २०१४ मा आफ्नो पहिलो चलचित्र '[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'को प्रदर्शन हुनुभन्दा पहिले आफ्नो पहिलो नाम कियारामा परिवर्तन गरेकी थिइन्।<ref name="India Today"/> उनले [[आलिया भट्ट]] समकालीन भएकी कारण उनको नाम आलियाबाट कियारा परिवर्तन गर्नका लागि [[सलमान खान]]ले सुझाव दिएका थिए भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03|title=Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani|website=India Today|language=en|access-date=2 January 2020|date=3 June 2014}}</ref> सन् २०१९ मा '[[फिल्मफेयर]]'लाई एक अन्तर्वार्तामा, उनले यो नाम चलचित्र '[[अनजाना अनजानी (२०१० चलचित्र)|अनजाना अनजानी]]'मा [[प्रियङ्का चोपडा]]को पात्र कियाराबाट प्रेरणा भएको थियो भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/kiara-advani-says-her-name-is-inspired-by-priyanka-chopra-s-character-in-anjana-anjani/story-5IPGQXlDpQ6QfYMYtf7BUI.html|title=Kiara Advani says her name is inspired by Priyanka Chopra's character in Anjana Anjani|date=24 July 2019|website=Hindustan Times|language=en|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-on-rejection-love-and-upcoming-films-35103.html|title=Kiara Advani on rejection, love and upcoming films|last=Deshmukh|first=Ashwini|date=23 July 2019|website=Filmfare|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=27 July 2019}}</ref> दुई भाइबहिनी मध्ये जेठी, आडवाणीको एक कान्छो भाई, मिशाल छन्। उनी आफ्नो मातृ परिवारको माध्यमबाट धेरै सेलिब्रेटीहरूसँग सम्बन्धित छिन्। अभिनेता [[अशोक कुमार]] र [[सईद जाफरी]] क्रमशः उनको सौतेनी जीज्यु बुवा र हजुरबुवाको भाइ हुन्, जबकि मोडल शाहीन जाफरी उनीकी काकी हुन्।<ref name="toi">{{cite web|last=Gupta|first=Priya (5 May 2014)|title=My father saw '3 Idiots' and decided to let me do what I wanted to: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/My-father-saw-3-Idiots-and-decided-To-let-me-do-what-I-wanted-to-Kiara-Advani/articleshow/34635261.cms|work=Times of India|accessdate=11 May 2014}}</ref> ==करियर== आडवाणीले सन् २०१४ मा [[कबीर सदानन्द]]को हास्य नाटक 'फगली'बाट अभिनयको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-have-worked-very-hard-for-Fugly-Kiara-Advani/articleshow/36057850.cms|title=I have worked very hard for Fugly: Kiara Advani - Times of India |website=The Times of India |last=Soumitra |first=Das |date=4 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> उनले [[मोहित मारवाह]], [[आर्फी लाम्बा]], [[विजेन्द्र सिंह]], र [[जिमी शेरगिल]] लगायतका कलाकारहरूका साथ अभिनय गरेकी थिइन्। [[बलिउड हङ्गामा]]का [[तरन आदर्श]]ले "कियारा आडवाणीले तपाईलाई पूर्ण रुपमा अनजानमा समातिन्" र "लुक र टेलेन्टको संयोजन" छ भनेर भनेका थिए,<ref>{{cite web|title=Movie Review: 'Fugly' (2014)|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/660170|publisher=Bollywood Hungama|author=Taran Adarsh|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> जबकि [[डेक्कन क्रोनिकल]]का मेहुल एस ठक्करले उनको अभिनयलाई "धेरै आकर्षक" भनेर उल्लेख गरेका थिए र उनले "धेरै आश्वासन दर्शाउँछिन्" भनेर भनेका थिए।<ref>{{cite web|title=Movie Review 'Fugly': Raises disturbing and thought provoking questions|url=http://www.deccanchronicle.com/140613/entertainment-bollywood/article/movie-review-fugly-raises-disturbing-and-though-provoking|publisher=Deccan Chronicle|author=Mehul S Thakkar|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> चलचित्र एक व्यावसायिक निराशाको रूपमा देखा परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-box-office-fugly-gets-a-poor-opening/20140616.htm|title=Box Office: Fugly gets a poor opening|website=Rediff|date=16 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== ===चलचित्र र टेलिभिजन=== {| class="wikitable" |+कुञ्जी | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} |चलचित्रहरू प्रदर्शन गर्दछ जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| वर्ष !scope="col"| चलचित्र !scope="col"| भूमिका ! class="unsortable" scope="col"| टिप्पणीहरू |- | २०१४ !scope=row| ''[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'' | देवी | पहिलो चलचित्र |- | २०१६ !scope=row| ''[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'' | साक्षी रावत | |- | २०१७ !scope=row| ''[[मेसिन (२०१७ चलचित्र)|मेसिन]]'' | सारा थापर | |- | २०१८ ! scope="row" |''[[लस्ट स्टोरीज]]'' | मेघा |[[करण जोहर]]को खण्ड |- | २०१८ ! scope="row" |''[[भरत अने नेनु]]'' |वासुमति |[[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] |- | २०१९ !scope=row|''[[विनया विधेया रामा]]'' | सीता | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कलङ्क]]'' | लज्जो | विशेष उपस्थिति |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कबीर सिंह]]'' |प्रीति सिक्का | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[गुड न्युज]]'' |मोनिका | |- | २०२० ! scope="row" |''[[गिल्टी (२०२० चलचित्र)|गिल्टी]]'' |नानकी दत्ता | |- | २०२० ! scope="row" | ''[[अङ्ग्रेजी मिडियम]]'' | आफैं | "कुडी नु नचने दे" गीतमा विशेष उपस्थिति<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/angrezi-medium-song-kudi-nu-nachne-de-alia-bhatt-katrina-kaif-and-anushka-sharma-will-set-your-mood--2189862|title=Angrezi Medium Song Kudi Nu Nachne De: Alia Bhatt, Katrina Kaif And Anushka Sharma Will Set Your Mood For The Week|website=NDTV|date=4 March 2020|accessdate=5 March 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" | ''[[मसाबा मसाबा]]'' | आफैं | वेब शृङ्खला; क्यामियो उपस्थिति<ref>{{cite news|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-talks-about-her-fun-cameo-in-masaba-masaba-42775-1.html|title=Kiara Advani Talks About her Fun Cameo in Masaba Masaba|work=Filmfare|date=11 August 2020|accessdate=8 September 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[लक्ष्मी बम]]'' {{dagger}} |प्रिया यादव |पूरा भयो<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/laxmmi-bomb-to-premiere-on-disney-plus-hotstar-6480589/lite/|title= Akshay Kumar film Laxmmi Bomb to premiere on Disney Plus Hotstar|publisher=Indian Express|accessdate=3 July 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[इन्दु की जवानी]]'' {{dagger}} |इन्दु गुप्ता |पूरा भयो |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[शेरशाह]]'' {{dagger}} | टिबिए |पोष्ट-उत्पादन<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1125647335990513664?s=20|title=Sidharth Malhotra and Kiara Advani... #Shershaah goes on floors, filming begins... Directed by Vishnu Varadhan.|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#ffc;"|''[[भूल भुलैया २]]'' {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} | टिबिए | छायाङ्कन<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bhool-bhulaiyaa-2-kartik-aaryan-and-kiara-advani-kick-start-shooting-for-the-much-awaited-sequel/articleshow/71500362.cms|title = 'Bhool Bhulaiyaa 2': Kartik Aaryan and Kiara Advani kick-start shooting for the much-awaited sequel |date = 9 October 2019|work = The Times of India |access-date = 9 October 2019 }}</ref> |} ===म्युजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col"| वर्ष ! scope="col"| शीर्षक ! scope="col"| प्रदर्शनकर्ता (हरू) ! scope="col" class="unsortable" | सन्दर्भ (हरू) |- | २०१८ ! scope="row"| "[[कादलन (साउन्डट्र्याक)|उर्वशी रिमिक्स]]" | [[यो यो हनी सिंह]] | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Watch: The teaser of Yo Yo Honey Singh's music video 'Urvashi' starring Shahid Kapoor and Kiara Advani out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/watch-the-teaser-of-yo-yo-honey-singhs-music-video-urvashi-starring-shahid-kapoor-and-kiara-advani-out/articleshow/65969166.cms|work=The Times of India |date=26 September 2018 |accessdate=26 September 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Kiara Advani|कियारा आडवाणी}} * {{IMDb person}} * {{BH person|kiara-advani}} * {{Twitter}} [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सिन्धी मानिसहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 6q2hnco7pk7pz8dwu2hct3f8yran1h2 1395273 1395272 2026-11-09T12:12:17Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395273 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कियारा आडवाणी<br/>Kiara Advani | image = Kiara Advani at the Bombay Times Fashion Week (04).jpg | caption = सन् २०१८ मा आडवाणी | parents = | birth_name = आलिया आडवाणी<ref name="India Today">{{Cite news|url = https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title = Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date = 3 June 2014 |work = India Today |access-date = 7 August 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|07|31}}<ref name="toi"/> | birth_place = [[मुम्बई|बम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | yearsactive = सन् २०१४–वर्तमान | occupation = अभिनेत्री | relatives = [[अशोक कुमार]] (सौतेनी जीज्यु बुवा)<br/>[[सईद जाफरी]] (हजुरबुवाको भाइ) }} '''आलिया आडवाणी''' (जन्म ३१ जुलाई १९९२), व्यावसायिक रूपमा '''कियारा आडवाणी'''को रूपमा परिचित ({{IPA-hns|kɪˈjaːraː əɽˈʋaːɳi|}}), एक भारतीय अभिनेत्री हुन् जो [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूमा मुख्य रूपमा देखा पर्छिन्। सन् २०१४ को हास्य 'फगली'बाट आफ्नो चलचित्रको सुरुवात गरिसकेपछि, आडवाणीले सन् २०१६ को स्पोर्ट्स बायोपिक '[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'मा संक्षिप्त भूमिकाका साथ पहिलो व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेकी थिइन्। उनको करियर [[तेलगु भाषा|तेलुगु]] राजनीतिक नाटक 'भरत अने नेनु' (सन् २०१८) साथै हिन्दी प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक '[[कबीर सिंह]]' र हास्य '[[गुड न्युज]]' (दुबै २०१९) मा अभिनीत भूमिकासँग अग्रसर भएको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि== कियारा आडवाणीको जन्म ३१ जुलाई १९९२ मा व्यवसायी जगदीप आडवाणी र अध्यापिका गेनेवीवे जाफरीको घरमा भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|title=Kiara Advani's Unknown Facts Photos|date=27 September 2016|website=indiatimes.com|language=en|access-date=16 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911232054/https://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|archive-date=11 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|last1=Agrawal|first1=Stuti |title=Having a film background can only get you to meet the right people: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Having-a-film-background-can-only-get-you-to-meet-the-right-people-Kiara-Advani/articleshow/35620583.cms|date=26 May 2014|website=Times of India|accessdate=1 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|title = Gene Junction: Kiara Alia Advani|url = http://www.vervemagazine.in/people/kiara-alia-advani-bollywood-actress?platform=hootsuite|website = Verve Magazine|access-date = 2 February 2016|date = 2 February 2016}}</ref> आलिया आडवाणीको रूपमा जन्मेकी, उनले सन् २०१४ मा आफ्नो पहिलो चलचित्र '[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'को प्रदर्शन हुनुभन्दा पहिले आफ्नो पहिलो नाम कियारामा परिवर्तन गरेकी थिइन्।<ref name="India Today"/> उनले [[आलिया भट्ट]] समकालीन भएकी कारण उनको नाम आलियाबाट कियारा परिवर्तन गर्नका लागि [[सलमान खान]]ले सुझाव दिएका थिए भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03|title=Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani|website=India Today|language=en|access-date=2 January 2020|date=3 June 2014}}</ref> सन् २०१९ मा '[[फिल्मफेयर]]'लाई एक अन्तर्वार्तामा, उनले यो नाम चलचित्र '[[अनजाना अनजानी (२०१० चलचित्र)|अनजाना अनजानी]]'मा [[प्रियङ्का चोपडा]]को पात्र कियाराबाट प्रेरणा भएको थियो भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/kiara-advani-says-her-name-is-inspired-by-priyanka-chopra-s-character-in-anjana-anjani/story-5IPGQXlDpQ6QfYMYtf7BUI.html|title=Kiara Advani says her name is inspired by Priyanka Chopra's character in Anjana Anjani|date=24 July 2019|website=Hindustan Times|language=en|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-on-rejection-love-and-upcoming-films-35103.html|title=Kiara Advani on rejection, love and upcoming films|last=Deshmukh|first=Ashwini|date=23 July 2019|website=Filmfare|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=27 July 2019}}</ref> दुई भाइबहिनी मध्ये जेठी, आडवाणीको एक कान्छो भाई, मिशाल छन्। उनी आफ्नो मातृ परिवारको माध्यमबाट धेरै सेलिब्रेटीहरूसँग सम्बन्धित छिन्। अभिनेता [[अशोक कुमार]] र [[सईद जाफरी]] क्रमशः उनको सौतेनी जीज्यु बुवा र हजुरबुवाको भाइ हुन्, जबकि मोडल शाहीन जाफरी उनीकी काकी हुन्।<ref name="toi">{{cite web|last=Gupta|first=Priya (5 May 2014)|title=My father saw '3 Idiots' and decided to let me do what I wanted to: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/My-father-saw-3-Idiots-and-decided-To-let-me-do-what-I-wanted-to-Kiara-Advani/articleshow/34635261.cms|work=Times of India|accessdate=11 May 2014}}</ref> ==करियर== आडवाणीले सन् २०१४ मा [[कबीर सदानन्द]]को हास्य नाटक 'फगली'बाट अभिनयको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-have-worked-very-hard-for-Fugly-Kiara-Advani/articleshow/36057850.cms|title=I have worked very hard for Fugly: Kiara Advani - Times of India |website=The Times of India |last=Soumitra |first=Das |date=4 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> उनले [[मोहित मारवाह]], [[आर्फी लाम्बा]], [[विजेन्द्र सिंह]], र [[जिमी शेरगिल]] लगायतका कलाकारहरूका साथ अभिनय गरेकी थिइन्। [[बलिउड हङ्गामा]]का [[तरन आदर्श]]ले "कियारा आडवाणीले तपाईलाई पूर्ण रुपमा अनजानमा समातिन्" र "लुक र टेलेन्टको संयोजन" छ भनेर भनेका थिए,<ref>{{cite web|title=Movie Review: 'Fugly' (2014)|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/660170|publisher=Bollywood Hungama|author=Taran Adarsh|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> जबकि [[डेक्कन क्रोनिकल]]का मेहुल एस ठक्करले उनको अभिनयलाई "धेरै आकर्षक" भनेर उल्लेख गरेका थिए र उनले "धेरै आश्वासन दर्शाउँछिन्" भनेर भनेका थिए।<ref>{{cite web|title=Movie Review 'Fugly': Raises disturbing and thought provoking questions|url=http://www.deccanchronicle.com/140613/entertainment-bollywood/article/movie-review-fugly-raises-disturbing-and-though-provoking|publisher=Deccan Chronicle|author=Mehul S Thakkar|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> चलचित्र एक व्यावसायिक निराशाको रूपमा देखा परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-box-office-fugly-gets-a-poor-opening/20140616.htm|title=Box Office: Fugly gets a poor opening|website=Rediff|date=16 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== ===चलचित्र र टेलिभिजन=== {| class="wikitable" |+कुञ्जी | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} |चलचित्रहरू प्रदर्शन गर्दछ जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| वर्ष !scope="col"| चलचित्र !scope="col"| भूमिका ! class="unsortable" scope="col"| टिप्पणीहरू |- | २०१४ !scope=row| ''[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'' | देवी | पहिलो चलचित्र |- | २०१६ !scope=row| ''[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'' | साक्षी रावत | |- | २०१७ !scope=row| ''[[मेसिन (२०१७ चलचित्र)|मेसिन]]'' | सारा थापर | |- | २०१८ ! scope="row" |''[[लस्ट स्टोरीज]]'' | मेघा |[[करण जोहर]]को खण्ड |- | २०१८ ! scope="row" |''[[भरत अने नेनु]]'' |वासुमति |[[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] |- | २०१९ !scope=row|''[[विनया विधेया रामा]]'' | सीता | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कलङ्क]]'' | लज्जो | विशेष उपस्थिति |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कबीर सिंह]]'' |प्रीति सिक्का | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[गुड न्युज]]'' |मोनिका | |- | २०२० ! scope="row" |''[[गिल्टी (२०२० चलचित्र)|गिल्टी]]'' |नानकी दत्ता | |- | २०२० ! scope="row" | ''[[अङ्ग्रेजी मिडियम]]'' | आफैं | "कुडी नु नचने दे" गीतमा विशेष उपस्थिति<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/angrezi-medium-song-kudi-nu-nachne-de-alia-bhatt-katrina-kaif-and-anushka-sharma-will-set-your-mood--2189862|title=Angrezi Medium Song Kudi Nu Nachne De: Alia Bhatt, Katrina Kaif And Anushka Sharma Will Set Your Mood For The Week|website=NDTV|date=4 March 2020|accessdate=5 March 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" | ''[[मसाबा मसाबा]]'' | आफैं | वेब शृङ्खला; क्यामियो उपस्थिति<ref>{{cite news|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-talks-about-her-fun-cameo-in-masaba-masaba-42775-1.html|title=Kiara Advani Talks About her Fun Cameo in Masaba Masaba|work=Filmfare|date=11 August 2020|accessdate=8 September 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[लक्ष्मी बम]]'' {{dagger}} |प्रिया यादव |पूरा भयो<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/laxmmi-bomb-to-premiere-on-disney-plus-hotstar-6480589/lite/|title= Akshay Kumar film Laxmmi Bomb to premiere on Disney Plus Hotstar|publisher=Indian Express|accessdate=3 July 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[इन्दु की जवानी]]'' {{dagger}} |इन्दु गुप्ता |पूरा भयो |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[शेरशाह]]'' {{dagger}} | टिबिए |पोष्ट-उत्पादन<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1125647335990513664?s=20|title=Sidharth Malhotra and Kiara Advani... #Shershaah goes on floors, filming begins... Directed by Vishnu Varadhan.|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#ffc;"|''[[भूल भुलैया २]]'' {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} | टिबिए | छायाङ्कन<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bhool-bhulaiyaa-2-kartik-aaryan-and-kiara-advani-kick-start-shooting-for-the-much-awaited-sequel/articleshow/71500362.cms|title = 'Bhool Bhulaiyaa 2': Kartik Aaryan and Kiara Advani kick-start shooting for the much-awaited sequel |date = 9 October 2019|work = The Times of India |access-date = 9 October 2019 }}</ref> |} ===म्युजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col"| वर्ष ! scope="col"| शीर्षक ! scope="col"| प्रदर्शनकर्ता (हरू) ! scope="col" class="unsortable" | सन्दर्भ (हरू) |- | २०१८ ! scope="row"| "[[कादलन (साउन्डट्र्याक)|उर्वशी रिमिक्स]]" | [[यो यो हनी सिंह]] | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Watch: The teaser of Yo Yo Honey Singh's music video 'Urvashi' starring Shahid Kapoor and Kiara Advani out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/watch-the-teaser-of-yo-yo-honey-singhs-music-video-urvashi-starring-shahid-kapoor-and-kiara-advani-out/articleshow/65969166.cms|work=The Times of India |date=26 September 2018 |accessdate=26 September 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Kiara Advani|कियारा आडवाणी}} * {{IMDb person}} * {{BH person|kiara-advani}} * {{Twitter}} [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सिन्धी मानिसहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] edtfjqzz61x7h3i7dmi1v6bj48hgy81 1395274 1395273 2026-11-09T12:12:29Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि */ 1395274 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कियारा आडवाणी<br/>Kiara Advani | image = Kiara Advani at the Bombay Times Fashion Week (04).jpg | caption = सन् २०१८ मा आडवाणी | parents = | birth_name = आलिया आडवाणी<ref name="India Today">{{Cite news|url = https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title = Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date = 3 June 2014 |work = India Today |access-date = 7 August 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|07|31}}<ref name="toi"/> | birth_place = [[मुम्बई|बम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | yearsactive = सन् २०१४–वर्तमान | occupation = अभिनेत्री | relatives = [[अशोक कुमार]] (सौतेनी जीज्यु बुवा)<br/>[[सईद जाफरी]] (हजुरबुवाको भाइ) }} '''आलिया आडवाणी''' (जन्म ३१ जुलाई १९९२), व्यावसायिक रूपमा '''कियारा आडवाणी'''को रूपमा परिचित ({{IPA-hns|kɪˈjaːraː əɽˈʋaːɳi|}}), एक भारतीय अभिनेत्री हुन् जो [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूमा मुख्य रूपमा देखा पर्छिन्। सन् २०१४ को हास्य 'फगली'बाट आफ्नो चलचित्रको सुरुवात गरिसकेपछि, आडवाणीले सन् २०१६ को स्पोर्ट्स बायोपिक '[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'मा संक्षिप्त भूमिकाका साथ पहिलो व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेकी थिइन्। उनको करियर [[तेलगु भाषा|तेलुगु]] राजनीतिक नाटक 'भरत अने नेनु' (सन् २०१८) साथै हिन्दी प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक '[[कबीर सिंह]]' र हास्य '[[गुड न्युज]]' (दुबै २०१९) मा अभिनीत भूमिकासँग अग्रसर भएको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि== कियारा आडवाणीको जन्म ३१ जुलाई १९९२ मा व्यवसायी जगदीप आडवाणी र अध्यापिका गेनेवीवे जाफरीको घरमा भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|title=Kiara Advani's Unknown Facts Photos|date=27 September 2016|website=indiatimes.com|language=en|access-date=16 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911232054/https://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|archive-date=11 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|last1=Agrawal|first1=Stuti |title=Having a film background can only get you to meet the right people: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Having-a-film-background-can-only-get-you-to-meet-the-right-people-Kiara-Advani/articleshow/35620583.cms|date=26 May 2014|website=Times of India|accessdate=1 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|title = Gene Junction: Kiara Alia Advani|url = http://www.vervemagazine.in/people/kiara-alia-advani-bollywood-actress?platform=hootsuite|website = Verve Magazine|access-date = 2 February 2016|date = 2 February 2016}}</ref> आलिया आडवाणीको रूपमा जन्मेकी, उनले सन् २०१४ मा आफ्नो पहिलो चलचित्र 'फगली'को प्रदर्शन हुनुभन्दा पहिले आफ्नो पहिलो नाम कियारामा परिवर्तन गरेकी थिइन्।<ref name="India Today"/> उनले [[आलिया भट्ट]] समकालीन भएकी कारण उनको नाम आलियाबाट कियारा परिवर्तन गर्नका लागि [[सलमान खान]]ले सुझाव दिएका थिए भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03|title=Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani|website=India Today|language=en|access-date=2 January 2020|date=3 June 2014}}</ref> सन् २०१९ मा '[[फिल्मफेयर]]'लाई एक अन्तर्वार्तामा, उनले यो नाम चलचित्र '[[अनजाना अनजानी (२०१० चलचित्र)|अनजाना अनजानी]]'मा [[प्रियङ्का चोपडा]]को पात्र कियाराबाट प्रेरणा भएको थियो भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/kiara-advani-says-her-name-is-inspired-by-priyanka-chopra-s-character-in-anjana-anjani/story-5IPGQXlDpQ6QfYMYtf7BUI.html|title=Kiara Advani says her name is inspired by Priyanka Chopra's character in Anjana Anjani|date=24 July 2019|website=Hindustan Times|language=en|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-on-rejection-love-and-upcoming-films-35103.html|title=Kiara Advani on rejection, love and upcoming films|last=Deshmukh|first=Ashwini|date=23 July 2019|website=Filmfare|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=27 July 2019}}</ref> दुई भाइबहिनी मध्ये जेठी, आडवाणीको एक कान्छो भाई, मिशाल छन्। उनी आफ्नो मातृ परिवारको माध्यमबाट धेरै सेलिब्रेटीहरूसँग सम्बन्धित छिन्। अभिनेता [[अशोक कुमार]] र [[सईद जाफरी]] क्रमशः उनको सौतेनी जीज्यु बुवा र हजुरबुवाको भाइ हुन्, जबकि मोडल शाहीन जाफरी उनीकी काकी हुन्।<ref name="toi">{{cite web|last=Gupta|first=Priya (5 May 2014)|title=My father saw '3 Idiots' and decided to let me do what I wanted to: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/My-father-saw-3-Idiots-and-decided-To-let-me-do-what-I-wanted-to-Kiara-Advani/articleshow/34635261.cms|work=Times of India|accessdate=11 May 2014}}</ref> ==करियर== आडवाणीले सन् २०१४ मा [[कबीर सदानन्द]]को हास्य नाटक 'फगली'बाट अभिनयको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-have-worked-very-hard-for-Fugly-Kiara-Advani/articleshow/36057850.cms|title=I have worked very hard for Fugly: Kiara Advani - Times of India |website=The Times of India |last=Soumitra |first=Das |date=4 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> उनले [[मोहित मारवाह]], [[आर्फी लाम्बा]], [[विजेन्द्र सिंह]], र [[जिमी शेरगिल]] लगायतका कलाकारहरूका साथ अभिनय गरेकी थिइन्। [[बलिउड हङ्गामा]]का [[तरन आदर्श]]ले "कियारा आडवाणीले तपाईलाई पूर्ण रुपमा अनजानमा समातिन्" र "लुक र टेलेन्टको संयोजन" छ भनेर भनेका थिए,<ref>{{cite web|title=Movie Review: 'Fugly' (2014)|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/660170|publisher=Bollywood Hungama|author=Taran Adarsh|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> जबकि [[डेक्कन क्रोनिकल]]का मेहुल एस ठक्करले उनको अभिनयलाई "धेरै आकर्षक" भनेर उल्लेख गरेका थिए र उनले "धेरै आश्वासन दर्शाउँछिन्" भनेर भनेका थिए।<ref>{{cite web|title=Movie Review 'Fugly': Raises disturbing and thought provoking questions|url=http://www.deccanchronicle.com/140613/entertainment-bollywood/article/movie-review-fugly-raises-disturbing-and-though-provoking|publisher=Deccan Chronicle|author=Mehul S Thakkar|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> चलचित्र एक व्यावसायिक निराशाको रूपमा देखा परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-box-office-fugly-gets-a-poor-opening/20140616.htm|title=Box Office: Fugly gets a poor opening|website=Rediff|date=16 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== ===चलचित्र र टेलिभिजन=== {| class="wikitable" |+कुञ्जी | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} |चलचित्रहरू प्रदर्शन गर्दछ जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| वर्ष !scope="col"| चलचित्र !scope="col"| भूमिका ! class="unsortable" scope="col"| टिप्पणीहरू |- | २०१४ !scope=row| ''[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'' | देवी | पहिलो चलचित्र |- | २०१६ !scope=row| ''[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'' | साक्षी रावत | |- | २०१७ !scope=row| ''[[मेसिन (२०१७ चलचित्र)|मेसिन]]'' | सारा थापर | |- | २०१८ ! scope="row" |''[[लस्ट स्टोरीज]]'' | मेघा |[[करण जोहर]]को खण्ड |- | २०१८ ! scope="row" |''[[भरत अने नेनु]]'' |वासुमति |[[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] |- | २०१९ !scope=row|''[[विनया विधेया रामा]]'' | सीता | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कलङ्क]]'' | लज्जो | विशेष उपस्थिति |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कबीर सिंह]]'' |प्रीति सिक्का | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[गुड न्युज]]'' |मोनिका | |- | २०२० ! scope="row" |''[[गिल्टी (२०२० चलचित्र)|गिल्टी]]'' |नानकी दत्ता | |- | २०२० ! scope="row" | ''[[अङ्ग्रेजी मिडियम]]'' | आफैं | "कुडी नु नचने दे" गीतमा विशेष उपस्थिति<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/angrezi-medium-song-kudi-nu-nachne-de-alia-bhatt-katrina-kaif-and-anushka-sharma-will-set-your-mood--2189862|title=Angrezi Medium Song Kudi Nu Nachne De: Alia Bhatt, Katrina Kaif And Anushka Sharma Will Set Your Mood For The Week|website=NDTV|date=4 March 2020|accessdate=5 March 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" | ''[[मसाबा मसाबा]]'' | आफैं | वेब शृङ्खला; क्यामियो उपस्थिति<ref>{{cite news|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-talks-about-her-fun-cameo-in-masaba-masaba-42775-1.html|title=Kiara Advani Talks About her Fun Cameo in Masaba Masaba|work=Filmfare|date=11 August 2020|accessdate=8 September 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[लक्ष्मी बम]]'' {{dagger}} |प्रिया यादव |पूरा भयो<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/laxmmi-bomb-to-premiere-on-disney-plus-hotstar-6480589/lite/|title= Akshay Kumar film Laxmmi Bomb to premiere on Disney Plus Hotstar|publisher=Indian Express|accessdate=3 July 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[इन्दु की जवानी]]'' {{dagger}} |इन्दु गुप्ता |पूरा भयो |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[शेरशाह]]'' {{dagger}} | टिबिए |पोष्ट-उत्पादन<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1125647335990513664?s=20|title=Sidharth Malhotra and Kiara Advani... #Shershaah goes on floors, filming begins... Directed by Vishnu Varadhan.|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#ffc;"|''[[भूल भुलैया २]]'' {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} | टिबिए | छायाङ्कन<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bhool-bhulaiyaa-2-kartik-aaryan-and-kiara-advani-kick-start-shooting-for-the-much-awaited-sequel/articleshow/71500362.cms|title = 'Bhool Bhulaiyaa 2': Kartik Aaryan and Kiara Advani kick-start shooting for the much-awaited sequel |date = 9 October 2019|work = The Times of India |access-date = 9 October 2019 }}</ref> |} ===म्युजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col"| वर्ष ! scope="col"| शीर्षक ! scope="col"| प्रदर्शनकर्ता (हरू) ! scope="col" class="unsortable" | सन्दर्भ (हरू) |- | २०१८ ! scope="row"| "[[कादलन (साउन्डट्र्याक)|उर्वशी रिमिक्स]]" | [[यो यो हनी सिंह]] | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Watch: The teaser of Yo Yo Honey Singh's music video 'Urvashi' starring Shahid Kapoor and Kiara Advani out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/watch-the-teaser-of-yo-yo-honey-singhs-music-video-urvashi-starring-shahid-kapoor-and-kiara-advani-out/articleshow/65969166.cms|work=The Times of India |date=26 September 2018 |accessdate=26 September 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Kiara Advani|कियारा आडवाणी}} * {{IMDb person}} * {{BH person|kiara-advani}} * {{Twitter}} [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सिन्धी मानिसहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] e8nq0yyg663ax1my7293pz7kpq7xl49 1395275 1395274 2026-11-09T12:12:39Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि */ 1395275 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कियारा आडवाणी<br/>Kiara Advani | image = Kiara Advani at the Bombay Times Fashion Week (04).jpg | caption = सन् २०१८ मा आडवाणी | parents = | birth_name = आलिया आडवाणी<ref name="India Today">{{Cite news|url = https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title = Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date = 3 June 2014 |work = India Today |access-date = 7 August 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|07|31}}<ref name="toi"/> | birth_place = [[मुम्बई|बम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | yearsactive = सन् २०१४–वर्तमान | occupation = अभिनेत्री | relatives = [[अशोक कुमार]] (सौतेनी जीज्यु बुवा)<br/>[[सईद जाफरी]] (हजुरबुवाको भाइ) }} '''आलिया आडवाणी''' (जन्म ३१ जुलाई १९९२), व्यावसायिक रूपमा '''कियारा आडवाणी'''को रूपमा परिचित ({{IPA-hns|kɪˈjaːraː əɽˈʋaːɳi|}}), एक भारतीय अभिनेत्री हुन् जो [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूमा मुख्य रूपमा देखा पर्छिन्। सन् २०१४ को हास्य 'फगली'बाट आफ्नो चलचित्रको सुरुवात गरिसकेपछि, आडवाणीले सन् २०१६ को स्पोर्ट्स बायोपिक '[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'मा संक्षिप्त भूमिकाका साथ पहिलो व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेकी थिइन्। उनको करियर [[तेलगु भाषा|तेलुगु]] राजनीतिक नाटक 'भरत अने नेनु' (सन् २०१८) साथै हिन्दी प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक '[[कबीर सिंह]]' र हास्य '[[गुड न्युज]]' (दुबै २०१९) मा अभिनीत भूमिकासँग अग्रसर भएको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि== कियारा आडवाणीको जन्म ३१ जुलाई १९९२ मा व्यवसायी जगदीप आडवाणी र अध्यापिका गेनेवीवे जाफरीको घरमा भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|title=Kiara Advani's Unknown Facts Photos|date=27 September 2016|website=indiatimes.com|language=en|access-date=16 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911232054/https://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|archive-date=11 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|last1=Agrawal|first1=Stuti |title=Having a film background can only get you to meet the right people: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Having-a-film-background-can-only-get-you-to-meet-the-right-people-Kiara-Advani/articleshow/35620583.cms|date=26 May 2014|website=Times of India|accessdate=1 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|title = Gene Junction: Kiara Alia Advani|url = http://www.vervemagazine.in/people/kiara-alia-advani-bollywood-actress?platform=hootsuite|website = Verve Magazine|access-date = 2 February 2016|date = 2 February 2016}}</ref> आलिया आडवाणीको रूपमा जन्मेकी, उनले सन् २०१४ मा आफ्नो पहिलो चलचित्र 'फगली'को प्रदर्शन हुनुभन्दा पहिले आफ्नो पहिलो नाम कियारामा परिवर्तन गरेकी थिइन्।<ref name="India Today"/> उनले [[आलिया भट्ट]] समकालीन भएकी कारण उनको नाम आलियाबाट कियारा परिवर्तन गर्नका लागि [[सलमान खान]]ले सुझाव दिएका थिए भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03|title=Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani|website=India Today|language=en|access-date=2 January 2020|date=3 June 2014}}</ref> सन् २०१९ मा 'फिल्मफेयर'लाई एक अन्तर्वार्तामा, उनले यो नाम चलचित्र '[[अनजाना अनजानी (२०१० चलचित्र)|अनजाना अनजानी]]'मा [[प्रियङ्का चोपडा]]को पात्र कियाराबाट प्रेरणा भएको थियो भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/kiara-advani-says-her-name-is-inspired-by-priyanka-chopra-s-character-in-anjana-anjani/story-5IPGQXlDpQ6QfYMYtf7BUI.html|title=Kiara Advani says her name is inspired by Priyanka Chopra's character in Anjana Anjani|date=24 July 2019|website=Hindustan Times|language=en|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-on-rejection-love-and-upcoming-films-35103.html|title=Kiara Advani on rejection, love and upcoming films|last=Deshmukh|first=Ashwini|date=23 July 2019|website=Filmfare|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=27 July 2019}}</ref> दुई भाइबहिनी मध्ये जेठी, आडवाणीको एक कान्छो भाई, मिशाल छन्। उनी आफ्नो मातृ परिवारको माध्यमबाट धेरै सेलिब्रेटीहरूसँग सम्बन्धित छिन्। अभिनेता [[अशोक कुमार]] र [[सईद जाफरी]] क्रमशः उनको सौतेनी जीज्यु बुवा र हजुरबुवाको भाइ हुन्, जबकि मोडल शाहीन जाफरी उनीकी काकी हुन्।<ref name="toi">{{cite web|last=Gupta|first=Priya (5 May 2014)|title=My father saw '3 Idiots' and decided to let me do what I wanted to: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/My-father-saw-3-Idiots-and-decided-To-let-me-do-what-I-wanted-to-Kiara-Advani/articleshow/34635261.cms|work=Times of India|accessdate=11 May 2014}}</ref> ==करियर== आडवाणीले सन् २०१४ मा [[कबीर सदानन्द]]को हास्य नाटक 'फगली'बाट अभिनयको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-have-worked-very-hard-for-Fugly-Kiara-Advani/articleshow/36057850.cms|title=I have worked very hard for Fugly: Kiara Advani - Times of India |website=The Times of India |last=Soumitra |first=Das |date=4 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> उनले [[मोहित मारवाह]], [[आर्फी लाम्बा]], [[विजेन्द्र सिंह]], र [[जिमी शेरगिल]] लगायतका कलाकारहरूका साथ अभिनय गरेकी थिइन्। [[बलिउड हङ्गामा]]का [[तरन आदर्श]]ले "कियारा आडवाणीले तपाईलाई पूर्ण रुपमा अनजानमा समातिन्" र "लुक र टेलेन्टको संयोजन" छ भनेर भनेका थिए,<ref>{{cite web|title=Movie Review: 'Fugly' (2014)|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/660170|publisher=Bollywood Hungama|author=Taran Adarsh|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> जबकि [[डेक्कन क्रोनिकल]]का मेहुल एस ठक्करले उनको अभिनयलाई "धेरै आकर्षक" भनेर उल्लेख गरेका थिए र उनले "धेरै आश्वासन दर्शाउँछिन्" भनेर भनेका थिए।<ref>{{cite web|title=Movie Review 'Fugly': Raises disturbing and thought provoking questions|url=http://www.deccanchronicle.com/140613/entertainment-bollywood/article/movie-review-fugly-raises-disturbing-and-though-provoking|publisher=Deccan Chronicle|author=Mehul S Thakkar|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> चलचित्र एक व्यावसायिक निराशाको रूपमा देखा परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-box-office-fugly-gets-a-poor-opening/20140616.htm|title=Box Office: Fugly gets a poor opening|website=Rediff|date=16 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== ===चलचित्र र टेलिभिजन=== {| class="wikitable" |+कुञ्जी | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} |चलचित्रहरू प्रदर्शन गर्दछ जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| वर्ष !scope="col"| चलचित्र !scope="col"| भूमिका ! class="unsortable" scope="col"| टिप्पणीहरू |- | २०१४ !scope=row| ''[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'' | देवी | पहिलो चलचित्र |- | २०१६ !scope=row| ''[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'' | साक्षी रावत | |- | २०१७ !scope=row| ''[[मेसिन (२०१७ चलचित्र)|मेसिन]]'' | सारा थापर | |- | २०१८ ! scope="row" |''[[लस्ट स्टोरीज]]'' | मेघा |[[करण जोहर]]को खण्ड |- | २०१८ ! scope="row" |''[[भरत अने नेनु]]'' |वासुमति |[[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] |- | २०१९ !scope=row|''[[विनया विधेया रामा]]'' | सीता | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कलङ्क]]'' | लज्जो | विशेष उपस्थिति |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कबीर सिंह]]'' |प्रीति सिक्का | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[गुड न्युज]]'' |मोनिका | |- | २०२० ! scope="row" |''[[गिल्टी (२०२० चलचित्र)|गिल्टी]]'' |नानकी दत्ता | |- | २०२० ! scope="row" | ''[[अङ्ग्रेजी मिडियम]]'' | आफैं | "कुडी नु नचने दे" गीतमा विशेष उपस्थिति<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/angrezi-medium-song-kudi-nu-nachne-de-alia-bhatt-katrina-kaif-and-anushka-sharma-will-set-your-mood--2189862|title=Angrezi Medium Song Kudi Nu Nachne De: Alia Bhatt, Katrina Kaif And Anushka Sharma Will Set Your Mood For The Week|website=NDTV|date=4 March 2020|accessdate=5 March 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" | ''[[मसाबा मसाबा]]'' | आफैं | वेब शृङ्खला; क्यामियो उपस्थिति<ref>{{cite news|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-talks-about-her-fun-cameo-in-masaba-masaba-42775-1.html|title=Kiara Advani Talks About her Fun Cameo in Masaba Masaba|work=Filmfare|date=11 August 2020|accessdate=8 September 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[लक्ष्मी बम]]'' {{dagger}} |प्रिया यादव |पूरा भयो<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/laxmmi-bomb-to-premiere-on-disney-plus-hotstar-6480589/lite/|title= Akshay Kumar film Laxmmi Bomb to premiere on Disney Plus Hotstar|publisher=Indian Express|accessdate=3 July 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[इन्दु की जवानी]]'' {{dagger}} |इन्दु गुप्ता |पूरा भयो |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[शेरशाह]]'' {{dagger}} | टिबिए |पोष्ट-उत्पादन<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1125647335990513664?s=20|title=Sidharth Malhotra and Kiara Advani... #Shershaah goes on floors, filming begins... Directed by Vishnu Varadhan.|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#ffc;"|''[[भूल भुलैया २]]'' {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} | टिबिए | छायाङ्कन<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bhool-bhulaiyaa-2-kartik-aaryan-and-kiara-advani-kick-start-shooting-for-the-much-awaited-sequel/articleshow/71500362.cms|title = 'Bhool Bhulaiyaa 2': Kartik Aaryan and Kiara Advani kick-start shooting for the much-awaited sequel |date = 9 October 2019|work = The Times of India |access-date = 9 October 2019 }}</ref> |} ===म्युजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col"| वर्ष ! scope="col"| शीर्षक ! scope="col"| प्रदर्शनकर्ता (हरू) ! scope="col" class="unsortable" | सन्दर्भ (हरू) |- | २०१८ ! scope="row"| "[[कादलन (साउन्डट्र्याक)|उर्वशी रिमिक्स]]" | [[यो यो हनी सिंह]] | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Watch: The teaser of Yo Yo Honey Singh's music video 'Urvashi' starring Shahid Kapoor and Kiara Advani out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/watch-the-teaser-of-yo-yo-honey-singhs-music-video-urvashi-starring-shahid-kapoor-and-kiara-advani-out/articleshow/65969166.cms|work=The Times of India |date=26 September 2018 |accessdate=26 September 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Kiara Advani|कियारा आडवाणी}} * {{IMDb person}} * {{BH person|kiara-advani}} * {{Twitter}} [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सिन्धी मानिसहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] dm78cjvndvfb0d92jznosec29z827u9 1395276 1395275 2026-11-09T12:12:55Z Madeshi Brahman 78174 /* प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि */ 1395276 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कियारा आडवाणी<br/>Kiara Advani | image = Kiara Advani at the Bombay Times Fashion Week (04).jpg | caption = सन् २०१८ मा आडवाणी | parents = | birth_name = आलिया आडवाणी<ref name="India Today">{{Cite news|url = https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title = Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date = 3 June 2014 |work = India Today |access-date = 7 August 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|07|31}}<ref name="toi"/> | birth_place = [[मुम्बई|बम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | yearsactive = सन् २०१४–वर्तमान | occupation = अभिनेत्री | relatives = [[अशोक कुमार]] (सौतेनी जीज्यु बुवा)<br/>[[सईद जाफरी]] (हजुरबुवाको भाइ) }} '''आलिया आडवाणी''' (जन्म ३१ जुलाई १९९२), व्यावसायिक रूपमा '''कियारा आडवाणी'''को रूपमा परिचित ({{IPA-hns|kɪˈjaːraː əɽˈʋaːɳi|}}), एक भारतीय अभिनेत्री हुन् जो [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूमा मुख्य रूपमा देखा पर्छिन्। सन् २०१४ को हास्य 'फगली'बाट आफ्नो चलचित्रको सुरुवात गरिसकेपछि, आडवाणीले सन् २०१६ को स्पोर्ट्स बायोपिक '[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'मा संक्षिप्त भूमिकाका साथ पहिलो व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेकी थिइन्। उनको करियर [[तेलगु भाषा|तेलुगु]] राजनीतिक नाटक 'भरत अने नेनु' (सन् २०१८) साथै हिन्दी प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक '[[कबीर सिंह]]' र हास्य '[[गुड न्युज]]' (दुबै २०१९) मा अभिनीत भूमिकासँग अग्रसर भएको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि== कियारा आडवाणीको जन्म ३१ जुलाई १९९२ मा व्यवसायी जगदीप आडवाणी र अध्यापिका गेनेवीवे जाफरीको घरमा भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|title=Kiara Advani's Unknown Facts Photos|date=27 September 2016|website=indiatimes.com|language=en|access-date=16 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911232054/https://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|archive-date=11 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|last1=Agrawal|first1=Stuti |title=Having a film background can only get you to meet the right people: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Having-a-film-background-can-only-get-you-to-meet-the-right-people-Kiara-Advani/articleshow/35620583.cms|date=26 May 2014|website=Times of India|accessdate=1 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|title = Gene Junction: Kiara Alia Advani|url = http://www.vervemagazine.in/people/kiara-alia-advani-bollywood-actress?platform=hootsuite|website = Verve Magazine|access-date = 2 February 2016|date = 2 February 2016}}</ref> आलिया आडवाणीको रूपमा जन्मेकी, उनले सन् २०१४ मा आफ्नो पहिलो चलचित्र 'फगली'को प्रदर्शन हुनुभन्दा पहिले आफ्नो पहिलो नाम कियारामा परिवर्तन गरेकी थिइन्।<ref name="India Today"/> उनले [[आलिया भट्ट]] समकालीन भएकी कारण उनको नाम आलियाबाट कियारा परिवर्तन गर्नका लागि [[सलमान खान]]ले सुझाव दिएका थिए भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03|title=Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani|website=India Today|language=en|access-date=2 January 2020|date=3 June 2014}}</ref> सन् २०१९ मा 'फिल्मफेयर'लाई एक अन्तर्वार्तामा, उनले यो नाम चलचित्र '[[अनजाना अनजानी (२०१० चलचित्र)|अनजाना अनजानी]]'मा [[प्रियङ्का चोपडा]]को पात्र कियाराबाट प्रेरणा भएको थियो भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/kiara-advani-says-her-name-is-inspired-by-priyanka-chopra-s-character-in-anjana-anjani/story-5IPGQXlDpQ6QfYMYtf7BUI.html|title=Kiara Advani says her name is inspired by Priyanka Chopra's character in Anjana Anjani|date=24 July 2019|website=Hindustan Times|language=en|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-on-rejection-love-and-upcoming-films-35103.html|title=Kiara Advani on rejection, love and upcoming films|last=Deshmukh|first=Ashwini|date=23 July 2019|website=Filmfare|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=27 July 2019}}</ref> दुई भाइबहिनी मध्ये जेठी, आडवाणीको एक कान्छो भाई, मिशाल छन्। उनी आफ्नो मातृ परिवारको माध्यमबाट धेरै सेलिब्रेटीहरूसँग सम्बन्धित छिन्। अभिनेता अशोक कुमार र [[सईद जाफरी]] क्रमशः उनको सौतेनी जीज्यु बुवा र हजुरबुवाको भाइ हुन्, जबकि मोडल शाहीन जाफरी उनीकी काकी हुन्।<ref name="toi">{{cite web|last=Gupta|first=Priya (5 May 2014)|title=My father saw '3 Idiots' and decided to let me do what I wanted to: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/My-father-saw-3-Idiots-and-decided-To-let-me-do-what-I-wanted-to-Kiara-Advani/articleshow/34635261.cms|work=Times of India|accessdate=11 May 2014}}</ref> ==करियर== आडवाणीले सन् २०१४ मा [[कबीर सदानन्द]]को हास्य नाटक 'फगली'बाट अभिनयको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-have-worked-very-hard-for-Fugly-Kiara-Advani/articleshow/36057850.cms|title=I have worked very hard for Fugly: Kiara Advani - Times of India |website=The Times of India |last=Soumitra |first=Das |date=4 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> उनले [[मोहित मारवाह]], [[आर्फी लाम्बा]], [[विजेन्द्र सिंह]], र [[जिमी शेरगिल]] लगायतका कलाकारहरूका साथ अभिनय गरेकी थिइन्। [[बलिउड हङ्गामा]]का [[तरन आदर्श]]ले "कियारा आडवाणीले तपाईलाई पूर्ण रुपमा अनजानमा समातिन्" र "लुक र टेलेन्टको संयोजन" छ भनेर भनेका थिए,<ref>{{cite web|title=Movie Review: 'Fugly' (2014)|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/660170|publisher=Bollywood Hungama|author=Taran Adarsh|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> जबकि [[डेक्कन क्रोनिकल]]का मेहुल एस ठक्करले उनको अभिनयलाई "धेरै आकर्षक" भनेर उल्लेख गरेका थिए र उनले "धेरै आश्वासन दर्शाउँछिन्" भनेर भनेका थिए।<ref>{{cite web|title=Movie Review 'Fugly': Raises disturbing and thought provoking questions|url=http://www.deccanchronicle.com/140613/entertainment-bollywood/article/movie-review-fugly-raises-disturbing-and-though-provoking|publisher=Deccan Chronicle|author=Mehul S Thakkar|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> चलचित्र एक व्यावसायिक निराशाको रूपमा देखा परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-box-office-fugly-gets-a-poor-opening/20140616.htm|title=Box Office: Fugly gets a poor opening|website=Rediff|date=16 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== ===चलचित्र र टेलिभिजन=== {| class="wikitable" |+कुञ्जी | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} |चलचित्रहरू प्रदर्शन गर्दछ जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| वर्ष !scope="col"| चलचित्र !scope="col"| भूमिका ! class="unsortable" scope="col"| टिप्पणीहरू |- | २०१४ !scope=row| ''[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'' | देवी | पहिलो चलचित्र |- | २०१६ !scope=row| ''[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'' | साक्षी रावत | |- | २०१७ !scope=row| ''[[मेसिन (२०१७ चलचित्र)|मेसिन]]'' | सारा थापर | |- | २०१८ ! scope="row" |''[[लस्ट स्टोरीज]]'' | मेघा |[[करण जोहर]]को खण्ड |- | २०१८ ! scope="row" |''[[भरत अने नेनु]]'' |वासुमति |[[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] |- | २०१९ !scope=row|''[[विनया विधेया रामा]]'' | सीता | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कलङ्क]]'' | लज्जो | विशेष उपस्थिति |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कबीर सिंह]]'' |प्रीति सिक्का | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[गुड न्युज]]'' |मोनिका | |- | २०२० ! scope="row" |''[[गिल्टी (२०२० चलचित्र)|गिल्टी]]'' |नानकी दत्ता | |- | २०२० ! scope="row" | ''[[अङ्ग्रेजी मिडियम]]'' | आफैं | "कुडी नु नचने दे" गीतमा विशेष उपस्थिति<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/angrezi-medium-song-kudi-nu-nachne-de-alia-bhatt-katrina-kaif-and-anushka-sharma-will-set-your-mood--2189862|title=Angrezi Medium Song Kudi Nu Nachne De: Alia Bhatt, Katrina Kaif And Anushka Sharma Will Set Your Mood For The Week|website=NDTV|date=4 March 2020|accessdate=5 March 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" | ''[[मसाबा मसाबा]]'' | आफैं | वेब शृङ्खला; क्यामियो उपस्थिति<ref>{{cite news|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-talks-about-her-fun-cameo-in-masaba-masaba-42775-1.html|title=Kiara Advani Talks About her Fun Cameo in Masaba Masaba|work=Filmfare|date=11 August 2020|accessdate=8 September 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[लक्ष्मी बम]]'' {{dagger}} |प्रिया यादव |पूरा भयो<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/laxmmi-bomb-to-premiere-on-disney-plus-hotstar-6480589/lite/|title= Akshay Kumar film Laxmmi Bomb to premiere on Disney Plus Hotstar|publisher=Indian Express|accessdate=3 July 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[इन्दु की जवानी]]'' {{dagger}} |इन्दु गुप्ता |पूरा भयो |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[शेरशाह]]'' {{dagger}} | टिबिए |पोष्ट-उत्पादन<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1125647335990513664?s=20|title=Sidharth Malhotra and Kiara Advani... #Shershaah goes on floors, filming begins... Directed by Vishnu Varadhan.|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#ffc;"|''[[भूल भुलैया २]]'' {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} | टिबिए | छायाङ्कन<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bhool-bhulaiyaa-2-kartik-aaryan-and-kiara-advani-kick-start-shooting-for-the-much-awaited-sequel/articleshow/71500362.cms|title = 'Bhool Bhulaiyaa 2': Kartik Aaryan and Kiara Advani kick-start shooting for the much-awaited sequel |date = 9 October 2019|work = The Times of India |access-date = 9 October 2019 }}</ref> |} ===म्युजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col"| वर्ष ! scope="col"| शीर्षक ! scope="col"| प्रदर्शनकर्ता (हरू) ! scope="col" class="unsortable" | सन्दर्भ (हरू) |- | २०१८ ! scope="row"| "[[कादलन (साउन्डट्र्याक)|उर्वशी रिमिक्स]]" | [[यो यो हनी सिंह]] | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Watch: The teaser of Yo Yo Honey Singh's music video 'Urvashi' starring Shahid Kapoor and Kiara Advani out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/watch-the-teaser-of-yo-yo-honey-singhs-music-video-urvashi-starring-shahid-kapoor-and-kiara-advani-out/articleshow/65969166.cms|work=The Times of India |date=26 September 2018 |accessdate=26 September 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Kiara Advani|कियारा आडवाणी}} * {{IMDb person}} * {{BH person|kiara-advani}} * {{Twitter}} [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सिन्धी मानिसहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 9nw3ltehrl8qho26vc3c3m1cgmegr9x 1395277 1395276 2026-11-09T12:13:05Z Madeshi Brahman 78174 /* करियर */ 1395277 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कियारा आडवाणी<br/>Kiara Advani | image = Kiara Advani at the Bombay Times Fashion Week (04).jpg | caption = सन् २०१८ मा आडवाणी | parents = | birth_name = आलिया आडवाणी<ref name="India Today">{{Cite news|url = https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title = Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date = 3 June 2014 |work = India Today |access-date = 7 August 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|07|31}}<ref name="toi"/> | birth_place = [[मुम्बई|बम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | yearsactive = सन् २०१४–वर्तमान | occupation = अभिनेत्री | relatives = [[अशोक कुमार]] (सौतेनी जीज्यु बुवा)<br/>[[सईद जाफरी]] (हजुरबुवाको भाइ) }} '''आलिया आडवाणी''' (जन्म ३१ जुलाई १९९२), व्यावसायिक रूपमा '''कियारा आडवाणी'''को रूपमा परिचित ({{IPA-hns|kɪˈjaːraː əɽˈʋaːɳi|}}), एक भारतीय अभिनेत्री हुन् जो [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूमा मुख्य रूपमा देखा पर्छिन्। सन् २०१४ को हास्य 'फगली'बाट आफ्नो चलचित्रको सुरुवात गरिसकेपछि, आडवाणीले सन् २०१६ को स्पोर्ट्स बायोपिक '[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'मा संक्षिप्त भूमिकाका साथ पहिलो व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेकी थिइन्। उनको करियर [[तेलगु भाषा|तेलुगु]] राजनीतिक नाटक 'भरत अने नेनु' (सन् २०१८) साथै हिन्दी प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक '[[कबीर सिंह]]' र हास्य '[[गुड न्युज]]' (दुबै २०१९) मा अभिनीत भूमिकासँग अग्रसर भएको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि== कियारा आडवाणीको जन्म ३१ जुलाई १९९२ मा व्यवसायी जगदीप आडवाणी र अध्यापिका गेनेवीवे जाफरीको घरमा भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|title=Kiara Advani's Unknown Facts Photos|date=27 September 2016|website=indiatimes.com|language=en|access-date=16 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911232054/https://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|archive-date=11 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|last1=Agrawal|first1=Stuti |title=Having a film background can only get you to meet the right people: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Having-a-film-background-can-only-get-you-to-meet-the-right-people-Kiara-Advani/articleshow/35620583.cms|date=26 May 2014|website=Times of India|accessdate=1 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|title = Gene Junction: Kiara Alia Advani|url = http://www.vervemagazine.in/people/kiara-alia-advani-bollywood-actress?platform=hootsuite|website = Verve Magazine|access-date = 2 February 2016|date = 2 February 2016}}</ref> आलिया आडवाणीको रूपमा जन्मेकी, उनले सन् २०१४ मा आफ्नो पहिलो चलचित्र 'फगली'को प्रदर्शन हुनुभन्दा पहिले आफ्नो पहिलो नाम कियारामा परिवर्तन गरेकी थिइन्।<ref name="India Today"/> उनले [[आलिया भट्ट]] समकालीन भएकी कारण उनको नाम आलियाबाट कियारा परिवर्तन गर्नका लागि [[सलमान खान]]ले सुझाव दिएका थिए भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03|title=Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani|website=India Today|language=en|access-date=2 January 2020|date=3 June 2014}}</ref> सन् २०१९ मा 'फिल्मफेयर'लाई एक अन्तर्वार्तामा, उनले यो नाम चलचित्र '[[अनजाना अनजानी (२०१० चलचित्र)|अनजाना अनजानी]]'मा [[प्रियङ्का चोपडा]]को पात्र कियाराबाट प्रेरणा भएको थियो भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/kiara-advani-says-her-name-is-inspired-by-priyanka-chopra-s-character-in-anjana-anjani/story-5IPGQXlDpQ6QfYMYtf7BUI.html|title=Kiara Advani says her name is inspired by Priyanka Chopra's character in Anjana Anjani|date=24 July 2019|website=Hindustan Times|language=en|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-on-rejection-love-and-upcoming-films-35103.html|title=Kiara Advani on rejection, love and upcoming films|last=Deshmukh|first=Ashwini|date=23 July 2019|website=Filmfare|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=27 July 2019}}</ref> दुई भाइबहिनी मध्ये जेठी, आडवाणीको एक कान्छो भाई, मिशाल छन्। उनी आफ्नो मातृ परिवारको माध्यमबाट धेरै सेलिब्रेटीहरूसँग सम्बन्धित छिन्। अभिनेता अशोक कुमार र [[सईद जाफरी]] क्रमशः उनको सौतेनी जीज्यु बुवा र हजुरबुवाको भाइ हुन्, जबकि मोडल शाहीन जाफरी उनीकी काकी हुन्।<ref name="toi">{{cite web|last=Gupta|first=Priya (5 May 2014)|title=My father saw '3 Idiots' and decided to let me do what I wanted to: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/My-father-saw-3-Idiots-and-decided-To-let-me-do-what-I-wanted-to-Kiara-Advani/articleshow/34635261.cms|work=Times of India|accessdate=11 May 2014}}</ref> ==करियर== आडवाणीले सन् २०१४ मा कबीर सदानन्दको हास्य नाटक 'फगली'बाट अभिनयको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-have-worked-very-hard-for-Fugly-Kiara-Advani/articleshow/36057850.cms|title=I have worked very hard for Fugly: Kiara Advani - Times of India |website=The Times of India |last=Soumitra |first=Das |date=4 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> उनले [[मोहित मारवाह]], [[आर्फी लाम्बा]], [[विजेन्द्र सिंह]], र [[जिमी शेरगिल]] लगायतका कलाकारहरूका साथ अभिनय गरेकी थिइन्। [[बलिउड हङ्गामा]]का [[तरन आदर्श]]ले "कियारा आडवाणीले तपाईलाई पूर्ण रुपमा अनजानमा समातिन्" र "लुक र टेलेन्टको संयोजन" छ भनेर भनेका थिए,<ref>{{cite web|title=Movie Review: 'Fugly' (2014)|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/660170|publisher=Bollywood Hungama|author=Taran Adarsh|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> जबकि [[डेक्कन क्रोनिकल]]का मेहुल एस ठक्करले उनको अभिनयलाई "धेरै आकर्षक" भनेर उल्लेख गरेका थिए र उनले "धेरै आश्वासन दर्शाउँछिन्" भनेर भनेका थिए।<ref>{{cite web|title=Movie Review 'Fugly': Raises disturbing and thought provoking questions|url=http://www.deccanchronicle.com/140613/entertainment-bollywood/article/movie-review-fugly-raises-disturbing-and-though-provoking|publisher=Deccan Chronicle|author=Mehul S Thakkar|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> चलचित्र एक व्यावसायिक निराशाको रूपमा देखा परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-box-office-fugly-gets-a-poor-opening/20140616.htm|title=Box Office: Fugly gets a poor opening|website=Rediff|date=16 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== ===चलचित्र र टेलिभिजन=== {| class="wikitable" |+कुञ्जी | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} |चलचित्रहरू प्रदर्शन गर्दछ जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| वर्ष !scope="col"| चलचित्र !scope="col"| भूमिका ! class="unsortable" scope="col"| टिप्पणीहरू |- | २०१४ !scope=row| ''[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'' | देवी | पहिलो चलचित्र |- | २०१६ !scope=row| ''[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'' | साक्षी रावत | |- | २०१७ !scope=row| ''[[मेसिन (२०१७ चलचित्र)|मेसिन]]'' | सारा थापर | |- | २०१८ ! scope="row" |''[[लस्ट स्टोरीज]]'' | मेघा |[[करण जोहर]]को खण्ड |- | २०१८ ! scope="row" |''[[भरत अने नेनु]]'' |वासुमति |[[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] |- | २०१९ !scope=row|''[[विनया विधेया रामा]]'' | सीता | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कलङ्क]]'' | लज्जो | विशेष उपस्थिति |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कबीर सिंह]]'' |प्रीति सिक्का | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[गुड न्युज]]'' |मोनिका | |- | २०२० ! scope="row" |''[[गिल्टी (२०२० चलचित्र)|गिल्टी]]'' |नानकी दत्ता | |- | २०२० ! scope="row" | ''[[अङ्ग्रेजी मिडियम]]'' | आफैं | "कुडी नु नचने दे" गीतमा विशेष उपस्थिति<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/angrezi-medium-song-kudi-nu-nachne-de-alia-bhatt-katrina-kaif-and-anushka-sharma-will-set-your-mood--2189862|title=Angrezi Medium Song Kudi Nu Nachne De: Alia Bhatt, Katrina Kaif And Anushka Sharma Will Set Your Mood For The Week|website=NDTV|date=4 March 2020|accessdate=5 March 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" | ''[[मसाबा मसाबा]]'' | आफैं | वेब शृङ्खला; क्यामियो उपस्थिति<ref>{{cite news|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-talks-about-her-fun-cameo-in-masaba-masaba-42775-1.html|title=Kiara Advani Talks About her Fun Cameo in Masaba Masaba|work=Filmfare|date=11 August 2020|accessdate=8 September 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[लक्ष्मी बम]]'' {{dagger}} |प्रिया यादव |पूरा भयो<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/laxmmi-bomb-to-premiere-on-disney-plus-hotstar-6480589/lite/|title= Akshay Kumar film Laxmmi Bomb to premiere on Disney Plus Hotstar|publisher=Indian Express|accessdate=3 July 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[इन्दु की जवानी]]'' {{dagger}} |इन्दु गुप्ता |पूरा भयो |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[शेरशाह]]'' {{dagger}} | टिबिए |पोष्ट-उत्पादन<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1125647335990513664?s=20|title=Sidharth Malhotra and Kiara Advani... #Shershaah goes on floors, filming begins... Directed by Vishnu Varadhan.|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#ffc;"|''[[भूल भुलैया २]]'' {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} | टिबिए | छायाङ्कन<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bhool-bhulaiyaa-2-kartik-aaryan-and-kiara-advani-kick-start-shooting-for-the-much-awaited-sequel/articleshow/71500362.cms|title = 'Bhool Bhulaiyaa 2': Kartik Aaryan and Kiara Advani kick-start shooting for the much-awaited sequel |date = 9 October 2019|work = The Times of India |access-date = 9 October 2019 }}</ref> |} ===म्युजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col"| वर्ष ! scope="col"| शीर्षक ! scope="col"| प्रदर्शनकर्ता (हरू) ! scope="col" class="unsortable" | सन्दर्भ (हरू) |- | २०१८ ! scope="row"| "[[कादलन (साउन्डट्र्याक)|उर्वशी रिमिक्स]]" | [[यो यो हनी सिंह]] | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Watch: The teaser of Yo Yo Honey Singh's music video 'Urvashi' starring Shahid Kapoor and Kiara Advani out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/watch-the-teaser-of-yo-yo-honey-singhs-music-video-urvashi-starring-shahid-kapoor-and-kiara-advani-out/articleshow/65969166.cms|work=The Times of India |date=26 September 2018 |accessdate=26 September 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Kiara Advani|कियारा आडवाणी}} * {{IMDb person}} * {{BH person|kiara-advani}} * {{Twitter}} [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सिन्धी मानिसहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] bk2bfrbcdsevy32aw2tef70lj3lb6t2 1395278 1395277 2026-11-09T12:13:15Z Madeshi Brahman 78174 /* करियर */ 1395278 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कियारा आडवाणी<br/>Kiara Advani | image = Kiara Advani at the Bombay Times Fashion Week (04).jpg | caption = सन् २०१८ मा आडवाणी | parents = | birth_name = आलिया आडवाणी<ref name="India Today">{{Cite news|url = https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title = Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date = 3 June 2014 |work = India Today |access-date = 7 August 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|07|31}}<ref name="toi"/> | birth_place = [[मुम्बई|बम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | yearsactive = सन् २०१४–वर्तमान | occupation = अभिनेत्री | relatives = [[अशोक कुमार]] (सौतेनी जीज्यु बुवा)<br/>[[सईद जाफरी]] (हजुरबुवाको भाइ) }} '''आलिया आडवाणी''' (जन्म ३१ जुलाई १९९२), व्यावसायिक रूपमा '''कियारा आडवाणी'''को रूपमा परिचित ({{IPA-hns|kɪˈjaːraː əɽˈʋaːɳi|}}), एक भारतीय अभिनेत्री हुन् जो [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूमा मुख्य रूपमा देखा पर्छिन्। सन् २०१४ को हास्य 'फगली'बाट आफ्नो चलचित्रको सुरुवात गरिसकेपछि, आडवाणीले सन् २०१६ को स्पोर्ट्स बायोपिक '[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'मा संक्षिप्त भूमिकाका साथ पहिलो व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेकी थिइन्। उनको करियर [[तेलगु भाषा|तेलुगु]] राजनीतिक नाटक 'भरत अने नेनु' (सन् २०१८) साथै हिन्दी प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक '[[कबीर सिंह]]' र हास्य '[[गुड न्युज]]' (दुबै २०१९) मा अभिनीत भूमिकासँग अग्रसर भएको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि== कियारा आडवाणीको जन्म ३१ जुलाई १९९२ मा व्यवसायी जगदीप आडवाणी र अध्यापिका गेनेवीवे जाफरीको घरमा भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|title=Kiara Advani's Unknown Facts Photos|date=27 September 2016|website=indiatimes.com|language=en|access-date=16 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911232054/https://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|archive-date=11 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|last1=Agrawal|first1=Stuti |title=Having a film background can only get you to meet the right people: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Having-a-film-background-can-only-get-you-to-meet-the-right-people-Kiara-Advani/articleshow/35620583.cms|date=26 May 2014|website=Times of India|accessdate=1 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|title = Gene Junction: Kiara Alia Advani|url = http://www.vervemagazine.in/people/kiara-alia-advani-bollywood-actress?platform=hootsuite|website = Verve Magazine|access-date = 2 February 2016|date = 2 February 2016}}</ref> आलिया आडवाणीको रूपमा जन्मेकी, उनले सन् २०१४ मा आफ्नो पहिलो चलचित्र 'फगली'को प्रदर्शन हुनुभन्दा पहिले आफ्नो पहिलो नाम कियारामा परिवर्तन गरेकी थिइन्।<ref name="India Today"/> उनले [[आलिया भट्ट]] समकालीन भएकी कारण उनको नाम आलियाबाट कियारा परिवर्तन गर्नका लागि [[सलमान खान]]ले सुझाव दिएका थिए भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03|title=Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani|website=India Today|language=en|access-date=2 January 2020|date=3 June 2014}}</ref> सन् २०१९ मा 'फिल्मफेयर'लाई एक अन्तर्वार्तामा, उनले यो नाम चलचित्र '[[अनजाना अनजानी (२०१० चलचित्र)|अनजाना अनजानी]]'मा [[प्रियङ्का चोपडा]]को पात्र कियाराबाट प्रेरणा भएको थियो भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/kiara-advani-says-her-name-is-inspired-by-priyanka-chopra-s-character-in-anjana-anjani/story-5IPGQXlDpQ6QfYMYtf7BUI.html|title=Kiara Advani says her name is inspired by Priyanka Chopra's character in Anjana Anjani|date=24 July 2019|website=Hindustan Times|language=en|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-on-rejection-love-and-upcoming-films-35103.html|title=Kiara Advani on rejection, love and upcoming films|last=Deshmukh|first=Ashwini|date=23 July 2019|website=Filmfare|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=27 July 2019}}</ref> दुई भाइबहिनी मध्ये जेठी, आडवाणीको एक कान्छो भाई, मिशाल छन्। उनी आफ्नो मातृ परिवारको माध्यमबाट धेरै सेलिब्रेटीहरूसँग सम्बन्धित छिन्। अभिनेता अशोक कुमार र [[सईद जाफरी]] क्रमशः उनको सौतेनी जीज्यु बुवा र हजुरबुवाको भाइ हुन्, जबकि मोडल शाहीन जाफरी उनीकी काकी हुन्।<ref name="toi">{{cite web|last=Gupta|first=Priya (5 May 2014)|title=My father saw '3 Idiots' and decided to let me do what I wanted to: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/My-father-saw-3-Idiots-and-decided-To-let-me-do-what-I-wanted-to-Kiara-Advani/articleshow/34635261.cms|work=Times of India|accessdate=11 May 2014}}</ref> ==करियर== आडवाणीले सन् २०१४ मा कबीर सदानन्दको हास्य नाटक 'फगली'बाट अभिनयको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-have-worked-very-hard-for-Fugly-Kiara-Advani/articleshow/36057850.cms|title=I have worked very hard for Fugly: Kiara Advani - Times of India |website=The Times of India |last=Soumitra |first=Das |date=4 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> उनले मोहित मारवाह, [[आर्फी लाम्बा]], [[विजेन्द्र सिंह]], र [[जिमी शेरगिल]] लगायतका कलाकारहरूका साथ अभिनय गरेकी थिइन्। [[बलिउड हङ्गामा]]का [[तरन आदर्श]]ले "कियारा आडवाणीले तपाईलाई पूर्ण रुपमा अनजानमा समातिन्" र "लुक र टेलेन्टको संयोजन" छ भनेर भनेका थिए,<ref>{{cite web|title=Movie Review: 'Fugly' (2014)|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/660170|publisher=Bollywood Hungama|author=Taran Adarsh|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> जबकि [[डेक्कन क्रोनिकल]]का मेहुल एस ठक्करले उनको अभिनयलाई "धेरै आकर्षक" भनेर उल्लेख गरेका थिए र उनले "धेरै आश्वासन दर्शाउँछिन्" भनेर भनेका थिए।<ref>{{cite web|title=Movie Review 'Fugly': Raises disturbing and thought provoking questions|url=http://www.deccanchronicle.com/140613/entertainment-bollywood/article/movie-review-fugly-raises-disturbing-and-though-provoking|publisher=Deccan Chronicle|author=Mehul S Thakkar|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> चलचित्र एक व्यावसायिक निराशाको रूपमा देखा परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-box-office-fugly-gets-a-poor-opening/20140616.htm|title=Box Office: Fugly gets a poor opening|website=Rediff|date=16 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== ===चलचित्र र टेलिभिजन=== {| class="wikitable" |+कुञ्जी | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} |चलचित्रहरू प्रदर्शन गर्दछ जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| वर्ष !scope="col"| चलचित्र !scope="col"| भूमिका ! class="unsortable" scope="col"| टिप्पणीहरू |- | २०१४ !scope=row| ''[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'' | देवी | पहिलो चलचित्र |- | २०१६ !scope=row| ''[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'' | साक्षी रावत | |- | २०१७ !scope=row| ''[[मेसिन (२०१७ चलचित्र)|मेसिन]]'' | सारा थापर | |- | २०१८ ! scope="row" |''[[लस्ट स्टोरीज]]'' | मेघा |[[करण जोहर]]को खण्ड |- | २०१८ ! scope="row" |''[[भरत अने नेनु]]'' |वासुमति |[[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] |- | २०१९ !scope=row|''[[विनया विधेया रामा]]'' | सीता | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कलङ्क]]'' | लज्जो | विशेष उपस्थिति |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कबीर सिंह]]'' |प्रीति सिक्का | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[गुड न्युज]]'' |मोनिका | |- | २०२० ! scope="row" |''[[गिल्टी (२०२० चलचित्र)|गिल्टी]]'' |नानकी दत्ता | |- | २०२० ! scope="row" | ''[[अङ्ग्रेजी मिडियम]]'' | आफैं | "कुडी नु नचने दे" गीतमा विशेष उपस्थिति<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/angrezi-medium-song-kudi-nu-nachne-de-alia-bhatt-katrina-kaif-and-anushka-sharma-will-set-your-mood--2189862|title=Angrezi Medium Song Kudi Nu Nachne De: Alia Bhatt, Katrina Kaif And Anushka Sharma Will Set Your Mood For The Week|website=NDTV|date=4 March 2020|accessdate=5 March 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" | ''[[मसाबा मसाबा]]'' | आफैं | वेब शृङ्खला; क्यामियो उपस्थिति<ref>{{cite news|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-talks-about-her-fun-cameo-in-masaba-masaba-42775-1.html|title=Kiara Advani Talks About her Fun Cameo in Masaba Masaba|work=Filmfare|date=11 August 2020|accessdate=8 September 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[लक्ष्मी बम]]'' {{dagger}} |प्रिया यादव |पूरा भयो<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/laxmmi-bomb-to-premiere-on-disney-plus-hotstar-6480589/lite/|title= Akshay Kumar film Laxmmi Bomb to premiere on Disney Plus Hotstar|publisher=Indian Express|accessdate=3 July 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[इन्दु की जवानी]]'' {{dagger}} |इन्दु गुप्ता |पूरा भयो |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[शेरशाह]]'' {{dagger}} | टिबिए |पोष्ट-उत्पादन<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1125647335990513664?s=20|title=Sidharth Malhotra and Kiara Advani... #Shershaah goes on floors, filming begins... Directed by Vishnu Varadhan.|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#ffc;"|''[[भूल भुलैया २]]'' {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} | टिबिए | छायाङ्कन<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bhool-bhulaiyaa-2-kartik-aaryan-and-kiara-advani-kick-start-shooting-for-the-much-awaited-sequel/articleshow/71500362.cms|title = 'Bhool Bhulaiyaa 2': Kartik Aaryan and Kiara Advani kick-start shooting for the much-awaited sequel |date = 9 October 2019|work = The Times of India |access-date = 9 October 2019 }}</ref> |} ===म्युजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col"| वर्ष ! scope="col"| शीर्षक ! scope="col"| प्रदर्शनकर्ता (हरू) ! scope="col" class="unsortable" | सन्दर्भ (हरू) |- | २०१८ ! scope="row"| "[[कादलन (साउन्डट्र्याक)|उर्वशी रिमिक्स]]" | [[यो यो हनी सिंह]] | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Watch: The teaser of Yo Yo Honey Singh's music video 'Urvashi' starring Shahid Kapoor and Kiara Advani out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/watch-the-teaser-of-yo-yo-honey-singhs-music-video-urvashi-starring-shahid-kapoor-and-kiara-advani-out/articleshow/65969166.cms|work=The Times of India |date=26 September 2018 |accessdate=26 September 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Kiara Advani|कियारा आडवाणी}} * {{IMDb person}} * {{BH person|kiara-advani}} * {{Twitter}} [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सिन्धी मानिसहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] c7lkoy75kujiewunqj1mbndx067xctj 1395279 1395278 2026-11-09T12:13:24Z Madeshi Brahman 78174 /* करियर */ 1395279 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कियारा आडवाणी<br/>Kiara Advani | image = Kiara Advani at the Bombay Times Fashion Week (04).jpg | caption = सन् २०१८ मा आडवाणी | parents = | birth_name = आलिया आडवाणी<ref name="India Today">{{Cite news|url = https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title = Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date = 3 June 2014 |work = India Today |access-date = 7 August 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|07|31}}<ref name="toi"/> | birth_place = [[मुम्बई|बम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | yearsactive = सन् २०१४–वर्तमान | occupation = अभिनेत्री | relatives = [[अशोक कुमार]] (सौतेनी जीज्यु बुवा)<br/>[[सईद जाफरी]] (हजुरबुवाको भाइ) }} '''आलिया आडवाणी''' (जन्म ३१ जुलाई १९९२), व्यावसायिक रूपमा '''कियारा आडवाणी'''को रूपमा परिचित ({{IPA-hns|kɪˈjaːraː əɽˈʋaːɳi|}}), एक भारतीय अभिनेत्री हुन् जो [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूमा मुख्य रूपमा देखा पर्छिन्। सन् २०१४ को हास्य 'फगली'बाट आफ्नो चलचित्रको सुरुवात गरिसकेपछि, आडवाणीले सन् २०१६ को स्पोर्ट्स बायोपिक '[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'मा संक्षिप्त भूमिकाका साथ पहिलो व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेकी थिइन्। उनको करियर [[तेलगु भाषा|तेलुगु]] राजनीतिक नाटक 'भरत अने नेनु' (सन् २०१८) साथै हिन्दी प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक '[[कबीर सिंह]]' र हास्य '[[गुड न्युज]]' (दुबै २०१९) मा अभिनीत भूमिकासँग अग्रसर भएको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि== कियारा आडवाणीको जन्म ३१ जुलाई १९९२ मा व्यवसायी जगदीप आडवाणी र अध्यापिका गेनेवीवे जाफरीको घरमा भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|title=Kiara Advani's Unknown Facts Photos|date=27 September 2016|website=indiatimes.com|language=en|access-date=16 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911232054/https://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|archive-date=11 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|last1=Agrawal|first1=Stuti |title=Having a film background can only get you to meet the right people: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Having-a-film-background-can-only-get-you-to-meet-the-right-people-Kiara-Advani/articleshow/35620583.cms|date=26 May 2014|website=Times of India|accessdate=1 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|title = Gene Junction: Kiara Alia Advani|url = http://www.vervemagazine.in/people/kiara-alia-advani-bollywood-actress?platform=hootsuite|website = Verve Magazine|access-date = 2 February 2016|date = 2 February 2016}}</ref> आलिया आडवाणीको रूपमा जन्मेकी, उनले सन् २०१४ मा आफ्नो पहिलो चलचित्र 'फगली'को प्रदर्शन हुनुभन्दा पहिले आफ्नो पहिलो नाम कियारामा परिवर्तन गरेकी थिइन्।<ref name="India Today"/> उनले [[आलिया भट्ट]] समकालीन भएकी कारण उनको नाम आलियाबाट कियारा परिवर्तन गर्नका लागि [[सलमान खान]]ले सुझाव दिएका थिए भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03|title=Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani|website=India Today|language=en|access-date=2 January 2020|date=3 June 2014}}</ref> सन् २०१९ मा 'फिल्मफेयर'लाई एक अन्तर्वार्तामा, उनले यो नाम चलचित्र '[[अनजाना अनजानी (२०१० चलचित्र)|अनजाना अनजानी]]'मा [[प्रियङ्का चोपडा]]को पात्र कियाराबाट प्रेरणा भएको थियो भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/kiara-advani-says-her-name-is-inspired-by-priyanka-chopra-s-character-in-anjana-anjani/story-5IPGQXlDpQ6QfYMYtf7BUI.html|title=Kiara Advani says her name is inspired by Priyanka Chopra's character in Anjana Anjani|date=24 July 2019|website=Hindustan Times|language=en|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-on-rejection-love-and-upcoming-films-35103.html|title=Kiara Advani on rejection, love and upcoming films|last=Deshmukh|first=Ashwini|date=23 July 2019|website=Filmfare|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=27 July 2019}}</ref> दुई भाइबहिनी मध्ये जेठी, आडवाणीको एक कान्छो भाई, मिशाल छन्। उनी आफ्नो मातृ परिवारको माध्यमबाट धेरै सेलिब्रेटीहरूसँग सम्बन्धित छिन्। अभिनेता अशोक कुमार र [[सईद जाफरी]] क्रमशः उनको सौतेनी जीज्यु बुवा र हजुरबुवाको भाइ हुन्, जबकि मोडल शाहीन जाफरी उनीकी काकी हुन्।<ref name="toi">{{cite web|last=Gupta|first=Priya (5 May 2014)|title=My father saw '3 Idiots' and decided to let me do what I wanted to: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/My-father-saw-3-Idiots-and-decided-To-let-me-do-what-I-wanted-to-Kiara-Advani/articleshow/34635261.cms|work=Times of India|accessdate=11 May 2014}}</ref> ==करियर== आडवाणीले सन् २०१४ मा कबीर सदानन्दको हास्य नाटक 'फगली'बाट अभिनयको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-have-worked-very-hard-for-Fugly-Kiara-Advani/articleshow/36057850.cms|title=I have worked very hard for Fugly: Kiara Advani - Times of India |website=The Times of India |last=Soumitra |first=Das |date=4 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> उनले मोहित मारवाह, आर्फी लाम्बा, [[विजेन्द्र सिंह]], र [[जिमी शेरगिल]] लगायतका कलाकारहरूका साथ अभिनय गरेकी थिइन्। [[बलिउड हङ्गामा]]का [[तरन आदर्श]]ले "कियारा आडवाणीले तपाईलाई पूर्ण रुपमा अनजानमा समातिन्" र "लुक र टेलेन्टको संयोजन" छ भनेर भनेका थिए,<ref>{{cite web|title=Movie Review: 'Fugly' (2014)|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/660170|publisher=Bollywood Hungama|author=Taran Adarsh|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> जबकि [[डेक्कन क्रोनिकल]]का मेहुल एस ठक्करले उनको अभिनयलाई "धेरै आकर्षक" भनेर उल्लेख गरेका थिए र उनले "धेरै आश्वासन दर्शाउँछिन्" भनेर भनेका थिए।<ref>{{cite web|title=Movie Review 'Fugly': Raises disturbing and thought provoking questions|url=http://www.deccanchronicle.com/140613/entertainment-bollywood/article/movie-review-fugly-raises-disturbing-and-though-provoking|publisher=Deccan Chronicle|author=Mehul S Thakkar|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> चलचित्र एक व्यावसायिक निराशाको रूपमा देखा परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-box-office-fugly-gets-a-poor-opening/20140616.htm|title=Box Office: Fugly gets a poor opening|website=Rediff|date=16 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== ===चलचित्र र टेलिभिजन=== {| class="wikitable" |+कुञ्जी | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} |चलचित्रहरू प्रदर्शन गर्दछ जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| वर्ष !scope="col"| चलचित्र !scope="col"| भूमिका ! class="unsortable" scope="col"| टिप्पणीहरू |- | २०१४ !scope=row| ''[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'' | देवी | पहिलो चलचित्र |- | २०१६ !scope=row| ''[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'' | साक्षी रावत | |- | २०१७ !scope=row| ''[[मेसिन (२०१७ चलचित्र)|मेसिन]]'' | सारा थापर | |- | २०१८ ! scope="row" |''[[लस्ट स्टोरीज]]'' | मेघा |[[करण जोहर]]को खण्ड |- | २०१८ ! scope="row" |''[[भरत अने नेनु]]'' |वासुमति |[[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] |- | २०१९ !scope=row|''[[विनया विधेया रामा]]'' | सीता | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कलङ्क]]'' | लज्जो | विशेष उपस्थिति |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कबीर सिंह]]'' |प्रीति सिक्का | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[गुड न्युज]]'' |मोनिका | |- | २०२० ! scope="row" |''[[गिल्टी (२०२० चलचित्र)|गिल्टी]]'' |नानकी दत्ता | |- | २०२० ! scope="row" | ''[[अङ्ग्रेजी मिडियम]]'' | आफैं | "कुडी नु नचने दे" गीतमा विशेष उपस्थिति<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/angrezi-medium-song-kudi-nu-nachne-de-alia-bhatt-katrina-kaif-and-anushka-sharma-will-set-your-mood--2189862|title=Angrezi Medium Song Kudi Nu Nachne De: Alia Bhatt, Katrina Kaif And Anushka Sharma Will Set Your Mood For The Week|website=NDTV|date=4 March 2020|accessdate=5 March 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" | ''[[मसाबा मसाबा]]'' | आफैं | वेब शृङ्खला; क्यामियो उपस्थिति<ref>{{cite news|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-talks-about-her-fun-cameo-in-masaba-masaba-42775-1.html|title=Kiara Advani Talks About her Fun Cameo in Masaba Masaba|work=Filmfare|date=11 August 2020|accessdate=8 September 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[लक्ष्मी बम]]'' {{dagger}} |प्रिया यादव |पूरा भयो<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/laxmmi-bomb-to-premiere-on-disney-plus-hotstar-6480589/lite/|title= Akshay Kumar film Laxmmi Bomb to premiere on Disney Plus Hotstar|publisher=Indian Express|accessdate=3 July 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[इन्दु की जवानी]]'' {{dagger}} |इन्दु गुप्ता |पूरा भयो |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[शेरशाह]]'' {{dagger}} | टिबिए |पोष्ट-उत्पादन<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1125647335990513664?s=20|title=Sidharth Malhotra and Kiara Advani... #Shershaah goes on floors, filming begins... Directed by Vishnu Varadhan.|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#ffc;"|''[[भूल भुलैया २]]'' {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} | टिबिए | छायाङ्कन<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bhool-bhulaiyaa-2-kartik-aaryan-and-kiara-advani-kick-start-shooting-for-the-much-awaited-sequel/articleshow/71500362.cms|title = 'Bhool Bhulaiyaa 2': Kartik Aaryan and Kiara Advani kick-start shooting for the much-awaited sequel |date = 9 October 2019|work = The Times of India |access-date = 9 October 2019 }}</ref> |} ===म्युजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col"| वर्ष ! scope="col"| शीर्षक ! scope="col"| प्रदर्शनकर्ता (हरू) ! scope="col" class="unsortable" | सन्दर्भ (हरू) |- | २०१८ ! scope="row"| "[[कादलन (साउन्डट्र्याक)|उर्वशी रिमिक्स]]" | [[यो यो हनी सिंह]] | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Watch: The teaser of Yo Yo Honey Singh's music video 'Urvashi' starring Shahid Kapoor and Kiara Advani out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/watch-the-teaser-of-yo-yo-honey-singhs-music-video-urvashi-starring-shahid-kapoor-and-kiara-advani-out/articleshow/65969166.cms|work=The Times of India |date=26 September 2018 |accessdate=26 September 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Kiara Advani|कियारा आडवाणी}} * {{IMDb person}} * {{BH person|kiara-advani}} * {{Twitter}} [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सिन्धी मानिसहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] qrxuv88gis3tjr7if5fbaiuz2m2akip 1395280 1395279 2026-11-09T12:13:34Z Madeshi Brahman 78174 /* करियर */ 1395280 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कियारा आडवाणी<br/>Kiara Advani | image = Kiara Advani at the Bombay Times Fashion Week (04).jpg | caption = सन् २०१८ मा आडवाणी | parents = | birth_name = आलिया आडवाणी<ref name="India Today">{{Cite news|url = https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title = Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date = 3 June 2014 |work = India Today |access-date = 7 August 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|07|31}}<ref name="toi"/> | birth_place = [[मुम्बई|बम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | yearsactive = सन् २०१४–वर्तमान | occupation = अभिनेत्री | relatives = [[अशोक कुमार]] (सौतेनी जीज्यु बुवा)<br/>[[सईद जाफरी]] (हजुरबुवाको भाइ) }} '''आलिया आडवाणी''' (जन्म ३१ जुलाई १९९२), व्यावसायिक रूपमा '''कियारा आडवाणी'''को रूपमा परिचित ({{IPA-hns|kɪˈjaːraː əɽˈʋaːɳi|}}), एक भारतीय अभिनेत्री हुन् जो [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूमा मुख्य रूपमा देखा पर्छिन्। सन् २०१४ को हास्य 'फगली'बाट आफ्नो चलचित्रको सुरुवात गरिसकेपछि, आडवाणीले सन् २०१६ को स्पोर्ट्स बायोपिक '[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'मा संक्षिप्त भूमिकाका साथ पहिलो व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेकी थिइन्। उनको करियर [[तेलगु भाषा|तेलुगु]] राजनीतिक नाटक 'भरत अने नेनु' (सन् २०१८) साथै हिन्दी प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक '[[कबीर सिंह]]' र हास्य '[[गुड न्युज]]' (दुबै २०१९) मा अभिनीत भूमिकासँग अग्रसर भएको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि== कियारा आडवाणीको जन्म ३१ जुलाई १९९२ मा व्यवसायी जगदीप आडवाणी र अध्यापिका गेनेवीवे जाफरीको घरमा भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|title=Kiara Advani's Unknown Facts Photos|date=27 September 2016|website=indiatimes.com|language=en|access-date=16 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911232054/https://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|archive-date=11 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|last1=Agrawal|first1=Stuti |title=Having a film background can only get you to meet the right people: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Having-a-film-background-can-only-get-you-to-meet-the-right-people-Kiara-Advani/articleshow/35620583.cms|date=26 May 2014|website=Times of India|accessdate=1 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|title = Gene Junction: Kiara Alia Advani|url = http://www.vervemagazine.in/people/kiara-alia-advani-bollywood-actress?platform=hootsuite|website = Verve Magazine|access-date = 2 February 2016|date = 2 February 2016}}</ref> आलिया आडवाणीको रूपमा जन्मेकी, उनले सन् २०१४ मा आफ्नो पहिलो चलचित्र 'फगली'को प्रदर्शन हुनुभन्दा पहिले आफ्नो पहिलो नाम कियारामा परिवर्तन गरेकी थिइन्।<ref name="India Today"/> उनले [[आलिया भट्ट]] समकालीन भएकी कारण उनको नाम आलियाबाट कियारा परिवर्तन गर्नका लागि [[सलमान खान]]ले सुझाव दिएका थिए भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03|title=Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani|website=India Today|language=en|access-date=2 January 2020|date=3 June 2014}}</ref> सन् २०१९ मा 'फिल्मफेयर'लाई एक अन्तर्वार्तामा, उनले यो नाम चलचित्र '[[अनजाना अनजानी (२०१० चलचित्र)|अनजाना अनजानी]]'मा [[प्रियङ्का चोपडा]]को पात्र कियाराबाट प्रेरणा भएको थियो भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/kiara-advani-says-her-name-is-inspired-by-priyanka-chopra-s-character-in-anjana-anjani/story-5IPGQXlDpQ6QfYMYtf7BUI.html|title=Kiara Advani says her name is inspired by Priyanka Chopra's character in Anjana Anjani|date=24 July 2019|website=Hindustan Times|language=en|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-on-rejection-love-and-upcoming-films-35103.html|title=Kiara Advani on rejection, love and upcoming films|last=Deshmukh|first=Ashwini|date=23 July 2019|website=Filmfare|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=27 July 2019}}</ref> दुई भाइबहिनी मध्ये जेठी, आडवाणीको एक कान्छो भाई, मिशाल छन्। उनी आफ्नो मातृ परिवारको माध्यमबाट धेरै सेलिब्रेटीहरूसँग सम्बन्धित छिन्। अभिनेता अशोक कुमार र [[सईद जाफरी]] क्रमशः उनको सौतेनी जीज्यु बुवा र हजुरबुवाको भाइ हुन्, जबकि मोडल शाहीन जाफरी उनीकी काकी हुन्।<ref name="toi">{{cite web|last=Gupta|first=Priya (5 May 2014)|title=My father saw '3 Idiots' and decided to let me do what I wanted to: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/My-father-saw-3-Idiots-and-decided-To-let-me-do-what-I-wanted-to-Kiara-Advani/articleshow/34635261.cms|work=Times of India|accessdate=11 May 2014}}</ref> ==करियर== आडवाणीले सन् २०१४ मा कबीर सदानन्दको हास्य नाटक 'फगली'बाट अभिनयको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-have-worked-very-hard-for-Fugly-Kiara-Advani/articleshow/36057850.cms|title=I have worked very hard for Fugly: Kiara Advani - Times of India |website=The Times of India |last=Soumitra |first=Das |date=4 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> उनले मोहित मारवाह, आर्फी लाम्बा, विजेन्द्र सिंह, र [[जिमी शेरगिल]] लगायतका कलाकारहरूका साथ अभिनय गरेकी थिइन्। [[बलिउड हङ्गामा]]का [[तरन आदर्श]]ले "कियारा आडवाणीले तपाईलाई पूर्ण रुपमा अनजानमा समातिन्" र "लुक र टेलेन्टको संयोजन" छ भनेर भनेका थिए,<ref>{{cite web|title=Movie Review: 'Fugly' (2014)|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/660170|publisher=Bollywood Hungama|author=Taran Adarsh|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> जबकि [[डेक्कन क्रोनिकल]]का मेहुल एस ठक्करले उनको अभिनयलाई "धेरै आकर्षक" भनेर उल्लेख गरेका थिए र उनले "धेरै आश्वासन दर्शाउँछिन्" भनेर भनेका थिए।<ref>{{cite web|title=Movie Review 'Fugly': Raises disturbing and thought provoking questions|url=http://www.deccanchronicle.com/140613/entertainment-bollywood/article/movie-review-fugly-raises-disturbing-and-though-provoking|publisher=Deccan Chronicle|author=Mehul S Thakkar|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> चलचित्र एक व्यावसायिक निराशाको रूपमा देखा परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-box-office-fugly-gets-a-poor-opening/20140616.htm|title=Box Office: Fugly gets a poor opening|website=Rediff|date=16 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== ===चलचित्र र टेलिभिजन=== {| class="wikitable" |+कुञ्जी | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} |चलचित्रहरू प्रदर्शन गर्दछ जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| वर्ष !scope="col"| चलचित्र !scope="col"| भूमिका ! class="unsortable" scope="col"| टिप्पणीहरू |- | २०१४ !scope=row| ''[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'' | देवी | पहिलो चलचित्र |- | २०१६ !scope=row| ''[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'' | साक्षी रावत | |- | २०१७ !scope=row| ''[[मेसिन (२०१७ चलचित्र)|मेसिन]]'' | सारा थापर | |- | २०१८ ! scope="row" |''[[लस्ट स्टोरीज]]'' | मेघा |[[करण जोहर]]को खण्ड |- | २०१८ ! scope="row" |''[[भरत अने नेनु]]'' |वासुमति |[[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] |- | २०१९ !scope=row|''[[विनया विधेया रामा]]'' | सीता | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कलङ्क]]'' | लज्जो | विशेष उपस्थिति |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कबीर सिंह]]'' |प्रीति सिक्का | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[गुड न्युज]]'' |मोनिका | |- | २०२० ! scope="row" |''[[गिल्टी (२०२० चलचित्र)|गिल्टी]]'' |नानकी दत्ता | |- | २०२० ! scope="row" | ''[[अङ्ग्रेजी मिडियम]]'' | आफैं | "कुडी नु नचने दे" गीतमा विशेष उपस्थिति<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/angrezi-medium-song-kudi-nu-nachne-de-alia-bhatt-katrina-kaif-and-anushka-sharma-will-set-your-mood--2189862|title=Angrezi Medium Song Kudi Nu Nachne De: Alia Bhatt, Katrina Kaif And Anushka Sharma Will Set Your Mood For The Week|website=NDTV|date=4 March 2020|accessdate=5 March 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" | ''[[मसाबा मसाबा]]'' | आफैं | वेब शृङ्खला; क्यामियो उपस्थिति<ref>{{cite news|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-talks-about-her-fun-cameo-in-masaba-masaba-42775-1.html|title=Kiara Advani Talks About her Fun Cameo in Masaba Masaba|work=Filmfare|date=11 August 2020|accessdate=8 September 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[लक्ष्मी बम]]'' {{dagger}} |प्रिया यादव |पूरा भयो<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/laxmmi-bomb-to-premiere-on-disney-plus-hotstar-6480589/lite/|title= Akshay Kumar film Laxmmi Bomb to premiere on Disney Plus Hotstar|publisher=Indian Express|accessdate=3 July 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[इन्दु की जवानी]]'' {{dagger}} |इन्दु गुप्ता |पूरा भयो |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[शेरशाह]]'' {{dagger}} | टिबिए |पोष्ट-उत्पादन<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1125647335990513664?s=20|title=Sidharth Malhotra and Kiara Advani... #Shershaah goes on floors, filming begins... Directed by Vishnu Varadhan.|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#ffc;"|''[[भूल भुलैया २]]'' {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} | टिबिए | छायाङ्कन<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bhool-bhulaiyaa-2-kartik-aaryan-and-kiara-advani-kick-start-shooting-for-the-much-awaited-sequel/articleshow/71500362.cms|title = 'Bhool Bhulaiyaa 2': Kartik Aaryan and Kiara Advani kick-start shooting for the much-awaited sequel |date = 9 October 2019|work = The Times of India |access-date = 9 October 2019 }}</ref> |} ===म्युजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col"| वर्ष ! scope="col"| शीर्षक ! scope="col"| प्रदर्शनकर्ता (हरू) ! scope="col" class="unsortable" | सन्दर्भ (हरू) |- | २०१८ ! scope="row"| "[[कादलन (साउन्डट्र्याक)|उर्वशी रिमिक्स]]" | [[यो यो हनी सिंह]] | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Watch: The teaser of Yo Yo Honey Singh's music video 'Urvashi' starring Shahid Kapoor and Kiara Advani out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/watch-the-teaser-of-yo-yo-honey-singhs-music-video-urvashi-starring-shahid-kapoor-and-kiara-advani-out/articleshow/65969166.cms|work=The Times of India |date=26 September 2018 |accessdate=26 September 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Kiara Advani|कियारा आडवाणी}} * {{IMDb person}} * {{BH person|kiara-advani}} * {{Twitter}} [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सिन्धी मानिसहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 4mqvhso6t2hxq6an9beuz4ggh2ywc6d 1395281 1395280 2026-11-09T12:13:49Z Madeshi Brahman 78174 /* करियर */ 1395281 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कियारा आडवाणी<br/>Kiara Advani | image = Kiara Advani at the Bombay Times Fashion Week (04).jpg | caption = सन् २०१८ मा आडवाणी | parents = | birth_name = आलिया आडवाणी<ref name="India Today">{{Cite news|url = https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title = Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date = 3 June 2014 |work = India Today |access-date = 7 August 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|07|31}}<ref name="toi"/> | birth_place = [[मुम्बई|बम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | yearsactive = सन् २०१४–वर्तमान | occupation = अभिनेत्री | relatives = [[अशोक कुमार]] (सौतेनी जीज्यु बुवा)<br/>[[सईद जाफरी]] (हजुरबुवाको भाइ) }} '''आलिया आडवाणी''' (जन्म ३१ जुलाई १९९२), व्यावसायिक रूपमा '''कियारा आडवाणी'''को रूपमा परिचित ({{IPA-hns|kɪˈjaːraː əɽˈʋaːɳi|}}), एक भारतीय अभिनेत्री हुन् जो [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूमा मुख्य रूपमा देखा पर्छिन्। सन् २०१४ को हास्य 'फगली'बाट आफ्नो चलचित्रको सुरुवात गरिसकेपछि, आडवाणीले सन् २०१६ को स्पोर्ट्स बायोपिक '[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'मा संक्षिप्त भूमिकाका साथ पहिलो व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेकी थिइन्। उनको करियर [[तेलगु भाषा|तेलुगु]] राजनीतिक नाटक 'भरत अने नेनु' (सन् २०१८) साथै हिन्दी प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक '[[कबीर सिंह]]' र हास्य '[[गुड न्युज]]' (दुबै २०१९) मा अभिनीत भूमिकासँग अग्रसर भएको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि== कियारा आडवाणीको जन्म ३१ जुलाई १९९२ मा व्यवसायी जगदीप आडवाणी र अध्यापिका गेनेवीवे जाफरीको घरमा भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|title=Kiara Advani's Unknown Facts Photos|date=27 September 2016|website=indiatimes.com|language=en|access-date=16 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911232054/https://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|archive-date=11 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|last1=Agrawal|first1=Stuti |title=Having a film background can only get you to meet the right people: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Having-a-film-background-can-only-get-you-to-meet-the-right-people-Kiara-Advani/articleshow/35620583.cms|date=26 May 2014|website=Times of India|accessdate=1 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|title = Gene Junction: Kiara Alia Advani|url = http://www.vervemagazine.in/people/kiara-alia-advani-bollywood-actress?platform=hootsuite|website = Verve Magazine|access-date = 2 February 2016|date = 2 February 2016}}</ref> आलिया आडवाणीको रूपमा जन्मेकी, उनले सन् २०१४ मा आफ्नो पहिलो चलचित्र 'फगली'को प्रदर्शन हुनुभन्दा पहिले आफ्नो पहिलो नाम कियारामा परिवर्तन गरेकी थिइन्।<ref name="India Today"/> उनले [[आलिया भट्ट]] समकालीन भएकी कारण उनको नाम आलियाबाट कियारा परिवर्तन गर्नका लागि [[सलमान खान]]ले सुझाव दिएका थिए भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03|title=Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani|website=India Today|language=en|access-date=2 January 2020|date=3 June 2014}}</ref> सन् २०१९ मा 'फिल्मफेयर'लाई एक अन्तर्वार्तामा, उनले यो नाम चलचित्र '[[अनजाना अनजानी (२०१० चलचित्र)|अनजाना अनजानी]]'मा [[प्रियङ्का चोपडा]]को पात्र कियाराबाट प्रेरणा भएको थियो भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/kiara-advani-says-her-name-is-inspired-by-priyanka-chopra-s-character-in-anjana-anjani/story-5IPGQXlDpQ6QfYMYtf7BUI.html|title=Kiara Advani says her name is inspired by Priyanka Chopra's character in Anjana Anjani|date=24 July 2019|website=Hindustan Times|language=en|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-on-rejection-love-and-upcoming-films-35103.html|title=Kiara Advani on rejection, love and upcoming films|last=Deshmukh|first=Ashwini|date=23 July 2019|website=Filmfare|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=27 July 2019}}</ref> दुई भाइबहिनी मध्ये जेठी, आडवाणीको एक कान्छो भाई, मिशाल छन्। उनी आफ्नो मातृ परिवारको माध्यमबाट धेरै सेलिब्रेटीहरूसँग सम्बन्धित छिन्। अभिनेता अशोक कुमार र [[सईद जाफरी]] क्रमशः उनको सौतेनी जीज्यु बुवा र हजुरबुवाको भाइ हुन्, जबकि मोडल शाहीन जाफरी उनीकी काकी हुन्।<ref name="toi">{{cite web|last=Gupta|first=Priya (5 May 2014)|title=My father saw '3 Idiots' and decided to let me do what I wanted to: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/My-father-saw-3-Idiots-and-decided-To-let-me-do-what-I-wanted-to-Kiara-Advani/articleshow/34635261.cms|work=Times of India|accessdate=11 May 2014}}</ref> ==करियर== आडवाणीले सन् २०१४ मा कबीर सदानन्दको हास्य नाटक 'फगली'बाट अभिनयको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-have-worked-very-hard-for-Fugly-Kiara-Advani/articleshow/36057850.cms|title=I have worked very hard for Fugly: Kiara Advani - Times of India |website=The Times of India |last=Soumitra |first=Das |date=4 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> उनले मोहित मारवाह, आर्फी लाम्बा, विजेन्द्र सिंह, र जिमी शेरगिल लगायतका कलाकारहरूका साथ अभिनय गरेकी थिइन्। [[बलिउड हङ्गामा]]का तरन आदर्शले "कियारा आडवाणीले तपाईलाई पूर्ण रुपमा अनजानमा समातिन्" र "लुक र टेलेन्टको संयोजन" छ भनेर भनेका थिए,<ref>{{cite web|title=Movie Review: 'Fugly' (2014)|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/660170|publisher=Bollywood Hungama|author=Taran Adarsh|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> जबकि [[डेक्कन क्रोनिकल]]का मेहुल एस ठक्करले उनको अभिनयलाई "धेरै आकर्षक" भनेर उल्लेख गरेका थिए र उनले "धेरै आश्वासन दर्शाउँछिन्" भनेर भनेका थिए।<ref>{{cite web|title=Movie Review 'Fugly': Raises disturbing and thought provoking questions|url=http://www.deccanchronicle.com/140613/entertainment-bollywood/article/movie-review-fugly-raises-disturbing-and-though-provoking|publisher=Deccan Chronicle|author=Mehul S Thakkar|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> चलचित्र एक व्यावसायिक निराशाको रूपमा देखा परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-box-office-fugly-gets-a-poor-opening/20140616.htm|title=Box Office: Fugly gets a poor opening|website=Rediff|date=16 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== ===चलचित्र र टेलिभिजन=== {| class="wikitable" |+कुञ्जी | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} |चलचित्रहरू प्रदर्शन गर्दछ जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| वर्ष !scope="col"| चलचित्र !scope="col"| भूमिका ! class="unsortable" scope="col"| टिप्पणीहरू |- | २०१४ !scope=row| ''[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'' | देवी | पहिलो चलचित्र |- | २०१६ !scope=row| ''[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'' | साक्षी रावत | |- | २०१७ !scope=row| ''[[मेसिन (२०१७ चलचित्र)|मेसिन]]'' | सारा थापर | |- | २०१८ ! scope="row" |''[[लस्ट स्टोरीज]]'' | मेघा |[[करण जोहर]]को खण्ड |- | २०१८ ! scope="row" |''[[भरत अने नेनु]]'' |वासुमति |[[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] |- | २०१९ !scope=row|''[[विनया विधेया रामा]]'' | सीता | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कलङ्क]]'' | लज्जो | विशेष उपस्थिति |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कबीर सिंह]]'' |प्रीति सिक्का | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[गुड न्युज]]'' |मोनिका | |- | २०२० ! scope="row" |''[[गिल्टी (२०२० चलचित्र)|गिल्टी]]'' |नानकी दत्ता | |- | २०२० ! scope="row" | ''[[अङ्ग्रेजी मिडियम]]'' | आफैं | "कुडी नु नचने दे" गीतमा विशेष उपस्थिति<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/angrezi-medium-song-kudi-nu-nachne-de-alia-bhatt-katrina-kaif-and-anushka-sharma-will-set-your-mood--2189862|title=Angrezi Medium Song Kudi Nu Nachne De: Alia Bhatt, Katrina Kaif And Anushka Sharma Will Set Your Mood For The Week|website=NDTV|date=4 March 2020|accessdate=5 March 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" | ''[[मसाबा मसाबा]]'' | आफैं | वेब शृङ्खला; क्यामियो उपस्थिति<ref>{{cite news|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-talks-about-her-fun-cameo-in-masaba-masaba-42775-1.html|title=Kiara Advani Talks About her Fun Cameo in Masaba Masaba|work=Filmfare|date=11 August 2020|accessdate=8 September 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[लक्ष्मी बम]]'' {{dagger}} |प्रिया यादव |पूरा भयो<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/laxmmi-bomb-to-premiere-on-disney-plus-hotstar-6480589/lite/|title= Akshay Kumar film Laxmmi Bomb to premiere on Disney Plus Hotstar|publisher=Indian Express|accessdate=3 July 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[इन्दु की जवानी]]'' {{dagger}} |इन्दु गुप्ता |पूरा भयो |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[शेरशाह]]'' {{dagger}} | टिबिए |पोष्ट-उत्पादन<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1125647335990513664?s=20|title=Sidharth Malhotra and Kiara Advani... #Shershaah goes on floors, filming begins... Directed by Vishnu Varadhan.|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#ffc;"|''[[भूल भुलैया २]]'' {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} | टिबिए | छायाङ्कन<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bhool-bhulaiyaa-2-kartik-aaryan-and-kiara-advani-kick-start-shooting-for-the-much-awaited-sequel/articleshow/71500362.cms|title = 'Bhool Bhulaiyaa 2': Kartik Aaryan and Kiara Advani kick-start shooting for the much-awaited sequel |date = 9 October 2019|work = The Times of India |access-date = 9 October 2019 }}</ref> |} ===म्युजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col"| वर्ष ! scope="col"| शीर्षक ! scope="col"| प्रदर्शनकर्ता (हरू) ! scope="col" class="unsortable" | सन्दर्भ (हरू) |- | २०१८ ! scope="row"| "[[कादलन (साउन्डट्र्याक)|उर्वशी रिमिक्स]]" | [[यो यो हनी सिंह]] | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Watch: The teaser of Yo Yo Honey Singh's music video 'Urvashi' starring Shahid Kapoor and Kiara Advani out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/watch-the-teaser-of-yo-yo-honey-singhs-music-video-urvashi-starring-shahid-kapoor-and-kiara-advani-out/articleshow/65969166.cms|work=The Times of India |date=26 September 2018 |accessdate=26 September 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Kiara Advani|कियारा आडवाणी}} * {{IMDb person}} * {{BH person|kiara-advani}} * {{Twitter}} [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सिन्धी मानिसहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 37cf822gzw8rzra5yq0g4ph89kd4yg5 1395282 1395281 2026-11-09T12:13:59Z Madeshi Brahman 78174 /* करियर */ 1395282 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कियारा आडवाणी<br/>Kiara Advani | image = Kiara Advani at the Bombay Times Fashion Week (04).jpg | caption = सन् २०१८ मा आडवाणी | parents = | birth_name = आलिया आडवाणी<ref name="India Today">{{Cite news|url = https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03 |title = Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani |date = 3 June 2014 |work = India Today |access-date = 7 August 2018 }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1992|07|31}}<ref name="toi"/> | birth_place = [[मुम्बई|बम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | yearsactive = सन् २०१४–वर्तमान | occupation = अभिनेत्री | relatives = [[अशोक कुमार]] (सौतेनी जीज्यु बुवा)<br/>[[सईद जाफरी]] (हजुरबुवाको भाइ) }} '''आलिया आडवाणी''' (जन्म ३१ जुलाई १९९२), व्यावसायिक रूपमा '''कियारा आडवाणी'''को रूपमा परिचित ({{IPA-hns|kɪˈjaːraː əɽˈʋaːɳi|}}), एक भारतीय अभिनेत्री हुन् जो [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] चलचित्रहरूमा मुख्य रूपमा देखा पर्छिन्। सन् २०१४ को हास्य 'फगली'बाट आफ्नो चलचित्रको सुरुवात गरिसकेपछि, आडवाणीले सन् २०१६ को स्पोर्ट्स बायोपिक '[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'मा संक्षिप्त भूमिकाका साथ पहिलो व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेकी थिइन्। उनको करियर [[तेलगु भाषा|तेलुगु]] राजनीतिक नाटक 'भरत अने नेनु' (सन् २०१८) साथै हिन्दी प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक '[[कबीर सिंह]]' र हास्य '[[गुड न्युज]]' (दुबै २०१९) मा अभिनीत भूमिकासँग अग्रसर भएको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि== कियारा आडवाणीको जन्म ३१ जुलाई १९९२ मा व्यवसायी जगदीप आडवाणी र अध्यापिका गेनेवीवे जाफरीको घरमा भएको थियो।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|title=Kiara Advani's Unknown Facts Photos|date=27 September 2016|website=indiatimes.com|language=en|access-date=16 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911232054/https://www.indiatimes.com/news/world/kiara-advanis-unknown-facts-278834.html|archive-date=11 September 2019}}</ref><ref>{{cite web|last1=Agrawal|first1=Stuti |title=Having a film background can only get you to meet the right people: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Having-a-film-background-can-only-get-you-to-meet-the-right-people-Kiara-Advani/articleshow/35620583.cms|date=26 May 2014|website=Times of India|accessdate=1 June 2014}}</ref><ref>{{cite web|title = Gene Junction: Kiara Alia Advani|url = http://www.vervemagazine.in/people/kiara-alia-advani-bollywood-actress?platform=hootsuite|website = Verve Magazine|access-date = 2 February 2016|date = 2 February 2016}}</ref> आलिया आडवाणीको रूपमा जन्मेकी, उनले सन् २०१४ मा आफ्नो पहिलो चलचित्र 'फगली'को प्रदर्शन हुनुभन्दा पहिले आफ्नो पहिलो नाम कियारामा परिवर्तन गरेकी थिइन्।<ref name="India Today"/> उनले [[आलिया भट्ट]] समकालीन भएकी कारण उनको नाम आलियाबाट कियारा परिवर्तन गर्नका लागि [[सलमान खान]]ले सुझाव दिएका थिए भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/salman-khan-kiara-advani-alia-advani-alia-bhatt-fugly-195562-2014-06-03|title=Salman Khan renamed Fugly actress as Kiara Advani|website=India Today|language=en|access-date=2 January 2020|date=3 June 2014}}</ref> सन् २०१९ मा 'फिल्मफेयर'लाई एक अन्तर्वार्तामा, उनले यो नाम चलचित्र '[[अनजाना अनजानी (२०१० चलचित्र)|अनजाना अनजानी]]'मा [[प्रियङ्का चोपडा]]को पात्र कियाराबाट प्रेरणा भएको थियो भनेर भनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/kiara-advani-says-her-name-is-inspired-by-priyanka-chopra-s-character-in-anjana-anjani/story-5IPGQXlDpQ6QfYMYtf7BUI.html|title=Kiara Advani says her name is inspired by Priyanka Chopra's character in Anjana Anjani|date=24 July 2019|website=Hindustan Times|language=en|access-date=27 July 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-on-rejection-love-and-upcoming-films-35103.html|title=Kiara Advani on rejection, love and upcoming films|last=Deshmukh|first=Ashwini|date=23 July 2019|website=Filmfare|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=27 July 2019}}</ref> दुई भाइबहिनी मध्ये जेठी, आडवाणीको एक कान्छो भाई, मिशाल छन्। उनी आफ्नो मातृ परिवारको माध्यमबाट धेरै सेलिब्रेटीहरूसँग सम्बन्धित छिन्। अभिनेता अशोक कुमार र [[सईद जाफरी]] क्रमशः उनको सौतेनी जीज्यु बुवा र हजुरबुवाको भाइ हुन्, जबकि मोडल शाहीन जाफरी उनीकी काकी हुन्।<ref name="toi">{{cite web|last=Gupta|first=Priya (5 May 2014)|title=My father saw '3 Idiots' and decided to let me do what I wanted to: Kiara Advani|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/My-father-saw-3-Idiots-and-decided-To-let-me-do-what-I-wanted-to-Kiara-Advani/articleshow/34635261.cms|work=Times of India|accessdate=11 May 2014}}</ref> ==करियर== आडवाणीले सन् २०१४ मा कबीर सदानन्दको हास्य नाटक 'फगली'बाट अभिनयको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-have-worked-very-hard-for-Fugly-Kiara-Advani/articleshow/36057850.cms|title=I have worked very hard for Fugly: Kiara Advani - Times of India |website=The Times of India |last=Soumitra |first=Das |date=4 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> उनले मोहित मारवाह, आर्फी लाम्बा, विजेन्द्र सिंह, र जिमी शेरगिल लगायतका कलाकारहरूका साथ अभिनय गरेकी थिइन्। [[बलिउड हङ्गामा]]का तरन आदर्शले "कियारा आडवाणीले तपाईलाई पूर्ण रुपमा अनजानमा समातिन्" र "लुक र टेलेन्टको संयोजन" छ भनेर भनेका थिए,<ref>{{cite web|title=Movie Review: 'Fugly' (2014)|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/660170|publisher=Bollywood Hungama|author=Taran Adarsh|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> जबकि डेक्कन क्रोनिकलका मेहुल एस ठक्करले उनको अभिनयलाई "धेरै आकर्षक" भनेर उल्लेख गरेका थिए र उनले "धेरै आश्वासन दर्शाउँछिन्" भनेर भनेका थिए।<ref>{{cite web|title=Movie Review 'Fugly': Raises disturbing and thought provoking questions|url=http://www.deccanchronicle.com/140613/entertainment-bollywood/article/movie-review-fugly-raises-disturbing-and-though-provoking|publisher=Deccan Chronicle|author=Mehul S Thakkar|date=13 June 2014|accessdate=15 June 2014}}</ref> चलचित्र एक व्यावसायिक निराशाको रूपमा देखा परेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-box-office-fugly-gets-a-poor-opening/20140616.htm|title=Box Office: Fugly gets a poor opening|website=Rediff|date=16 June 2014|access-date=2 January 2020}}</ref> ==फिल्मोग्राफी== ===चलचित्र र टेलिभिजन=== {| class="wikitable" |+कुञ्जी | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} |चलचित्रहरू प्रदर्शन गर्दछ जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope="col"| वर्ष !scope="col"| चलचित्र !scope="col"| भूमिका ! class="unsortable" scope="col"| टिप्पणीहरू |- | २०१४ !scope=row| ''[[फगली (चलचित्र)|फगली]]'' | देवी | पहिलो चलचित्र |- | २०१६ !scope=row| ''[[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'' | साक्षी रावत | |- | २०१७ !scope=row| ''[[मेसिन (२०१७ चलचित्र)|मेसिन]]'' | सारा थापर | |- | २०१८ ! scope="row" |''[[लस्ट स्टोरीज]]'' | मेघा |[[करण जोहर]]को खण्ड |- | २०१८ ! scope="row" |''[[भरत अने नेनु]]'' |वासुमति |[[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] |- | २०१९ !scope=row|''[[विनया विधेया रामा]]'' | सीता | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कलङ्क]]'' | लज्जो | विशेष उपस्थिति |- | २०१९ ! scope="row" |''[[कबीर सिंह]]'' |प्रीति सिक्का | |- | २०१९ ! scope="row" |''[[गुड न्युज]]'' |मोनिका | |- | २०२० ! scope="row" |''[[गिल्टी (२०२० चलचित्र)|गिल्टी]]'' |नानकी दत्ता | |- | २०२० ! scope="row" | ''[[अङ्ग्रेजी मिडियम]]'' | आफैं | "कुडी नु नचने दे" गीतमा विशेष उपस्थिति<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/angrezi-medium-song-kudi-nu-nachne-de-alia-bhatt-katrina-kaif-and-anushka-sharma-will-set-your-mood--2189862|title=Angrezi Medium Song Kudi Nu Nachne De: Alia Bhatt, Katrina Kaif And Anushka Sharma Will Set Your Mood For The Week|website=NDTV|date=4 March 2020|accessdate=5 March 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" | ''[[मसाबा मसाबा]]'' | आफैं | वेब शृङ्खला; क्यामियो उपस्थिति<ref>{{cite news|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/kiara-advani-talks-about-her-fun-cameo-in-masaba-masaba-42775-1.html|title=Kiara Advani Talks About her Fun Cameo in Masaba Masaba|work=Filmfare|date=11 August 2020|accessdate=8 September 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[लक्ष्मी बम]]'' {{dagger}} |प्रिया यादव |पूरा भयो<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/laxmmi-bomb-to-premiere-on-disney-plus-hotstar-6480589/lite/|title= Akshay Kumar film Laxmmi Bomb to premiere on Disney Plus Hotstar|publisher=Indian Express|accessdate=3 July 2020}}</ref> |- | २०२० ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[इन्दु की जवानी]]'' {{dagger}} |इन्दु गुप्ता |पूरा भयो |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#FFFFCC;"|''[[शेरशाह]]'' {{dagger}} | टिबिए |पोष्ट-उत्पादन<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1125647335990513664?s=20|title=Sidharth Malhotra and Kiara Advani... #Shershaah goes on floors, filming begins... Directed by Vishnu Varadhan.|publisher=|accessdate=7 May 2019}}</ref> |- | २०२१ ! scope="row" style="background:#ffc;"|''[[भूल भुलैया २]]'' {{dagger|alt=चलचित्रहरू जुन अहिलेसम्म जारी गरिएको छैन}} | टिबिए | छायाङ्कन<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/bhool-bhulaiyaa-2-kartik-aaryan-and-kiara-advani-kick-start-shooting-for-the-much-awaited-sequel/articleshow/71500362.cms|title = 'Bhool Bhulaiyaa 2': Kartik Aaryan and Kiara Advani kick-start shooting for the much-awaited sequel |date = 9 October 2019|work = The Times of India |access-date = 9 October 2019 }}</ref> |} ===म्युजिक भिडियो=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col"| वर्ष ! scope="col"| शीर्षक ! scope="col"| प्रदर्शनकर्ता (हरू) ! scope="col" class="unsortable" | सन्दर्भ (हरू) |- | २०१८ ! scope="row"| "[[कादलन (साउन्डट्र्याक)|उर्वशी रिमिक्स]]" | [[यो यो हनी सिंह]] | style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|title=Watch: The teaser of Yo Yo Honey Singh's music video 'Urvashi' starring Shahid Kapoor and Kiara Advani out |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/watch-the-teaser-of-yo-yo-honey-singhs-music-video-urvashi-starring-shahid-kapoor-and-kiara-advani-out/articleshow/65969166.cms|work=The Times of India |date=26 September 2018 |accessdate=26 September 2018}}</ref> |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Kiara Advani|कियारा आडवाणी}} * {{IMDb person}} * {{BH person|kiara-advani}} * {{Twitter}} [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:सिन्धी मानिसहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] riu9wbdkapocm14y5vfffvzgm6x54g4 0 86687 1395576 1391515 2026-11-10T05:58:50Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395576 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{Infobox building |name = हरिमन्दिर साहिब</br>The Harmandir Sahib<br/>ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ<br/>The Golden Temple |alternate_names = दरवार साहिब |image = Harmandir Sahib 2015 copy.jpg |image_size = 300px |caption= श्री हरिमन्दिर साहिब,<br />स्वर्ण मन्दिर <ref name=eos/><ref>{{cite web|url=http://www.sikhs.org/summary.htm|title=Sikhism Religion of the Sikh People|work=sikhs.org}}</ref> |location_town = [[अमृतसर]] |location_country = [[भारत]] |construction_start_date=डिसेम्बर १५८५ |completion_date=अगस्त १६०४ | logo = Nishan_Sahib.svg | logo_size = 160px | logo_caption = हरिमन्दिर साहिबको झण्डा |style = शिख वास्तुकला }} '''श्री हरिमन्दिर साहिब''' ([[पन्जाबी भाषा|पञ्जाबी भाषा]]: ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ; हरिमन्दर साहिब, हरमन्दिर साहिब,<ref name=eos>{{cite web |url=http://www.learnpunjabi.org/eos/index.aspx |title=Harimandar |last1=Kerr |first1=Ian J. |website=Encyclopaedia of Sikhism |publisher=Punjabi University Patiala |access-date=21 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729230458/http://www.learnpunjabi.org/eos/index.aspx |archive-date=29 July 2017}}</ref><ref>Golden Temple, Punjabi University, Parm Barkshish Singh, Devinder Kumar Verma, ''ISBN 978-81-7380-569-1''</ref>अन्य नाम : '''दरबार साहिब''' वा '''संवरण मन्दिर''') एक सिख धर्मावलम्बीको पावनतम धार्मिक स्थल वा प्रमुख गुरूद्वार हो ।<ref>{{cite web |url=http://www.amritsar.com/Golden%20Temple%20History.shtml |title=History, Harmandir Sahib, the Golden Temple, Amritsar |publisher=Amritsar Portal |accessdate=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160802020452/http://www.amritsar.com/Golden%20Temple%20History.shtml |archive-date=2 August 2016 }}</ref> यो मन्दिर भारतको राज्य [[पन्जाब, भारत|पञ्जाब]]को [[अमृतसर]] शहरमा स्थित छ र यहाँको सबैभन्दा ठूलो आकर्षण पनि हो । [[अमृतसर]] शहर स्वर्ण मन्दिरको चौतर्फि रहेको छ । स्वर्ण मन्दिरमा प्रति दिन हजारौं श्रद्धालु तथा पर्यटक आउने गर्दछन् । [[अमृतसर]]को नाम वास्तवमा त्यो सरोवरको नाममा राखिएको हो जसको निर्माण गुरू रामदासले स्वयंमले आफ्नो हातबाट गरेका थिए । यो गुरूद्वार यहि सरोवरको बीचमा अवस्थित छ । यस गुरूद्वारको बाहिरी भाग सुनले बनाइएको छ, त्यसैले यसलाई स्वर्ण मन्दिर तथा गोल्डन टेम्पलको नामले पनि चिनिन्छ । श्री हरिमन्दिर साहिब '''दरबार साहिब'''को नामले पनि ख्याति प्राप्त छ । हुन त यो सिखहरूको गुरूद्वार हो, तर यसको नाममा मन्दिर शब्दको जोडिनुले भारतमा सबै धर्मलाई एक समान मानिने बुझाउँछ । सिख धर्मालम्बिहरूको लागि स्वर्ण मन्दिर धेरै नै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । सिखहरू बाहेक अरू धेरै श्रद्धालु पनि यहाँ आउने गर्छन्, जसलाई स्वर्ण मन्दिर र सिक्ख धर्ममा अटूट आस्था छ ।<ref name="Bhatti2013">{{cite book|author=S. S. Bhatti|title=Golden Temple: Marvel of Sikh Architecture|url=https://books.google.com/books?id=PJZWQQUyr1EC&pg=PA24|year=2013|publisher=Dorrance Publishing|isbn=978-1-4349-8964-2|pages=24–}}</ref><ref name="sikhs.org">{{cite web|url=http://www.sikhs.org/granth.htm|title=Sikhism Religion of the Sikh People|work=sikhs.org}}</ref> == स्थापना == लगभग ४०० वर्ष पुरानो यस गुरूद्वारको नक्शा स्वयंम गुरू अर्जुन देवजीले तयार गरेका थिए । यो गुरूद्वार शिल्प सौन्दर्यको अदभुत् नमुना हो । यसको नक्काशी र बाहरी सुन्दरता धेरै छ । गुरूद्वारको चारै तीर ढोका रहेको छन्, जुन चारै दिशा (पूर्व, पश्चिम, उत्तर, दक्षिण) मा खुल्छ । उक्त समय पनि समाज चार जातिमा विभाजित थियो र धेरै जातिलाई अनेक मन्दिर आदिमा जान अनुमति थिएन, तर यो गुरूद्वारको चारै ढोकाहरूमा चारै जातिलाई आउनको लागि आमन्त्रित गरिथ्यो । यहाँ सबै धर्मको अनुयायीको स्वागत गरिन्थ्यो ।<ref name="Bhatti2013_b">{{cite book|author=S. S. Bhatti|title=Golden Temple: Marvel of Sikh Architecture|url=https://books.google.com/books?id=PJZWQQUyr1EC&pg=PR12|year=2013|publisher=Dorrance Publishing|isbn=978-1-4349-8964-2|pages=12–}}</ref><ref name=Fahlbusch>{{cite book|last=Fahlbusch|first=Erwin|author2=Geoffrey William Bromiley|title=The encyclopedia of Christianity|year=1999|publisher=Brill|location=Leiden|isbn=978-90-04-14596-2|url=https://books.google.com/books?id=lZUBZlth2qgC&pg=PA10&lpg=PA10&dq=harmandir+sahib&source=bl&ots=RdAjNWYmKJ&sig=FEqZjqZHo13SSN3Yrzr9TDNfqG8&hl=en&sa=X&ei=pbxsUJm2FMjWigL48YGYBg&ved=0CD4Q6AEwBDgU#v=onepage&q=harmandir%20sahib&f=false|edition=Reprint}}</ref><ref name="MLH">{{cite book|last=Hew McLeod|first=|title=Sikhism|url=https://archive.org/details/sikhism00mcle|year=1997|publisher=Penguin Books|location=New York|isbn=0-14-025260-6|pages=[https://archive.org/details/sikhism00mcle/page/154 154]–161}}</ref> ==परिसर== श्री हरिमन्दिर साहिब परिसरमा दुई वटा ठूला र धेरै वटा साना साना तीर्थस्थलहरू छन् । ती सबै तीर्थस्थलहरू जलाशयको सबै तिर फैलिएका छन् । यस जलाशयलाई अमृतसर, अमृत सरोवर र अमृत झिलेक्क नामले पनि चिनिन्छ । पूरा स्वर्ण मन्दिर सेतो सङ्गमरमरले बनेको छ र यसको भित्तामा सुनको पत्ताले लेपन गरिएको छ । हरिमन्दिर साहिबमा प्रत्येक दिन गुरबाणी (गुरुवाणी) को स्वर गुन्जी रहन्छ । सिक्ख गुरूलाई ईश्वर तुल्य मान्छन् । स्वर्ण मन्दिरमा प्रवेश गर्नुभन्दा पहिले मन्दिरको अगाडि शिर झुकाउछन्, अनि खुट्टा धोएर भर्याङ्गबाट मुख्य मन्दिरसम्म जान्छन् । भर्याङ्गको साथ-साथै स्वर्ण मन्दिरमा सबै घटना र पूरा इतिहास लेखिएका शिलालेख छन् । स्वर्ण मन्दिर धेरै नै राम्रो भवन मानिन्छ । यसमा प्रकाशको सुन्दर व्यवस्था गरिएको छ । मन्दिर परिसरमा ढुङ्गाको एक स्मारक पनि छ जुन, "जाबाज सिक्ख" सैनिकको श्रद्धान्जली दिनको लागि राखिएको छ ।<ref>Dr. Madanjit Kaur “The Golden Temple: Past and Present" Dept. of Guru Nanak Studies, Guru Nanak Dev University Press, 1983, p. 11</ref><ref>Kavi Santokh Singh : "Gurprataap Sooraj Granth" Ras 2, Ansu 53: ਇਮਿ ਅਰਦਾਸ ਕਰੀ ਬ੍ਰਿਧ ਜਬੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਜਨ ਕਰ ਪੰਕਜ ਤਬੈ ॥੧੩॥ ਗਹੀ ਈਂਟ ਤਹਿਂ ਕਰੀ ਟਿਕਾਵਨ। ਮੰਦਰ ਅਵਿਚਲ ਨੀਵ ਰਖਾਵਨ।, p. 428 in PDF ebook</ref> === द्वार === [[चित्र:Golden Temple 1186.jpg|250px|thumb|right|मुख्य द्वारमा बनाइएको घन्टाघर, नक्शामा संख्या-२]] श्री हरिमन्दिर साहि‍बमा चार द्वारहरू छन् । यसमध्ये एक द्वार गुरु राम दास सरायको हो । यस साएरामा विभिन्न विश्राम-स्थलहरू छन् । विश्राम-स्थलको साथ-साथ यहाँ चौबीस घन्टा लङ्गर चल्छ, जसमा सबैले प्रसाद ग्रहण गर्न सक्छन् । श्री हरिमन्दिर साहिबमा विभिन्न तीर्थस्थानहरू छन् । यसमध्ये बेरी वृक्षलाई पनि एक तीर्थस्थल मानिन्छ । यसलाई बेर बाबा बुड्ढाको नामले पनि चिनिन्छ । भनिन्छ कि जब स्वर्ण मन्दिर बनाइदै थियो तब बाबा बुड्ढा जी यहि रुखमुनि बस्थे र मन्दिरको निर्माण कार्यप्रति नजर राख्थे ।<ref>{{cite thesis|last=Tatla|first=Darshan Singh|title=The politics of homeland : a study of the ethnic linkages and political mobilisation amongst Sikhs in Britain and North America|year=1993|publisher=[[University of Warwick]]|page=133|url=http://webcat.warwick.ac.uk/record=b1449488~S1|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190617193038/http://webcat.warwick.ac.uk/record%3Db1449488~S1|archivedate=2019-06-17|access-date=2016-12-07}}</ref><ref name="Singh1991">{{cite book|last=Singh|first=Khushwant|title=A history of the Sikhs: Vol. 1. 1469–1839|url=https://books.google.com/books?id=3i_htgAACAAJ|accessdate=18 December 2011|year=1991|publisher=Oxford University Press|page=53}}</ref> === सरोवर === [[File:Goldener Tempel Amritsar 2022-11-21 4.jpg|thumb|राममा हरिमन्दिर साहिब]] स्वर्ण मन्दिर सरोवरको बीचमा मानव निर्मित द्वीपमा बनेको छ । पुरा मन्दिरमा सुनको पत्ता चढाइएको छ । यो मन्दिर एक पुल द्वारा किनारसँग जोडिएको छ । पानीमा श्रद्धालु स्नान गर्दछन् । यो ताल माछाले भरिएका छन् । मन्दिरदेखि १०० मी. को दूरीमा स्वर्ण जडित, अकाल तख्त छ । यसमा एक भूमिगत तल छ र पाँच अन्य तल छन् । यसमा एक [[सङ्ग्रहालय]] र सभागार छ । यहाँ सरबत खालसा को बैठक हुन्छ । सिक्ख पन्थले जोडिएको सबै समस्याको समाधान यहि सभागारमा गरिन्छ । स्वर्ण मन्दिर परिसरमा स्थित सबै पवित्र स्थलहरूलाई पूजा स्वरूप भक्तगण अमृतसरको चारैतिर बनेका गलियारको परिक्रमा गर्छन् । यसपछि उनीहरू अकाल तख्तको दर्शन गर्छन् । अकाल तख्तको दर्शन गरेपछि श्रद्धालु लाइनमा बसी स्वर्ण मन्दिरम प्रवेश गर्दछन् । ===अकाल तख्त=== गुरुद्वारको बाहिर दुवैतर्फ अकाल तख्त छन् । अकाल तख्तको निर्माण सन् १६०६ मा गरिएको थियो । यहाँ दरबार साहिब स्थित छ । त्यस समय यहाँ धेरै महत्त्वपूर्ण निर्णय लिइन्थ्यो । संगमरमरले बनेको यो इमारत हेर्न योग्य छ । यसको छेउमा शिरोमणि गुरुद्वारा प्रबन्धक समि‍ति‍को कार्यालय छ, त्यहाँ सिखहरूका धेरै महत्त्वपूर्ण निर्णयहरू लिइन्छन् । == लङ्गर == गुरुको लङ्गरमा गुरुद्वारा आउने श्रद्धालुहरूको लागि निवास सुविधाको पुरा व्यवस्था हुन्छ । यो लङ्गर श्रद्धालुहरूको लागि २४ घन्टा खुला रहन्छ । निवास सुविधाको व्यवस्था गुरुद्वारमा आउने भेटी र दोश्रो कोषद्वारा हुन्छ । लङ्गरमा निवासको व्यवस्था शिरोमणि गुरुद्वारा प्रबन्धक समि‍ति‍को तर्फबाट नियुक्त सेवादार गर्छन् । यहाँ आउनेहरूको सेवामा सबै तिरबाट योगदान दिइएका छन् । प्रत्येक दिन करीब ४० हजार मानिसहरूले यहाँ लङ्गरको प्रसाद ग्रहण गर्ने अनुमान गरिन्छ । भोजन मात्र नभई श्री गुरु रामदास सरायमा गुरुद्वारमा आउने मान्छेहरूको लागि बस्नको व्यवस्था पनि छ । यस सरायको निर्माण सन् १८८४ मा गरिएको थियो । यहाँ २८८ कोठा र १८ ठुला हल छन् । यहाँ रातका लागि सुत्ने सामग्री दिइन्छ । एक व्यक्तिलाई तीन दिन सम्म बस्नको पूर्ण व्यवस्था छ । == आवागमन == === वायु मार्ग === अमृतसरमा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल रहेको छ र यहाँदेखि सवारी साधनहरूको प्रयोग गरी गुरुद्वारसम्म पुग्न सकिन्छ । === रेल तथा सडक मार्ग === अमृतसर दिल्लीबाट लगभग ५०० किलोमीटर टाढा, राष्ट्रीय राजमार्ग १ मा रहेको छ । वरपरका सबै राज्यहरूको सबै प्रमुख नगरहरूदेखि अमृतसर सम्मको बस सेवा (साधारण तथा डीलक्स) उपलब्ध छ । राष्ट्रीय राजमार्ग १ मा कुनैपनि स्थानदेखि २४ घन्टा बसहरू चलिरहन्छन् । अमृतसर रेल मार्ग भारतको सबै प्रमुख नगरहरूबाट जोडिएको छ । पुरानो दिल्ली र नयाँ दिल्लीदेखि अमृतसर शान-ए-पञ्जाब या शताब्दी ट्रेनबाट पाँचदेखि सात घन्टामा अमृतसर पुग्न सकिन्छ । अमृतसर स्टेशनदेखि रिक्शा लिएर गुरुद्वार पुग्न सकिन्छ । == चित्र संगालो == <gallery mode=packed > Golden Temple 1202.jpg|श्री हरिमन्दिर साहिब प्रवेशद्वार Harmandir Sahib description.jpeg| श्री हरिमन्दिर साहिब बोर्ड Harmandir Sahib 1.jpg|मुख्य द्वार श्री हरिमन्दिर साहिबको दृश्य Golden Temple 2.jpg|श्री हरिमन्दिर साहिब Golden Temple India.jpg|श्री हरिमन्दिर साहिब Goldentemple (82).JPG|श्री हरिमन्दिर साहिब Goldentemple (83).JPG|श्री हरिमन्दिर साहिब Goldentemple (84).JPG|श्री हरिमन्दिर साहिब GoldenTemplePanorama.jpg|श्री हरिमन्दिर साहिब </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{commons|Harmandir Sahib|हरिमन्दिर साहिब}} *{{Official website|http://www.goldentempleamritsar.org/}} * [http://www.amritsar.com/ अमृतसर पोर्टल] * [http://www.amritsar.org/ अमृतसर पाठ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928165020/http://www.amritsar.org/ |date=2007-09-28 }} * [http://www.sikhnet.com/GoldenTemple सिखनेट डाट कम] * '''शिखका दश गुरू''' {{शिखका दश गुरू}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{सिख धर्म}} [[श्रेणी:अमृतसर]] [[श्रेणी:भारतका गुरुद्वाराहरू]] rden34g18o3jokm47f2iyhvquvlvg39 0 88788 1395544 1358514 2026-11-10T04:36:07Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395544 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको पहिलो महिला प्रधानन्यायधीश तथा पूर्वप्रधानमन्त्री}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[सम्माननीय]] | name = सुशीला कार्की | honorific_suffix = | image =Sushila Karki.jpg | alt = | caption = आधिकारिक तस्वीर | office = नेपालको अन्तरिम [[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची| प्रधानमन्त्री]] | status = अन्तरिम | president = [[रामचन्द्र पौडेल]] | successor = [[बालेन्द्र शाह]] | preceded = [[केपी शर्मा ओली]] | term_start = २७ भदौ २०८२ | term_end = १३ चैत २०८२ | office1 = [[नेपालको प्रधानन्यायाधीश|नेपालको २५औँ प्रधानन्यायाधीश]]<ref name="indianexpress">{{cite web|title=First woman Chief Justice of Nepal, Sushilaa Karki, takes a path|date=11 July 2016|url=http://indianexpress.com/article/world/world-news/first-woman-chief-justice-of-nepal-sushila-karki-takes-oath-2907173/|accessdate=1 December 2017}}</ref> | term_start1 = २०७३ असार २७ | term_end1 = २०७४ जेठ २४ | nominator = | appointer1 = [[विद्यादेवी भण्डारी]] ([[नेपालको राष्ट्रपति]]) | predecessor1 = [[कल्याण श्रेष्ठ]] | successor1 = [[गोपाल पराजुली]] | birth_date = २००९ जेठ २५ <br>(वर्ष ७३)<ref name="thehimalayantimes.com">{{cite web|url=http://thehimalayantimes.com/kathmandu/sushila-karki-recommended-chief-justice/|title=Sushila Karki recommended for Chief Justice|date=10 April 2016|publisher=}}</ref> | birth_place = शङ्खरपुर, [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]], [[मोरङ जिल्ला]], नेपाल<ref name="wikinepal.org"/> | death_date = | death_place = | spouse = दुर्गाप्रसाद सुवेदी | native_name = | native_name_lang = नेपाली | alma_mater = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]]<br/>[[बनारस हिन्दु विश्वविद्यालय]] }} '''सुशीला कार्की ''' (जन्म:२००९ जेठ २५) नेपालकी पूर्वप्रधानमन्त्री<ref>{{Cite web |title=सुशिला कार्की अन्तरिम सरकारको प्रधानमन्त्री नियुक्त |url=https://www.nepalpress.com/2025/09/12/639089/ |access-date=2025-09-12 |website=नेपाल प्रेस |language=नेपाली}}</ref> तथा [[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]को पूर्वप्रधानन्यायाधीश हुन्। उनी नेपालको प्रथम महिला प्रधानन्यायाधीश र नेपालको पहिलो महिला प्रधानमन्त्री पनि हुन्।<ref name="ndtv.com">http://www.ndtv.com/world-news/nepal-gets-first-woman-chief-justice-sign-of-changing-attitudes-1395219</ref> प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली]]को अध्यक्षताको संवैधानिक परिषद्ले नेपालको सर्वोच्च अदालतले प्रधानन्यायाधीश पदको लागि उनको नाम सिफारिस गरेको थियो।<ref name="ndtv.com"/><ref>http://www.business-standard.com/article/news-ani/karki-to-be-chief-justice-of-nepal-s-supreme-court-116041100432_1.html</ref> कार्की न्यायपालिकामा भ्रष्टाचारविरूद्ध शून्य सहिष्णुताको लागि परिचित छिन्। उनी २०७३ असाढ २७ देखि २०७४ जेठ २४ सम्म [[नेपालको प्रधानन्यायाधीश]] थिइन्। भदौ २०८२ मा भएको सरकार विरोधी [[नेपालमा जेन जी आन्दोलन|जेन जी आन्दोलन]] चर्किएसँगै प्रधानमन्त्री [[केपी शर्मा ओली]]ले राजीनामा दिएका थिए जसको परिणाम स्वरूप [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] विघटन गर्ने<ref>{{cite web|title=शीतलनिवासमा जुट्यो सहमति : सुशीला कार्कीको आजै शपथ, प्रतिनिधिसभा विघटन हुने|date=|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1763361/consensus-reached-at-sheelat-niwas-sushila-karki-to-take-oath-today-after-dissolution-of-house-of-representatives|accessdate=२६ भदौ २०८२|work=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> र पूर्वप्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीलाई २६ भदौ २०८२ मा [[सरकार प्रमुख]] बनाउने गरी सहमति जुटेको थियो<ref>{{cite web|title=राष्ट्रपति कार्यालयले भन्यो : नयाँ प्रधानमन्त्रीको शपथ ९ बजे|date=|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1763378/presidents-office-says-new-prime-minister-to-be-sworn-in-at-9-am|accessdate=२६ भदौ २०८२|work=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> र उनले सोही दिन राष्ट्रपति [[रामचन्द्र पौडेल]]बाट [[पदको शपथ|शपथ ग्रहण]] गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=नवनियुक्त प्रधानमन्त्री कार्कीले लिइन् शपथ|date=|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1763468/newly-appointed-prime-minister-karki-takes-oath|accessdate=२६ भदौ २०८२|work=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == उनी आफ्नो पिताको सात सन्तानमध्ये जेठी हुन्। उनको परिवार किसानी गर्दथे।<ref name="ndtv.com"/> उनीहरू विराटनगर स्थित [[बीपी कोइराला]]को परिवारसँग नजिक थिए। सुशीलाका बुवाले उनलाई डाक्टर बनाउन चाहे पनि उनले भने अध्ययनका लागि कानुन रोजेको थिइन्। [[बनारस हिन्दु विश्वविद्यालय]] वाराणसीमा अध्ययनरत रहँदा [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का युवा नेता दुर्गाप्रसाद सुवेदीसँग भेट भई उनीहरूको विवाह समेत भएको थियो।<ref name="wikinepal.org">http://www.wikinepal.org/sushila-karki/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160420035451/http://www.wikinepal.org/sushila-karki/ |date=2016-04-20 }}</ref> == शिक्षा == सुशीलाले [[महेन्द्र मोरङ आदर्श बहुमुखी क्याम्पस|महेन्द्र मोरङ क्याम्पस]]बाट २०२८ सालमा बिए र बनारस हिन्दु विश्वविद्यालयबाट २०३१ सालमा राजनीतिशास्त्रमा एमए गरेकी थिइन्।<ref name="thehimalayantimes.com"/> त्यसपछि उनले [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]]बाट २०३४ सालमा कानुनमा स्नातक उपाधि हासिल गरेकी थिइन्।<ref name="thehimalayantimes.com"/> == व्यवसायिक जीवन == === न्यायधीशको रूपमा === उनको व्यावसायिक जीवन भने शिक्षण पेशाबाट सुरु भएको थियो। उनले २०४२ देखि २०४६ सालसम्म [[महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस, धरान |महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस]], [[धरान]]मा प्राध्यापन गरेकी थिइन्। उनी विराटनगरस्थित पुनरावेदन अदालतको बार अध्यक्षसमेत थिइन्। २०३५ सालबाट वकालत सुरु गरेकी उनी सन् २०६५ मा सर्वोच्च अदालतमा न्यायाधीशको रूपमा प्रवेश गरेकी थिइन्। सर्वोच्च अदालतको प्रधान न्यायाधीश नियुक्ति हुनुपूर्व कार्की सर्वोच्च अदालतकै वरिष्ठ न्यायाधीश बनेकी थिइन्।<ref name="ndtv.com"/> २०६५ माघ ९ मा सर्वोच्च अदालतको अस्थायी न्यायाधीशमा नियुक्त भएकी उनी २०६७ मङ्सिर २ मा स्थायी न्यायधीश बनेकी थिइन्। <ref name="thehimalayantimes.com"/> प्रधानन्यायाधीशको रुुपमा सपथ २०७३ असार २७ मा लिएकी थिइन्। उनले न्यायाधीश हुँदा थुप्रै चर्चित मुद्दाहरूमा फैसला गरेकी थिइन्।<ref name="फैसला">{{cite web|title=सुशीला कार्कीका आधा दर्जन बहुचर्चित फैसला |date=|url=https://www.onlinekhabar.com/2017/05/578917/%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%86%E0%A4%A7%E0%A4%BE-%E0%A4%A6%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C|accessdate=२६ भदौ २०८२|work=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> ==== उल्लेखनीय फैसलाहरू ==== * ओमभक्त राणा विरुद्ध अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग/नेपाल सरकार (सुडान शान्ति सेना भ्रष्टाचार) * नेपाल ट्रस्टको कार्यालय विरुद्ध प्रेरणा राज्यलक्ष्मी राणा (पूर्व राजकुमारीको सम्पत्ति) * पृथ्वीबहादुर पाण्डे विरुद्ध काठमाडौँ जिल्ला अदालत (अस्ट्रेलियामा पोलिमर बैङ्क नोटको छपाईमा भएको भ्रष्टाचार) * [[काठमाडौँ तराई द्रुतमार्ग]] प्रकरण * [[सरोगेसी]] सम्बन्धि मुद्दा * जयप्रकाश गुप्तालाई भ्रष्टाचार मुद्दामा दोषी ठहर<ref>{{Cite news |date=2018-02-19 |title=Justice with conviction |url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2018/02/19/justice-with-conviction |work=The Kathmandu Post}}</ref> * [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]]मा [[लोकमान सिंह कार्की]] को नियुक्ति उल्ट्याउने<ref>{{cite web|title=सुशीलालाई जसले न्यायाधीश बनायो, उसैले गलहत्यायो |date=२०७४ वैशाख १७|url=https://www.onlinekhabar.com/2017/04/578367/%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%B6%E0%A5%80%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%88-%E0%A4%9C%E0%A4%B8%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A5%80%E0%A4%B6|accessdate=२५ भदौ २०८२|work=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> *जयबहादुर चन्दलाई [[नेपाल प्रहरी महानिरीक्षक]] नियुक्त गर्ने सरकारको निर्णय बदर<ref name="फैसला"/> *[[माओवादी जनयुद्ध]]को मैना सुनारको बलात्कारपछि हत्या भएको मुद्दा संलग्न सैनिक अधिकृतहरुलाई जन्मकैदको फैसला<ref name="फैसला"/> === असफल महाभियोग === प्रधानन्यायाधीश रहेकै बेला सुशीला कार्की विरुद्ध तत्कालीन सत्ता गठबन्धनका सांसदहरूले अधिकार क्षेत्रमा हस्तक्षेप गरेको र कार्यसम्पादन क्षमता नभएको आदि कारण देखाउँदै महाभियोगको प्रस्ताव दर्ता गरेका थिए, जुन असफल भएको थियो।<ref>{{cite web|title=सुशीला कार्कीमाथिको त्यो महाभियोग, जबराले जसलाई जोगाए ! |date=२०७४ वैशाख १७|url=https://www.ratopati.com/story/220962|accessdate=२५ भदौ २०८२|work=रातोपाटी|language=नेपाली}}</ref> कार्की विरुद्ध १७ वैशाख २०७४ मा सत्तारूढ गठबन्धनका प्रमुख दल [[नेपाली काङ्ग्रेस]] र [[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]का २४९ सांसदको हस्ताक्षरसहित महाभियोग प्रस्ताव संसद सचिवालयमा दर्ता भएको थियो। तुरुन्तै कार्कीलाई निलम्बित भएको पत्र पनि दिइएको थियो।<ref>{{cite web|title=प्रधानन्यायाधीश कार्कीविरुद्ध महाअभियोग दर्ता, पदबाट निलम्बित |date=२०७४ वैशाख १७|url=https://www.onlinekhabar.com/2017/04/578208/breaking-news-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A7%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A5%80%E0%A4%B6-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%95|accessdate=२५ भदौ २०८२|work=रातोपाटी|language=नेपाली}}</ref> [[नेकपा (एमाले)]] लगायत प्रतिपक्षी दलहरूको अवरोधका कारण संसद् बैठकमा यो विषयले सहज प्रवेश पाउन भने सकेको थिएन। २२ वैशाखमा सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश [[चोलेन्द्रशमशेर ज.ब.रा.|चोलेन्द्रशमशेर राणा]]को इजलासले अन्तरिम आदेश जारी गर्दै उक्त प्रस्तावलाई निष्प्रभावी बनाएका थिए र कार्की पुन: सर्वोच्च अदालत फर्किएकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=महाभियोगको पटाक्षेप|date=२०७४ वैशाख १७|url=https://nepalmag.com.np/contemporary/2017/05/08/20170508180923|accessdate=२५ भदौ २०८२|work=नेपाल राष्ट्रिय साप्ताहिक|language=नेपाली}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === सर्वोच्च अदालतबाट विदा === प्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्की आफ्नो कार्यकाल सकिनु एक दिनअघि २०७४ जेठ २३ मा [[नेपालको सर्वोच्च अदालत|सर्वोच्च अदालत]]बाट बिदा भएकी थिइन्। उनको कार्यकाल बुधबार (जेठ २४ गते) सकिएको थियो।<ref>{{cite web|title=सर्वोच्च अदालतबाट बिदा भइन् प्रधानन्यायाधीश कार्की |date=२०७४ वैशाख १७|url=http://annapurnapost.com/news/72576|accessdate=२५ भदौ २०८२|work=अन्नपूर्ण पोष्ट|language=नेपाली}}</ref> === साहित्यमा === कार्कीले दुई पुस्तकहरू प्रकाशित गरिसकेकी छिन्। उनको पहिलो आत्मकथात्मक पुस्तक न्याय २०७५ असोज १२ मा प्रकाशित भएको थियो<ref>{{cite web|url=https://www.sajhapana.com/special/2818/|date=|title=सुशीला कार्कीको आत्मकथा ‘न्याय’लोकार्पण |accessdate=२५ भदौ २०८२|work=साझा पाना|language=नेपाली}}</ref> र उनको दोस्रो पुस्तक, उपन्यास कारा, मङ्सिर २०७६ मा प्रकाशित भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.ratopati.com/story/109328|date=|title=पूर्वप्रधानन्यायाधीश कार्कीको उपन्यास ‘कारा’ बजारमा|accessdate=२५ भदौ २०८२|work=रातोपाटी|language=नेपाली}}</ref> === प्रधानमन्त्री === {{main article|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२}} [[नेपालमा जेन जी आन्दोलन|२०८२ को जेनजी आन्दोलन]] पछि, प्रधानमन्त्री [[केपी शर्मा ओली]]ले राजिनामा दिएका थिए जसले नयाँ सरकारको माग सिर्जना गरेको थियो। ३ दिनको छलफल र रस्साकस्सी पछि,२o८२ भदौ २७ शुक्रबार संविधानको धारा–६१ अनुसार सुशीला कार्कीलाई प्रधानमन्त्रीको रूपमा चयन गरिएको थियो, जसले गर्दा उनी [[नेपालको इतिहास]]मा यस पदमा रहने पहिलो महिला प्रधानमन्त्री बन्न पुगेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=पहिलो महिला सरकार प्रमुख बनिन् सुशीला कार्की |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1763407/sushila-karki-becomes-the-first-female-head-of-government |access-date=2025-09-12 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> उनकै सिफारिसमा प्रतिनिधि सभा विघटन भएको थियो र उक्त सरकारले ६ महिना भित्र प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन गर्ने गरि सहमति भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=६ महिनाभित्र प्रतिनिधिसभाको नयाँ निर्वाचन हुने|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1763471/new-elections-to-the-house-of-representatives-will-be-held-within-6-months |access-date=2025-09-12 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> उनी [[नेपालको संविधान २०७२]]को धारा ६१ को उपधारा ४ बमोजिम चुनाबी सरकारको प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ ग्रहण गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=सुशीला कार्की प्रधानमन्त्री नियुक्त |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/sushila-karki-appointed-prime-minister-49-75.html |access-date=2025-09-12 |website=नागरिक दैनिक |language=नेपाली}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}}‍‍ == बाह्य कडीहरू == * {{कमन्सश्रेणी|Sushila Karki|सुशीला कार्की}} * [http://www.nepalitimes.com/blogs/thebrief/2016/11/23/interview-chief-justice-sushila-karki/ सुशीला कार्कीसँगको अन्तरवार्ता] * [http://www.bbc.com/nepali/multimedia/2016/11/161122_iv_sushila सुशीला कार्की] * [https://www.youtube.com/watch?v=IfOrkSz1Ruo&feature=youtu.be सुशीला कार्कीसँगको टफ-टक - कान्तिपुर टेलिभिजन] {{s-start}} {{s-off}} {{s-break}} {{s-bef|before=[[केपी शर्मा ओली]]}} {{s-ttl|title=[[नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची|नेपालको प्रधानमन्त्री]] (अन्तरिम)|years=२०८२ भदौ–चैत}} {{s-aft|after=[[बालेन शाह]]}} {{s-end}} {{नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू}} {{वर्तमान सार्क नेताहरू}} [[श्रेणी:महिला प्रधानन्यायाधीशहरू]] [[श्रेणी:नेपालका प्रधानन्यायाधीशहरू]] [[श्रेणी:नेपाली न्यायाधीशहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:विराटनगरका मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९५२ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू]] 8lsio12gzaza3jbo513bwi53qycm4ho 0 90453 1395491 1394609 2026-11-10T02:46:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395491 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{Infobox football biography | name = सावित्रा भण्डारी | image = Sabitra Bhandari 03.jpg | image_size = 300px | caption = विसं २०७६ मा भण्डारी | fullname = सावित्रा भण्डारी | birth_date = {{Birth date and age|1997|5|26|df=y}} | birth_place = मनाङ, नेपाल गृहसहर: लमजुङ | height = | currentclub = [[अँ आभोँ गेँगोँ (महिला)|गेँगोँ]] | clubnumber = ९ | position = [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपङ्क्ति]] | years1 = सन् २०१४–२०१९ | clubs1 = [[सशस्त्र प्रहरी बल क्लब|एपिएफ]] | caps1 = | goals1 = | years2 = सन् २०१९ | clubs2 = [[सेतु क्लब|सेतु]] | goals2 = १५ | caps2 = ७ | clubs3 = [[गोकुलम केरल एफसी (महिला)|गोकुलम केरल]] | years3 = सन् २०१९–२०२० | caps3 = ७ | goals3 = १६ | clubs4 = [[गोकुलम केरल एफसी (महिला)|गोकुलम केरल]] | years4 = सन् २०२३ | caps4 = १० | goals4 = ३१ | clubs5 = [[हापोएल राआनाना एएफसी (महिला)|हापोएल राआनाना एएफसी]] | years5 = सन् २०२३ | caps5 = २ | goals5 = ५ | clubs6 = [[अँ आभोँ गेँगोँ (महिला)|गेँगोँ]] | years6 = सन् २०२४ – | caps6 = ९ | goals6 = २ | nationalyears1 = सन् २०१४ – | nationalteam1 = {{flagicon|NEP}} [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल]] | nationalcaps1 = ५५ | nationalgoals1 = ६२ | club-update = २०८१ असार ३ | ntupdate = २०८१ कार्तिक ११ | medaltemplates = {{MedalCountry | {{NEP}} }} {{MedalCompetition|[[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ च्याम्पियनसिप]]}} {{Medal|RU|[[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ च्याम्पियनसिप-पाकिस्तान]]|१०१४}} {{Medal|RU|[[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ च्याम्पियनसिप-नेपाल]]|१०१९}} {{MedalCompetition|[[दक्षिण एसिया खेलकुद]]}} {{Medal|Silver|[[दक्षिण एसियाली खेलकुद|साग खेल-भारत]]|२०१६}} {{MedalSilver|[[दक्षिण एसियाली खेलकुद|साग खेल-नेपाल]]|२०१९}} {{MedalCompetition|[[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|हिरो गोल्डकप]]}} {{Medal|RU|[[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|हिरो गोल्डकप]]|२०१९}} {{MedalCompetition| नेइझ्डा कप }} {{Medal| RU | नेइझ्डा कप |२०१९}} {{MedalCompetition|[[सशस्त्र प्रहरी बल क्लब|एपीएफ क्लब]] का लागी}} {{Medal|Gold|[[सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३|सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद]]|[[सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३|२०७३]]}} {{Medal|Gold|[[राखेप च्याम्पियनसिप]]|२०७४}} {{Medal|Gold|[[आठौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७५|आठौँ राष्ट्रिय खेलकुद]]|[[आठौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७५|२०७५]]}} }} '''साबित्रा भण्डारी''' (जन्म: १० जेठ २०५४) एक नेपाली महिला व्यावसायिक फुटबल खेलाडी हुन्। उनी हाल फ्रान्सेली लिग प्रोमियरको अँ आभोँ गेँगोँ नामक फुटबल क्लब र [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली]]मा [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपङ्क्ति]]को रूपमा खेल्दै आएकी छिन्। <ref>{{cite web|title=चिन्नुहोस नेपाली टोली (सम्पूर्ण तथ्यांकसहित)|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/49799 website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=सोमवार, फाल्गुन २७, २०७५|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331181323/https://www.hamrokhelkud.com/football/49799|archive-date=2019-03-31}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331181323/https://www.hamrokhelkud.com/football/49799 |date=2019-03-31 }}</ref> सावित्रा भण्डारीको बुबाको नाम फम बहादुर भण्डारी तथा आमाको नाम मुना भण्डारी हो।<ref>{{cite web |title=हट–शट (सावित्रा भण्डारी) |url=https://www.khelpati.com/hot-shot/6|website=khelpati|accessdate=}}</ref> उनले यस अघि [[सशस्त्र प्रहरी बल क्लब]]बाट पनि व्यावसायिक फुटबल खेलेकी थिइन्। उनी फुटबल मैदानमा [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपङ्क्ति]]बाट खेल्छिन्। नेपाली फुटबल क्षेत्रमा '''साम्बा''' उपनामले समेत परिचित साबित्रा नेपाली महिला टोलीका लागि हालसम्म ५० भन्दा बढी गोल गरिसकेकी छिन्।<ref name=खेलपाटी/> सावित्रा भण्डारी हाल नेपाली महिला फुटबल टोलीको सर्वाधिक उच्च गोलकर्ता हुन्।<ref>{{cite web|title=पाँचौं साफ वुमेन्स च्याम्पियनसिप : नेपाल र भारत फेरि भिड्ने|url=https://www.kantipurdaily.com/sports/2019/03/21/155313363966084700.html|website=kantipurdaily|accessdate=७ चैत्र, २०७५|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321024829/https://www.kantipurdaily.com/sports/2019/03/21/155313363966084700.html|archive-date=2019-03-21}}</ref> उनले [[अनु लामा]]को ३५ अन्तर्राष्ट्रिय गोलको किर्तिमान भङ्ग गर्दै यो सफलता हात पारेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=Sabitra Bhandari Levels Record Hold By Anu Lama |url=https://goalnepal.com/news/detail/7369|website=GoalNepal|accessdate= Sep 12, 2019 18:50}}</ref> साथै साबित्रा कुनै पनि एउटा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा सर्वाधिक गोल गर्ने नेपाली खेलाडी हुन्। यसो त साबित्रा नेपाली राष्ट्रिय महिला टोलीमा आउनु भन्दा पहिले [[भलिबल]] खेलमा आबद्ध रहेकी थिइन्, भने उनी एथलेटिक्स खेलमा पनि उत्तिकै सक्रिय अनि सफल रहेकी थिइन्<ref>{{cite web |title=सावित्रा भन्छन्–खेलमा अनुशासन र महेनत नै महत्त्वपूर्ण सावित्राः द बर्निङ स्टार|url=https://suvadin.com/news/sports/news-of-football|website=suvadin.com|accessdate=असार ४, २०७५}}</ref> सन् २०१९ मा भारतमा आयोजना भएको [[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|२०१९ हिरो महिला गोल्डकप]]मा नेपालले दोस्रो स्थान हासिल गर्दा सावित्राले प्रतियोगिताको सर्वाधिक उच्च गोलकर्ताको पुरस्कार जित्न सफल भएकी थिइन्। उनले उक्त प्रतियोगिता अन्तर्गत नेपालले इतिहासमै पहिलोपटक भारतलाई हराएउने क्रममा २ गोल गरेकी थिइन् भने बाँकी दुई गोल भने इरान विरूद्व गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=Hero Women’s Gold Cup: Sabitra Bhandari steers Nepal to maiden win over India|url=https://goalnepal.com/news/detail/7369|website=thehimalayantimes.com|accessdate=February 11, 2019 10:47 pm }}</ref> उनलाई हाल नेपाली राष्ट्रिय महिला टोलीको मुख्य अग्रपङ्क्तिको खेेलाडीको रूपमा लिइने गरिन्छ भने वर्तमानमा नेपाली टोलीका लागि उनलाई सदावहार गोल यन्त्रमा रूपमा पनि लिने गरिन्छ। सावित्रा भण्डारी सन् २०१९ का लागि भारतीय महिला फुटबल लिगका लागि नेपाली अर्कि महिला खेलाडी [[अनिता बस्नेत]]सँग [[सेतु क्लब]]मा अनुबन्ध भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=सावित्रा भण्डारी: भारतीय लिगमा उत्कृष्ट 'डेब्यु' गरेकी नेपाली खेलाडीको रोमाञ्चक यात्रा|url=https://bbc.com/nepali/amp/48182725l|website=BBC Nepal|accessdate=7 May 2019}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सेतुसँग अनुबन्ध पछि क्लबको पहिलो खेलमा अनिता बस्नेत भन्दा अगाडि नै प्रदापण गरेका कारण सावित्रा पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा आधिकारिक व्यवसायीक महिला फुटबल लिग खेल्ने प्रथम महिला बनेकी थिइन्। यस अघि उनले देशबाहिर [[माल्दिभ्स|माल्दिभ्स यरपोर्ट कम्पनी]] तथा [[माल्दिभ्स|माल्दिभ्स पुलिस क्लब ]] क्लबबाट माल्दिभ्स महिला फुटसल लिगमा सहभागीता जनाए पनि उक्त प्रतियोगिता आधिकारिक फुटबल प्रतियोगिता भने थिएन। उनले सेथु क्लबको तर्फबाट २०१९ भारतीय महिला लिगको उपाधि जितेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title= सेथुले जित्यो भारतीय महिला लिग फुटबलको उपाधि |website=https://www.hamropatro.com/news/details/5666112891650048?ns= |accessdate=may, 2019 10:47 pm }}</ref> उनले उक्त प्रतियोगितामा कुल ७ खेलमा जम्मा १५ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्रा भण्डारीको टोली सेथुले जित्यो भारतीय महिला लिग फुटबलको उपाधि|url=https://ujyaaloonline.com/story/20536/2019/5/22/indian-women-league-football-|website=ujyaaloonline.com|accessdate=जेठ ०८, २०७५}}</ref> सावित्रा भण्डारी २०७५ सालमा उत्कृष्ट प्रदर्शनी गरेको कारण नेपाली खेलकुद जगतको सर्वाधिक उच्च पुरस्कार [[पल्सर स्पोर्ट्स अवार्ड २०७५]] उत्कृष्ट महिला वर्ष खेलाडीबाट सम्मानित भएकी थिइन्। यस्तै उनले [[पल्सर स्पोर्ट्स अवार्ड २०७५]] अन्तर्गत पिपुल च्वाइस अवार्डमा दोस्रो भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=मोजाको फुटबल खेल्दै हुर्केकी महिला फुटबलकी सनसनी |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/55015 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=मंगलबार, अषाढ ३, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703024458/https://www.hamrokhelkud.com/football/55015 |archive-date=2019-07-03 }}</ref> उनले २०७६ सालको संविधान दिवसको अवसरमा राष्ट्रपति मार्फत जन सेवा श्री पञ्चम श्रेणी पदक प्राप्त गरेकी थिइन्। अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा गरेको उत्कृष्ट प्रदर्शनलाई मध्यनजर गर्दै नेपाल सरकारले २०५६ सालमा साबित्रा भण्डारीलाई राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कारबाट सम्मान गरेको थियो। ==प्रारम्भिक जीवन== सावित्रा भण्डारीको जन्म [[लमजुङ जिल्ला]]को सिमपानी भन्ने गाउँमा भएको थियो<ref>{{cite web |title=साम्बाको दशैं गिफ्ट : 'देशका लागि गोल दिने हो' |url=http://www.pahilopost.com/content/20181016132058.html |website=पहिलो पोष्ट |accessdate=१६ अक्टोबर २०१८ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181219111429/http://www.pahilopost.com/content/20181016132058.html |archive-date=2018-12-19 }}</ref>। मध्यम वर्गीय परिवारमा जन्मिएकी साबित्रा भण्डारीले गाउँकै स्थानीय विद्यालयबाट प्रवेशिका परिक्षा उतिर्ण गरेकी थिइन्। उनका बुवा थमबहादुर भण्डारी भने एक सरकारी जागिरे थिए।<ref>{{cite web|title=ह्याट्रिक गर्ल|url=http://himalkhabar.com/news/1791|website=himalkhabar.com|accessdate=१ माघ , २०७३ खेलकुद|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401040619/http://himalkhabar.com/news/1791|archive-date=2019-04-01}}</ref>। साबित्राको पनि बाल्यावस्थामा अन्य महिलाहरूको जस्तै दैनिकी बित्ने गर्दथ्यो। आमाबुवालाई घरायसी काममा सहयोग गर्ने, गाउँमै घाँस दाउरा गर्दै, उनले आफ्नो पढाईलाई अघि बढाएकी थिइन्। साबित्राले फुर्सदमा कपडाको फुटबल बनाएर खेल्ने गर्थिन्।<ref>{{cite web|title=भिडिओ स्टोरी : केटाहरूसँगै फुटबल खेल्दै हुर्केकी साम्बा|url=https://setopati.com/sports/football/1778561|website=setopati.com|accessdate=चैत १५ , २०७५ खेलकुद}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>। [[File:Sabitra Bhandari 02.jpg|thumb| २०७८ सालमा भण्डारी]] दशैँताका गाउँमा हुने खसी तथा भाले कप फुटबल प्रतियोगिताहरूले उनको फुटबल प्रतिको आकर्षण तथा रूचिमा भर्‍याङको रूपमा काम गरेको थियो। स्थानीय प्रतियोगिताहरूमा उनी गाउँकै ठूला दाइहरूको टोलीमा मिसिएर खेल्ने गर्दथिन्। त्यसपछि पनि उनलाई फुटबलमा लाग्न थप हौसला मिलेको थियो र दशैँ बाहेक पनि उनी दाईहरूसँगै फुटबल खेलहरू खेल्न थालेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=साबित्राः नेपाली महिला फुटबलकी शान |url=https://suvadin.com/news/sports/nepal-inspirer-sabitra-bhandari|website=suvadin.com|accessdate=जेठ ७, २०७५ }}</ref>। २०७१ को दशैंअघि [[लमजुङ जिल्ला]]को [[धनपोखरा]]मा [[नेपाली फुटबल प्रतियोगिताहरू|महिला फुटबल प्रतियोगिता ]]आयोजना भएको थियो। उक्त प्रतियोगितामा साबित्राले पनि सहभागीता जनाएकि थिइन् र उनको टोलीले उक्त प्रतियोगिताको उपाधि जित्न सफल पनि भयो।<ref>{{cite web |title=साम्बाको दशैं गिफ्ट : 'देशका लागि गोल दिने हो' |url=http://www.pahilopost.com/content/20181016132058.html |website=पहिलो पोष्ट |accessdate=१६ अक्टोबर २०१८ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181219111429/http://www.pahilopost.com/content/20181016132058.html |archive-date=2018-12-19 }}</ref>। विजेता भएसँगै उनको टोलीले १५ हजार रूपैयाँ जितेको थियो। त्यस पछि उनी एपीएफको छनोटमा पर्द‌ै उत्कृष्ट प्रदर्शनहरू गरेकी थिइन्। पछि उनी काठमाडौँ प्रशिक्षणका लागि आएकी थिइन्। ==व्यक्तिगत जीवन== साबित्राको स्थानीय घर [[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ जिल्लामा]] रहेको छ। उनी मध्यम स्तरको पारिवारको एक सदस्य थिइन्, भने पहिले उनको परिवार खेलकुद पृष्ठभूमि भएको परिवार पनि रहेको थिएन। उनको परिवारको चार दिदीबहिनी र दुई भाइहरूमध्ये उनी माइली हुन्।<ref>{{cite web |title=दुई वर्षभित्रै महिला फुटबलमा सावित्राको छलाङ |url=https://www.onlinekhabar.com/2016/06/435791 |website=अनलाइन खबर |accessdate= २०७३ जेठ २१ गते २०:२६ }}</ref>। उनी सानैदेखि सामान्य केटीहरू भन्दा फरक स्वभावकि थिइन् अथवा खेलकुदमा अत्याधिक रुचि राख्ने खालकी थिइन्। त्यसै कारणले गर्दानै उनले नेपाली फुटबल जगतमा छोटो समयमा नै धेरै सफलता प्राप्त गर्न सफल भएकी छिन्। यस्तै उनी वर्तमान समयमा धेरै समर्थक हुने नेपाली महिला खेलाडी हुन्। उनी आफ्नो कपाल कटाइ तरिका पनि विशेष खालको गराउन रूचाउछिन्। उनको कपालको शैली, गोलपछिको सेलिब्रेसन र निडर व्यक्तित्वपनले थप उनको व्यक्तिगत पहिचान दिएको छ।<ref>{{cite web |title=सावित्रा भण्डारी अर्थात साम्बा |url=http://www.kantipurtv.com/news/2019-03-21/20190321141216.html |website=kantipurtv |accessdate= चैत्र ७, २०७५ }}</ref>। हाल उनलाई नेपाली फुटबल जगतमा उनका समर्थकहरूले '''साम्बा''' उपनामले पनि चिन्नने गर्दछन्। उनी विश्व फुटबल जगत् पुर्तुगाली फुटबल खेलाडी [[क्रिस्टियानो रोनाल्डो|क्रिष्टियानो रोनाल्डो]]को समर्थक रहेको बताएकी थिइन्। त्यसैले पनि उनले राष्ट्रिय टोलीबाट खेल्दा गोल गरिसकेपछि रोनाल्डोको जस्तै गोल सेलिब्रेसन गर्ने गर्दछिन्। ==क्लब जीवन== ===एपीएफ क्लब=== साबित्रा भण्डारी एपिएफ क्लबका लागि १६ वर्षकै उमेरमा अनुबन्धित भएकी थिइन्। साबित्रा भण्डारी [[सशस्त्र प्रहरी बल क्लब|एपीएफ क्लब]] कि एक मुख्य खेलाडी हुन्।<ref>{{cite web|title=साताका चर्चित (सावित्रा भण्डारी)|url=http://nepal.ekantipur.com/news/2018-08-05/20180805145535.html|website=कान्तिपुर|accessdate=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402051552/http://nepal.ekantipur.com/news/2018-08-05/20180805145535.html|archive-date=2019-04-02}}</ref><ref>{{cite news|title=Women's Tournament Best Forward|url=http://www.goalnepal.com/news.php?id=27124|accessdate=27 December 2016|work=GoalNepal|date=3 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161227200537/http://www.goalnepal.com/news.php?id=27124|archive-date=27 December 2016}}</ref>। उनी वर्तमान समयमा एपीएफका प्रमुख अग्रपङ्क्तिकी खेलाडी समेत हुन्। उनकै उच्च र उत्कृष्ट प्रदर्शनकै कारणले एपीएफ क्लबले अनेक घरेलु महिला उपाधिहरू जित्न सफल भएको छ। साबित्रा भण्डारी सम्मीलित एपिएए टोलीले लगातार चार पटक [[प्रधान सेनापति कप]]को उपाधि समेत जित्न सफल भएको थियो। साथै महिला राष्ट्रिय लिगको उपाधि पनि जित्न सफल भएको थियो। एपीएफले २०७३ मा प्रधान सेनापति कप जित्दा उनी उत्कृष्ट खेलाडी समेत घोषित भएकी थिइन्। भने त्यहीँ वर्षको राष्ट्रिय लिग जित्दा पनि उनी उत्कृष्ट खेलाडी भएकी थिइन्। यस्तै २०७५ सालको प्रधान सेनापति कप जित्दा उनी उत्कृष्ट अग्रपङ्क्तिकी खेलाडी हुन सफल भएकी थिइन्। २०७४ सालमा एपीएफ क्लबले राष्ट्रिय लिग जित्दा सुपर लिगको अन्तिम खेलमा साबित्राले १ गोल गरेकी थिइन् भने एपीएफले समग्रमा पुलिस क्लबलाई २-१ गोल अन्तरले पराजित गर्दै लिग उपाधि जितेको थियो। यो लिगमा साबित्राले जम्मा ६ खेलमा २९ गोल गर्दै लिगको नयाँ किर्तिमानी समेत राखेकी थिइन्। साथै २०७४ महिला राष्ट्रिय लिगमा उनी उत्कृष्ट अग्रपङ्क्तिको खेलाडी र सर्वाधिक गोलकर्ता समेत भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=राष्ट्रिय लिग महिला फुटबलको उपाधि सशस्त्र प्रहरीलाई |url=https://www.kathmandupati.com/news/chief-international-football-apf/34648/ |website=kathmandupati.com|accessdate= २८ पुष २०७४, शुक्रबार ०७:२६}}</ref>। २०७५ सालमा पनि एपिएफलाई महिला राष्ट्रिय लिग २०७५ वा उपराष्ट्रपति कप जिताउन साबित्राको भूमिका उल्लेखनीय रहेको थियो। प्रतियोगिता भर उत्कृष्ट प्रदर्शनी गरेकी उनले प्रतियोगितामा सर्वोत्कृष्ट खेलाडी हुँदै २५ हजार नगद हात पार्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=प्रधानसेनापति अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलको उपाधि एपिएफलाई |url=http://annapurnapost.com/news/104419|website=कान्तिपुर पोष्ट|accessdate= २०७५, १२ मंसिर बुधबार २०:१८}}</ref>। प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा एपीएफले चिरपरिचीत प्रतिद्वन्द्वी नेपाल आर्मी क्लबलाई ३-१ गोलअन्तरले पराजित गर्दा उनले ह्याटि्रक समेत गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=राष्ट्रिय महिला लिग : एपीएफ च्याम्पियन|url=http://annapurnapost.com/news/104419|website=कान्तिपुर पोष्ट|accessdate=१६ साउन २०७५ }}</ref>। २०७५ सालमा पनि सावित्रा भण्डारी सम्मिलित एपीएफ क्लबले [[आठौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७५]] मा महिला फुटबल तर्फको स्वर्ण पदक जित्न सफल भएको थियो। यस आठौँ राष्ट्रिय खेलकुदमा पनि सावित्राको व्यक्तिगत प्रदर्शनी निकै उत्कृष्ट रहन गएको थियो। एपीएफले फाइनलमा अर्को विभागीय टोली नेपाल आर्मी क्लबलाई टाइब्रेकरमा ४-३ गोल अन्तरले पराजित गर्दा सावित्राले पनि गोल गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=आठौँ राष्ट्रिय खेलकुदको महिला फुटबलको उपाधि एपीएफले जित्यो|url=https://www.kharibot.com/news-details/32376/kharibot |website=kharibot.com|accessdate=११ वैशाख २०७६ }}</ref>। ====राष्ट्रिय महिला फुटबल लिग २०७७==== साबित्रा भण्डारी सम्मिलित सशस्त्र प्रहरी बलको टोली २०७७ सालको राष्ट्रिय महिला फुटवल लिगको विजेता बनेको थियो। २०७७ फागुन ४ गते साबित्रा प्रतियोगिताको दशौं खेलमा पुलिसविरुद्ध खेलमा गम्भिर चोटका कारण घाइते भएकि थिइन्, चोट कै कारण खेलको ७९ औं मिनेटमा साबित्राले मैदान छाडेकी थिइन्<ref>{{cite web |title=सावित्राको चोट गम्भीर, १ वर्ष मैदानबाहिर |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/83888.html|website=hamrokhelkud.com|accessdate=मंगलबार, फागुन ४, २०७७ }}</ref>। उनको ठाँउमा मैदान प्रवेश गरेकी [[रविना गोले]]ले ८६ औं मिनेटमा गोल गर्दै एएिफलाई जित दिलाएकी थिइन्। साबित्राले गोलको लागि प्रयास गर्दा उनलाई चोट लागेको थियो। विपक्षी गोलकिपर अघि बढेको मौकामा बल चिप गर्ने प्रयासमा ल्यान्डिङका क्रममा उनको घुडाँमा चोट लागेको थियो<ref>{{cite web |title=सावित्रा, चोट अनि अबको बाटो |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/83916.html |website=hamrokhelkud.com|accessdate=मंगलबार, फागुन ४, २०७७ }}</ref>। उनी यस राष्ट्रिय लिगमा सर्वाधिक गोलकर्तासगै सर्वोत्कृष्ट फर्वार्डको समेत पुरस्कार जितेकी थिइन्<ref>{{cite web |title=के भन्छन् महिला लिगका उत्कृष्ट खेलाडी ? |url=https://www.khelpati.com/football/23375|website=khelpati.com|accessdate=मंगलबार, फागुन ७, २०७७ }}</ref>। ===माल्दिभ्स लिग=== ====माल्दिभ्स यरपोर्ट कम्पनी==== सावित्राले २०१७ माल्दिभस् महिला लिगमा माल्दिभ्स यरपोर्ट कम्पनीबाट खेलेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=माल्दिभ्समा सावित्रा र अनिता दुवैको ह्याट्रिक|url=http://headlinenepal.com/archives/109494|website=headlinenepal.com|accessdate=: १८ चैत्र २०७४, आईतवार १५:५४|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401003104/http://headlinenepal.com/archives/109494|archive-date=2019-04-01}}</ref>। दक्षिण एसियाकी उत्कृष्ट अग्रपङ्क्तिको खेलाडी मध्येकी एक सावित्रा २०१७ सालको संस्करणमा प्रतियोगितामा उत्कृष्ट खेलाडी घोषित भएकी थिइन्। सावित्राले उक्त वर्षको प्रतियोगितामा ४ खेलमा १३ गोल गरेकी थिइन्। ====माल्दिभ्स पुलिस==== फेब्रुअरी २०१७ मा साबित्रालाई माल्दिभ्स महिला राष्ट्रिय लिग खेल्नका लागि माल्दिभ्सबाट बोलाइएको थियो<ref>{{cite web |title=सावित्रा र अनिता सम्मिलित माल्दिभ्स एयरपोर्टको जित |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/19053 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=: सोमवार, चैत्र २८, २०७३ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401003059/https://www.hamrokhelkud.com/football/19053 |archive-date=2019-04-01 }}</ref>। साथै उनी उक्त माल्दिभ्स राष्ट्रिय लिगमा उत्कृष्ट अग्रपङ्क्तिको खेलाडी समेत हुन सफल भएकी थिइन् भने अर्की नेपाली महिला फुटबल खेलाडी [[अनिता बस्नेत]]सँगै उनी माल्दिभ्स गएकी थिइन्। उनको त्यो माल्दिभ्समा दोस्रो व्यवसायिक फुटबल खेल रहेको थियो<ref>{{cite web|title=माल्दिभ्समा चम्किँदै सावित्रा, भन्छिन्– बिदेसिन बाध्य नबनाऊ|url=http://baahrakhari.com/news-details/51433/2018-03-23|website=baahrakhari.com|accessdate=: २०७४ चैत ९ शुक्रबार १३:५२:०|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402052026/http://baahrakhari.com/news-details/51433/2018-03-23|archive-date=2019-04-02}}</ref>। उनले माल्दिभ्समा पुलिस टोलीबाट ''माल्दिभ्स फुटसल फिस्टा'' का लागि व्यवसायीक फुटबल खेलेकी थिइन्। पुलिस टोलीबाट माल्दिभ्स फुटसल फिस्टा खेलेका साबित्रासँगै अर्की नेपाली खेलाडी अनिताको उत्कृष्ट प्रदर्शनीले आफ्नो टोलीलाई फाइनल सम्म पुर्‍याउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web |title=सावित्रा भण्डारी र निरु थापालाई माल्दिभ्सबाट आमन्त्रण |url=http://www.kheldainik.com/football/3757/|website=kheldainik.com|accessdate= : फाल्गुन ११, २०७३}}</ref>। तर माल्दिभ्स पुलिस क्लब फाइनलमा भने एमपिएलसँग पराजित हुँदै उपविजेता बनेको थियो। प्रतियोगिता भर उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेकी साबित्राले प्रतियोगितामा कुल १९ गोल गरेकी थिइन् भने अनिताले ११ गोल गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=माल्दिभ्समा नेपाली खेलाडी सावित्रा भण्डारी ‘सर्वोत्कृष्ट खेलाडी’ |url=http://www.nayapage.com/archives/45429 |website=नयाँ पेज |accessdate=: 18 April, 2018 2:23 pm |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323164454/http://www.nayapage.com/archives/45429 |archive-date=2019-03-23 }}</ref>। साबित्रा भण्डारी उक्त प्रतियोगिताको उच्च गलकर्ता तथा क्वीन अफ द टुर्नामेन्ट समेत घोषित भएकी थिइन्<ref>{{cite web |title=माल्दिभ्समा व्यवसायिक फुटबल खेलेर स्वदेश फर्किए साबित्रा र अनिता |url=http://www.kheldainik.com/football/23062/ |website=खेलकुद दैनिक |accessdate=बैशाख ९, २०७५}}</ref>। ===सेतु क्लब=== सावित्रा भण्डारी [[२०१९ भारतीय महिला लिग|२०१९ भारतीय महिला लिगका]] भारतीय क्लब [[सेतु क्लब|सेतु एफसी महिला टोलीबाट]] अनुबन्धित भएकी थिइन्<ref>{{cite web |title=सावित्रा र अनिता भारत प्रस्थान |url=https://www.khelpati.com/football/8150 |website=deshsanchar.com |accessdate=बैशाख १६, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=पहिलो पटक इन्डियन लिग खेल्न जाँदै सावित्रा र अनिता |url=https://www.khelpati.com/football/8150 |website=deshsanchar.com |accessdate=बैशाख १५, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=भारतमा सावित्रा र अनिता |url=https://baahrakhari.com/news-details/193245/2019-05-03 |website=baahrakhari.com |accessdate=बैशाख २०, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210620044715/https://baahrakhari.com/news-details/193245/2019-05-03 |archive-date=2021-06-20 }}</ref>। यस प्रतियोगिताका लागि सेतु एफसीबाट भारतीय ७० हजार रुपैयाँमा अनुबन्धन भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=नेपाली महिला फुटबलरद्वय साम्बा र अनिताको छलाङ, ब्यावसायिक लिग खेल्न सोमबार भारत जाँदै |url=https://kathmandutoday.com/2019/04/379308.html |website=kathmandutoday.com |accessdate=बैशाख १५, २०७६}}</ref>। उनी अर्की नेपाली महिला फुटबल खेलाडी [[अनिता बस्नेत]]सँगै उक्त सेतु क्लबमा अनुबन्धित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=इतिहास रच्दै सावित्रा र अनिता |url=https://pahilopost.com/content/20190428144706.html |website=pahilopost.com |accessdate=बैशाख १५, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501073643/http://www.pahilopost.com/content/20190428144706.html |archive-date=2019-05-01}}</ref> भने अनिता र सावित्रा अन्तर्राष्ट्रिय व्यवसायीक फुटबल खेल खेल्ने पहिलो महिला खेलाडी बन्न समेत सफल भएका थिए। <ref>{{cite web |title=सावित्रा र अनिता भोलि भारत जाँदै |url=https://baahrakhari.com/news-details/192417/2019-04-28 |website=baahrakhari.com |accessdate=बैशाख १५, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506151347/https://baahrakhari.com/news-details/192417/2019-04-28 |archive-date=2019-05-06 }}</ref> सावित्राले सेतु क्लबका लागि मे ६ को लिग समुह चरणको पहिलो खेलमान‌ै प्रदापण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्रा सुरुवाती रोजाईमा, अनिता बेन्चमा |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52675 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २३, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506155119/https://www.hamrokhelkud.com/football/52675 |archive-date=2019-05-06 }}</ref> मनिपुर पुलिस स्पोर्ट्स क्लबसँग भएको पहिलो खेलबाट उनले आफ्नो पहिलो खेल पस्किएकी थिइन्। यस खेलमा अनिता बस्नेतले प्रदापण गर्ने मौका नपाएको अवसरमा सावित्राले प्रदापण गरेसँगै आधिकारिक व्यावसायिक अन्तर्राष्ट्रिय क्लब फुटबलमा पहिलोपटक खेल्ने नेपाली महिला खेलाडी हुन समेत सफल भएकी थिइन्। यस खेलमा सेतु क्लबले मनिपुर पुलिस स्पोर्ट्स क्लबलाई ६-४ गोल अन्तरले पराजित गर्दा सावित्राले उत्कृष्ट खेल प्रदर्शनी गर्दै ४ गोल तथा एक गोलका लागि अवसर पनि निर्माण गरेकि थिइन्।<ref>{{cite web |title=भारतीय लिगमा सावित्राको गोल वर्षा ! |url=https://www.khelpati.com/football/8369 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २३, २०७६}}</ref> उनले उक्त खेलको २९ सेकेन्डमा नै गोल गरी टोलीलाई अग्रता दिलाएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्राको २९ सेकेन्डमै गोल ! |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52679 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २३, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506155116/https://www.hamrokhelkud.com/football/52679 |archive-date=2019-05-06 }}</ref> त्यसपछि १६ औँ मिनेटमा दोस्रो गोल गरेकी सावित्राले ३४ औँ मिनेटमा ह्याटि्रक पूरा गरेकी थिइन् भने चौथो गोल पहिलो हाफको थप समयमा गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=पहिलो हाफमै सावित्राको ४ गोल ! |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52680 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २३, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506155119/https://www.hamrokhelkud.com/football/52680 |archive-date=2019-05-06 }}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्राको उत्कृष्ट प्रदर्शनमा सेथुको विजयी सुरुवात |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52684 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २३, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506155117/https://www.hamrokhelkud.com/football/52684 |archive-date=2019-05-06 }}</ref><ref>{{cite web |title='डेब्यु' खेलमै सावित्राको ह्याट्रिक ! |url=https://www.khelpati.com/football/8368 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २३, २०७६}}</ref>। उनी भारतीय महिला लिगको पहिलो खेलमानै उत्कृष्ट खेल प्रदर्शनी गरेबापत खेलको विमन अफ द म्याच भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=डेब्यु खेलमा सावित्रालाई ‘वुमन अफ द म्याच’ |url=https://www.khelpati.com/football/8373 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २३, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्राको ह्याट्रिकमा सेथुको प्रभावशाली सुरुवात |url=https://www.khelpati.com/football/8371 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २३, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्रा भन्छिन् – ‘लिग जिताउने लक्ष्य छ ‘ |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52760 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २४, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508015024/https://www.hamrokhelkud.com/football/52760 |archive-date=2019-05-08 }}</ref> प्रतियोगिताको दोस्रो खेलमा क्लबले बेङ्गलोर युनाइटेडलाई ३-० ले पराजित गर्दा सावित्राले १ गोल गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सेथुको जितमा सावित्रा र अनिताको गोल |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52796 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २५, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508104429/https://www.hamrokhelkud.com/football/52796 |archive-date=2019-05-08 }}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्रा र अनिताको गोलमा सेथुको सहज जित |url=https://www.khelpati.com/football/8400 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २५, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=डेब्यु खेलमा अनिताको गोलमा |url=https://www.khelpati.com/football/8400 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २५, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्राको गोलमा सेथुलाई अग्रता |url=https://www.khelpati.com/football/8399 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २५, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=दोस्रो खेलमा समेत सावित्राको गोल |url=https://www.khelpati.com/football/8398 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २५, २०७६}}</ref> प्रतियोगिता अन्तर्गतको तेस्रो खेलमा पनि सावित्रा टोलीको सुरुवाती पहिलो ११ पर्न असफल रहेकि थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्रा बेन्चमा, अनितलाई मौका |url=https://www.khelpati.com/football/8432 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २७, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्रा बेन्चमा, अनितलाई मौका |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52852 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २७, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510030617/https://www.hamrokhelkud.com/football/52852 |archive-date=2019-05-10 }}</ref> दोस्रो हाफमा नेपाली खेलाडी [[अनिता बस्नेत]]क‍ो स्थानमा मैदान प्रवेश गरेकी उनले १ गोल गर्दा सेथुले समग्रमा स्पोर्टस् एकडेमी अफ इन्डिया (एसएआई) क्लबलाई ९-० को फराकिलो गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो।<ref>{{cite web |title=सेथुको फराकिलो जित, सावित्राको निरन्तर गोल |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52891 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २७, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513084029/https://www.hamrokhelkud.com/football/52891 |archive-date=2019-05-13 }}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्राको गोलमा सेथुको गोल वर्षा |url=https://www.khelpati.com/football/8433 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २७, २०७६}}</ref> सेथु क्लबले चौथो खेलमा कोल्हापुर सिटीलाई ९–० ले हराउँदा सावित्राले ३ गोल तथा प्रतियोगितामा व्यक्तिगत दोस्रो ह्याटि्रक गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्रा सेथुको प्लेईङ सेटमा |url=https://www.khelpati.com/football/8487 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २९, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=कोल्हापुरविरुद्ध सावित्राको ह्याट्रिक |url=https://www.khelpati.com/football/8494 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २९, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्राको ह्याट्रिकमा सेथुको फराकिलो जित |url=https://www.khelpati.com/football/8495 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २९, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=सेथुका लागि सावित्राको ह्याट्रिक |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/52990 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=बैशाख २९, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513084110/https://www.hamrokhelkud.com/football/52990 |archive-date=2019-05-13 }}</ref> उनले बरोडा फुटबल एकेडेमीविरुद्धको पाचौँ खेलमा भने कुनै गोल गर्न नसक्दा समेत उक्त खेल सेथु क्लबले ७-० ग‍ोल अन्तरले जित्दै सेमिफाइनलमा स्थान बनाएको थियो।<ref>{{cite web |title=लगातार पाँचौ जितसँगै सेथु सेमिफाइनलमा |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/53263 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=जेठ ४, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518100747/https://www.hamrokhelkud.com/football/53263 |archive-date=2019-05-18 }}</ref> सेथु समूह ख को विजेता बन्दै सेमिफाइनल प्रवेश गरेको थियो।<ref>{{cite web |title=सावित्राको सेथु समूह विजेता बन्दै सेमिफाइनलमा |url=https://www.khelpati.com/football/8648 |website=khelpati.com |accessdate= जेठ ०४, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=कोल्हापुरविरुद्ध सावित्राको ह्याट्रिक |url=https://www.khelpati.com/football/8494 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २९, २०७६}}</ref> सेमिफाइनलमा सेन्ट्रल एमएसबी क्लब विरुद्ध उनले उत्कृष्ट प्रदर्शनी गर्दै टोलीलाई फाइनल सम्म पुराउन सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्रा र अनिताको टोली सेथु फाइनल प्रवेशका लागि खेल्दै |url=https://www.khelpati.com/football/87018 |website=khelpati.com |accessdate=जेठ ०६, २०७६ }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्रा पहिलो रोजाईमा |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=जेठ ६, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527051853/https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |archive-date=2019-05-27 }}</ref> उक्त खेलमा सेथु क्लबले ७-० को जित दर्ता गर्दा सावित्राले ह्याटि्रक सहित कुल ४ गोल गरेकि थिइन्।<ref>{{cite web |title=सेथुको अग्रतामा सावित्राको पनि गोल |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=जेठ ६, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527051853/https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |archive-date=2019-05-27 }}</ref><ref>{{cite web |title=सेथु आइडब्लूएलको फाइनलमा, सावित्राको ४ गोल |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=जेठ ६, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527051853/https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |archive-date=2019-05-27 }}</ref><ref>{{cite web |title=सेमिफाइनलमा सावित्राको ह्याट्रिक |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |website=khelpati.com |accessdate=जेठ ६, २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527051853/https://www.hamrokhelkud.com/football/53379 |archive-date=2019-05-27 }}</ref><ref>{{cite web |title=कोल्हापुरविरुद्ध सावित्राको ह्याट्रिक |url=https://www.khelpati.com/football/8494 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २९, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=कोल्हापुरविरुद्ध सावित्राको ह्याट्रिकज |url=https://www.khelpati.com/football/8494 |website=khelpati.com |accessdate= बैशाख २९, २०७६}}</ref> साथै फाइनलमा समेत उनले मनिपुर पुलिस विरुद्ध २ गोल गर्दै सेथुलाई ऐतिहासिक रूपमा उपाधि जिताउन महत्त्वपूर्ण भुमिका खेलेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्रा चम्केपछि सेथु च्याम्पियन |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/53488 |website=hamrokhelkud.com |accessdate=८ जेठ , २०७६ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527053417/https://www.hamrokhelkud.com/football/53488 |archive-date=2019-05-27 }}</ref><ref>{{cite web |title=फाइनलमा सावित्राको गोल |url=https://www.khelpati.com/football/8494 |website=khelpati.com |accessdate=०८ जेठ, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=फाइनलमा सावित्राको दोस्रो गोल |url=https://www.khelpati.com/football/8494 |website=khelpati.com |accessdate=०८ जेठ, २०७६}}</ref> उनी फाइनल खेलको महत्त्वपूर्ण खेलाडीको पुरस्कार समेत जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्राको नायकत्वमा सेथु लिग च्याम्पियन |url=https://www.khelpati.com/football/8494 |website=khelpati.com |accessdate=०८ जेठ, २०७६}}</ref>। ==अन्तर्राष्ट्रिय खेल जीवन== सावित्रा भण्डारीले सन् २०१४ को साफ च्याम्पियनसिपमा भुटानविरुद्धको खेलबाट अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा प्रदापण गरेकी थिइन्। उनले नेपालका लागि हालसम्म ३० भन्दा बढी अन्तर्राष्ट्रिय गोल गरेकी सकेकी छिन्। उनले भुटान विरूद्धको आफ्नो पहिलो खेलमै १ गोल गरेकी थिइन्। यसबाहेक आसामको सिलोङमा आयोजना भएको १२ औँ सागमा उनले श्रीलङ्काविरुद्ध २ गोल गरेकी थिइन्। सावित्राले भारतको पश्चिम बङ्गालस्थित सिलिगुढीमा भएको चौथो महिला साफ च्याम्पियनसिपको तीन खेलमा ११ गोल गरेकी थिइन्। उनी नेपाली फुटबल इतिहासमा एउटै प्रतियोगितामा सर्वाधिक गोल गर्ने खेलाडी मात्र नभई, एउटै खेलमा दोहोरो ह्याट्रिक गर्ने महिला तथा पुरूष खेलाडी पनि बन्न पुगेकी थिइन्। १७ फेब्रुअरी २०१६, मा नेपाल भन्दा २६ स्थान माथिको मलेसियासँग भएको काठमाडौँमा भएको खेलमा उनले १ गोल गरेकी थिइन्।<ref>{{cite news|title=Bhandari’s goal ensures Nepal victory over Malaysia|url=http://thehimalayantimes.com/sports/nepal-football-eves-win-malaysia-friendly-sabitra-bhandari/|accessdate=27 December 2016|work=The Himalayan Times|date=17 December 2016}}</ref> उनको गोलसँगै नेपाली महिला टोलीले पहिलोपटक मलेसिया महिला टोलीलाई हराएर एक नयाँ इतिहास रचेको थियो। यस्तै सावित्राले २२ मे २०१७ का दिन मलेसियाको घरेलु मैदानमा भएको खेलमा समेत मलेसिया विरुद्ध गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। ===२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप=== सन २०१४ मा पाकिस्तानमा भएको [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]मा भुटानसँगको खेलमा सावित्राले राष्ट्रिय टोलीबाट प्रदापण गरेकी थिइन्। उक्त खेलको ८६ औँ मिनेटमा [[अनु लामा]]को स्थानमा मैदान प्रवेश गरेको दुइ मिनेटपछि नै सावित्राले गोल गरेकी थिइन्। उनको यो पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोल थियो।<ref>{{cite web |title=सावित्रा भण्डारी अर्थात साम्बा |url=http://www.kantipurtv.com/news/2019-03-21/20190321141216.html |website=kantipurtv |accessdate= चैत्र ७, २०७५ }}</ref> ===२०१६ साग खेल=== २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद अन्तर्गत उनले कुल ४ खेल खेल्दै २ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। समूह चरण अन्तर्गत श्रीलङ्कासँग २६ डिसेम्बर २०१६ मा भएको खेलमा उनले २ गोल गरेकी थिइन्।<ref>{{cite news|title=SAG: Kamala Devi stars in India’s title triumph|url=http://www.thehindu.com/sport/football/south-asian-games-kamala-devi-stars-in-indias-title-triumph/article8241390.ece|accessdate=27 December 2016|work=The Hindu|date=15 February 2016}}</ref> उनले खेलको दोस्रो र तेस्रो गोल गरेकी थिइन्, र उक्त खेलमा नेपालले श्रीलङ्कालाई ८-० गोलअन्तरले पराजित गरेको थियो। साथै नेपालले प्रतियोगितामा दोस्रो हुँदै साफ खेलमा रजत पदक जितेको थियो। फाइनलमा नेपाल दक्षिण एसियाली प्रतिस्पर्धी भारतसँग पराजित भएको थियो। समूह चरण तथा लिग चरणमा नेपाल पहिलो र भारत दोस्रो हुँदै फाइनल प्रवेश गरेको थियो। फाइनलमा पराजित नेपालले भारतलाई लिग चरणमा बराबरीमा रोकेको थियो। ===२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप=== {{quote box|width=32%|align=right|quote='''२०१६ साफ च्याम्पियनसिपमा साबित्रा भण्डारीको खेल कौशल तथा गोल क्षमता देखेर नेपालको सबैभन्दा ठूलो प्रतिद्वन्द्वी भारतका प्रशिक्षक सजत धरले समेत उनको निकै प्रशंसा गरेका थिए।''' |}} [[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] अन्तर्गत सावित्राले भुटानविरुद्धको पहिलो खेलमा ६ गोल गरेकी थिइन् जसका कारण नेपाल ८–० ले विजयी हुन सफल भएको थियो। साथै उनी नेपाली फुटबल इतिहासमा एकै खेलमा दोहोरो ह्याट्रिक गर्ने पहिलो खेलाडी समेत बनेकी थिइन्। साथै उनले नेपालले माल्दिभ्सलाई ९– ० ले पराजित गरेको खेलमा एक्लैले ५ गोल गरेकी थिइन्। उक्त प्रतियोगिताको सेमिफाइनलमा भारत विरूद्व नेपाल पराजित भएपनि उनले भारतलाई १ गोल फर्काएकी थिइन्। २-० ले पछाडि परेको नेपालका लागि ७५औँ मिनेटमा उनले भारत विरूद्व १ गोल गरेकी थिइन्। तर पनि नेपालले खेलको अन्तिम समय तिर पुन: १ गोल खादै समग्रमा ३-१ गोल अन्तरको हारसँगै प्रतियोगिताबाट बाहिरिएको थियो.<ref>{{cite news|title=Sabitra inspired Nepal routs Bhutan|url=http://the-anfa.com/newspage-726-sabitra+inspired+nepal+routs+bhutan|accessdate=27 December 2016|work=The All Nepal Football Association|date=26 December 2016}}</ref> भारतमा भएको यस महिला साफ च्याम्पियनसिपमा नेपाली टोलीले सफल हुन नसके पनि व्यक्तिगत प्रर्दशनीको आधारमा भने सावित्र अगाडि रहन सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite news|title=अन्तिम प्रशिक्षणका लागि महिला फुटबल टोली झापामा, साफ च्याम्पियनसिप जित्ने लक्ष्य (फोटोफिचर सहित)|url=http://epurwa.com/?p=12698|accessdate=27 December 2016|work=The All Nepal Football Association|date=२०७३ माघ २०|archive-url=https://web.archive.org/web/20190207231255/http://epurwa.com/?p=12698|archive-date=7 February 2019}}</ref> उनले प्रतियोगिता अवधीभर १२ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। यहि प्रतियोगितामा गोल गरेको देखेर भण्डारीलाई नेपाली महिला फुटबलको सदावहार गोल यन्त्र समेतका रूपमा लिइने गरिन्छ।<ref>{{cite web |title=सावित्रा भन्छन्–खेलमा अनुशासन र महेनत नै महत्त्वपूर्ण सावित्राः द बर्निङ स्टार |url=https://suvadin.com/news/sports/news-of-football |website=suvadin.com |accessdate= काठमाडौ, २०७२ असार ४ }}</ref> ===२०२० ओलम्पिक छनोट पहिलो चरण २०१८=== नेपाली महिला फुटबल टोलीले [[२०२० ग्राषमकालीन ओलम्पिक]] फुटबल खेल अन्तर्गत छनोट अन्तर्गतको पहिलो चरण पार गरी दोस्रो चरणमा पुग्दा साबित्रा भण्डारीको योगदान र भूमीका पनि अतुलनीय रहेको थियो।<ref>{{cite web |title=नेपाली महिला फुटबल टोली एएफसी महिला ओलम्पिक खेलमा छनोट |url=https://kanchanrup.news/ne_NP/नेपाली-महिला-फुटबल-टोली-एए/ |website=कञ्चनरूप न्युज |accessdate=१३ नोभेम्बर २०१८ }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> म्यानमामा ८ नोभेम्बर २०१८ देखि १३ नोभेम्बर सम्म सञ्चालन भएको समूह चरणका खेलहरूमा नेपालले तीनै वटा खेल बराबरीमा खेलेको थियोे। तीन खेलमा तीन गोल खाएको र तीन गोल गरेको नेपाली टोलीका लागि एक महत्त्वपूर्ण गोल साबित्रा भण्डारीले पनि गरेकी थिइन्। आयोजक म्यानमारसँग ११ नोभेम्बरमा भएको समुह चरणको दोस्रो खेलको तेस्रो मिनेटमा उनले पेनाल्टी मार्फत गोल गरिकी थिइन् भने खेलमा उनकै गोलबाट अग्रता लिएको नेपालले पछि १४ मिनेटमा गोल व्यहोर्नुपरेको परेको थियो। छनोट चरणमा अन्य दुई गोल भने भारत र बङ्गलादेश विरूद्व [[मीरा थापा]]ले गरेकी थिइन्। समुहमा उत्कृष्ट तीनले अघिल्लो चरणमा प्रवेश पाउने निर्णय अन्तर्गत नेपाल दोस्रो चरण प्रवेश गर्न सफल थियो। ===२०२९ हिरो महिला गोल्डकप=== [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली]]ले ११ फेब्रुअरी २०१९ मा [[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|हिरो गोल्डकप]]अन्तर्गत समूह चरणको दोस्रो खेलमा आयोजक भारतलाई २-१ ले पराजित गर्दै ऐतिहासिक जित दर्ता गर्दा नेपालका लागि दुवै गोल सावित्रा भण्डारीले गरेकी थिइन्। <ref>{{cite web |title=सारा नेपालीलाई सम्झिएर रुन पुगे : सावित्रा भण्डारी (अन्तरवार्ता) |url=https://www.khelpati.com/interview/5858/|website=खेलपाती|accessdate=सोमवार, माघ २८, २०७५ }}</ref> खेलको पाँचौ मिनेटमा [[हिराकुमारी भुजेल]]को लामो पासमा सावित्राले गरेको प्रहार भारतकी गोलरक्षक [[अदिति चौहान]]ले छोएपनि पोस्टको दिशा लिँदै गोल भएको थियो भने त्यसको दुई मिनेटमै सावित्राले दोस्रो गोल गरेकी थिइन्। [[मनमाया लिम्बू]]ले पेनाल्टी क्षेत्रभित्र दायाँ भागबाट दिएको क्रस गोलरक्षक अदितिले खुट्टामुनिबाट फुत्काएपछि सावित्राले गोललाइनबाट खाली पोस्टमा गोल गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=‘भारतविरुद्ध नेपालको पहिलो जित !|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/48676|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=मंगलबार, माघ २९, २०७५ }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> जित पछि उनले भारतलाई उसकै घरेलु मैदानमा पराजित गर्न पाउँदा खुसी भएको भावना व्यक्त समेत गरिकी थिइन्। सावित्राले खेलको पाँचौ र सातौँ मिनेटमा गोल गरेपछि नेपालले इतिहासमै पहिलो पटक [[भारत महिला राष्ट्रिय टोली|भारतीय टोली]]विरुद्ध जित दर्ता गरेको थियो।<ref>{{cite web|title=‘भारतलाई उसकै मैदानमा दबाबमा राख्यौं’ – फरवार्ड सावित्रा भण्डारी|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/48705|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=मंगलबार, माघ २९, २०७५ }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस्तै प्रतियोगिताको तेस्रो तथा समुह चरणको अन्तिम खेलमा नेपालले [[इरान]]लाई ३-१ गोल अन्तरले हराएको खेलमा सावित्राले दुई गोल गरेकी थिइन्। उक्त खेलमा नेपालकालागि [[अनिता बस्नेत]]ले सुरूवाती अग्रता दिलाएकी थिइन्। साथै सावित्राले दोस्रो हाफको ५९औँ मिनेटमा नेपालको अग्रता दोब्बर पारेकि थिइन् खेलको अन्तिम मिनेटमा व्यक्तिगत दोस्रो गोल गरेकि थिइन्।<ref>{{cite web|title=नेपालले इरानलाई पनि हरायो|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/48705|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=बुधबार , फागुन २०७५ }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=उपाधि, सावित्रा र एन्फा|url=https://www.khelpati.com/womens-saff/6961/|website=khelpati.com|accessdate=शुक्रवार, चैत्र ८, २०७५}}</ref> प्रतियोगितामा नेपालले दोस्रो स्थान हात परेको थियो भने सावित्राले प्रतियोगिता भरकै सर्वाधिक उच्च गोलकर्ताको पुरस्कार जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=नेपाल हिरो गोल्डकपको उपविजेतामा सिमित !|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/48819|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=शुक्रबार, फाल्गुन ३, २०७५}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप=== सावित्रा भण्डारीले [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]को समुहचरण देखि फाइनल खेल सम्मको प्रत्येक खेलमा कम्तीमा एक गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। उनी यस प्रतियोगिताको सर्वाधिक गोलकर्ता हुन सफल भएकी थिइन्। सावित्राले प्रतियोगिताको सबै खेलमा १-१ गोल गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=Bhandari on course of becoming all-time best |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2019-03-21/bhandari-on-course-of-becoming-all-time-best.html|website=kathmandupost.ekantipur|accessdate=Mar 21, 2019}}</ref> उनले भुटान, बङ्गलादेश, श्रीलङ्का र भारतविरुद्ध गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। सावित्राले भारतकी इन्दुमतिसँगै प्रतियोगिताको सर्वाधिक गोलकर्ताको पुरस्कार ग्रहण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=सावित्रा भण्डारी र इन्दुमतिलाई सर्वाधिक गोलकर्ताको अवार्ड|url=https://nepalkhabar.com/np/news/sports/58150/|website=नेपालखबर|accessdate=२०७५ चैत ८|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401040325/https://nepalkhabar.com/np/news/sports/58150/|archive-date=2019-04-01}}</ref> सावित्राले यस प्रतियोगितामा गरेको ४ गोल सहित यो प्रतियोगिता सम्म उनले नेपालका लागि कुल २६ गोल गरेकी थिइन्। कुल २६ अन्तर्राष्ट्रिय गोलसँगै उनी नेपाली राष्ट्रिय महिला फुटबल टोलीका लागि सर्वाधिक गोलगर्ने खेलाडीका रूपमा दोस्रो स्थानमा उक्लिएकी थिइन्। ===२०२० ओलम्पिक छनोट दोस्रो चरण २०१९=== सन् २०२० ओलम्पिक छनोट दोस्रो चरण अन्तर्गतको कुल तीन खेलहरूमा सावित्रा भण्डारीले जम्मा १ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। उनले इन्डोनेसिया विरूद्वको तेस्रो खेलमा २ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। उक्त खेलमा नेपाल २-१ गोलअन्तरले विजयी भएको थियोे।<ref>{{cite web |title=WOMEN`S OLYMPIC FOOTBALL TOURNAMENT 2020 Qualifiers Round 2 |url=http://stats.the-afc.com/match_report/15308 |website=the-afc.com |accessdate= }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===२०१९ नादेझ्दा कप=== किर्गिस्तानमा आयोजना भएको २०१९ नादेझ्दा कप फुटबल प्रतियोगितामा नेपाले दोस्रो स्थान हात पार्दा सावित्रा भण्डारीले ७ गोल सहित प्रतियोगिताको सर्वाधिक गोलकर्ताको पुरस्कार जित्न सफल भएकी थिइन्<ref>{{cite web |title=नेपाल नादेझ्दा कपको उपविजेता! |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58965.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २६}}</ref><ref>{{cite web |title=स्वदेश फर्किए उपविजेता महिला टोली |url=https://www.khelpati.com/football/11970|website=khelpati.com|accessdate=२०७६ भदौ २७}}</ref><ref>{{cite web |title=नादेझ्दा कपमा सावित्रा सर्वाधिक गोलकर्ता |url=https://www.khelpati.com/football/11950|website=khelpati.com|accessdate=२०७६ भदौ २७}}</ref> उनले पहिलो खेलमा किर्गिस्तानविरूद्व ४ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। सावित्राले ४ गोल गरेको उक्त खेल नेपालले ८-२ को फराकिलो अन्तरले जित्न सफल भएको थियो।<ref>{{cite web |title=नेपालको गोलवर्षामा सावित्राको ४ गोल |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58768.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २२}}</ref> ह्याट्रिक सहित ४ गोल गरेकी सावित्राले उक्त खेलको ३औँ, १५औँ, ३०औँ र ५३औँ मिनेटमा गोल गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=नेपालको आधा दर्जन गोलमा सावित्राको ह्याट्रिक |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58766.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २२}}</ref><ref>{{cite web |title=३० मिनेटमै ‘साम्बा’को ह्याट्रिक |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58765.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २२}}</ref><ref>{{cite web |title=१५ मिनेटमै ‘साम्बा’को २ गोल |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58764.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २२}}</ref> खेलको ५३औँ मिनेटमा सावित्राले पेनाल्टी क्षेत्रको ठिक बाहिर प्राप्त फ्रिकिकलाई सिधै गोलमा परिणत गर्दै नेपाललाई ५ गोलको स्थितिमा पुर्‍याएकी। यस्तै उनले प्रतियोगिताको तेस्रो खेलमा निर्णायक १ गोल गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|title=ताजकिस्तानलाई हराउँदै नेपाल फाइनलमा|url=https://www.setopati.com/sports/football/189528|website=setopati|accessdate=२०७६ भदौ २४}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ताजिकिस्तान विरुद्धको खेलमा उनले ८५औँ मिनेटमा [[गिता राना]]को प्रिकीकमा हेड गर्दै गोल गर्न सफल भएकी थिइन्। सावित्राको उक्त निर्णायक गोल सहित नेपालले ताजिकिस्तानलाई १-० ले पराजित गर्दै प्रतियोगिताको फाइनलमा पुग्न सफल भएको थियो<ref>{{cite web |title=नेपाल नादेझ्दा कपको फाइनलमा, सावित्राको गोल |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58850.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २४}}</ref><ref>{{cite web |title=नेपाल र ताजिकस्तान – पहिलो हाफमा गोलरहित बराबरी |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58848.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २४}}</ref> भने बाँकी दुई गोल उज्बेकिस्तान विरूद्व फाइनल खेलमा गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=पहिलो हाफमा नेपाल पछाडि |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58960.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २६}}</ref> फाइनलमा नेपाल २-३ गोल अन्तरले पराजित हुँदै आठौँ पटक अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा उपाधि बिहिन हुन पुगेको थियो।<ref>{{cite web |title=महिला टोलीलाई पहिलो उपाधि जित्ने अवसर |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58944.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २६}}</ref> उज्बेकिस्तानसँगको खेलमा दुई गोल गरेसँगै उनले पुर्व नेपाली टोलीकी कप्तान [[अनु लामा]]को ३५ अन्तर्राष्ट्रिय गोलको किर्तिमानसँग बराबर गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=अनुको कीर्तिमानमा सावित्राको बराबरी |url=https://www.khelpati.com/football/11947|website=khelpati.com|accessdate=२०७६ भदौ २६}}</ref><ref>{{cite web |title=सावित्राद्वारा अनुको कीर्तिमान बराबरी! |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58966.html|website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=२०७६ भदौ २६}}</ref> सावित्राले उक्त सफलता मात्र ३६ अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा प्राप्त गरेकी थिइन्। ===साग खेल २०१९=== साग गेम २०१९ अन्तर्गतको नेपाली टोली माल्दिभ्स विरूद्ध ०-३ गोल अन्तरले विजयी भएको दोस्रो खेलमा सावित्रा भण्डारीले ह्याटि्रक पुरा गरी नेपाली महिला फुटबलको सर्वाधिक उच्च अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ताको कीर्तिमान बनाउन सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |title=सावित्रा नेपालका लागि सर्वाधिक गोल गर्ने खेलाडी बनिन्|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/63613.html|website=hamrokhelkud.com|accessdate=१९, मंसिर २०७६}}</ref> उनले उक्त सफलता मात्र ३८ अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरूमा पुरा गरेकी थिइन्। उक्त खेलको १८औँ, २२औँ र इन्जुरी समयको पहिलो मिनेटमा गोल गर्न सफल भएकी थिइन्<ref>{{cite web |title=साग महिला फुटबल – नेपालको फाइनल यात्रामा सावित्राको कीर्तिमान|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/63627.html|website=hamrokhelkud.com|accessdate=१९, मङ्सिर २०७६}}</ref>। यस्तै यस खेलको पहिलो गोलले उनलाई नेपाली महिला फुटबल टोलीको सर्वाधिक अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ता बनाएको थियो। यसो त उनले साग खेल अन्तर्गतको श्रीलङ्का विरूद्धको पहिलो खेलमा उत्कृष्ट प्रदर्शनी गरे पनि गोल गर्न भने सकेकी थिइनन्। ===२०२२ महिला साफ च्याम्पियनसिप=== ==अन्तर्राष्ट्रिय विवरणहरू== ===अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरू=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=2|सङ्केत |- |bgcolor=#ccffcc style="width: 20px;"| |align=left|सावित्रा भण्डारीले खेलेका अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय गोल गर्न सफल खेलहरू |} {| class="wikitable" style="font-size:100%;" ! खेल नम्बर. !! मिति !! विपक्ष !! टोली नतिजा !! खेल अङ्क !! स्थान !! प्रतियोगिता !! गरेको गोल |-style="background:#dfd" |'''१.''' |१२ नोभेम्बर २०१४ |{{fbw|BHU}} |जित |८-० |{{flagicon|PAK}} जिन्ना खेलकुद रङ्गशाला |२०१४ महिला साफ च्याम्पियनसिप |१ |- |'''२.''' |१४ नोभेम्बर २०१४ |{{fbw|PAK}} |जित |२-० |{{flagicon|PAK}} जिन्ना खेलकुद रङ्गशाला |२०१४ महिला साफ च्याम्पियनसिप |० |- |'''३.''' |१६ नोभेम्बर २०१४ |{{fbw|PAK}} |जित |३-० |{{flagicon|PAK}} जिन्ना खेलकुद रङ्गशाला |२०१४ महिला साफ च्याम्पियनसिप |० |- |'''४.''' |१९ नोभेम्बर २०१४ |{{fbw|BAN}} |जित |१-० |{{flagicon|PAK}} जिन्ना खेलकुद रङ्गशाला |२०१४ महिला साफ च्याम्पियनसिप (सेमिफाइनल) |० |- |'''५.''' |२१ नोभेम्बर २०१४ |{{fbw|IND}} |हार |०-६ |{{flagicon|PAK}} जिन्ना खेलकुद रङ्गशाला |२०१४ महिला साफ च्याम्पियनसिप (फाइनल) |० |- |'''६.''' |५ फेब्रुअरी २०१६ |{{fbw|BAN}} |जित |३-० |{{Flagicon|IND}} जवाहरलाल नेहरु रङ्गशाला |दक्षिण एसियाली खेलकुद |० |- |'''७.''' |५ फेब्रुअरी २०१६ |{{fbw|BAN}} |जित |३-० |{{Flagicon|IND}} जवाहरलाल नेहरु रङ्गशाला |दक्षिण एसियाली खेलकुद |० |- |'''८.''' |७ फेब्रुअरी २०१६ |{{fbw|MDV}} |जित |२-० |{{Flagicon|IND}} जवाहरलाल नेहरु रङ्गशाला |दक्षिण एसियाली खेलकुद |० |- |'''९.''' |११ फेब्रुअरी २०१६ |{{fbw|IND}} |बराबर |०-० |{{Flagicon|IND}} जवाहरलाल नेहरु रङ्गशाला |दक्षिण एसियाली खेलकुद |० |-style="background:#dfd" |'''१०.''' |१३ फेब्रुअरी २०१६ |{{fbw|SRI}} |जित |४-० |{{Flagicon|IND}} जवाहरलाल नेहरु रङ्गशाला |दक्षिण एसियाली खेलकुद |२ |- |'''११.''' |१५ फेब्रुअरी २०१६ |{{fbw|IND}} |जित |०-४ |{{Flagicon|IND}} जवाहरलाल नेहरु रङ्गशाला |दक्षिण एसियाली खेलकुद (फाइनल) |० |-style="background:#dfd" |'''१२.''' |१७ डिसेम्बर २०१६ |{{fbw|MAS}} |जित |१-० |{{Flagicon|NEP}} एन्फा कम्प्लेक्स सातदोबाटो, ललितपुर, नेपाल |अन्तर्राष्ट्रिय मैत्रीपूर्ण खेल |१ |-style="background:#dfd" |'''१३.''' |२६ डिसेम्बर २०१६ |{{fbw|BHU}} |जित |८-० |{{Flagicon|IND}} कञ्चनजङ्घा रंगशाला, सिलिगुरी, भारत |[[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |६ |-style="background:#dfd" |'''१४.''' |२८ डिसेम्बर २०१६ |{{fbw|MDV}} |जित |९-० |{{Flagicon|IND}} कञ्चनजङ्घा रंगशाला, सिलिगुरी, भारत |[[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |५ |- |'''१५.''' |३१ डिसेम्बर २०१६ |{{fbw|SRI}} |जित |१-० |{{Flagicon|IND}} कञ्चनजङ्घा रंगशाला, सिलिगुरी, भारत |[[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |० |-style="background:#dfd" |'''१६.''' |२ जनवरी २०१७ |{{fbw|IND}} |हार |१-३ |{{Flagicon|IND}} कञ्चनजङ्घा रंगशाला, सिलिगुरी, भारत |[[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] (सेमिफाइनल) |१ |-style="background:#dfd" |'''१७.''' |२२ मे २०१७ |{{fbw|MAS}} |बराबर |१-१ |{{Flagicon|MAS}} लिकस रंगशाला, मलेसिया |अन्तर्राष्ट्रिय मैत्रीपूर्ण खेल |१ |- |'''१८.''' |२४ मे २०१७ |{{fbw|MAS}} |हार |१-४ |{{Flagicon|MAS}} युएमएस रंगशाला, मलेसिया |अन्तर्राष्ट्रिय मैत्रीपूर्ण खेल |० |- |'''१९.''' |८ नोभेम्बर २०१८ |{{fbw|IND}} |बराबर |१-१ |{{Flagicon|MYA}} थुउन्ना रंगशाला, म्यानमार |२०२० ओलम्पिक एएफसी छनोट - पहिलो चरण |० |-style="background:#dfd" |'''२०.''' |११ नोभेम्बर २०१८ |{{fbw|MYA}} |बराबर |१-१ |{{Flagicon|MYA}} थुउन्ना रंगशाला, म्यानमार |२०२० ओलम्पिक एएफसी छनोट - पहिलो चरण |१ |- |'''२१.''' |१३ नोभेम्बर २०१८ |{{fbw|BAN}} |बराबर |१-१ |{{Flagicon|MYA}} थुउन्ना रंगशाला, म्यानमार |२०२० ओलम्पिक एएफसी छनोट - पहिलो चरण |० |- |'''२२.''' |९ फेब्रुअरी २०१९ |{{fbw|MYA}} |हार |३-० |{{Flagicon|IND}} कालिङ्गा रंगशाला, भुवनेश्वर, भारत |[[हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|२०१९ हिरो गोल्डकप]] |० |-style="background:#dfd" |'''२३.''' |११ फेब्रुअरी २०१९ |{{fbw|IND}} |जित |२-१ |{{Flagicon|IND}} कालिङ्गा रंगशाला, भुवनेश्वर, भारत |[[हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|२०१९ हिरो गोल्डकप]] |२ |-style="background:#dfd" |'''२४.''' |१३ फेब्रुअरी २०१९ |{{fbw|IRN}} |जित |३-० |{{Flagicon|IND}} कालिङ्गा रंगशाला, भुवनेश्वर, भारत |[[हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|२०१९ हिरो गोल्डकप]] |२ |- |'''२५.''' |१५ फेब्रुअरी २०१९ |{{fbw|MYA}} |हार |०-३ |{{Flagicon|IND}} कालिङ्गा रंगशाला, भुवनेश्वर, भारत |[[हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|२०१९ हिरो गोल्डकप]] |० |-style="background:#dfd" |'''२६.''' |१२ मार्च २०१९ |{{fbw|BHU}} |जित |३-० |{{Flagicon|NEP}} [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]], [[नेपाल]] |[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |१ |-style="background:#dfd" |'''२७.''' |१६ मार्च २०१९ |{{fbw|BAN}} |जित |३-० |{{Flagicon|NEP}} [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]], [[नेपाल]] |[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |१ |-style="background:#dfd" |'''२८.''' |२० मार्च २०१९ |{{fbw|SRI}} |जित |४-० |{{Flagicon|NEP}} [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]], [[नेपाल]] |[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] (सेमिफाइनल) |१ |-style="background:#dfd" |'''२९.''' |२२ मार्च २०१९ |{{fbw|IND}} |हार |१-२ |{{Flagicon|NEP}} [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]], [[नेपाल]] |[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] (फाइनल) |१ |- |'''३०.''' |३ अप्रिल २०१९ |{{fbw|MYA}} |हार |१-३ |{{Flagicon|MYA}} मन्दलर्थीरी रंगशाला, म्यानमार |२०२० ओलम्पिक एएफसी छनोट - दोस्रो चरण |० |- |'''३१.''' |६ अप्रिल २०१९ |{{fbw|IND}} |हार |१-३ |{{Flagicon|MYA}} मन्दलर्थीरी रंगशाला, म्यानमार |२०२० ओलम्पिक एएफसी छनोट - दोस्रो चरण |० |-style="background:#dfd" |'''३२.''' |९ अप्रिल २०१९ |{{fbw|IDN}} |जित |२-१ |{{Flagicon|MYA}} बहोट्टो रंगशाला, म्यानमार |२०२० ओलम्पिक एएफसी छनोट - दोस्रो चरण |२ |-style="background:#dfd" |'''३३.''' |०८ सेप्टेम्बर २०१९ |{{fbw|KZG}} |जित |८-२ |{{Flagicon|KZG}} कराकोल, किर्गिस्तान |२०१९ नादेझ्दा कप |४ |- |'''३४.''' |०९ सेप्टेम्बर २०१९ |{{fbw|UZB}} |हार |०-२ |{{Flagicon|KZG}} कराकोल, किर्गिस्तान |२०१९ नादेझ्दा कप |० |-style="background:#dfd" |'''३५.''' |१० सेप्टेम्बर २०१९ |{{fbw|TJK}} |जित |१-१ |{{Flagicon|KZG}} कराकोल, किर्गिस्तान |२०१९ नादेझ्दा कप |१ |-style="background:#dfd" |'''३६.''' |१२ सेप्टेम्बर २०१९ |{{fbw|UZB}} |हार |२-३ |{{Flagicon|KZG}} कराकोल, किर्गिस्तान |२०१९ नादेझ्दा कप (फाइनल) |२ |- |'''३७''' |०३ डिसेम्बर २०१९ |{{fbw|SRI}} |जित |१-० |{{Flagicon|NEP}} [[पोखरा रङ्गशाला]], [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]], [[नेपाल]] |[[दक्षिण एसियाली खेलकुद]] |० |-style="background:#dfd" |'''३८''' |०५ डिसेम्बर २०१९ |{{fbw|MDV}} |जित |३-० |{{Flagicon|NEP}} [[पोखरा रङ्गशाला]], [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]], [[नेपाल]] |[[दक्षिण एसियाली खेलकुद]] |३ |- |'''३९''' |०७ डिसेम्बर २०१९ |{{fbw|IND}} |हार |०-१ |{{Flagicon|NEP}} [[पोखरा रङ्गशाला]], [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]], [[नेपाल]] |[[दक्षिण एसियाली खेलकुद]] |० |- |'''४०''' |०९ डिसेम्बर २०१९ |{{fbw|IND}} |हार |०-२ |{{Flagicon|NEP}} [[पोखरा रङ्गशाला]], [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]], [[नेपाल]] |[[दक्षिण एसियाली खेलकुद]] फाइनल |० |-style="background:#dfd" |'''४१.''' |०६ सेप्टेम्बर २०२२ |{{fbw|BHU}} |जित |४-० |{{flagicon|NEP}} [[दशरथ रङ्गशाला|दशरथ रंगशाला]], [[काठमाडौँ|काठमाडौं]], [[नेपाल]] |[[२०२२ महिला साफ च्याम्पियनसिप]] |२ |- |'''४२.''' |१९ सेप्टेम्बर २०२२ |{{fbw|BAN}} |हार |१-३ |{{flagicon|NEP}} [[दशरथ रङ्गशाला|दशरथ रंगशाला]], [[काठमाडौँ|काठमाडौं]], [[नेपाल]] |[[२०२२ महिला साफ च्याम्पियनसिप]](फाइनल) |० ० |-style="background:#dfd" |'''४३''' |१५ फेब्रुअरी २०२३ |{{fbw|IND}} |हार |२-२ |{{Flagicon|IND}} भारत |मैत्रिपूर्ण खेल |२ |- |'''४३''' |१८ फेब्रुअरी २०२३ |{{fbw|IND}} |बराबर |०-० |{{Flagicon|IND}} भारत |मैत्रिपूर्ण खेल |० |- |'''४४''' |५ अप्रिल २०२३ |{{fbw|VIT}} |हार |१-५ |{{Flagicon|IND}} भारत |ओलम्पिक गेम-छनोट चरण |१ |} ===अन्य खेल विवरण=== अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त बाहेक अन्य टोलीसँग नेपालले प्रतिस्पर्धा गर्दा सावित्रा भण्डारीले नेपालका लागि सहभागी जनाएका खेलहरू :- {| class="wikitable" style="font-size:100%;" ! खेल नम्बर. !! मिति !! विपक्ष !! टोली नतिजा !! खेल स्कोर !! स्थान !! प्रतियोगिता |- |'''१.''' |२९ अक्टोबर २०१८ |{{flagicon|CHN}} बेइजिङ बिजी फोनीक्स एफसी | हार |१-४ ||{{flagicon|CHN}} छिन्नानोङ्टान, बेइजिङ्, चाइना |मैत्रीपुर्ण खेल<ref name="TKP"/><ref name="GN"/> |- |'''२.''' |३० अक्टोबर २०१८ |{{flagicon|CHN}} बेइजिङ खेलकुद विश्वविद्यालय | जित |३-० |{{flagicon|CHN}} छिन्नानोङ्टान, बेइजिङ्, चाइना |मैत्रीपुर्ण खेल<ref name="TKP"/><ref name="GN">{{cite web |title=Nepal Women's Team Suffers Defeat Against Beijing Phoenix; Beats Beijing Sports University |url=https://goalnepal.com/news/detail/3916 |publisher=Goal Nepal |accessdate=30 October 2018 |date=30 October 2018}}</ref> |- |'''३.''' |३१ अक्टोबर २०१ |{{flagicon|CHN}} बेइजिङ बिजी फोनीक्स एफसी | हार |१-२ |{{flagicon|CHN}} छिन्नानोङ्टान, बेइजिङ्, चाइना |मैत्रीपुर्ण खेल<ref name="TKP">{{cite web |title=Olympic Qualifier: Nepal women to fine tune preparations |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-10-26/nepal-women-to-fine-tune-preparations.html |publisher=The Kathmandu Post |accessdate=30 October 2018 |date=26 October 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Nepal Women's Team Loses To Beijing Phoenix In 3rd Friendly Match |url=https://goalnepal.com/news/detail/3926 |publisher=Goal Nepal |accessdate=1 November 2018 |date=31 October 2018}}</ref> |} ===अन्तर्राष्ट्रिय गोलहरू=== {| class="wikitable" style="font-size:100%;" ! नम्बर. !! मिति !! स्थान !! विपक्ष !! गोल अवस्था !! अन्तिम नतिजा !! प्रतियोगिता |- | १. || ६ सेप्टेम्बर २०१४ ||जीनाह स्पोर्ट्स रंगशाला, [[इस्लामाबाद|इस्लामावाद]], [[पाकिस्तान]] || {{fbw|BHU}} || '''८'''–० || ८–० || [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |- | २./३. || १३ फेब्रुअरी २०१६ || नेहरू रंगशाला, [[भारत]] || {{fbw|SRI}} || '''२'''–०<br>'''३'''–० || ८–० || [[दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१६|२०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद]] |- |४. || १७ डिसेम्बर २०१६ ||[[एन्फा कम्प्लेक्स हल, सातदोबाटो]], [[नेपाल]] || {{fbw|MAS}} ||'''१'''–०|| १–० || मैत्रीपूर्ण खेल |- | ५./६./७./८./९./१०. || २६ डिसेम्बर २०१६ || कञ्चनजङ्गा रंगशाला, सिलिगुडी, [[भारत]] || {{fbw|BHU}} || '''१'''–०<br>'''२'''–०<br>'''३'''–०<br>'''४'''–०<br>'''५'''–०<br>'''६'''–०|| ८–० || [[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |- | ११./१२./१३./१४./१५. || २८ डिसेम्बर २०१६ || कञ्चनजङ्गा रंगशाला, सिलिगुडी, [[भारत]] || {{fbw|MDV}} || '''१'''–०<br>'''२'''–०<br>'''३'''–०<br>'''४'''–०<br>'''५-०'''|| ९–० || [[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |- | १६. || २ जनवरी २०१७ || कञ्चनजङ्गा रंगशाला, सिलिगुडी, [[भारत]] || {{fbw|IND}} ||align=center | '''१'''-२||align=center | १–३ || [[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]-सेमिफाइनल |- | १७.<ref>{{cite web|title=नेपाली महिला फुटबल टोलीले पहिलो मैत्रीपूर्णमा मलेसियालाई बराबरीमा रोक्यो|url=http://baahrakhari.com/news-details/26499/12khari|website=baahrakhari.com|accessdate=२०७४ जेठ ९ मंगलबार ०६:२९:००|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402062516/http://baahrakhari.com/news-details/26499/12khari|archive-date=2019-04-02}}</ref> || २२ मे २०१७ || लिकास रंगशाला, सिलिगुडी, [[मलेसिया]] || {{fbw|MAS}} ||align=center | '''१'''-१||align=center | १–१ || मैत्रीपुर्ण खेल |- | १८. || ११ नोभेम्बर २०१८|| थुवान्ना रंगशाला, याङ्गोङ, [[म्यानमार]] || {{fbw|MYA}} ||align=center | '''१'''-०||align=center | १–१ || २०२० ओलम्पिक छनोट-पहिलो चरण |- | १९./२०. || ११ फेब्रुअरी २०१९ || [[भारत|कालीङ्गा रङ्गशाला, भुबनेश्वर, भारत]] || {{fbw|IND}} ||align=center | '''१'''-०<br> '''२'''-० ||align=center | २-१ || [[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|हिरो गोल्डकप]] |- | २१./२२. || १३ फेब्रुअरी २०१९ || [[भारत|कालीङ्गा रङ्गशाला, भुबनेश्वर, भारत]] || {{fbw|IRN}} ||align=center | '''२'''-०<br> '''३'''-० ||align=center | ३-० || [[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|हिरो गोल्डकप]] |- |२३. || १२ मार्च २०१९ || [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] || {{fbw|BHU}} || '''२'''-० || ३-० || [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |- |२४. || १६ मार्च २०१९ || [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] || {{fbw|BAN}} || '''२'''-० || ३-० || [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |- |२५. || २० मार्च २०१९ || [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] || {{fbw|SRI}} || '''३'''-० || ४-० || [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]<br>सेमिफाइनल |- |२६. || २२ मार्च २०१९ || [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] || {{fbw|IND}} || '''१'''-१ || १-३ || [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]<br>फाइनल |- |२७./२८.<ref>http://stats.the-afc.com/match_report/15308{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|| ०९ अप्रिल २०१९ || बाह्ट्ओ रङ्गशाला, मन्डेल्या, म्यानमार || {{fbw|IDN}} || '''१'''-०<br>'''२'''-० || २-१ || २०२० ओलम्पिक छनोट-दोस्रो चरण |- |२९./३०./३१./३२.<ref>https://www.hamrokhelkud.com/football/58764.html</ref><ref name="Round 2">{{cite web|url=http://www.the-afc.com/news/afcsection/qualifiers-round-2-draw-concluded|title=Qualifiers Round 2 draw concluded|publisher=AFC|date=13 February 2019|accessdate=13 February 2019}}</ref>|| ०८ सेप्टेम्बर २०१९ || किर्गिस्तान राष्ट्रिय रङ्गशाला || {{fbw|KZG}} || '''१'''-०<br>'''२'''-१<br>'''४'''-२<br>'''७'''-२|| ८-२ || २०१९ नादेझ्दा कप |- |३३.|| १० सेप्टेम्बर २०१९ || किर्गिस्तान राष्ट्रिय रङ्गशाला || {{fbw|TJK}} || '''१'''-०|| १-० || २०१९ नादेझ्दा कप |- |३४./३५. || १२ सेप्टेम्बर २०१९ || किर्गिस्तान राष्ट्रिय रङ्गशाला || {{fbw|UZB}} || '''१'''-३<br>'''२'''-३|| २-३ || २०१९ नादेझ्दा कप (फाइनल) |- |३६./३७./३८. || ०९ अक्टोबर २०१९ || [[पोखरा रङ्गशाला]], पोखरा, नेपाल || {{fbw|MDV}} || '''१'''-०<br>'''२'''-०<br>'''३'''-०|| ३-० || [[दक्षिण एसियाली खेलकुद|दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१९]] |- |- |३९./४० || ०६ सेप्टेम्बर २०२२ || [[दशरथ रङ्गशाला]], काठमाडौं, नेपाल || {{fbw|BHU}} || '''१'''-०<br>'''२'''-०|| ४-० || [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] |} ===अन्तर्राष्ट्रिय तथ्याङ्क=== {| class="wikitable" style="font-size:100%;" !वर्ष !! खेल !! गोल |- |२०१४ |५ |१ |- |२०१५ |० |० |- |२०१६ |१० |१४ |- |२०१७ |३ |२ |- |२०१८ |३ |१ |- |२०१९ |१८ |२१ |- |२०२० |० |० |- |२०२१ |० |० |- |२०२२ |२ |२ |- |२०२३ |२ |३ |- !जम्मा !४४ !४३ |} ===प्रतियोगिता अनुसार गोल=== {| class="wikitable" style="font-size:100%;" !प्रतियोगिता !! खेल !! गोल |- |साफ च्याम्पियनसिप |१५ |१९ |- |सााग गेम |१० |५ |- |मैत्रीपूर्ण |४ |४ |- |ओलम्पिक छनोट |७ |४ |- |[[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|हिरो गोल्डकप]] |४ |४ |- |२०१९ नादेझ्दा कप |४ |७ |- !जम्मा !४४ !४३ |} ===विपक्ष विरुद्ध विवरण=== {| class="wikitable" style="font-size:100%;" !सङ्ख्या !! विपक्ष !! खेल !! गोल !! पहिलो खेल |- !१. |{{fbw|BHU}} |४ |१० |१२ नोभेम्बर २०१४ |- !२. |{{fbw|PAK}} |१ |० |१४ नोभेम्बर २०१४ |- !३. |{{fbw|SRI}} |५ |३ |१६ नोभेम्बर ?२०१४ |- !४. |{{fbw|BAN}} |६ |१ |१९ नोभेम्बर २०१४ |- !५. |{{fbw|IND}} |११ |६ |२१ नोभेम्बर २०१४ |- !६. |{{fbw|MDV}} |३ |८ |७ फेब्रुअरी २०१६ |- !७. |{{fbw|MAS}} |३ |२ |१७ डिसेम्बर २०१६ |- !८. |{{fbw|MYA}} |४ |१ |११ नोभेम्बर २०१८ |- !९. |{{fbw|IRN}} |१ |२ |१३ फेब्रुअरी २०१९ |- !१०. |{{fbw|IDN}} |१ |२ |०९ अप्रिल २०१९ |- !११. |{{fbw|KZG}} |१ |४ |०८ सेप्टेम्बर २०१९ |- !१२. |{{fbw|UZB}} |२ |२ |०९ सेप्टेम्बर २०१९ |- !१३. |{{fbw|TJK}} |१ |१ |१० सेप्टेम्बर २०१९ |- !जम्मा !कुल १३ राष्ट्र विरुद्ध !४३ !४२ !डेब्यु '''१२ नोभेम्बर २०१४''' {{fbw|BHU}} विरुद्ध |} ===देश बाहिरका क्लबहरू=== *''सावित्रा नेपाली महिला फुटबल जगतमा सधैं सशस्त्र प्रहरी बलको महिला टोलीबाट खेल्ने गर्दछन्, त्यस बाहेक नेपाल बाहिर रहेर सावित्रा सहभागीता जनाएको क्लब तथा खेलेका खेल तथा गोलका विवरणहरू :-'' {| class="wikitable" style="font-size:100%;" !वर्ष !! टोली !! खेल !! गोल |- |- |२०१७ |{{flagicon|MDV}} [[माल्दिभ्स|माल्दिभ्स महिला यरपोर्ट कम्पनी टोली]] |४ |१३ |- |२०१८ |{{flagicon|MDV}} [[माल्दिभ्स|माल्दिभ्स महिला पुलिस क्लब]] |५ |१५ |- |२०१९ |{{flagicon|IND}} [[भारत|सेतु महिला फुटबल क्लब]] |७ |१५ |- !जम्मा !२ देशका ३ क्लबहरू !१६ !५३ |} ==उपाधिहरू== ===नेपाल=== *[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]] **उपविजेता (१):[[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१४]], [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१९]], [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२२]] *[[दक्षिण एसियाली खेलकुद]] **उपविजेता (२):[[दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१६|२०१६]], [[२०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद|२०१९]] *[[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|हिरो महिला गोल्डकप]] **उपविजेता (१):[[२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत)|२०१९]] *नादेझ्दा कप **उपविजेता (१) : २०१९ ===क्लब=== ====एपीएफ क्लब==== '''[[सशस्त्र प्रहरी बल क्लब|एपीएफ क्लब]]बाट जितेका मुख्य उपाधिहरू:''' *[[नेपाल राष्ट्रिय खेलकुद]] **स्वर्ण पदक (२):[[सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३|२०७३]], [[आठौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७५|२०७५-७६]]<ref>[https://www.kantipurdaily.com/sports/2019/04/24/155611303508337058.html महिला फुटबलको उपाधि एपीएफलाई (kantipurdaily.com) १२ वैशाख २०७६ बिहीबार]</ref>, [[नवौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७९|२०७९]]<ref>[https://www.kantipurdaily.com/sports/2019/04/24/155611303508337058.html महिला फुटबलको उपाधि एपीएफलाई (kantipurdaily.com) १२ वैशाख २०७६ बिहीबार]</ref> *[[राखेप च्याम्पियनसिप]] **स्वर्ण पदक (१):[[राखेप च्याम्पियनसिप २०७४|२०७४]] *[[प्रधान सेनापति अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण महिला फुटबल प्रतियोगिता|प्रधान सेनापति कप]] **विजेता :-२०७२, २०७३, २०७४, २०७५ *[[नेपाल राष्ट्रिय महिला लिग]] **विजेता :-२०७२, २०७४, [[नेपाल राष्ट्रिय महिला लिग २०७५|२०७५]], [[नेपाल राष्ट्रिय महिला फुटबल लिग २०७७|२०७७]]<ref>[https://www.hamrokhelkud.com/football/83954.html आर्मी र पुलिसको बराबरीसँगै एपिएफ च्याम्पियन (hamrokhelkud.com) बुधबार, फागुन ५, २०७७]</ref>, [[नेपाल राष्ट्रिय महिला फुटबल लिग २०७८|२०७८]] ====माल्दिभ्स पुलिस टोली==== *विमिन फुटसल फिस्टेल **उपविजेता :- २०१७-१८ ====सेथु क्लब==== *भारतीय महिला लिग **विजेता :- २०१९ ==पदक तथा सम्मानहरू== ===व्यक्तिगत सम्मानहरू=== *[[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] सर्वाधिक गोलकर्ता, *प्रधानसेनापती अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण महिला फुटबल प्रतियोगिता उत्कृष्ट खेलाडी २०७३, *सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३ महिला फुटबल उत्कृष्ट खेलाडी, *सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३ महिला फुटबल सर्वाधिक गोलकर्ता, *२०१७ विमिन फुटसल फिस्टेल क्वीन अफ द टुर्नामेन्ट, *२०१७ विमिन फुटसल फिस्टेल सर्वाधिक गोलकर्ता, *प्रधानसेनापती अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण महिला फुटबल प्रतियोगिता उत्कृष्ट स्ट्राइकर २०७५<ref>{{cite web|title=एपीएफले जित्यो प्रधानसेनापति कप महिला फुटबल अनलाइनखबर|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/11/723174website=नागरिक न्युज|accessdate=२०७५ मंसिर १२ गते १८:२६}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, *महिला लिग फुटबल प्रतियोगिता २०७२ उत्कृष्ट खेलाडी, *प्रधान सेनापति अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण महिला फुटबल प्रतियोगिता उत्कृष्ट स्ट्राइकर २०७२<ref>{{cite web |title=एपिएफ दोस्रोपल्ट च्याम्पियन |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/8608/|website=नागरिक न्युज|accessdate=बिहिबार, २५ कार्तिक २०७३, ०९ : ४३}}</ref>, *२०१८ विमिन फुटसल फिस्टेल क्वीन अफ द टुर्नामेन्ट, *२०१८ विमिन फुटसल फिस्टेल सर्वाधिक गोलकर्ता, *महिला लिग फुटबल प्रतियोगिता २०७४ उत्कृष्ट खेलाडी, *महिला लिग फुटबल प्रतियोगिता २०७४ उत्कृष्ट स्ट्राइकर, * *महिला लिग फुटबल प्रतियोगिता २०७४ सर्वाधिक गोलकर्ता (६ खेल २९ गोल), *महिला राष्ट्रिय लिग २०७५ उत्कृष्ट खेलाडी, *एनएनआइपी उत्कृष्ट फुटबल खेलाडी २०७४<ref>{{cite web|title=करातेकी अनु र भारोत्तोलनका कमल सर्वोत्कृष्ट खेलाडी , गुप्ता गजराज आदर्श खेल व्यक्तित्व|url=https://www.hamrokhelkud.com/associations/46331website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=शुक्रबार, पौष १३, २०७५}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, *२०१९ हिरो महिला गोल्डकप (भारत) सर्वाधिक गोलकर्ता<ref>{{cite web |title=Sabitra Bhandari Receives The Highest Goal Scorer Award |url=https://https://goalnepal.com/news/detail/4989/news/detail/4989 |website=goalnepal.com |accessdate=Feb 15, 2019 20:15 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358 |date=June 25, 2020 }}</ref>, *[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप]] सर्वाधिक गोलकर्ता<ref>{{cite web |title=सावित्रा र इन्दुमति सर्वाधिक गोलकर्ता, डालीमा सर्वोत्कृष्ट |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/50313 |website=हाम्रो खेलकुद |accessdate=शुक्रबार, चैत्र ८, २०७५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322141102/https://www.hamrokhelkud.com/football/50313 |archive-date=2019-03-22 }}</ref>, *प्लेयर अफ दि फाइनल २०१९ भारतीय महिला लिग *[[पल्सर स्पोर्ट्स अवार्ड २०७५]] वर्ष उत्कृष्ट महिला खेलाडी<ref>{{cite web |title=सावित्राले जितिन् 'वर्ष महिला खेलाडी' अवार्ड |url=https://www.khelpati.com/football/9942?fbclid=IwAR17e0CuK8sctE4-h13vMqEyBv26Aurjmu5LghfN3wctdIzfQOlcGDVcERE |website=खेलपाटी|accessdate=मंगलबार, असर १७, २०७६}}</ref> *२०१९ नादेझ्दा कप सर्वाधिक गोलकर्ता<ref>{{cite web |title=‘सम्बा’ नादेझ्दा कपकी सर्वाधिक गोलकर्ता |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/58970.html|website=खेलपाटी|accessdate=२६ भदौ २०७६}}</ref> *[[पल्सर स्पोर्ट्स अवार्ड २०७५६]] वर्ष उत्कृष्ट महिला खेलाडी *महिला लिग फुटबल प्रतियोगिता २०७७ सर्वाधिक गोलकर्ता (१० खेल ४३ गोल), *महिला लिग फुटबल प्रतियोगिता २०७७ उत्कृष्ट स्ट्राइकर *मुख्यमन्त्री विवाइसी महिला गोल्ड कप फुटबल प्रतियोगिता २०८८ सर्वाधिक गोलकर्ता<ref>{{cite web |title=एपिएफलाई हराउँदै पुलिस महिला गोल्डकप च्याम्पियन |url=https://www.hamrokhelkud.com/football/109573.html|website=hamrokhelkud|accessdate=शनिबार, वैशाख १०, २०७९}}</ref> *[[पल्सर स्पोर्टस अवार्ड]] दशक उत्कृष्ट महिला खेलाडी अवार्ड(२०७८/२०२०)<ref>{{cite web |title=राष्ट्रिय लिगमार्फत साबित्रा पूनरागमन गर्दै|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/107437.html|website=hamrokhelkud|accessdate=शनिबार, वैशाख १०, २०७९}}</ref> ===व्यक्तिगत पदकहरू=== *{{flagicon|NEP}}'''जन सेवा श्री पञ्चम श्रेणी''':[[संविधान दिवस|संविधान दिवस २०७६]]<ref>{{cite web |title=संविधान दिवस – सावित्रासहित खेलाडी र प्रशिक्षकलाई पदक|url=https://www.hamrokhelkud.com/racquet/59365.html|website=Hamrokhelkud.com|accessdate=शुक्रबार ०६, असोज २०७६}}</ref> *'''राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार-२०७६'''<ref>{{cite web|title=साबित्रा राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कारबाट सम्मानित|url=https://baahrakhari.com/news-details/227393/2019-11-28|website=baahrakhari.com|accessdate=१३, मंसिर २०७६|archive-url=https://web.archive.org/web/20210620040909/https://baahrakhari.com/news-details/227393/2019-11-28#.Xd-RJg963tY.facebook|archive-date=2021-06-20}}</ref> ==कीर्तामानहरू== *एकै खेलमा सर्वाधिक ६ अन्तर्राष्ट्रिय गोल गर्ने नेपाली महिला खेलाडी। *एकै अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा दोहोरो ह्याट्रिक गर्ने पहिलो नेपाली खेलाडी (महिला/पुरूष)। *कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा सर्वाधिक गोल गर्ने नेपाली खेलाड, (१२ गोल सन् २०१६ साफ च्याम्पियनसिप)। *[[नेपाल महिला राष्ट्रिय लिग २०७५|नेपाल राष्ट्रिय महिला लिग]]को एकै संस्करणमा सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी (६ खेल २९ गोल)। *नेपाली फुटबलमा एकै वर्षमा सबैभन्दा धेरै गोल गर्ने खेलाडी (महिला/पुरूष)। *हिरो महिला गोल्डकप (भारत)को सर्वाधिक गोलकर्ता (४ गोल)। *सबैभन्दा पहिले अन्तर्राष्ट्रिय व्यवसायिक महिला प्रतियोगितामा सहभागिता जनाउने नेपाली खेलाडी। *भारतीय महिला लिगमा सर्वाधिक छिटो गोल गर्ने खेलाडी (२९ सेकेन्ड)। *नेपाली महिला फुटबल टोलीको सर्वाधिक उच्च गोलकर्ता (३८ गोल)। ==खेल्ने शैली== सावित्रा भण्डारी मैदानमा नेपाली महिला फुटबल टोलीको महत्त्वपूर्ण अग्रपङ्क्तिको खेलाडीको रूपमा उत्रने गर्दछिन्। फुटबल मैदानमा उनको आक्रमक शैली र तीव्र गतिका कारण विपक्ष टोलीका [[रक्षापङ्क्ति (फुटबल)|रक्षापङ्क्ति]]का खेलाडी तथा गोलरक्षकहरू उनलाई रोक्न हम्मेहम्मे पर्ने गर्दछ। उनलाई नेपाली महिला फुटबल जगतमा सदावहार गोल यन्त्रको रूपमा पनि लिइने गरिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली |शीर्षक=गोल यन्त्र सावित्रा भण्डारी|युआरएल=https://narimag.com.np/ampnews/2020-02-13/20200213112552.html|प्रकाशक=नारी|कार्य=|मिति=|पहुँचमिति=१४ सेप्टेम्बर २०२०}}</ref><ref name=खेलपाटी>{{वेब स्रोत|भाषा=नेपाली|शीर्षक='साम्बा' अर्थात् गोल यन्त्र|युआरएल=https://www.khelpati.com/khelpati-special/1582|प्रकाशक=खेलपाटी|कार्य=|मिति=|पहुँचमिति=१४ सेप्टेम्बर २०२०}}</ref> उनको तीव्र गति तथा कुसल खेल क्षमता एवम् शैलीकै कारण उनलाई दक्षिण एसियाकै उत्कृष्ट महिला फुटबल खेलाडीहरूको सूचीमा राखिने गरिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=नेपाली|शीर्षक=दक्षिण एसियाली महिला फुटबल: नेपालको उपाधि आशा, भारत तगारो|युआरएल=https://www.bbc.com/nepali/news-47535011.amp|प्रकाशक=बिबिसी नेपाली|कार्य=|मिति=|पहुँचमिति=१४ सेप्टेम्बर २०२०}}</ref> उनी विपक्षी खेलाडीहरूलाई आफ्नो कुशल खेल क्षमताको कारण फुटबल छलाउँदै आफ्नो खेलाडी साथीहरूलाई गोल हान्ने अवसर सिर्जना गर्न समेत माहिर रहेकी छन्। अझ उनी फ्रिकीक प्रहारका निम्ति पनि दक्ष रहेकी छिन् जस मार्फतै उनले कयौं पटक गोल गर्न सफल भएकी छिन्। ==अन्य खेलमा== [[File:Sabitra Bhandari 01.jpg|thumb|फुटबल बाहिर साबित्रा]] साबित्रा भण्डारी [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली]]मा प्रवेश गर्नुभन्दा अगाडि [[भलिबल]] तथा [[एथलेटिक्स]] खेलमा सक्रिय रहेकी थिइन्। उनले प्रतिनिधित्व गरेकी भलिबल टोलीले जिल्ला र क्षेत्रको छनौट चरण पार गर्दै काठमाडौँमा प्रतिस्पर्धा गरी उनको टोलीले प्रतियोगिताको काश्य पदक प्राप्त गर्न सफल भएको थियो। साबित्राले एथलेटिक्समा पनि उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेकी थिइन्। मुख्य गरी उनी एथलेटिक्समा १०० र २०० मिटर दौडकी खेलाडी हुन्। उनले एथलेटिक्समा पनि केही पदकहरू जित्न सफल भएकी थिइन्। तर पछि भलिबल खेलतर्फ आकर्षित भएपछि उनको एथलेटिक्स खेल खस्किएको थियो। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[https://m.facebook.com/Sabitra-Bhandari-1030689970394351/?refid=46&ref=opera_speed_dial&__xts__%5B0%5D=12.%7B%22unit_id_click_type%22%3A%22graph_search_results_item_tapped%22%2C%22click_type%22%3A%22result%22%2C%22module_id%22%3A1%2C%22result_id%22%3A1030689970394351%2C%22session_id%22%3A%2207a80a1c04a53470b3e1f67f563ba97b%22%2C%22module_role%22%3A%22ENTITY_PAGES%22%2C%22unit_id%22%3A%22browse_rl%3Abb34d682-ab5c-8535-7675-46865b33f1e7%22%2C%22browse_result_type%22%3A%22browse_type_page%22%2C%22unit_id_result_id%22%3A1030689970394351%2C%22module_result_position%22%3A0%7D साबित्रा भण्डारीको आधिकारिक फेसबुक पृष्ठ] *[https://m.facebook.com/sabitra.bhandari.9659?fref=nf&pn_ref=story&refid=17&ref=opera_speed_dial&_ft_=mf_story_key.1418498224946855%3Atop_level_post_id.1418498224946855%3Atl_objid.1418498224946855%3Acontent_owner_id_new.1030689970394351%3Athrowback_story_fbid.1418498224946855%3Apage_id.1030689970394351%3Aphoto_id.1418498208280190%3Astory_location.4%3Astory_attachment_style.photo%3Apage_insights.%7B%221030689970394351%22%3A%7B%22role%22%3A1%2C%22page_id%22%3A1030689970394351%2C%22post_context%22%3A%7B%22story_fbid%22%3A1418498224946855%2C%22publish_time%22%3A1543553174%2C%22story_name%22%3A%22EntStatusCreationStory%22%2C%22object_fbtype%22%3A266%7D%2C%22actor_id%22%3A1030689970394351%2C%22psn%22%3A%22EntStatusCreationStory%22%2C%22sl%22%3A4%2C%22dm%22%3A%7B%22isShare%22%3A0%2C%22originalPostOwnerID%22%3A0%7D%2C%22targets%22%3A%5B%7B%22page_id%22%3A1030689970394351%2C%22actor_id%22%3A1030689970394351%2C%22role%22%3A1%2C%22post_id%22%3A1418498224946855%2C%22share_id%22%3A0%7D%5D%7D%7D%3Athid.1030689970394351%3A306061129499414%3A2%3A0%3A1546329599%3A5007634625046429692&__tn__=C-R साबित्रा भण्डारीको आधिकारिक फेसबुक प्रोफाइल पृष्ठ] *[http://www.hamrokhelkud.com हाम्रो खेलकुदको आधिकारिक वेबसाइट] *[http://www.khelpati.com खेलपातीको आधिकारिक वेबसाइट] * [https://www.bbc.com/nepali/news-47535011 दक्षिण एसियाली महिला फुटबल: नेपालको उपाधि आशा, भारत तगारो-बीबीसी नेपाली सेवा] *[https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=153346795279992&id=150196122261726&_rdr सावित्रा भण्डारी (साम्बा) को उत्कृष्ट फ्रि-कीक] *[http://stats.the-afc.com/player/129419 एएफसीको आधिकारिक वेबसाइटमा सावित्रा भण्डारीको प्रोफाइल]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Commonscat|Sabitra Bhandari|सावित्रा भण्डारी}} {{२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप नेपाली टोली}} [[श्रेणी:नेपाली महिला फुटबल खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१९ मा बनाइएका तथा सुधारिएका लेखहरू]] lruicfz11rjvj3ofbaev69kt2q8srai 0 91380 1395407 1394928 2026-11-09T17:05:07Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395407 wikitext text/x-wiki {{short description|नेपालको प्रदेश}} {{Use dmy dates|date=June 2017}} {{Infobox settlement <!--See Infobox settlement for all fields and descriptions of usage-->| name = मधेश प्रदेश | native_name = मधेश प्रदेश | type = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | image = {{Photomontage |photo2a=Janki Mandir alt version.jpg |photo3a=Kankalini Temple 5983.jpg |photo3b=Shankharacharya Gate, Birgunj.jpg |photo4a=Chinnamasta Temple Rajbiraj Saptari NPSAP01 (13).jpg|photo4b=Gadhimai temple.jpg |photo5a=|photo5b=Jaleshwar Mahadev Temple front view.jpg|spacing=2 |position=center |color_border=white |color=black |size=290 |foot_montage=<div style="background:#fee9bc;"> माथिबाट घडीको दिशामा: [[जानकी मन्दिर]], [[कङ्कालिनी मन्दिर]], नेपालको प्रवेशद्वार [[वीरगञ्ज]], [[छिन्नमस्ता भगवती|छिन्नमस्ता भगवती मन्दिर]], [[गढीमाई मन्दिर]] र [[जलेश्वर महादेव मन्दिर]]</div>}} | image_seal = Province No 2 emblem.png | image_map = Nepal Madhesh Province.svg | image_map1 = <div class="center">{{Madhedh Province districts labelled map}}</div> | map_size1 = | map_caption1 = मधेश प्रदेश, नेपालको नक्सा | map_caption = मधेश प्रदेशको स्थान | mapframe = yes | mapframe-zoom = 6 | mapframe-point = none | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{flag|Nepal}} | seat_type = [[राजधानी शहर|राजधानी]] | seat = [[जनकपुर]]<ref>{{Cite web |url=https://enewsbureau.com/news-details/12529/2022-01-17 |title=प्रदेश २ को स्थायी राजधानी 'जनकपुरधाम' बहुमतले पारित ! |language=ne}}</ref> | seat1_type = ठूलो सहर | seat1 = [[वीरगञ्ज]] | parts_type = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्लाहरू]]<!-- defaults to: Boroughs --> | parts_style = coll <!-- list, coll (collapsed list), para (paragraph format) --> | parts = <!-- parts text, or header for parts list --> | p1 = [[सप्तरी जिल्ला]] | p2 = [[सिराहा जिल्ला]] | p3 = [[धनुषा जिल्ला]] | p4 = [[महोत्तरी जिल्ला]] | p5 = [[सर्लाही जिल्ला]] | p6 = [[रौतहट जिल्ला]] | p7 = [[बारा जिल्ला]] | p8 = [[पर्सा जिल्ला]] | governing_body = [[मधेश प्रदेश सरकार]] | leader_title = [[मधेश प्रदेशका प्रदेश प्रमुखहरूको सूची|प्रदेश प्रमुख]] | leader_name = [[सुरेन्द्र लाभ कर्ण]] | leader_title1 = [[मधेश प्रदेशको मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]]<ref>{{Cite web |title=Govt decides to recommend new chiefs in Madhesh, Gandaki and Sudurpaschim Provinces (With video) |url=https://english.nepalpress.com/2024/03/11/govt-decides-to-recommend-new-chiefs-in-madhesh-gandaki-and-sudurpaschim-provinces-with-video/ |access-date=2024-12-04 |website=Nepal Press}}</ref> | leader_name1 = कृष्णप्रसाद यादव ([[नेपाली कांग्रेस|कांग्रेस]]) | leader_title2 = उच्च अदालत | leader_name2 = जनकपुर उच्च अदालत | leader_title3 = [[मधेश प्रदेश सभा|प्रदेश सभा]] | leader_name3 = [[एक सदनात्मक व्यवस्था|एक सदनात्मक]] (१०७ सिट) | leader_title4 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] | leader_name4 = ३२ निर्वाचन क्षेत्र | established_title = गठन | established_date = २० सेप्टेम्बर २०१५ | area_footnotes = | area_total_km2 = 9661 | population_as_of = २०२१<ref name="2021 Nepal census">{{cite web |title=2021 Nepal census |publisher=Central Bureau of Statistics |place=Kathmandu, Nepal |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/population?province=2}}</ref> | population_total = 6114600 | population_density_km2 = auto | population_rank = [[नेपालका प्रदेशहरूको सूची|दोस्रो]] | custom_label1_sec1 = भाषाहरू | custom_data1_sec1 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] ({{small|आधिकारिक}}) [[मैथिली भाषा|मैथिली]] {{small|(आधिकारिक)}} [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]] {{small|(आधिकारिक)}}<br>[[बज्जिका भाषा|बज्जिका]] {{small|(आधिकारिक)}} [[थारु भाषा|थारु]] {{small|(अतिरिक्त-आधिकारिक)}}<br>[[तामाङ भाषा|तामाङ]] {{small|(अतिरिक्त-आधिकारिक)}}<ref name=langcomreport>{{cite report |author=Language Commission |year=2021 |title=सरकारी कामकाजको भाषाका आधारहरूको निर्धारण तथा भाषासम्बन्धी सिफारिसहरू (पञ्चवर्षीय प्रतिवेदन- साराांश) २०७८ |trans-title=Determination of language bases of government work and language recommendations (Summary of five-year report) 2078 |url=https://languagecommission.gov.np/files/%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B8%20%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B7%E0%A4%A3%20%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%BE.pdf |publisher=Government of Nepal |place=Kathmandu, Nepal |access-date=28 October 2021 |archive-date=6 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210906171816/https://languagecommission.gov.np/files/%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B8%20%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%87%E0%A4%B7%E0%A4%A3%20%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80%20%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%BE.pdf |url-status=dead}}</ref> [[उर्दु भाषा|उर्दु]] [[#भाषाहरू|अन्य]]<ref name=nationaldata>{{Cite web |title=National Data Portal Nepal |url=http://nationaldata.gov.np/Province/Index/2 |access-date=2020-12-26 |work=Government of Nepal National Data |archive-date=17 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200717095748/http://nationaldata.gov.np/Province/Index/2 |url-status=dead}}</ref> | custom_label_sec2 = [[मानव विकास सूचकाङ्क|एचडिआई (HDI)]] | custom_data_sec2 = ०.५१९ ({{color|#900|न्यून}}) | custom_label1_sec2 = एचडिआई (HDI) श्रेणी | custom_label2_sec2 = [[साक्षरता]] | custom_data2_sec2 = ६३.५% {{increase}} (२०२४) | custom_label3_sec2 = [[मानव लिङ्ग अनुपात|लिङ्ग अनुपात]] | custom_data3_sec2 = १००.५५ ♂ / १०० ♀ (२०२१) | subdivision_type5 = मानव गरिबी सूचकाङ्क{{!}}एचपिआई (HPI) | subdivision_name5 = {{decrease}}<span style="color:#006400;">न्यून</span> | population_density_rank = [[नेपालका प्रदेशहरूको सूची|पहिलो]] | time_zone = [[नेपालको प्रामाणिक समय]] | utc_offset = +५:४५ | elevation_footnotes = | area_rank = [[नेपालका प्रदेशहरूको सूची|सातौँ]] | elevation_m = 102 | elevation_max_m = 920 | elevation_min_m = 58 | elevation_min_point = [[मुखियापट्टी मुसहरनिया गाउँपालिका|मुसहरनिया]] | elevation_max_point = | postal_code_type = | postal_code = | area_codes = ०४१, ०३१, ०३३, ०४६, ०५३, ०५१, ०४४, ०५५ | iso_code = NP-P2 | website = {{URL|Madhesh.gov.np}} | government_type = [[स्वायत्तता]] | Gdp 6.35 billion usd = }} '''मधेश प्रदेश''' ({{langx|mai|मधेश प्रदेश}}) नेपालको [[तराई]] क्षेत्रमा अवस्थित एक [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] हो। यसको क्षेत्रफल {{cvt|9661|km2}} रहेको छ, जसले देशको कुल क्षेत्रफलको करिब ६.५% भाग ओगटेको छ। नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०७८(२०२१) अनुसार यसको जनसङ्ख्या ६१,१४,६०० रहेको छ, जसले गर्दा यो नेपालको सबैभन्दा बढी जनघनत्व भएको र क्षेत्रफलको हिसाबले सबैभन्दा सानो प्रदेश बनेको छ।<ref name="Nepal Census Report">{{cite web |title=National Population and Housing Census 2011 |publisher=Central Bureau of Statistics |url=http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2014/04/15%20Saptari_VDCLevelReport.pdf |access-date=1 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140801192402/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2014/04/15%20Saptari_VDCLevelReport.pdf |archive-date=1 August 2014|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=सबैभन्दा बढी जनसंख्या हुने प्रदेश मधेश |url=https://ekantipur.com/news/2022/01/26/164317494488899765.html|access-date=2022-01-26 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref> यसको पूर्व र उत्तरमा [[कोशी प्रदेश]], उत्तरमा [[बागमती प्रदेश]] र दक्षिण तथा पश्चिममा [[भारत]]को [[बिहार]] राज्य पर्दछन्। पश्चिममा [[चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज]] र [[पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज]] बीचको सिमानाले प्रादेशिक सीमाको काम गर्दछ भने पूर्वमा [[कोशी नदी]]ले प्रादेशिक सिमाना बनाएको छ। यस प्रदेशमा पश्चिममा [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]]देखि पूर्वमा [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]]सम्म गरी आठवटा जिल्लाहरू समावेश छन्। यो धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटनको एक महत्त्वपूर्ण केन्द्र हो।<ref name=Samiti>Rastriya Samachar Samiti (2004). [http://thehimalayantimes.com/business/more-indian-tourists-visit-janakpurdham/ "More Indian tourists visit Janakpurdham"]. Himalayan Times, 17 January 2004.</ref> == सरकार र प्रशासन == === कार्यपालिका === {{मुख्य|सरोज कुमार यादव मन्त्रिपरिषद्}} प्रदेश प्रमुख प्रदेशको प्रमुखको रूपमा कार्य गर्दछन् भने मुख्यमन्त्री प्रदेश सरकारको कार्यकारी प्रमुख हुन्छन्। वर्तमान प्रदेश प्रमुख र मुख्यमन्त्री क्रमशः सुरेन्द्र लाभ कर्ण र कृष्णप्रसाद यादव हुन्। === व्यवस्थापिका === {{मुख्य|मधेश प्रदेश सभा|दोस्रो मधेश प्रदेश सभा}} यस प्रदेशमा १०७ प्रदेश सभा निर्वाचन क्षेत्र र ३२ प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्रहरू रहेका छन्।<ref>{{Cite news|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/constituency-delimitation-commission-creates-495-constituencies/|title=CDC creates 495 constituencies|date=2017-08-31|work=The Himalayan Times|access-date=2018-04-27|language=en-US}}</ref> नेपालका अन्य सबै प्रदेशहरू जस्तै मधेश प्रदेशमा पनि एक सदनात्मक व्यवस्थापिका रहेको छ। प्रदेश सभाको कार्यकाल पाँच वर्षको हुन्छ। [[मधेश प्रदेश सभा]] अस्थायी रूपमा [[जनकपुर]]स्थित जिल्ला शिक्षा कार्यालयमा राखिएको छ।<ref>{{Cite news|title=First Provincial Assembly meeting begins in 4 provinces|language=en|work=[[The Kathmandu Post]] |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-02-04/first-provincial-assembly-meeting-begins-in-4-provinces.html|access-date=2018-04-27}}</ref> [[File:Nepal Madhesh ProvincialAssembly 2022.svg|thumb|मधेश प्रदेश सभा]] {| class="wikitable" ! colspan="2" |दल !संसदीय दलको नेता !सिट |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)|नेकपा (एमाले)]] |सरोज कुमार यादव |२५ |- | bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली कांग्रेस]] |कृष्णप्रसाद यादव |२२ |- | bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}" | |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |[[सरोज कुमार यादव]] |१९ |- | bgcolor="{{party color|Janamat Party}}" | |[[जनमत पार्टी]] |महेशप्रसाद यादव |१३ |- | bgcolor="{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}" | |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |[[अभिराम शर्मा]] |९ |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |[[भरतप्रसाद साह]] |९ |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] |[[गोविन्दबहादुर न्यौपाने]] |७ |- | bgcolor="{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | |१ |- | bgcolor="{{party color|Nepal Federal Socialist Party}}" | |[[नेपाल सङ्घीय समाजवादी पार्टी]] | |१ |- | bgcolor="{{party color|Nagrik Unmukti Party}}" | |[[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]] | |१ |- ! colspan="2" |जम्मा ! !१०७ |} === न्यायपालिका === जनकपुर उच्च अदालतका मुख्य न्यायाधीश न्यायपालिकाको प्रमुख हुन्।<ref>{{Cite news|title=High Courts get their chief judges|language=en|work=[[The Kathmandu Post]] |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2016-09-19/high-courts-get-their-chief-judges.html|access-date=2018-04-27}}</ref> कायममुकायम मुख्य न्यायाधीश विनोद शर्मा हुन्।<ref>{{Cite web|title=उच्च अदालत जनकपुर |url=https://supremecourt.gov.np/court/janakpurhc|access-date=2022-01-17|website=Supreme Court Nepal}}</ref> === प्रशासनिक विभाजन === मधेश प्रदेशलाई आठवटा जिल्लाहरूमा विभाजन गरिएको छ, जसलाई तल सूचीबद्ध गरिएको छ। एउटा जिल्लाको प्रशासन [[जिल्ला समन्वय समिति]]का प्रमुख र प्रमुख जिल्ला अधिकारीले सञ्चालन गर्छन्। जिल्लाहरूलाई थप नगरपालिका वा गाउँपालिकाहरूमा विभाजन गरिएको छ। यस प्रदेशमा एक महानगरपालिका, तीन उपमहानगरपालिका र ७३ नगरपालिकाहरू रहेका छन्। प्रदेशमा ५९ गाउँपालिकाहरू रहेका छन्।<ref>{{Cite web|url=http://103.69.124.141|title=स्थानिय तह|website=103.69.124.141|access-date=2018-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180831065451/http://103.69.124.141/|archive-date=31 August 2018|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable sortable" !नाम !सदरमुकाम !जनसङ्ख्या (२०६८) |- |[[धनुषा जिल्ला]] |[[जनकपुर]] |७,५४,७७७ |- |[[सर्लाही जिल्ला]] |मलङ्गवा |७,६९,७२९ |- |[[बारा जिल्ला]] |कलैया |६,८७,७०८ |- |[[रौतहट जिल्ला]] |गौर |६,८६,७२२ |- |[[सप्तरी जिल्ला]] |[[राजविराज]] |६,३९,२८४ |- |[[सिराहा जिल्ला]] |[[सिराहा]] |६,३७,३२८ |- |[[महोत्तरी जिल्ला]] |जलेश्वर |६,२७,५८० |- |[[पर्सा जिल्ला]] |[[वीरगञ्ज]] |६,०१,०१७ |} == पूर्वाधार == === सडक === [[महेन्द्र राजमार्ग]] यस प्रदेशको प्रमुख राजमार्ग हो, जुन प्रदेशको लम्बाइभरि फैलिएको छ।<ref name="Reed">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=lcbUIOTcE18C&pg=PA361 |title=The Rough Guide to Nepal |last=Reed |first=D. |date=2002 |publisher=Rough Guides |isbn=9781858288994 |language=en}}</ref> [[त्रिभुवन राजपथ]]ले पनि यस प्रदेशको एक भागलाई पार गर्दछ र यसलाई [[काठमाडौं उपत्यका]] तथा भारतसँग जोड्दछ।{{citation needed|date=September 2024}} === रेलमार्ग === [[File:Janakpur Railway Station, Nepal Railway 20200918 02.jpg|thumb|जनकपुर रेल स्टेसन नेपालको सबैभन्दा ठूलो रेलवे स्टेसन हो।]] रेलवे परियोजनाहरूको व्यवस्थापन नेपाल रेलवेद्वारा गरिन्छ। जनकपुरलाई {{cvt|1024|km}} लामो पूर्व-पश्चिम मेट्रो रेलवे परियोजनाको मुख्य स्टेसनको रूपमा प्रस्ताव गरिएको छ, जसलाई नेपाल रेलवेलाई [[भारतीय रेलवे]] र चाइना रेलवेसँग जोड्न भारत र चीनसम्म विस्तार गर्ने योजना छ।<ref>{{Cite web |url=http://www.ekantipur.com/2012/04/21/capital/nepal-india-agree-on-five-rail-projects/352700.html |title=Nepal, India agree on five rail projects |access-date=25 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402174951/http://www.ekantipur.com/2012/04/21/capital/nepal-india-agree-on-five-rail-projects/352700.html |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> === विमानस्थल === मधेश प्रदेशमा तीनवटा आन्तरिक विमानस्थलहरू रहेका छन्: * [[राजविराज]]मा रहेको [[राजविराज विमानस्थल]] * जनकपुरमा रहेको [[जनकपुर विमानस्थल]] * वीरगञ्ज र कलैया नजिकै [[पिपरा सिमरा]]मा रहेको [[सिमरा विमानस्थल]] निर्माणाधीन विमानस्थल: *[[निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]] {{citation needed|date=September 2024}} == भूगोल == केन्द्रीय तथ्याङ्क विभागका अनुसार मधेश प्रदेशले नेपालको कुल १,४७,५१६ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमध्ये लगभग {{cvt|9,661|km2}} क्षेत्रफल ओगटेको छ। सन् २०२१ को जनगणनाअनुसार ६१,१४,६०० जनसङ्ख्या रहेको यस प्रदेशमा नेपालको दोस्रो ठूलो जनसङ्ख्या बसोबास गर्दछ।<ref name="2021 Nepal census" /><ref name=statoids>{{cite web |author=Law, G. |year=2015 |title=Provinces of Nepal |url=http://www.statoids.com/unp.html |access-date=23 February 2018 |publisher=statoids.com}}</ref> मधेश प्रदेशको पश्चिममा [[चितवन जिल्ला]], उत्तरमा [[मकवानपुर जिल्ला]], [[सिन्धुली जिल्ला]] र [[उदयपुर जिल्ला]], पूर्वमा [[सुनसरी जिल्ला]] तथा दक्षिणमा [[भारत]] पर्दछन्।<ref>{{cite web |url=http://www.myrepublica.com/politics/story/26808/big-3-draw-new-7-province-map.html |website=Republica |title=Big 3 draw new 7-province map |date=22 Aug 2015 |access-date=26 June 2017}}</ref> यस प्रदेशमा {{cvt|574360|ha}} खेतीयोग्य जमिन रहेको छ, जसका कारण यो नेपालको सबैभन्दा बढी कृषिमा निर्भर प्रदेश हो। प्रदेशको पश्चिमी भागमा [[पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज]]को केही क्षेत्र पर्दछ भने पूर्वी भागमा [[कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष]]को केही क्षेत्र अवस्थित छ। यो प्रदेश जैविक विविधताले सम्पन्न छ र यहाँबाट बसाइँसराइ गर्ने हात्तीहरू पनि आवतजावत गर्दछन्।<ref>{{cite news |url=https://news.mongabay.com/2023/11/nepals-madhesh-province-lacks-in-biodiversity-research-conservation/ |title=Nepal's Madhesh province lacks in biodiversity research and conservation |author=Joshi, A. R. |work=Mongabay |date=2023 |access-date=25 November 2023}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ मधेश प्रदेशका प्रमुख सहरहरू तथा तिनको जनसङ्ख्या<ref>Central Bureau of Statistics, [http://cbs.gov.np/image/data/2017/Population_Ward_Level_753_Local_Unit.pdf Population Ward Level 753 Local Units] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180127085017/http://cbs.gov.np/image/data/2017/Population_Ward_Level_753_Local_Unit.pdf |date=27 January 2018 }}.</ref> ! क्र.सं. ! सहर ! जिल्ला ! जनसङ्ख्या |- | १ || [[वीरगञ्ज]] || [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] || 240,922 |- | २ || [[जनकपुरधाम|जनकपुर]] || [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] || 159,468 |- | ३ || कलैया || [[बारा जिल्ला|बारा]] || 123,659 |- | ४ || जीतपुर सिमरा || [[बारा जिल्ला|बारा]] || 117,496 |- | ५ || [[लहान]] || [[सिरहा जिल्ला|सिरहा]] || 91,766 |- | ६ || सिरहा || [[सिरहा जिल्ला|सिरहा]] || 82,531 |- | ७ || चन्द्रपुर || [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] || 72,059 |- | ८ || [[बरहथवा]] || [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] || 69,822 |- | ९ || [[राजविराज]] || [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] || 69,086 |- | १० || [[गौशाला]] || [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] || 66,673 |- | ११ || [[बर्दिबास]] || [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] || 66,354 |- | १२ || [[ईश्वरपुर]] || [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] || 59,986 |- | १३ || [[लालबन्दी]] || [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] || 59,395 |- | १४ || जलेश्वर || [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] || 58,549 |- | १५ || महागढीमाई || [[बारा जिल्ला|बारा]] || 54,474 |- | १६ || गोलबजार || [[सिरहा जिल्ला|सिरहा]] || 51,137 |- | १७ || गरुडा || [[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] || 50,481 |- | १८ || [[मिर्चैया]] || [[सिरहा जिल्ला|सिरहा]] || 50,079 |- | १९ || [[सिम्रौनगढ]] || [[बारा जिल्ला|बारा]] || 49,939 |- | २० || मनरा शिसवा || [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] || 49,692 |} === जलवायु === {| class="wikitable sortable" style="margin:auto" |+ मधेश प्रदेशका केही स्थानहरूको औसत तापक्रम तथा वर्षा<ref>{{Cite web |title=Nepal Travel Weather Averages |url=http://www.weatherbase.com/weather/city.php3?c=NP&name=Nepal |website=Weatherbase |access-date=2018-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930103444/https://weatherbase.com/weather/city.php3?c=NP&name=Nepal |archive-date=30 September 2020}}</ref> ! स्थान ! अगस्ट (°F) ! अगस्ट (°C) ! जनवरी (°F) ! जनवरी (°C) ! वार्षिक वर्षा (मिमि/इन्च) |- |गौर |91/77.9 |23/9.1 |73.4/48.4 |32.8/25.5 |1590.2/62.6 |- |सिरहा |89.6/76.3 |32/24.6 |72.1/47.3 |22.3/8.5 |1293.1/50.9 |- |[[वीरगञ्ज]] |84.7 |29.3 |60.8 |16 |1862.2/73.3 |- |जलेश्वर |84.4 |29.1 |61.2 |16.2 |1492.9/58.8 |- |मलङ्गवा |84.4 |29.1 |60.8 |16 |1817.7/71.6 |- |[[जनकपुरधाम|जनकपुर]] |84.2 |29 |60.8 |16 |1516.5/59.7 |- |[[राजविराज]] |83.3 |28.5 |60.4 |15.8 |1223.3/48.2 |- |[[लहान]] |83.3 |28.5 |60.3 |15.7 |1231.4/48.5 |} == संस्कृति == === मिथिला पाग === {{मुख्य|पाग}} [[File:Paag-mithila4.jpg|thumb|मिथिला पाग]] '''पाग''' [[नेपाल]] र [[भारत]]को [[मिथिला]] क्षेत्रमा मैथिल समुदायले लगाउने शिरपोस (टोपी) हो। यो सम्मान र आदरको प्रतीक हो र मैथिल संस्कृतिको एक महत्त्वपूर्ण हिस्सा हो। पागको इतिहास प्रागैतिहासिक कालसम्म पुग्छ, जब यो बोटबिरुवाका पातहरूबाट बनाइन्थ्यो। आज यो परिमार्जित रूपमा अवस्थित छ। पाग सम्पूर्ण मैथिल समुदायले लगाउने गर्छन्। पागको रङको पनि ठूलो महत्त्व छ। रातो पाग [[बेहुला]] र [[उपनयन]] (व्रतबन्ध) संस्कार गरिरहेका व्यक्तिहरूले लगाउँछन्। तोरी रङको (पहेँलो) पाग विवाह समारोहमा सहभागी हुनेहरूले लगाउँछन् भने पाका उमेरका मानिसहरूले सेतो पाग लगाउँछन्। === चित्रकला === [[File:Madhubani Mahavidyas.jpg|thumbnail|right|283x283px|भगवान [[शिव]]-[[पार्वती]] र [[महाविद्या]]हरू प्रस्तुत गरिएको मिथिला चित्रकला]] [[File:Madhubani art.jpg|thumb|मधुबनी चित्रकला]] मधुबनी चित्रकला [[मिथिला]] क्षेत्रमा अभ्यास गरिन्छ। परम्परागत रूपमा यो मिथिला क्षेत्रका विभिन्न समुदायका महिलाहरूद्वारा निर्माण गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=UvuJyvtsCjwC&pg=PA96 | title=Madhubani Painting | year=2003 |access-date=20 February 2017 | pages=96 | publisher=Abhinav Publications | isbn=9788170171560 | url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171028144752/https://books.google.co.uk/books?id=UvuJyvtsCjwC&pg=PA96 |archive-date=28 October 2017 | df=dmy-all }}</ref> भित्ते कलाको रूपमा यो चित्रकला यस क्षेत्रभरि व्यापक रूपमा अभ्यास गरिन्थ्यो; कागज र क्यानभासमा चित्र कोर्ने हालैको विकास मधुबनी वरपरका गाउँहरूबाट सुरु भएको हो, र यी पछिल्ला विकासहरूलाई नै सही अर्थमा ''मधुबनी चित्रकला'' भन्न सकिन्छ।<ref>Carolyn Brown Heinz, 2006, "Documenting the Image in Mithila Art," Visual Anthropology Review, Vol. 22, Issue 2, pp. 5-33</ref> === खाना === {{multiple image |align=right |perrow=1 |image1=Gujhia.JPG |caption1=[[गुझिया]] |image2=Cacik-1.jpg |caption2=[[दही]] |image3=Boyal Macher Jhol.jpg |caption3= [[माछाको झोल]] |image4=Manghser Ghugni.jpg |caption4=[[घुघनी]] |image5=Tilkor Tarua.jpg |caption5=तिल्कोर तरुवा}} मैथिली खाना र भोजपुरी खाना नेपाली खानाको हिस्सा हुन्। मैथिली एक पाककला शैली हो जसको उत्पत्ति मिथिलामा भएको थियो भने भोजपुरी खानाको उत्पत्ति भोजपुरी क्षेत्रमा भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=The Story Behind Nepalese Cuisine And Dishes That Are Worth Trying |url=https://www.slurrp.com/article/the-story-behind-nepalese-cuisine-and-dishes-that-are-worth-trying-1650197479906 |access-date=2023-12-04 |website=Slurrp}}</ref> मधेशका केही परम्परागत परिकारहरू यस प्रकार छन्: * [[दही]]-[[चिउरा]] * लिट्टी चोखा<ref>{{Cite book |last=Bhadani |first=G. |url=https://books.google.com/books?id=zEKIDgAAQBAJ&pg=PT222 |title=Choice in Chaos: A Wikipedian's autobiography |date=2017 |publisher=Partridge Publishing |isbn=978-1-4828-8891-1}}</ref> * [[कर्कलो|कर्कलाको]] तरकारी * घुघनी * फलफूल र तरकारीहरूबाट बनाइएको [[अचार]], जसमा सामान्यतया नुन, मसला र वनस्पति तेल जस्ता सामग्रीहरू मिसाइन्छ र ओस नभएको माध्यममा पाक्न दिइन्छ। * कुन्द्रुकको तरुवा * वडा * बरी * [[दही]] * इरहर * पिडुकिया, जसलाई गुझिया पनि भनिन्छ (डम्पलिङको एक प्रकार) * मखानको खिर (पायस) * == जनसांख्यिकी == राष्ट्रिय जनगणना २०७८ (२०२१) अनुसार मधेश प्रदेशको कुल जनसङ्ख्या ६१,१४,६०० रहेको छ, जसमा पुरुषको सङ्ख्या ३०,६५,७५१ र महिलाको सङ्ख्या ३०,४८,८४९ रहेको छ। नेपालको कुल जनसङ्ख्याको २०.९७ प्रतिशत जनसङ्ख्या यस प्रदेशमा बसोबास गर्दछ। जनसङ्ख्याको आधारमा यो प्रदेश [[बागमती प्रदेश]] पछि नेपालको दोस्रो ठूलो प्रदेश हो। साथै, प्रतिवर्ग किलोमिटर ६३३ जनाको जनघनत्वसहित यो नेपालको सबैभन्दा बढी जनघनत्व भएको प्रदेश हो।<ref name="2021 Nepal census" /> {{Pie chart |thumb=right |caption=मधेश प्रदेशका जातीय समूहहरू |label1 = [[नेपालका यादव|यादव]] |value1 = 15.15 |color1 = wheat |label2 = [[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]] |value2 = 12.97 |color2 = green |label3 = [[तेली]] |value3 = 5.31 |color3 = palegoldenrod |label4 = [[थारू जाति|थारू]] |value4 = 4.92 |color4 = olive |label5 = [[कुशवाहा]] |value5 = 4.51 |color5 = red |label6 = [[चमार]] |value6 = 4.41 |color6 = saddlebrown |label7 = [[धानुक]] |value7 = 3.55 |color7 = goldenrod |label8 = [[कुर्मी]] |value8 = 2.95 |color8 = bisque |label9 = [[मुसहर]] |value9 = 2.93 |color9 = peru |label10 = [[पासवान]] |value10 = 2.88 |color10 = darkgoldenrod |label11 = [[मल्लाह]] |value11 = 2.32 |color11 = burlywood |label12 = [[कानु]] |value12 = 2.27 |color12 = peachpuff |label13 = अन्य [[मधेशी]] गैर-दलित |value13 = 20.1 |color13 = khaki |label14 = अन्य मधेशी दलित |value14 = 5.51 |color14 = sienna |label15 = पहाडी जनजाति |value15 = 4.61 |color15 = teal |label16 = [[खस जाति|खस]] |value16 = 3.39 |color16 = indianred |label17 = अन्य |value17 = 2.22 |color17 = grey }} === जातीय समूहहरू === [[मैथिली]]हरू मधेश प्रदेशको सबैभन्दा ठूलो भाषिक तथा सांस्कृतिक समूह हुन्। यस प्रदेशका मधेशी समुदायहरूमध्ये [[यादव]] सबैभन्दा ठूलो समूह हो, जसले कुल जनसङ्ख्याको करिब १५.२ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ। [[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]] समुदाय १३ प्रतिशत जनसङ्ख्यासहित दोस्रो ठूलो समूह हो। यस प्रदेशका अन्य प्रमुख मधेशी समुदायहरूमा [[तेली]] (५.३%), [[कुशवाहा|कुशवाहा]]/[[कोइरी]] (४.५%), [[चमार]] (४.४%), कुर्मी (३.०%), मुसहर (२.९%), [[दुसाध]] (२.७९%), मल्लाह (२.२६%), [[मैथिल ब्राह्मण]] (२.२%) र [[कायस्थ]] (१.५%) पर्दछन्। मधेशी पण्डित समुदायको हिस्सा करिब ८.० प्रतिशत रहेको छ। [[खस आर्य]] समुदायअन्तर्गत [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]] यस प्रदेशका प्रमुख समूह हुन्, जसले क्रमशः २.३४ प्रतिशत र १.९९ प्रतिशत जनसङ्ख्या ओगटेका छन्। गैर-मधेशी तथा गैर-खस आर्य समुदायहरूमध्ये [[थारू जाति|थारू]] (५.२७%) र [[धानुक]] (३.४९%) प्रमुख समूह हुन्। त्यसपछि [[तामाङ जाति|तामाङ]] (२.१७%) पर्दछन्।<ref name=nationaldata/> === भाषाहरू === [[File:Maithili Language in Madhesh Pradesh, Nepal.jpg|alt=मधेश प्रदेशमा मैथिली भाषा बोल्ने जनसङ्ख्याको नक्सा|thumb|मधेश प्रदेशमा मैथिली भाषा बोल्ने जनसङ्ख्या]] मधेश प्रदेशको कुल जनसङ्ख्यामध्ये ४५.३६ प्रतिशतले [[मैथिली भाषा]]लाई मातृभाषाका रूपमा बोल्छन्। त्यस्तै, १८.८१ प्रतिशतले [[भोजपुरी भाषा]] र १८.४४ प्रतिशतले [[बज्जिका]] बोल्छन्। [[नेपाली भाषा]] प्रदेशको सरकारी भाषा भए तापनि यसलाई मातृभाषाका रूपमा बोल्ने जनसङ्ख्या ५.७६ प्रतिशत मात्र छ। अन्य भाषाहरूमा [[थारू भाषा]] (४.१७%), [[उर्दू भाषा]] (४.०८%), [[मगही भाषा]] (३.५२%) र [[तामाङ भाषा]] (१.६५%) पर्दछन्।<ref name="mothertongue">{{Cite web |title=Table 5: Mother tongue and sex |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/downloads/caste-ethnicity |access-date= |website=Census Nepal 2021 |publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय|केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग]]}}</ref> नेपालको भाषा आयोगले मधेश प्रदेशका सरकारी कामकाजका भाषाका रूपमा मैथिली, भोजपुरी र बज्जिकालाई सिफारिस गरेको छ। साथै, प्रदेशका निश्चित क्षेत्र तथा प्रयोजनका लागि उर्दू, थारू र तामाङ भाषालाई अतिरिक्त सरकारी भाषाका रूपमा सिफारिस गरेको छ।<ref name=langcomreport/> {{Pie chart |thumb=left |caption = मधेश प्रदेशका भाषाहरू (२०२१)<ref name="mothertongue"/> |label1 = [[मैथिली भाषा|मैथिली]] |value1 = 41.73 |color1 = pink |label2 = [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]] |value2 = 18.81 |color2 = gold |label3 = [[बज्जिका]] |value3 = 18.44 |color3 = palevioletred |label4 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] |value4 = 5.76 |color4 = orange |label5 = [[थारू भाषा|थारू]] |value5 = 4.17 |color5 = maroon |label6 = [[उर्दू भाषा|उर्दू]] |value6 = 4.08 |color6 = green |label7 = [[मगही भाषा|मगही]] |value7 = 3.52 |color7 = hotpink |label8 = [[तामाङ भाषा|तामाङ]] |value8 = 1.65 |color8 = darkturquoise |label9 = अन्य |value9 = 1.84 |color9 = grey }} {{clear}} === धर्म === {{Pie chart |thumb = right |caption = मधेश प्रदेशमा धर्म (२०२१)<ref name="religion">{{Cite web |title=Table 5: Religion and sex |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/downloads/caste-ethnicity |access-date=2024-03-16 |website=Census Nepal 2021 |publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय|केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग]]}}</ref> |label1 = [[नेपालमा हिन्दू धर्म|हिन्दू धर्म]] |value1 = 84.24 |color1 = darkorange |label2 = [[नेपालमा इस्लाम|इस्लाम]] |value2 = 13.28 |color2 = Green |label3 = [[नेपालमा बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्म]] |value3 = 2.21 |color3 = Yellow |label4 = अन्य वा उल्लेख नगरिएको |value4 = 0.34 |color4 = black }} मधेश प्रदेशमा [[हिन्दू धर्म]] सबैभन्दा बढी मानिने धर्म हो, जसलाई कुल जनसङ्ख्याको ८४.२४ प्रतिशतले अनुसरण गर्दछन्। [[इस्लाम]] १३.२८ प्रतिशत जनसङ्ख्यासहित दोस्रो ठूलो धर्म हो। त्यस्तै, २.२१ प्रतिशत जनसङ्ख्याले [[बौद्ध धर्म]] अनुसरण गर्दछन्।<ref name="religion"/> == उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू == {{Unreferenced section|date=January 2023}} * [[रुबी राणा]], पहिलो मिस नेपाल, सन् १९९४ मा ताज पहिरिएकी * [[रामवरण यादव|डा. रामवरण यादव]], नेपालका प्रथम राष्ट्रपति * [[विमलेन्द्र निधि]], सांसद तथा पूर्व उपप्रधानमन्त्री * [[माधवकुमार नेपाल]], पूर्व प्रधानमन्त्री * [[महेन्द्र राय यादव]], लगातार विजयी हुँदै आएका नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व मन्त्री, वर्तमान सांसद * [[उपेन्द्र यादव]], पूर्व उपप्रधानमन्त्री तथा परराष्ट्रमन्त्री * भीटेन (VTEN), रौतहटका र्‍यापर * [[प्रदीप गिरी]], पूर्व समाजवादी राजनीतिज्ञ र सम्मानित समाजवादी चिन्तक * [[चित्रलेखा यादव]], पूर्व शिक्षामन्त्री, हाल अस्ट्रेलियाका लागि नेपाली राजदूत * विना जैसवाल, नेपाली राजनीतिज्ञ, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी * आशिक अली मिकरानी, तराई/मधेश आन्दोलनका सहिद * [[नान्यदेव]], (१०९७-११४७ ई) कर्नाट वंशका संस्थापक, सिम्रौनगढ-बारा * गङ्गदेव, सिम्रौनगढका राजा * [[हरिसिंहदेव]], (१३२४ ई सम्म), कर्नाट वंशका अन्तिम शासक जो काठमाडौं उपत्यका भागेका थिए * [[महन्थ ठाकुर]], अनुभवी मधेशी राजनीतिज्ञ र लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीका नेता * [[लालबाबु राउत]], मधेश प्रदेशका प्रथम मुख्यमन्त्री, जनता समाजवादी पार्टी, नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने * [[विवेक यादव]], अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरूमा राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गरिसकेका नेपाली क्रिकेटर * अनिल कुमार साह, जनकपुरका दायाँ हाते ब्याट्सम्यान, साहले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा नेपालको प्रतिनिधित्व गरेका छन् र मधेश प्रदेश क्रिकेट टोलीका प्रमुख खेलाडी हुन् * [[दीपक रौनियार]], सप्तरीका चलचित्र निर्देशक; उनी आफ्नो चलचित्र 'राजगञ्ज' का लागि परिचित छन् * [[रवीन्द्र झा]], एक प्रमुख नेपाली अभिनेता, हास्यकलाकार र पटकथा लेखक, नेपाली मनोरञ्जन उद्योगमा आफ्नो बहुमुखी प्रस्तुतिका लागि व्यापक रूपमा परिचित * [[नाजिर हुसेन]], अभिनेता * सन्तोष साह, अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपाली खानाको प्रवर्द्धनमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएका कारण परिचित एक प्रतिष्ठित नेपाली भान्से (सेफ) * [[धीरेन्द्र प्रेमर्षि]], मैथिली कवि तथा लेखक ==व्युत्पत्ति== ऐतिहासिक रूपमा नेपालमा मधेश नामक भूभाग नभएता<ref>{{Cite web |url=http://nepalihimal.com/ |title=तराई–मधेशको इतिहास |website=हिमाल खबरपत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2022-01-18}}</ref> पनि वि.सं. २०६३/०६४ मा नेपालको पूर्वी तराईदेखि पश्चिमी तराईसम्म भएको जनआन्दोलनपछि यो शब्दले नेपालभरि व्यापकता पाएको हो।<ref>{{Cite web |url=https://pahilopost.com/content/-42525.html |title=ब्याटल अफ मधेश : ‘मधेशवाद’लाई श्रद्धाञ्जलि ! |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220118183028/https://pahilopost.com/content/-42525.html |archive-date=2022-01-18}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.nepalpress.com/2022/01/18/146408/ |title=अध्येताको प्रश्न- ‘मिथिला’ किन लत्याइयो ? ‘मधेश’ ले कसको पहिचान बोक्यो ? |website=नेपाल प्रेस |language=नेपाली |accessdate=2022-01-18}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://lokaantar.com/story/85118/2019/9/2/aalekh/pradesh- |title=प्रदेश २ को नामाङ्कन : पहिचान मेटाउने अस्त्र 'मधेश' ! |website=लोकान्तर |language=नेपाली |accessdate=2022-01-18}}</ref> वि.सं. १९६८ मा गरिएको नेपालको पहिलो जनगणनामा समेत झापादेखि पर्सासम्मको भूभागलाईपूी तराई, पाल्ही, माजखन्ड, खजनी, शिवराज (वर्तमान कपिलवस्तु, नवलपरासी र रूपन्देही)को भूभागलाई मध्यपश्चिम तराई र बाँकेदेखि कञ्चनपुरसम्मको भूभागलाई सुदूर पश्चिम तराई उल्लेख गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/ampnews/2015-03-11/405187.html?is_ifooter=1 |title=॰तराई कि मधेस? |website=कान्तिपुर |language=नेपाली |accessdate=2022-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220118163002/https://ekantipur.com/ampnews/2015-03-11/405187.html?is_ifooter=1 |archive-date=2022-01-18 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{प्रदेशहरू}} {{मधेश प्रदेशका ठुला सहरहरू}} [[श्रेणी:नेपालका प्रदेशहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेश| ]] b3whh73tltbhnrc6h32167vdxis87yn 2 91736 1395591 604776 2026-11-10T06:48:11Z Pravinaryal20 21722 deleted 1395591 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:नेपाली प्रयोगकर्ताहरू]] [[श्रेणी:नेपाली भाषि विकिपेडियनहरू]] [[श्रेणी:विकिथन-४]] 9hkv9n5sdc91klxwbamfakqvkicujgr 0 91949 1395573 1391506 2026-11-10T05:56:59Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395573 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> | name = हरिनास | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | image_skyline = Harinas Gaunpalika.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption = हरिनास गाउँपालिका, निर्माधिन कार्यपालिकाको कार्यालय, स्याङ्जा | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Harinas#स्याङ्जा जिल्ला#गण्डकी प्रदेश#Nepal | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = 300 | coordinates = {{coord|28|0|N|83|59|E|type:city(17343)_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | coor_pinpoint = हरिनास गाउँकार्यपालिकाको कार्यालय | coordinates_type = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश|प्रदेश नं. ४]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[स्याङ्जा जिल्ला]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = स्थापना | established_date = २०७३ साल फाल्गुन २७ गते | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-syangja/harinas?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724091920/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-syangja/harinas?lng=nep|archive-date=2024-07-24}}</ref> |government_type = [[स्थानीय तह]] |leader_party = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = खिमनारायण मानन्धर <small> [[नेकपा (एमाले)]] |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = इन्द्रकुमारी थापा राना <small> [[नेकपा (एमाले)]] |established_title = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 87.48 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 13191 | population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=4&district=44&municipality=7|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone1 = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] | utc_offset1 = +५:४५ | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = +९७७-६३ | iso_code = |blank_name = केन्द्र |blank_info = साविक [[चित्रे भञ्ज्याङ]] गाविसको कार्यालय | website = {{URL|http://harinasmun.gov.np/}} | footnotes = }} '''हरिनास गाउँपालिका''' [[स्याङ्जा जिल्ला]]को दक्षिण- पूर्व क्षेत्रमा फैलिएको एक [[गाउँपालिका]] हो ।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref> विसं २०७३ सालमा नेपालको नयाँ प्रादेशिक संरचना कायम गर्दा [[स्याङ्जा जिल्ला]]मा [[चित्रे भञ्ज्याङ]], [[मग्याम चिसापानी]], [[चिन्नेबास]]को (वडा नं ७-९) समेटेर, [[क्याक्मी]] र [[किचनास]]को (वडा नं ६, ८, ९) गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर हरिनास गाउँपालिका घोषणा गरिएको हो ।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref><ref name="७४४ स्थानीय तह">{{cite news|title=स्थानीय निकाय भङ्ग, अधिकारसम्पन्न ७४४ स्थानीय तह क्रियाशील|url=http://setopati.com/raajneeti/64740/|accessdate=२८ फाल्गुण २०७३|publisher=सेतोपाटी|date=२८ फाल्गुण २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518193518/http://setopati.com/raajneeti/64740/|archive-date=2017-05-18}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १३,१९१ रहेको छ भने यहाँ ३,५८२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ हरिनास गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[किचनास]] (६, ८, ९) || १,६३७ || ७.९८ || २०५.१४ |- | २ || [[मग्याम चिसापानी]] (१-५) || १,५३५ || १६.३७ || ९३.७७ |- | ३ || [[मग्याम चिसापानी]] (६-९) || १,७२२ || १३.१४ || १३१.०५ |- | ४ || [[चित्रे भञ्ज्याङ]] (२-९) || २,५१७ || १४.०६ || १७९.०२ |- | ५ || [[चिन्नेबास]] (७-९) || १,३९६ || ९.६६ || १४४.५१ |- | ६ || [[क्याक्मी]] (१, २, ७-९) || २,१८४ || १०.६७ || २०४.६९ |- | ७ || [[क्याक्मी]] (३-६) र [[चित्रे भञ्ज्याङ]] (१) || २,२०० || १५.६९ || १४०.२२ |- ! कुल !! !! १३,१९१ !! ८७.४७ !! १५०.८१ |} ==भू-वनोट== स्याङ्जा जिल्लाकै सबैभन्दा ठूलो वन [[हरिनास वन]]को नामबाट यो गाउँपालिकाको नाम राखिएको हो । यस गाउँपालिकामा ७ [[वडा]]हरू रहेका छन ।<ref name="जिल्ला समन्वय समिति">{{cite news|last1=काफ्ले|first1=प्रतिक्षा|title=जिविस अब देखि जिल्ला समन्वय समिति|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|accessdate=३० फाल्गुन २०७३|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक|कान्तिपुर]]|date=३० फाल्गुन २०७३|archive-url=https://web.archive.org/web/20170506085135/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-03-13/20170313191214.html|archive-date=2017-05-06}}</ref> ==पर्यटकीय स्थलहरू== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcsyangja.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, स्याङ्जा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190404074107/http://ddcsyangja.gov.np/ |date=2019-04-04 }} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{स्याङ्जा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:स्याङ्जा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 76fxk5bpr2k5y6ls2a4j6qw6c0udpil 0 92637 1395588 1391644 2026-11-10T06:34:34Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395588 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = गण्डकी प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map = नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्ला#गण्डकी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्ला|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व)]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-nawalparasi-east/hupsekot?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912021709/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-nawalparasi-east/hupsekot?lng=nep|archive-date=2024-09-12}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = लक्ष्‍मीदेवी पाण्‍डे <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = पूर्णसिंह राना मगर <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 189.21<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=4&district=43&municipality=4|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 26583 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.73|84.03|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-७८ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.hupsekotmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्ला]]का ४ वटा [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[हुप्सेकोट]], [[धौबादी]] र [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==भौगोलिक अवस्थिति== हुप्सेकोट गाउँपालिकाको क्षेत्रफल १८९.२१ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। यो गाउँपालिका ६ [[वडा]]मा विभाजन गरिएको छ । यसको सीमाना पूर्वमा [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] र [[देवचुली नगरपालिका]], पश्चिममा [[मध्यविन्दु नगरपालिका]] र [[पाल्पा जिल्ला]], उत्तरमा [[बौदीकाली गाउँपालिका]] र [[पाल्पा जिल्ला]], दक्षिणमा [[कावासोती नगरपालिका|कावासोती]] र [[मध्यविन्दु नगरपालिका]] पर्दछ।<ref>{{cite web|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कायमगर्ने गरी उक्त एकाईहरूको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|archive-date=2019-03-17}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २६,५८३ रहेको छ भने यहाँ ६,१७९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ हुप्सेकोट गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] (५) र [[धौबादी]] (२) || ५,२१९ || १७.११ || ३०५.०३ |- | २ || [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] (१, २, ९) || ४,७२० || २८.७७ || १६४.०६ |- | ३ || [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] (३, ४) || ५,५३५ || १४.३४ || ३८५.९८ |- | ४ || [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] (६, ७) र [[धौबादी]] (७) || ६,२९५ || ३४.२९ || १८३.५८ |- | ५ || [[देउराली, नवलपरासी|देउराली]] (८) || १,७६७ || ५४.२४ || ३२.५७ |- | ६ || [[धौबादी]] (१, ३-६, ८, ९) र [[हुप्सेकोट]] || ३,०४७ || ४०.४७ || ७५.२९ |- ! कुल !! !! २६,५८३ !! १८९.२२ !! १४०.४९ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://nawalpur.dcc.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240926143322/https://nawalpur.dcc.gov.np/ |date=2024-09-26 }} [[श्रेणी:नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] e18gxnfdz8eih2mgq012txl8in6r0pj 0 92713 1395560 1391366 2026-11-10T05:04:56Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395560 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = सोलुदुधकुण्ड नगरपालिका |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[नगरपालिका]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = Hotel in Salleri.jpg |image_caption = [[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]]बाट देखिएको दृश्य |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = सोलुखुम्बु जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300px |pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|27|30|16|N|86|35|11|E|region:NP_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] |subdivision_type3 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name3 = [[सोलुखुम्बु जिल्ला]] |<!-- Politics --> |government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-solukhumbu/solududhakunda?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724092814/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-solukhumbu/solududhakunda?lng=nep|archive-date=2024-07-24}}</ref> |government_type = |leader_title =नगर प्रमुख |leader_name =नाम्गेल जाङबु शेर्पा <small> [[नेपाली काङ्ग्रेस]] |leader_title1 = उपप्रमुख |leader_name1 =गान्धीमाया तामाङ <small> [[नेपाली काङ्ग्रेस]] |established_title = स्थापना |established_date = २७ फागुन २०७३ <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = ५३८.०९<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=4&district=38&municipality=1|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> |population_note = |population_total = 25678 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = |population_blank1 = <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = +९७७-०३८ |blank_name = केन्द्र |blank_info = साविक [[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]] गाविसको कार्यालय |website = {{URL|solududhkundamun.gov.np}} |footnotes = }} '''सोलुदुधकुण्ड नगरपालिका''' [[सोलुखुम्बु जिल्ला]]मा अवस्थित नगरपालिका हो ।<ref name="mofald">{{Cite news|url=http://mofald.gov.np/sites/default/files/News_Notices/Final%20District%201-75%20Corrected%20Last%20for%20RAJPATRA.pdf|title=नगरपालिका तथा गाउँपालिकाहरूको सूची|publisher= सङ्घिय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|accessdate=२०१७-०६-०२}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]], [[बेनी, सोलुखुम्बु|बेनी]], [[तामाखानी]] र [[गार्मा]] गाविसहरू मिलेर बनेको '''दुधकुण्ड नगरपालिका''' र [[केरुङ, सोलुखुम्बु|केरुङ]], [[टाप्टिङ]], [[तिङ्गला]], [[गोराखानी]] र [[टाक्सिन्दु]] गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए। यस नगरपालिकाको क्षेत्रफल ५३८.०९ रहेको छ।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> यस नगरपालिकाको नामाकरण [[सोलु नदी]] र [[दुधकुण्ड]]बाट गरिएको हो। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २५,६७८ रहेको छ भने यहाँ ६,७४४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सोलुदुधकुण्ड नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[टाक्सिन्दु]] || १,८८८ || १६८.८ || ११.१९ |- | २ || [[बेनी, सोलुखुम्बु|बेनी]] || १,६३१ || १५५.०९ || १०.५२ |- | ३ || [[तामाखानी]] || १,०१६ || ३३.२ || ३०.६० |- | ४ || [[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]] (१-३,९) || १,८२४ || १९.६५ || ९२.८२ |- | ५ || [[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]] (४-५) || ४,११३ || १३.८५ || २९७.०० |- | ६ || [[सल्लेरी, सोलुखुम्बु|सल्लेरी]] (६-८) || २,३१३ || १३.७ || १६८.८३ |- | ७ || [[गार्मा]] || २,३६३ || १८.८६ || १२५.२९ |- | ८ || [[केरुङ, सोलुखुम्बु|केरुङ]] || ३,५८० || ३४.२३ || १०४.५९ |- | ९ || [[गोराखानी]] || १,१२९ || ३७.६१ || ३०.०२ |- | १० || [[टाप्टिङ]] || १,९३७ || ४३.०९ || ४४.९५ |- | ११ || [[तिङ्गला]] || ३,८८४ || २६.९७ || १४३.९७ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२५,६७८''' || '''५६५.०५''' || '''४५.४४''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{सोलुखुम्बु जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सोलुखुम्बु जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू]] dlr1cniizclcy7j8ravdmj0sh99jwz0 0 92821 1395476 1390832 2026-11-10T01:50:39Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395476 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = सहिद लखन गाउँपालिकाको वडा विभाजन | image_flag = | image_seal = | image_map = Sahid Lakhan.png | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = गोरखा जिल्ला#गण्डकी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-gorkha/shahid-lakhan?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002126/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-gorkha/shahid-lakhan?lng=nep|archive-date=2024-09-18}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = रमेशबाबु थापा मगर <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = इन्दिरा तिवारी <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 148.97<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=4&district=36&municipality=10|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 23076 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.05|84.50|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०६४ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[घैरुङ]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.shahidlakhanmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[गोरखा जिल्ला]]का ९ वटा [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[बुङकोट]], [[नाम्जुङ]], [[घैरुङ]], [[बक्राङ]], [[ताक्लुङ]] र [[मनकामना, गोरखा|मनकामना]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २३,०७६ रहेको छ भने यहाँ ६,८५६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ सहिद लखन गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[बक्राङ]] || २,१३२ || २६.९२ || ७९.२० |- | २ || [[मनकामना, गोरखा|मनकामना]] (१, २, ४, ५) || २,६४९ || ६.८३ || ३८७.८५ |- | ३ || [[मनकामना, गोरखा|मनकामना]] (३, ६-९) || ३,४४९ || २४.३४ || १४१.७० |- | ४ || [[ताक्लुङ]] (१-४) || २,६१२ || १२.२५ || २1३.२२ |- | ५ || [[ताक्लुङ]] (५-९) || १,८४७ || १३.५६ || १३६.२१ |- | ६ || [[घैरुङ]] || ३,१३५ || २०.८७ || १५०.२२ |- | ७ || [[बुङकोट]] (१-४) || ३,०४८ || १४.८८ || २०४.८४ |- | ८ || [[बुङकोट]] (५-९) || २,०७४ || १३.४९ || १५३.७४ |- | ९ || [[नाम्जुङ]] || २,१३० || १६.३ || १३०.६७ |- ! कुल !! !! २३,०७६ !! १४९.०३ !! १५४.८४ |} ==भौगोलिक अवस्थिति== सहिद लखन गाउँपालिकाको क्षेत्रफल १४८.९७ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। यो गाउँपालिका ९ [[वडा]]हरूमा विभाजन गरिएको छ। यसको सीमाना पूर्वमा [[भीमसेनथापा गाउँपालिका]], [[गण्डकी गाउँपालिका]] र [[धादिङ जिल्ला]], पश्चिममा [[गोरखा नगरपालिका]] र [[तनहुँ जिल्ला]], उत्तरमा [[गोरखा नगरपालिका]] र [[भीमसेनथापा गाउँपालिका]] र दक्षिणमा [[गण्डकी गाउँपालिका]], [[चितवन जिल्ला|चितवन]] र [[तनहुँ जिल्ला]]सँग जोडिएको छ।<ref>{{cite web|title=गोरखा जिल्ला स्थित रहेका स्थानीय तहहरूको संक्षिप्त विवरण|url=http://ddcgorkha.gov.np/brief-of-new-local-levels-gorkha/|website=जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय गोरखा, नेपाल|publisher=[[जिल्ला समन्वय समिति]]को कार्यालय गोरखा, नेपाल|accessdate=15 जुन 2017|ref=http://ddcgorkha.gov.np/brief-of-new-local-levels-gorkha/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170629142438/http://ddcgorkha.gov.np/brief-of-new-local-levels-gorkha|archive-date=2017-06-29}}</ref><ref>{{cite web|title=गाउँपालिका र नगरपालिकाहरूको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|archive-date=2019-03-17}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{गोरखा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcgorkha.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, गोरखा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170615235627/http://ddcgorkha.gov.np/ |date=2017-06-15 }} [[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] g12m7a2vfwwt1y8v616n58csmkgol95 0 92822 1395508 1391085 2026-11-10T03:37:16Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395508 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = सिरानचोक गाउँपालिकाको वडा विभाजन | image_flag = | image_seal = | image_map = Siranchok.png | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = गोरखा जिल्ला#गण्डकी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[गण्डकी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-gorkha/siranchok?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826104922/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-4/district-gorkha/siranchok?lng=nep|archive-date=2024-08-26}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = ज्ञानेन्‍द्र गुरुङ <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = रिता देवकोटा <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 121.66<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=4&district=36&municipality=7|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 19719 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.085653|N| 84.602473|E}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०६४ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[छोप्राक]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.siranchowkmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[गोरखा जिल्ला]]का ९ वटा [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[श्रीनाथकोट]], [[थालाजुङ]], [[केराबारी, गोरखा|केराबारी]], [[छोप्राक]], [[हर्मी]], [[गाङ्खु]] र [[जौबारी, गोरखा|जौबारी]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १९,७१९ रहेको छ भने यहाँ ५,९५८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ सिरानचोक गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[केराबारी, गोरखा|केराबारी]] || १,७८० || १४.१२ || १२६.०६ |- | २ || [[थालाजुङ]] || २,१८७ || १७.३ || १२६.४२ |- | ३ || [[हर्मी]] || २,५७० || १२.१ || २१२.४० |- | ४ || [[छोप्राक]] (७-९) || २,४९५ || ८.४९ || २९३.८७ |- | ५ || [[छोप्राक]] (१-६) || २,६१२ || १४.४ || १८१.३९ |- | ६ || [[गाङ्खु]] || २,९५३ || १५.१ || १९५.५६ |- | ७ || [[श्रीनाथकोट]] || २,३०३ || १९.७ || ११६.९० |- | ८ || [[जौबारी, गोरखा|जौबारी]] || २,८१९ || २०.४ || १३८.१९ |- ! कुल !! !! १९,७१९ !! १२१.५९ !! १६२.१७ |} ==भौगोलिक अवस्थिति== सिरानचोक गाउँपालिकाको क्षेत्रफल १२१.६६ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। यो गाउँपालिका ८ [[वडा]]हरूमा विभाजन गरिएको छ। यसको सीमाना पूर्वमा [[बारपाक सुलिकोट गाउँपालिका]], पश्चिममा [[पालुङटार नगरपालिका]] र [[लमजुङ जिल्ला]], उत्तरमा [[अजिरकोट गाउँपालिका]] र [[लमजुङ जिल्ला]] तथा दक्षिणमा [[गोरखा नगरपालिका]]सँग जोडिएको छ।<ref>{{cite web|title=गोरखा जिल्ला स्थित रहेका स्थानीय तहहरूको संक्षिप्त विवरण|url=http://ddcgorkha.gov.np/brief-of-new-local-levels-gorkha/|website=जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय गोरखा, नेपाल|publisher=[[जिल्ला समन्वय समिति]]को कार्यालय गोरखा, नेपाल|accessdate=15 जुन 2017|ref=http://ddcgorkha.gov.np/brief-of-new-local-levels-gorkha/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170629142438/http://ddcgorkha.gov.np/brief-of-new-local-levels-gorkha|archive-date=2017-06-29}}</ref><ref>{{cite web|title=गाउँपालिका र नगरपालिकाहरूको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|archive-date=2019-03-17}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{गोरखा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcgorkha.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, गोरखा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170615235627/http://ddcgorkha.gov.np/ |date=2017-06-15 }} [[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 42ow2din5wjy8d9z6oe6u1qvcjfeh05 0 93143 1395556 1391324 2026-11-10T04:52:21Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395556 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = {{पृष्ठको नाम}} |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[गाउँपालिका]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = सोलुखुम्बु जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300px |pushpin_map_caption = |coordinates = {{coord|27.4694|86.7903|type:city_region:NP|display=it}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] |subdivision_type3 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name3 = [[सोलुखुम्बु जिल्ला]] |<!-- Politics --> |government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-solukhumbu/Sotang?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724162922/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-solukhumbu/Sotang?lng=nep|archive-date=2024-07-24}}</ref> |government_type = |leader_title =अध्यक्ष |leader_name =खिलराज बस्नेत<small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |leader_title1 = उपाध्यक्ष |leader_name1 = अञ्जु नाछिरिङ राई <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |established_title = स्थापना |established_date = २७ फागुन २०७३ <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 103<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=3&municipality=3|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> |population_note = |population_total = 9025 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = |population_blank1 = <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = +९७७-०३८ |blank_name = केन्द्र |blank_info = साविक [[सोताङ]] गाविसको [[कार्यालय]] |website = [http://www.likhupikemun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कोशी प्रदेश]]को [[सोलुखुम्बु जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[नेपालका गाउँपालिकाहरू|गाउँपालिका]] हो।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> नेपालमा [[नेपालका स्थानीय तहहरू|७५३ स्थानीय तह]] लागू हुँदा [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]]मा साविकका [[सोताङ]], [[गुदेल]]को वडा नं. (८ र ९) र [[पावै]] गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर सोताङ गाउँपालिका बनाइएको थियो।<ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/}}</ref> यसको क्षेत्रफल १०३ वर्गकिलोमिटर रहेको छ। यस गाउँपालिकाको केन्द्र साविकको [[सोताङ]] गाविसको कार्यालयमा राखिएको छ। यस गाउँपालिकालाई ५ [[वडा]]मा विभाजन गरिएको छ। यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वमा [[महाकुलुङ गाउँपालिका]], पश्चिममा [[माप्य दुधकोशी गाउँपालिका|दुधकोशी]] र [[थुलुङ दुधकोशी गाउँपालिका|दुधकौशिका गाउँपालिका]], उत्तरमा [[खुम्बु पासाङल्हामु गाउँपालिका]] तथा दक्षिणमा [[महाकुलुङ गाउँपालिका|महाकुलुङ]] र [[थुलुङ दुधकोशी गाउँपालिका]]सम्म फैलिएको छ ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहहरूको नाम, संख्या, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|archive-date=2019-03-17}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ९,०२५ रहेको छ भने यहाँ २,२९६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सोताङ गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[पावै]] (६–९) || १,४९० || १२.७५ || ११६.८६ |- | २ || [[पावै]] (१–५) || ७९४ || ३२.३७ || २४.५२ |- | ३ || [[सोताङ]] (१–३) || १,९९१ || १२.१५ || १६३.८७ |- | ४ || [[सोताङ]] (६) र [[गुदेल]] (८, ९) || १,९७७ || ३५.१२ || ५६.२९ |- | ५ || [[सोताङ]] (४, ५, ७–९) || २,७७३ || १०.६१ || २६१.३६ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''९,०२५''' || '''१०३''' || ८७.६२ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcsolukhumbu.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, सोलुखुम्बु, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170719011821/http://www.ddcsolukhumbu.gov.np/ |date=2017-07-19 }} {{सोलुखुम्बु जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सोलुखुम्बु जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] g3v2thazd6wze00p2ra3b6cb4hmax8b 0 93178 1395581 1391558 2026-11-10T06:09:03Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395581 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = झापा जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[झापा जिल्ला|झापा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-jhapa/haldibari?lng=nep|accessdate=१४ भदौ २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240902164328/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-jhapa/haldibari?lng=nep|archive-date=2024-09-02}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = रवीन्द्रप्रसाद लिङदेन <small> ([[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = लक्ष्मीदेवी मैनाली <small> ([[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 117.34<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=11&municipality=13|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 32722 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.50|88.01|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२३ | blank_name = केन्द्र | blank_info = वडा नं. ५ धनुष पोखरी | website = [https://www.haldibarimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[झापा जिल्ला|झापा]]का ७ वटा [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[हल्दीबारी]], [[गोलधाप]] र [[जलथल]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref> यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वमा [[भद्रपुर नगरपालिका]], पश्चिममा [[बाह्रदशी गाउँपालिका]], उत्तरमा [[बिर्तामोड नगरपालिका]] तथा दक्षिणमा [[कचनकवल गाउँपालिका]] सम्म फैलिएको छ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहसभको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|archive-date=2019-03-17}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३२,७२२ रहेको छ भने यहाँ ७,८७८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ हल्दीबारी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[गोलधाप]] || ८,३३१ || १८.०७ || ४६१.०४ |- | २ || [[हल्दीबारी]] || ९,४१४ || १८.६ || ५०६.१३ |- | ३ || [[जलथल]] (१-४) || ५,३३४ || १२.४५ || ४२८.४३ |- | ४ || [[जलथल]] (५,७) || ५,८५६ || ४५.४३ || १२८.९० |- | ५ || [[जलथल]] (८-९) || ३,७८७ || २२.८ || १६६.१० |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''३२,७२२''' || '''११७.३५''' || '''२७८.८४''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{झापा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcjhapa.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, झापा, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710235705/http://www.ddcjhapa.gov.np/ |date=2017-07-10 }} [[श्रेणी:झापा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] iu4qb54ne9agmjmjxs7y2w39vpqt15d 0 93221 1395449 1390493 2026-11-09T23:35:11Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395449 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = अर्घाखाँची जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-arghakhanchi/sitganga?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907113105/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-arghakhanchi/sitganga?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = छविलाल पौडेल <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = गीता भाट <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 610.43<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=51&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 37691 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.97|83.06|x,type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-७७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[ठाडा]] गाविसको कार्यालय | website = [https://shitagangamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[अर्घाखाँची जिल्ला]]का ३ वटा [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फागुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[ठाडा]], [[जुकेना]], [[जलुके]], [[सिद्धारा]], [[सिमलपानी]], [[सीतापुर, अर्घाखाँची|सीतापुर]] र [[सुवर्णखाल]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३७,६९१ रहेको छ भने यहाँ ९,४५० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ शीतगङ्गा नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[सुवर्णखाल]] || २,००३ || २९.४७ || ६७.९७ |- | २ || [[सीतापुर, अर्घाखाँची|सीतापुर]] || ३,४९३ || ३१.८५ || १०९.६७ |- | ३ || [[ठाडा]] (१,२, ७–९) || २,२०९ || २३.८७ || ९२.५४ |- | ४ || [[ठाडा]] (३,४,६) || ३,६७९ || १८.५३ || १९८.५४ |- | ५ || [[जुकेना]] (१–५) || २,४१६ || २७.८ || ८६.९१ |- | ६ || [[जुकेना]] (६–९) || २,६७३ || २४.८ || १०७.७८ |- | ७ || [[जलुके]] (१–४, ७–९) || ३,१७७ || ४१.८३ || ७५.९५ |- | ८ || [[जलुके]] (५, ६) || ३,००५ || ४०.०१ || ७५.११ |- | ९ || [[सिद्धारा]] (१, ७, ८) || २,८६० || ११७.८२ || २४.२७ |- | १० || [[सिद्धारा]] (२–४, ९) || १,६८६ || ६६.५२ || २५.३५ |- | ११ || [[सिद्धारा]] (५, ६) || २,७०० || २३.२३ || ११६.२३ |- | १२ || [[ठाडा]] (५) || २,५०८ || ६४.७८ || ३८.७२ |- | १३ || [[सिमलपानी]] (३, ४,६–९) || १८१९ || ५०.१ || ३६.३१ |- | १४ || [[सिमलपानी]] (१, २,५) || ३,४६३ || ४९.८२ || ६९.५१ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''३७,६९१''' || '''६१०.४३''' || '''६१.७५''' |} ==सिमाना== यस नगरपालिकाको सिमाना पूर्वमा [[पाल्पा जिल्ला]], पश्चिममा [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] र [[दाङ जिल्ला]], उत्तरमा [[सन्धिखर्क नगरपालिका|सन्धिखर्क]] र [[भूमिकास्थान नगरपालिका|भूमिकास्थान]] नगरपालिका र [[पाणिनी गाउँपालिका]] तथा दक्षिणमा [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]], [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] र [[दाङ जिल्ला]]सम्म फैलिएको छ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहहरूको नाम, संख्या, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|archive-date=2019-03-17}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{अर्घाखाँची जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcarghakhanchi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, अर्घाखाँची] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803031519/http://ddcarghakhanchi.gov.np/ |date=2017-08-03 }} [[श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] apvixdalzayzkq9fpqoqn9qeo0vnoom 0 93502 1395364 1394853 2026-11-09T13:51:55Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395364 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी)<br>kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koiri caste couple of nepal.png|thumb|Koiri caste couple of nepal]] | caption = | popplace = {{flag|नेपाल}}, {{flag|भारत}}, {{flag|मौरिसस }}, {{flag|पाकिस्तान }}, {{flag|बर्मा }}, {{flag|बङ्गलादेश }} | pop = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[भोजपुरी]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] १००% (२०२१) | related = अन्य इन्डो-आर्यन जाति र [[मधेशी]] समुदायहरू<ref>{{cite web |title=नेपाली मधेशी समाज (Nepalko Madheshi Samaj) |url=https://www.researchgate.net/publication/340827126 |website=ResearchGate |access-date=30 March 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.scribd.com/doc/93185530/Social-Composition-of-Nepal-Caste-Ethnicity-amp-Religion |title=Chapter 3. Social composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |author=Dr. Dilli Ram Dahal |publisher=[[Government of Nepal]], Central Bureau of Statistics |date=2002-12-30 |accessdate=2013-12-05}}</ref> }} '''[[कुशवाहा]] (कोइरी)''' [[तराई]] मा वसोवास गर्ने एक उच्च जाति हो । नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या करिब १.२२% जति रहेको छ। यसको संख्या करिब ३ लाख ५५ हजार भन्दा बढी छ। यो समुदाय मुख्य रूपमा [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] का जिल्लाहरूमा बढी बसोबास गर्छन् र मधेशी समाजमा एक महत्वपूर्ण समुदाय मानिन्छ। <ref>Government of Nepal, National Statistics Office. ''National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report''. Kathmandu: NSO, 2023. https://censusnepal.cbs.gov.np/results/files/result-folder/Caste%20Ethnicity_report_NPHC_2021.pdf</ref> यिनीहरूको मुख्य पुरखौली पेशा कृषि अनि जमिन्दारी हो । तर अब तिनीहरू हरेक पेशा, व्यवसाय, शिक्षा, निजामती सेवा, सेना आदिमा छन्, तिनीहरू अन्य मधेशी जातिहरूको तुलनामा प्रभावशाली र सुव्यवस्थित शक्तिशाली जाति हुन्। यिनीहरू निकै परिश्रमी हुन्छन् । कुशवाहा समुदाय मधेशी उच्च जातिको [[वैश्य]] वर्ग मा पर्दछन्<ref>Government of Nepal; Central Bureau of Statistics; UNFPA. ''Population Monograph of Nepal, Volume II: Social Demography''. Kathmandu: CBS/UNFPA, 2014. https://nepal.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Population%20Monograph%20V02.pdf</ref>, तर धेरैले आफूलाई [[क्षत्रिय]] दर्जा भएको दाबी पनि गर्छन्। यिनीहरूका पूर्वज शाकाहारी भएतापनि हाल यसमा परिवर्तन हुँदै आएको छ। यस समुदायमा परम्परागत रूपमा प्रचलित थर महतो रहेको पाइन्छ। नेपालमा कुशवाहा/कोइरी समुदायमा प्रयोग हुने थरहरूमा महतो, सिंह, कुशवाहा, मेहता, मौर्य, मुराव, भगत, सिन्हा तथा वर्मा आदि पर्दछन्। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ।<ref>{{cite web |title=Kushwaha community claims over 10 lakh population in Nepal |url=https://www.enewsbureau.com/news-details/9602/2021-01-20 |website=eNews Bureau |date=20 January 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=National Population and Housing Census 2021 |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/files/result-folder/Final_Population_compostion_12_2.pdf |publisher=Central Bureau of Statistics, Nepal}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == वास्तुकला == [[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]] कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । <ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> [[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]] यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ। == सामाजिक स्थिति == नेपालका विभिन्न जाति तथा जातीय समूहहरूको ऐतिहासिक रूपमा सरकार, कृषि, व्यापार, निजामती सेवा, न्यायपालिका र सैनिक संस्थाहरूमा प्रतिनिधित्व फरक–फरक रहेको छ। नेपालको [[शाह वंश]]को शासनकाल (१७६८–२००८) मा पहाडी उच्च जाति जस्तै [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]]हरूले निजामती सेवा, न्यायपालिका तथा सेनाको उच्च पदहरूमा उल्लेखनीय प्रभुत्व राखेका थिए। तराई क्षेत्रमा गरिएको केही अध्ययनहरू अनुसार (२०१५ भन्दा अगाडिका तथ्याङ्कहरू), केही मधेसी जाति समूहहरूको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा बढी देखिएको थियो। उदाहरणका लागि, कुशवाहा ([[कोइरी]]) समुदायको नेपाल सरकारको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको राष्ट्रिय जनसंख्या हिस्साभन्दा करिब ३.२ गुणा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई प्रतिनिधित्वको हिसाबले देशमा चौथो स्थानमा राख्दछ। यसैगरी [[राजपूत]] समुदायको प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा करिब ५.६ गुणा बढी रहेको पाइन्छ भने [[मैथिल ब्राह्मण]]हरूको प्रतिनिधित्व करिब ४.२ गुणा रहेको देखिन्छ।<ref name="Hatlebakk07">{{cite web |last=Hatlebakk |first=Magnus |year=2007 |title=Economic and social structures that may explain the recent conflicts in the Terai of Nepal |location=Kathmandu |publisher=Norwegian Embassy |url=http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-date=2011-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |date=2011-07-24 }}</ref> [[यादव]] समुदाय नेपालका मधेसी समुदायभित्रका सबैभन्दा ठूलो जाति समूहहरूमध्ये एक हो। केही जिल्लाहरूमा उनीहरूको ठूलो जनसंख्याका कारण पछिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिनिधित्व पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यस समुदायका एक प्रमुख व्यक्तित्व [[रामबरन यादव]] हुन्, जो सन् २००८ जुलाई २३ देखि २०१५ अक्टोबर २९ सम्म नेपालका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।<ref name="OCHA1">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=12 |date=April 2007 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113112940/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |archive-date=13 November 2009}}</ref> नेपालमा [[नेपाली भाषा]] राष्ट्रिय भाषा हो भने [[मैथिली भाषा]] दोस्रो धेरै बोलिने भाषामध्ये एक हो। हिन्दू समाजमा प्रचलित [[जाति व्यवस्था]]लाई सन् १९६१ मा लागू गरिएको ''नयाँ मुलुकी ऐन'' द्वारा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको थियो।<ref name="OCHA2">{{cite journal|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/2E89F2121C2C57A24925733F000F4F21-Full_report.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=16 |date=July–August 2007 |publisher=OCHA}}</ref><ref name="OCHA3">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=30 |date=June–July 2008 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218090410/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |archive-date=18 February 2010}}</ref><ref name="Him-ext">{{cite web |url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |title=Body of murder victim found in Gulmi |publisher=The Himalayan Times |first=Hari |last=Sharma |date=2010-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |archive-date=25 May 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |date=2012-05-25 }}</ref> == जनसंख्या == नेपालको केन्द्रीय तथ्यांक विभागले कुशवाहा जातिलाई व्यापक मधेसी जाति समूह अन्तर्गतको एक उपसमूहका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। यो समुदाय मुख्यतः नेपालको [[तराई]] क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएको छ, जहाँ कृषिलाई मुख्य पेशाका रूपमा अपनाइन्छ। [[राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय]] द्वारा प्रकाशित [[२०२१ नेपाल जनगणना]] अनुसार नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या ३५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसंख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Census2021">{{Cite book |title=National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report |publisher=National Statistics Office, Nepal |year=2021}}</ref> प्रदेश अनुसार कुशवाहा जनसंख्याको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:<ref name="Census2021"/> * [[मधेश प्रदेश]] – ४.५६% * [[लुम्बिनी प्रदेश]] – २% * [[कोशी प्रदेश]] – १% * [[बागमती प्रदेश]] – ०.५% * [[गण्डकी प्रदेश]] – ०.१% * [[कर्णाली प्रदेश]] – ०.१% * [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] – ०.७% राष्ट्रिय औसत (करिब १.३%) भन्दा बढी कुशवाहा जनसंख्या रहेका जिल्लाहरू निम्न छन्:<ref>{{Cite web |title=2011 Nepal Census, District Level Detail Report |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |access-date=2025-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314170005/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |archive-date=2023-03-14 }}</ref> * [[सर्लाही]] – ७.९% * [[रौतहट]] – ३.५% * [[बारा]] – ४.५% * [[पर्सा]] – ३.९% * [[धनुषा]] – ५.१% * [[सिराहा]] – ६.०% * [[सप्तरी]] – १.०% * [[महोत्तरी]] – ५.८% * [[सुनसरी]] – ४.१% * [[मोरङ]] – १.०% * [[कपिलवस्तु]] – ०.५% * [[रुपन्देही]] – १.०% * [[बाँके]] – ०.५% * [[बर्दिया]] – ०.२% * [[झापा]] – ०.१% * [[चितवन]] – <०.१% * [[नवलपरासी]] – <०.१% * [[काठमाडौं]] – ०.१% ==उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू== * '''रामचन्द्र सिंह कुशवाहा''' – नेपालका लोकतान्त्रिक आन्दोलनसँग सम्बन्धित एक स्वतन्त्रता सेनानी। उहाँ महोत्तरी जिल्लाको पडरिया निवासी हुनुहुन्थ्यो। लामो समयदेखि क्यान्सरबाट पीडित रहनु भएका उहाँको काठमाडौँस्थित वीर अस्पतालमा उपचारका क्रममा सन् २०२5 मा निधन भएको थियो।<ref>{{cite web |title=Freedom fighter Kushwaha no more |url=https://english.onlinekhabar.com/freedom-fighter-kushwaha-no-more.html |website=OnlineKhabar |date=16 July 2025}}</ref> * [[डॉ. उपेन्द्र महतो]] (नेपाली: डॉ. उपेन्द्र महतो), व्यवसायी, परोपकारी तथा गैर‑आवासीय नेपाली संघ (NRNA) का संस्थापक अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato: Nepali Business Tycoon & NRNA Founder |url=https://www.sourcenepal.com/upendra-mahato/}}</ref> * [[राजेन्द्र महतो]] (नेपाली: राजेन्द्र महतो; जन्म १९५८), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व उप–प्रधानमन्त्री तथा विभिन्न पार्टीका नेता।<ref>{{cite web |title=Rajendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rajendra_Mahato}}</ref> * [[लक्ष्मी महतो कोइरी]] (नेपाली: लझ्मी महतो कोइरी; जन्म १९६४), नेपाली राजनीतिज्ञ, House of Representatives का सदस्य (२०८० सम्म) र CPN (UML) का प्रतिनिधि।<ref>{{cite web |title=Laxmi Mahato Koiri |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Laxmi_Mahato_Koiri}}</ref> * उपेन्द्र महतो (राजनीतिज्ञ) – मधेश प्रदेश सभाका सदस्य, Sarlahi‑1 (A) बाट निर्वाचित प्रदेश विपक्षी नेता (२०१७ देखि)।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Upendra_Mahato}}</ref> * [[बिरेन्द्र प्रसाद महतो]] (नेपाली: बिरेन्द्र प्रसाद महतो; जन्म १९६९), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व वन तथा वातावरण मन्त्री र संघीय संसद सदस्य।<ref>{{cite web |title=Birendra Prasad Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Birendra_Prasad_Mahato}}</ref> * [[संजय कुमार महतो]] (नेपाली: संजयकुमार महतो), नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा सदस्य, मधेश प्रदेश १ (Dhanusha‑1A) बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sanjay Kumar Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sanjay_Kumar_Mahato}}</ref> * [[सिताराम महतो]] (नेपाली: सिताराम महतो; जन्म १९५५), नेपाली कांग्रेस पार्टीका राजनीतिज्ञ र संघीय प्रतिनिधि सभा सदस्य, Sunsari‑2 बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sitaram Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sitaram_Mahato}}</ref> * [[मुगा लाल महतो]] (नेपाली: मुगा लाल महतो), नेपाली राजनीतिज्ञ, Sunsari‑4 निर्वाचन क्षेत्रमा संविधान सभा सदस्य।<ref>{{cite web |title=Muga Lal Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Muga_Lal_Mahato}}</ref> * रबिन महतो (Rabin Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; सर्लाही–२ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=RSP’s Rabin Mahato defeats NCP’s Yadav in Sarlahi-2 by 33,989 votes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/rsps-rabin-mahato-defeats-ncps-yadav-in-sarlahi-2-by-33989-votes-41-52.html}}</ref> * प्रमोद कुमार महतो (Pramod Kumar Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; महोत्तरी–१ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=Pramod Kumar Mahato Wins Mahottari-1 Seat with 34,636 Votes |url=https://khojsamachar.com/pramod-kumar-mahato-wins-mahottari-1-election/}}</ref> * '''इर. बसन्त कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा इन्जिनियर। उहाँ २०२५ देखि मधेश प्रदेश सरकारमा खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ र मधेश प्रदेश सभाका सदस्य पनि हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Er. Basant Kushwaha |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Er._Basant_Kushwaha}}</ref> * '''सरोज सिंह कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका प्रदेश सभा सदस्य तथा जनता समाजवादी पार्टी (नेपाल) का राजनीतिज्ञ। उहाँ महोत्तरी निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भएका हुन्।<ref>{{cite web |title=JSP-N lawmaker Saroj Singh Kushwaha suspended |url=https://kathmandupost.com/province-no-2/2025/10/17/jsp-n-lawmaker-saroj-singh-kushwaha-suspended}}</ref> * '''अजय कुमार कुशवाहा''' – बारा जिल्लाको कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. ११ का निर्वाचित वडा अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Ajay Kumar Kushwaha |url=https://kalaiyamun.gov.np/en/content/ajay-kumar-kushwaha}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''राम प्रसाद मेहता''' – सुनसरी जिल्लाका नेपाली राजनीतिज्ञ तथा कोशी प्रदेश सरकारका सामाजिक विकास मन्त्री। उहाँ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) (CPN-UML) सँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ। उहाँले २०७९ को निर्वाचनमा सुनसरी २ (ख) बाट प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित भएका थिए र हाल कोशी प्रदेशमा मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Over 47000 votes invalid in Sunsari |url=https://risingnepaldaily.com/news/19590 |website=Rising Nepal}}</ref><ref>{{cite web |title=“Effective Cooperation Needed for Drug Control,” Says Koshi Province Chief Minister |url=https://english.pardafas.com/effective-cooperation-needed-for-drug-control-says-koshi-province-chief-minister |website=Pardafas}}</ref> * '''राजन मेहता''' – सुनसरी जिल्लाको इनरुवा नगरपालिकाका मेयर तथा राजनीतिज्ञ। उहाँ नेपाली कांग्रेससँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ र स्थानीय तह निर्वाचनमा निर्वाचित भएका हुन्। उहाँले जिल्ला समन्वय समिति, सुनसरीको प्रमुखको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हाल्नु भएको छ।<ref>{{cite web |title=District Coordination Committee, Sunsari Chief Mr. Rajan Mehta hosted the coordination meeting |url=https://daosunsari.moha.gov.np/en/post/district-coordination-committee-sunsari-chief-mr-rajan-mehta-hosted-the |website=DAO Sunsari}}</ref><ref>{{cite web |title=Mayor Rajan Mehta Receiving Victory Certificate after Local Level Election |url=https://www.dreamstime.com/rajan-mehta-the-newly-elected-mayor-of-inaruwa-municipality-is-receiving-the-official-certificate-of-victory-from-the-election-image422987909 |website=Dreamstime }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''[[निशा मेहता]]''' सुनसरी जिल्लासँग सम्बन्धित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की नेतृ तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य हुन्। उहाँ २०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा रास्वपाबाट मधेसी महिला क्लस्टर अन्तर्गत समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत निर्वाचित हुनुभएको हो।<ref>{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा समानुपातिक सदस्यहरूको सूची|url=https://election.gov.np}}</ref>उहाँ नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद्मा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री तथा खानेपानी मन्त्रीको रूपमा नियुक्त हुनुभएको छ।<ref>{{cite web |title=नयाँ मन्त्रिपरिषद् गठन |url=https://moha.gov.np}}</ref>मेहता स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्ति हुन्। उहाँले नर्सिङ विषयमा स्नातकोत्तर (Master’s) उपाधि हासिल गर्नुभएको छ र यसअघि स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षण क्षेत्रमा कार्यरत रहनुभएको थियो।<ref>{{cite web |title=Nisha Mehta |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nisha_Mehta}}</ref> *'''जवाहरलाल कुशवाहा''' मधेश प्रदेश सभाका सदस्य हुन्, जो सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ (क) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा निर्वाचित भई पछि नेकपा (माओवादी केन्द्र) मा प्रवेश गरेका हुन्।<ref name="JawaharMaoist">{{cite news |title=स्वतन्त्र सांसद जवाहरलाल कुशवाहा माओवादी केन्द्रमा प्रवेश |url=https://www.ratopati.com/story/321456/jawaharlal-kushwaha |work=रातोपाटी |date=२०२३-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="MadheshAssembly">{{cite web |title=प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''रघुनाथ महतो कोइरी''' सुनसरी जिल्लाका एक स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले विभिन्न तहका निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा सहभागिता जनाउँदै स्थानीय राजनीतिमा सक्रिय भूमिका खेल्दै आएका छन्।<ref name="EC_Nepal_Result">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेश सभा निर्वाचन परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''लक्ष्मण महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लासँग सम्बन्धित राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मधेश प्रदेशको प्रदेश सभा तथा स्थानीय तहका निर्वाचनहरूमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका छन्।<ref name="ElectionRecord">{{cite news |title=धनुषामा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको प्रभाव |url=https://ekantipur.com/news |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''रामनरेश महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लाका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मुख्यतया तराई-मधेस क्षेत्रमा कुशवाहा (कोइरी) समुदायको हकहित र प्रतिनिधित्वको सवालमा आवाज उठाउँदै आएका छन्।<ref name="CommunityLeader">{{cite web |title=मधेसको राजनीतिमा जातीय समीकरण र प्रतिनिधित्व |url=https://gorkhapatraonline.com/ |website=गोरखापत्र अनलाइन |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''राज किशोर महतो''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का राजनीतिज्ञ हुन्। उनी २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट भारी मतका साथ निर्वाचित भएका हुन्। उनले नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता महेन्द्र यादवलाई पराजित गर्दै युवा राजनीतिको लहरलाई स्थापित गरेका थिए।<ref name="Dhanusa4_2082">{{cite news |title=धनुषा ४ मा रास्वपाका राज किशोर महतो विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusa/constituency-4 |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |date=२०२६-०३-११ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''वीरेन्द्र कुमार मेहता''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुन्। उनी मधेस प्रदेशमा पार्टीको संगठन विस्तार र वैकल्पिक राजनीतिको प्रवर्द्धनमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। उनी २०८२ को निर्वाचनमा पार्टीको रणनीतिक योजना निर्माण र युवा परिचालनमा संलग्न रहेका थिए।<ref name="VirendraRSP">{{cite news |title=रास्वपा केन्द्रीय समितिमा नयाँ अनुहार |url=https://kfgo.com/2026/03/07/inside-the-nepal-campaign |work=The Mighty 790 KFGO |date=२०२६-०३-०७ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> *'''फकिरा महतो''' मधेस प्रदेश सभाका सदस्य हुन्। उनी सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ (ख) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी हाल मधेस प्रदेश सभामा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) को प्रतिनिधित्व गर्दै विभिन्न संसदीय समितिहरूमा सक्रिय छन्।<ref name="FakeeraMadhesh">{{cite web |title=मधेस प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''सञ्जय कुमार महतो''' धनुषा जिल्लाका राजनीतिज्ञ हुन्। उनले २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा-४ बाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको तर्फबाट उम्मेदवारी दिएका थिए। उनी मधेसको स्थानीय राजनीति र सामुदायिक विकासका मुद्दाहरूमा सक्रिय रहँदै आएका छन्।<ref name="SanjayDhanusa">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ - परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''प्रमेश्वर महतो''' (सहिद) सिरहा जिल्लाको लाहानसँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको ऐतिहासिक मधेश आन्दोलनका क्रममा लाहानमा भएको प्रदर्शनमा सहादत प्राप्त गरेका थिए। उनलाई नेपाल सरकारले औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ र उनको सम्मानमा लाहानका विभिन्न स्थानमा स्मारकहरू निर्माण गरिएका छन्।<ref name="Sahid_Lahan">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिदहरूको सम्झना |url=https://gorkhapatraonline.com/news/72431 |work=गोरखापत्र अनलाइन |date=२०२२-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="Madesh_Martyrs">{{cite web |title=सहिदहरूको सूची - मधेश प्रदेश सरकार |url=https://madesh.gov.np/martyrs-list |website=मधेश प्रदेश सरकार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''बेचन मेहता''' (सहिद) सुनसरी जिल्लाको इनरुवासँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको मधेश आन्दोलनका क्रममा माघ महिनामा इनरुवामा भएको विरोध प्रदर्शनका क्रममा सहादत प्राप्त गरेका थिए। नेपाल सरकारले उनलाई औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ। इनरुवा नगरपालिका भित्र उनको सम्मानमा 'सहिद बेचन मेहता चोक' र उनको पूर्ण कदको सालिक निर्माण गरिएको छ।<ref name="BechanSahid">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिद बेचन मेहताको स्मरण |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/01/735624 |work=अनलाइनखबर |date=२०१९-०१-२१ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="SunsariMartyr">{{cite web |title=सुनसरीका सहिदहरूको विवरण |url=https://madesh.gov.np/ |website=मधेश प्रदेश सरकार |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''अनिता देवी''' जनमत पार्टीकी एक प्रभावशाली नेतृ हुन्। उनी नेपाल सरकारको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रीको रूपमा कार्य गरिसकेकी छिन्। उनी कुशवाहा समुदायबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा उच्च तहमा पुग्ने थोरै महिला नेतृहरूमध्ये एक हुन्।<ref name="AnitaDevi">{{cite news |title=अनिता देवी सामान्य प्रशासन मन्त्री नियुक्त |url=https://www.nepallive.com/story/301245 |work=नेपाल लाइभ |date=२०२३-०८-१४ |access-date=२०२६-०३-१७ |language=ne}}</ref> === खेलकुद === * [[इन्दु बर्मा]] (नेपाली: इन्दु बर्मा), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी तथा कप्तान।<ref name="ICC">{{cite web |title=Indu Barma |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/70947/indu-barma |publisher=International Cricket Council}}</ref> * [[पुजा महतो]] (नेपाली: पुजा महतो; जन्म १७ फेब्रुअरी २००६), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="ESPNCricinfo"/> * [[किशोर महतो]] (नेपाली: किशोर महतो), नेपाली पुरुष क्रिकेट खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Kishore Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kishore_Mahato |website=Wikipedia}}</ref> * [[संगम महतो]] (नेपाली: संगम महतो), नेपाली महिला भलिबल टोलीकी खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Sangam Mahato Profile |url=https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |website=HamroKhelkud |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114001506/https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |archive-date=2026-01-14 }}</ref> * [[अजय कुशवाहा]] (नेपाली: अजय कुशवाहा; जन्म १४ अप्रिल १९९८), नेपाली बास्केटबल खेलाडी तथा नेपाल राष्ट्रिय बास्केटबल टोलीका अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="FIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha |publisher=FIBA}}</ref> * [[प्रतीक कुशवाहा]] (नेपाली: प्रतीक कुशवाहा), नेपाली युवा क्रिकेट खेलाडी; सन् २०२३ मा नेपालबाट इन्डो–नेपाल मैत्रीपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय यू–१६ क्रिकेट प्रतियोगितामा सहभागी।<ref name="DAV">{{cite web |title=DAV Team Departed for Indo-Nepal Friendship International U-16 Sports Meet |url=https://davnepal.com/news/news.php?id=1170 |publisher=DAV Sushil Kedia Vishwa Bharati School}}</ref> * [[भरत सिंह महता]] (नेपाली: भरत सिंह महता; जन्म १२ अगस्ट १९९७), नेपाली पारा‑टाइक्वान्डो प्रतिस्पर्धी; पेरालम्पिक्समा प्रतिस्पर्धा।<ref>{{cite web |title=Bharat Singh Mahata |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bharat_Singh_Mahata |website=Wikipedia}}</ref> * कुशल सिंह मेहता (Kushal Singh Mehta), क्रिकेट खेलाडी (क्रिकहिरोज प्रोफाइल अनुसार)।<ref>{{cite web |title=Kushal‑singh‑mehta Cricket Stats |url=https://cricheroes.com/player-profile/8161779/kushal-singh-mehta/stats}}</ref> *'''सर्वज्ञ सिंह कुशवाहा''' विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरका 'फिडे रेटेड' (FIDE rated) चेस खेलाडी हुन्। उनले मात्र ३ वर्ष ७ महिनाको उमेरमा १५७२ रेटिङ प्राप्त गरेर गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्समा आफ्नो नाम दर्ता गराउने प्रयास गरिरहेका छन्।<ref name="Sarwagya_Chess">{{cite news |title=Sarwagya Singh Kushwaha becomes youngest FIDE-rated chess player |url=https://khelnow.com/chess/sarwagya-singh-kushwaha-youngest-fide-rated-202512 |work=Khel Now |date=२०२५-१२-०३ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> == प्राचीन पुर्ख्यौली DNA तथा शारीरिक बनावटको विश्लेषण: नेपालका कुशवाहा (कोइरी) == [[File:Ancient Ancestral DNA Analysis of Kushwaha (Koiri) of Nepal.jpg|thumb|Ancient ancestral DNA breakdown of the Kushwaha (Koiri) community in the Terai/Madhesh region of Nepal.]] '''स्वतःसञ्चालित DNA तथा मानवशास्त्रीय प्रोफाइल: नेपालका कुशवाहा (तराई/मधेश)''' इरान_N + ANE + ANF (सिन्धु / जाग्रोसियन कृषक): ४०.५% AASI (प्राचीन पुर्ख्यौली दक्षिण भारतीय): ३८.५% एन्ड्रोनोभो (मध्य स्टेपी मध्य कांस्य युग): २०.०% तिब्बती (पूर्वी एसियाली / तिब्बती-बर्मेली): १.०% '''औसत उचाइ:''' पुरुष: ५ फिट ९ इन्च (१७५.२६ सेमी) | महिला: ५ फिट ४ इन्च (१६२.५ सेमी) '''सारांश:''' उर्वर मिथिला र मधेशका मैदानहरूमा जरा गाडेको कुशवाहा (मेहता/कोइरी) समुदायको जीनोममा लगभग ७९% सिन्धु उपत्यकासँग सम्बन्धित (Iran_N + AASI) कृषक पुर्ख्यौली आधार रहेको छ, जससँगै कांस्य युगको स्टेपी क्षेत्रका पशुपालकहरूसँग सम्बन्धित २०% (एन्ड्रोनोभो) पुर्ख्यौली योगदान रहेको छ। हिमाली पहाडी समूहहरूको तुलनामा, तराईका मैदानहरूमा कडा अन्तर्विवाह प्रथाका कारण तिब्बती-बर्मेली मिश्रण न्यूनतम (लगभग १%) रहेको र राष्ट्रिय औसतको तुलनामा औसत शारीरिक उचाइ बढी रहेको छ। '''उपकरण तथा मोडेलिङ रूपरेखा:''' Eurogenes G25 / Vahaduo (दक्षिण एसियाली स्केल गरिएका निर्देशाङ्क), IllustrativeDNA (कांस्य युगको विश्वव्यापी चार-घटक मोडेल) र HarappaWorld सन्दर्भ तथ्याङ्क। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] * [[क्षत्रिय ]] * [[मौर्य साम्राज्य ]] * [[मधेश प्रदेश ]] * [[तराई]] * [[निशा मेहता]] 7gxz3jylrxoau5tx67zjx9kpgdbjc1w 0 93605 1395521 1371184 2026-11-10T04:01:12Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395521 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = File:Sunchhari WaterFall Rolpa.jpg | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = रोल्पा जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-rolpa/sunchhahari?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240822132111/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-rolpa/sunchhahari?lng=nep|archive-date=2024-08-22}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = धनबहादुर पुन मगर <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = ननकला घर्ती <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 277.62<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=48&municipality=1|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 17241 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.48|82.72|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[जैमाकसला]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.sunchhaharimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[रोल्पा जिल्ला]]का ९ [[नेपालका गाउँपालिकाहरू|गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[जेलवाङ]], [[गाम]], [[सिउरी]], [[जैमाकसला]], [[सेरम]] र [[फगाम]] (२-९) [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। सुनछहरी गाउँपालिकाको नाम सुनछहरी झरनाको नाम बाट राखिएको हो भने सुनछहरी झरना सम्भवत [[लुम्बिनी प्रदेश]]कै सवैभन्दा अग्लो झरना हो। == पर्यटकिय स्थल == सुनछहरी गाउँपालिका पर्यटकिय हिसाबले प्रवल सम्भाबना बोकेको गाउँपालिका हो । [[रोल्पा]] [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] र बाग्लुङको सिमानामा पर्ने तिलाचन क्षेत्र तथा तिलाचन दह, रावाङ लेक, कोठीभीर, बिबाङ दह, बजुधुरी र गृहयुद्द हुँदा नेपालको सबैभन्दा वढी बलिदानी भएको गाउँ [[जेलवाङ]] आफैमा एउटा दस्तावेजको रुपमा प्रचित रहेको छ, युद्ध पर्यटनको पर्याप्ट सम्भाबना बोकेको र गुरिल्ला ट्रेकिङको शुरुवाती विन्दु पनि भएकाले यो गाउँ पर्यटकिय हिसाबमा निकै अब्बल साबित हुन्छ । [[जेलवाङ]] बाट करिव ६ घण्टाको दुरीमा हिडिएपछि चर्चित पर्यटकिय स्थल जलजला पुग्न सकिन्छ । वैशाख, जेठ र साउनको पुर्णिमाको दिन जलजला मा पुजाको लागि हजारौं तिर्थयात्रीहरु यो ठाउँ हुदै जलजला पुग्ने गर्दछन् ।<ref>{{Cite web |title=पर्यटन बिभाग , नेपाल सरकार |url=https://www.tourismdepartment.gov.np/ |access-date=2025-04-18 |website=www.tourismdepartment.gov.np}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १७,२४१ रहेको छ भने यहाँ ३,५८६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ सुनछहरी गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[सेरम]] || २,०६६ || ४७.११ || ४३.८५ |- | २ || [[गाम]] (४, ६, ८-९) || २,१७० || ५९.१४ || ३६.६९ |- | ३ || [[गाम]] (१-३, ५, ७) || २,२४४ || ४६.१७ || ४८.६० |- | ४ || [[सिउरी]] || १,८४६ || २०.९७ || ८८.०३ |- | ५ || [[जैमाकसला]] || ३,३७८ || २७.४३ || १२३.१५ |- | ६ || [[फगाम]] (२-९) || २,५०० || २५.८९ || ९६.५६ |- | ७ || [[जेलवाङ]] || ३,०३७ || ५०.९१ || ५९.६५ |- ! कुल !! !! १७,२४१ !! २७७.६२ !! ६२.१० |} == जातजाती == सुनछहरी गाउँपालिकामा विभिन्न जातजातीको बिबिधता रहेको छ जसमा सबैभन्दा धेरै [[मगर]], [[क्षेत्री]], [[दलित]], [[नेवार जाति|गुरुङ्ग, नेवार]] र [[थकाली]] जातीको वसोबास रहेको छ । जसमा सबैभन्दा वढी मगर को जनसंख्या रहेको छ भने अल्पसंख्यकका रुपमा थकाली, गुरुङ्ग र नेवार रहेका छन् । == भाषाभाषी र धर्म == सुनछहरी गाउँपालिकामा मगर समुदायको वाहुल्यता भएकाले [[मगर लिपि|मगर]] [[खाम भाषा]] बोल्नेको जनसंख्या वढी रहेको छ । जसमा वडा नं. ७ [[जेलवाङ]]मा पर्वते [[खाम भाषा|खाम]] बोल्छन् भने वडा नं. १,२,३,४,र ५ मा गमाले खाम बोल्ने गर्दछन् । अन्य जातिले पनि मगरहरुको बाहुल्यता तथा एउटै समुदायमा पर्ने भएकाले अन्य जातिले पनि [[खाम भाषा]] बोलेको पाइन्छ । मगर जातिले विशेष गरी [[प्रकृति धर्म]] मान्ने गरीन्छ भने केहीले क्रिश्चियन धर्म पनि मान्ने गरेको पाइन्छ र अन्य जातिले हिन्दु धर्म मान्ने गर्दछन् ।<ref>{{Cite web |title=local level {{!}} national_population and housing_census_year results |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/local-level?province=5&district=48&municipality=1 |access-date=2025-04-18 |website=censusnepal.cbs.gov.np}}</ref> == क्षेत्रफल == सुनछहरी गाउँपालिकाको जम्मा क्षेत्रफल २७७.६२ वर्ग किमी रहेको छ र १०७.१९ वर्ग माइल रहेको छ । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcrolpa.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, रोल्पा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200920230302/http://ddcrolpa.gov.np/ |date=2020-09-20 }} {{रोल्पा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:रोल्पा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] m0u228zipps7vvyu6fgs2vqaj3g7w2o 0 94007 1395535 1392640 2026-11-10T04:29:06Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395535 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बैतडी जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-baitadi/surnaya?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907122639/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-baitadi/surnaya?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = अम्मरबहादुर कुँवर <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = मन्जु महरा बोहरा <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 124.52<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=72&municipality=4|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 17945 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.5261|80.6066|display=title,inline|region:NP_type:adm2nd_source:unmaps-enwiki}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[रौलेश्वर]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.sunaryamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बैतडी जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[रौलेश्वर]], [[शङ्करपुर, बैतडी|शङ्करपुर]], [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] (१-७), [[वाशुलिङ्ग]], [[भौनेली]] र [[हटैराज]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १७,९४५ रहेको छ भने यहाँ ३,७८३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सुर्नया गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[हटैराज]] || १,०७७ || १३.०१ || ८२.७८ |- | २ || [[वाशुलिङ्ग]] (१-५, ७, ८) || २,५४६ || १४.३३ || १७७.६७ |- | ३ || [[भौनेली]] (१-३, ८, ९) र [[वाशुलिङ्ग]] (६, ९) || २,००६ || ८.६७ || २३१.३७ |- | ४ || [[भौनेली]] (४-७) र [[रौलेश्वर]] (१-३) || ३,१५६ || १०.१९ || ३०९.७२ |- | ५ || [[रौलेश्वर]] (४-९) || २,५२६ || १७.२९ || १४६.१० |- | ६ || [[शङ्करपुर, बैतडी|शङ्करपुर]] || १,८३० || १८.८६ || ९७.०३ |- | ७ || [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] (१, ५-७) || २,४६७ || २२.२४ || ११०.९३ |- | ८ || [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] (२-४) || २,३३७ || १९.८५ || ११७.७३ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १७,९४५ !! १२४.४४ !! १४४.२१ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091732/https://dccbaitadi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बैतडी] {{बैतडी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बैतडी जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] cm3g7xvn6iyk8g6luhne6cl5v0qh0op 0 94389 1395463 1390625 2026-11-10T00:47:34Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395463 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सिराहा जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-siraha/sakhuwanankarkatti?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240810144954/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-siraha/sakhuwanankarkatti?lng=nep|archive-date=2024-08-10}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = केदारनाथ यादव<small> ([[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = निलम यादव <small> ([[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 32.83<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=16&municipality=12|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 20844 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- General information -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.60|86.42|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-३३ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[सखुवानान्कारकट्टी]] गाविसको [[कार्यालय]] | website = [https://sakhuwanankarkattimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} नेपालमा [[नेपालका स्थानीय तहहरू|७५३ स्थानीय तह]] लागू हुँदा [[सिराहा जिल्ला]]मा साविकका [[सखुवानान्कारकट्टी]], [[मौवाही]], [[सोठियान]], [[महादेवा पोर्तहा]] र [[इटहरवा, सिराहा|इटहरवा]] गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर '''सखुवानान्कारकट्टी गाउँपालिका''' बनाइएको थियो।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref> यस गाउँपालिकालाई ५ [[वडा]]मा विभाजन गरिएको छ। यसको क्षेत्रफल ३२.८३ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। यस गाउँपालिकाको केन्द्र साविकको [[सखुवानान्कारकट्टी]] गाविसको कार्यालयमा राखिएको छ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहहरूको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|archive-date=2019-03-17}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २०,८४४ रहेको छ भने यहाँ ४,२३६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सखुवानन्कारकट्टी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[मौवाही]] || ३,८६९ || ६.१२ || ६३२.१९ |- | २ || [[सोठियान]] || ३,४१६ || ५.०६ || ६७५.१० |- | ३ || [[महादेवा पोर्तहा]] || ५,२३० || ८.५७ || ६१०.२७ |- | ४ || [[सखुवानान्कारकट्टी]] || ३,७१६ || ६.६ || ५६३.०३ |- | ५ || [[इटहरवा, सिराहा|इटहरवा]] || ४,६१३ || ६.४९ || ७१०.७९ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२०,८४४''' || '''३२.८४''' || '''६३४.७१''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20200609030358/http://dccsiraha.gov.np// जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, सिराहा, नेपाल] {{सिराहा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सिराहा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 3vujgbwc4vbvbrydainsqf1qhvvz3to 0 94859 1395497 1391010 2026-11-10T03:01:58Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395497 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name =སི་ལྡིང་བ་གྲོང་གསེབ་གྲོང་ཁྱེར | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map =ताप्लेजुङ जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-taplejung/sidingba?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240828154643/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-taplejung/sidingba?lng=nep|archive-date=2024-08-28}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = मानबहादुर राई <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = कृष्णकुमारी कडरिया <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 206<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=1&municipality=9|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 10979 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{Coord|27|18|26.07|N|87|36|32.77|E|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२४ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[साब्लाखु]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.sidingbamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[ताप्लेजुङ जिल्ला]]का ८ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[कालीखोला]], [[सादेवा]], [[आँखोप]], [[साब्लाखु]], [[लिम्बुदिन]], [[मेहेले]] र [[सुरुमखिम]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १०,९७९ रहेको छ भने यहाँ २,४७६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सिदिङ्वा गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[कालीखोला]] || ६५३ || ४२.३ || १५.४४ |- | २ || [[सादेवा]] || ९६५ || ८.३८ || ११५.१५ |- | ३ || [[आँखोप]] || २,२३१ || २०.९३ || १०६.५९ |- | ४ || [[साब्लाखु]] || १,९७० || ९.८४ || २००.२० |- | ५ || [[लिम्बुदिन]] || १,५४५ || २५.२२ || ६१.२६ |- | ६ || [[मेहेले]] || २,००० || १४.३४ || १३९.४७ |- | ७ || [[सुरुमखिम]] || १,६१५ || ८४.९८ || १९.०० |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१०,९७९''' || '''२०५.९९''' || ५३.३० |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ताप्लेजुङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddctaplejung.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, ताप्लेजुङ, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171018203403/http://ddctaplejung.gov.np/ |date=2017-10-18 }} [[श्रेणी:ताप्लेजुङ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] du43mh0tb1b3e7t41qa1xrv7m31c9xb 0 94866 1395513 1391089 2026-11-10T03:42:07Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395513 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name =སི་རི་ཇང་གྷ་གྲོང་གསེབ་གྲོང་ཁྱེར | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map =ताप्लेजुङ जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-taplejung/sirijangha?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240828160045/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-taplejung/sirijangha?lng=nep|archive-date=2024-08-28}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = लालकृष्ण चौहान <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = चित्रकुमार लिम्बु <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 481.09<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=1&municipality=8|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 14114 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{Coord|27|18|26.07|N|87|36|32.77|E|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२४ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[तेल्लोक]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.sirijanghamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[ताप्लेजुङ जिल्ला]]का ८ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[आम्बेगुदिन]], [[मामाङखे]], [[याम्फुदिन]], [[सिकैँचा]], [[सिनाम]], [[पेदाङ]], [[तेल्लोक]] र [[खेवाङ]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १४,११४ रहेको छ भने यहाँ ३,२५५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सिरीजङ्घा गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[सिनाम]] || १,७७६ || १०.११ || १७५.६७ |- | २ || [[आम्बेगुदिन]] || २,७२५ || १६.५५ || १६४.६५ |- | ३ || [[सिकैँचा]] || १,८१६ || ३३.७१ || ५३.८७ |- | ४ || [[तेल्लोक]] || २,३१८ || १८.८२ || १२३.१७ |- | ५ || [[पेदाङ]] || १,५६६ || १३.१७ || ११८.९१ |- | ६ || [[मामाङखे]] || १,०२२ || ३७.१८ || २७.४९ |- | ७ || [[खेवाङ]] || २,१८१ || ३७.६५ || ५७.९३ |- | ८ || [[याम्फुदिन]] || ७१० || ३१३.९ || २.२६ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१४,११४''' || '''४८१.०९''' || २९.३४ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ताप्लेजुङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddctaplejung.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, ताप्लेजुङ, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171018203403/http://ddctaplejung.gov.np/ |date=2017-10-18 }} [[श्रेणी:ताप्लेजुङ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] ts1lnuzjtb5q8y1urpl0ziqew8n8tzb 0 94876 1395586 1391631 2026-11-10T06:30:05Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395586 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = पाँचथर जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-panchthar/hilihang?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240828162243/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-panchthar/hilihang?lng=nep|archive-date=2024-08-28}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = समरबहादुर अधिकारी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = सुमित्रा उप्रेती सेडाईँ <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 123.01<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=9&municipality=2|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 19085 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.2|87.96|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२४ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[पञ्चमी, पाँचथर|पञ्चमी]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.hilihangmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[पाँचथर जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[अमरपुर, पाँचथर|अमरपुर]], [[पञ्चमी, पाँचथर|पञ्चमी]], [[सुभाङ]] र [[भारपा]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १९,०८५ रहेको छ भने यहाँ ४,५८८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ हिलिहाङ गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[अमरपुर, पाँचथर|अमरपुर]] (१–५) || २,३१४ || १३.९४ || १६५.९९ |- | २ || [[अमरपुर, पाँचथर|अमरपुर]] (६–९) || ३,०२० || २०.१६ || १४९.८० |- | ३ || [[पञ्चमी, पाँचथर|पञ्चमी]] (१–३, ५) || २,१५३ || १२.९६ || १६६.१२ |- | ४ || [[पञ्चमी, पाँचथर|पञ्चमी]] (४, ६–९) || १,९०१ || ११.२४ || १६९.१२ |- | ५ || [[सुभाङ]] (३–९) || ३,४५६ || २१.१९ || १६३.०९ |- | ६ || [[भारपा]] (१–६) || ३,०५३ || १३.८९ || २१९.७९ |- | ७ || [[सुभाङ]] (१, २) र [[भारपा]] (७–९) || ३,१८८ || २९.६३ || १०७.५९ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१९,०८५''' || '''१२३.०१''' || १५५.१५ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{पाँचथर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcpanchthar.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, पाँचथर, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171028062036/http://www.ddcpanchthar.gov.np/ |date=2017-10-28 }} [[श्रेणी:पाँचथर जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] n5yhtt42ipdlh82nvt09rg8dnmsbz3g 0 94888 1395413 1388942 2026-11-09T17:49:45Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395413 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = इलाम जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[इलाम जिल्ला|इलाम]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-illam/maijogmai?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306084905/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-illam/maijogmai?lng=nep|archive-date=2026-03-06}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = कुशबहादुर थेबे <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = प्रविना राई <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 172.41<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=10&municipality=1|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 19131 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.95|88.04|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[नयाँबजार]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.maijogmaimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[इलाम जिल्ला|इलाम]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[नयाँबजार]], [[जोगमाई]] (१-७), [[नाम्सालिङ]], [[सोयाङ]], [[प्याङ]] गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १९,१३१ रहेको छ भने यहाँ ४,९४२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ माइजोगमाई गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[नयाँबजार]] (१–४, ६–९) || ४,०६६ || ३७.९५ || १०७.१४ |- | २ || [[जोगमाई]] (१–७) || २,६०२ || २२.६८ || ११४.७३ |- | ३ || [[नाम्सालिङ]] (१–४) र [[नयाँबजार]] (५) || २,६३४ || ३४.१४ || ७७.१५ |- | ४ || [[नाम्सालिङ]] (५–९) || २,७४५ || ५५.३९ || ४९.५६ |- | ५ || [[सोयाङ]] || ४,६३० || १२.७२ || ३६३.९९ |- | ६ || [[प्याङ]] || २,४५४ || २५.८८ || ९४.८२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१९,१३१''' || '''१८८.७६''' || १०१.३५ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{इलाम जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcilam.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, इलाम, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011155352/http://ddcilam.gov.np/ |date=2017-10-11 }} [[श्रेणी:इलाम जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] iqb4i93mwaoihmy6ay4eoondcbvytgl 0 94891 1395467 1390705 2026-11-10T01:10:45Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395467 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = इलाम जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[इलाम जिल्ला|इलाम]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-illam/maijogmai?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306084905/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-illam/maijogmai?lng=nep|archive-date=2026-03-06}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = तुलाराम गुरुङ <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = हरिबहादुर लुङ्गेली <small> ([[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 156.01<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=10&municipality=2|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 15444 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.01|87.90|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = वडा नं.३, माबुमोड देउराली | website = [https://www.sandakpurmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[इलाम जिल्ला|इलाम]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[माइमझुवा]], [[मावु]], [[सुलुबुङ]], [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]] (४-९) र [[जमुना]] गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १५,४४४ रहेको छ भने यहाँ ४,०१३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सन्दकपुर गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[माईपोखरी, इलाम|माईपोखरी]] (४-९) || २,६१० || ३७.८४ || ६९.०० |- | २ || [[माइमझुवा]] || ३,२१९ || ४६.८१ || ६८.७७ |- | ३ || [[सुलुबुङ]] || ३,५८१ || १४.५८ || २४५.६१ |- | ४ || [[मावु]] || ३,००५ || २९.३१ || १०२.५२ |- | ५ || [[जमुना]]|| ३,०२९ || ३०.८३ || ९८.२५ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१५,४४४''' || '''१५९.३७''' || ९६.९१ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{इलाम जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcilam.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, इलाम, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011155352/http://ddcilam.gov.np/ |date=2017-10-11 }} [[श्रेणी:इलाम जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 0pd75rh8gjzj2ntp1wj19uqm42do3gn 0 94897 1395528 1391195 2026-11-10T04:20:01Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395528 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = मोरङ जिल्ला#Nepal Province1#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-morang/sundarharaicha?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240825155314/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-morang/sundarharaicha?lng=nep|archive-date=2024-08-25}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = केदारप्रसाद गुरागाई <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = अकली चौधरी <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 110.16<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=12&municipality=4|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 120213 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.65|87.40|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.sundarharaichamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[मोरङ जिल्ला]]का ९ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, साविकका [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]], [[हरैँचा]] र [[मृगौलिया]] गाविसहरू मिलेर बनेको '''कोशीहरैँचा नगरपालिका''' र [[सुन्दरपुर, मोरङ|सुन्दरपुर]] र [[दुलारी]] गाविसहरू मिलेर बनेको '''सुन्दरदुलारी नगरपालिका''' समेत गाभिएर {{पृष्ठको नाम}} बनेको थियो। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १,२०,२१३ रहेको छ भने यहाँ २९,८२६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सुन्दरहरैँचा नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[हरैँचा]] || ७,३३५ || १३.०३ || ५६२.९३ |- | २ || [[मृगौलिया]] (१-५) || ७,६७१ || १२.४४ || ६१६.६४ |- | ३ || [[दुलारी]] (५-८) || ९,३२४ || ७.८२ || ११९२.३३ |- | ४ || [[दुलारी]] (१-४) || १०,००८ || ६.३४ || १५७८.५५ |- | ५ || [[सुन्दरपुर, मोरङ|सुन्दरपुर]] (६-८) || १०,३०४ || ८.७४ || ११७८.९५ |- | ६ ||[[सुन्दरपुर, मोरङ|सुन्दरपुर]] (३-५,९) || १०,९१९ || १२.७५ || ८५६.३९ |- | ७ || [[सुन्दरपुर, मोरङ|सुन्दरपुर]] (१-२) र [[दुलारी]] (९) || १०,७८१ || १०.२२ || १०५४.८९ |- | ८ || [[मृगौलिया]] (६,९) || ८,२०२ || ८.५९ || ९५४.८३ |- | ९ || [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] (५,८-९) || १२,४२३ || १०.१४ || १२२५.१५ |- | १० || [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] (१,३) || १४,२३० || ६.०४ || २३५५.९६ |- | ११ || [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] (६-७) र [[मृगौलिया]] (७-८) || १०,१५४ || ११.४२ || ८८९.१४ |- | १२ || [[इन्द्रपुर, मोरङ|इन्द्रपुर]] (२,४) || ८,८६२ || २.६४ || ३३५६.८२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१,२०,२१३''' || '''११०.१७''' || '''१०९१.१६''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{मोरङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcmorang.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, मोरङ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918064452/http://ddcmorang.gov.np/ |date=2020-09-18 }} [[श्रेणी:मोरङ जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:तराईका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] rnvchd6q75amo7w7ad9x82o0o566cgq 0 94910 1395522 1391164 2026-11-10T04:03:06Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395522 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = मोरङ जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-morang/sunwarshi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240825155307/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-morang/sunwarshi?lng=nep|archive-date=2024-08-25}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = श्‍यामप्रसाद राजवंशी <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = मिरादेवी दास केवरत <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 106.04<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=12&municipality=10|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 56034 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.67|87.43|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[डायनिया]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.sunawarshimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[मोरङ जिल्ला]]का ९ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[रङ्गेली नगरपालिका]] वडा नम्बर ९,१०,११ अर्थात् [[टकुवा]], [[अमरदह]], [[गोविन्दपुर, मोरङ|गोविन्दपुर]] (२,५,६,८,९), [[बरडङ्गा]] (२,३,६,८,९) र [[डायनिया]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५६,०३४ रहेको छ भने यहाँ १२,६८४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सुनवर्षि नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका क्षेत्रहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[अमरदह]] (४–६) || ५,१४५ || १२.६८ || ४०५.७६ |- | २ || [[अमरदह]] (१–३) || ३,९५८ || ६.७ || ५९०.७५ |- | ३ || [[अमरदह]] (८) र [[गोविन्दपुर, मोरङ|गोविन्दपुर]] (२) || २,८३० || ८.०९ || ३४९.८१ |- | ४ || [[अमरदह]] (७, ९) र [[टकुवा]] (६,७,९) || ७,३९८ || १७.०६ || ४३३.६५ |- | ५ || [[टकुवा]] (१-५,८) || ५,६२८ || ९.०४ || ६२२.५७ |- | ६ || [[गोविन्दपुर, मोरङ|गोविन्दपुर]] (५, ६, ८, ९) || ७,५९० || १५.५ || ४८९.६८ |- | ७ || [[बरडङ्गा]] (२, ३, ६, ८, ९) || ७,०३३ || ११.०२ || ६३८.२० |- | ८ || [[डायनिया]] (१–४) || ८,२८५ || १६.९५ || ४८८.७९ |- | ९ || [[डायनिया]] (५–९) || ८,१६७ || ९.३५ || ८७३.४८ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''५६,०३४''' || '''१०६.३९''' || '''५२६.६९''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{मोरङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcmorang.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, मोरङ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918064452/http://ddcmorang.gov.np/ |date=2020-09-18 }} [[श्रेणी:मोरङ जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:तराईका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] pbpq2r3pn0h8giprwpbgddi8vt6g5mf 0 94911 1395378 1388237 2026-11-09T15:12:00Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395378 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = मोरङ जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-morang/budhiganga?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240825155317/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-morang/budhiganga?lng=nep|archive-date=2024-08-25}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = जीतनारायण थापा मगर <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = अमृताकुमारी गच्छदार <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 56.41<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=12&municipality=13|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 51497 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.67|87.43|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[हात्तीमुडा]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.budhigangamunmorang.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[मोरङ जिल्ला]]का ८ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[टङ्किसिनवारी]], [[हात्तीमुडा]], [[शिसवनी बडहरा]] र [[डङ्ग्राहा]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५१,४९७ रहेको छ भने यहाँ ९,३५७ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ बुढीगङ्गा गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[टङ्किसिनवारी]] (१, ३) || ९,३८९ || ५.२९ || १,७७४.८६ |- | २ || [[टङ्किसिनवारी]] (२, ८, ९) || ९,०१६ || ७.०४ || १,२८०.६८ |- | ३ || [[टङ्किसिनवारी]] (४–७) || ९,१२५ || ६.२९ || १,४५०.७२ |- | ४ || [[हात्तीमुडा]] (५–८) || ६,६७३ || ७.३२ || ९११.६१ |- | ५ || [[हात्तीमुडा]] (१–४, ९) || ६,१९६ || ११.९८ || ५१७.२० |- | ६ || [[डङ्ग्राहा]] (१–३) र [[शिसवनी बडहरा]] (१, २, ६–९) || ५,५८१ || ९.४२ || ५९२.४६ |- | ७ || [[शिसवनी बडहरा]] (३–५) र [[डङ्ग्राहा]] (४–९) || ५,५१७ || ९.४२ || ५८५.६७ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''५१,४९७''' || '''५६.७६''' || ९०७.२८ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{मोरङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcmorang.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, मोरङ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918064452/http://ddcmorang.gov.np/ |date=2020-09-18 }} [[श्रेणी:मोरङ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] r6qzgnvnxv7ue5sschgsvehrlt366fl 0 94935 1395572 1391504 2026-11-10T05:55:17Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395572 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map =सुनसरी जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-sunsari/harinagar?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240809154642/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-sunsari/harinagar?lng=nep|archive-date=2024-08-09}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगर प्रमुख]] | leader_name = गफार अन्सारी मिया <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = रिमझिमकुमारी भगत <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |established_title = स्थापित |established_date = २०७३ फागुन २७ <!-- क्षेत्रफल--> | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 42.19<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- जनसङ्ख्या--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=13&municipality=10|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 49845 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी --> | timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.503297|87.121947|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-२५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[हरिनगरा]] गाविसको [[कार्यालय]] | website = [http://harinagaramun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} नेपालमा [[नेपालका स्थानीय तहहरू|७५३ स्थानीय तह]] लागू हुँदा [[सुनसरी जिल्ला]]मा साविकका [[रामनगर भुटाहा]], [[गौतमपुर]], [[हरिनगरा]], [[वसन्तपुर, सुनसरी|वसन्तपुर]] र [[घुस्की]] गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर '''हरिनगर गाउँपालिका''' बनाइएको थियो।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref> यस गाउँपालिकालाई ५ [[वडा]]मा विभाजन गरिएको छ। यसको क्षेत्रफल ४२.१९ वर्गकिलोमिटर रहेको छ। यस गाउँपालिकाको केन्द्र साविकको [[हरिनगरा]]को कार्यालयमा राखिएको छ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहहरूको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|archive-date=2019-03-17}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४९,८४५ रहेको छ भने यहाँ ८,७३८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ हरिनगर गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[रामनगर भुटाहा]] (१, २, ६, ८, ९) || ८,२०७ || ४.४९ || १८२७.८३ |- | २ || [[रामनगर भुटाहा]] (३–५, ७) || ७,७१६ || ४.३९ || १७५७.६३ |- | ३ || [[गौतमपुर]] || ४,४५० || १०.८ || ४१२.०३ |- | ४ || [[हरिनगरा]] || ९,१४४ || ६.४८ || १४११.११ |- | ५ || [[वसन्तपुर, सुनसरी|वसन्तपुर]] (१–९) || ६,७८१ || ११.३४ || ५९७.९७ |- | ६ || [[घुस्की]] (१, ३, ६, ८, ९) || ७,६६० || ६.४५ || ११८७.५९ |- | ७ || [[घुस्की]] (२, ४, ५, ७) || ५,८८७ || ८.३५ || ७०५.०२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''४९,८४५''' || '''५२.३''' || ९५३.०५ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcsunsari.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, सुनसरी, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010111220/http://ddcsunsari.gov.np/ |date=2017-10-10 }} {{सुनसरी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सुनसरी जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] 1mr4yv3k3nebssvh486x8ff8g6tnxf4 0 95618 1395358 1392769 2026-11-09T13:14:39Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395358 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{संक्षिप्त विवरण|नेपालको लुम्बिनी प्रदेशमा पर्ने एक जिल्ला}} {{For|भूतपूर्व जिल्लाको लागि|रुकुम जिल्ला}} {{Infobox settlement | type = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | name = | native_name = | nickname = | native_name_lang = | motto = | image_skyline = Mountain Sisne.jpg | image_alt = | image_caption = | image_map = East Rukum Province5 locator.png | map_alt = | map_caption = [[लुम्बिनी प्रदेश]]मा पूर्वी रुकुमको अवस्थिति | coordinates = {{coord|28.37|82.37|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{NPL}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | parts_type = [[गाउँपालिका]] | parts_style = coll | p1 = | p2 = | established_title = स्थापना | established_date = २०७२ | seat_type = सदरमुकाम | seat = [[रुकुमकोट]] | leader_title = प्रमुख | leader_name = | leader_party = | leader_title1 = उप-प्रमुख | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रादेशिक निर्वाचन क्षेत्र]] | leader_name3 = | government_footnotes = | government_type = [[जिल्ला समन्वय समिति (नेपाल)|जिल्ला समन्वय समिति]] | governing_body = [[जिल्ला समन्वय समिति (नेपाल)|जिसस]], पूर्वी रुकुम | area_footnotes = | area_total_km2 = ११६१.१३ | area_note = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_min_m = | elevation_max_m = | population_footnotes = | population_total = ५३०१८ | population_as_of = | population_density_km2 = auto | population_note = | population_rank = | blank_name_sec1 = [[भाषा]] | blank_info_sec1 = | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | timezone1 = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset1 = +०५:४५ | postal_code_type = Postal Codes | postal_code = | area_code_type = Telephone Code | area_code = | website = {{URL|https://dccrukumeast.gov.np/}} | footnotes = | official_name = }}[[चित्र:Shobha Bhagawati l Rukumkot l East Rukum l Nepal.jpg|अङ्गुठाकार|258x258px|देवी भगवती को मन्दिर]] '''पूर्वी रुकुम जिल्ला''' नेपालको लुम्बिनी प्रदेशमा अवस्थित एक हिमाली जिल्ला हो।<ref name="erukum">{{cite web |url= http://103.69.124.141/ |title=स्थानीय तहहरुको विवरण |language=नेपाली |website=www.mofald.gov.np |publisher=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|access-date=8 April 2018}}</ref> यो जिल्ला प्रदेशका बाह्र जिल्लाहरू मध्ये एक हो भने यस जिल्लाले धौलागिरि हिमालको पश्चिमी भागमा रहेको [[ढोरपाटन शिकार आरक्ष]]को साठ्ठी प्रतिशत भन्दा बढी भाग ओगटेको छ।<ref>{{Cite web|title=कान्छो जिल्लाको तोतेबोलीः किन टुक्रियो पूर्वी रुकुम ?|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/12/725383|access-date=2020-10-22|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> ७,२४६ मिटरको उचाइमा रहेको [[धौलागिरि हिमाल|धौलागिरि]] द्वितीय पर्वत शृङ्खलाको पश्चिम छेउमा अवस्थित यस जिल्लाको सबैभन्दा अग्लो हिमाल पुथा हिउँचुली (धौलागिरि सातौँ) हो भने पूर्वी रुकुम [[लुम्बिनी प्रदेश]] को एक मात्र हिमाली जिल्ला पनि हो।<ref>{{Cite web|title=रुकुम (पूर्वी भाग) जि.स.स|url=https://dccrukumeast.gov.np/|access-date=2020-10-22|website=dccrukumeast.gov.np|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022211203/https://dccrukumeast.gov.np/|archive-date=2020-10-22}}</ref> पूर्वी रुकुम जिल्लालाई [[नेपाल सरकार]]ले नेपालको उत्कृष्ट यात्रा गन्तव्यहरूमा सूचीकृत गरेको छ। यो जिल्ला ५२ वटा ताल र ५३ वटा डाँडाका लागि प्रसिद्ध छ। वि.सं. २०५२ देखि वि.सं. २०६२ सम्म पूर्वी रुकुम दश वर्षे [[माओवादी जनयुद्ध]]को केन्द्र थियो। हिमाली भेग, धौलागिरि हिमशृङ्खला र समृद्ध खाम मगर संस्कृतिको अनुभव प्रदान गर्ने यस जिल्लामा माओवादी विद्रोहीको विगतको मार्ग पछ्याउँदै साहसिक पर्यटनको रुपमा पैदल यात्रा भ्रमणको विकास गरिएको छ।<ref name=सौन्दर्य>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पूर्वी रुकुमको भर्जिन सौन्दर्य|युआरएल=https://www.eadarsha.com/nep/article/%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%80-%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AD%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8-%E0%A4%B8%E0%A5%8C|कार्य=|प्रकाशक=आदर्श अनलाइन|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> पूर्वी रुकुम जिल्लाको अस्थायी सदरमुकाम [[रुकुमकोट]] हो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=कान्छो जिल्लाको सदरमुकाम बन्ने सपना बुन्दै रुकुमकोट|युआरएल=https://www.nayapage.com/archives/109711|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नयाँ पेज|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> जिल्ला सदरमुकाम रुकुमकोटबाट गोलखाडा, कोल, पुथा उत्तरगङ्गामा सरुवा गर्ने सरकारको निर्णय रहेको थियो। यद्यपि यो अहिलेसम्म अन्तिम टुङ्गो लागेको छैन। वि.सं. २०७८ वैशाख १९ मा, पुथा र उत्तरगङ्गालाई छुट्टाछुट्टै गाउँपालिका बनाउने प्रस्ताव गाउँ सभाबाट पारित भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पुथा उत्तरगङ्गा गाउँपालिका टुक्रियो, गाउँसभसाले पारित गर्‍यो प्रस्ताव|युआरएल=https://www.nayapage.com/archives/308976|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नयाँ पेज|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पुथाउत्तरगङ्गा गाउँपालिका टुक्र्याउने प्रस्ताव गाउँसभाबाट पारित|युआरएल=https://www.nepalsamaya.com/detail/50923|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल समय|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> पूर्वमा पूर्वी रुकुम जिल्ला रुकुम जिल्लाकै एक भाग थियो। वि.सं. २०७२ असोज ३ गते, राज्यले प्रशासनिक विभाजनको पुनर्निर्माण गरेपछि तात्कालिन [[रुकुम जिल्ला]]लाई रुकुम पूर्व र रुकुम पश्चिममा विभाजन गरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=मुलुकमा अब ७७ जिल्ला समन्वय समिति कायम हुने|युआरएल=https://www.setopati.com/politics/77985|कार्य=|प्रकाशक=सेतोपाटी|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> प्राचीन र मध्यकालीन समयको खाम मगर संस्कृतिको स्वाधिनता र संरक्षणका विभिन्न तहलाई कायम राख्न सफल भए पनि [[राणा वंश|राणा शासन]]का साथै पञ्चायतकालमा पनि यस क्षेत्रको संरचनामा फेरबदल भएको थियो। वि.सं २०३० साल भन्दा अगाडि, पूर्वी रुकुमको पर्याप्त भाग क्रमशः राणा शासनकालमा [[पाल्पा जिल्ला]] र क्रमशः [[शाह वंश|शाह राजा]]हरूको अधीनमा राज्य पुनर्निर्माणको समयमा [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ जिल्ला]]सँग गाभिएको थियो।<ref name="RUKUM">{{Cite web|date=2018-01-31|title=विकटता र निकटता ……|url=https://medium.com/@Takaseranews.com/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%9F%E0%A4%A4%E0%A4%BE-%E0%A4%B0-%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%9F%E0%A4%A4%E0%A4%BE-68357dcb361a|access-date=2020-10-22|website=मिडियम|language=नेपाली}}</ref><ref name="sansarnews.com">{{Cite web|date=2020-02-10|title=रुकुमपूर्व जिल्लाको सदरमुकाम गोल्खाडा नै हुनुपर्ने माग|url=https://www.sansarnews.com/191684/|access-date=2020-10-22|website=संसार न्युज|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20210502064457/https://www.sansarnews.com/191684/|archive-date=2021-05-02}}</ref> == इतिहास == राष्ट्रिय एकिकरण अभियानको क्रममा जिल्लाको विजयसँगै यस क्षेत्रलाई [[बहादुर शाह]] र [[रणबहादुर शाह]] (वि.सं. १८४२-१८५२) को पालामा [[नेपाल अधिराज्य]]सँग गाभिएको थियो। प्राचीन र मध्यकालीन नेपालको बेला पनि खाम मगर संस्कृतिको, स्वाधीनता र संरक्षणका विभिन्न तहलाई कायम राख्न सफल भए पनि [[राणा वंश|राणा शासन]]को निरंकुशताका साथै [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायतकाल]]मा पनि यस क्षेत्रको संरचनामा फेरबदल भएको थियो। सन् १९०९ अघि, राणा शासनको समयमा र क्रमशः [[शाह वंश]]को समयमा राज्य पुनर्निर्माणको समयमा पर्याप्त पूर्वी भागलाई पाल्पा जिल्ला र [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ जिल्ला]] वा [[डोल्पा जिल्ला]]सँग गाभिएको थियो।<ref name="RUKUM" /><ref name="sansarnews.com" /> [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायती शासन]]को बेलामा अर्थात्, वि.सं. २०१८ साल वैशाख १ गते रुकुम [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] र [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]]बाट छुट्टिएको थियो। छुट्टिएर नयाँ जिल्ला बनेपछि यसको सदरमुकाम रुकुमकोट तोकिएको थियो भने पछि वि.सं. २०३० सालमा, जिल्लाको राजधानी [[मुसिकोट नगरपालिका, पश्चिम रुकुम|मुसिकोट]] सारिएको थियो भने देशको आएको सङ्घीयतासँगै विभाजन भएको [[रुकुम जिल्ला]]को पूर्वी भागको सदरमुकाम पुन: रुकुमकोट बनेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=४४ वर्षपछि फर्कियो सदरमुकाम|युआरएल=https://www.setopati.com/index.php/from-paper/93698|कार्य=|प्रकाशक=सेतोपाटी|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> पूर्वी रुकुम २०औँ शताब्दीको बेलामा, देशको सबैभन्दा पुरानो साम्यवादी किल्लामध्ये एक थियो।<ref>{{Cite journal|last=de Sales|first=Anne|date=2009|title=From ancestral conflicts to local empowerment: two narratives from a Nepalese community|url=https://www.jstor.org/stable/29790894|journal=Dialectical Anthropology}}</ref> यो जिल्ला वि.सं. २०५२ देखि वि.सं. २०६२ सम्मको भूमि असमानता, जातीय असमानता, सामन्तवाद र सामन्तवाद विरुद्धमा भएको [[माओवादी जनयुद्ध]]को हृदयभूमि पनि बनेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=के थियो माओवादी ‘जनयुद्ध’: आन्दोलन कि ‘राजनीतिक व्यवसाय’?|युआरएल=https://deshsanchar.com/2018/02/13/22951/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=देश सञ्चार|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> फलस्वरूप देशमा २४० वर्ष पुरानो [[राजतन्त्र]]को अन्त्य हुँदै मुलुक लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा परिणत भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=यसरी बन्यो गणतन्त्र नेपाल|युआरएल=https://nepallive.com/story/83571|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल लाइभ|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> == जलवायु र भूगोल == [[चित्र:Sundaha in Eastern Rukum by Hemanta Rai.jpg|अङ्गुठाकार|257x257पिक्सेल|सुन दह , रुकुम पुर्व]] पूर्वी रुकुम जिल्ला देशान्तरः ८२ डि. ३५ मि. देखि ८३ डि. १० मि. पूर्वी देशान्तरसम्म र अक्षांसः २८ डि. २८ मि. देखि २९ डि. ०० मि. उत्तरी अक्षांससम्म, साथै समुद्र सतहदेखि ७,२४६ मिटर उचाइसम्म फैलिएको छ भने यो जिल्लाको क्षेत्रफल १,६६३ वर्ग किलोमिटर रहेको छ।<ref name=परिचय>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=जिल्लाको संक्षिप्त परिचय|युआरएल=https://dccrukumeast.gov.np/%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4-%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A4%AF/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=जिसस पूर्वी रुकुम|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> पूर्वी रुकुम जिल्ला [[लुम्बिनी प्रदेश]]को सबैभन्दा उत्तरमा पर्ने एक मात्र हिमाली जिल्ला हो। यो जिल्ला प्राकृतिक सम्पदा र कला संस्कृतिको धनी जिल्ला हो। जिल्लाको हावापानी समशितोष्ण/शितोष्ण पाइन्छ भने औषत वार्षिक वर्षा १८०० मिलिमिटर देखि २६०० मिलिमिटर सम्म र तापक्रमः ०.२ देखी ३४ डिग्री सेल्सियस सम्म रहेको छ।<ref name=परिचय/> जिल्लाले पूर्वमा, [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ]] र [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]], पश्चिममा रुकुम (पश्चिम), उत्तरमा [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]], र दक्षिणमा [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] लगायतका जिल्लाहरूसँग सीमा साझेदार गरेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=७६औँ जिल्लाको खबर|युआरएल=https://nepalindata.com/ne/%E0%A5%AD%E0%A5%AC%E0%A4%94%E0%A4%81-%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%96%E0%A4%AC%E0%A4%B0/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> === धौलागिरी हिमशृङ्खला === यस जिल्लाका थुप्रै हिमालहरू मध्ये सबैभन्दा प्रख्यात चुचुराहरूमा पुथा र [[सिस्ने हिमाल]] पर्दछन्। पुथा हिमाल ७,२४६ मिटरको उचाईमा रहेको [[धौलागिरि हिमाल|धौलागिरी]] द्वितीय हिमशृङ्खलाको पश्चिम छेउमा अवस्थित [[लुम्बिनी प्रदेश]]को सबैभन्दा अग्लो हिमाल पनि हो। यो पहिलो पटक सन् १९५४ मा जेम्स ओवेन मेरियोन रोबर्ट्स र आङ निमा शेर्पाद्वारा आरोहण गरिएको थियो।[[चित्र:Rukum east Himalayas.jpg|अङ्गुठाकार|609x609px|पूर्वी रुकुमको [[धौलागिरि हिमाल|धौलागिरी]] हिमशृङ्खला|केन्द्र]] अर्को प्रमुख हिमाल चाहिं उत्तरमा रहेको सिस्ने हिमाल हो। स्थानीयले यसलाई पाटन हिमाल (हिउँचुली पाटन), [[सिस्ने हिमाल|सिस्ने]] वा मुर्काट्टा हिमालको नामले चिन्दछन्।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=सिस्ने हिमाल अर्थात् मुर्कट्टा हिमाल|युआरएल=https://www.mayadevionline.com/2019/06/34995|कार्य=|प्रकाशक=मायादेवी अनलाइन|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> यो हिमालको उचाइ ५,८४९ मिटर रहेको छ। जनक्रान्तिको प्रतीकका रूपमा जनयुद्धका साहित्यहरूमा [[सिस्ने हिमाल]]लाई बारम्बार प्रस्तुत गरिएको थियो र यो वि.सं. २०५२ देखि वि.सं. २०६२ को [[माओवादी जनयुद्ध]]को समयमा क्रान्तिकारीहरूका लागि प्रतिष्ठित ऐतिहासिक स्थल बनेको थियो। वि.सं. २०७० सालमा, पहिलो पटक मानबहादुर खत्रीको नेतृत्वमा रहेको अभियानले हिमाललाई सफल आरोहण गरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=सिस्ने हिमालको सफल आरोहण|युआरएल=https://archive.himalkhabar.com/30631|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> [[चित्र:Rukmini taal.jpg|अङ्गुठाकार|235x235पिक्सेल|[[रुक्मिणी ताल]] ]] === ताल तथा नदीहरू === रुकुमकोटमा मात्रै ५२ वटा ताल रहेकामा जिल्लाको आकारको अनुपातमा पर्याप्त मात्रामा खानेपानी निकाय र नदीनाला रहेका छन्। धेरै तालमध्ये [[रुक्मिणी ताल]] जिल्लाकै केन्द्रविन्दु हो। पौराणिक पात्र रुक्मिणीकै नाम राखिएको यस ताललाई कमल ताल समेत भन्ने गरिन्छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=कमल दहको कमल|युआरएल=http://annapurnapost.com/news/68992|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> तालले स्थानीयवासीका लागि धार्मिक र पवित्र महत्व राखेको छ जसका कारण [[महाशिवरात्रि]], [[दसैँ|दशैँ]], [[माघे सङ्क्रान्ति]] र [[तीज|हरितालीका तीज]]का बेला ठूलो जमघट हुने गर्दछ। सानीभेरी, लुकुम गाड, पेल्मा खोला, रन्माखोला, रुजीखोला, चुन्वाङखोला, कोर्जाखोला, छिपखोला आदी यहाँका प्रमुख नदी तथा खोलाहरू हुन्। <ref name=परिचय/> == विभाजन र जनसङ्ख्या == पूर्वी रुकुम जिल्लाको कुल क्षेत्रफल {{convert|1161.13|km2}} रहेको छ भने जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] अनुसार, ५६,७८६ रहेको छ।<ref name = "erukum"/><ref name="districtrukum">{{cite web |url= https://www.citypopulation.de/php/nepal-admin.php?adm2id=77 |title=CITY POPULATION– statistics, maps & charts |date=8 October 2017 |website=www.citypopulation.de |access-date=4 April 2018}}</ref> यस जिल्ला ३ वटा गाउँपालिकामा विभाजित छ भने यस जिल्लामा कुनै पनि नगरपालिका रहेका छैनन्।<ref name="districtrukum" /> नेपालको एकमात्र शिकार आरक्ष [[ढोरपाटन शिकार आरक्ष|ढोरपाटन]] यही जिल्लामा पर्दछ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=रुकुम पुर्ब : नयाँ जिल्ला, पर्यटनको नयाँ गन्तब्य|युआरएल=https://aahasanchar.com/archives/3338|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=आहा सञ्चार|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref><ref name="erukum" /><ref>{{cite web |url=http://mofald.gov.np/sites/default/files/News_Notices/Final%20District%201-75%20Corrected%20Last%20for%20RAJPATRA.pdf |title=जिल्लाको विवरण |website=www.mofald.gov.np |publisher=सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय|access-date=4 April 2018}}</ref> [[File:Map of East Rukum.svg|thumb|282x282px|पूर्वी रुकुम जिल्लाका विभाजनहरू|center]] यस जिल्लाका गाउँपालिकाहरू यस प्रकार छन्: {| class="wikitable sortable" !क्रम ! स्थानीय तहहरू !समावेश गाविसहरू !वडा सङ्ख्या !केन्द्र!! जनसङ्ख्या ([[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं २०७८]]) !! क्षेत्रफल (वर्ग किमी) !! जनघनत्व (वर्ग किमी) |- |१ | [[भूमे गाउँपालिका]] |[[काँक्री]], [[मोरावाङ]], [[महत, पूर्वी रुकुम|महत]], [[काँडा, पूर्वी रुकुम|काँडा]], [[चुनवाङ]] र [[रुकुमकोट|रुकुमकोट (शोभा)]] वडा नं. ४ |९ | [[काँक्री]]|| १९,८२९ || २७३.६७ || ७२ |- |२ | [[पुथा उत्तरगङ्गा गाउँपालिका]] |[[रन्मामैकोट]], [[हुकाम]], [[जाङ, पूर्वी रुकुम|जाङ]], [[तकसेरा]], [[कोल, पूर्वी रुकुम|कोल]] र [[राङ्सी]] |१४ | [[तकसेरा]]|| १८,३०८ || ५६०.३४ || ३३ |- |३ | [[सिस्ने गाउँपालिका]] |[[सिस्ने, पूर्वी रुकुम|सिस्ने]], [[प्वाङ]], [[पोखरा, पूर्वी रुकुम|पोखरा]], [[रुकुमकोट|रुकुमकोट (शोभा)]] (१-३, ५-९) र [[स्यालापाखा]] (१,२, ५-९) |८ | [[रुकुमकोट]]|| १८,५३४ || ३२७.१२ || ५७ |} [[File:NepalRukumDistrictmap.png|thumb|रुकुम जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा]] == जनसाङ्ख्यिकी == [[चित्र:Magar settlement in east Rukum by Hemanta Rai.jpg|अङ्गुठाकार|276x276पिक्सेल|जिल्लाको [[मगर जाति|मगर]] वस्ती ]] पूर्वी रुकुमको अधिकांश जनसङ्ख्यामा मगरहरू पर्दछन्।<ref name="NepalMap profile: Rukum East">{{Cite web|title=NepalMap profile: Rukum East|url=https://nepalmap.org/|access-date=2020-10-22|website=NepalMap|archive-url=https://web.archive.org/web/20201016044638/https://nepalmap.org/|archive-date=2020-10-16}}</ref> [[पाल्पा जिल्ला]] (५३% मगर जनसङ्ख्या) पछि पूर्वी रुकुममा नेपालको दोस्रो ठुलो मगर जनसङ्ख्या रहेको छ। यो कुल जनसङ्ख्याको प्रतिशत (५१%) हो। त्यसपछि [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] (४२.८%) रहेको छ। तल दिइएको तालिकाले जिल्लाको जनसाङ्खिकीलाई प्रकाश पार्दछ।<ref name="NepalMap profile: Rukum East"/> {| class="wikitable" |+पूर्वी रुकुम जिल्लाको जनसाङ्ख्यिकी !जनसाङ्ख्यिकी !प्रतिशत |- |मगर |४९.४% |- |क्षेत्री |२०.१% |- |विश्वकर्मा |१६.७% |- |ठकुरी |४.३% |- |दमाई |३.७% |- |बाह्मण (पहाड) |१.५% |- |गुरुङ |१.२% |- |नेवार |०.६% |- |सार्की |०.६% |- |अन्य |१% |} == पर्यटन == [[चित्र:Sundaha Rukum East by Hemanta Rai.jpg|अङ्गुठाकार|289x289पिक्सेल|पाटन आरक्षको ताल]] === सिकार पर्यटन === नेपालको एकमात्र सिकार आरक्ष ढोरपाटन [[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]], बाग्लुङ, [[रुकुम जिल्ला|पश्चिम रुकुम]] र पूर्वी रुकुम जिल्लामा फैलिएको छ भने यस जिल्लाको पुथा उत्तरगङ्गा गाउँपालिकाको ६०% भाग [[ढोरपाटन शिकार आरक्ष]]ले ओगटेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=एउटा सिकार गन्तव्य|युआरएल=http://annapurnapost.com/news/83422|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=अन्नपूर्ण पोस्ट|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> ढोरपाटन क्षेत्रमा १ सय ८५ थरीका दुर्लभ वनस्पति उच्च पहाडी सिमसार क्षेत्र ३२ थरीका स्तनधारी वन्यजन्तु, १ सय ३० प्रजातीका चराचुरुङ्गी ८ सय ५२ नाउर, २ सय झारल, हिउँ चितुवा, चित्तल, थारल, घोरल, भालु, बँदेल, लङ्गुर लगायतका जङ्गली जनावर र पन्छीहरू रहेका छन्। <ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=हिउँदको गन्तव्य ढोरपाटन|युआरएल=https://www.karobardaily.com/news/13658|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=कारोबार दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> [[चित्र:Dhorpatan hills East Rukum by Hemanta Rai.jpg|अङ्गुठाकार|293x293पिक्सेल|ढोरपाटन]] २०३२ सालमा मा [[नर्वे]]का एक प्राध्यापकको एउटा अध्ययनले यस क्षेत्रमा झारल र नाउरको सङ्ख्या उल्लेख मात्रमा रहेकाले यहाँ सिकार खेल्न सकिने सम्भावना रहेको सुझाव दिएका थिए।<ref name=बीबीसी/> पछि २०४३ साल देखि यसलाई सिकारीहरूका लागि खुल्ला गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=पूर्वी रुकुममा पर्यटनको नयाँ गन्तव्य|युआरएल=https://www.souryaonline.com/2017/08/147495.html|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> ढोरपाटनमा प्रत्येक वर्ष दुई [[ऋतु]]मा सिकार गर्न पाइन्छ जहाँ सिकारका लागि २० वटा नाउर र ११ वटा झारल छुट्याउने गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=गन्तव्य ढाेरपाटनः जता हेरे पनि मनै लाेभिने अथाह सुन्दरता, यस्ता छन् खास बिशेषता (फाेटाे फिचर)|युआरएल=https://coverkhabar.com/tourism/10131/2021/03/21/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> [[राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग (नेपाल)|राष्ट्रिय निकुन्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग]]ले १५ दिनको सिकार अनुमति जारी गर्छ।<ref name=बीबीसी>{{वेब स्रोत|लेखक=रविना बोहरा|शीर्षक=विदेशी सिकारीको रोजाइमा ढोरपाटन: मारेर कसरी गरिन्छ हिमाली वन्यजन्तुको संरक्षण|युआरएल=https://www.bbc.com/nepali/news-46743764.amp|कार्य=|प्रकाशक=बीबीसी नेपाली|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> === छापामार पदमार्ग === नेपाल सरकार विरुद्ध भएको १० वर्षे लामो जनयुद्धको अन्त्य पश्चात् अमेरिकी लेखक तथा खोजकर्ता एलेन्ज लिनियस नेपाल भ्रमणमा आएका थिए। [[माओवादी जनयुद्ध]]को केन्द्रविन्दु मानिएको रोल्पा, रुकुम लगायतका अन्य हिमाली तथा पहाडी जिल्लाहरूमा तात्कालिन माओवादी लडाकु हिँडेका मार्गको भ्रमण गर्दै एउटा किताब लेखेका थिए जसपश्चात्, छापामार पदमार्गको अवधारणा ल्याइएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=गुरिल्ला ट्रेक अर्थात छापामार हिँडेको बाटो !|युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2020/02/836424|कार्य=|प्रकाशक=अनलाइन खबर|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> [[File:Jaljala view point.jpg|center|thumb|476x476px|छापामार पदमार्ग]] पूर्वी रुकुममा पर्ने [[भूमे गाउँपालिका]]मा माओवादी लडाकु हिँडेका मार्ग पहिचान गर्दैै छापामार पदमार्ग बनाइएको छ। [[माओवादी जनयुद्ध|जनयुद्ध]]को बेलामा, द्वन्दबाट प्रभावित भएका यस क्षेत्रको वासिन्दाहरूको आर्थिक स्तरमा वृद्ध गर्न, विदेशबाट घुम्न आउने पर्यटकहरूलाई युद्धकालिन दिनचर्या, मानिसहरूको जनजीवन, खाम मगर संस्कृतिको अनुभव दिन र युद्धकालिन अवशेष देखाउनका लागि यस पदमार्ग बनाइएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=गुरिल्ला ट्रेक : आठ वर्षसम्म ‘ट्रेलर’ मात्रै|युआरएल=http://today.annapurnapost.com/economy/295|कार्य=|प्रकाशक=अन्नपूर्ण पोस्ट|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=द्धन्द्धकालमा माओवादी छापामार हिँडेको बाटो गुरिल्ला ट्रेयल|युआरएल=https://nepalpatra.com/visit/134350/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल पत्र|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> [[म्याग्दी जिल्ला]]मा पर्ने मालिकाको दरवाङलाई प्रवेशद्वार मानिएको पदमार्गमा म्याग्दीको, [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] र [[रुकुम जिल्ला|रुकुम]]मा क्षेत्रहरू पर्दछन्। युद्धको केन्द्रविन्दु मानिएको यस क्षेत्रमा युद्धकालिन अवशेष झल्किने खालका संरचना निर्माण भएकालेे यसले पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्दछ। माओवादी शान्ति प्रक्रियामा आएपछि, यो ठाउँको प्रवर्द्धन गर्न शान्ति स्तम्भ र युद्धको झल्को दिने सङ्ग्रहालय निर्माणका काम सम्पन्न भएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=सानो रुकुमपूर्व, ठूलो पर्यटन|युआरएल=https://www.dainiklumbini.com/blog/2020/03/12/%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8B-%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5-%E0%A4%A0%E0%A5%82%E0%A4%B2%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=लुम्बिनी दैनिक|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> == चित्र दीर्घा == <gallery mode="packed"> चित्र:Magar Culture.jpg|मगर युवा युवती चित्र:Alonzo-Lyons-Sisne-Rukum-Nepal-IMG 6287.jpg|सिस्ने हिमाल चित्र:Alonzo-lyons-rukum-district-guerrilla-trek-terraced-paddies-nepal-IMG 4612.jpg|जिल्लामा रहेको धानको खेत चित्र:Mount Putha Rukum east.png|पुथा हिमाल (धौलागिरी सातौँ), पूर्वी रुकुम </gallery> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [http://103.69.124.141/ सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय] * [http://www.ddcrukum.gov.np/ जिसस रुकुम] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201012142418/http://ddcrukum.gov.np/ |date=2020-10-12 }} {{पूर्वी रुकुम जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{नेपालका जिल्लाहरू}} [[श्रेणी:पूर्वी रुकुम जिल्ला| ]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका जिल्लाहरू]] mcgrycvcd6q1tfy3cj0ay34xo1nym26 0 96269 1395478 1390845 2026-11-10T01:55:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395478 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = धनकुटा जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-dhankuta/sangurigadhi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826094854/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-dhankuta/sangurigadhi?lng=nep|archive-date=2024-08-26}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = जीतेन्द्र राई <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = मुना राई <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 166.44<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=7&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 19561 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates ={{coord|26.92|87.33|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[भेडेटार]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.sangurigadhimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[धनकुटा जिल्ला]]का ४ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[बुढी मोरङ]], [[खुवाफोक]], [[फक्सिब]], [[डाँडाबजार]], [[भेडेटार]], [[महाभारत, धनकुटा|महाभारत]] र [[आहाले]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १९,५६१ रहेको छ भने यहाँ ५,००५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ साँगुरीगढी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[बुढी मोरङ]] (१, ६–८) || १,८७८ || १४.०४ || १३३.७६ |- | २ || [[बुढी मोरङ]] (२–५, ९) || १,५२९ || ६.८६ || २२२.८९ |- | ३ || [[खुवाफोक]] || २,१७९ || २१.३९ || १०१.८७ |- | ४ || [[फक्सिब]] || १,३५४ || १३.३३ || १०१.५८ |- | ५ || [[डाँडाबजार]] || २,३८९ || १७.०८ || १३९.८७ |- | ६ || [[भेडेटार]] || २,९३२ || २०.६ || १४२.३३ |- | ७ || [[महाभारत, धनकुटा|महाभारत]] (१–४) || १,७०१ || १४.७३ || ११५.४८ |- | ८ || [[महाभारत, धनकुटा|महाभारत]] (५–९) || २,०१७ || १८.१९ || ११०.८९ |- | ९ || [[आहाले]] (३, ५–८) || १,८९९ || २०.४१ || ९३.०४ |- | १० || [[आहाले]] (१, २, ४, ९) || १,६८३ || १९.८२ || ८४.९१ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१९,५६१''' || '''१६६.४५''' || '''११७.५२''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{धनकुटा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcdhankuta.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, धनकुटा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925162853/http://ddcdhankuta.gov.np/ |date=2020-09-25 }} [[श्रेणी:धनकुटा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 4kw1v7dhfix2zdi6a3t3ubalig14il7 0 96272 1395477 1390839 2026-11-10T01:53:37Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395477 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = धनकुटा जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-dhankuta/shahidbhumi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907123925/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-dhankuta/shahidbhumi?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = मनोज राई <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = रत्नश्वरी राई <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 99.55<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=7&municipality=5|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 17767 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.98|87.21|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[खोकु]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.shahidbhumimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[धनकुटा जिल्ला]]का ४ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[छिन्ताङ]], [[खोकु]] र [[आँखिसल्ला]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १७,७६७ रहेको छ भने यहाँ ४,०९० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सहिदभूमि गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[छिन्ताङ]] (८, ९) || २,६६८ || १७.४५ || १५२.८९ |- | २ || [[छिन्ताङ]] (५–७) || २,९८० || १९.१८ || १५५.३७ |- | ३ || [[छिन्ताङ]] (१–४) || ३,०२५ || १०.५७ || २८६.१९ |- | ४ || [[खोकु]] (१–५) || २,१८९ || ९.४५ || २३१.६४ |- | ५ || [[खोकु]] (६–९) || १,६६५ || १२.४२ || १३४.०६ |- | ६ || [[आँखिसल्ला]] (३–८) || ३,१०९ || १८.१६ || १७१.२० |- | ७ || [[आँखिसल्ला]] (१, २, ९) || २,१३१ || १२.३२ || १७२.९७ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१७,७६७''' || '''९९.५५''' || '''१७8.४७''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{धनकुटा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcdhankuta.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, धनकुटा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925162853/http://ddcdhankuta.gov.np/ |date=2020-09-25 }} [[श्रेणी:धनकुटा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] jyivwlwyftqjwqudeml71t6yur0qd7o 0 96528 1395462 1390622 2026-11-10T00:45:58Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395462 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = पर्सा जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-parsa/sakhuwaprasauni?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240919083655/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-parsa/sakhuwaprasauni?lng=nep|archive-date=2024-09-19}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = जसवन्त यादव <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = शर्मिला विष्ट <small> ([[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७३ फागुन २७ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 55.39<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=22&municipality=5|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 35399 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.15|84.82|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०५१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[सखुवा पर्सौनी]] गाविसको [[कार्यालय]] | website = [https://www.sakhuwaprasaunimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[पर्सा जिल्ला]]का १० वटा [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[सखुवा पर्सौनी]], [[देउखाना]], [[महुवन]], [[लखनपुर]], [[मधुवन मथौल]] र [[कौवा बनकटैया]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३५,३९९ रहेको छ भने यहाँ ६,२९५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सखुवा प्रसौनी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[मधुवन मथौल]] || ६,८८० || ३०.३३ || २२६.८४ |- | २ || [[सखुवा पर्सौनी]] || ७,२८८ || १८.३३ || ३९७.६० |- | ३ || [[कौवा बनकटैया]] || ५,२८४ || ३.८७ || १३६५.३७ |- | ४ || [[देउखाना]] (२–९) || ५,२३२ || ७.४९ || ६९८.५३ |- | ५ || [[देउखाना]] (१) र [[महुवन]] || ५,२०६ || ८.९७ || ५८०.३८ |- | ६ || [[लखनपुर, पर्सा|लखनपुर]] || ५,५०९ || ५.२८ || १०४३.३७ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''३५,३९९''' || '''७४.२७''' || '''४७६.६२''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{पर्सा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcparsa.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, पर्सा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180208211700/http://www.ddcparsa.gov.np/ |date=2018-02-08 }} [[श्रेणी:पर्सा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] h7yeo3hmlooxpoqgkfrkgis2wrwbobn 0 96986 1395518 1391154 2026-11-10T03:54:48Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395518 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = ओखलढुङ्गा जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-okhaldhunga/sunkoshi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826095424/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-okhaldhunga/sunkoshi?lng=nep|archive-date=2024-08-26}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = कमल तामाङ <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = सुनिता अधिकारी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 =143.75<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=4&municipality=7|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 17783 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.3132|86.299|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०३७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[मूलखर्क]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.likhumunokhaldhunga.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''सुनकोशी गाउँपालिका''' [[ओखलढुङ्गा जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[बलखू]], [[सिस्नेरी, ओखलढुङ्गा|सिस्नेरी]], [[मूलखर्क]], [[च्यानम]] र [[कटुञ्जे, ओखलढुङ्गा|कटुञ्जे]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार सुनकोशी गाउँपालिकाको कुल जनसङ्ख्या १७,७८३ रहेको छ भने यहाँ ४,३६८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सुनकोशी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[बलखू]] (१, ७–९) || २,१४५ || १४.२२ || १५०.८४ |- | २ || [[बलखू]] (२–६) || १,७७३ || २३.३६ || ७५.९० |- | ३ || [[सिस्नेरी, ओखलढुङ्गा|सिस्नेरी]] (१–५) || १,९२२ || १८.३३ || १०४.८६ |- | ४ || [[सिस्नेरी, ओखलढुङ्गा|सिस्नेरी]] (६–९) || २,२७६ || १४.०४ || १६२.११ |- | ५ || [[मूलखर्क]] (१–५) || १,७१३ || १२.९६ || १३२.१८ |- | ६ || [[मूलखर्क]] (६–९) || १,७१९ || १७.५६ || ९७.८९ |- | ७ || [[च्यानम]] (१–३, ६, ७) || १,३३८ || १०.०४ || १३३.२७ |- | ८ || [[च्यानम]] (४, ५, ८, ९) || १,१३५ || ६.८३ || १६६.१८ |- | ९ || [[कटुञ्जे, ओखलढुङ्गा|कटुञ्जे]] (१–५) || १,८७० || १९.०९ || ९७.९६ |- | १० || [[कटुञ्जे, ओखलढुङ्गा|कटुञ्जे]] (६–९) || १,८९२ || ७.३३ || २५८.१२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१७,७८३''' || '''१४३.७४''' || १२३.७२ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ओखलढुङ्गा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://dccokhaldhunga.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, ओखलढुङ्गा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240518105602/https://dccokhaldhunga.gov.np/ |date=2024-05-18 }} [[श्रेणी:ओखलढुङ्गा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] ll74jrk8e86n4ozby5uavkniz3lddna 0 97048 1395371 1368837 2026-11-09T14:31:41Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395371 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = बर्मेली भाषा | nativename = မြန်မာစာ | states = [[म्यानमार]] | region = बर्मा | altname = म्यानमार भाषा | ethnicity = [[बमर जनता]] | speakers = ३.३ करोड | familycolor = Sino-Tibetan | fam1 = [[चिनियाँ तिब्बती भाषा परिवार]] | fam2 = [[भोट बर्मेली भाषा परिवार|भोटबर्मेली]] | fam3 = [[लुलोबर्मेली भाषा परिवार|लुलोबर्मेली]] | fam4 = [[बर्मेली भाषा परिवार|बर्मेली]] | ancestor = [[पुरानो बर्मेली]] | ancestor2 = [[मध्य बर्मेली]] | script = [[बर्मेली वर्णमाला]] | nation = {{flag|म्यानमार}} | agency = म्यानमार भाषा आयोग | ld1 = [[म्यानमार]] | map = Idioma birmano.png | mapcaption = बर्मी भाषा बोलिने क्षेत्रहरू (गाढा नीलोमा ती क्षेत्रहरू जहाँ यो अधिक व्यापक रूपमा बोलिन्छ)। (नक्सामा भाषा बहुसङ्ख्यक वा अल्पसङ्ख्यक कहाँ छ भनेर सङ्केत गर्दैन।) | iso1 = my | iso2b = bur | iso2t = mya | iso3 = mya }} '''बर्मेली''' ('''မြန်မာဘာသာ''') [[म्यानमार]]मा बोलिने एक [[चिनियाँ तिब्बती भाषा परिवार|चिनियाँ तिब्बती भाषा]] हो, जहाँ यो [[आधिकारिक भाषा]], [[सम्पर्क भाषा]], र देशको प्रमुख जातीय समूह बर्मेलीहरूको मातृभाषा हो। [[बङ्गलादेश]]को [[चटगाउँ पहाडी क्षेत्र]] (राङ्गमाती, बन्दरबन, खगराचरी, कोक्स बजार) र [[उत्तरपूर्वी भारत]]को [[त्रिपुरा|त्रिपुरा राज्य]]मा आदिवासी जनजातिहरूले पनि बर्मेली भाषा बोल्छन्। बर्मेली म्यानमारको साझा भाषा हो, जुन देशमा सबैभन्दा बढी बोलिने भाषा हो।<ref name="NE100">Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2007" (The World's 100 Largest Languages in 2007), in ''[[Nationalencyklopedin]]''</ref> == वर्गीकरण == बर्मेली भाषा तिब्बती-बर्मेली भाषा-परिवारमा आउने गर्छ जून आर्य तथा चीनी भाषा परिवारको बीचमा हो। तिब्बती-बर्मेली भाषापरिवारमा पनि बर्मेली शाखा तथा तिब्बती शाखा भन्ने दुइ प्रकार छन्। ==बर्मेली भाषाको सामान्य विशेषताहरू== * बर्मेली भाषाको अधिकांश शब्द एक वा दुइ अक्षरको हुन्छ तर त्यससँगै प्रत्यय जोडिएको कारण त्यसको एकाक्षरीपन लुकेको हुन्छ। * बर्मेली भाषा एक टोनल भाषा हो। यसमा तीनवटा टोन छन्- उच्च, मध्यम र तल्लो। * बर्मेलीमा ३३ व्यञ्जन र ७ स्वर छन्। * अन्य भाषाझैँ बर्मेली भाषाका दुइ रूप छन् - मौखिक तथा लिखित रूप र दुबै रूपमा केवल शब्दावलीको मात्र अन्तर नभएर व्याकरणमा पनि अन्तर हुन सक्छ। == लिपि == बर्मेली वर्णमाला ३३ अक्षरहरू र १२ स्वरहरू मिलेर बनेको छ र बायाँबाट दायाँ लेखिएको छ। यसलाई शब्दहरू बीच कुनै खाली ठाउँहरू आवश्यक पर्दैन, यद्यपि आधुनिक लेखनमा सामान्यतया पढ्ने क्षमता बढाउन प्रत्येक क्लज पछि खाली ठाउँहरू समावेश हुन्छन्।<ref>{{cite journal |last=Benedict |first=Paul K. |date=Oct–Dec 1948 |title=Tonal Systems in Southeast Asia |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-oriental-society_october-december-1948_68_4/page/184 |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=68 |issue=4 |pages=184–191 |doi=10.2307/595942 |jstor=595942}}</ref> यसको गोलाकार अक्षरहरू र उपचिह्न द्वारा विशेषता, [[अक्षरात्मक लिपि]] हो, सबै अक्षरहरूमा अन्तर्निहित स्वरहरू छन्। अन्य ब्राह्मी लिपिहरू जस्तै व्यञ्जनहरूलाई उच्चारणको आधारमा छवटा व्यञ्जन समूहहरूमा व्यवस्थित गरिएको छ। स्वर चिह्नहरू र स्वर परिमार्जनहरू अक्षरहरूको बाँया, दायाँ, माथि र तल राखिएको उपचिह्नको रूपमा लेखिन्छन्।<ref>{{cite journal |last=Bradley |first=David |date=Spring 1993 |title=Pronouns in Burmese–Lolo |url=http://sealang.net/sala/archives/pdf4/bradley1993pronouns.pdf |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=16 |issue=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210307215427/http://sealang.net/sala/archives/pdf4/bradley1993pronouns.pdf |archive-date=2021-03-07 |access-date=2021-01-30}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:बर्मेली भाषा| ]] [[श्रेणी:म्यानमारमा बोलिने भाषाहरू]] [[श्रेणी:विश्लेषणात्मक भाषाहरू]] [[श्रेणी:पृथक भाषाहरू]] [[श्रेणी:बङ्गलादेशमा बोलिने भाषाहरू]] [[श्रेणी:विषय–वस्तु–क्रिया भाषाहरू]] cy1b64pxezlyfopdi33nbuych2myxzt 0 97197 1395420 1389441 2026-11-09T19:12:46Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395420 wikitext text/x-wiki {{Infobox aircraft occurrence | name = यूएस-बाङ्ला एयरलाइन्स उडान २२१ | image =S2-AGU.jpg | image_upright = | image_size =200px | alt = | caption =विमानमा २०१४ मा देखा पर्दा | occurrence_type = दुर्घटना | date = {{start date|2018|03|12|df=y}} | summary = अन्तर्गत अनुसन्धान | site = [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]] | coordinates = | passengers = ६७<ref name = registration /> | crew = ४<ref name = registration /> | fatalities = ५१ <ref name="onlinekhabar1" /><ref name = InjuryStatsCNN>{{cite news|work = सिएनएन|date = १२ मार्च २०१८|accessdate = १२ मार्च २०१८|title = काठमाडौँमा विमान दुर्घटनामा परि ५१ यात्रुको मृत्यु|first1 = मन्दिभ|last1 = सुरी|first2 = सुगम|last2 = पोखरेल|url = https://edition.cnn.com/2018/03/12/asia/kathmandu-plane-crash/index.html?sr=twCNN031218kathmandu-plane-crash1149AMVOD}}</ref> | injuries = २०<ref name = InjuryStatsCNN /> | missing = | survivors = | aircraft_type = बम्बार्डियर ड्यास ८ क्यू४०० | aircraft_name = | operator = [[युएस बाङ्ला विमान]] | tail_number = एस२-एजियु<ref name = registration>{{cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-03-12/us-bangla-airlines-aircraft-crashes-near-tia.html|title=युएस बाङ्ला विमान काठमाडौँको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा दुर्घटना|work=द काठमाडौँ पोष्ट|publisher=इ कान्तिपुर|date=१२ मार्च २०१८|accessdate=१२ मार्च २०१८}}</ref> | origin = [[शहजलाल अन्तर्राष्ट्रिय हवाई अड्डा]], [[ढाका]] | stopover = | stopover0 = | stopover1 = | stopover2 = | stopover3 = | stopover4 = | stopover5 = | last_stopover = | destination = [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]],काठमाडौँ }} '''युएस-बाङ्ला विमानसेवा फ्लाइट २११''' २०७४ फागुन २८ मा ढाकाबाट काठमाडौँ आएको विमान त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा दुर्घटना भएको थियो। विमान दुर्घटना हुँदा ७१ जना यात्रुहरु मध्य विमानमा सवार चालक दलका सदस्यसहित ५१ जनाको मृत्यु भएको थियो भने बाँकी २० जना घाइते भएका थिए। दुर्घटना स्थलमा ४९ जनाको मृत्यु भएको थियो।<ref>{{cite web |title=विमान दुर्घटनामा ४९ को मृत्यु, २२ घाइते |url=https://www.kantipurdaily.com/news/2018/03/12/20180312180431.html |website=कान्तिपुर |accessdate=१३ मार्च २०१८}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> मृत्युहुनेहरूमा २२ जना नेपाली, २८ जना बङ्गलादेशी र एक चिनियाँ नागरिक रहेका छन्। दुर्घटनामा घाइते अन्य २० जनाको काठमाडौँका विभिन्न अस्पतालमा उपचार भएको थियो।<ref name="onlinekhabar1">{{cite web|title=अनलाइन खबर मार्फत जानकारी|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/03/665106|website=अनलाइन खबर|accessdate=१३ मार्च २०१८}}</ref> ==विमानको विवरण== दुर्घटनाग्रस्त विमान बम्बार्डियर ड्यास ८ क्यू४०० दर्ता गरिएको एस२-एजियु थियो ।<ref>{{cite web|url=https://m.planespotters.net/airframe/De-Havilland-Canada/DHC-8_Dash-8/S2-AGU-US-Bangla-Airlines/BaJWiPk7|title=S2-AGU US-Bangla Airlines De Havilland Canada DHC-8-400 history|accessdate=12 March 2018}}</ref> विमान पहिल्यै २००१मा स्क्यान्डेनेभियन एयरलाइन्समा पठाइएको थियो, त्यसपछि यसलाई सन् २०१४ मा [[युएस-बाङ्ला एयरलाइन्स]]मा बिक्री गर्नु अघि २००८मा अगस्टसेम्बर एयरवेजमा बेचिएको थियो । यो विमान पहिले नै २०१५ मा अर्को घटनामा संलग्न भएको थियो, यसले सैदपुरमा धावन मार्ग छोड्यो तर त्यहाँ कुनै मानवीय क्षति भएको थिएन। विमानले सानो क्षतिको सामना गर्यो र आठ घण्टा पछि पुनः सेवामा फर्किएको थियो ।<ref>{{cite news|url = http://avherald.com/h?article=48bd5aec|title = Incident: US-Bangla DH8D at Saidpur on Sep 4th 2015, runway excursion after landing|first = Simon|last = Hradecky|date = September 4, 2015|accessdate = March 12, 2018}}</ref> ==दुर्घटना विवरण== २०७४ फागुन २८ लगभग साढे २ बजे, 'त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा यो विमान दुर्घटना भएको थियो । वरुणयन्त्र, फायरफाइटर, नेपाली सेना, प्रहरी र उद्दारकर्ताहरूको अन्य टोली आगो निभाउन एवं घाइतेको उद्धार गरेका थिए ।<ref>{{cite web|title=दुर्घटना कसरी भयो|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/03/664980|website=Online khabar|accessdate=13 मार्च 2018}}</ref> सोही विमानमा रहेका एक यात्रुका अनुसार बङ्गलादेशको स्थानीय समयअनुसार मध्याह्न १२ बजेर ३० मिनेट जाँदा उनीहरू जहाज चढेका थिए । बङ्गलादेशबाट उड्दा जहाजमा कुनै समस्या आएको थिएन । तर, काठमाडौँको आकाशमा आइसकेपछि भने अवतरण गर्नुअघि जहाज केही असन्तुलित भएकोजस्तो उनले महसुस गरेका थिए । जहाज ‘ल्यान्ड’ हुनुपर्ने विन्दुसमेत काटेर गइरहेको उनले देखिरहेका थिए । जहाज असामान्य हुँदै आकाशमा नै रोकिएको थियो र आकाशमा धेरै ट्राफिकका कारण यस्तो भएको होला भनेर यात्रीहरूले सोचिरहेका थिए । त्यसपछि केहीबेरमै जहाजको ह्वात्तै उचाइ घटाएको र सीधै अवतरण गराएको उनले महसुस गरेका थिए । जहाज ल्यान्ड भएपछि कोल्टिएको थियो । असामान्य महसुस गर्दै उनले पछाडि फर्केर हेर्दा धेरै यात्रीहरु थिचिएका थिए र एक किसिमले कोलाहल नै मच्चिइसकेको थियो । हेर्दाहेर्दै जहाजमा आगो लाग्न थाल्यो र धुवाँको मुस्लो फैलिएको थियो ।<ref name="इमेज खबर">{{cite news|title=इमेज खबर|url=http://www.imagekhabar.com/news/latest/plane-crash/38799|accessdate=14 मार्च 2018|publisher=इमेज खबर|ref=एक यात्रीको बयान}}</ref> ==दुर्घटनाको कारण== [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]]मा अन्तरराष्ट्रिय उडान भर्ने विमानहरु एयरपोर्टमा अवतरण हुँदा ०२ नम्बरको मार्ग प्रयोग गरेर ल्यान्ड हुने गर्छन् । तर, यो विमान भने ०२ को साटो २० नम्बरबाट ल्यान्ड हुन खोजेको थियो । एयर ट्राफिक कन्ट्रोलरले विमानलाई दक्षिणबाट आउन अनुमति दिएकोमा विमानले त्यो मार्ग समाउन सकेको थिएन । पहिलो प्रयासमा विमानले दक्षिणको मार्ग समाउन सकेन र उत्तरबाट आएको थियो । र, असामान्य तरिकाले चालकहरूले फोर्स ल्यान्डिङ गर्ने प्रयास गरेको थियो । कतिपयले धावनमार्गमा विमान चिप्लिएको भन्ने कतिपयले अनुमान गरे पनि त्यसो नभई गलत धावनमार्गबाट समातेर फोर्स ल्यान्डिङ गर्न खोजेको थियो । विमान दुर्घटना हुनुअघि नेपाल एयरलाइन्सको ह्याङ्गरलाई छुन एकफिटमात्रै बाँकी थियो । रन वेलाई सेन्टरमा पारेर २० को दायाँ साइडबाट विमान भुँइमा खसेको थियो । एयर ट्राफिक कन्ट्रोलले पहिलोपटक दिएको सूचनालाई विमानले स्वीकार्न सकेको थिएन । <ref name="Online news">{{cite web|title=दुर्घटनामा देखिएको कारण|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/03/664898|website=Online khabar|accessdate=13 मार्च 2018}}</ref> त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका अनुसार । विमान चालकले अटेरी गर्दा दुर्घटना भएको प्रारम्भिक जानकारी दिएको थियो । एअर ट्राफिक ‘कन्ट्रोलर’ले दक्षिण तर्फदेखि अवतरण गर्न पटक–पटक निर्देशन दिएपनि [[विमान चालक|पाइलट]]ले उत्तरतर्फबाट अनुमति मागेर जवरजस्ती गरेको विमानस्थल प्रशासनको भनाइ छ । एअर ट्राफिक कन्ट्रोलरले ‘एलान्मेन्ट’ मिलेन भनेर जानकारी गराउँदा पनि पाइलट उत्तरतर्फ नै गएपछि विमान नेपाली सेनाको ‘ह्याङगर’तिर गएर ठोक्किएको विमानस्थल प्रशासनको भनाइ छ । दुर्घटनाग्रस्त यूएस बाङ्ला विमानको ‘ब्य्याक बक्स’ फेला परेको छ ।<ref name="News24">{{cite web|url=http://www.news24nepal.tv/2018/03/12/275155|website=News24nepal tv|accessdate=14 मार्च 2018|title=अभिलेख प्रतिलिपि|archive-url=https://web.archive.org/web/20180315072403/http://www.news24nepal.tv/2018/03/12/275155|archive-date=2018-03-15}}</ref> ==अन्तराष्ट्रीय विमानदुर्घटनाहरू== नेपालको ६९ वर्षको हवाई इतिहासमा ८५ वटा विमान दुर्घटनामा परेका छन् । युएस बाङ्ला बिमान दुर्घटना गरी अन्तर्राष्ट्रिय विमानको संख्या ८ पुगेको छ । त्रिभुवन विमानस्थलमा मानवीय क्षति हुने गरी भएको युएस विमान दुर्घटना पहिलो दुर्घटना हो । नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय विमान दुर्घटना पर्दा अहिलेसम्म ३ सय ५९ जनाको ज्यान गएको छ । युएस बाङ्ला विमान दुर्घटना पर्नुअघि ३ सय ११ जनाले ज्यान गुमाएका छन् । नेपालमा भएका हवाई दुर्घटनामा अहिलेसम्म झण्डै ८ सयले ज्यान गुमाएका छन्। आन्तरिक उडानका जहाज दुर्घटनामा परी भने ३ सयभन्दा बढीको ज्यान गएको छ ।<ref name="Online khabar">{{cite web|title=अन्तराष्ट्रीय विमान दुर्घटना नेपाल|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/03/664979|website=अनलाइन खबर|accessdate=13 मार्च 2018}}</ref> ==अनुसन्धान== दुर्घटनामा परेको यूएस बाङ्ला विमानको अवस्थाका बारेमा जानकारी लिन बङ्गलादेश सरकारको उच्चस्तरीय सरकारी प्रतिनिधिमण्डल [[काठमाडौँ]] आएको थियो । बङ्गलादेशका उच्च अधिकारी सहितको टोलीमा बङ्गलादेशबाट दुर्घटनामा परेका परिवार सामिल थिए ।<ref name="onlinekhabar1" />[[प्रधानमन्त्री]] [[खड्गप्रसाद ओली]] (के॰पि॰ शर्मा ओली) तुरन्त बचाउ कार्यको निरिक्षण गर्न दुर्घटना स्थल पुगेका थिए । तथा दुर्घटना बारे जानकारी लिएर त्यसको जाँच गर्ने आदेश दिएका थिए । ==चालकदल एवं यात्रुहरू== विमानले ३३ नेपाल, ३२ बङ्गलादेश एवं चीन मालदीवसबाट एक एक गरी ६७ यात्रु बोकेर उडेको थियो । उक्त विमानले २ जना बच्चाहरू सहित ६७ यात्रु र ४ चालक दललाई सवार गराएको थियो। यस विमानको कप्तान आबिद सुल्तान थिए, उनी बङ्गलादेश वायुसेनाको पायलट भई सकेका थिए । प्रथम अधिकारी पृथुला राशिद थिइन। आबिद सुल्तानलाई विमान चालकको २२ वर्षको अनुभव थियो । दुई अन्य चालकदल सदस्य ख्वाजा हुसैन मोहम्मद शफि तथा शमीम अख्तर थिए ।<ref>{{cite news|title=Bdnews24|url=https://bdnews24.com/en/detail/bangladesh/1470306?|accessdate=14 मार्च 2018|ref=Bdnews24}}</ref> आबिद सुल्तानको मृत्युको खवर पछि सुल्तानकी पत्नी अफ्सना खानमलाई हार्टअट्याक भएको थियो । उपचारको लागि उनलाई राजधानी ढाकाको नेशनल इन्ष्टिच्युट अफ न्युरो साइन्स एण्ड हस्पिटलमा भर्ना गरीएको थियो उनको पनि २३ मार्च २०१८ शुक्रबार विहान साढे ९ बजे मृत्यु भएको थियो ।<ref>[http://www.news24nepal.tv/2018/03/23/281453 समाचार२४] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180325185355/http://www.news24nepal.tv/2018/03/23/281453 |date=2018-03-25 }}</ref> {| class="wikitable sortable" align="center" |+ यात्रुहरु र चालकदलहरू (उडान २११) !देश !यात्रु !चालकदल !जम्मा |- align=center |{{झण्डा|नेपाल}} |३३ |० |३३ |- align=center |{{झण्डा चिन्ह|बङ्गलादेश}} [[बङ्गलादेश]] |३२ |४ |३६ |- align=center |{{झण्डा|चीन}} |१ |० |१ |- align=center |{{झण्डा|मालदिभ्स}} |१ |० |१ |- !जम्मा !६७ !४ !७१ |} ==टिप्पणी== ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{नेपालमा भएका विमान दुर्घटनाहरू}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * [https://us-banglaairlines.com/assets/frontend/img/story_telling_usbamessage.jpg Condolences] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313175229/https://us-banglaairlines.com/assets/frontend/img/story_telling_usbamessage.jpg |date=2018-03-13 }} and [https://us-banglaairlines.com/assets/frontend/img/story_telling12march.jpg Hotline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180313175229/https://us-banglaairlines.com/assets/frontend/img/story_telling12march.jpg |date=2018-03-13 }} - [[US-Bangla Airlines]] * [https://www.bombardier.com/en/media/newsList/details.Q400US-BanglaAirlinesAccidentinKathmandu.bombardiercom.html Statement - Bombardier Q400 Aircraft Accident]." [[Bombardier Inc.|Bombardier]]. March 12, 2018. [[श्रेणी:नेपालमा भएका विमान दुर्घटनाहरू]] pv2huwvi8mgmytdedj4ar5r8wznj0jt 0 97269 1395558 1189638 2026-11-10T04:57:53Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395558 wikitext text/x-wiki [[File:Sophia at the AI for Good Global Summit 2018 (27254369347) (cropped).jpg|thumb|upright=1.5|'''सोफिया (यन्त्र मानव)'''गुड विश्व समेलनमा बोल्दै, [[अन्तर्राष्ट्रिय दूरसंचार सङ्घ]], [[जेनेभा]] जून २०१७ ]] '''सोफिया''' एक मानव निर्मित यन्त्र मानव हो । यो यन्त्र मानव हंगकंगमा हानसन रोबटिक्सले निर्माण २०१६ मा निर्माण गरेको हो ।<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.com/nepali/news-43481415?ocid=socialflow_facebook |title = को हुन् रोबोट सोफिया?|accessdate=2018-03-21}}</ref> २०१७ अक्टोबर २५ मा साउदी अरेबिया सरकारले उनलाई आफ्नो देशको नागरिकता दिएको थियो ।<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.com/nepali/news-41793255|title = नागरिकता पाउने विश्वकी 'पहिलो' रोबोट|accessdate=2018-03-21 }}</ref> नागरिकता पाएपछि त्यतिबेला उनले भनेकी थिइन्, "यसका लागि म निकै सम्मानित र गौरवान्वित महसुस गरिरहेकी छु। नागरिकता पाउने विश्वकै पहिलो रोबोट हुन पाउनु ऐतिहासिक हो।" ==इतिहास== सोफिया हानसन रोबोटिक्सद्वारा एआई विकासकर्ता सहयोगले बनाईएको थियो र गूगल मातृभाषा वर्णमाला कम्पनी जसले उनको आवाज पहिचान गर्ने प्रणालीको काम गर्छ र सिन्गुलारिटि नेट जसले उनको दिमागलाई बलियो बनाइ दिएको छ ।<ref>{{Cite news|url=https://e27.co/true-living-ai-adaptive-conscious-caring-ethical-dr-david-hanson-hanson-robotics-20171106/|title=A true living AI is adaptive, conscious, caring and ethical: Dr David Hanson of Hanson Robotics|work=e27|access-date=2018-01-04|language=en-US}}</ref> मानव स्वरूप भएकी सोफियालाई हङकङको कम्पनी हयानसन रोबोटिक्सले निर्माण गरेको हो । सोफियाको निर्माण २०१५ मा भएको थियो भने २०१६ मा उनलाई अमेरिकामा आयोजित एक कार्यक्रममा सार्वजनिक गरिएको थियो । <ref name="kantipurdaily.com">[https://www.kantipurdaily.com/news/2018/03/21/15216065169533324.html सेलेब्रिटी रोबोट ‘सोफिया’ ले भनिन्- 'प्रविधिको प्रयोगले गरिबी हटाउन सकिन्छ'-कान्तिपुर डेली] {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===नेपालमा सोफिया=== राष्ट्रसंघीय विकास कार्यक्रम (यूएनडीपी) ले आयोजना गरेको ‘सार्वजनिक सेवाका लागि प्रविधि’ विषयक सम्मेलनमा भाग लिन २०७४ चैत्र ६ गते मंगलवार उनी कार्यक्रममा सहभागी हुन काठमाडौँ आएकी थिइन् । <ref name="kantipurdaily.com"/> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{wikiquote}} {{commonscat}} * {{Official website|http://sophiabot.com/}} * [http://www.hansonrobotics.com/robot/sophia/ Sophia] at Hanson Robotics website * [https://github.com/hansonrobotics Sophia's open-source code] on GitHub [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१८ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:विज्ञान]] ipunqaoh4qb8t3p2jokerx6iyd755uv 0 97572 1395465 1390665 2026-11-10T01:00:31Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395465 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = गुल्मी जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-gulmi/satyawati?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907130801/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-gulmi/satyawati?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = टीकाराम पाण्डे <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = निरमाया तरामु <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 115.92<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=50&municipality=2|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 19473 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.98|83.26|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०७९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[जोहाङ]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.satyawatimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[गुल्मी जिल्ला]]का १० वटा [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[अस्लेवा]], [[ठूलो लुम्पेक]], [[जोहाङ]], [[जुनिया]], [[भार्से]], [[हँसरा]] र [[लिम्घा]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १९,४७३ रहेको छ भने यहाँ ५,१६९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ सत्यवती गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[अस्लेवा]] || २,५६५ || ९.६८ || २६४.९८ |- | २ || [[ठूलो लुम्पेक]] (७-९) || १,९४३ || ८.४७ || २२९.४० |- | ३ || [[ठूलो लुम्पेक]] (१-६) || ३,१४२ || २०.५५ || १५२.९० |- | ४ || [[लिम्घा]] || २,४४२ || १४.७२ || १६५.९० |- | ५ || [[हँसरा]] || २,२८५ || १२.८२ || १७८.२४ |- | ६ || [[जोहाङ]] || ३,६११ || ९.२१ || ३९२.०७ |- | ७ || [[जुनिया]] || २,३२० || १३.६१ || १७०.४६ |- | ८ || [[भार्से]] || १,१६५ || २६.८६ || ४३.३७ |- ! कुल !! !! १९,४७३ !! ११५.९२ || १६७.९९ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{गुल्मी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcgulmi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, गुल्मी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170717234819/http://ddcgulmi.gov.np/ |date=2017-07-17 }} [[श्रेणी:गुल्मी जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] cij3njif1porcqz7a235hlufo4lwyto 0 98173 1395469 1390712 2026-11-10T01:14:44Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395469 wikitext text/x-wiki '''सप्तकोशी उच्च बाँध''' (सप्तकोशी उच्च बहुद्देश्यीय परियोजना) [[सप्तकोशी नदी]]मा निर्माण गर्न प्रस्ताव गरिएको जलाशययुक्त जलविद्युत परियोजना हो। यो बाँध [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]], [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]], [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] र [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] जिल्लाका सीमावर्ती कोशी तटीय क्षेत्रमा पर्दछ। उच्च बाँध पश्चिममा उदयपुरको [[मैनामैनी]] र पूर्व सुनसरीको [[बराहक्षेत्र]] मन्दिर नजिकको कोशीको गल्छीमा २ सय ६९ मिटर अग्लो एक किलोमिटर लम्बाईको बाँध निर्माण गर्ने प्रस्ताव गरिएको छ। <ref>{{cite web |url= https://www.kantipurdaily.com/printedition/2017/08/30/20170830075418.html |title= ‘कोसी उच्च बाँध आवश्यक’ भाद्र १४, २०७४ |last= |first= |date= भाद्र १४, २०७४ |website= |publisher= |access-date= १२ जून २०१८ |quote=}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस परियोजनाबाट ठूलो परिमाणमा (३,३०० मेगावाट) विद्युत निकाल्न सकिने"<ref name="भण्डारी">{{cite web |url= http://annapurnapost.com/news/80269 |title= समाधान होइन उच्च बाँध |last=भण्डारी |first=रतन |date=२०७४ भदौ ३० |website= |publisher= |access-date=१२ जून २०१८ |quote= }}</ref>, आसपासका ठूलो क्षेत्रमा सिंचाइ गर्न सकिने तथा [[भारत]]का कोशी बाढी प्रभावित क्षेत्रमा बाढीको क्षति नियन्त्रण गर्ने देखि [[नेपाल]]मा पानी जहाज ल्याउने सम्मका महत्त्वाकांक्षी योजनाहरू अघि सारिएका छन्।<ref>{{cite web |url=https://setopati.com/from-paper/76921 |title=सप्तकोसीमा उच्च बाँध १५ जिल्ला खतरामा |last= |first= |date=भदौ ६ २०७४ |website= |publisher= |access-date=१२ जून २०१८ |quote= |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822041135/https://setopati.com/from-paper/76921 |archive-date=2017-08-22 }}</ref> ==पृष्ठभूमि== सप्तकोशी नदीले भारतको बिहार राज्यको ठूलो क्षेत्रमा क्षति पुर्याएपछि अंग्रेज शासकले नै कोशी नदीमा बाँध बनाएर बाढी नियन्त्रण गर्न अध्ययन सुरु गरेका थिए। "सन् १७७९ तिर मेजर जे. रेनलले, सन् १८६३ मा जेम्स फरगुसनले र त्यसपछि एफए सिलिङफिल्डले कोसीको अध्ययन गरे। सन् १८६९-७० को बाढीले बिहारको पूर्णियामा ताण्डव मच्चाएपछि अंग्रेजहरू कोसीमा तटबन्ध बनाएर बाढी नियन्त्रण गर्ने निर्णयमा पुगेका थिए।"<ref name="भण्डारी"/> बृटिसले कोशीको अलि माथि हालको उदयपुर जिल्लावर्ती बराह क्षेत्रमा बाँध बनाउन प्रस्ताव ल्याएको थियो। छलफल हुँदै जाँदा राणा प्रधानमन्त्री [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|बीरसम्शेर]]ले चतरामा बाँध बनाउने अनुमति दिएका थिए।<ref name="भण्डारी"/> बृटिस साम्राज्य हटेपछिको स्वतन्त्र भारत सरकारले यो प्रस्तावलाई अझ घनीभूत रूपमा उठायो। विभिन्न चरणमा छलफल र अध्ययन भै [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बीपी कोइराला]] प्रधानमन्त्री भएका बेला कोशी र गण्डकी नदीमा बाँध बनाउने सम्झौताहरू भए। चतरामा पनि सहमति बन्न नसकेपछि अन्त्यमा नेपाल भारत सीमावर्ती हनुमाननगरमा बाँध बनाउने सहमति भयो। सोही अनुसार सन् १९६५ मा [[कोशी बाँध]] निर्माण सम्पन्न भयो। प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]]को भारत भ्रमणका बेला १९९१ डिसेम्बरमा उच्च बाँध बारे अध्ययन थाल्ने सहमति भएको थियो। १९९२ फेब्रुअरी १४ मा काठमाडौंमा सम्पन्न नेपाल-भारत विज्ञहरूको संयुक्त बैठकमा सप्तकोसी उच्च बाँधको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) निर्माण गर्ने सहमति भएको थियो। प्रधानमन्त्री [[शेरबहादुर देउवा]]को भारत भ्रमणका क्रममा १९९६ फेब्रुअरी १७ मा जारी संयुक्त वक्तव्यमा सप्तकोसी उच्च बाँध उल्लेख छ। १९९७ जनवरी ९ मा नेपाल-भारतका विज्ञहरूको संयुक्त बैठकमा सप्तकोसी उच्च बाँधबारे थप अध्ययन गर्न छुट्टै सहमतिपत्रमा हस्ताक्षर भयो। २०१२ फेब्रुअरीमा दिल्लीमा सम्पन्न मन्त्रीस्तरीय बैठकमा सन् २०१३ को फेब्रुअरीभित्र सप्तकोसी उच्च बाँधको डीपीआर पूरा गर्ने सहमति भएको थियो। <ref name="भण्डारी"/> ==विवाद== सप्तकोशी उच्च बाँध परियोजनाको चर्चा सुरू भएदेखि नै विवादमा तानिएको छ। यस बाँधको जलाशयले मात्र ९५ बर्ग किलोमीटर भू भाग ओगट्ने छ। यस बाँध निर्माणबाट उर्वर भूमि र वन क्षेत्र सहित करिव ८२३.६५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्र डुबानमा पर्नेछ। ठूलो क्षेत्र अधिग्रहण हुने भएकोले १० जिल्लाबाट एक लाख भन्दा धेरै मानिस विस्थापित हुनुपर्नेछ। <ref name="भण्डारी"/> कमजोर भूधरातलीय र भूकम्पिय जोखिम क्षेत्रमा निर्माण हुने अग्लो र ठूलो जलाशय फुट्ने खतरा जतिबेला पनि रहिरहने भएकोले [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]], सप्तरी, सुनसरी, मोरङ लगायत जिल्लाका धेरै भू-भागहरू बाढीको जोखिममा पर्ने छन्। यसबाट कोशी आश्रित सर्वसाधारणको जीवनयापनमा ठूलो असर पर्ने आलोचकहरूको भनाइ छ। ठूलो परियोजनाले स्थानीय वातावरणमा पार्नसक्ने अन्य कयौ‌ असरहरूको पनि सामना गर्नुपर्ने हुन्छ। यस बाँधमा भारतको स्वार्थ रहेको हुँदा चाँडो बनाउन भारतबाट दवाव आउने गरेको समाचार आउने गरेको छ। यस विषयमा नेपाल भारत प्रवुद्ध समुहको बैठकमा बारम्बार छलफल हुने गरेको छ।<ref>{{cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2017/08/617721 |title= कोसी उच्च बाँध बनाउन भारतीय दबाब, बने ७५ हजार विस्थापित हुने |last= |first= |date= २०७४ साउन ३१ |website= |publisher= कारोवार दैनिक |access-date=१२ जून २०१८ |quote=}}</ref> प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]]ले आफ्नो भारत भ्रमणमा कोशीको बाटो नेपालमा तुरुन्तै पानीजहाज आउने अभिव्यक्ति दिएपछि यो विषय अझै पेचिलो बनेको छ। तर हालसम्म कोशी उच्च बाँध बनाउने बारे औपचारिक सन्धि सम्झौता भने भएको छैन। == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[कोशी बाँध]] * [[सप्तकोशी नदी]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:नेपालका बाँधहरू]] pmvoq23rso0yeviidliunzxnki9o2jv 0 98862 1395380 1388328 2026-11-09T15:24:54Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395380 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = बेस्ट फ्रेन्ज फरेभर | image = Best Frenz Forever Poster.jpg | caption = चलचित्र पोस्टर | director = उत्सव प्रताप थपलिया | producer = सरिक्षा थापा<br> सन्दिप घिमिरे | writer = डा. लोचन आचार्य | starring = [[सौरभ चौधरी]]<br>मनिष न्योपाने<br>सन्दिप घिमिरे<br>[[पिङ्की शेर्पा]] | music = अर्जुन पोखरेल <BR>कमल खत्री | country = [[नेपाल]] | language = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | cinematography = निर्मल मुल्मी श्रेष्ठ | editing = मुभी फ्याक्ट्री | choreography = हरपाल गुरुङ | studio = एफडि स्टुडियो | distributor = | released = {{Film date|df=yes|2016|5|27|}} | runtime = ११७ मिनेट<ref>{{cite web |title=Best Friend Forever – Nepali Movies, films |url=https://xnepali.net/tag/best-friend-forever/ |website=xnepali.net |accessdate=25 July 2018 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | budget = | gross = अज्ञात }} '''''बेस्ट फ्रेन्ज फरेभर''''' ('''बिएफएफ''') एक नेपाली कथानक चलचित्र हो । सन् २०१६ मा निर्देशक [[उत्सव प्रताप थपलिया]]द्वारा निर्माण गरिएको यो चलचित्रको कथावस्तु मित्रहरूको एकता र प्रेममा आधारित रहेको छ । उत्सवद्वारा निर्देशन गरिएको यो पहिलो चलचित्र हो । यस चलचित्रका मुख्य अभिनेताको रूपमा [[सौरभ चौधरी]], मनिष न्योपाने, सन्दिप घिमिरे रहेका छन् भने मुख्य अभिनेत्रीको भूमिकामा [[पिङ्की शेर्पा]] र [[साधना भण्डारी]] रहेकी छिन् ।<ref>{{cite web |title=Best frenz forever Party all night music video launched – NepalWAP.com |url=http://nepalwap.com/best-frenz-forever-party-all-night-music-video-launched.html |website=nepalwap.com |accessdate=25 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725122900/http://nepalwap.com/best-frenz-forever-party-all-night-music-video-launched.html |archive-date=25 July 2018 }}</ref><ref>{{cite web |title=‘बेस्ट फ्रेन्ज फरेभर’ जेठमा |url=https://www.kantipurdaily.com/printedition/2016/04/25/20160425090156.html |accessdate=25 July 2018 |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725153242/https://www.kantipurdaily.com/printedition/2016/04/25/20160425090156.html |archive-date=25 July 2018}}</ref> यस चलचित्रको व्यवसायिक प्रदर्शन सन् २०१६ मे २७ मा गरिएको थियो ।<ref>{{cite web |title=‘रामप्यारी’ र ‘नाई नभन्नू ल ४’ को ब्यापार यस्तो (व्यापारिक रिपोर्ट) |url=http://www.mazzakoonline.com/business-report-of-ram-pyaari-and-nai-na-bhannu-la-4/ |website=Mazzakoonline |accessdate=25 July 2018 |language=अङ्ग्रेजी |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725153411/http://www.mazzakoonline.com/business-report-of-ram-pyaari-and-nai-na-bhannu-la-4/ |archive-date=25 July 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.aajakokhabar.com.np/news-details.php?nid=5770 |title=Best Friend Forever |language=अङ्ग्रेजी |access-date=2018-07-26}}</ref> ==कथावस्तु== ==कलाकारहरू== {| class="wikitable" |- ! कलाकार || भूमिका |- | [[सौरभ चौधरी]] || आर्यन |- | मनिष न्योपाने || पियुष |- | सन्दिप घिमिरे || |- | [[पिङ्की शेर्पा]] || नविना |- | [[साधना भण्डारी]] || श्रेया |} ==सङ्गीत== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]] ijpfk38pf7j2wsbzlbrrigajymgl243 0 98993 1395601 1391817 2026-11-10T07:15:43Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395601 wikitext text/x-wiki {{Infobox Military Conflict |conflict=६४ सालको पर्व | partof = [[भीमसेन थापा]]को शासन | other_name= बाग्यान विद्रोह<br>बाग्यान पर्व |image= |caption= |date=१८६२ आश्विन |place=माँझकिरात (भोजपुर र खोटाङ), नेपाल |cause = [[बासठ्ठीहरण|बासठ्ठी हरण]] |result=विद्रोह असफल, दमन भयो<br>१३ जनालाई ज्यान सजाय<br> ६ जना ब्राह्मन मुडिए |combatant1= |combatant2= |commander1= [[भीमसेन थापा]]<br>बख्तावरसिंह बस्नेत |commander2=अटल राई |casualties1= |casualties2= }} '''६४ साल पर्व''' भन्नाले १८६२ मा [[बासठ्ठीहरण]]मा विर्ता, [[किपट]] जमिन खोसिएपछी [[माझकिरात]]का जङ्गी बाहुन, क्षेत्री र राईहरु मिली राज्य विरुद्ध गरेको विद्रोहलाई चिनिन्छ। यो पर्व नेपालको पूर्वप्रदेश माझ्किरातको [[भोजपुर]] र [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]]मा घटेको थियो। यसलाई '''बाग्यान विद्रोह''' वा '''बाग्यान पर्व''' पनि भनिन्छ । यस विद्रोहमा सामेल मानिस हेर्दा बाहुन, क्षेत्री, राई, घर्ती सबै भएकाले बासट्ठीहरण र किपटहरणविरुद्ध यो विद्रोह भएको थियो ।<ref>{{Cite web |last=दिक्पाल |first=राजकुमार |date=२०७७ माघ १७ |title=जो विद्रोहमा मारिए |url=https://jhannaya.nayapatrikadaily.com/news-details/1253/2021-01-30 |access-date=2026-05-23 |website=Naya Patrika |language=np |archive-url=https://web.archive.org/web/20210306231742/https://jhannaya.nayapatrikadaily.com/news-details/1253/2021-01-30 |archive-date=2021-03-06 }}</ref> संवत् १८६४ मा नेपालको राजसिंहासनमा १० वर्षका [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गीर्वाणयुद्धविक्रम शाह]] विराजमान थिए। नेपालको सम्पूर्ण शासनको बागडोर [[भीमसेन थापा]]को हातमा थियो। उनी नेपालका सर्वेसर्वा बनेका थिए। त्यसबेलाको नेपालको इतिहासको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि पहिल्याएको खण्डमा त्यो पर्व पर्नामा त्यसअघिका विनाशकारी गृहकलहबाट उब्जेका पर्वहरू नै जिम्मेवार देखिन्छन्। विशेषतः [[रणबहादुर शाह]] र [[भीमसेन थापा]]का सल्लाह–सहमतिबाट ढुकुटीको धन बढाउन गरिएको बिर्ता, गुठी, किपट अधिग्रहण अर्थात् [[बासठ्ठीहरण|बासठ्ठी हरण]] जस्ता कामकुरा नै पूर्व–पश्चिममा असन्तोषका लहर उठाउने र यो पर्व पार्ने कारण बनेका थिए। यो विद्रोह खोटाङ र भोजपुरमा भएको थियो। यो विद्रोह दवाउन केन्द्रबाट भीमसेन थापाले काजी बख्तावरसिंह बस्नेतलाई पनि खोटाङतर्फ खटाएका थिए। विद्रोहीमध्ये कतिपयको ज्यानहरण गरी उनीहरुको अंश पनि सर्वस्वहरण गरि, परिवारलाई पनि मासिएको थियो। == पृष्ठभुमी == [[रणबहादुर शाह|राजा रणबहादुर शाह]] वि.सं. १८५८मा राज्य त्याग गरी बनारस गएका थिए। वनारसमा वस्दा अंग्रेजले सहयोग नगरेको <ref>नेपालको इतिहासमा भएका प्रमुख युद्ध तथा महत्त्वपूर्ण घटनाहरु https://bishalnepal.com/नेपालको-इतिहासमा-भएका-प्/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423150440/http://bishalnepal.com/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%AD%E0%A4%8F%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AA%E0%A5%8D/|date=2017-04-23}}</ref> तथा धन सकिएर बिजोग स्थिति भएपछी पछि वि.सं. १८६२मा पुनः नेपाल फर्किए र [[दामोदर पाँडे|दामोदर पाण्डे]] लगायत केहि भारदारको हत्या र केहि भारदारहरूको निर्वासन गरी शासन सत्ता आफ्नो हातमा लिए । भोगविलासमा मस्त रणबहादुर शाहले राजराजेश्वरी, सुवर्णप्रभा र कान्तिवतीका अतिरिक्त बनारसबाट फर्केपछि लक्ष्मीदेवी, महताव, चन्द्रावती, अमरराजेश्वरी तथा [[ललित त्रिपुरा सुन्दरी|ललितत्रिपूरासुन्दरी]]सँग आफूखुसी विवाह गरेका थिए। नेपालको एकीकरण गर्न धनको आपूर्ति गर्न भनी ब्राह्मणले पाएको विर्ता, राईको किपट हरण गर्नपट्टी लागे। १८६२ मा मुख्तियार रणबहादुर शाहले विर्ता, गुठी र किपट जग्ग्गा जफत गर्ने घोषणा गरे। यसै घटनालाई ६२ हरण, [[बासठ्ठीहरण|विर्ता हरण]]को नामले चिनिन्छ। त्यो विर्ताहरणले शताब्दी देखि पाएका विर्तावाला भएका ब्राह्मण लगायत सबैजसो जातिमा ठूलो हलचल ल्यायो।<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२०१|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> == विद्रोह == यो विद्रोह नेपालको पूर्वप्रदेश माझ्किरातको भोजपुर र खोटाङमा घटेको थियो। [[दुधकोशी नदी|दूधकोशी]] र [[अरुण]]बीचको भाग माझकिरात कहिन्थ्यो। वि.सं. १८६२ मा गरिएको बिर्ता हरणबाट रिसाएका ब्राह्मणहरू र राईहरूले पूर्वको माझकिराँतमा विद्रोह गरे। आफैं वा पूर्वराजाहरूले दिएका बिर्ता-वितलप, छाप, खर्क, [[किपट]] हरण गर्नु भनेको त्यस बेला सानो कुरा थिएन। त्यही कारण माझकिरातका जङ्गी बाहुन–क्षेत्री र राईहरूले राजा विरुद्ध वाग्यान उठाएका थिए। यसलाई '''६४ साल पर्व''', '''वाग्यान पर्व'''को नामले चिनिन्छ। चौसठ्ठी साल पर्वमा पूर्वका निकै मानिस लागेका थिए। तिरो तिर्न छाडेर माझकिरातीहरु ठूलो विद्रोहमा उत्रिएका थिए। तर तुरुन्तै यसलाई दबाइयो। विद्रोहको सर्वस्व गरेर जायदाद र जहानपरिवारसमेत ल्याउन काठमाडौंबाट हवल्दार केहरसिंह थापा खटाइएका थिए। १८६४ आश्विन, सुदी ३ रोज १ मा दिइएको यो आदेशमा “…उप्रान्त माझकिरात कुल्याहाहरुको सर्वसो र कुलकपीला कमारा कमारी लीन पठाएको (छ) अपसील माफिकको सर्वसो कुलन कपीला लेउपरेउनु…” भन्ने उल्लेख छ।<ref name=":1" /> आदेश अनुसार केहरसिंह नेतृत्वको फौजले दमन गर्‍यो।<ref>{{Cite web |date=चैत ६, २०८२ |title=हर्कको थाप्लोमा माझकिरातको ‘विद्रोही विरासत’ |url=https://nepalkhabar.com/politics/268875-2026-3-20-9-22-1 |access-date=2026-05-23 |website=nepalkhabar |language=Nepali|last=मिश्र|first=वाशुदेव}}</ref> यो विद्रोह दवाउन केन्द्रबाट भीमसेन थापाले काजी बख्तावरसिंह बस्नेतलाई पनि खोटाङतर्फ खटाएका थिए। उनी त्यसतर्फ खटिएको वि.सं. १८६४ वैशाख सुदी १२ रोज ५ को पत्र [[योगी नरहरिनाथ]]ले “इतिहास प्रकाशमा सन्धिपत्र सङ्ग्रह” भाग १ (२०५५:१८०) मा प्रकाशित गरेका छन्। <ref>{{Cite web |title=२१७ वर्षअघिको त्यो माझकिरात विद्रोह |url=https://khabarhub.com/2025/27/740250/ |access-date=2026-05-23 |website=Khabarhub |language=en|date=१४ माघ २०८१|last=दिक्पाल|first=राजकुमार}}</ref> === दण्ड-सजाय === यस विद्रोहमा १९ जना पक्राउ भएका थिए। ती मध्ये ६ जना बाहुन, दुई जना क्षेत्री, ६ जना राई र पाँच जना घर्ती थिए। विद्रोहमा सामेल भएका दत्तु उपाध्याय कोइराला, पशुपति जैसी, पीताम्बर उपाध्याय, रामभद्र उपाध्याय, प्रल्लाद जैसी र भगिरथ ढुङ्गानाको चारपाटा मुडियो, जात खोसियो र सर्वस्वहरण भयो। अटल खत्री, नरी बस्नेत, कनकसिंह घर्ती, केसर घर्ती, धीर्जे घर्ती, बन्दु घर्ती र गजसिंह घर्तीलाई काटियो। यस्तै अटल राई, भरथसिंह राई, कंठवीर राई, चामुफाल्या राई, सुजा राई र दिलिमी राईको पनि हत्या गरियो। रामभद्र पाध्या र पीताम्बर नेपालको चाहिं भाइ–छोराको अंश पर सारेर उनको जति मात्रै सर्वस्व गरियो। अरू चारजना बाहुनको पूरै सर्वस्व गरियो। क्षेत्री, राई र घर्ती जति सबै काटिए। अटल खत्रीका छोरा दरबारमा जागीर खाई बसेका हुनाले उसको अंश राखी बाँकी सर्वस्व भयो। अटल राई, भरतसिंह राई, कंठवीर राईहरूको जहान छोराछोरी समेतलाई कमाराकमारी बनाइए।<ref name=":1">{{cite book|title=नेपालको महाभारत|author=ज्ञानमणि नेपाल|page=९९-१००|date=२०५२|publisher=|isbn=|url=}}</ref> अरूका आ–आफ्नो ज्यान र धन मात्र गयो, भाइ–छोरा, तिनको अंश र जहान छोराछोरीमाथि दाग लागेन। यस पर्वमा लागेका अरू चार जनालाई सर्वस्व गरी कायनामा लेखाई दरबारै लगियो भनिएको छ।<ref>{{Cite web |last=नेपाल |first=ज्ञानमणि |title=६४ साल पर्व |url=https://www.himalkhabar.com/news/5170/ |access-date=2026-05-23 |website= |date=२४ भदौ, २०७४}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नेपालको इतिहासका प्रमुख काण्ड तथा पर्वहरू]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== <references/> [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] jttqrxrkkdtc9ume2ml8tqfmvnapckc 0 99326 1395381 1388343 2026-11-09T15:26:36Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395381 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- आधारभूत जानकारी --> |name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[गाउँपालिका]] |motto = <!-- चित्र र नक्साहरू --> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = | pushpin_map_caption = | pushpin_map = डोटी जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल | coordinates = {{coord|29.26|80.87|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} <!-- अवस्थिति--> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] |subdivision_type3 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name3 = [[डोटी जिल्ला|डोटी]] |<!-- राजनीति --> |government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-doti/bogatan-phudsil?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306084729/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-doti/bogatan-phudsil?lng=nep|archive-date=2026-03-06}}</ref> |leader_party = |leader_title = [[अध्यक्ष]] |leader_name = कमलबहादुर गडसिला <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) |leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] |leader_name1 = विष्नादेवी बम <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |established_title = |established_date = २७ फागुन २०७३ <!-- क्षेत्रफल --> |area_footnotes = |area_total_km2 = 300.22 <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=74&municipality=7|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 15540 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank1 = <!-- साधारण जानकारी --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = |postal_code = |area_code = +९७७-९४ |blank_name = केन्द्र |blank_info = साविक [[चवरा चौतारा]] गाविसको कार्यालय |website = [http://www.bogatanmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[डोटी जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[सिमचौर]], [[केदार अखडा]], [[कानाचौर]], [[सातफरी]], [[धिर्कामाण्डौ]], [[गगुडा]] र [[चवरा चौतारा]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। यो गाउँपालिका ७ [[वडा]]मा विभाजन गरिएको छ। यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वमा [[अछाम जिल्ला|अछाम]] जिल्ला, पश्चिममा [[बडीकेदार गाउँपालिका]], उत्तरमा [[के.आई.सिंह गाउँपालिका]] तथा दक्षिणमा [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] जिल्लासँग जोडिएको छ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहहरूको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|archive-date=2019-03-17}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १५,५४० रहेको छ भने यहाँ ३,१६२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ बोगटान फुड्सिल गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[सिमचौर]] || २,८८२ || ५१.२२ || ५६.२७ |- | २ || [[केदार अखडा]] || १,५०५ || ३१.९५ || ४७.१० |- | ३ || [[कानाचौर]] || १,६९३ || ७०.६८ || २३.९५ |- | ४ || [[सातफरी]] || २,८९७ || २७.९४ || १०३.६९ |- | ५ || [[धिर्कामाण्डौ]] || १,८१६ || ३८.८७ || ४६.७२ |- | ६ || [[गगुडा]] || २,४३९ || २७.१२ || ८९.९३ |- | ७ || [[चवरा चौतारा]] || २,३०८ || ५२.४६ || ४४.०० |- ! colspan="2" | जम्मा !! १५,५४० !! ३००.२४ !! ५१.७६ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcdoti.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, डोटी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170824050251/http://www.ddcdoti.gov.np/ |date=2017-08-24 }} {{डोटी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:डोटी जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 8pqsn36bzvbb0686ywlfz6rw8pl2p9h 0 99609 1395408 1388800 2026-11-09T17:19:40Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395408 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|नेपाली राजनीतिज्ञ}} {{Infobox officeholder | name = मनिषकुमार सुमन | image = Manish Kumar Suman (cropped).jpg | caption = | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1976|8|25}} | birth_place = [[राजविराज नगरपालिका|राजविराज]], [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]], [[मधेश प्रदेश]] | residence = राजविराज, नेपाल | alma_mater = | death_date = | death_place = | constituency = [[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २ (ख)]] | occupation = राजनीतिज्ञ | profession = | nationality = नेपाली | party = [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] | spouse = | children = | parents = | signature = | Awards = | website = | footnotes = | source = <!--- Position held ---> | office1 = [[मधेश प्रदेश]]सभा सदस्य | term1 = | predecessor1 = | successor1 = | office2 = | term_start2 = १५ फेब्रुअरी २०१९<ref>{{Cite web |url=https://www.kantipurdaily.com/pradesh-2/2019/02/16/155028877902451323.html |title=लेखा सभापतिमा नेकपाकै बागी |website=कान्तिपुर दैनिक |language=ne |access-date=22 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190222152148/https://www.kantipurdaily.com/pradesh-2/2019/02/16/155028877902451323.html |archive-date=22 February 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.janatasamachar.com/2019/02/95634 |title=प्रदेश २ काे पाँच समितिमा अध्यक्ष निर्विरोध |date=14 February 2019 |website=जनता समाचार |language=ne |access-date=22 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190222204449/https://www.janatasamachar.com/2019/02/95634 |archive-date=22 February 2019 }}</ref> | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = }} '''मनिषकुमार सुमन''' (जन्म:२०३३ भदौ ९) एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी [[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४]]मा, [[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]]को तर्फबाट [[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २ (ख)]]बाट निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web |author=|title=राजपा महासचिव मनिष सुमन प्रदेशसभामा निर्वाचित|url=https://www.onlinekhabar.com/2017/12/645071|access-date=२५ माघ २०८० |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> उनी [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]को प्रवक्ता समेत हुन्।<ref>{{Cite web |author= |title=जसपाको प्रवक्तामा मनिष सुमन |url=https://baahrakhari.com/detail/360652 |access-date=२५ माघ २०८० |website= |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407154437/https://baahrakhari.com/detail/360652 |archive-date=2024-04-07 }}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:जनता समाजवादी पार्टी, नेपालका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेश सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालका राजनीतिज्ञहरू]] awx0pgev6hqu00n2x8m0k4c1ro22ics 0 99794 1395372 1380198 2026-11-09T14:33:06Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395372 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सर्लाही जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-sarlahi/haripur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820142509/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-sarlahi/haripur?lng=nep|archive-date=2024-08-20}}</ref> | government_type = | leader_title = नगरप्रमुख | leader_name = रामाशङ्करप्रसाद कुशवाहा <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = कोशिला देवी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 48.55<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=19&municipality=5|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 47912 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.81|85.38|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[बलरा]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.balramun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[सर्लाही जिल्ला]]को ११ [[नगरपालिका]] मध्येको एक हो। नगरपालिका घोषणा गर्दा [[हथिऔल]], [[बलरा]], [[अर्नाहा, सर्लाही|अर्नाहा]], [[डुमरिया]], [[मिर्जापुर, सर्लाही|मिर्जापुर]], [[गडहियाबैरी]] (३-९) [[अचलगढ]], [[सुदामा, सर्लाही|सुदामा]] र [[छटौना]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४७,९१२ रहेको छ भने यहाँ ८,६२२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ बलरा नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[हथिऔल]] (१–४, ८) || ३,९४३ || ६.११ || ६४५.३४ |- | २ || [[हथिऔल]] (५, ६, ७, ९) || ५,६३० || ३.२१ || १७५३.८९ |- | ३ || [[बलरा]] (१–४) || २,७७८ || ३.५६ || ७८०.३४ |- | ४ || [[बलरा]] (५–९) || ४,३७१ || २.२१ || १९७७.८३ |- | ५ || [[अर्नाहा, सर्लाही|अर्नाहा]] || ४,५६५ || ३.५७ || १२७८.७१ |- | ६ || [[मिर्जापुर, सर्लाही|मिर्जापुर]] || ५,१८५ || २.७६ || १८७८.६२ |- | ७ || [[डुमरिया]] || ४,५१६ || ४.३५ || १०३८.१६ |- | ८ || [[गडहियाबैरी]] (३–९) || ५,१६४ || ३.६ || १४३४.४४ |- | ९ || [[अचलगढ]] || ३,९६५ || ६.३९ || ६२०.५० |- | १० || [[सुदामा]] || ४,४१६ || ३.४१ || १२९५.०१ |- | ११ || [[छटौना]] || ३,३७९ || ९.३८ || ३६०.२३ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''४७,९१२''' || '''४८.५५''' || '''९८६.८६''' |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcsarlahi.gov.np/ जिल्ला विकास समिति, सर्लाही]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{सर्लाही जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] 896557vjoge797s13t9lxxeeb7qe2ux 0 102320 1395592 1393533 2026-11-10T06:55:24Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395592 wikitext text/x-wiki {{Infobox album | name = १९८९ | type = स्टुडियो एल्बम | artist = [[टेलर स्विफ्ट]] | cover = Taylor Swift - 1989.png | border = yes | alt = | released = {{start date|2014|10|27}} | recorded = २०१३–१४ | venue = | studio = | genre = {{hlist|[[पप सङ्गीत|पप]]<ref>{{cite web|url=http://consequenceofsound.net/2014/10/album-review-taylor-swift-1989/|title=टेलर स्विफ्ट&nbsp;– १९८९&nbsp;– एल्बम|work=कन्सिकोन्सेस अफ साउन्ड|accessdate=February 7, 2015}}</ref>|[[पप सङ्गीत|डान्स-पप]]|[[पप सङ्गीत|सिन्थ-पप]]}} | length = {{duration|m=48|s=41}} | label = [[बिग मेसिन रेकर्ड्स|बिग मेसिन]] | producer = {{hlist|म्याक्स मार्टिन|टेलर स्विफ्ट|ज्याक एन्टोनअफ|नेथन चापम्यान|इमोजीन हिप|जर्ज क्रिस्टिन|म्याथ्युज एण्ड रोबिन|अली प्यामी|सेलब्याक|रायन टेडर|}} | prev_title = [[रेड (टेलर स्विफ्टको गीत)|रेड]] | prev_year = २०१२ | next_title = [[रेपुटेसन (टेलर स्विफ्टको एल्बम)|रेपुटेसन]] | next_year = २०१७ | misc = {{Singles | name = १९८९ | type = स्टुडियो | single1 = [[सेक इट अफ (टेलर स्विफ्टको गीत)|सेक इट अफ]] | single1date = १८ अगस्ट २०१४ | single2 = [[ब्ल्याङ्क स्पेस (टेलर स्विफ्टको गीत)|ब्ल्याङ्क स्पेस]] | single2date = १० नोभेम्बर २०१४ | single3 = [[स्टाइल (टेलर स्विफ्टको गीत)|स्टाइल]] | single3date = ९ फेब्रुअरी २०१५ | single4 = [[ब्याड ब्लड (टेलर स्विफ्टको गीत)|ब्याड ब्लड]] | single4date = १७ मे २०१५ | single5 = [[वाइल्डेस्ट ड्रिम्स (टेलर स्विफ्टको गीत)|वाइल्डेस्ट ड्रिम्स]] | single5date = ३१ अगस्ट २०१५ | single6 = [[आउट अफ द उड्स (गीत)|आउट अफ द उड्स]] | single6date = ५ फेब्रुअरी २०१६ | single7 = [[न्यू रोमान्टिक (टेलर स्विफ्टको गीत)|न्यू रोमान्टिक]] | single7date = २३ फेब्रुअरी २०१६ }} }} "'''१९८९'''" अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]]को पाँचौँ स्टुडियो एल्बम हो जुन [[बिग मेसिन रेकर्ड्स|बिग मेसिन]] रेकर्डस् द्वरा २७ अक्टोबर २०१४ मा सार्वजनिक गरिएको थियो। स्विफ्टले उनको चौँथो स्टुडियो एल्बमको [[रेड (टेलर स्विफ्टको एल्बम)|रेड]]को सार्वजनिक पछि यस एल्बमको लागि गीतहरू रेकर्ड गर्न सुरु गरेकी थिइन्। दुई वर्षको अवधिमा स्विफ्टले म्याक्स मार्टिन, सेलब्याक र अन्य रेकर्ड निर्मातासँग सहकार्य गर्दै एल्बमका लागि गीत रेकर्ड गराउन सुरु गरेकी थिइन्। यस एल्बमको शीर्षक स्विफ्टको जन्म वर्षको आधारमा राखिएको थियो र यस एल्बममा समावेश गरिएका सङ्गीत १९८० को दशकका पप सङ्गीतहरू द्वारा प्रेरित भएको थियो। एल्बमले स्विफ्टको पछिल्लो एल्बममा समावेश गरिएका कन्ट्रि सङ्गीतबाट प्रस्थानको प्रतिनिधित्व गर्दछ र स्विफ्ट द्वारा उनको पहिलो दस्तावेज आधिकारिक पप एल्बम को रूपमा वर्णन गरिएको छ। १९८९ एल्बमका गीतहरूमा वाद्ययन्त्रका रूपमा विषेश गरी ड्रम प्रोग्रामिङ, सिन्थेसाइजर्स, पुलसटिङ बेस, गीतारहरूको प्रयोग गरिएको छ। १९८९ ले समकालीन सङ्गीत आलोचकहरूबाट सामान्यतया सकारात्मक समीक्षा प्राप्त गर्‍यो र यसलाई बिलबोर्ड, टाइम, र रोलिङ स्टोन सहित विभिन्न प्रकाशनहरू द्वारा २०१४ को सर्वश्रेष्ठ एल्बमहरूको रूपमा वर्णन गरियो। १९८९ ले संयुक्त राज्यमा १.२८७ मिलियन प्रतिलिपीहरू बिक्री गर्‍यो भने एल्बम सार्वजनिक भएको पहिलो हप्ता एल्बम बिलबोर्ड २०० एल्बम चार्टको शीर्ष स्थानमा आउन सफल भएको थियो। एल्बम सन् २०१४ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाको सर्वाधिक बिक्री हुन सफल एल्बमको रूपमा स्थापित भयो भने डिसेम्बर २०१७ सम्म एल्बमका कुल ६.११ मिलियन प्रतिलिपीहरू विश्व व्यापी रूपमा बिक्री भएको थियो। एल्बमका १०.१ मिलियन प्रतिलिपीहरू बिक्री हुने क्रममा गीतका सात एकल सङ्गीतहरू सार्वजनिक गरिएको थियो जसमा [[ब्ल्याङ्क स्पेस (टेलर स्विफ्टको गीत)|ब्ल्याङ्क स्पेस]], [[सेक इट अफ (टेलर स्विफ्टको गीत)|सेक इट अफ]] र [[ब्याड ब्लड (टेलर स्विफ्टको गीत)|ब्याड ब्लड]] गरी तीन गीतहरू [[बिलबोर्ड हट १००]]को शीर्ष स्थानमा आउन सफल भएका थिए र त्यस्तै गरी [[स्टाइल (टेलर स्विफ्टको गीत)|स्टाइल]] र [[वाइल्डेस्ट ड्रिम्स (टेलर स्विफ्टको गीत)|वाइल्डेस्ट ड्रिम्स]] बिलबोर्डको शीर्ष दशमा र [[आउट अफ द उड्स (गीत)|आउट अफ द उड्स]]ले शीर्ष २० मा स्थान सुरक्षित गरेको थियो।<ref>{{cite web|last1=कल्टफिल्ड|first1=केथ|title=सन् २०१७ का उत्कृष्ट एल्बमहरू|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/8085932/ed-sheeran-divide-nielsen-music-top-album-2017|work=बिलबोर्ड म्यागेजिन|accessdate=January 5, 2018|date=January 3, 2018}}</ref> एल्बममा पहिलो पाँच एकलले अमेरिकी रेकर्डिङ उद्योग सङ्घ द्वरा विभिन्न प्रमाणपत्रहरू प्राप्त गरेको थियो। यस एल्बमले सन् २०१६ को वर्षको उत्कृष्ट एल्बमको रूपमा ग्र्यामी अवार्ड जित्न सफल भयो जसले गर्दा स्विफ्ट दुईपटक ग्र्यामी अवार्ड जित्ने पहिलो महिला कलाकार बनिन्। ==पृष्ठभूमि== स्विफ्टले उनको चौँथो स्टुडियो एल्बम रेड २२ अक्टोबर २०१२ मा सार्वजनिक गरेकी थिइन्। यस एल्बमले स्विफ्टको साङ्गीतिक शैली र लेखन शैलीमा परिवर्तन ल्याएको थियो।<ref name="yahoo1">{{cite web|last=विलमेन|first=क्रिस|url=http://music.yahoo.com/blogs/our-country/scott-borchetta-taylor-tim-martina-band-perry-personalized-005314825.html|title=बिग मेसिन रेकर्ड्स|website=याहु! सङ्गीत|date=June 13, 2012|accessdate=July 1, 2012}}</ref> रेड एल्बमले व्यापारिक हिसाबमा निकै सफलता प्राप्त गरेको थियो भने एल्बम सार्वजनिक भएको पहिलो हप्ता एल्बम बिलबोर्ड २०० एल्बम चार्टको शीर्ष स्थानमा आउन सफल भयो र पहिलो हप्तै एल्बमका १.२१ मिलियन प्रतिलिपीहरू बिक्री भएका थियो जुन दशकको इतिहासम‌ै सबैभन्दा उच्च बिक्री थियो र त्यसले गर्दा स्विफ्ट दुईवटा एल्बमले सार्वजनिक भएकै अर्को हप्ता १ मिलियन भन्दा बढि प्रतिलिपीहरू बिक्री गर्‍यो जसले गर्दा स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार बन्न सफल भइन्।<ref>{{cite news|author=|url=https://www.theguardian.com/music/2012/oct/18/taylor-swift-want-believe-pretty-lies|title=टेलर स्विफ्टका केही भनाइहरू|work=द गार्डियन|accessdate=October 23, 2012|location=लण्डन|date=October 18, 2012}}</ref><ref name="slantmagazine.com">{{cite web|url=http://www.slantmagazine.com/music/review/taylor-swift-red/2900|title=टेलर स्विफ्ट: रेड &#124; |work=स्लन्ट म्यागेजिन|accessdate=February 25, 2013}}</ref> एल्बमको बिक्री र प्रचारप्रसार गर्न स्विफ्टले विश्व भ्रमण गरेकी थिइन् जुन मार्च देखि सेप्टेम्बर २०१३ सम्म सञ्चालनमा रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/news/474400/taylor-swifts-red-sells-121-million-biggest-sales-week-for-an-album-since-2002|title=स्विफ्टको रेड एल्बमको पहिलो हप्तै १.२१ मिलियन प्रतिलिपी बिक्री|work=बिलबोर्ड|date=September 14, 2009|accessdate=November 7, 2012}}</ref> विश्व भ्रमणका क्रममा स्विफ्टले उत्तर अमेरिका, न्युजिल्यान्ड, अस्ट्रेलिया, इङल्याण्ड, जर्मनी र एसियाका केही मुलुकहरूमा साङ्गीतिक कार्यक्रम आयोजना भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://theboot.com/taylor-swift-2014-red-tour-dates-asia/|title=स्विफ्टले सन् २०१४ मा एसियाका केही मुलुकहरूमा साङ्गीतिक कार्यक्रमहरू गर्ने|website=द बुट|date=February 13, 2014|accessdate=April 3, 2014}}</ref> रेडको विश्व भ्रमणमा स्विफ्टको रोमान्टिक जीवन मिडियाको सुश्म परीक्षणको विषय बनेको थियो।<ref>{{cite web|author=|url=http://gawker.com/5965470/who-has-taylor-swift-dated-a-brief-history-of-all-the-men-in-the-universe|title=टेलर स्विफ्ट - रेड एल्बम|website=ग्वेकर|date=November 19, 2012|accessdate=November 17, 2013|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131117022847/http://gawker.com/5965470/who-has-taylor-swift-dated-a-brief-history-of-all-the-men-in-the-universe|archivedate=November 17, 2013|df=}}</ref> रेड एल्बमको विश्व भ्रमण सकिएपछि स्विफ्टले १९८९ एल्बमको लागि गीतहरू रेकर्ड गराउनु सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite news|last=च्याङ|first=बी|title=टेलर स्विफ्ट|url=https://www.nytimes.com/2013/03/17/fashion/for-taylor-swifts-image-erosion-is-a-danger.html?_r=0|work=द न्यूज टाइम्स|accessdate=June 10, 2013|date=March 15, 2013}}</ref><ref name="Talbott">{{cite news|last=टलबोट|first=क्रिस|url=http://bigstory.ap.org/article/taylor-swift-talks-next-album-cmas-and-ed-sheeran|title=टेलर स्विफ्टको आउँदै एल्बम|agency=एसोसियटेड प्रेस|date=October 12, 2013|accessdate=August 19, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131026093555/http://bigstory.ap.org/article/taylor-swift-talks-next-album-cmas-and-ed-sheeran|archive-date=October 26, 2013}}</ref> ==लेखन र रेकर्डिङ== [[File:Jungle City Studios.jpeg|thumb|जङ्गल सिटी स्टुडियो जहाँ एल्बमका केही गीतहरू रेकर्ड गरिएको थियो।]] स्विफ्टको चौँथो स्टुडियो एल्बम रेडको सार्वजनिक पछि स्विफ्ट ६ महिना सम्म गीत लेखनका तल्लीन भएकी थिइन्। नोभेम्बर २०१३ मा स्विफ्टले बिलबोर्डलाई बताए अनुसार स्विफ्टले भनिन् ,"त्यहाँ सात वा आठ गीतहरू छन् जुन मलाई थाहा छ म रेकर्ड गर्न चाहन्छु"।<ref>{{cite web|last1=|first1=जेसन|last2=कल्टफिल्ड|first2=केथ|title=टेलर स्विफ्ट|url=http://www.billboard.com/articles/news/5800742/taylor-swift-talks-next-album-at-amas-we-got-a-lot-already#orz0YlbTrebdscmh.99|work=बिलबोर्ड|accessdate=August 19, 2014|date=November 25, 2013}}</ref> एल्बमको प्रचारप्रसारका क्रममा स्विफ्टले भनिन् कि उनी दैनिक उठ्दा खेरि पहिला बनाएको सङ्गीत भन्दा नयाँ शैली बनाउन आवश्यक छ भन्ने कुरा गर्थिन। स्विफ्टले सन् २०१५ को एक अन्तरबार्तामा भनिन् कि उनले एक पप एल्बम बनाएकामा उनी निकै खुसी र गर्भ गर्छिन्।<ref name="Slam">{{cite web|title=टेलर स्विफ्ट|url=http://www.accesshollywood.com/taylor-swift-slams-hackers-nude-photo-claims_article_103356|website=एक्सेस हलिउड|publisher=एनबीसी युनिभर्स, Inc|accessdate=January 30, 2015|date=January 28, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150130011616/http://www.accesshollywood.com/taylor-swift-slams-hackers-nude-photo-claims_article_103356|archive-date=January 30, 2015}}</ref> गीतको रेकर्डिङ लस एन्जलसको कोनवे स्टुडियो, न्यु योर्कको जङ्गल सिटी स्टुडियो, ब्रोक्लेनको लेम्बीज् हाउस स्टुडियो, स्टकहोमको एमएक्सएम स्टुडियो, न्यासभिलको आर्ट स्टुडियो, गोटबर्गको स्टुडियो इलिभेटर नोबडि र हाइटअवे स्टुडियोमा भएको थियो।<ref>{{cite web |title=१९८९|others=टेलर स्विफ्ट|year=२०१४|type=कम्प्याक्ट डिस्क लिनियर नोट्स|publisher=बिग मेसिन रेकर्ड्स}}</ref> फेब्रुअरी २०१४ मा स्विफ्टले एकपटक पुन सेलब्याक र म्याक्स मार्टिनसँग सहकार्य गर्ने खुलाएकी थिइन् जोसँग पहिलानै स्विफ्टले रेड एल्बमका तीन गीतहरूको लेखनमा साझेदार गरेकी थिइन्।<ref name="ootw">{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/news/taylor-swift-reveals-five-things-to-expect-on-1989-20140916|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ |work=रोलिङ स्टोन|publisher=विनर मिडिया एलएलसी|date=September 16, 2014|accessdate=September 16, 2014}}</ref> १९८९ एल्बमका गितहरूमा भने उनीहरूको टोलीले ५ भन्दा बढी गीतहरू रचना गरेको थियो। यस एल्बममा स्विफ्टका साथी ज्याक एन्टोनअफ र रायन टेडरले पनि स्विफ्टसँग सहकार्य गरेका थिए। एन्टोनअफले स्विफ्टलाई लेखन र गीत निर्माण गर्न सहयोग गरेका थिए भने उनीहरूले "आउट अफ द उड्स" , "आइ व्इस यु वुड" र "यु आर इन लभ" गीतका सहयोग गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/1969054/taylor-swift-welcome-to-new-york/|title=टेलर स्विफ्ट - वेलकम टू न्यु योर्क|last=वाकर|first=जोन|date=October 20, 2014|website=एमटिभी न्युज|accessdate=October 26, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107012916/http://www.mtv.com/news/1969054/taylor-swift-welcome-to-new-york/|archive-date=November 7, 2017}}</ref> एन्टोनअफले एक ट्र्याक उनको आइफोनमा रेकर्ड गराएका थिए जुन पछि "आइ व्इस यु उड" बनेको थियो। टेलर र स्विफ्टले दुई गीतहरू लेखे जसमा "[[वेलकम टू न्यु योर्क (गीत)|वेलकम टू न्यु योर्क]] र "आइ न्यू दिस प्लेस" रहेका छन्।<ref>{{cite web|author1=|title=रायन टेडर र टेलर स्विफ्ट - आइ नु प्लेस|url=http://www.at40.com/news-article/taylor-swift-gives-details-on-recording-i-know-places-with-ryan-tedder/33459|website=एटी४० डटकम|publisher=एटी४०|accessdate=January 22, 2015|date=October 20, 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150119234653/http://www.at40.com/news-article/taylor-swift-gives-details-on-recording-i-know-places-with-ryan-tedder/33459|archivedate=January 19, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119234653/http://www.at40.com/news-article/taylor-swift-gives-details-on-recording-i-know-places-with-ryan-tedder/33459 |date=January 19, 2015 }}</ref> सेप्टेम्बर २०१४ मा स्विफ्टले रोलिङ स्टोनलाई बताए अनुसार उनको १९८९ मा रहेको एक गीत उनको दैनिक विवरण र समाचारबाट बनाइएको हो तर तात्कालिक समय सम्म गीतको शीर्षक सार्वजनिक गरिएको थिएन्। स्विफ्टले एक अन्तरबार्ता बताएका अनुसार उक्त गीत "[[आउट अफ द उड्स (गीत)|आउट अफ द उड्स]] रहेको थियो। एन्टोनअफका अनुसार आउट अफ द उड्स गीतको एक भाग पढ्दा एक डायरीको कथा जस्तो लाग्छ भने यसमा लगभग १००,००० मानिसहरूको आवाज सुनिन्छ। आउट अफ द उड्स गीत स्विफ्टले पहिलो पटक एन्टोनअफले पहिलानै बनाएको सङ्गीतमा गीत लेखेकी थिइन्।<ref name="usa">{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/life/music/2014/10/14/taylor-swift-out-of-the-woods/17228091/|title=टेलर स्विफ्ट - आउट अफ द उड्स|date=October 14, 2014|newspaper=युएसए टुडे|accessdate=October 15, 2014|first=ब्रायन|last=मेन्सफिल्ड}}</ref> ==सङ्गीत== स्विफ्टले १८ अगस्ट २०१४ मा एल्बमको घोषणा गरेकी थिइन् भने उनले उक्त एल्बम एक पप एल्बम हुने पनि जानकारी गराएकी थिइन्।<ref name="auto1">टेलर स्विफ्ट: अन्तरबार्ता, "१९८९ एल्बम" १० अक्टोबर २०१४. १२:४४. (लण्डन) किस एफएम (युके)</ref> यस एल्बममा समावेश गरिएका सबै गीतहरू १९८० दशकको [[पप सङ्गीत|पप]] सङ्गीतबाट प्रेरित भएका थिए। साङ्गीतिक हिसाबले १९८९ एल्बम एक सिन्थ पप र डान्स पप एल्बम हो।<ref name="Graham">{{cite news|first=एडम|last=ग्राम|title=टेलर स्विफ्ट कसरी पप सङ्गीत क्षेत्रमा छाइन्?|date=May 27, 2015|url=http://www.detroitnews.com/story/entertainment/music/2015/05/27/taylors-world-swift-became-pops-reigning-queen/27989861/|newspaper=द डिट्रोयट न्युज|accessdate=June 30, 2015}}</ref><ref name="South Florida Sun-Sentinel">{{cite web|url=http://www.sun-sentinel.com/teenlink/music/fl-tl-teenlink-review-1989-taylor-swift-20141120-story.html|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९|author=|date=November 20, 2014|work=सन|accessdate=February 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825105049/http://www.sun-sentinel.com/teenlink/music/fl-tl-teenlink-review-1989-taylor-swift-20141120-story.html|archive-date=August 25, 2017}}</ref> एल्बममा मार्टिन द्वरा जुटाएका ड्रम्स र सिन्सेसाइजरहरू समावेश गरिएको छ भने अन्य [[रेकर्ड निर्माता]]हरूले गीतार, किबोर्ड र पियानोको प्रयोग गरेका छन्। किस एफएम (युके)सँगको एक अन्तरबार्तामा स्विफ्टले बताएकी छन् कि १९८९ एल्बमको नाम उनको जन्म वर्षबाट साभार गरिएको थियो। सेप्टेम्बरमा रोलिङ स्टोन म्यागेजिनसँग बताए अनुसार स्विफ्टलाई उक्त एल्बममा मार्टिन, [[न्युयोर्क सहर|न्यु योर्क सहर]], फाइन योङ केनीबल्स र अनुसन्धनात्मक भावनाले उनको एल्बमलाई टेवा मिलि रहेको छ।<ref name="curve">{{cite journal|title=१९८९ एल्बम|url=http://www.billboard.com/articles/news/6289405/taylor-swift-1989-album-review|journal=बिलबोर्ड|date=October 24, 2014|first=जेम|last=अस्वाड|accessdate=November 5, 2014}}</ref> अनुसन्धानको सम्बन्धमा स्विफ्टले १९८० को दशकका पप सङ्गीतहरूको वर्णन गरेकी छन्।<ref name="likeaprayer">{{cite web|first=जोस|last=इलिस|url=https://www.rollingstone.com/music/features/taylor-swift-1989-cover-story-20140908|title=टेलर स्विफ्ट|date=September 8, 2014|work=रोलिङ स्टोन|accessdate=March 22, 2016}}</ref> साङ्गीतिक हिसाबले हेर्दा खेरि १९८९ एल्बम १९८९ को दशकमा सार्वजनिक भएका स्विफ्टलाई मनपर्ने केही एल्बमहरू र गीतहरू छन् जसमा एनी लेनोक्स, फिल कोलिन्सका गीत र [[म्याडोना (मनोरञ्जनकर्मी)|म्याडोना]]को ''लाइक अ प्रेअर-एरा'' पर्छन्। २०१४ अक्टोबरमा एक गीतकारले बताए अनुसार गीतको बोल र गीतमा समावेश गरिएका शब्दहरू १९८९ एल्बम सार्वजनिक हुनुभन्दा दुई वर्ष अधि देखिका केही घटना र खोजीबाट प्रेरित भएका थिए।<ref>{{cite web|title=युट्युबमा टेलर स्विफ्टका भिडियोहरू|url=https://www.youtube.com/watch?v=bSCkVUupaRM|website=युट्युब|publisher=गूगल इङ्क|accessdate=January 8, 2015|format=भिडियो|date=October 27, 2014}}</ref> स्विफ्टको गीतलेखन एक साङ्गीतिक समूह अस्वाडले पूर्वावलोकन गरेको थियो भने उनीहरूले उक्त लेखनको प्रशंसा गरेका थिए। स्विफ्टले रचेका केही गीतहरूमा उनको वास्तविक जीवनसँग सम्बन्धित प्रेम कथाहरू पनि समावेश गरिएको छ भने उक्त घटनालाई स्विफ्टले आफ्नै सैलिमा वर्णन गरिकी छिन्। स्विफ्टले बताइनकि एल्बमका गीतलेखनहरू जोन ह्युगसका चलचित्रहरूबाट प्रेरित भएका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/news/see-ryan-adams-taylor-swift-discuss-1989-songwriting-20151019|title=स्विफ्टले १९८९ एल्बमका बारे केही बताउँदै|author=डेनियल|work=रोलिङ स्टोन|date=October 19, 2015|accessdate=October 20, 2015}}</ref> ==रचना== एल्बमको सुरुवाती गीत "वेलकम टू न्यु योर्क" हो जुन स्विस्टले न्यु योर्क सहरलाई दिएको एक उपहार थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.eonline.com/news/589890/taylor-swift-talks-new-single-welcome-to-new-york-says-it-s-very-sexist-to-claim-she-only-writes-about-exes|title=स्विफ्ट "वेलकम टू न्यु योर्क" गीतका बारेमा वर्णन गर्दै|last=टमी|first=अल्स|date=October 20, 2014|website=इ!अनलाइन|accessdate=October 21, 2014}}</ref> गीतले लिफ्टलाई एलजीबिटी समुदायको लागि समानतालाई समर्थन गर्दछ।<ref name="slant">{{cite web|url=http://www.slate.com/blogs/browbeat/2014/10/20/taylor_swift_welcome_to_new_york_new_song_from_1989_is_a_pro_gay_synth_pop.html|title=टेलर स्विफ्ट - वेलकम टू न्यु योर्क |last=रिकमेन|first=फरेस्ट|date=October 20, 2014|work=स्लेट म्यागेजिन|accessdate=October 21, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gay.net/celebrities/2014/10/21/taylor-swift-supports-equality-new-track-%E2%80%98welcome-new-york%E2%80%99|title=टेलर स्विफ्ट 'वेलकम टू न्यु योर्क'|last=किर्क|first=अलेक्जेन्डर|date=October 21, 2014|website=ग्रे डटनेट|accessdate=October 21, 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://archive.is/20141021205855/http://www.gay.net/celebrities/2014/10/21/taylor-swift-supports-equality-new-track-%E2%80%98welcome-new-york%E2%80%99|archivedate=October 21, 2014}} {{Webarchive|url=https://archive.is/20141021205855/http://www.gay.net/celebrities/2014/10/21/taylor-swift-supports-equality-new-track-%E2%80%98welcome-new-york%E2%80%99 |date=October 21, 2014 }}</ref> "ब्ल्याङ्क स्पेस" एक इलेक्ट्रो पप गीत हो भने यस गीतले स्विफ्ट र उनको प्रेमीको सम्बन्धको बर्णन गरेको छ।<ref>{{cite web|url=http://www.vulture.com/2014/10/album-review-taylor-swift-1989.html|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ |first=लिन्ड्से|last=जोल्ड्ज|website=भल्चर डटकम|accessdate=October 28, 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://time.com/3533569/taylor-swift-1989-review/|title=टेलर स्विफ्ट|accessdate=November 7, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141023223029/http://time.com/3533569/taylor-swift-1989-review/#3533569/taylor-swift-1989-review|archive-date=October 23, 2014}}</ref> धेरै आलोचकहरूले गीतको तुलना गरे जुन स्विफ्टले हालैको मीडियामा हालको प्रदर्शन गरेको छ।यस गीतलाई पप कलाकार लोर्डेको एक कार्यको तुलना गरी आलेचना गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/reviews/taylor-swift-1989-album-review-pop-star-shows-promising-signs-of-maturity-9814620.html|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ एल्बम |accessdate=October 24, 2014}}</ref><ref name="time">{{cite news|url=http://time.com/3533569/taylor-swift-1989-review/|title=१९८९ एल्बम|work=[टाइम म्यागेजिन|first=श्याम|last=लेन्स्की|date=October 23, 2014|accessdate=March 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141023223029/http://time.com/3533569/taylor-swift-1989-review/#3533569/taylor-swift-1989-review|archive-date=October 23, 2014}}</ref> "स्टाइल" गीतलाई इलेक्ट्रो पप, पोस्ट डिस्को र फङ्क पप गीतको रूपमा व्याख्या गरिएको छ। <ref name="latimes.com">{{cite web|url=http://www.latimes.com/entertainment/music/la-et-ms-review-taylor-swift-smooths-out-the-wrinkles-on-sleek-1989-20141027-story.html|title=१९८९ एल्बम|work=लस एन्जल्स टाइम्स|quote=|first=|last=उड|accessdate=October 27, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nme.com/reviews/taylor-swift/15754|title= – टेलर स्विफ्ट – '१९८९'|accessdate=October 27, 2014}}</ref> "आउट अफ द उड्स" एक सिन्थ पप सङ्गीत हो।र।स्विफ्टले १९८९ एल्बमका लागि लेखेको पहिलो गीत थियो। यस गीतमा म्याक मनर्टिनको निर्माण छ भने स्विफ्टको स्वर रेकर्ड गरिएको छ।<ref>{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/videos/taylor-swift-out-of-the-woods-20141014|title=टेलर स्विफ्ट 'आउट अफ द उड्स' – रेलिङ स्टोन|work=रोलिङ स्टोन}}</ref> रेकर्ड निर्माता एन्टोनअफका अनुसार यस गीतमा १९८९ दशकको र हालको सङ्गीतहरूको समिश्रण रहेको छ। "अल यु ह्याड टु डु वाज स्टे" गीत उनको वास्तविक जीवन भन्दा पनि उनको सपनाबाट प्रेरित भएको थियो।<ref name="Esther Lee">{{cite web|url=http://m.usmagazine.com/celebrity-news/news/taylor-swift-explains-why-she-gave-up-on-men-20141411|title=टेलर स्विफ्ट केही बताउँदै|first=इस्टर|last=ली|work=युएस विक्ली|date=November 14, 2014|accessdate=November 16, 2014}}</ref> "सेक इट अफ" एक पप सङ्गीत हो जसमा स्विफ्टले निकालेको अन्य गीतहरूको भन्दा भिन्न आवाजमा रेकर्ड गरिएको थियो। बिलबोर्डका जेसन लिपसट्जका अनुसार गीत म्याकलमोरे र रायन लुइजको "थिफ सफ (२०१२) भन्दा राम्रो लयमा रेकर्ड गरिएको छ।<ref name="LATimes">{{cite web|url=http://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-listen-taylor-swift-releases-shake-it-off-from-new-album-1989-20140818-story.html|title=१९८९ एल्बमका केही गीतहरू|work=लस एन्जल्स टाइम्स|date=August 18, 2014|accessdate=August 19, 2014|first=माइकल|last=उड}}</ref> यस गीतको बोल र प्रयोग गीतमा गरिएका शब्दले स्विफ्टको निन्दा गर्ने व्यक्तिहरूलाई समर्पण गररिएको छ।<ref name="BBReview">{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/review/track-review/6221814/taylor-swift-shake-it-off-single-review|title=टेलर स्विफ्ट - सेक इट अफ |work=बिलबोर्ड|first=जेसन|last=लिपसल्ट|date=August 18, 2014|accessdate=August 19, 2014}}</ref> स्विफ्टले उक्त गीत मार्फत वर्णन गर्दै भनिन्,"मैले यसबाट एकदम कठिन पाठ सिकेको छु कि मानिसहरूले कुनै पनि समयमा जुनसुकै कुरामा हाम्रो बारेमा सोध्न सक्छन्, र हामी त्यसलाई नियन्त्रण गर्न सक्दैनौ। हामी नियन्त्रण गर्न सक्ने एक मात्र कुरा हो कि हामीले उनीहरूलाई दिने प्रतिक्रिया"।<ref name="Time">{{cite news|url=http://time.com/3138525/taylor-swift-shake-it-off-1989/|title=सेक इट अफ गीतको आधिकारिक भिडियो|first=नोलम|last=फिनी|work=टाइम म्यागेजिन|date=August 18, 2014|accessdate=August 19, 2014}}</ref> "आइ विस यु उड" स्विफ्ट र एन्टोनअफले लेखेको यस एल्बमको अर्को गीत थियो भने उनीहरूले आउट अफ द उड्स पनि सँगै लेखेका थिए।<ref name="slate-analysis">{{cite web|last1=रिकमेन|first1=फरेस्ट|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ |url=http://www.slate.com/blogs/browbeat/2014/10/24/taylor_swift_s_1989_leaked_here_s_a_track_by_track_breakdown_of_the_new.html|work=स्लेट म्यागेजिन|accessdate=February 20, 2015}}</ref> यस एल्बममा अर्को गीत पनि समावेश गरिएको छ जुन "ब्याड ब्लड" हो भने यस गीतको सारले दुई घनिष्ठ मित्र बीचको धोकाको वर्णन गरेको छ। टेलर स्विफ्टले एक अज्ञात महिला सङ्गीतकारको बर्णन गर्दै यस गीत लेखेकी थिइन्।<ref name="rolling-stone">{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/features/taylor-swift-1989-cover-story-20140908?page=4|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९|date=September 8, 2014|last=इलिस|first=जोस|work=रोलिङ स्टोन|accessdate=May 10, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150603060354/http://www.rollingstone.com/music/features/taylor-swift-1989-cover-story-20140908?page=4|archive-date=June 3, 2015}}</ref> स्विफ्टले भनेकी छिन् "एक व्यक्तीले उनले आयोजना गरेको साङ्गीतिक कार्यक्रममा स्विफ्टका लागि काम गर्ने व्यक्तीहरूलाई डाक्दै कार्यक्रममा अवरोध पुर्‍याउने कोसिस गरेको थियो।<ref>{{cite web|title=टेलर स्विफ्टसँगको एक अन्तरबार्ता|url=https://www.youtube.com/watch?v=Rk2bxUe9boU&t=7m54s|website=युट्युब|accessdate=February 19, 2015}}</ref> यस एल्बममा समावेश गरिएको ९अौँ गीत "वाइल्डेस्ट ड्रिम्स" थियो भने यस गीतका आधारमा स्विफ्टले उनको प्रेमीलाई उनलाई सपनामा भएपनि सम्झन अनुरोध गरेकी छन्।<ref>{{cite journal|title=तपाईँले थाहा नपाउनु भएको टेलर स्विफ्टको १२ तथ्य|journal=टिन भोग|volume=वेब|url=http://www.teenvogue.com/entertainment/2014-05/taylor-swift-trivia|accessdate=February 20, 2015}}</ref> एल्बममा "हाउ यु गेट द गल" नामक गीत पनि समावेश गरिएको छ। "दिस लभ" नामक एक कविता स्विफ्टे सन् २०१३ को अन्तिममा लेखेकी थिइन् भने उक्त कविता पनि पछि गीतको रूपमा विकासित हुँदै एल्बममा समावेश गरिएको थियो। १९८९ एल्बममा "आइ नू दिस प्लेस" नामक गीत पनि समावेश गराइएको थियो।<ref>{{cite web|last1=भोर्गास|first1=|title= टेलर स्विफ्ट|url=http://www.whosay.com/articles/5464-taylor-swift-clean-lyrics-1989-review|website=हु से|accessdate=February 20, 2015}}</ref> यस एल्बमको डिलक्स संस्करण एल्बम सार्वजनिक गरेको केही महिना पछि अमेरिकाको केही स्टोर र पछि आइट्युन्समा सार्वजनिक गरिएको थियो जसमा "वन्डरल्यान्ड", "यु आर इन लभ" र "न्यू रोमान्टिक" गरी तीन गीतहरू पनि सार्वजनिक गरिएको थियो भने "ब्ल्याङ्क स्पेस", "आइ व्इस यु उड" र "आइ नू प्लेस" गीतहरूको पनि अन्य संस्करण सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref>{{cite web|title=टेलर स्विफ्टले न्यू रोमान्टिक गीत सेलिना गोमेजका लागि लेखिन|url=http://www.bustle.com/articles/48134-taylor-swifts-new-romantics-lyrics-were-totally-written-for-selena-gomez|website=बुस्टल|publisher=बुस्टल|accessdate=February 20, 2015}}</ref> ==एकल सङ्गीतहरू== १८ अगस्ट २०१४ मा स्विफ्टले "सेक इट अफ" नामक गीत पहिलो पटक प्रथम श्रेणीमा सार्वजनिक गरेकी थिइन् भने उक्त गीतलाई स्विफ्टले म्याक्स मार्टिन र सेलब्याकसँग सहकार्य गर्दै लेखेकी थिइन्। यस गीतको आधिकारिक सङ्गीत भिडियोलाई मार्क रोमेनीकले निर्देशन गरेका थिए जसलाई प्रत्यक्ष प्रसारणका बेलामा सार्वजनिक गरिएको थियो। यस गीतको भिडियोमा विभिन्न किसिमका व्यवसायीक नर्तकहरूको प्रयोग गरिएको छ। यस गीतले बिलबोर्ड हट १०० चार्टको शीर्ष स्थानमा आउन सफल भएको थियो भने गीत ४ हप्ता सम्म शीर्ष स्थानमा रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/news/6229439/taylor-swift-shake-it-off-no-1-hot-100-nicki-minaj-anaconda|title=बिलबोर्ड हट १००|website=बिलबोर्ड}}</ref> २१ अक्टोबर २०१४ मा स्विफ्टको एक गीत दुरघटनात्मक रूपमा सार्वजनिक भएको थियो र उक्त गीत क्यानडेली आइट्युन्स चार्टको शीर्ष स्थानमा आएको थियो तर गीतलाई पछि त्यहाँबाट मेटाइएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://time.com/3531269/taylor-swift-track-3-review/|title=स्विफ्टको तेस्रो ट्र्याक|work=टाइम्स म्यागेजिन|date=October 22, 2014|accessdate=August 28, 2015|author=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2014/10/22/showbiz/music/taylor-swift-track-3-white-noise/|title= टेलर स्विफ्ट|work=सिएनएन|date=October 22, 2014|accessdate=August 28, 2015|author=}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.cbc.ca/newsblogs/yourcommunity/2014/10/taylor-swift-accidentally-releases-8-seconds-of-white-noise-tops-canadian-itunes-chart.html|title=स्विफ्टले दुरघटनात्मक रूपमा गीत सार्वजनिक गरिन् |website=सिबिसी|date=October 21, 2014|accessdate=August 28, 2015|author=ओ-निल, लरेन}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2014/10/the-author-of-white-noise-reviews-taylor-swifts-white-noise/381771/|title=टेलर स्विफ्टको गीतहरू|work=द एट्लान्टिक|date=October 22, 2014|accessdate=August 28, 2015|author=गेर्बर, मेगन}}</ref> एल्बमको अर्को प्रमुख एकलको रूपमा "ब्ल्याङ्क स्पेस" नामक गीत सार्वजनिक गरिएको थियो जुन नोभेम्बर १० का दिन मेनस्ट्रिम टप ४०, रिदमिक टप ४० र हट एसी रेडियो चार्टमा देखा परेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://m.billboard.com/entry/view/id/105235|title=टेलर स्विफ्टको १९८९ एल्बमबाट आउँदै गीतहरू|first=जेसन|last=लिपसल्ट|work=बिलबोर्ड|date=October 30, 2014|accessdate=October 31, 2014}}</ref> गीत गीतको आधिकारिक सङ्गीत भिडियो एकै दिनमा याहु! द्वरा सार्वजनिक भएको थियो भने त्यस घटना पछि स्विफ्टले आफ्नो भिभो खातामा उक्त भिडियो सार्वजनिक गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2014/11/10/taylor-swift-blank-space-music-video_n_6132186.html|title=टेलर स्विफ्टको ब्ल्याङ्क स्पेस भिडियो पहिलानै सार्वजनिक|last=गुडमेन|first=जेसिका|work=द हफिङटन पोस्ट|accessdate=November 12, 2014}}</ref> ब्ल्याङ्क स्पेसले बिलबोर्ड हट १०० चार्टमा शीर्ष स्थानमा आउन सफल भएको थियो भने गीत ७ हप्ता सम्म चार्टको शीर्ष स्थानमा रहन सफल भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6320061/taylor-swift-blank-space-hot-100|title=हट १००|last=|first=|date=|website=बिलबोर्ड|publisher=|access-date=}}</ref> एल्बमको तेस्रो एकल सङ्गीतको रूपमा स्टाइल गीत ९ फेब्रुअरी २०१५ मा बिग मसिन रेकर्डस् र रिपब्लिक रेकर्ड्स द्वारा रेडियोमा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref name="Hot">{{cite web|url=http://www.republicplaybook.com/track/taylor-swift-style-3/|title=टेलर स्विफ्ट "स्टाइल" – रिपब्लिक प्लेबुक|work=रिपब्लिक प्लेबुक|accessdate=January 12, 2015|deadurl=yes|archiveurl=https://www.webcitation.org/6VeMTm956?url=http://www.republicplaybook.com/track/taylor-swift-style-3/|archivedate=January 17, 2015}}</ref><ref>{{cite web|author1=केभिपोड|title=टेलर स्विफ्टको १९८९ एल्बमबाट आउँदो गीतहरू|url=http://www.directlyrics.com/its-real-style-is-taylor-swifts-next-single-from-1989-news.html|website=डाइरेक्ट लिरिक्स|accessdate=January 13, 2015|location=संयुक्त राज्य|date=January 13, 2015}}</ref> गीतको आधिकारिक सङ्गीत भिडियो १३ फेब्रुअरी २०१५ मा सार्वजनिक गरियो जसमा विभिन्न स्थानका दृश्यहरू समावेश गरिएको छ। यस गीत बिलबोर्ड हट १०० चार्टको मा शीर्ष ६ मा आउन सफल भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/music/taylor-swifts-releases-style-music-video-article-1.2114041|title=स्टाइल गीतको साङ्गीतिक भिडियो|last=|first=|date=|website=बिलबोर्ड|publisher=|access-date=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/charts/hot-100/2015-03-21|title=स्टाइल हट १००|last=|first=|date=|website=बिलबोर्ड|publisher=|access-date=}}</ref> एल्बमको चौँथो एकल ब्याड ब्लड र त्यसको आधिकारिक भिडियो एकै दिन १७ मे २०१५ मा सार्वजनिक गरिएको थियो भने उक्त भिडियोलाई पछि २०१५ बिलबोर्ड म्युजिक अवार्डको सुरुवाती कार्यक्रममा प्रसारण गरिएको थियो।<ref>{{cite web|title=टेलर स्विफ्ट र केन्ड्रिक लामारको ब्याड ब्लड|url=http://news.iheart.com/articles/trending-104650/listen-to-taylor-swifts-bad-blood-13597345/|website=आइहर्ट रेडियो|publisher=आइहर्ट मिडिया, इङ्क|accessdate=May 18, 2015|date=May 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518175638/http://news.iheart.com/articles/trending-104650/listen-to-taylor-swifts-bad-blood-13597345/|archive-date=May 18, 2015|dead-url=yes|df=mdy-all}}</ref><ref>{{cite web|title=टेलर स्विफ्टको भिडियो सार्वजनिक|url=http://www.billboardmusicawards.com/2015/05/taylor-swift-bad-blood/|work=बिलबोर्ड|accessdate=May 7, 2015|date=May 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150708052921/http://www.billboardmusicawards.com/2015/05/taylor-swift-bad-blood/|archive-date=July 8, 2015}}</ref> यस सङ्गीत भिडियोमा स्विफ्टका धेरै साथीहरूको पनि अभिनय रहेको छ जसमा कार्लि क्लोस, लेन डुनहन, सेलिना गोमेज रहेका छन्। उक्त गीतको दोस्रो संस्करणमा र्‍यापर केन्ड्रिक लामारको पनि र्‍याप रहेको छ जो आधिकारिक भिडियोमा पनि देखा परेका छन्।<ref>{{cite web|title=टेलर स्विफ्टको ब्याड ब्लड सार्वजनिक|url=http://www.inveterate.co.uk/music/taylor-swift-singer-premieres-bad-blood-music-video-with-all-star-cast/145946/|website=|publisher=|accessdate=May 18, 2015|date=May 18, 2015|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150520101323/http://www.inveterate.co.uk/music/taylor-swift-singer-premieres-bad-blood-music-video-with-all-star-cast/145946/|archivedate=May 20, 2015}}</ref> यस सङ्गीत भिडियोमा लिलि एल्ड्रिड, जिन्डेया, हेली स्टिनफिल्ड, एली गोल्डिङ, हेइली, जेसिका आल्बा, मार्था हन्ट आदि रहेका छन् जसको भिडियोमा भन्न भिन्न नाम राखिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/artist/371422/taylor-swift/chart|title=ब्ल्या ब्लड हट १००|last=|first=|date=|website=बिलबोर्ड डटकम|publisher=|access-date=}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ब्याड ब्लड बिलबोर्ड हट १०० को शीर्ष स्थानमा आएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://entertainthis.usatoday.com/2015/08/05/taylor-swift-wildest-dreams/|title=स्विफ्टले १९८९ एल्बमका लागि अर्को गीतको घोषण गरिन्|first=कार्लि|last=|work=युएसए टुडे|date=August 5, 2015|accessdate=August 5, 2015}}</ref> १९८९ एल्बमको पाँचौं एकल रूपमा यस गीत ३१ अगस्ट २०१५ मा बिग मसिन रेकर्डस् र रिपब्लिक रेकर्ड्स द्वारा रेडियोमा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|title=हट १०० कन्टेम्पोररी सङ|date=August 24, 2015|website=अल एक्सेस|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150824000429/http://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases|archivedate=August 24, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150824000429/http://www.allaccess.com/hot-modern-ac/future-releases |date=August 24, 2015 }}</ref> यस गीतको भिडियो पहिलो पटक ३० अगस्ट २०१५ का दिन एमटिभी भिएमए भिडियो म्युजिक अवार्डमा प्रसारण गरिएको थियोे। यस गीतको आधिकारिक भिडियो जोसेफ केन द्वारा निर्देशित भएको थियो।<ref>{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150824222536/http://www.allaccess.com/top40-mainstream/future-releases|url=http://www.allaccess.com/top40-mainstream/future-releases|title=४० ४० रिलिज|archivedate=August 24, 2015|accessdate=September 1, 2015|author=अल एक्सेस}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190103221501/https://www.allaccess.com/top40-mainstream/future-releases |date=January 3, 2019 }}</ref> वाइल्डेस्ट ड्रिम्स बिलबोर्ड हट १०० चार्टको शीर्ष ५ मा आएको थियो। <ref>{{cite web|url=http://taylorswift.com/news/257843|title=स्विफ्टको वाइल्डेस्ट ड्रिम्स|last=|first=|date=|website=टेलरस्विफ्ट डटकम|publisher=|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160805071735/http://taylorswift.com/news/257843|archive-date=August 5, 2016|dead-url=yes|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160805071735/http://taylorswift.com/news/257843 |date=August 5, 2016 }}</ref> डिसेम्बर २०१५ मा बिलबोर्डले १९८९ एल्बमको छैटौँ गीतको रूपमा "आउट अफ द उड्स" गीत निस्कासन गर्ने जनाएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/artist/371422/taylor-swift/chart|title=वाइल्डेस्ट ड्रिम्स हट १००|last=|first=|date=|website=बिलबोर्ड|publisher=|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190118001021/https://www.billboard.com/artist/371422/taylor-swift/chart|archive-date=2019-01-18}}</ref> आउट अफ द उड्सको आधिकारिक सङ्गीत भिडियो ३१ डिसेम्बर २०१५ मा सार्वजनिक गरियो भने गीतलाई ५ फेब्रुअरी २०१६ मा पहिलो पटक रेडियोमा सार्वजनिक गरिएको थियो। यस गीत बिलबोर्ड हट १०० चार्टमा १८अौँ स्थानमा आउन सफल भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/columns/pop/6820708/taylor-swift-out-of-the-woods-premiere-new-years-rockin-eve|title=टेलर स्विफ्ट आउट अफ द उड्स|author=एरिन|work=बिलबोर्ड म्यागेजिन|date=December 22, 2015|accessdate=December 23, 2015}}</ref> १९८९ एल्बमको सातौँ र अन्तिम गीतको रूपमा "न्यू रोमान्टिक" गीत ३ मार्च २०१५ मा आइट्युनस् स्टोरमा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref>{{cite web|title=टेलर स्विफ्ट – आउट अफ द उड्स|url=http://radiodate.it/radio-date/taylor-swift-out-of-the-woods-144108-05-02-2016-radiodate/|website=रेडियो एअरप्ले|accessdate=February 4, 2016|date=February 5, 2016}}</ref> यस गीतको आधिकारिक भिडियोलाई १३ अप्रिल २०१६ मा स्विफ्टको आधिकारिक भिभो र युट्युब खाता मार्फत सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/artist/371422/taylor-swift/chart?page=2&f=379|title=आउट अफ द उड्स हट १००|last=|first=|date=|website=बिलबोर्ड डटकम|publisher=|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20160601220340/http://www.billboard.com/artist/371422/taylor-swift/chart?page=2&f=379|archive-date=2016-06-01}}</ref> यस गीतको भिडियोमा लगभग सबै दृश्यहरू स्विफ्टको १९८९ विश्व भ्रमणमा क्रममा खिचिएको थियो।<ref>{{cite web|title=टप ४० रिलिज|url=http://www.allaccess.com/top40-mainstream/future-releases|publisher=अल एक्सेस मिडिया ग्रुप|website=अल एक्सेस|accessdate=February 19, 2016|archiveurl=https://www.webcitation.org/6fQHaSCFU?url=http://www.allaccess.com/top40-mainstream/future-releases|archivedate=February 19, 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190103221501/https://www.allaccess.com/top40-mainstream/future-releases |date=January 3, 2019 }}</ref> न्यू रोमान्टिक गीत १९८९ एल्बमकै बिलबोर्ड हट १०० चार्टमा प्रवेश गर्ने सबैभन्दा न्यून स्थानमा पर्ने गीत थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/news/7325391/taylor-swift-new-romantics-music-video-apple-music|title=न्यू रोमान्टिक|website=बिलबोर्ड|publisher=|access-date=November 3, 2017}}</ref> गीत चार्टको ४६ अौँ स्थानमा रहेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/artist/371422/taylor-swift/chart?page=4&f=379|title=न्यू रोमान्टिक हट १००|last=|first=|date=|website=बिलबोर्ड डटकम|publisher=|access-date=November 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20131127071354/http://www.billboard.com/artist/371422/taylor-swift/chart?page=4&f=379|archive-date=November 27, 2013}}</ref> ==सार्वजनिक== स्विफ्टले अगस्ट २०१४ मा एल्बमको सार्वजनिक मिती घोषणा गर्ने भन्दै आफ्नो केही भनाइहरू सामाजिक सञ्जाल मार्फल व्यक्त गरेकी थिइन्। ४ अगस्टमा स्विफ्टले आफ्नो आधिकारिक इन्स्टाग्राममा एक भिडियो राखेकी थिइन् जहाँ उनले नम्बर १८ लाई एक सिढीबाट धक्का दिएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last1=न्युमेन|first1=मेलिन्डा|title=टेलर स्विफ्टको एल्बम|url=http://www.hitfix.com/news/taylor-swift-drops-hints-about-her-new-albumwe-think|website=हिट फिक्स|accessdate=August 18, 2014|date=August 4, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810144655/http://www.hitfix.com/news/taylor-swift-drops-hints-about-her-new-albumwe-think|archive-date=August 10, 2014}}</ref> अगस्ट ६ का दिन स्विफ्टले आफ्नो ट्विटर खाता मार्फत ५:०० लेखिएको एक तस्वीर राखेकी थिइन्। त्यसपछि स्विफ्टले एल्बमको अगाडिको दृश्य रहेको एक कभरको तस्वीर सार्वजनिक गरिन भने उक्त कभरको फेदमा "T. S. 1989" लेखिएको थियो।<ref>{{cite web|last1=स्क्रिचर|first1=एरिन|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ एल्बम |url=http://www.billboard.com/articles/news/6214062/taylor-swift-clues-new-music|work=बिलबोर्ड|accessdate=August 18, 2014|date=August 7, 2014}}</ref> ==पदोन्नति== ===एकल सङ्गीतहरू=== एल्बमबाट पहिलो एकल "सेक इट अफ" स्विफ्ट द्वारा आयोजना गरिएको एक विश्वव्यापी प्रत्यक्ष भिडियो प्रसारणको समयमा देखाइएको थियो जुन स्विफ्टले याहु!सँग साझेदार गर्द‌ै आयोजना गरिकी हुन्।<ref name="Vox">{{cite web|author1=केल्स्ली मिकेन्ली|title=स्विफ्टको नयाँ पप सङ्गीतहरू|url=https://www.vox.com/2014/8/19/6033483/taylor-swift-new-single-shake-it-off-video|website=भोक्स|publisher=भोक्स मिडिया इङ्क|accessdate=January 22, 2015|date=August 19, 2014}}</ref> उक्त कार्यक्रममा स्विफ्टले १९८९ एल्बमको बारेमा र दुई वर्षे गीत लेखन प्रक्रियाको पनि कुरा राखेकी थिइन्। उक्त भिडियो प्रत्यक्ष प्रसारणकै दिन स्विफ्टले अर्को कार्यक्रममा अनलाइन रेडियोमा मार्फत पनि प्रसारण गरेकी थिइन्।<ref name=usatoday>{{cite web|last1=मेन्सफिल्ड|first1=ब्रायन|title=टेलर स्विफ्टले सेक इट अफ सार्वजनिक गरिन्|url=https://www.usatoday.com/story/life/music/2014/08/18/taylor-swift-yahoo-live-stream/14242387/|newspaper=युएसए टुडे|accessdate=August 19, 2014|date=August 18, 2014}}</ref> १९८९ को प्रचारप्रसार गर्ने क्रममा स्विफ्टले त्यस कार्यक्रमको अर्को महिना उनका अनुयायीहरूलाई न्युयोर्क स्थित उनको घरमा लगायत लण्डनको एक होटेलमा पनि केही कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|first=स्टोफिनी|last=एन्डरसन|title=टेलर स्विफ्ट|url=https://www.buzzfeed.com/stephanieanderson/taylor-swift-secret-sessions-la#.ef48ywW3J|website=बजफिड|publisher=बजफिड इङ्क|accessdate=January 14, 2015|date=September 22, 2014}}</ref> १९८९ एल्बम २७ अक्टोबर २०१४ का दिन संयुक्त राज्य अमेरिकामा सार्वजनिक गरिएको थियो जसमा १३ वटा गीतहरू समावेश गरिएको थियो।<ref name="usitunes">{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/1989/id907242701|title=आइट्युन्स&nbsp;– म्युजिक – १९८९|work=आइट्युन्स स्टोर|publisher=एप्पल इङ्क|accessdate=October 21, 2014}}</ref> एल्बमको डिलक्स संस्करण पनि केही महिनामा निस्कासन गरिएको थियो जसमा तीन अन्य गीतहरू र नयाँ सङ्गीतको।समायोजन गरिएका गीतहरू रहेका थिए जुन पछि क्यानडा र संयुक्त राज्यमा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref name="target">{{cite web|url=http://www.target.com/p/taylor-swift-1989-deluxe-edition-target-exclusive/-/A-16365103|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (डिलक्स संस्करण) – |website=तारगेट|accessdate=October 21, 2014}}</ref><ref> *{{cite web|title=१९८९ - टेलर स्विफ्ट |url=https://itunes.apple.com/de/album/1989/id907104653|website=आइट्युन्स स्टोर |publisher=एप्पल इङ्क|accessdate=August 23, 2014|language=जर्मन}} *{{cite web|title=१९८९ (डिलक्स) टेलर स्विफ्ट|url=https://itunes.apple.com/de/album/1989-deluxe/id907104698 |website=आइट्युन्स स्टोर |publisher=एप्पल इङ्क|accessdate=August 23, 2014|language=जर्मन}} *{{cite web|title=१९८९|url=https://www.amazon.de/dp/B00MV0FQFG/|website=अमेजन डटकम |publisher=अमेजन डटकम इङ्क|accessdate=August 23, 2014|language=जर्मन}} *{{cite web|title=१९८९ (डिलक्स संस्करण)|url=https://www.amazon.de/dp/B00MV0FT4Y/|website=अमेजन डटकम इङ्क|accessdate=August 23, 2014|language=जर्मन}} *{{cite web|title=टेलर स्विफ्टको १९८९|url=https://itunes.apple.com/gb/album/1989/id907104653|website=आइट्युन्स स्टोर |publisher=एप्पल इङ्क|accessdate=August 23, 2014}} *{{cite web|title=१९८९ - टेलर स्विफ्ट |url=https://itunes.apple.com/gb/album/1989-deluxe/id907104698|website=आइट्युन्स स्टोर |publisher=एप्पल इङ्क|accessdate=August 23, 2014}} *{{cite web|title=1989|url=https://www.amazon.co.uk/dp/B00MV0FQFG/|website=अमेजन डटकम|accessdate=August 23, 2014}} *{{cite web|title=१९८९ (डिलक्स संस्करण)|url=https://www.amazon.co.uk/dp/B00MV0FT4Y/|website=अमेजन डटकम|accessdate=August 23, 2014}}</ref> एल्बमलाई पछि जर्मनी र संयुक्त अधिराज्यमा पनि सार्वजनिक गरिएको थियो जहाँ एल्बमको सबै गीतहरू र अन्य गीतहरूको नयाँ संस्करणहरू समावेश गरिएको थियोे तर एल्बम सार्वजनिक मिती भन्दा केही दिन अगाडिनै विभिन्न सञ्चार माध्यमहरूबाट निस्कासन भएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/life/music/2014/10/24/taylor-swift-1989-album-leaks/17846595/|title=टेलर स्विफ्टको नयाँ एल्बम सार्वजनिक मिती भन्दा अगाडि सार्वजनिक|first=एन्ड्रि|last=मेन्डल|date=October 24, 2014|newspaper=युएसए टुडे|accessdate=November 5, 2014}}</ref> एल्बमलाई उत्थान गर्ने क्रममा स्विफ्टले १४ अक्टोबर २०१४ मा "आउट अफ द उड्स" गीत सार्वजनिक गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/articles/2014-11-12/taylor-swift-and-big-machine-are-the-music-industry|title=टेलर स्विफ्ट - बिग मेसिन |author=डेभिन लियोनार्ड|work=ब्लुम्बर्ग बिजनेस विक}}</ref> त्यसको अर्को हप्ता २० अक्टोबर २०१४ मा स्विफ्टले "वेलकम टू न्यु योर्क" गीत निस्कासन गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.thetimes.co.uk/tto/business/industries/media/article4290698.ece|title=टेलर स्विफ्ट|work=द टाइम्स}}</ref> अक्टोबर २८ का दिन स्टारबकले "दिस लभ" नामक गीतको सार्वजनिक मिती तोकेको थियो र आइट्युन्समा नि:सुल्क रूपमा डाउनलोड गर्न दिइएको थियो। <ref>{{cite web|last1=लिन्डर|first1=एमिल|title=टेलर स्विफ्ट - आउट अफ द उड्स|url=http://www.mtv.com/news/1958457/taylor-swift-out-of-the-woods-single-1989/|website=एमटिभी|publisher=एमटिभी|accessdate=October 15, 2014|date=October 9, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141013104514/http://www.mtv.com/news/1958457/taylor-swift-out-of-the-woods-single-1989/|archive-date=October 13, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://music-mix.ew.com/2014/10/20/taylor-swift-welcome-to-new-york/|title=टेलर स्विफ्ट - वेलकम टू न्यु योर्क |last=जुकरमेन|first=इस्टर|date=October 20, 2014|work=इन्टरटेन्मेन्ट विक्ली|accessdate=October 21, 2014}}</ref> ===डिलक्स संस्करण=== १७ फेब्रुअरी २०१५ मा स्विफ्टले १९८९ एल्बमका गीतहरूको डिलक्स संस्करण सार्वजनिक गर्ने निदो दिएकी थिइन् भने अक्टोबरमा एप्पल इङ्क र अन्य माध्यमहरूबाट गीतहरू सार्वजनिक भएको थियो।<ref name="SinBB">{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6473113/taylor-swift-1989-bonus-songs-itunes|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ एल्बम|author=जेसन लिपसल्ट|work=बिलबोर्ड म्यागेजिन|date=February 17, 2015|accessdate=February 20, 2015}}</ref> यस संस्करणमा "वन्डरल्यान्ड" गीत त्यहीँ दिनमा डिजिटल एकल डाउनलोड र एल्बमको प्रचारप्रसारका लागि आइट्युन्स मार्फत सार्वजनिक गरिएको थियो। वन्डरल्यान्डको निस्कासन पछि "यु आर इन लभ" २४ फेब्रुअरी २०१५ र "न्यू रोमान्टिक" ४ मार्च २०१५ मा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/wonderland-single/id964325199|title=वन्डरल्यान्ड&nbsp;– टेलर स्विफ्टको एकल|publisher=एप्पल इङ्क|work=आइट्युन्स स्टोर|accessdate=February 17, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150220072443/https://itunes.apple.com/us/album/wonderland-single/id964325199|archivedate=February 20, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150603123253/https://itunes.apple.com/us/album/wonderland-single/id964325199 |date=June 3, 2015 }}</ref> ===१९८९ विश्व भ्रमण=== एल्बमको उत्थान प्रचारप्रसारका लागि १९८९ विश्व भ्रमण मे ५ २०१५ मा जापानको टोकीयोबाट सुरु गरिएको थियो। उक्त विश्व भ्रमणले युरोप र उत्तर अमेरिकाको पनि पुगेको थियो भने डिसेम्बर २०१५ मा अस्ट्रेलियामा समापन भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.taylorswift.com/news/230983|title=१९८९ विश्व! भ्रमण|date=November 3, 2014|accessdate=November 4, 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141107080640/http://taylorswift.com/news/230983|archivedate=November 7, 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107080640/http://taylorswift.com/news/230983 |date=November 7, 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rollingstone.com/music/news/taylor-swift-reveals-massive-1989-world-tour-20141103|title=१९८९ विश्व भ्रमण|first=डेनियल|last=क्रिप्स|work=रोलिङ स्टोन|date=November 4, 2014|accessdate=November 4, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/story/life/music/2014/11/03/taylor-swift-1989-world-tour-dates-2015/18401935/|title=टेलर स्विफ्टको २०१५ को १९८९ एल्बम|first=ब्रायन|last=मेन्सफिल्ड|work=युएसए टुडे|date=November 3, 2014|accessdate=November 4, 2014}}</ref> भ्रमणका बेलमा अस्ट्रेलियाका एक कलाकारल भेन्स जोयले स्विफ्टलाई साथ युरोप र उत्तर अमेरिकामा सञ्चालन साङ्गीतिक कार्यक्रममा साथ दिएका थिए भने अमेरिकी गायक [[सन मेन्डेज|शन मिन्डेज]]ले दक्षिण अमेरिकामा आयोजना गरिएका केही साङ्गीतिक कार्यक्रममा स्विफ्टलाई सहयोग गरेका थिए।<ref>{{cite web|author1=लिन्ड्स फोली|title=१९८९ विश्व भ्रमणमा जेम्स बे पनि सम्लग्न|url=http://www.sugarscape.com/music/news/a1074282/james-bay-vance-joy-support-taylor-swift-1989-tour/|website=सुगरस्कोप|publisher=राष्ट्र पत्रपत्रिका कम्पनी|accessdate=February 2, 2015|date=January 19, 2015}}</ref> विश्व भ्रमणका बेलामा बेलायती गायक तथा गीतकार ''जेम्स बे''ले जनवरी २०१५ को मध्यमा जर्मनीमा आयोजना गरिएको कार्यक्रमको सुरुवातमा प्रस्तुति दिने निर्णय गरिएको थियो भने १ फेब्रुअरी २०१५ मा [[क्यालिफोर्निया]]का एक साङ्गीतिक समूह एचएआइएमले संयुक्त राज्यमा हुने कार्यक्रमको सुरुवातमा प्रस्तुति दिने गरी ढाँचा तयार पारिएको थियो।<ref>{{cite web|author1=मिचेल पिटर्स|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ विश्व भ्रमण |url=http://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6458185/taylor-swift-announces-haim-as-1989-tour-opener?facebook_20150201|work=बिलबोर्ड|accessdate=February 2, 2015|date=February 1, 2015}}</ref> यस विश्व भ्रमणमा अन्य कलाकारहरू जस्तै [[एड सिरन]], द विकएन्ड, [[एलेन डिजेनर्स]], जुलिया रोबर्ड, फेटि वाप, [[जस्टिन टिम्बरलेक]], [[विज खलिफा]], [[सेलेना गोमेज|सेलिना गोमेज]] र अन्य थुप्रै प्रख्यात कलाकारका कारण कार्यक्रमहरू राम्रोसँग सञ्चालन भएका थिए।<ref>{{cite web|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ |url=http://www.billboard.com/photos/6634335/taylor-swift-1989-tour-guests/|work=बिलबोर्ड|accessdate=October 26, 2015}}</ref> ==अवार्ड== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col"| वर्ष ! scope="col"| संस्था ! scope="col"| अवार्ड ! scope="col"| नतिजा ! scope="col"| {{abbr|सन्दर्भ}} |- ! scope="row" rowspan="7"| २०१५ | अमेरिकी सङ्गीत अवार्ड | लोकप्रिय पप/रक एल्बम | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=अमेरिकी म्युजिक अवार्ड २०१५: विजेताका नामहरू |url=http://www.billboard.com/articles/events/amas/6770317/american-music-awards-2015-winners-list-amas |accessdate=November 23, 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151124152847/http://www.billboard.com/articles/events/amas/6770317/american-music-awards-2015-winners-list-amas |archivedate=November 24, 2015 |date=November 22, 2015|work=बिलबोर्ड }}</ref> |- | बिलबोर्ड म्युजिक अवार्ड | टप बिलबोर्ड २०० एल्बम | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.billboard.com/articles/events/bbma-2015/6524277/billboard-music-awards-2015-finalists |title=बिलबोर्ड म्युजिक अवार्ड २०१५: अन्तिम प्रतिस्पर्धीको नाम |work=बिलबोर्ड |date=April 7, 2015 |accessdate=April 7, 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150409005544/http://www.billboard.com/articles/events/bbma-2015/6524277/billboard-music-awards-2015-finalists |archivedate=April 9, 2015 |df= }}</ref> |- | इको अवार्ड | एन्टरनेसनल एल्बम अफ द इअर | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Die Helene-Fischer-Festspiele haben begonnen |language=जर्मन |publisher=Rundfunk Berlin-Brandenburg |first=युएलए |last=बर्नर |date=March 27, 2015 |accessdate=June 24, 2015 |url=http://www.rbb-online.de/kultur/beitrag/2015/03/musikpreis-echo-2015.html |archive-url=https://archive.is/20150330121504/http://www.rbb-online.de/kultur/beitrag/2015/03/musikpreis-echo-2015.html |dead-url=yes |archive-date=March 30, 2015 }}</ref> |- | rowspan=2| जापान गोल्ड डिस्क अवार्ड | एल्बम अफ द इअर | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan="2"|<ref>{{cite web|author=रोनाल्ड |url=http://aramajapan.com/news/the-japan-gold-disc-award-2015-winners-announced/17222/ |title=जापान डिस्क अवार्ड २०१५ नतिजा |accessdate=March 9, 2015 |website= |publisher=जापान रेकर्डिङ उद्योग सङ्घ |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150310182900/http://aramajapan.com/news/the-japan-gold-disc-award-2015-winners-announced/17222/ |archivedate=March 10, 2015 |df= }}</ref> |- | बेस्ट ३ एल्बम | {{won}} |- | जुनो अवार्ड | इन्टरनेसनल एल्बम अफ द इअर | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=ब्लिस |first1=केरन |url=http://www.billboard.com/articles/events/grammys-2015/6451070/juno-awards-nominations |title=जुनो अवार्ड |work=बिलबोर्ड |accessdate=January 27, 2015 |date=January 27, 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150130011353/http://www.billboard.com/articles/events/grammys-2015/6451070/juno-awards-nominations |archivedate=January 30, 2015 |df= }}</ref> |- | लस प्रिमोस ४० प्रिन्सिपल्स | उत्कृष्ट अन्तर्राष्ट्रिय एल्बम | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |title= लस प्रिमोस ४० प्रिन्सिपल्स|url=http://los40.com/especiales/premios-40-principales/2015/ |website= |accessdate=October 16, 2015 |language=स्पेनी |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151013233528/http://los40.com/especiales/premios-40-principales/2015/ |archivedate=October 13, 2015 |df=mdy-all }}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"| २०१६ | rowspan=2|ग्र्यामी अवार्ड | एल्बम अफ द इअर | {{won}} | style="text-align:center;;" rowspan="2"|<ref>{{cite web|url=http://www.grammy.com/files/58th-final-58thpresslist12042015.pdf |format=पिडिएफ |title=५८अौँ ग्र्यामी अवार्ड |website=ग्र्यामी डटकम |publisher=ग्र्यामी अवार्ड |accessdate=December 7, 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151210200316/http://www.grammy.com/files/58th-final-58thpresslist12042015.pdf |archivedate=December 10, 2015 |df= }}<br />{{cite news|title=ग्र्यामी अवार्ड २०१६: विजेताको पूर्ण सूची |url=https://www.theguardian.com/music/2016/feb/15/grammy-awards-2016-the-main-nominees |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160221180634/http://www.theguardian.com/music/2016/feb/15/grammy-awards-2016-the-main-nominees |archivedate=February 21, 2016 |accessdate=February 16, 2016 |work=द गार्जियन्स |date=February 16, 2016 |deadurl=yes |df= }}</ref> |- | बेस्ट पप भोकल एल्बम | {{won}} |- | आइहर्ट रेडियो म्युजिक अवार्ड | एल्बम अफ द इअर | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=https://www.rollingstone.com/music/news/taylor-swift-the-weeknd-lead-iheartradio-music-awards-noms-20160209 |title=आइहर्ट म्युजिक अवार्डका मनोनीयनहरू |work=रोलिङ स्टोन |date=February 9, 2016 |accessdate=February 10, 2016 |author=जोन |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160210093249/http://www.rollingstone.com/music/news/taylor-swift-the-weeknd-lead-iheartradio-music-awards-noms-20160209 |archivedate=February 10, 2016 |df= }}</ref> |} ==व्यापारिक प्रस्तुति== [[File:Taylor Swift 1989 Tour at Ford Field in Detroit, 5-30-15.jpg|thumb|175px|स्विफ्ट १९८९ विश्व भ्रमणमा प्रस्तुति दिँदै]] १९८९ एल्बम सार्वजनिक भएको पहिलो हप्तै गीतले संयुक्त राज्यमा १,२८७,००० प्रतिलिपीहरू बिक्री गरेको थियो भने एल्बम बिलबोर्ड २०० चार्टको शीर्ष स्थानमा आएको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-taylor-swift-1989-first-week-1287-million-20141104-story.html|title=१९८९ एल्बमको सार्वजनिक भएको पहिलो हप्तानै १० लाख भन्दा बढि बिक्री&nbsp|newspaper=लि एन्जल्स टाइम्स|first=रेन्डि|last=लुइज|date=November 4, 2014|accessdate=November 12, 2014}}</ref> थप प्रतिलिपी अमेरिकी माइक्रोसफ्टको मार्फत $०.९९ मा बेचिएको थियो तर निस्कासनको पहिलो चार हप्ता भित्रको $३.९९ अन्तर्गत बिक्रीको लागि नेल्सल साउन्डस्क्यान नीतिका कारण कुल गीतहरू समावेश गरिएको थिएन। यस एल्बमले स्विफ्टको पहिलाको व्यक्तिगत कृतिमानलाई पनि पछि पार्दै सार्वजनिक भएको पहिलो हप्तामै एक मिलियन भन्दा बढी प्रतिलिपीहरू बिक्री गर्नेमा एक नयाँ कृतिमान राखेको थियो। उक्त बिक्री सङ्गीत इतिहासकै सबैभन्दा धेरै प्रतिलिपी बिक्री गर्नेमा सातौँ स्थानमा परेको थियो। स्विफ्टका तीन एल्बमहरू सार्वजनिक भएर सबैले एल्बमहरूले सार्वजनिक भएको पहिलो हप्तै एक मिलियन भन्दा बढि प्रतिलिपीहरू बिक्री गराएपछि त्यसो गर्ने स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार बनेकी थिइन्।<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2014/11/05/showbiz/music/taylor-swift-1989-sales/|title=१९८९ एल्बमको बिक्री इतिहास|author=लिजा |work=सिएनएन|date=November 6, 2014|accessdate=November 9, 2014}}</ref> एल्बम सार्वजनिक भएको दोस्रो र तेस्रो हप्ता पनि १९८९ एल्बम बिलबोर्ड २०० एल्बम चार्टको पहिलो स्थानमै रहेको थियो र तात्कालिक समयमा एल्बममा दुई मिलियन प्रतिलिपीहरू बिक्री भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6312375/taylor-swift-1989-second-week-no-1-bette-midler-calvin-harris|title=बिलबोर्ड २०० एल्बम चार्टको शीर्षमा १९८९ एल्बम र|first=किथ|last=कल्टफिल्ड|work=बिलबोर्ड|date=November 12, 2014|accessdate=November 13, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://m.billboard.com/entry/view/id/107327|title=बिलबोर्ड २०० एल्बम चार्ट|first=किथ|last=कल्टफिल्ड|work=बिलबोर्ड|date=November 20, 2014|accessdate=November 20, 2014}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.yahoo.com/music/taylor-swift-1-for-third-week-ties-eminems-record-103071381306.html|title=रटेलर स्विफ्ट - १९८९ एल्बम|first=पल|last=ग्रेन|website=याहु! सङ्गीत|date=November 20, 2014|accessdate=November 20, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20161110043108/https://www.yahoo.com/music/taylor-swift-1-for-third-week-ties-eminems-record-103071381306.html|archive-date=November 10, 2016}}</ref> निस्कासन भएको चौँथो हप्ता एल्बम एक स्थान तल खस्किएको थियो भने शीर्ष स्थानमा वान डिरेक्सनको "फोर" एल्बम उक्लिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/entry/view/id/108468|title=बिलबोर्ड आर्टिस्ट हर १००|first=ग्रे|last=ट्रस्ट|work=बिलबोर्ड|date=November 27, 2014|accessdate=November 28, 2014}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> एल्बमका १० हप्ता पछि फेरि २००,००० प्रतिलिपीहरू बिक्री भएका थिए।<ref name="2.5million">{{cite web|url=http://www.billboard.com/v/News/TaylorSwifts1989Retu|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ एल्बम|first=किथ|last=कल्टफिल्ड|work=बिलबोर्ड|date=December 3, 2014|accessdate=December 6, 2014}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> अन्ततः १९८९ एल्बमले सन् २०१४ सम्ममा ३,६६०,००० प्रतिलिपीहरू बिक्री गरेको थियो जुन २०१४ को सबैभन्दा बिक्री भएको एल्बम मध्ये एक थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6304536/official-taylor-swifts-1989-debuts-with-1287-million-sold-in|title=१९८९ एल्बमको बिक्री इतिहास first=किथ|last=कल्टफिल्ड|work=बिलबोर्ड|date=November 4, 2014|accessdate=November 4, 2014}}</ref><ref name=us_2014sales>{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6422396/taylor-swift-1989-seventh-week-no-1-billboard-200|title=बिलबोर्ड २०० एल्बम चार्ट|last=कल्टफिल्ड|first=किथ|work=बिलबोर्ड म्यागेजिन|date=December 31, 2014|accessdate=December 31, 2014}}</ref><ref name="yearend">{{cite web|url=http://www.billboard.com/entry/view/id/111355|title=१९८९ सन् २०१४ कै उत्कृष्ट एल्बम मध्ये एक|first=किथ|last=कल्टफिल्ड|work=बिलबोर्ड म्यागेजिन|date=December 31, 2014|accessdate=January 1, 2015}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> १९ जनवरी २०१५ का दिन एल्बमले कुल ४ मिलियन प्रतिलिपीहरू बिक्री गरेको थियो। १९८९ एल्बम सन् २०१४ को ४ मिलियन प्रतिलिपी बिक्री गराउन सफल पहिलो एल्बम बनेको थियो।.<ref name="4MInJust12Weeks">{{cite web|url=https://www.yahoo.com/music/taylor-swifts-1989-4m-sales-in-just-12-weeks-108270462876.html|title=१९८९ एल्बमका ४ मिलियन प्रतिलिपीहरू बिक्री|last=ग्रेन|first=पल|website=याहु! सङ्गीत|date=January 16, 2015|accessdate=January 18, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20161110043636/https://www.yahoo.com/music/taylor-swifts-1989-4m-sales-in-just-12-weeks-108270462876.html|archive-date=November 10, 2016}}</ref><ref name="MeghanTrainorDebutNo1">{{cite web|url=https://www.yahoo.com/music/meghan-trainors-debut-album-arrives-at-1-108758860341.html|title=मेगान ट्रेनर शीर्ष स्थानमा|last=ग्रेन|first=पल|website=याहु! सङ्गीत|date=January 21, 2015|accessdate=January 21, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20171121034026/https://www.yahoo.com/music/meghan-trainors-debut-album-arrives-at-1-108758860341.html|archive-date=November 21, 2017}}</ref> एल्बम सार्वजनिक भएको १५अौँ हप्ता सन् २०१५ फेब्रुअरीको पहिलो हप्ता एल्बम पुन बिलबोर्ड २०० को चार्टको शीर्षमा आएको थियो भने एल्बम ११ हप्ता सम्म शीर्ष स्थान ओगट्न सफल भएको थियो जसले गर्दा स्विफ्ट एल्बम चार्टमा धेरै समयसम्म एल्बम शीर्षमा पर्ने कलाकारको रूपमा दोस्रो कलाकार बनिन्।<ref>{{cite web|author1=केभिन कल्टफिल्ड|title=१९८९|url=http://www.hollywoodreporter.com/earshot/taylor-swifts-1989-hits-4-766615|work=द हलिउड रिपोर्टर|accessdate=January 25, 2015|date=January 24, 2015}}</ref> १९८९ एल्बमले बिलबोर्ड २०० एल्बम चार्टको कुल २४ हप्ता सम्म शीर्ष ५ मा स्थान बनाएको थियो जसले गर्दा १९८९ सन् १९६३ पछिको २४ हप्ता सम्म एल्बम चार्टमा स्थान बनाउने दश एल्बम मध्ये पर्न सफल भएको थियोे।<ref name="8thweek">{{cite web|url=http://www.billboard.com/entry/view/id/111885|title=बिलबोर्ड २०० एल्बम चार्ट|first=किथ|last=कल्टफिल्ड|work=बिलबोर्ड|date=January 7, 2015|accessdate=January 8, 2015}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="11thweek">{{cite web|url=http://www.billboard.com/v/News/TaylorSwiftsSpen4|title=१९८९ एल्बम ११ हप्ता सम्म चार्टको शीर्ष स्थानमा|author=किथ कल्टफिल्ड|work=बिलबोर्ड म्यागेजिन|date=February 11, 2015|accessdate=February 11, 2015}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> १३ मार्च २०१५ मा बिलबोर्डले घोषणा गरे अनुसार १९८९ एल्बमका साथसाथै स्विफ्टको अगाडिका अन्य दुई एल्बमहरूको पनि बिक्री भएको तथ्य खुलाएको थियो। २७ अक्टोबर २०१५ मा यस एल्बम सार्वजनिक भएको एक वर्ष पछि पनि चार्टमा स्थान बनाउने एल्बमको सूचीमा पनि परेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/entry/view/id/121445|title='बिलबोर्ड २००|author=किथ कल्टफिल्ड|work=''बिलबोर्ड मिडिया''|publisher=ग्लोबल मिडिया|date=April 15, 2015|accessdate=April 15, 2015}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यस एल्बम बिलबोर्ड २०० एल्बम चार्टमा सार्वजनिक भएको ५४अौँ हप्ता पनि शीर्ष दशमा स्थान बनाउन सफल भएको थियो।<ref name="Outsold">{{cite web|author1=किथ कल्टफिल्ड|title=१९८९ एल्बमको बिक्री|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6502076/taylor-swift-1989-outsold-her-last-two-albums|work=बिलबोर्ड|publisher=ग्लोबल मिडिया|accessdate=March 14, 2015|date=March 13, 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ एल्बम|url=http://www.billboard.com/biz/articles/6745045/taylor-swifts-1989-only-fifth-album-to-spend-first-year-in-billboard-200s-top|website=बिलबोर्ड|last=कल्टफिल्ड|first=किथ|date=October 27, 2015|accessdate=October 27, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151028114542/http://www.billboard.com/biz/articles/6745045/taylor-swifts-1989-only-fifth-album-to-spend-first-year-in-billboard-200s-top|archive-date=October 28, 2015}}</ref> जनवरी २०१८ का अनुसार १९८९ एल्बमले विश्व व्यपी रूपमा ६.११ मिलियन प्रतिलिपीहरू बिक्री गरेको थियो।<ref>{{cite web|title=बिलबोर्ड २०० एल्बम चार्ट तालिका|url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6754084/chris-stapleton-soars-to-no-1-on-billboard-200-albums-chart|work=बिलबोर्ड|last=कल्टफिल्ड|first=किथ|date=November 8, 2015|accessdate=November 8, 2015}}</ref> क्यानडाको आधिकारिक एल्बम चार्ट कम्पनी क्याडेली एल्बम चार्टमा एल्बम निस्कासन भएको पहिलो हप्तानै शीर्ष स्थानमा आएको थियो भने एल्बमले तात्कालिक समयमा क्याडामा १०७,००० प्रतिलिपीहरू बिक्री गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://ajournalofmusicalthings.com/weekly-music-sales-analysis-05-november-2014/|title=साप्ताहि एल्बम बिक्री प्रतिवेदन|date=November 5, 2014|first=एलेन|last=क्रस|website=म्युजिक जर्नल|accessdate=November 12, 2014}}</ref> दोस्रो हप्ता पनि एल्बम शीर्ष स्थानमै रहँदै थप ३७,००० प्रतिलिपीहरू बिक्री गरेको थियो जुन दुई हप्तामा कुल १४४,००० भएको थियो। एल्बम क्यानडामा वर्षको उत्कृष्ट बिक्री हुन सफल एल्बमको रूपमा स्थापित भयो भने एल्बमले ३१४,००० प्रतिलिपीहरू बिक्री गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://ajournalofmusicalthings.com/weekly-music-sales-report-analysis-12-november-2014/|title=सन् २०१४ को साप्ताहि एल्बम बिक्री प्रतिवेदन|website=म्युजिक जर्नल|date=November 12, 2014|first=एलेन|last=क्रस|accessdate=November 19, 2014}}</ref> एल्बम निस्कासन भएको पहिलो हप्ता संयुक अधिराज्यमा एसले ९०,००० प्रतिलिपी बिक्री गरेको थियो भने पहिलो हप्तामै एल्बम चार्टको शीर्ष स्थानमा स्थान बनाएको थियो।<ref name=CANsales>{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/business/6451045/nielsen-music-canada-report-2014-sales-streaming-data|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ एल्बम |last=ब्लिस|first=केरन|work=बिलबोर्ड म्यागेजिन|date=January 27, 2015|accessdate=January 30, 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a607361/taylor-swift-claims-number-one-uk-album-with-1989.html|title=१९८९ एल्बम|first=ह्यारी|last=फ्लिचर|work=डिजिटल स्काइ|date=November 2, 2014|accessdate=November 4, 2014}}</ref> यस एल्बम सन् २०१४ को सबै छिटो धेरै प्रतिलिपी बिक्री गर्ने एल्बमको रूपमा स्थापित भयो। एल्बमले संयुक्त अधिराज्यमा १.१२७ मिलियन प्रतिलिपी बिक्री गर्न सफल भएको थियो।<ref name="1989uksales">{{cite web|url=https://www.musicweek.com/talent/read/reputation-management-biz-braced-for-taylor-swift-s-new-album/069567|title=टेलर स्विफ्ट|last=सुथरल्यान्ड|first=मार्क|work=म्युजिक विक|date=August 24, 2017|accessdate=August 24, 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ifpi.org/downloads/Digital-Music-Report-2015.pdf |title=सन् २०१५ - आइएफपीआइ ग्लोबल म्युजिक प्रतिवेदन |accessdate=October 6, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200101231623/https://www.ifpi.org/downloads/Digital-Music-Report-2015.pdf |archive-date=January 1, 2020 }}</ref> अक्टोबर २०१७ का अनुसार एल्बमका विश्व व्यापी १०.१ मिलियन प्रतिलिपीहरू बिक्री भएका थिए।<ref>{{cite web|title=आइएफपीआइ ग्लोबल म्युजिक प्रतिवेदन|url=http://www.ifpi.org/downloads/GMR2016.pdf|accessdate=October 6, 2017|format=पिडिएफ|archive-url=https://web.archive.org/web/20160412192734/http://www.ifpi.org/downloads/GMR2016.pdf|archive-date=April 12, 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=ANUARIO SGAE DE LAS ARTES ESCÉNICAS, MUSICALES Y AUDIOVISUALES 2017 - MÚSICA GRABADA|url=http://www.anuariossgae.com/anuario2017/anuariopdfs/04_MGRABADA.pdf|language=स्पेनी|accessdate=October 6, 2017|format=पिडिएफ}}</ref> सन् २०१५ मा "१९८९" बिलबोर्ड २०० एल्बम वरियताको पहिलो नम्बरमा स्थान बनाएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2015/top-billboard-200-albums|title=टप बिलबोर्ड एल्बम – सन् २०१५|work=बिलबोर्ड|accessdate=December 12, 2015}}</ref> ==गीति ट्र्याकहरू== {{Track listing | extra_column = निर्माताहरू | headline = मुख्य संस्करण<ref>{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/1989/id907242701|title=1989 by Taylor Swift|website=iTunes Store|location=United States|accessdate=February 1, 2015}}</ref> | total_length = ४८:४१ | title1 = [[वेलकम टू न्यु योर्क (गीत)|वेलकम टू न्यु योर्क]] | writer1 = {{hlist|[[टेलर स्विफ्ट]]|[[रायन टेडर]]}} | extra1 = {{hlist|टेडर|नोअल जेनकेनल|स्विफ्ट}} | length1 = ३:३२ | title2 = [[ब्ल्याङ्क स्पेस (टेलर स्विफ्टको गीत)|ब्ल्याङ्क स्पेस]] | writer2 = {{hlist|स्विफ्ट|म्याक्स मार्टिन|सेलब्याक}} | extra2 = {{hlist|मार्टिन|सेलब्याक}} | length2 = ३:५१ | title3 = [[स्टाइल (टेलर स्विफ्टको गीत)|स्टाइल]] | writer3 = {{hlist|स्विफ्ट|मार्टिन|सेलब्याक|अली प्यामी}} | extra3 = {{hlist|मार्टिन|सेलब्याक|प्यामी}} | length3 = ३:५१ | title4 = [[आउट अफ द उड्स (गीत)|आउट अफ द उड्स]] | writer4 = {{hlist|स्विफ्ट|ज्याक एन्टोनअफ}} | extra4 = {{hlist|एन्टोनअफ|स्विफ्ट|मार्टिन{{ref|a|[a]}}}} | length4 = ३:५५ | title5 = अल यु ह्याड टु डु वाज स्टोन | writer5 = {{hlist|स्विफ्ट|मार्टिन}} | extra5 = {{hlist|मार्टिन|सेलब्याक|म्याट एण्ड म्याथ्युज}} | length5 = ३:१३ | title6 = [[सेक इट अफ (टेलर स्विफ्टको गीत)|सेक इट अफ]] | writer6 = {{hlist|स्विफ्ट|मार्टिन|सेलब्याक}} | extra6 = {{hlist|मार्टिन|सेलब्याक}} | length6 = ३:३९ | title7 = आइ व्इस यु उड | writer7 = {{hlist|स्विफ्ट|एन्टोनअफ}} | extra7 = {{hlist|एन्टोनअफ|स्विफ्ट|जर्ज क्रुस्टिन{{ref|b|[b]}}|मार्टिन{{ref|a|[a]}}}} | length7 = ३:२७ | title8 = [[ब्याड ब्लड (टेलर स्विफ्टको गीत)|ब्याड ब्लड]] | writer8 = {{hlist|स्विफ्ट|मार्टिन|सेलब्याक}} | extra8 = {{hlist|मार्टिन|सेलब्याक}} | length8 = ३:३१ | title9 = [[वाइल्डेस्ट ड्रिम्स (टेलर स्विफ्टको गीत)|वाइल्डेस्ट ड्रिम्स]] | writer9 = {{hlist|स्विफ्ट|मार्टिन|सेलब्याक}} | extra9 = {{hlist|मार्टिन|सेलब्याक}} | length9 = ३:४० | title10 = हाउ यु गेट द गर्ल | writer10 = {{hlist|स्विफ्ट|मार्टिन|सेलब्याक}} | extra10 = {{hlist|मार्टिन|सेलब्याक}} | length10 = ४:०७ | title11 = दिस लभ | writer11 = स्विफ्ट | extra11 = {{hlist|नेथन चापम्यान|स्विफ्ट}} | length11 = ४:१० | title12 = आइ नू प्लेस | writer12 = {{hlist|स्विफ्ट|टेडर}} | extra12 = {{hlist|टेडर|जेनक्यानल|स्विफ्ट}} | length12 = ३:१५ | title13 = क्लिन | writer13 = {{hlist|स्विफ्ट|इमोजीन हिप}} | extra13 = {{hlist|हिप|स्विफ्ट}} | length13 = ४:३०}} {{track listing | extra_column = निर्माताहरू | collapsed = yes | headline = क्यानडेली आइट्युन्स स्टोर | total_length = ५६:३६ | title14 = [[वन्डरल्यान्ड (टेलर स्विफ्टको गीत)|वन्डरल्यान्ड]] | writer14 = {{hlist|स्विफ्ट|मार्टिन|सेलब्याक}} | extra14 = {{hlist|मार्टिन|सेलब्याक}} | length14 = ४:०५ | title15 = [[न्यू रोमान्टिक (टेलर स्विफ्टको गीत)|न्यू रोमान्टिक]] | writer15 = {{hlist|स्विफ्ट|मार्टिन|सेलब्याक}} | extra15 = {{hlist|मार्टिन|सेलब्याक}} | length15 = ३:५०}} {{track listing | extra_column = निर्माताहरू | collapsed = yes | headline = डिलक्स संस्करण (संयुक्त राज्य र क्यानडामा)<ref name="1989DeluxeAlbum">References for bonus tracks on ''1989'' deluxe edition: * International deluxe edition: {{cite web|url=https://itunes.apple.com/au/album/1989-deluxe/id907104698|title=1989 (Deluxe Edition) by Taylor Swift|website=iTunes Store|location=Australia|accessdate=February 1, 2015}} * Target edition: {{cite web|url=http://www.target.com/p/taylor-swift-1989-deluxe-edition-target-exclusive/-/A-16365103|title=Taylor Swift&nbsp;– ''1989'' (Deluxe Edition)&nbsp;– Target Exclusive |website=target.com |publisher=[[Target Corporation]]|accessdate=February 1, 2015}}</ref> | total_length = ६८:३७ | title14 = वन्डरल्यान्ड{{anchor|DLX}} | writer14 = {{hlist|स्विफ्ट|मार्टिन|सेलब्याक}} | extra14 = {{hlist|मार्टिन|सेवब्याक}} | length14 = ४:०५ | title15 = यु आर इन लभ | writer15 = {{hlist|स्विफ्ट|एन्टोनअफ}} | extra15 = {{hlist|एन्टोनअफ|स्विफ्ट|मार्टिन{{ref|a|[a]}}}} | length15 = ४:२७ | title16 = न्यू रोमान्टिब | writer16 = {{hlist|स्पिफ्ट|मार्टिन|सेलब्याक}} | extra16 = {{hlist|मार्टिन|सेलब्याक}} | length16 = ३:५० | title17 = आइ नू प्लेसेस | note17 = पियानो/स्वर | writer17 = {{hlist|स्विफ्ट|टेडर}} | length17 = ३:३६ | title18 = आइ व्इस यु उड | note18 = सङ्गीत/स्वर | writer18 = {{hlist|स्विफ्ट|एन्टोनअफ}} | length18 = १:४७ | title19 = ब्ल्याङ्क स्पेस | note19 = गीतार/स्वर | writer19 = {{hlist|स्विफ्ट|मार्टिन|सेलब्याक}} | length19 = २:११}} {{Track listing | collapsed = yes | extra_column = निर्माताहरू | headline = जापानी डिलक्स संस्करण<ref>{{cite web|url=http://www.hmv.co.jp/en/artist_Taylor-Swift_000000000353416/item_1989-Deluxe-Edition_5984096M|title=1989 -Deluxe Edition : Taylor Swift / HMV ONLINE&nbsp;– POCS-24009 [English Site]|website=[[HMV]] Japan|accessdate=February 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215072209/http://www.hmv.co.jp/en/artist_Taylor-Swift_000000000353416/item_1989-Deluxe-Edition_5984096M|archive-date=December 15, 2014}}</ref> | title1 = सेक इट अफ | note1 = सङ्गीत भिडियो | extra1 = मार्क रोमनेक | title2 = सेक इट अल&nbsp;– द चिअरलिडर सिन | length2 = | title3 = सेक इट अफ&nbsp;– | length3 = | title4 = सेक इट अफ&nbsp;– द मोर्डन डान्सर सिन | length4 = | title5 = सेक इट अफ&nbsp;– द एनिमेटर सिन | length5 = | title6 = सेक इट अफ&nbsp;– | length6 = | title7 = सेक इट अफ&nbsp;– द रिबन डान्सर सिन | length7 = | title8 = सेक इट अफ&nbsp;– द एक्स्ट्रा सिन | length8 = }} ==चार्ट== ===साप्ताहि चार्ट=== {|class="wikitable sortable" ! एल्बम तालिका (२०१४-१५) ! शीर्ष<br />स्थान |- | {{ZAF}} (इन्टरटेन्मेनट मेनिटेरिङ अफ्रिका)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.rsg.co.za/|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (इन्टरटेन्मेनट मेनिटेरिङ अफ्रिका)|publisher=इन्टरटेन्मेनट मेनिटेरिङ अफ्रिका|date=७ फेब्रुअरी २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150115223025/http://www.rsg.co.za/|archive-date=2015-01-15}}</ref> | align="center"|८ |- | {{GER}} (मिडिया कन्ट्रोल चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.officialcharts.de/album.asp?artist=Taylor+Swift&title=1989&cat=a&country=de|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (मिडिया कन्ट्रोल चार्ट)|publisher=मिडिया कन्ट्रोल चार्ट|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|४ |- | {{AUS}} (एरिया चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (एरिया चार्ट)|publisher=एरिया चार्ट|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|'''१''' |- | {{AUT}} (Ö३ अस्ट्रिया टप ४०)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://austriancharts.at/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (Ö३ अस्ट्रिया टप ४०)|publisher=Ö३ अस्ट्रिया टप ४०|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|४ |- | {{flagicon|BEL}} [[बेल्जियम]] (अल्ट्राटप ५०)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://ultratop.be/nl/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (अल्ट्राटप ५०)|publisher=अल्ट्राटप ५०|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|'''१''' |- | {{flagicon|BEL}} [[बेल्जियम]] (अल्ट्राटप ४०)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.ultratop.be/fr/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (अल्ट्राटप ४०)|publisher=अल्ट्राटप ४०|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|७ |- | {{BRA}} (ब्राजिल हट १०० एयरप्ले)<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/biz/charts/2014-12-13/brazil-albums|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (ब्राजिल हट १०० एयरप्ले)|publisher=ब्राजिल हट १०० एयरप्ले|date=१७ फेब्रुअरी २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20151124093041/http://www.billboard.com/biz/charts/2014-12-13/brazil-albums|archive-date=2015-11-24}}</ref> | align="center"|३ |- | {{CAN}} (क्यानडेली एल्बम चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.billboard.com/artist/371422/Taylor+Swift/chart?f=309|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (क्यानडेली एल्बम चार्ट)|publisher=क्यानडेली एल्बम चार्ट|date=१७ फेब्रुअरी २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170331104459/http://www.billboard.com/artist/371422/Taylor+Swift/chart?f=309|archive-date=2017-03-31}}</ref> | align="center"|'''१''' |- | {{KOR}} (गावन म्युजिक चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?termGbn=week&hitYear=2014&targetTime=45&nationGbn=E|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (गावन म्युजिक चार्ट)|publisher=गावन म्युजिक चार्ट|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|2 |- | {{HRV}} (क्रएसियाली सङ्गीत सङ्घ)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.hdu-toplista.com/index.php?what=izvodjaci&w=details&id=517|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९|publisher=क्रएसियाली सङ्गीत सङ्घ|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|५ |- | {{flagicon|DEN}} [[डेनमार्क]] (हिटलिसन)<ref>{{cite web|language=en|url=http://danishcharts.com/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (हिटलिसन)|publisher=हिटलिसन|date=१७ फेब्रुअरी २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171211053343/http://www.danishcharts.com/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|archive-date=2017-12-11}}</ref> | align="center"|२ |- | {{flagicon|SCO}} [[स्कटल्यान्ड]] (आधिकारिक चार्ट कम्पनी)<ref name="escocia">{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.officialcharts.com/archive-chart/_/23/2014-11-08|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (आधिकारिक चार्ट कम्पनी)|publisher=हिटलिसन|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|'''१''' |- | {{ESP}} (स्पेनी सङ्गीत उत्पादक सङ्घ)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://spanishcharts.com/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (स्पेनी सङ्गीत उत्पादक सङ्घ)|publisher=स्पेनी सङ्गीत उत्पादक सङ्घ|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|४ |- | {{USA}} (बिलबोर्ड २००) | align="center"|'''१''' |- | {{USA}} (डिजिटल एल्बम)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.billboard.com/artist/371422/Taylor%20Swift/chart?f=400|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (डिजिटल एल्बम)|publisher=डिजिटल एल्बम|date=१७ फेब्रुअरी २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150623020048/http://www.billboard.com/artist/371422/Taylor%20Swift/chart?f=400|archive-date=2015-06-23}}</ref> | align="center"|'''१''' |- | {{FIN}} (आइएफपीआइ फिनल्यान्ड)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://finnishcharts.com/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (आइएफपीआइ फिनल्यान्ड)|publisher=आइएफपीआइ फिनल्यान्ड|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|१० |- | {{FRA}} (फोनोग्राफिक राष्ट्रिय सङ्घ)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://spanishcharts.com/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९|publisher=फोनोग्राफिक राष्ट्रिय सङ्घ|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|९ |- | {{GRE}} (आइएफपीआइ ग्रिस)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.ifpi.gr/charts_el.html|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (फोनोग्राफिक राष्ट्रिय सङ्घ)|publisher=फोनोग्राफिक राष्ट्रिय सङ्घ|date=१७ फेब्रुअरी २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190121180047/https://www.ifpi.gr/charts_el.html|archive-date=2019-01-21}}</ref> | align="center"|११ |- | {{HUN}} (हङ्गेरी रेकर्ड लेबल सङ्घ)<ref>{{cite web|language=hu|url=http://zene.slagerlistak.hu/archivum/kereso-lista-es-datum-szerint|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (हङ्गेरी रेकर्ड लेबल सङ्घ)|publisher=हङ्गेरी रेकर्ड लेबल सङ्घ|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|२२ |- | {{IRL}} (आइरीस रेकर्ड म्युजिक सङ्घ)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p%2Fmusicvideo%2Fmusic%2Farchive%2Findex_test.jsp&ct=240002&arch=t&lyr=2014&year=2014&week=44|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (आइरीस रेकर्ड म्युजिक सङ्घ)|publisher=आइरीस रेकर्ड म्युजिक सङ्घ|date=१७ फेब्रुअरी २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171110231932/http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p%2Fmusicvideo%2Fmusic%2Farchive%2Findex_test.jsp&ct=240002&arch=t&lyr=2014&year=2014&week=44|archive-date=2017-11-10}}</ref> | align="center"|'''१''' |- | {{flagicon|ITA}} [[इटाली]] (इटाली सङ्गीत उद्योग)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://italiancharts.com/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (इटाली सङ्गीत उद्योग)|publisher=इटाली सङ्गीत उद्योग|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|५ |- | {{JPN}} (ओरिकन)<ref>{{cite web|language=जापानी|url=http://www.oricon.co.jp/prof/441127/products/1097289/1/|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (ओरिकन)|publisher=ओरिकन|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|३ |- | {{MEX}} (मेक्सिको एल्बम चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=https://twitter.com/Amprofon/status/538105089123028992|title=Puesto #1 del #Top100MX del 27/10 al 2/11|publisher=मेक्सिको सङ्गीत उद्योग सङ्घ|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|'''१''' |- | {{NOR}} (भिजी-लिस्टा)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://norwegiancharts.com/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (भिजी-लिस्टा)|publisher=भिजी-lista|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|'''१''' |- | {{NZL}} (रेकर्डिङ म्युजिक एन-जेट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://charts.org.nz/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (एनजेट टप ४०)|publisher=रेकर्डिङ म्युजिक एनजेट|date=१७ फेब्रुअरी २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20141108224610/http://www.charts.org.nz/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|archive-date=2014-11-08}}</ref> | align="center"|'''१''' |- | {{NLD}} (मेगाचार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://dutchcharts.nl/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (मेगाचार्ट)|publisher=मेगाचार्ट|date=17 de fevereiro de 2015}}</ref> | align="center"|'''१''' |- | {{POL|pt-br}} (अडियो भिडियो उत्पादक उद्योग)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://olis.onyx.pl/listy/index.asp?idlisty=894&lang=en|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (अडियो भिडियो उत्पादक सङ्घ)|publisher=अडियो भिडियो उत्पादक सङ्घ|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|३८ |- | {{POR}} (पोर्चुगाली फोनोग्राफीक उद्योग सङ्घ)<ref name="ptcharts">{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://portuguesecharts.com/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९|publisher=पोर्चुगाली फोनोग्राफीक उद्योग सङ्घ|date=१७ फेब्रुअरी २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116040319/https://portuguesecharts.com/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|archive-date=2018-11-16}}</ref> | align="center"|३ |- | {{UK}} (युके एल्बम चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/taylor-swift-scores-fastest-selling-female-album-of-the-year-so-far-3255/|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ एल्बम |publisher=संयुक्त अधिराज्य चार्ट कम्पनी|date=२ नोभेम्बर २०१४}}</ref> | align="center"|'''१''' |- | {{CZE}} (आइएफपीआइ चेक गणतन्त्र)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.ifpicr.cz/hitparada/index.php?a=titul&hitparada=14&titul=153050&sec=0a2898644b06402f4b7727ae758c1109|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (आइएफपीआइ चेक गणतन्त्र)|publisher=आइएफपीआइ चेक गणतन्त्र|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|१७ |- | {{RUS}} (रुसी सङ्गीत चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://lenta.ru/news/2014/11/06/grebenshchikov|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (रुसी सङ्गीत चार्ट)|publisher=रुसी सङ्गीत चार्ट|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|७ |- | {{flagicon|SWE}} [[स्विडेन]] (टपलिस्टन)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://swedishcharts.com/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|२३ |- | {{flagicon|Switzerland}} [[स्विट्जरल्यान्ड]] (स्वीजर ह्याटफ्रिड)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://hitparade.ch/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९|publisher=स्वीजर ह्याटफ्रिड|date=१७ फेब्रुअरी २०१५}}</ref> | align="center"|३ |- | {{झण्डा|ताइवान}} (जि-म्युजिक)<ref>{{cite web|language=चिनियाँ|url=http://www.g-music.com.tw/GMusicBillboard7.aspx|title=टेलर स्विफ्ट – १९८९ (जि-म्युजिक)|publisher=जि-म्युजिक|date=१७ फेब्रुअरी २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630084643/http://www.g-music.com.tw/GMusicBillboard7.aspx|archive-date=2017-06-30}}</ref> | align="center"|'''१''' |- |} ===वर्ष समाप्ति चार्ट=== {|class="wikitable sortable" ! एल्बम तालिका (२०१४) ! स्थान |- | {{GER}} (मिडिया कन्ट्रोल चार्ट)<ref>{{cite web|language=जर्मन|url=http://www.chartsurfer.de/musik/album-charts-deutschland/jahrescharts/alben-2014-2x3.html|title=जेहर्स चार्ट|publisher=मिडिया कन्ट्रोल चार्ट|date=२१ मार्च २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150110225407/http://www.chartsurfer.de/musik/album-charts-deutschland/jahrescharts/alben-2014-2x3.html|archive-date=2015-01-10}}</ref> | align="center"|७१ |- | {{AUS}} (एरिया चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://aria.com.au/aria-charts-end-of-year-charts-top-100-albums-2014.htm|title=एरिया चार्ट – वर्षको समाप्ति – टप १०० एल्बम चार्ट|publisher=एरिया चार्ट|date=२१ मार्च २०१५}}</ref> | align="center"|२ |- | {{flagicon|BEL}} [[बेल्जियम]] (अल्ट्राटप टप ५०)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2014&cat=a|title=Jaaroverzichten 2014|publisher=अल्ट्राटप ५०|date=२१ मार्च २०१५}}</ref> | align="center"|७१ |- | {{flagicon|BEL}} [[बेल्जियम]] (अल्ट्राटप ४०)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.ultratop.be/fr/annual.asp?year=2014&cat=a|title=२०१४ वार्षिक प्रतिवेदन|publisher=अल्ट्राटप ४०|date=२१ मार्च २०१५}}</ref> | align="center"|१९८ |- | {{CAN}} (क्यानडेली एल्बम चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2014/top-canadian-albums|title=२०१४ वर्ष समाप्ति: टप क्यानडेली एल्बम|publisher=क्यानडेली एल्बम चार्ट|date=२१ मार्च २०१५}}</ref> | align="center"|२ |- | {{flagicon|DEN}} [[डेनमार्क]] (हिटलिसन)<ref>{{cite web|language=जर्मन|url=http://www.hitlisten.nu/aarslister.asp|title=एल्बम टि-१०० - सन् २०१४|publisher=हिटलिसन|date=२१मार्च २०१४|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924030554/http://www.hitlisten.nu/aarslister.asp|archive-date=2015-09-24}}</ref> | align="center"|६९ |- | {{USA}} (बिलबोर्ड २००)<ref name="2014yearend">{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2014/top-billboard-200-albums|title=२०१४ वर्ष समाप्ति: टप बिलबोर्ड २०० एल्बम|publisher=बिलबोर्ड २००|date=२१ मार्च २०१४}}</ref> | align="center"|३ |- | {{USA}} (डिजिटल एल्बम)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2014/digital-albums|title=२०१४ वर्ष समाप्ति: डिजिटल एल्बम|publisher=डिजिटल एल्बम|date=२१"मार्च २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919225108/https://www.billboard.com/charts/year-end/2014/digital-albums|archive-date=2020-09-19}}</ref> | align="center"|३ |- | {{IRL}} (आइरीस रेकर्ड म्युजिक सङ्घ)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.irma.ie/best-of-20141|title=आइआरएमए - सन् २०१४ को उत्कृष्ट एल्बमहरू|publisher=आइरीस रेकर्ड म्युजिक सङ्घ|date=२१ मार्च २०१५}}</ref> | align="center"|७ |- | {{JPN}} (ओरिकन)<ref>{{cite web|language=जापानी|url=http://www.oricon.co.jp/rank/ja/y/2014/p/4/|title=年間　CDアルバムランキング 2014年度|publisher=ओरिकन|date=२१ मार्च २०१५}}</ref> | align="center"|३४ |- | {{MEX}} (मेक्सिको एल्बम चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|format=पिडिएफ|url=http://www.centrodedesarrollodigital.com/amprofonanual/100.php|title=Los Más Vendidos 2014|publisher=मेक्सिको एल्बम चार्ट|date=१९ सेप्टेम्बर २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190124113504/http://centrodedesarrollodigital.com/amprofonanual/100.php|archive-date=2019-01-24}}</ref> | align="center"|२८ |- | {{NZL}} (एनजेट टप ४० एल्बम)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=2629|title=२०१४ को सर्वाधिक बिक्री भएका एल्बमहरू|publisher=रेकर्डिङ म्युजिक एनजेट|date=२१ मार्च २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175645/http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=2629|archive-date=2016-03-03}}</ref> | align="center"|३ |- | {{UK}} (युके एल्बम चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/the-official-top-40-biggest-selling-artist-albums-of-2014__7579/|title=सन् २०१४ को सर्वाधिक बिक्री भएका कारकारहरूका एल्बम|publisher=आधिकारिक चार्ट कम्पनी|date=२१ मार्च २०१५}}</ref> | align="center"|११ |- | {{SUI}} (स्वीजर ह्याटफ्रिड)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://swisscharts.com/charts/jahreshitparade/2014|title=उत्कृष्ट एल्बमहरू|publisher=स्वीजर ह्याटफ्रिड|date=२१ मार्च २०१५}}</ref> | align="center"|८७ |- |} {|class="wikitable sortable" ! तालिका (२०१५) ! स्थान |- | {{GER}} (मिडिया कन्ट्रोल चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=https://www.offiziellecharts.de/charts/album-jahr/for-date-2015|title=टप १०० एल्बम|publisher=मिडिया कन्ट्रोल चार्ट|date=८ जनवरी २०१६}}</ref> | align="center"|५६ |- | {{AUS}} (एरिया चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.aria.com.au/aria-charts-end-of-year-charts-top-100-albums-2015.htm|title=एरिया चार्ट – वर्षको समाप्तिमा – सन् २०१५ का १०० उत्कृष्ट एल्बमहरू|publisher=एरिया चार्ट|date=५ जनवरी २०१६}}</ref> | align="center"|३ |- | {{AUT}} (Ö३ अस्ट्रिया टप ४०)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.austriancharts.at/year.asp?id=2015&cat=a|title=जेहर्सफ्रिड एल्बम|publisher=Ö३ अस्ट्रिया टप ४०|date=१ जनवरी २०१६}}</ref> | align="center"|४७ |- | {{CAN}} (क्यानडेली एल्बम चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2015/top-canadian-albums|title=टप क्यानडेली एल्बम: २०१५ वर्ष समाप्ति|publisher=क्यानडेली एल्बम चार्ट|date=१२ डिसेम्बर २०१६}}</ref> | align="center"|'''१''' |- | {{USA}} (''बिलबोर्ड'' २००)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6792629/the-year-in-pop-2015-taylor-swift-1989-uptown-funk-top-artist-album-song|title=२०१५: टेलर स्विफ्ट '१९८९' |publisher=किथ कल्टफिल्ड|publisher=ग्लोबल मिडिया|date=९ डिसेम्बर २०१५|date=९ डिसेम्बर २०१५}}</ref> | align="center"|'''१''' |- | {{USA}} (डिजिटल एल्बम)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2015/digital-albums|title=डिजिटल एल्बम: वर्ष समाप्ति २०१५|publisher=डिजिटल एल्बम|date=१२ डिसेम्बर २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161129005137/http://www.billboard.com/charts/year-end/2015/digital-albums|archive-date=2016-11-29}}</ref> | align="center"|'''१''' |- | {{JPN}} (ओरिकन)<ref>{{cite web|language=जापानी|url=http://www.oricon.co.jp/special/48546/5/|title=2015年 年間音楽ランキングを発表|publisher=ओरिकन|date=४ जनवरी २०१६}}</ref> | align="center"|३० |- | {{MEX}} (मेक्सिको एल्बम चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.centrodedesarrollodigital.com/amprofonanual/100.php|title=Los Más Vendidos 2015|publisher=मेक्सिको एल्बम चार्ट|date=४ मार्च २०१८|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190124113504/http://centrodedesarrollodigital.com/amprofonanual/100.php|archive-date=2019-01-24}}</ref> | align="center"|२० |- | {{NZL}} (एनजेट टप ४० एल्बम)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4183|title=सन् २०१५ को सर्वाधिक बिक्री हुने एल्बमहरू|publisher=रेकर्डिङ म्युजिक एनजेट|date=२५ डिसेम्बर २०१५|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160823012621/http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4183|archive-date=2016-08-23}}</ref> | align="center"|५ |- | {{NLD}} (मेगाचार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.dutchcharts.nl/jaaroverzichten.asp?year=2015&cat=a|title=सन् २०१५|publisher=मेगाचार्ट|date=४ जनवरी २०१६}}</ref> | align="center"|३५ |- | {{UK}} (युके एल्बम चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/the-official-top-40-biggest-artist-albums-of-2015-revealed__13273/|title=सन् २०१५ का उत्कृष्ट एल्बमहरू|publisher=युके एल्बम चार्ट|date=५ जनवरी २०१६}}</ref> | align="center"|६ |- | {{SUI}} (स्वीजर ह्याटफ्रिड)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.hitparade.ch/charts/jahreshitparade/2015|title=एल्बम|publisher=स्वीजर ह्याटफ्रिड|date=२८ डिसेम्बर २०१५}}</ref> | align="center"|४७ |- ! तालिका (२०१६) ! स्थान |- | {{AUS}} (एरिया चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.aria.com.au/aria-charts-end-of-year-charts-top-100-albums-2016.htm|title=एरिया चार्ट – वर्षको समाप्ति – सन् २०१६ को टप १०० एल्बमहरू|publisher=एरिया चार्ट|date=१७ अप्रिल २०१४}}</ref> | align="center"|१७ |- | {{flagicon|BEL}} [[बेल्जियम]] (अल्ट्राटप टप ५०)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2016&cat=a|title=१९८९ एल्बम|publisher=अल्ट्राटप ५०|date=१७ अप्रिल २०१७}}</ref> | align="center"|९७ |- | {{CAN}} (क्यानडेली एल्बम चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2016/top-canadian-albums|title=टप क्यानडेली एल्बम: वर्ष समाप्ति २०१६|publisher=क्यानडेली एल्बम चार्ट|date=१७ अप्रिल २०१७}}</ref> | align="center"|१७ |- | {{USA}} (''बिलबोर्ड'' २००)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2016/top-billboard-200-albums|title=२०१६ वर्ष समाप्ति: टप बिलबोर्ड २०० एल्बम|publisher=बिलबोर्ड २००|date=१७ अप्रिल २०१७}}</ref> | align="center"|१७ |- | {{USA}} (डिजिटल एल्बम)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2016/digital-albums|title=२०१६ वर्ष समाप्ति: टप बिलबोर्ड २०० एल्बम|publisher=डिजिटल एल्बम|date=१७ अप्रिल २०१७|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222014730/http://www.billboard.com/charts/year-end/2016/digital-albums|archive-date=2016-12-22}}</ref> | align="center"|२२ |- | {{NZL}} (एनजेट टप ४० एल्बम)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4311|title=सन् २०१६ को सर्वाधिक बिक्री भएका एल्बमहरू|publisher=एनजेट टप ४० एल्बम|date=१७ अप्रिल २०१७|access-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229123517/http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4311|archive-date=2016-12-29}}</ref> | align="center"|१९ |- | {{UK}} (युके एल्बम चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.officialcharts.com/charts/end-of-year-artist-albums-chart/|title=वर्ष समाप्ति चार्ट – २०१६|publisher=आधिकारिक चार्ट कम्पनी|date=१७ अप्रिल २०१६}}</ref> | align="center"|४४ |- ! तालिका (२०१७) ! स्थान |- | {{AUS}} (एरिया चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=https://www.ariacharts.com.au/annual-charts/2017/albums-chart|title=एरिया - २०१७ को समाप्ति |publisher=एरिया चार्ट|date=७ अप्रिल २०१८}}</ref> | align="center"|३२ |- | {{USA}} (''बिलबोर्ड'' २००)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2017/top-billboard-200-albums|title=२०१७ वर्ष समाप्ति - टप बिलबोर्ड एल्बम|publisher=बिलबोर्ड २००|date=३० डिसेम्बर २०१७}}</ref> | align="center"|१०० |- ! तालिका (२०१८) ! स्थान |- | {{AUS}} (एरिया चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=https://www.ariacharts.com.au/annual-charts/2017/albums-chart|title=एरिया चार्ट सन् २०१७ वर्ष समाप्ति|publisher=एरिया चार्ट|date=१० जनवरी २०१९}}</ref> | align="center"|३६ |- | {{AUS}} (एरिया क्याटलग एल्बम चार्ट)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=https://www.ariacharts.com.au/annual-charts/2018/catalogue-albums-chart|title=२०१८ एरिया चार्ट|publisher=एरिया चार्ट|date=१० जनवरी २०१९}}</ref> | align="center"|१२ |- | {{USA}} (''बिलबोर्ड'' २००)<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2017/top-billboard-200-albums|title=२०१७ वर्ष समाप्ति: टप बिलबोर्ड २०० एल्बम|publisher=बिलबोर्ड २००|date=१० जनवरी २०१९}}</ref> | align="center"|८२ |- |} ==प्रमाणपत्र== {| class="wikitable" |- ! देशहरू ! प्रमाणपत्र ! बिक्री |- | {{AUS}} (एरिया)<ref>{{cite web |url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Taylor+Swift&titel=1989&cat=a |title=टेलर स्विफ्ट - एरिया चार्ट इतिहास |publisher=एरिया चार्ट|date=१७ फेब्रुअरी २०१५ |accessdate=}}</ref> | डाइमन्ड [[File:Diamond record icon.svg|30px|place|centre]] | ५००,००० |- | {{AUT}} (आइएफपीआइ अस्ट्रिया)<ref>{{cite web |url=http://www.ifpi.at/?section=goldplatin |title=अस्ट्रिया चार्ट |publisher=आइएफपीआइ अस्ट्रिया |date=७ मार्च २०१६ |accessdate= |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211155352/https://www.ifpi.at/?section=goldplatin |archive-date=2018-12-11 }}</ref> | २× प्ल्याटिनम [[File:Double platinum record icon.svg|30px|center]] | ४५,००० |- | {{BRA}} (प्रो म्युजिक ब्राजिल)<ref>{{cite web |url=http://www.portalpopline.com.br/1989-album-da-taylor-swift-ganha-certificado-triplo-de-platina-no-brasil/ |title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ |publisher=प्रो म्युजिक ब्राजिल|date=७ मार्च २०१६}}</ref> | प्लेटिनम [[File:Platinum record icon.svg|30px|center]] | ४०,००० |- | {{BRA}} (प्रो म्युजिक ब्राजिल)<ref>[http://pro-musicabr.org.br/home/certificados/?busca_artista=Taylor+Swift&tmidia=1 प्रो म्युजिक ब्राजिल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170217124641/http://pro-musicabr.org.br/home/certificados/?busca_artista=Taylor+Swift&tmidia=1 |date=2017-02-17 }}</ref><br> डिजिटल एल्बम | गोल्ड [[File:Gold record icon.svg|30px|center]] | २०,००० |- | {{CAN}} (म्युजिक क्यानडा)<ref>{{cite web |url=https://musiccanada.com/gold-platinum/?fwp_gp_search=1989%2520Taylor+Swift |title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ |publisher=म्युजिक क्यानडा|date=२७ डिसेम्बर २०१५ |accessdate=}}</ref> | ६× प्लेटिनम [[File:Sextuple platinum record icon.svg|30px|center]] | ५३०,००० |- | {{CHN}} (एसएआरएफटी)<ref>{{cite web |url= http://music.yule.sohu.com/20141226/n407316541.shtml|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ |publisher=सोहु म्युजिक|date= |accessdate=६ जनवरी २०१५}}</ref> | प्लेटिनम [[File:Platinum record icon.svg|30px|center]] | १००,००० |- | {{flagicon|DEN}} [[डेनमार्क]] (आइएफपीआइ डेनमार्क)<ref>{{cite web |url=http://www.ifpi.dk/?q=content/taylor-swift-1989 |title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ |publisher=आइएफपीआइ डेनमार्क|date= |accessdate=१ मार्च २०१७}}</ref> | गोल्ड [[File:Gold record icon.svg|30px|center]] | १०,००० |- | {{FRA}} | | ७०,००० |- | {{GER}} (बिभिएमआइ)<ref>{{cite web |url=http://www.musikindustrie.de/nc/datenbank/?action=suche&strTitel=1989&strInterpret=Taylor+Swift&strTtArt=alben&strAwards=checked |title=१९८९ एल्बम |publisher=बिभिएमआइ|date=२८ मार्च २०१५ |accessdate=}}</ref> | प्लेटिनम [[File:Platinum record icon.svg|30px|center]] | २००,००० |- | {{IND}} (आइएमआइ)<ref>{{cite web |url=http://www.mid-day.com/articles/taylor-swifts-1989-is-certified-triple-platinum-in-india/16672150 |title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ एल्बम |publisher=आइएमआइ|date=११ नोभेम्बर २०१५ |accessdate=}}</ref> | ३× प्लेटिनम [[File:Triple platinum record icon.svg|30px|center]] | ६०,००० |- | {{flagicon|ITA}} [[इटाली]] (एफआइएमआइ)<ref>{{cite web |url=http://www.ifpi.at/?section=goldplatin |title=१९८९ एल्बम |publisher=एफआइएमआइ इटाली |date=७ मार्च २०१६ |accessdate= |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211155352/https://www.ifpi.at/?section=goldplatin |archive-date=2018-12-11 }}</ref> | गोल्ड [[File:Gold record icon.svg|30px|center]] | २५,००० |- | {{JPN}} (आरआइएजे)<ref>{{cite web |url=http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201504.html |title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ |publisher=जापान रेकर्डिङ उद्योग सङ्घ |date=१९ सेप्टेम्बर २०१५ |access-date=2019-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200724130553/http://www.riaj.or.jp/data/others/gold/201504.html |archive-date=2020-07-24 }}</ref> | प्लेटिनम [[File:Platinum record icon.svg|30px|center]] | २६८,१८३ |- | {{MEX}} (एम्प्रोफोन)<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/612828 |title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ प्रमाणपत्र |publisher=एम्प्रोफोन|date=९ जुन २०१७ |accessdate=}}</ref> | गोल्ड [[File:Gold record icon.svg|20px|center]] + ३× प्लेटिनम [[File:Triple platinum record icon.svg|20px|place|centre]] | २१०,००० |- | {{flagicon|Netherlands}} [[नेदरल्यान्ड|नेदरल्यान्ड्स]] (एनभिपिएल)<ref>{{cite web |url=https://nvpi.nl/nvpi-audio/marktinformatie/goud-platina/ |title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ गोल्ड र प्लेटिनम प्रमाणपत्र |publisher=एनभिपिएल |date=२७ डिसेम्बर २०१५ |accessdate= |archive-url=https://web.archive.org/web/20180704212857/https://nvpi.nl/nvpi-audio/marktinformatie/goud-platina/ |archive-date=2018-07-04 }}</ref> | गोल्ड [[File:Gold record icon.svg|30px|center]] | २५,००० |- | {{NZL}} (आरएमएनजेट)<ref>{{cite web|url=http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4012|title=न्युजिल्यान्ड टप ४० चार्ट|publisher=आधिकारिक चार्ट कम्पनी|date=|accessdate=१ अक्टोबर २०१५|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518075141/http://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=4012|archive-date=2015-05-18}}</ref> | ६× प्लेटिनम [[File:Sextuple platinum record icon.svg|30px|center]] | ९०,००० |- | {{POL}} (जेटपिएभि)<ref>{{cite web |url=http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/zloteplyty/cd/archiwum.php?year=2015 |title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ |publisher=जेटपिएभी |date= |accessdate=२७ डिसेम्बर २०१५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150118153000/http://bestsellery.zpav.pl/wyroznienia/zloteplyty/cd/archiwum.php?year=2015 |archive-date=2015-01-18 }}</ref> | २× प्ल्याटिनम [[File:Double platinum record icon.svg|30px|center]] | ४०,००० |- | {{RSA}} <ref>{{cite web|url=http://mobi.iol.co.za/|title=१९८९ एल्बम इतिहास|publisher=वेब्याक मेसिन|date=|accessdate=१९ सेप्टेम्बर २०१५|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626121827/http://mobi.iol.co.za/|archive-date=2015-06-26}}</ref> | गोल्ड [[File:Gold record icon.svg|30px|center]] | २०,००० |- | {{ESP}} (प्रो म्युजिक)<ref>{{cite web |url=http://www.elportaldemusica.es/album-8898-taylor-swift-1989 |title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ |publisher=प्रो म्युजिक |date=१९ सेप्टेम्बर २०१५ |accessdate= |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429203245/http://www.elportaldemusica.es/album-8898-taylor-swift-1989 |archive-date=2015-04-29 }}</ref> | गोल्ड [[File:Gold record icon.svg|30px|center]] | २०,००० |- | {{flagicon|Sweden}} [[स्विडेन]] (जिएलएफ)<ref>{{cite web |url=http://www.sverigetopplistan.se/ |title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ गोल्ड र प्लेटिनम प्रमाणपत्र |publisher=जिएलएफ|date=९ जुन २०१९ |accessdate=}}</ref> | गोल्ड [[File:Gold record icon.svg|30px|center]] | २०,००० |- | {{flagicon|Switzerland}} [[स्विट्जरल्यान्ड]] (आइएफपीआइ स्विट्जरल्यान्ड)<ref>{{cite web |url= http://www.hitparade.ch/awards.asp?year=2015|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ |publisher=स्वीजर ह्याटप्रिड|date= |accessdate=९ सेप्टेम्बर २०१५}}</ref> | गोल्ड [[File:Gold record icon.svg|30px|center]] | १५,००० |- | {{UK}} (बिपिआइ)<ref>{{cite web |url= https://www.bpi.co.uk/award/13026-1598-2|title=ब्रिटिस्ट फोनोग्रामिक उद्योग |publisher=बिपिआइ|date= |accessdate=४ अगस्ट २०१८}}</ref> | ३× प्लेटिनम [[File:Triple platinum record icon.svg|20px|center]] | १,०८१,२२० |- | {{USA}} (आरआइएए)<ref>{{cite web |url=http://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=Taylor+Swift&ti=1989#search_section |title=आरआइएए - गोल्ड र प्लेटिनम |publisher=अमेरिकी रेकर्डिङ उद्योग सङ्घ|date=११ डिसेम्बर २०१७ |accessdate=}}</ref> | ९× प्लेटिनम [[File:Nonuple platinum record icon.svg|30px|center]] | ६,११०,००० |- |} ==सार्वजनिक इतिहास== {| class="wikitable sortable" |- ! देश ! मिती ! ढाँचा ! रेकर्ड गरिएको |- | {{GER}}<ref>{{cite web|language=जर्मन|url=http://www.amazon.de/1989-Swift-Taylor/dp/B00MV0FQFG/|title=१९८९|publisher=अमेजन|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> | rowspan="10" | २७ अक्टोबर २०१४ | rowspan="10" | {{hlist|सिडि|डिजिटल डाउनलोड}} | rowspan="4" | युनिभर्सल म्युजिक |- | {{AUS}}<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.getmusic.com.au/store/taylor-swift-1989-digital-album-5139921|title=टेलर स्विफ्टको १९८९ एल्बम|publisher=गेट म्युजिक|date=२३ मार्च २०१४|access-date=2019-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402150813/http://www.getmusic.com.au/store/taylor-swift-1989-digital-album-5139921|archive-date=2015-04-02}}</ref> |- | {{flagicon|BEL}} [[बेल्जियम]]<ref>{{cite web|language=फ्रान्सेली|url=https://itunes.apple.com/be/album/1989-deluxe/id907104698?l=fr|title=१९८९|publisher=आइट्युन्स स्टोर र एप्पल इङ्क|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> |- | {{CAN}}<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.amazon.ca/1989-Taylor-Swift/dp/B00MRHANNI/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1427112150&sr=8-1&keywords=1989|title=१९८९|publisher=अमेजन|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> |- | {{ESP}}<ref>{{cite web|language=स्पेनी|url=http://www.amazon.es/1989-Edici%C3%B3n-Deluxe-Taylor-Swift/dp/B00MV0FT4Y/|title=१९८९ - सम्पादन संस्करण|publisher=अमेजन|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> | [[रिपब्लिक रेकर्ड्स|रिपब्लिक]] |- | {{USA}}<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.amazon.com/1989-Taylor-Swift/dp/B00MRHANNI/|title=१९८९|publisher=अमेजन|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> | बिग मेसिन |- | {{FRA}}<ref>{{cite web|language=फ्रान्सेली|url=http://www.amazon.fr/1989-CD-Deluxe-Taylor-Swift/dp/B00MV0FT4Y/|title=१९८९ - सिडि डिलक्स|publisher=अमेजन|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> | मर्करी रेकर्डस् |- | {{IRL}}<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=https://itunes.apple.com/ie/album/1989-deluxe/id907104698|title=१९८९ - टेलर स्विफ्ट |publisher=आइट्युन्स स्टोर, एप्पल इङ्क|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> | युनिभर्सल म्युजिक |- | {{flagicon|ITA}} [[इटाली]]<ref>{{cite web|language=इटालीनो|url=http://www.amazon.it/1989-Taylor-Swift/dp/B00MV0FQFG/|title=१९८९|publisher=अमेजन|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> | rowspan="2" | भर्जिना इएमआइ |- | {{UK}}<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.amazon.co.uk/dp/B00MV0FQFG/|title=१९८९|publisher=अमेजन|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> |- | {{JPN}} | rowspan="2" | २८ अक्टोबर २०१४ | सिडि+डिभिडि | rowspan="4" | युनिभर्सल म्युजिक |- | {{NZL}}<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.wowhd.co.nz/CD/taylor-swift-1989/dp/40499069|title=टेलर स्विफ्ट : १९८९|publisher=डब्ल्यूओडब्ल्यू|date=२३ मार्च २०१५|access-date=2019-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402144710/http://www.wowhd.co.nz/CD/taylor-swift-1989/dp/40499069#bc=6306|archive-date=2015-04-02}}</ref> | rowspan="2" | सिडि |- | {{BRA}}<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://portalpopline.com.br/taylor-swift-1989-chega-as-lojas-brasileiras-e-ja-e-disco-de-ouro/|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९|publisher=पप लाइन |date=२३ मार्च २०१५}}</ref> | ११ नोभेम्बर २०१४ |- | {{CAN}}<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.amazon.ca/dp/B00P2HSETA/|title=१९८९|publisher=अमेजन|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> | rowspan="3" | ९ डिसेम्बर २०१४ | rowspan="3" | भिनिल |- | {{USA}}<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.amazon.com/dp/B00P2HSETA/|title=१९८९ (भिनिल)|publisher=अमेजन|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> | rowspan="2" | बिग मेसिन |- | {{POR}}<ref>{{cite web|url=http://www.cdgo.com/Detalhes/swift-taylor-1989/3303908|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ |publisher=सिडिजिओ|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> |- | {{TUR}}<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=http://www.dr.com.tr/Muzik/1989-%5BLicensee%5D/Taylor-Swift/Yabanci-Albumler/Pop-Music/Country/urunno=0000000624008|title=१९८९|publisher=डिआर डटका डट टिआर|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> | rowspan="2" | 10 de dezembro de 2014 | rowspan="2" | सिडि | rowspan="2" | युनिभर्सल म्युजिक |- | {{POR}}<ref>{{cite web|url=http://www.cdgo.com/Detalhes/swift-taylor-1989/3251867|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९|publisher=सिडिजिओ|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> |- | {{USA}}<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=https://itunes.apple.com/us/album/taylor-swift-karaoke-1989/id951348926|title=टेलर स्विफ्ट: १९८९|publisher=अमेजन|date=१९ नोभेम्बर २०१७|access-date=2019-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20141220025716/https://itunes.apple.com/us/album/taylor-swift-karaoke-1989/id951348926|archive-date=2014-12-20}}</ref> | १५ डिसेम्बर २०१४ | ''डिजिटल'' डाउनलोड | बिग मेसिन |- | {{CHN}}<ref>{{cite web|language=चिनियाँ|url=http://www.amazon.cn/dp/B00QWC2HB0/|title=泰勒•史薇芙特:1989(CD 豪华版 附限量版文件夹)|publisher=अमेजन|date=२३ मार्च २०१५}}</ref> | ३० डिसेम्बर २०१४ | सिडि | 北京电视艺术中心 |- | {{CAN}}<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=https://itunes.apple.com/ca/album/taylor-swift-karaoke-1989/id969609941|title=टेलर स्विफ्ट - १९८९ |publisher=आइट्युन्स स्टोर, एप्पल इङ्क|date=१९ नोभेम्बर २०१७}}</ref> | ३ मार्च २०१५ | ''डाउनलोड'' डिजिटल | rowspan="4" | बिग मेसिन |- | {{USA}}<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=https://www.amazon.com/dp/B00UXA96G6/|title=टेलर स्विफ्ट|publisher=अमेजन|date=१९ नोभेम्बर २०१७}}</ref> | १४ अप्रिल २०१५ | {{hlist|सिडि+जि|डिभिडि |- | {{CAN}}<ref>{{cite web|language=अङ्ग्रेजी|url=https://www.amazon.ca/dp/B00V7Y297A/|title=१९८९ - टेलर स्विफ्ट|publisher=अमेजन|date=१९ नोभेम्बर २०१७}}</ref> | १४ मे २०१५ | सिडि+जि |- | [[File:Rotating earth (large).gif|25px]] [[पृथ्वी|विश्व]] | ९ जुन २०१७ | ''स्ट्रिमिङ'' |- |} ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist|colwidth=30em}} ==बाह्य कडीहरू== * [https://duckduckgo.com/?q=1989+album+taylor+swift&t=ucbrowser&iax=products&ia=products १९८९ एल्बमको थप जानकारी] [[श्रेणी:टेलर स्विफ्टका एल्बमहरू]] ddnx40zx1alaxjt5u4vsj8isbd1h3vc 0 102375 1395526 1394624 2026-11-10T04:14:27Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395526 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = सुनील ग्रोवर | image = | caption = टसेल फैशन र जीवन शैली पुरस्कार 2016 मा ग्रोवर | birth_date = {{birth date and age|1977|8|3|df=yes}}<ref>{{cite web|title=तपाईँ सबैलाई ग्रोवर वा गुत्थी को बारे जान्न आवश्यक सबै कुरा|url=http://www.indiatimes.com/entertainment/celebs/everything-you-need-to-know-about-sunil-grover-aka-gutthi-251968.html|publisher=indiatimes.com|accessdate=२१ जनवरी, २०१९|date=14 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418034749/https://www.indiatimes.com/entertainment/celebs/everything-you-need-to-know-about-sunil-grover-aka-gutthi-251968.html|archive-date=18 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|title= जन्मदिनको शुभकामना सुनील ग्रोवर|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/happy-birthday-sunil-grover-gutthi-rinku-bhabhi-rj-sud-his-journey-facts-kapil-sharma-show-watch-video-4551039/|work=The Indian Express|accessdate=२१ जनवरी, २०१९|date=8 March 2017}}</ref> | birth_place = मन्डी डब्वली, [[हरियाणा]], India<ref name="notednames.com">{{Cite web |url=http://notednames.com/TV-Shows/Comedian/Sunil-Grover-Birthday-Real-Name-Age-Weight-Height/ |title=अभिलेख प्रतिलिपि |access-date=2019-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174849/https://notednames.com/TV-Shows/Comedian/Sunil-Grover-Birthday-Real-Name-Age-Weight-Height |archive-date=2019-03-06}}</ref> | nationality = [[भारतीय]] | occupation = [[अभिनेता]], हास्य अभिनेता | years_active = १९९८-वर्तमान }} '''सुनील ग्रोवर''' (जन्म ३ अगस्त १९७८) एक भारतीय अभिनेता र हास्य अभिनेता हुन् । उनी कपिल शर्माको कमेडि शो ''कमेडी नाईट्स विद कपिल''बाट निकै चर्चित बनेका थिए ।<ref>{{cite news|url=https://www.saralpatrika.com/news-details/13673/2018-10-30|title=सुनील ग्रोवर 'गुट्ठी' टिभी शोमा आउदै|accessdate=२१ जनवरी, २०१९|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722115320/https://www.saralpatrika.com/news-details/13673/2018-10-30|archive-date=2019-07-22}}</ref>ग्रोवर अर्को बलिवुड चलचित्र भारतमा देखा पर्नेछन् । <ref>{{Cite news|url=https://www.bollywoodbubble.com/bollywood-news/revealed-sunil-grover-look-vishal-bhardwaj-pataakha/|title=विशाल भार्दवजले ५ कलाकारहरूको लुक प्रदर्शन गर्छन् । |date=2018-08-11|work=Bollywood Bubble|access-date=2019-01-21|language=en-US}}</ref>कपिल शर्मा र सुनील ग्रोवर बीच २०१७ मार्च मा ऑस्ट्रेलियाबाट फर्कदा हवाइ जहाजमा झगडा भए पछि उनीहरू शोबाट अलग-अलग भए ।<ref>{{cite news|url=http://zeenews.india.com/hindi/entertainment/bollywood/kapil-sharma-and-sunil-grover-exchange-best-wishes-to-each-other-on-twitter-over-pataakha-and-son-of-manjit-film/452142|title=कपिल शर्माले पुरानो साथी सुनील ग्रोवरलाई ट्वीटबाट दिए बधाइ |accessdate=२१ जनवरी, २०१९}}</ref> यस घटनाले निकै चर्चा पाएको थियो । ==प्रारम्भिक जीवन र पारिवारिक पृष्ठभूमि== सुनील ग्रोवर को जन्म एक पन्जाबी हिन्दू परिवारमा एक सानो शहर सिरसा, हरियाणामा भएको थियो । उनको बुबा बैङ्कमा प्रबन्धक हुनुहुन्थ्यो। ग्रोवरले आफ्नो विद्यालय को पढाइ मन्डी डबवलीबाट पूरा गरे र गुरु नानक कलेजबाट स्नातक पूरा गरे। उनको बाल्यकाल देखी नै अभिनय गर्न चासो थियो र शिक्षकहरूको नकल गर्ने प्रयास गर्थे । <ref name="notednames.com">{{Cite web |url=http://notednames.com/TV-Shows/Comedian/Sunil-Grover-Birthday-Real-Name-Age-Weight-Height/ |title=अभिलेख प्रतिलिपि |access-date=2019-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306174849/https://notednames.com/TV-Shows/Comedian/Sunil-Grover-Birthday-Real-Name-Age-Weight-Height |archive-date=2019-03-06}}</ref> ==अभिनय क्यारियर== ==सन्दर्भ== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७७ मा जन्म]] [[श्रेणी:भारतीय टेलिभिजन अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:भारतीय स्ट्यान्ड-अप हास्य कलाकारहरू]] [[श्रेणी:भारतीय पुरुष हास्य कलाकारहरू]] 1i7e4q9w5ytid45e8lc3uat68viixbk 0 102841 1395475 1393990 2026-11-10T01:42:18Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395475 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = सर्केगाड |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = [[गाउँपालिका]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = |image_caption = |image_size = 300 |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = | pushpin_map_caption = | pushpin_map = हुम्ला जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल |coordinates = {{coord|29|47|N|81|56|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[हुम्ला जिल्ला]]<ref>{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=23083 |title=निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण सम्बन्धि सूचना |website=नेपाल राजपत्र |date=वि.सं. २०७४ भदौ १५ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200706002534/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=23083 |archive-date=2020-07-06}}</ref> |<!-- Politics --> |government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-humla/sarkegad?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907115941/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-humla/sarkegad?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> |government_type = |leader_title = अध्यक्ष |leader_name = ठानबहादुर राेकाया <small> <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |leader_title1 = उपाध्यक्ष |leader_name1 = देवकी तिमिल्सिना <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) |established_title = स्थापना |established_date = २०७३ फागुन २७ |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 306.7 |area_rank = |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=53&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> |population_footnotes = |population_note = |population_total = 10668 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +०५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_codes = +९७७-०१९ |blank_name = केन्द्र |blank_info =साविक [[साया]] गाविसको कार्यालय |website = {{URL|sarkegadmun.gov.np}} |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' नेपालको [[कर्णाली प्रदेश]]को [[हुम्ला जिल्ला]]को एक गाउँपालिका हो।<ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/}}</ref> यो जिल्लाको ७ गाउँपालिकाहरू मध्ये एक हो।<ref>{{cite news|title=अब ७६६ स्थानीय तह|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-05-26/20170525210136.html|accessdate=जेष्ठ १२, २०७४|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक]]|date=जेष्ठ १२, २०७४|ref=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-05-26/20170525210136.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903115749/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-05-26/20170525210136.html|archive-date=2017-09-03}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[जैर]], [[सर्कीदेउ]], [[साया]], [[बराई]], [[रोडिकोट]] र [[गोठी]] गाविस वडा नं. १,२,४-९ [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। यस गाउँपालिकामा ८ वटा वडा रहेका छन्। यो गाउँपालिकाको क्षेत्रफल ७८५.८९ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। यो गाउँपालिकाको कार्यालय साविकको [[साया]] गाविसको कार्यालयलाई निर्धारण गरिएको छ। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १०,६८८ रहेको छ भने यहाँ २,२०५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सर्केगाड गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[जैर]] || २,१५८ || ५४.५७ || ३९.५५ |- | २ || [[सर्कीदेउ]] (१-४, ९) || १,१३४ || ४६.१४ || २४.५८ |- | ३ || [[सर्कीदेउ]] (५-८) || ९८३ || ५८.७४ || १६.७४ |- | ४ || [[साया]] || १,२२५ || २१.१५ || ५७.९२ |- | ५ || [[गोठी]] (१-२, ४-९) || ९०१ || १९.२३ || ४६.८५ |- | ६ || [[बराई]] || १,३६६ || २१.५२ || ६३.४८ |- | ७ || [[रोडिकोट]] (५-९) || १,५९४ || ७३.१ || २१.८१ |- | ८ || [[रोडिकोट]] (१-४) || १,३२७ || १२.२६ || १०८.२४ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १०,६८८ !! ३०६.७१ !! ३४.८५ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://dcchumla.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, हुम्ला] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240723155731/https://dcchumla.gov.np/ |date=2024-07-23 }} {{हुम्ला जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:हुम्ला जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] sk3jwvzqv3oszntzpzwer96grqdnsxh 0 102844 1395502 1394004 2026-11-10T03:19:52Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395502 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = सिमकोट |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = [[गाउँपालिका]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = |image_caption = |image_size = 300 |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = | pushpin_map_caption = | pushpin_map = हुम्ला जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300px |pushpin_map_caption = |coordinates = {{coord|29|58|18|N|81|49|15|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[हुम्ला जिल्ला]]<ref>{{Cite web |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=23083 |title=निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण सम्बन्धि सूचना |website=नेपाल राजपत्र |date=वि.सं. २०७४ भदौ १५ |accessdate=वि.सं. २०७८ माघ २५ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200706002534/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=23083 |archive-date=2020-07-06}}</ref> |<!-- Politics --> |government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-humla/simkot?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912014540/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-humla/simkot?lng=nep|archive-date=2024-09-12}}</ref> |government_type = |leader_title = अध्यक्ष |leader_name = विजय भण्डारी <small> <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) |leader_title1 = उपाध्यक्ष |leader_name1 = सुशीला भाम रोकाया <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |established_title = स्थापना |established_date = २०७३ फागुन २७ |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 785.89 |area_rank = |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=53&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> |population_footnotes = |population_note = |population_total = 11935 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +०५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_codes = +९७७-०१९ |blank_name = केन्द्र |blank_info =साविक [[सिमकोट]] गाविसको कार्यालय |website = {{URL|simkotmun.gov.np}} |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' नेपालको [[कर्णाली प्रदेश]]को [[हुम्ला जिल्ला]]को एक गाउँपालिका हो।<ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/}}</ref> यो जिल्लाको ७ गाउँपालिकाहरू मध्ये एक हो।<ref>{{cite news|title=अब ७६६ स्थानीय तह|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-05-26/20170525210136.html|accessdate=जेष्ठ १२, २०७४|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक]]|date=जेष्ठ १२, २०७४|ref=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-05-26/20170525210136.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903115749/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-05-26/20170525210136.html|archive-date=2017-09-03}}</ref> यस गाउँपालिकामा ८ वटा वडा रहेका छन्। साविकका [[ठेहे]], [[बरगाउँ]], [[सिमिकोट|सिमकोट]], [[डाँडाफाया]] र [[स्याडा]] लगायतका गाविसहरू मिसाएर यो गाउँपालिका घोषणा गरिएको थियो। यो गाउँपालिकाको क्षेत्रफल ७८५.८९ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। साथै यो गाउँपालिकाको केन्द्र साविकको सिमकोट गाविसको कार्यालयलाई निर्धारण गरिएको छ। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ११,९३५ रहेको छ भने यहाँ २,८८२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ [[सिमकोट गाउँपालिका]]को वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[ठेहे]] (६-९) || ६७६ || ५७२.०१ || १.१८ |- | २ || [[ठेहे]] (१-५) || १,३४६ || २.७२ || ४९४.८५ |- | ३ || [[बरगाउँ]] || ६२२ || ४६.३५ || १३.४२ |- | ४ || [[सिमिकोट|सिमकोट]] (७-९) || ५०८ || २४.२५ || २०.९५ |- | ५ || [[सिमिकोट|सिमकोट]] (३-६) || २,१४५ || ६.८५ || ३१३.१४ |- | ६ || [[सिमिकोट|सिमकोट]] (१-२) || २,२७९ || ३.९९ || ५७१.१८ |- | ७ || [[डाँडाफाया]] || २,२०९ || ३९.६५ || ५५.७१ |- | ८ || [[स्याडा]] || २,१५० || ९०.०७ || २३.८७ |- ! colspan="2" | जम्मा !! ११,९३५ !! ७८५.८९ !! १५.१९ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://dcchumla.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, हुम्ला] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240723155731/https://dcchumla.gov.np/ |date=2024-07-23 }} {{हुम्ला जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:हुम्ला जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] l3f8bmm8ub5wmnkx3id7gcvlc5fc15u 0 102934 1395504 1391072 2026-11-10T03:23:50Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395504 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info --> |name = {{पृष्ठको नाम}} |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[गाउँपालिका]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सुर्खेत जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल | coordinates = {{coord|28.792|81.387|type:city_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] |subdivision_type3 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name3 = [[सुर्खेत जिल्ला]] |<!-- Politics --> |government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-surkhet/simta?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240728154455/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-surkhet/simta?lng=nep|archive-date=2024-07-28}}</ref> |government_type = |leader_title =अध्यक्ष |leader_name =ऐनबहादुर चन्द<small> ([[नेकपा (एमाले)]]) |leader_title1 = उपाध्यक्ष |leader_name1 = गोमा शर्मा (रेग्मी) <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) |established_title = स्थापना |established_date = २०७३ फागुन २७ <!-- Area --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 241.64<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=68&municipality=1|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> |population_note = |population_total = 24083 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = |population_blank1 = <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = +९७७-८३ |blank_name = केन्द्र |blank_info = साविक [[बजेडीचौर]] गाविसको कार्यालय |website = [https://simtamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नेपाल]]को [[सुर्खेत जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[गाउँपालिका]] हो।<ref>{{cite news|title=२६ नयाँ नगरपालिका थप|url=http://nagariknews.com/society/nation/story/45639.html|accessdate=१ असोज २०७२|publisher=[[नागरिक दैनिक]]|date=१ असोज २०७२}}</ref><ref>{{cite news|title=छब्बिस नयाँ नगरपालिका थप|url=http://gorkhapatraonline.com/news/13171|accessdate=१ असोज २०७२|publisher=[[गोरखापत्र]]|date=१ असोज २०७२}}</ref><ref>{{cite news|title=२६ नयाँ नगरपालिका थप, धनगढी उपमहानगरपालिका बन्यो|url=http://www.himalkhabar.com/?p=111218|accessdate=१ असोज २०७२|publisher=हिमाल खबरपत्रिका|date=१ असोज २०७२|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920025650/http://www.himalkhabar.com/?p=111218|archive-date=2015-09-20}}</ref> साविकका [[घोरेटा]], [[काफलकोट]], [[आग्रीगाउँ]], [[बजेडीचौर]], [[राकम]], [[काप्रिचौर]], [[डाँडाखाली]] र [[खानीखोला]] लगायतका गविसहरूलाई मिलाएर यो गाउँपालिका बनाइएको थियो। यो गाउँपालिकाको क्षेत्रफल २४१.६४ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। साथै यो गाउँपालिकाको केन्द्र [[बजेडीचौर]] निर्धारण गरिएको छ। यो गाउँपालिकामा कुल ९ वटा वडाहरू रहेको छन्। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २४,०८३ रहेको छ भने यहाँ ६,०६२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सिम्ता गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[घोरेटा]] || २,८९२ || ३३.०५ || ८७.५० |- | २ || [[काफलकोट]] || २,९७८ || २६.७४ || १११.३७ |- | ३ || [[आग्रीगाउँ]] ) || २,५०१ || २३.५४ || १०६.२४ |- | ४ || [[बजेडीचौर]] (५-९) || १,५९० || १३.२८ || ११९.७३ |- | ५ || [[बजेडीचौर]] (१-४) || २,२४२ || १४.८९ || १५०.५७ |- | ६ || [[राकम]] || ४,२३५ || २७.२२ || १५५.५८ |- | ७ || [[काप्रिचौर]] || २,७६९ || ४३.२८ || ६३.९८ |- | ८ || [[डाँडाखाली]] || २,२०२ || २०.१४ || १०९.३३ |- | ९ || [[खानीखोला]] || २,६७४ || ३९.५ || ६७.७० |- ! colspan="2" | जम्मा !! २४,०८३ !! २४१.६४ || ९९.६६ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcsurkhet.gov.np/ जिल्ला विकास समिति, सुर्खेत]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{सुर्खेत जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सुर्खेत जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 8wojxz3tjo9hzdtt9lbk0oc08vsheme 0 103294 1395466 1390684 2026-11-10T01:04:37Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395466 wikitext text/x-wiki {{Infobox International Football Competition | tourney_name = साफ महिला च्याम्पियनसिप | year = २०७५ | other_titles = | image = | alt = | size = | caption = | country = नेपाल | dates =२०७५ फागुन २८-२०७५ चैत ८ | num_teams = ६ | venues = १ ([[सहिद रङ्गशाला]]) , [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] | cities = १ | champion = भारत | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = }} '''२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप''' [[साफ महिला च्याम्पियनसिप]] को पाँचौ संस्करण हो। पाँचौं संस्करणको यस [[साफ महिला च्याम्पियनसिप]] फुटबल प्रतियोगिताको आयोजना नेपालको [[प्रदेश नं १]] को अस्थायी राजधानी [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]]मा वि.सं. २०७५ साल फागुन २८ गतेदेखि भएको थियो। यस प्रतियोगितामा सार्क राष्ट्रमा आवद्ध ६ देशहरूको सहभागिता रहेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://purbelinews.com/298651|title=महिला साफ च्याम्पियनसिप फुटबल प्रतियोगिता, अहोरात्रको खटाईले आकर्षक बन्यो सहिद रंगशाला|website=पूवैर्ली न्युज|accessdate=2019-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306202936/http://purbelinews.com/298651|archive-date=2019-03-06}}</ref> चैत ८ गते सम्म चलेको च्याम्पियनसिप प्रतियोगिताको उद्घाटन खेल विराटनगर स्थित [[सहिद रङ्गशाला|सहिद रंगशाला]]मा फाल्गुन २६ गते मंगलबार आयोजक [[नेपाल]] र [[भुटान]]बीच हुने भएको थियो । बि.सं २०७५ साल चैत्र ८ गते भएको फाइनल खेलमा भारतले आयोजक टिम नेपाललाई ३-१ गोलले हराएर साफ महिला च्याम्पियनसिप उपाधि जितेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://ourbiratnagar.net/2019/03/80547?fbclid=IwAR3XMINmiiBE1VUSU4WqYo11yWrYP9HLskA-667YO4aNPXx5mUC9dilwGhM|title=साफ च्याम्पियनसिप फाइनल : भारतले नेपाललाई ३-१ गोलले हरायो|accessdate=2019-03-22}}</ref> यस च्याम्पियनसिपको तयारीका लागि [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] महानगरपालिकाले १ करोड र प्रदेश १ सरकारले ५० लाख रुपैयाँ बजेट छुट्याएका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.onlinekhabar.com/2019/03/748929|title=महिला साफ च्यापियनसिप : रंगशालामा पानीका बोतल र सिक्का प्रतिबन्ध|website=अनलाइन खबर डट कम|accessdate=2019-03-11}}</ref> यसमा अन्तर्राष्ट्रियस्तरबाट ३ सयभन्दा बढी प्रतिनिधि, खेलाडी तथा खेल प्रशंसकको प्रत्यक्ष उपस्थिति रहने छ।<ref>{{cite web|url=https://nepaltimes.net/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9F%E0%A4%A8%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%B9%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%87-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%AB-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%B2-2/|title=विराटनगरमा हुने साफ महिला च्याम्पियनसिपको तयारी अन्तिम चरणमा(भिडियो रिपोर्टसहित)|website=नेपाल टाईम्स|accessdate=2019-03-11}}</ref> साफ महिला च्याम्पियनसिपको पहिलो खेलमा आयोजक नेपालले भुटानलाई ३-० गोल अन्तरले हराएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://ourbiratnagar.net/2019/03/79397?fbclid=IwAR2XtqFnkRYMGJvxllfcxaCtiXVxRfaGRYZnH2CNmyeO33jiuav3Tf8UQU4|title=साफ महिला च्याम्पीयनिसपको पहिलो खेलमा नेपालसँग भुटान पराजित|website=आवर विराटनगर|accessdate=2019-03-12}}</ref> ==सहभागी टिमहरू== समूह ‘ए’ मा नेपाल, [[भुटान]] र बङ्गलादेश र समूह ‘बी’ मा भारत, श्रीलङ्का र [[माल्दिभ्स]] छन् । प्रतियोगितामा [[पाकिस्तान]]ले आन्तरिक समस्या देखाउँदै सहभागि जनाएको थिएन। <ref>{{cite news|url=https://www.kantipurdaily.com/sports/2019/03/11/15522747921513467.html|title=पाँचौं साफ च्याम्पियनसिप : सबै टिम विराटनगरमा|website=कान्तिपुर दैनिक|accessdate=2019-03-11}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" |- ! राष्ट्र ! सहभागीता ! उत्कृष्ट प्रदर्शनी ! data-sort-type="number"|फिफा बरियता क्रम<br />डिसेम्बर २०१८ |- | {{fbw|IND}}||align=center|पाँचौं || {{hs|1}}'''विजेता''' (२०१०,२०१२,२०१४,२०१६)||align=center|६२ |- | {{fbw|NEP}} ('''आयोजक''') ||align=center|पाँचौं || {{hs|2}} उप-विजेता (२०१०,२०१२,२०१४ ||align=center|१०८ |- | {{fbw|BAN}} ||align=center|पाँचौ || {{hs|2}}उप-विजेता (२०१६) ||align=center|१२५ |- | {{fbw|MDV}} ||align=center|पाँचौ || {{hs|3}}सेमिफाइनल (२०१४) ||align=center|१३२ |- | {{fbw|SRI}} ||align=center|पाँचौ || {{hs|3}}सेमिफाइनल (२०१२,२०१४) ||align=center|{{hs|999}}n/a |- | {{fbw|BHU}} ||align=center|पाँचौ || {{hs|3}}समुह चरण (२०१०,२०१२,२०१४,२०१६) ||align=center|{{hs|999}}n/a |} ==खेल स्थान== यस साफ महिला च्याम्पियनसिप प्रतियोगिता अन्तर्गको सम्पूर्ण खेलहरू [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] स्थित [[सहिद रङ्गशाला|सहिद रंगशाला]] मा भएको थियो।<ref>{{cite web |title=Biratnagar to host SAFF Women's C'ship |url=https://www.thedailystar.net/sports/football/news/biratnagar-host-saff-womens-cship-1675162 |publisher=The Daily Star |accessdate=10 January 2019 |date=18 December 2018}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] |rowspan="4"| {{location map+|Nepal|float=center|width=250|caption=|places= {{location map~|Nepal|lat=26.4542|long=87.2797|label='''[[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]]'''|position=top}} }} |- | [[सहिद रङ्गशाला]] |- | दर्शक क्षमता: '''१०,०००''' |- |[[चित्र:सहिद रङ्गशाला.jpg|250px]] |} </center> ==समूह चरण== ===समुह क=== {{#invoke:Sports table|main|style=football |teamwidth = 180 |update=१६ मार्च २०१९ |source= [https://saffederation.org/saff-women-championship-2019/ SAFF] |team1=NEP |team2=BAN |team3=BHU |result1=KO |result2=KO |win_BAN=1 |draw_BAN= |loss_BAN=1 |gf_BAN=2 |ga_BAN=3 |win_NEP=2 |draw_NEP= |loss_NEP= |gf_NEP=6 |ga_NEP= |status_NEP=H |win_BHU= |draw_BHU= |loss_BHU=2 |gf_BHU= |ga_BHU=5 <!--Team definitions (wikilinks in table)--> |name_BAN={{fbw|BAN}} |name_NEP={{fbw|NEP}} |name_BHU={{fbw|BHU}} |res_col_header= कैफियत |col_KO=green1 |text_KO= सेमिफाइनलमा छनोट }} {{football box | date = १२ मार्च २०१९ | time = १५:०० | team1 = {{fbw-rt|NEP}} | score = ३-० | report = [https://saffederation.org/saff-women-championship-2019-nepal-beat-bhutan-in-opening-match/ SAFF] [https://the-anfa.com/newsDetail?id=166 ANFA] | team2 = {{fbw|BHU}} | goals1 = [[मञ्जलि कुमारी योञ्जन]] {{goal|१३}}<br>[[साबित्रा भण्डारी|सावित्रा भण्डारी]] {{goal|१६}}<br>[[निरु थापा]] {{goal|५४}} | goals2 = | stadium = [[सहिद रङ्गशाला]] | attendance = २,७९८ | referee = मीजमनुर रहमान (बङ्गलादेश) }} ---- {{football box | date = १२ मार्च २०१९ | time = १५:०० | team1 = {{fbw-rt|BHU}} | score = ०-२ | report = [https://saffederation.org/saff-women-championship-2019-bangladesh-in-semis-after-bhutan-win/ SAFF] [https://www.bff.com.bd/saff-bengal-girls-confirm-semifinal-eliminating-bhutan-2-0/ BFF] | team2 = {{fbw|BAN}} | goals1 = | goals2 = [[मीस्रात जहान मुशुमी]] {{goal|४७}}<br>[[सबिना खातुज]] {{goal|८५}} | stadium = [[सहिद रङ्गशाला]] | attendance = २,३७९ | referee = आशिष चोधरी (भारत) }} ---- {{football box | date = १६ मार्च २०१९ | time = १५:०० | team1 = {{fbw-rt|BAN}} | score = ०-३ | report = [https://saffederation.org/saff-women-championship-2019-sabitra-stars-in-nepal-win-over-bangladesh/ SAFF] [https://the-anfa.com/newsDetail?id=171 ANFA] | team2 = {{fbw|NEP}} | goals1 = | goals2 = [[मसुरा पर्भीन्]] {{goal|६|o.g.}}<br>[[साबित्रा भण्डारी|सावित्रा भण्डारी]] {{goal|२३}}<br>[[मञ्जलि कुमारी योञ्जन]] {{goal|२८}} | stadium = [[सहिद रङ्गशाला]] | attendance = ४,६८७ | referee = सञ्जय चकरवर्ती (भारत) }} ===समुह ख=== {{#invoke:Sports table|main|style=football |showteam={{{showteam}}} |only_pld_pts={{{only_pld_pts}}} |teamwidth = 180 |update= १७ मार्च २०१९ |source= [https://saffederation.org/saff-women-championship-2019/ SAFF] |team1=IND |team3=MDV |team2=SRI |result1=KO |result2=KO |win_IND=2 |draw_IND=0 |loss_IND= 0|gf_IND=11|ga_IND=0 |status_IND= |win_MDV=0 |draw_MDV=0 |loss_MDV= 2|gf_MDV=0 |ga_MDV=8 |status_MDV= |win_SRI=1 |draw_SRI=0 |loss_SRI= 1|gf_SRI=2 |ga_SRI=5 |status_SRI= |name_IND={{fbw|IND}} |name_MDV={{fbw|MDV}} |name_SRI={{fbw|SRI}} |res_col_header=कैफियत |col_KO=green1 |text_KO=सेमिफाइनल छनोट }} {{football box | date = १३ मार्च २०१९ | time = १५:०० | team1 = {{fbw-rt|IND}} | score = ६-० | report = [https://saffederation.org/saff-women-championship-2019-india-crush-maldives-6-0/ SAFF] [https://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=9506 AIFF] | team2 = {{fbw|MDV}} | goals1 = सञ्जु यादव {{goal|२७||८९}}<br>दङ्ग्मेइ ग्रास {{goal|८}}<br>सुइटि देवी {{goal|१३}}<br>इन्दुमती खत्रीएसान {{goal|२३}}<br>रतनबाला {{goal|४५+४}} | goals2 = | stadium = [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] | attendance = १,८१३ | referee = अस्मिता मानन्धर (नेपाल) }} ---- {{football box | date = १५ मार्च २०१९ | time = १५:०० | team1 = {{fbw-rt|MDV}} | score = ०-२ | report = [https://saffederation.org/saff-women-championship-2019-sri-lanka-enter-semi-final-with-india/ SAFF] [https://the-anfa.com/newsDetail?id=170 ANFA] | team2 = {{fbw|SRI}} | goals1 = | goals2 = चलानी कुमारी {{goal|४०||५०}} | stadium = [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] | attendance = १,४६४ | referee = दुलाल म्रीधा (बङ्गलादेश) }} ---- {{football box | date = १७ मार्च २०१९ | time = १५:०० | team1 = {{fbw-rt|SRI}} | score = ०-५ | report = [https://saffederation.org/saff-women-championship-2019-india-rout-sri-lanka-to-emerge-group-b-champions/ SAFF] [https://www.the-aiff.com/news-center-details.htm?id=9518 AIFF] | team2 = {{fbw|IND}} | goals1 = | goals2 = ग्रासेन् {{goal|४}}<br>सन्धिया {{goal|७}}<br>इन्दुमती {{goal|३६}}<br>संगिता बास्फोरे {{goal|४५}}<br> रतनबाला देवी {{goal|४७}} | stadium = [[सहिद रङ्गशाला]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]] | attendance = १,६८४ | referee = मीजनुर रहमान (बङ्गलादेश) }} ==नकआउटचरण== ===सेमिफाइनल=== ===फाइनल=== ==व्यक्तिगत सम्मानहरू== ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} ==सन्दर्भहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://www.hamropatro.com/news/details/5732506285506560?ns= पाँचौं महिला साफ फुटबल भोलिदेखि, उद्घाटन खेलामा नेपाल र भूटान भिड्दै] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211202154924/https://www.hamropatro.com/news/details/5732506285506560?ns= |date=2021-12-02 }} *[https://udghoshdaily.com/%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B5%E0%A4%BE-%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%A6/4163-2019-03-08-01-54-15 पाँचौं महिला साफ: नेपाली टोलीको मनोबल उच्च]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.ratopati.com/story/70891 महिला साफ च्याम्पियनसिप फुटबल : नेपालको पहिलो खेल भुटानसँग] {{SAFF Women's Championship}} [[श्रेणी:साफ महिला च्याम्पियनसिप]] [[श्रेणी:नेपालमा फुटबल]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१९ मा बनाइएका तथा सुधारिएका लेखहरू]] 1h4bi3ez6f8c28l8cw7goajb93favvs 0 103609 1395529 1369044 2026-11-10T04:24:07Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395529 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपाली अभिनेत्री}} {{Infobox person | name = सुरक्षा पन्त | image = File:Surakshya Panta.png | alt = | caption = २०७६ मा पन्त | birth_name = | birth_date = {{जन्म मिति र उमेर|1992|02|20}} | birth_place = [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]], नेपाल | death_date = | death_place = | other_names = | alma_mater = [[काठमाडौँ इन्जिनियरिङ कलेज]] (सन् २०१०–२०१४) | occupation = अभिनेत्री, इन्जिनियर | years_active = सन् २०१५–हाल | notable_works = ''[[आमा (वि.सं. २०७६ चलचित्र)|आमा]]'', ''[[धनपति]]'', ''[[अझै पनि]]'' | spouse = मानव सुवेदी<ref name=":099"/> }} '''सुरक्षा पन्त''' (जन्म: २०४८ फागुन ८) एक नेपाली अभिनेत्री, निर्देशक तथा निमात्री हुन्। उनले [[आलोक नेम्वाङ]]को सन् २०१५ को चलचित्र ''[[अझै पनि]]''मा सहायक भूमिकाबाट अभिनय यात्राको सुरुआत गरेकी थिइन्। पन्तले ''[[धनपति]]'' चलचित्रमा गरेको अभिनयबाट चर्चा पाएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |last=थापा |first=रश्मी |date=2022-06-19 |title=कान्समा सहभागी हुँदा आफ्नो पेशाप्रति गर्व लाग्यो : सुरक्षा पन्त |url=https://www.newsofnepal.com/2022/06/19/507085/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220622165318/https://www.newsofnepal.com/2022/06/19/507085/ |archive-date=2022-06-22 |access-date=2022-08-08 |website=News of Nepal |language=ne}}</ref> उनले नेपाली चलचित्रहरू ''[[गोपी (२०१९ को चलचित्र)|गोपी]]'' र ''[[आमा (वि.सं. २०७६ चलचित्र)|आमा]]'' लगायतमा अभिनय गरिसकेकी छन्। == व्यक्तिगत जीवन == सुरक्षा पन्तको जन्म नेपालको [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]]मा भएको हो। उनी पूर्व सांसदकी नातिनी हुन्।<ref>{{Cite web |last=अधिकारी |first=अनुषा |date=2020-05-24 |title=सुरक्षा पन्त भन्छिन्ः म एक्लै छु भनेर आमा पिर गर्नुहुन्छ, दिनकै फोन आउँछ |url=https://www.setopati.com/art/art-activity/207045/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128160307/https://www.setopati.com/art/art-activity/207045 |archive-date=28 November 2021 |access-date=2021-11-28 |website=Setopati |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211128160307/https://www.setopati.com/art/art-activity/207045 |date=2021-11-28 }}</ref><ref>{{Cite web |last=पौड्याल |first=अजवी |date=2019-06-12 |title='आफ्नो नियम आफैं बनाउनुपर्छ' |url=https://annapurnapost.com/news/129532 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128160605/https://annapurnapost.com/news/129532 |archive-date=28 November 2021 |access-date=2021-11-28 |website=[[अन्नपूर्ण पोस्ट]] |language=ne}}</ref> पन्तले मार्च २०२३ (वि.सं. फागुन २०७९) मा नेपाली चलचित्र निर्देशक तथा सङ्गीत उत्पादक मानव सुवेदीसँग विवाह गरेकी थिइन्।<ref name=":099">{{Cite web |date=2023-03-09 |title=Surakshya Panta, Manav Subedi ties knot in Sauraha |url=https://english.makalukhabar.com/2023/03/103710/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311133527/https://english.makalukhabar.com/2023/03/103710/ |archive-date=2023-03-11 |access-date=2023-03-11 |website=MakaluKhabar |language=en-US }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230311133527/https://english.makalukhabar.com/2023/03/103710/ |date=2023-03-11 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Admin |date=2023-03-08 |title=Manav Subedi Biography, Wiki, Age, Date of Birth, Net Worth |url=https://www.rightrasta.com/manav-subedi-biography/ |access-date=2023-07-25 |website=Right Rasta |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20230725104815/https://www.rightrasta.com/manav-subedi-biography/ |archive-date=2023-07-25 }}</ref> == जीवनी == उनले [[कान्तिपुर टेलिभिजन]], [[सगरमाथा टेलिभिजन]] र [[न्यूज २४ (नेपाल)|न्यूज २४]] जस्ता राष्ट्रिय टेलिभिजन च्यानलहरूमा सञ्चारकर्मी तथा भिडियो जोकी (भिजो) का रूपमा मनोरञ्जन क्षेत्रमा आफ्नो खेल/अभिनय जीवनको सुरुवात गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=Surakshya Panta – ArtistNepal |url=https://artistnepal.com/artist/surakshyapanta/ |access-date=2023-07-20 |website=artistnepal.com}}</ref> उनले सन् २०१५ को चलचित्र ''[[अझै पनि]]''बाट चलचित्र क्षेत्रमा पर्दापण गरेकी थिइन्। पन्त [[कान्स चलचित्र महोत्सव]] (सन् २०२२) को रेड कार्पेटमा हिँड्ने पहिलो नेपाली चलचित्र अभिनेत्री हुन्।<ref>{{Cite web |date=2022-05-20 |title=Surakshya Panta becomes the first Nepali to walk on the Cannes Film Festival red carpet - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/surakshya-panta-cannes-film-festival.html |access-date=2023-07-20 |language=en}}</ref> उनले [[फेलिक्स भान ग्रोएनिङ्गेन]] र [[शार्लट भान्डरमिर्स]]द्वारा निर्देशित इटालीको चलचित्र ''[[द एइट माउन्टेन्स]]''बाट अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्रमा पदार्पण गरेकी थिइन्। उक्त चलचित्रले कान्स चलचित्र महोत्सव २०२२ मा [[जुरी पुरस्कार (कान्स चलचित्र महोत्सव)|जुरी पुरस्कार]] जितेको थियो।<ref>{{Cite web |title=The Eight Mountains awarded Prix Du Jury at 75th Festival de Cannes {{!}} Fremantle |url=https://fremantle.com/fremantle-film-the-eight-mountains-awarded-prix-du-jury-prize-at-75th-festival-de-cannes/ |access-date=2023-07-20 |website=fremantle.com}}</ref> पन्तले नेपालमा ''क्लेश'' नाटकबाट रङ्गमञ्चमा पदार्पण गरेकी थिइन्, जुन भारतमा आयोजित सन् २०२२ को [[नेसनल स्कुल अफ ड्रामा]] अन्तर्राष्ट्रिय नाटक महोत्सवका लागि चयन भएको थियो। उनले नेपाली कथानक चलचित्र ''आमा''का लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार जितेकी थिइन्<ref>{{Cite web |date=2022-04-18 |title=National film Awards: 'Aama' wins big |url=https://en.thecinematimes.com/national-awards/ |access-date=2023-07-20 |website=THE CINEMA TIMES |language=en}}</ref> भने २०२० ब्लकबस्टर नेपाली फिल्म अवार्ड्समा 'वर्षको उत्कृष्ट अभिनेत्री' र २०१९ को [[नेफ्टा चलचित्र पुरस्कार]]मा 'उत्कृष्ट सहायक अभिनेत्री' पुरस्कार प्राप्त गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |date=2021-03-14 |title=नेफ्टामा 'छक्का पञ्जा ३' उत्कृष्ट फिल्म : विपिन र मेनुका उत्कृष्ट अभिनेता-अभिनेत्री, बाँकी अवार्ड कसलाई? |url=https://pahilopost.com/content/20210314110945.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210314053440/https://pahilopost.com/content/20210314110945.html |url-status=dead |archive-date=2021-03-14 |access-date=2023-07-20 }}</ref> उनले [[दीपेन्द्र के. खनाल]]को [[धनपति|''धनपति'']] मा मुख्य अभिनेता [[खगेन्द्र लामिछाने]]की पत्नीको मुख्य भूमिका निभाएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |last= |date=20 July 2019 |title=I am attracted to creative script |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/i-am-attracted-to-creative-script |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531162919/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/i-am-attracted-to-creative-script |archive-date=2022-05-31 |access-date=2021-11-28 |website=नागरिक |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220531162919/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/i-am-attracted-to-creative-script |date=2022-05-31 }}</ref> प्रदर्शनमा आएसँगै यो चलचित्रले दुई दिनमै १ करोड नेपाली रुपैयाँ कमाउँदै [[नेपालमा सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरूको सूची|ब्लकबस्टर]] बनेको थियो। ''धनपति''मा उनको अभिनयले नेपाली दर्शक र समीक्षक दुवैबाट निकै सकारात्मक प्रतिक्रिया पाएको थियो। सन् २०१८ मा, उनी ''[[भैरे (२०१८ को चलचित्र)|भैरे]]'' मा देखा परेकी थिइन्, जुन [[दयाहाङ राई]], [[वर्षा सिवाकोटी]] र [[सुनील थापा]]बिचको पहिलो सहकार्य थियो।<ref>{{Cite web |last= |date=2018-07-20 |title=मै जस्तो भैरे |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/52575/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190122044440/https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/52575/ |archive-date=22 January 2019 |access-date=21 January 2019 |website=नागरिक |language=ne}}</ref> चलचित्रमा उनले दयाहाङ राईको प्रेमिकाको भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। ''भैरे''पछि, उनले [[नरेश कुमार केसी]]सँग ''[[रोमियो एन्ड मुना]] (सन् २०१८)'' मा सहकार्य गरेकी थिइन्, जहाँ उनले प्रिया नामकी नर्सको भूमिका निर्वाह गरिन्। चलचित्रमा उनी [[सृष्टि श्रेष्ठ]] र [[विनय श्रेष्ठ]]सँगै सहायक भूमिकामा देखा परेकी थिइन्। पछि सन् २०१८ मा, उनले ''चङ्गा चेट''मा मनिषाको मुख्य भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। चलचित्रमा उनको अभिनयले प्राय: सकारात्मक प्रतिक्रिया पाएको थियो। सन् २०१९ मा, पन्त [[विपिन कार्की]]सँग ''[[गोपी (२०१९ को चलचित्र)|गोपी]] (२०१९)'' मा देखा परेकी थिइन्, जहाँ उनले गोपीको प्रेमिकाको भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Timothy |date=2019-02-02 |title=With a uniquely fascinating premise, Gopi is a no-frills homegrown production that warrants a watch |url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2019/02/02/with-a-uniquely-fascinating-premise-gopi-is-a-no-frills-homegrown-production-that-warrants-a-watch |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126091528/https://kathmandupost.com/miscellaneous/2019/02/02/with-a-uniquely-fascinating-premise-gopi-is-a-no-frills-homegrown-production-that-warrants-a-watch |archive-date=2021-11-26 |access-date=2021-11-28 |website=द काठमाडौँ पोस्ट |language=English}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=2018-05-03 |title=Gopi, another Dipendra Lama movie |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/41010/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128160813/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/gopi-another-dipendra-lama-movie |archive-date=28 November 2021 |access-date=21 January 2019 |website=नागरिक}}</ref> यो चलचित्रले सन् २०१९ मा "सर्वोत्कृष्ट चलचित्र" को राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार प्राप्त गरेको थियो।<ref>{{Citation |title=Gopi (2019) - Awards - IMDb |url=https://www.imdb.com/title/tt9333076/awards/ |access-date=2023-07-25 |language=en-US}}</ref> सन् २०२२ मा, उनी ''के घर के डेरा'' चलचित्रमा अभिनय गरेकी थिइन्। सन् २०२३ मा, उनले ''बहाव''मा सन्ध्या रेग्मीको भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। पछि सन् २०२३ मा, उनले ''बुलाकी''मा पनि अभिनय गरेकी थिइन्। === अभिनित चलचित्रहरू === {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin-right: 0;" ! scope="col" | वर्ष (सन्) ! scope="col" | नाम ! scope="col" | भूमिका ! scope="col" | टिप्पणीहरू ! scope="col" class="unsortable" |{{Tooltip|सन्दर्भ|सन्दर्भ(हरू)}} |- |२०१५ ! scope="row" |''[[अझै पनि]]'' |शैली |पहिलो चलचित्र | |- | |<ref>{{Citation |title=Suskera |url=https://www.lensnepal.com/movie/suskera.html |access-date=2023-07-25}}</ref> |- |२०१७ ! scope="row" |''[[धनपति]]'' |धनपतिकी पत्नी | |<ref>{{Cite web |last=Mahat |first=Sunny |date=2021-08-24 |title=Dhanapati: A must watch Nepali film on YouTube |url=https://theannapurnaexpress.com/news/movie-review-dhanapati-a-must-watch-nepali-film-on-youtube-3530 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824135307/https://theannapurnaexpress.com/news/movie-review-dhanapati-a-must-watch-nepali-film-on-youtube-3530 |archive-date=24 August 2021 |access-date=2021-11-28 |website=[[द अन्नपूर्ण एक्सप्रेस]] |language=en}}</ref> |- | rowspan="3" |२०१८ ! scope="row" |''भैरे'' | | | |- |''[[रोमियो एन्ड मुना]]'' |प्रिया | |<ref>{{Cite web |last=गौतम |first=गोकर्ण |date=2018-07-27 |title=औसत माथिको लभ स्टोरी [फिल्म समीक्षा : रोमियो एन्ड मुना] |url=https://nepalmag.com.np/art/2018/07/27/20180727200450 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528023639/https://nepalmag.com.np/art/2018/07/27/20180727200450 |archive-date=2023-05-28 |access-date=2023-05-27 |website=[[नेपाल (पत्रिका)|नेपाल म्यागजिन]] |language=ne}}</ref> |- |''चङ्गा चेट'' |मनिषा | |<ref>{{Cite web |last=Pyakurel |first=Diwakar |date=2018-11-04 |title=Changa Chet movie review: Interesting story in clichéd style equals 'masala film' |url=https://english.onlinekhabar.com/changa-chet-movie-review-interesting-story-in-cliched-style-equals-masala-film.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128035256/https://english.onlinekhabar.com/changa-chet-movie-review-interesting-story-in-cliched-style-equals-masala-film.html |archive-date=2023-01-28 |access-date=2023-05-27 |website=[[अनलाइन खबर]] |language=en-GB}}</ref> |- | rowspan="4" |२०१९ ! scope="row" |''[[गोपी (चिलचित्र)|गोपी]]'' |सुजाता | |<ref>{{Cite web |date=2018-05-03 |title=Khagendra and Surakshya in Gopi |url=https://kathmandupost.com/art-entertainment/2018/05/03/khagendra-and-surakshya-in-gopi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128161801/https://kathmandupost.com/art-entertainment/2018/05/03/khagendra-and-surakshya-in-gopi |archive-date=2021-11-28 |access-date=2021-11-28 |website=[[द काठमाडौँ पोस्ट]] |language=English}}</ref> |- |''पोइ पर्यो काले'' | | |<ref>{{Cite web |last=Dixit |first=Abhimanyu |date=2019-11-02 |title=Beauty might not be superficial but this film is |url=http://kathmandupost.com/movie-review/2019/11/02/beauty-might-not-be-superficial-but-this-film-is |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200812002626/https://kathmandupost.com/movie-review/2019/11/02/beauty-might-not-be-superficial-but-this-film-is |archive-date=2020-08-12 |access-date=2023-05-27 |website=द काठमाडौँ पोस्ट|language=English}}</ref> |- |''घर'' |सरु | |<ref>{{Cite web |last=Mahat |first=Sunny |date=2019-07-23 |title=House of many horrors |url=https://theannapurnaexpress.com/news/house-of-many-horrors-1763 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128155933/https://theannapurnaexpress.com/news/house-of-many-horrors-1763 |archive-date=28 November 2021 |access-date=2021-11-28 |website=[[द अन्नपूर्ण एक्सप्रेस]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dixit |first=Abhimanyu |date=2019-07-27 |title=Arpan Thapa's Ghar is a horrific cliché |url=https://kathmandupost.com/movie-review/2019/07/27/arpan-thapa-s-ghar-is-a-horrific-clich |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205175613/https://kathmandupost.com/movie-review/2019/07/27/arpan-thapa-s-ghar-is-a-horrific-clich |archive-date=2021-12-05 |access-date=2021-11-28 |website=[[द काठमाडौँ पोस्ट]] |language=English}}</ref> |- |''[[आमा (वि.सं. २०७६ चलचित्र)|आमा]]'' |आरती | |<ref>{{Cite web |date=2021-03-07 |title=This Women's Day, watch these 8 Nepali movies that empower women |url=https://english.onlinekhabar.com/this-womens-day-watch-these-8-nepali-movies-that-empower-women.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128155903/https://english.onlinekhabar.com/this-womens-day-watch-these-8-nepali-movies-that-empower-women.html |archive-date=28 November 2021 |access-date=2021-11-28 |website=[[अनलाइन खबर]] |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mahat |first=Sunny |date=2020-02-25 |title=And ode to mothers, and daughters |url=https://theannapurnaexpress.com/news/and-ode-to-mothers-and-daughters-2265 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521133629/https://theannapurnaexpress.com/news/and-ode-to-mothers-and-daughters-2265 |archive-date=21 May 2020 |access-date=2021-11-28 |website=[[द अन्नपूर्ण एक्सप्रेस]] |language=en}}</ref> |- | rowspan="2" |२०२२ ! scope="row" |''[[द एइट माउन्टेन्स]]'' |अस्मी |इटालीको चलचित्र |<ref>{{Cite web |last=Rooney |first=David |date=2022-05-18 |title='The Eight Mountains' ('Le Otto Montagne'): Film Review {{!}} Cannes 2022 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/the-eight-mountains-cannes-2022-1235149413/ |access-date=2023-03-07 |website=[[द हलिउड रिपोर्टर]] |language=en-US}}</ref> |- |''के घर के डेरा'' | | |<ref>{{Cite web |date=2022-06-30 |title=Shooting of Ke Ghar Ke Dera concludes |url=https://risingnepaldaily.com/news/13271 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230320223322/https://risingnepaldaily.com/news/13271 |archive-date=2023-03-20 |access-date=2023-05-27 |website=[[द राइजिङ नेपाल]]}}</ref> |- | rowspan="2" |२०२३ !scope="row" | ''बहाव'' |सन्ध्या रेग्मी | | <ref>{{Cite web |last=Bhusal |first=Pallav |date=2023-03-01 |title=Bahaab: Story of a girl's struggle |url=https://risingnepaldaily.com/news/23333 |access-date=2023-05-27 |website=[[द राइजिङ नेपाल]]}}</ref> |- !scope="row" | ''बुलाकी'' | | |<ref>{{Cite web |title=सुरक्षा पन्तको 'बुलाकी' ट्रेलर : कर्णालीकी निःसन्तान महिलाको कथा |url=https://www.onlinekhabar.com/2023/03/1284972 |access-date=2023-04-01 |website=[[अनलाइन खबर]] |language=ne}}</ref> |} == पुरस्कार तथा मनोनयनहरू == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !वर्ष (सन्) !पुरस्कार !विधा !मनोनित कार्य !नतिजा ! class="unsortable" |{{abbr|सन्दर्भ|सन्दर्भ(हरू)}} |- |२०१९ ! scope="row" |[[नेफ्टा चलचित्र पुरस्कार]] |उत्कृष्ट सहायक अभिनेत्री |''[[गोपी (चलचित्र)|गोपी]]'' |{{won|विजयी}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=2021-03-14 |title=नेफ्टामा 'छक्का पञ्जा ३' उत्कृष्ट फिल्म : विपिन र मेनुका उत्कृष्ट अभिनेता-अभिनेत्री, बाँकी अवार्ड कसलाई? |url=https://pahilopost.com/content/20210314110945.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210314053440/https://pahilopost.com/content/20210314110945.html |archive-date=14 March 2021 |access-date=31 October 2021 |website=पहिलोपोस्ट |language=ne}}</ref> |- |२०२० ! scope="row" |[[राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार (नेपाल)|राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]] |उत्कृष्ट अभिनेत्री |''[[आमा (वि.सं. २०७६ चलचित्र)|आमा]]'' |{{won|विजयी}} | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web |date=2022-05-27 |title=Surakshya Panta Biography: The first Nepali Actress at Cannes Film Festival Red Carpet |url=https://www.trendingnetnepal.com/surakshya-panta-biography/ |access-date=2023-07-25 |website=Trending Net Nepal}}</ref> |- |२०२६ ! scope="row" |[[नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सव]] |उत्कृष्ट अभिनेत्री |''कोसेढुङ्गा'' |{{won|विजयी}} | style="text-align:center;" |<ref name="NIFF2026">{{cite news |last1=OnlineKhabar |title=NIFF 2026: 'Pooja, Sir' and 'Gunyu Cholo' win big |url=https://kathmandupost.com/art-culture/2026/04/07/pooja-sir-and-gunyu-cholo-win-big |publisher=द काठमाडौँ पोस्ट |access-date=2026-04-08 |date=April 7, 2026}}</ref> |} == सन्दर्भ सामाग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * {{IMDb name|id=nm8975055}} [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२६ मा बनाइएका तथा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपाली महिला मोडलहरू]] [[श्रेणी:बुटवलका मानिसहरू]] gswsdkp6gz6grp45i91w181hlr6662b 0 104569 1395346 1387329 2026-11-09T12:35:38Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395346 wikitext text/x-wiki {{Infobox news event | title = पाँचथर हत्याकाण्ड | image = [[File:Panchthar district locator.png|250px]] | image_name = | image_size = 250px | caption = हत्याकाण्डको घटना भएको जिल्ला [[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] | date = २०७६ जेठ ६, सोमबार <ref>{{cite web |title=पाँचथर हत्याकाण्ड : गाउँलेहरु त्रसित, रातभर तपाईको प्रतिक्रिया  जेठ ८, २०७६ बुधबार १८:५७:३ | |url=https://ujyaaloonline.com/story/20537|website=उज्यालो नेपाल|accessdate=जेठ ९, २०७६}}</ref> | place = [[पाँचथर जिल्ला]], [[नेपाल]] | verdict = | sentence= | convictions = |suspects= मानबहादुर माखिम<ref>{{cite web |title=पाँचथर हत्याकाण्ड : ‘आत्महत्या’अघि मानबहादुरले एकाबिहानै ५ हजार मागेको त्यो ‘अन्तिम कल’ ! | |url=https://www.lokaantar.com/samachar/77020|website=lokaantar.com|accessdate=जेठ ७, २०७६}}</ref><ref>{{cite web |title=भतिजाको बयान : घरज्वाइँ नबस्दा सम्बन्धविच्छेदको प्रक्रिया, अंशमा कुरा अड्किएपछि ...| |url=https://lokaantar.com/samachar/77022|website=lokaantar.com|accessdate=जेठ ७, २०७६}}</ref> | convicted = | outcome = | reported injuries = सीता खजुम<ref>{{cite web|title=पाँचथर हत्याकाण्ड : घाइते बालिकाको अवस्था सामान्य|1=|url=https://www.kantipurdaily.com/news/2019/05/21/155844703654855271.html|website=कान्तिपुर दैनिक|accessdate=जेठ ७, २०७६|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526131522/https://www.kantipurdaily.com/news/2019/05/21/155844703654855271.html|archive-date=2019-05-26}}</ref> | reported death(s) = ९ जना<br>(दुई परिवारको)<br> २०७६ जेठ }} '''पाँचथर हत्याकाण्ड''' एक वि.स. २०७६ जेठ ६ गते सोमबार नेपालको [[पाँचथर जिल्ला]]को [[मिक्लाजुङ गाउँपालिका]] भएको हत्याकाण्ड हो । यो हत्याकाण्डमा दुई परिवारका ९ जनाको हत्या गरिएको थियोे <ref>{{cite web|title=पाँचथर हत्याकाण्ड : घाइते बालिकाको अवस्था सामान्य|1=|url=https://www.kantipurdaily.com/news/2019/05/21/155844703654855271.html|website=कान्तिपुर दैनिक|accessdate=जेठ ७, २०७६|archive-url=https://web.archive.org/web/20190526131522/https://www.kantipurdaily.com/news/2019/05/21/155844703654855271.html|archive-date=2019-05-26}}</ref> । ==घटना विवरण== २०७६ साल जेठ ६ गते सोमबार राति [[पाँचथर जिल्ला]], [[मिक्लाजुङ गाउँपालिका]] का बमबहादुर फियाकसहित उनको परिवारका चार जनाको हत्या भएको थियो । बमबहादुरका ज्वाइँ धनराज सेर्मासहित परिवारमा पाँचजनाको हत्या भएको थियो । सबैलाई धारिलो हतियारले टाउको र शरीरमा क्षतविक्षत हुने गरी काटिएको थियो । घटनाको एक मात्र प्रत्यक्षदर्शी १२ वर्षीया सीता खजुम थिइन्<ref>{{cite web|title=पाँचथर हत्याकाण्ड : सीतालाई मनोपरामर्श|1=|url=https://www.kantipurdaily.com/news/2019/05/25/155874660857297470.html|website=कान्तिपुर दैनिक|accessdate=जेठ ११, २०७६|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525161402/https://www.kantipurdaily.com/news/2019/05/25/155874660857297470.html|archive-date=2019-05-25}}</ref> । उनी घटनाका बेला भाग्दै छिमेकी घरमा शरण लिएर बाँच्न सफल भएकी थिइन् । उनले प्रहरीमा दिएको बयानअनुसार कपडाले अनुहार छोपेर नचिनिने गरी आएको एक जना व्यक्तिले धारिलो हतियारले पालैपालो परिवारका सबैलाई प्रहार गरेका थिए । हत्यामा संलग्न आशंका गरिएका व्यक्ति बमबहादुर फियाकका कान्छा ज्वाइँ मानबहादुर माखिम थिए । जुन घटनास्थलभन्दा करिब डेढ घण्टा पैदल दूरीमा पर्ने मिक्लाजुङ–७ लिम्बा गाउँमा झुन्डिएको अवस्थामा मृत फेला परेका थिए<ref>{{cite web|title=पाँचथर हत्याकाण्ड : 'एक जना मात्र’ संलग्न|1=|url=https://www.kantipurdaily.com/news/2019/05/24/155866172268533420.html|website=कान्तिपुर दैनिक|accessdate=जेठ १०, २०७६|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525161401/https://www.kantipurdaily.com/news/2019/05/24/155866172268533420.html|archive-date=2019-05-25}}</ref> । ==मृतकहरू== '''पाँचथर हत्याकाण्डका मृतकहरू'''<ref>{{cite web |title=पाँचथर हत्याकाण्ड : ९ जनाको सामूहिक अन्त्येष्टि| |url=https://ujyaaloonline.com/story/20603|website=ujyaaloonline.com|accessdate=जेठ ०९, २०७६}}</ref> *बमबहादुर फियाक *पुर्सिमायाँ फियाक *मनकुमारी फियाक *श्रेया फियाक *धनराज शेर्मा *जस्मिता फियाक *इक्सा शेर्मा *योवना शेर्मा *मुना शेर्मा ==शंकास्पद व्यक्ति== यस हत्याकाण्डमा संलग्न रहेको भनी आशंका गरिएका व्यक्ति मानबहादुर माखिया, जुन घटनास्थलभन्दा करिब डेढ घण्टा पैदल दूरीमा पर्ने मिक्लाजुङ–७ लिम्बा गाउँमा झुन्डिएको अवस्थामा मृत फेला परेका थिए । घटना पछि केही स्थानीय बासिन्दाले प्रहरी सामु मानबहादुर ‘डिप्रेसन’बाट ग्रसित रहेको बताएका थिए<ref>{{cite web|title=पाँचथर हत्याकाण्ड : मानबहादुरले आत्महत्या गरेको ठाउँ नजिकै भेटिए खुकुरी, लुगा र झोला|2=|url=https://setopati.com/politics/181003|website=setopati.com|accessdate=जेठ ०७, २०७६|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525151839/https://setopati.com/politics/181003|archive-date=2019-05-25}}</ref> । ==प्रहरी जानकारी== ==सन्दर्भ सामाग्री== {{reflist}} ==बाहिरी सुत्रहरू== *[https://m.youtube.com/watch?v=FV3NkTXTm-I पाँचथर हत्याकाण्ड : हत्यामा संलग्न भनी शङ्का गरिएका व्यक्ति मृत फेला, युट्युबबाट (कान्तिपुर टेलिभिजन)] {{नेपालका हत्याकाण्डहरू}} [[श्रेणी:नेपालका हत्याकाण्डहरू]] [[श्रेणी:पाँचथर जिल्ला]] i62wu8gu68duwc5jzn8oyj80opow9nw 0 105401 1395543 1392965 2026-11-10T04:34:09Z CommonsDelinker 144 Ramesh_N_Pandey.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No license since 2 November 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1395543 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | name = रमेशनाथ पाण्डे |image = | birth_date = वि.सं. २००० | office =परराष्ट्रमन्त्री<ref>{{Cite web|title =राजाको अध्यक्षतामा नयां मन्त्रीमण्डल गठन|url=https://www.bbc.com/nepali/news/story/2005/02/printable/050202_nepalnewministers.shtml|website =बीबीसी नेपाली सेवा|accessdate =02 फेब्रुअरी, 2005}}</ref> | monarch =राजा ज्ञानेन्द्र |term_start=२०६१।१०।१९ |term_end=२०६३।१।१२ |predecessor = [[सहाना प्रधान|साहना प्रधान]] |successor =[[खड्गप्रसाद ओली]] }} '''रमेशनाथ पाण्डे''' नेपाली पत्रकार, राजनीतिज्ञ तथा कुटनीतिज्ञ हुन्। उनले आफ्नो वृती पत्रकारिकाबाट प्रारम्भ गरे। राजनीतिमा विभिन्न मन्त्रालयहरूको नेतृत्व गरे भने अन्तराष्ट्रिय क्षेत्रमा नेपालको दौत्य सम्बन्ध र कुटनैतिक सम्बन्धमा महत्त्वपूर्ण भुमिका निभाए। ==प्रारम्भिक जीवन== उनको जन्म सामन्य परिवारमा भएको थियो। १३ वर्षको उमेरमा प्रवेशिका परीक्षा उतिर्ण गर्ने बित्तिकै उनी पत्रकारिता सुरु गरे।<ref name=":0" /> =वृत्ती = ==पत्रकारिता== उनी १४ वर्षको उमेरमा नै जनता दैनिकको सम्पादक बनेका थिए। पत्रकारिता काम गर्दै जाँदा राजनीतिकर्मीहरूसँग उनको भेटघाट बाक्लिदै गयो। उनले भारतीय प्रधानमन्त्री [[जवाहरलाल नेहरू]] नेपाल भ्रमणमा आएका बेलामा अन्तर्वार्ता लिने अवसर पाएका थिए।<ref name=":0">[https://baahrakhari.com/news-details/198677/2019-06-08 १४ वर्षमै सम्पादक बाह्रखरी २०७६ जेठ २५ शनिबार] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190703004203/https://baahrakhari.com/news-details/198677/2019-06-08 |date=2019-07-03 }}</ref> उनले २०१८ साउनमा [[नयाँ सन्देश (पत्रिका)]] प्रकाशित गरेका थिए। ==प्रेस काउन्सिल== अश्विन ४ गते २०२७ साल [[प्रेस काउन्सिल नेपाल|प्रेस काउन्सिल]] सदस्य <ref>{{Cite web|title =श्री ५ को सरकार गृह पञ्चायत मन्त्रालयको सूचना |url=rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=10629|website=नेपाल राजपत्र|accessdate =अश्विन ४ गते २०२७}}</ref> =राजनीति= [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा ज्ञानेन्द्र]]को शाही कदमपश्चात्को मन्त्रिमण्डलमा रमेशनाथ पाण्डे परराष्ट्रमन्त्रीका रूपमा जीवनको सर्वाधिक महत्त्वपूर्ण सार्वजनिक पदमा पुगे। <ref>{{Cite web|title =रवाफको कूटनीति, रोमाञ्चक जीवन|url =http://nepalihimal.com/article/5034|website =हिमालखबर|accessdate =१०-१६ असोज २०७२|archive-url =https://web.archive.org/web/20190812153950/http://nepalihimal.com/article/5034|archive-date =2019-08-12}}</ref> २०६३ बैशाख २९ मा [[नेपालको जनआन्दोलन २०६३|जन आन्दोलन]] दबाउने माथि छानबिन गर्न गठित उच्चस्तरीय छनबिन आयोगको सिफारिसमा निवर्तमान सरकारका [[कमल थापा]], रमेशनाथ पाण्डे, श्रीर्ष शमशेर राणा, टंक ढकाल र निक्षशमशेर राणालाई सार्वजनिक सुरक्ष ऐन अन्तर्गत ९० दिनको पूर्जी दिई गिरफ्तार गरिएको थियो। =कुटनीती= =पुस्तक= *आत्मकथा : [[कूटनीति]] र राजनीति <ref>{{Cite web|title =लेखन पनि कूटनीतिक !|url=https://www.kantipurdaily.com/koseli/2015/12/26/20151226100517.html|website =कोसेली|accessdate =पुस ११, २०७२}}</ref> * क्रान्ति र प्रतिक्रान्ति =सम्मान= =बाह्य लिंक= * [https://mobile.twitter.com/rameshnathpande रमेशनाथ पाण्डे टुइटर] =सन्दर्भ= {{reflist}} [[श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सूचना तथा सञ्चार मन्त्रीहरू]] nqqa2kj8ktf9gle6jxe00aeaced4og9 0 105477 1395441 1390461 2026-11-09T23:13:25Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395441 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- Basic info --> |name = शिखर |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[नेपालका नगरपालिकाहरू|नगरपालिका]] |motto = <!-- images and maps --> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = |pushpin_map = डोटी जिल्ला#Nepal Sudurpashchim Province#Nepal |pushpin_label_position = |pushpin_mapsize = |pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|29.26|80.87|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] |subdivision_type3 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name3 = [[डोटी जिल्ला|डोटी]] |<!-- Politics --> |government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-doti/shikhar?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912021904/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-doti/shikhar?lng=nep|archive-date=2024-09-12}}</ref> |government_type = |governing_body = |leader_party = |leader_title = [[नगरप्रमुख]] |leader_name = दीर्घबहादुर बलायर <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |leader_title1 = [[उपप्रमुख]] |leader_name1 = सुनिता रावल <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |leader_title2 = |leader_name2 = |established_title = |established_date = २७ फागुन २०७३ <!-- Area --> |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = 258.37 <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=74&municipality=4|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 30399 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank1 = <!-- General information --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = |postal_code = |area_code = +९७७-९४ |blank_name = केन्द्र |blank_info = साविक [[पचनाली]] गाविसको कार्यालय |website = [http://shikharmun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''शिखर नगरपालिका''' [[नेपाल]]को [[डोटी जिल्ला|डोटी]] जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> वि.सं. २०७३ सालमा [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]द्वारा ७५३ वटा [[स्थानीय तह]] लागू गरेपछि डोटी जिल्लामा पर्ने साविकका [[कपल्लेकी]], [[मुँडेगाउँ]], [[मुडभरा]], [[तिजाली]], [[पचनाली]], [[लाटामाण्डौ]], [[जिजोडमाण्डौ]], [[वनलेख]] र [[बारपाटा]]गाउँ विकास समितिहरूलाई जोडेर शिखर नगरपालिका बनाइएको हो।<ref>{{cite news|title=गाउँ र नगरपालिका (सूची)|url=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/|accessdate=१४ जेठ २०७४|publisher=[[नयाँ पत्रिका दैनिक]]|date=पुष २३, २०७३|ref=http://www.enayapatrika.com/2017/01/07/118110/}}</ref> यस नगरपालिकाको कूल क्षेत्रफल २५८.३७ वर्गकिलोमिटर रहेको छ। यस नगरपालिकाको कार्यालय साविकको [[पचनाली]] गाविसको कार्यालयमा राखिएको छ। यस नगरपालिकालाई ११ वटा [[वडा]]मा विभाजन गरिएको छ। यस नगरपालिकाको सिमाना पूर्वमा [[दिपायल सिलगढी नगरपालिका]] र [[के.आई.सिंह गाउँपालिका]], पश्चिममा [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेलधुरा जिल्ला]], उत्तरमा [[दिपायल सिलगढी नगरपालिका]] र [[आदर्श गाउँपालिका]] तथा दक्षिणमा [[जोरायल गाउँपालिका]]सँग जोडिएको छ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहहरूको नाम, संख्या, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|archive-date=2019-03-17}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३०,३९९ रहेको छ भने यहाँ ७,०१६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> == वडागत विवरण == शिखर नगरपालिकाको वडा विभाजन, साविकका गाविसहरू, जनसङ्ख्या, क्षेत्रफल र जनघनत्वको विस्तृत विवरण निम्न तालिकामा दिइएको छ: {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ शिखर नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[कपल्लेकी]] || ३७८६ || ३७.६७ || १००.५० |- | २ || [[मुँडेगाउँ]] || २११६ || ३५.८६ || ५९.०१ |- | ३ || [[मुडभरा]] (२,९) || १६१० || १० || १६१.०० |- | ४ || [[मुडभरा]] (१,३, ४–८) || ३०७८ || ४४.१९ || ६९.६५ |- | ५ || [[तिजाली]] || २२६१ || २८.६ || ७९.०६ |- | ६ || [[पचनाली]] || २८३१ || १७.४३ || १६२.४२ |- | ७ || [[लाटामाण्डौ]] (१–७) || २१७९ || २६.८९ || ८१.०३ |- | ८ || [[लाटामाण्डौ]] (८-९) || २५०५ || ११.६३ || २१५.३९ |- | ९ || [[जिजोडमाण्डौ]] || १५९४ || २३.६३ || ६७.४६ |- | १० || [[वनलेख]] || ४६५० || १७.३६ || २६७.८६ |- | ११ || [[बारपाटा]] || ३७८९ || ३२.१३ || ११७.९३ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''३०,३९९''' || '''२८५.३९''' || '''१०६.५२''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcdoti.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, डोटी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170824050251/http://www.ddcdoti.gov.np/ |date=2017-08-24 }} {{डोटी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:डोटी जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] n6nza7c4jxlfx6c3iyyy3q7nszp568o 0 105490 1395313 1311360 2026-11-09T12:25:23Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395313 wikitext text/x-wiki {{Infobox OS | name = Fuchsia | logo = Google Fuchsia Logo.svg | logo size = 125px | logo alt = The logo of the Fuchsia operating system, a fuchsia-colored, tilted, two loop infinity symbol. The left loop is larger and higher. The right loop is smaller and lower. | screenshot = Screenshot of Google Fuchsia (July 2017).png | screenshot_alt = | caption = Screenshot of the Armadillo user shell, part of Fuchsia | version of = <!-- For articles about releases of operating systems ONLY --> | developer = [[गुगल]] | programmed in = [[C (programming language)|C]], [[C++]], [[Dart (programming language)|Dart]], [[Go (programming language)|Go]], [[Rust (programming language)|Rust]] | family = Zircon<!-- "QNX type" or "Pistachio" --> | working state = Current | source model = [[Open-source software|Open source]] | released = {{Start date and age|2016|08|15|df=yes}} | discontinued = <!-- DON'T use this for articles about releases of operating systems --> | RTM date = <!-- {{Start date and age|2017|MM|DD|df=yes}} ONLY for articles about OS releases --> | GA date = <!-- {{Start date and age|2017|MM|DD|df=yes}} ONLY for articles about OS releases --> | latest release version = | latest release date = <!-- {{Start date and age|2017|MM|DD|df=yes/no}} --> | latest preview version = | latest preview date = <!-- {{Start date and age|YYYY|MM|DD|df=yes/no}} --> | marketing target = | language = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]<!-- Supported human languages --> | update model = <!-- APT, Windows Update, etc. --> | package manager = <!-- dpkg, rpm, Windows installer, etc. --> | supported platforms = [[ARM architecture#64/32-bit architecture|ARM64]], [[x86-64]] | kernel type = [[Microkernel]] | userland = | ui = Armadillo | license = [[BSD licenses#3-clause|BSD]], [[MIT License|MIT]], [[Apache License 2.0]] | preceded by = | succeeded by = | website = {{URL|https://fuchsia.dev}} | support status = <!-- For articles about releases of operating systems ONLY --> | other articles = }} "फुसिया" अपरेटिङ सिस्टम [[गुगल]]ले तयार पारिरहेको नयाँ अपरेटिङ सिस्टम हो । सबै डिभाइसमा हुने समान अपरेटिङ सिस्टम बनाउने उद्देश्यसहित गुगलले फुसिया तयार पार्न लागेको हो । नयाँ अपरेटिङ सिस्टम [[मोबाइल फोन|मोबाइल]], [[कम्प्युटर]] र [[ट्याब्लेट]]मा प्रयोग हुन सक्ने गरी तयार पार्न लागिएको छ । <ref name="a">[https://www.kantipurdaily.com/hello-sukrabar/2019/07/05/156229461497365352.html?fbclid=IwAR3Lt6h5CFCbhrqJ3PlBf75GdhJWPbdguaL1R3wjuqGLSyGGt2sGEuNCvBc] एन्ड्रोइडको विकल्प ! फुसिया</ref> २०१६ को अगस्ट देखी बनाउन सुरु गरेको यो अपरेटिङ सिस्टमको हो । <ref name="b">[https://livingwithict.com/news-details/1215/2019-03-17] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190708105317/https://livingwithict.com/news-details/1215/2019-03-17 |date=2019-07-08 }} गूगलले नयाँ अपरेटिङ सिस्टम ल्याउँदै जहाँ हुनेछ सिम लेस कनेक्टिभिटि</ref> {{ठुटो}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)]]<br> [[सफ्टवेयर कम्पनी]] [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] hq6z1x8f46cdvu6eovk0qx0l6kcfqh4 1395314 1395313 2026-11-09T12:25:33Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395314 wikitext text/x-wiki {{Infobox OS | name = Fuchsia | logo = Google Fuchsia Logo.svg | logo size = 125px | logo alt = The logo of the Fuchsia operating system, a fuchsia-colored, tilted, two loop infinity symbol. The left loop is larger and higher. The right loop is smaller and lower. | screenshot = Screenshot of Google Fuchsia (July 2017).png | screenshot_alt = | caption = Screenshot of the Armadillo user shell, part of Fuchsia | version of = <!-- For articles about releases of operating systems ONLY --> | developer = [[गुगल]] | programmed in = [[C (programming language)|C]], [[C++]], [[Dart (programming language)|Dart]], [[Go (programming language)|Go]], [[Rust (programming language)|Rust]] | family = Zircon<!-- "QNX type" or "Pistachio" --> | working state = Current | source model = [[Open-source software|Open source]] | released = {{Start date and age|2016|08|15|df=yes}} | discontinued = <!-- DON'T use this for articles about releases of operating systems --> | RTM date = <!-- {{Start date and age|2017|MM|DD|df=yes}} ONLY for articles about OS releases --> | GA date = <!-- {{Start date and age|2017|MM|DD|df=yes}} ONLY for articles about OS releases --> | latest release version = | latest release date = <!-- {{Start date and age|2017|MM|DD|df=yes/no}} --> | latest preview version = | latest preview date = <!-- {{Start date and age|YYYY|MM|DD|df=yes/no}} --> | marketing target = | language = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]<!-- Supported human languages --> | update model = <!-- APT, Windows Update, etc. --> | package manager = <!-- dpkg, rpm, Windows installer, etc. --> | supported platforms = [[ARM architecture#64/32-bit architecture|ARM64]], [[x86-64]] | kernel type = [[Microkernel]] | userland = | ui = Armadillo | license = [[BSD licenses#3-clause|BSD]], [[MIT License|MIT]], [[Apache License 2.0]] | preceded by = | succeeded by = | website = {{URL|https://fuchsia.dev}} | support status = <!-- For articles about releases of operating systems ONLY --> | other articles = }} "फुसिया" अपरेटिङ सिस्टम [[गुगल]]ले तयार पारिरहेको नयाँ अपरेटिङ सिस्टम हो । सबै डिभाइसमा हुने समान अपरेटिङ सिस्टम बनाउने उद्देश्यसहित गुगलले फुसिया तयार पार्न लागेको हो । नयाँ अपरेटिङ सिस्टम [[मोबाइल फोन|मोबाइल]], [[कम्प्युटर]] र ट्याब्लेटमा प्रयोग हुन सक्ने गरी तयार पार्न लागिएको छ । <ref name="a">[https://www.kantipurdaily.com/hello-sukrabar/2019/07/05/156229461497365352.html?fbclid=IwAR3Lt6h5CFCbhrqJ3PlBf75GdhJWPbdguaL1R3wjuqGLSyGGt2sGEuNCvBc] एन्ड्रोइडको विकल्प ! फुसिया</ref> २०१६ को अगस्ट देखी बनाउन सुरु गरेको यो अपरेटिङ सिस्टमको हो । <ref name="b">[https://livingwithict.com/news-details/1215/2019-03-17] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190708105317/https://livingwithict.com/news-details/1215/2019-03-17 |date=2019-07-08 }} गूगलले नयाँ अपरेटिङ सिस्टम ल्याउँदै जहाँ हुनेछ सिम लेस कनेक्टिभिटि</ref> {{ठुटो}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)]]<br> [[सफ्टवेयर कम्पनी]] [[श्रेणी:सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] 7c61v8lyuia4pagsgj98z7ygnljrrbb 0 106407 1395369 1387888 2026-11-09T14:20:26Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395369 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- आधारभूत जानकारी --> |name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[गाउँपालिका]] |motto = <!-- चित्र र नक्साहरू --> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = | pushpin_map_caption = | pushpin_map = डोटी जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल | coordinates = {{coord|29.26|80.87|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] |subdivision_type3 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name3 = [[डोटी जिल्ला|डोटी]] |<!-- Politics --> |government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-doti/badikedar?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20260306085027/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-doti/badikedar?lng=nep|archive-date=2026-03-06}}</ref> |leader_party = |leader_title = [[अध्यक्ष]] |leader_name = भैरवबहादुर साउद <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] |leader_name1 = डम्मरीकुमारी विष्ट <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |established_title = |established_date = २७ फागुन २०७३ <!-- क्षेत्रफल --> |area_footnotes = |area_total_km2 = 332.55 <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=74&municipality=8|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 14902 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank1 = <!-- साधारण जानकारी --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = |postal_code = |area_code = +९७७-९४ |blank_name = केन्द्र |blank_info = साविक [[बर्छेन]] गाविसको [[कार्यालय]] |website = [https://badikedarmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[डोटी जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[बर्छेन]], [[घाङल गाउँ]], [[मन्नाकापाडी]] र [[लाना केदारेश्वर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। यस गाउँपालिकालाई ५ वटा [[वडा]]मा विभाजन गरिएको छ। यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वमा [[बोगटान फुड्सिल गाउँपालिका|बोगटान गाउँपालिका]], पश्चिममा [[जोरायल गाउँपालिका]] र [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] जिल्ला, उत्तरमा [[दिपायल सिलगढी नगरपालिका]], [[बोगटान फुड्सिल गाउँपालिका]], [[जोरायल गाउँपालिका]] र [[के.आई.सिंह गाउँपालिका]] तथा दक्षिणमा [[कैलाली जिल्ला]]सँग जोडिएको छ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहसभको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|archive-date=2019-03-17}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १४,९०२ रहेको छ भने यहाँ २,९०५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ बडिकेदार गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[बर्छेन]] (१, ५-७, ९) || २,५६६ || ५४.९ || ४६.७४ |- | २ || [[बर्छेन]] (२-४, ८) || २,५२० || ५९.७८ || ४२.१५ |- | ३ || [[घाङल गाउँ]] || ३,३०५ || ८०.८४ || ४०.८८ |- | ४ || [[मन्नाकापाडी]] || ३,२३४ || ८५.३१ || ३७.९१ |- | ५ || [[लाना केदारेश्वर]] || ३,२७७ || ५१.७१ || ६३.३७ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १४,९०२ !! ३३२.५४ !! ४४.८१ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcdoti.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, डोटी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170824050251/http://www.ddcdoti.gov.np/ |date=2017-08-24 }} {{डोटी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:डोटी जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] ptjyj39fjuz2cob7ngep0fhu6pap43n 0 106482 1395488 1390923 2026-11-10T02:35:43Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395488 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- आधारभूत जानकारी --> |name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[गाउँपालिका]] |motto = <!-- चित्र र नक्साहरू --> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = | pushpin_map_caption = | pushpin_map = डोटी जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल | coordinates = {{coord|29.26|80.87|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} <!-- Location --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] |subdivision_type3 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name3 = [[डोटी जिल्ला|डोटी]] |<!-- Politics --> |government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-doti/sayal?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907121446/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-doti/sayal?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> |leader_party = |leader_title = [[अध्यक्ष]] |leader_name = धर्मराज जोशी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] |leader_name1 = निर्मला बोहरा (ओली) <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) |established_title = |established_date = २७ फागुन २०७३ <!-- क्षेत्रफल --> |area_footnotes = |area_total_km2 = 122.72 <!-- Population --> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=74&municipality=2|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 20456 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank1 = <!-- साधारण जानकारी --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |elevation_footnotes = |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = |postal_code = |area_code = +९७७-९४ |blank_name = केन्द्र |blank_info = साविक [[डौड]] गाविसको [[कार्यालय]] |website = [http://www.sayalmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[डोटी जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[छपाली]], [[तोलेनी]], [[डौड]], [[खातिवडा]] (१,२,३,७,८,९) [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। यस गाउँपालिकालाई ६ वटा [[वडा]]हरूमा विभाजन गरिएको छ। यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वमा [[खप्तड राष्ट्रिय निकुञ्ज]], पश्चिममा [[आदर्श गाउँपालिका]], उत्तरमा [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] तथा दक्षिणमा [[दिपायल सिलगढी नगरपालिका]] र [[पूर्वीचौकी गाउँपालिका]]सँग जोडिएको छ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहका नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|archive-date=2019-03-17}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २०,४५६ रहेको छ भने यहाँ ४,२०७ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सायल गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[छपाली]] (१-९) || ३,६१३ || ३२.३५ || १११.६८ |- | २ || [[तोलेनी]] (१-४) || २,६१९ || १५.६९ || १६६.९२ |- | ३ || [[तोलेनी]] (५-९) || ३,३४७ || २६.१७ || १२७.८९ |- | ४ || [[डौड]] (१-५) || ३,२२० || २०.४ || १५७.८४ |- | ५ || [[डौड]] (६-९) || ३,०६३ || १२.८३ || २३८.७४ |- | ६ || [[खातिवडा]] (१-३, ७-९) || ४,५९४ || १५.२८ || ३००.६५ |- ! colspan="2" | जम्मा !! २०,४५६ !! १२२.७२ !! १६६.६९ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcdoti.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, डोटी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170824050251/http://www.ddcdoti.gov.np/ |date=2017-08-24 }} {{डोटी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:डोटी जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 2aggujtbu6bprsgvacqe8osgfwlfmsy 0 107058 1395227 1392418 2026-11-09T12:00:54Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395227 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = अछाम जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[अछाम जिल्ला|अछाम]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-achham/panchadewal-binayak?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = अम्बिकाकुमारी चलाउने <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = हर्कबहादुर रावल <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 147.75<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=75&municipality=1|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 26088 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.11|81.39|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[विनायक]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.panchadewalbinayakmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[अछाम जिल्ला]]का ४ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा ‍[[कुइका]] (६-९), [[विनायक]], [[कालिकास्थान, अछाम|कालिकास्थान]], [[लयाटी]], [[तोली]], [[पुल्लेतोला]], [[बारला]] र [[कालेकाँडा]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २६,०८८ रहेको छ भने यहाँ ५,४१२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ पञ्चदेवल विनायक नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[कुइका]] (६–९) || १३५६ || ७.५८ || १७८.८९ |- | २ || [[विनायक]] (१–४) || २६२८ || १२.१५ || २१६.२९ |- | ३ || [[विनायक]] (५–९) || २९०० || ४.४१ || ६५७.६० |- | ४ || [[कालिकास्थान, अछाम|कालिकास्थान]] || ३१२३ || १८.८१ || १६६.०३ |- | ५ || [[लयाटी]]|| २४३५ || ७.३९ || ३२९.५० |- | ६ || [[तोली]] || ३५६९ || १८.५४ || १९२.५० |- | ७ || [[पुल्लेतोला]] || ३०२८ || २१.७८ || १३९.०३ |- | ८ || [[बारला]] || ३७८० || २०.७२ || १८२.४३ |- | ९ || [[कालेकाँडा]] || ३२६९ || ३६.३९ || ८९.८३ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२६,०८८''' || '''१४७.७७''' || '''१७६.५४''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241003195731/https://dccachham.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, अछाम] {{अछाम जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:अछाम जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎]] dufzgm47v2s1blg35n2hiqfjwrip17h 0 107166 1395563 1391444 2026-11-10T05:33:21Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395563 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बाजुरा जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-bajura/swamikartik?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907120436/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-bajura/swamikartik?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = भरतबहादुर रोकाया <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = सुलोचनाकुमारी भण्डारी <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 110.55<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=69&municipality=4|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 12576 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.49|81.29|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[वाई]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.swamikartikmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बाजुरा जिल्ला]]का ५ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[साप्पाटा]], [[जुकोट]] र [[वाई]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। यस गाउँपालिकालाई ५ वटा [[वडा]] मा विभाजन गरिएको छ। यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वमा [[कालिकोट जिल्ला]] र [[मुगु जिल्ला]], पश्चिममा [[जगन्नाथ गाउँपालिका]], उत्तरमा [[हिमाली गाउँपालिका]] तथा दक्षिणमा कालिकोट जिल्ला सँग जोडिएको छ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहसभको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|archive-date=2019-03-17}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १२,५७६ रहेको छ भने यहाँ २,३६२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ स्वामीकार्तिक खापर गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[साप्पाटा]] (१-३, ९) || ३,७२४ || २४.८३ || १४९.९८ |- | २ || [[साप्पाटा]] (४-८) || २,५६३ || २९.४५ || ८७.०३ |- | ३ || [[जुकोट]] || ३,०४७ || २०.८१ || १४६.४२ |- | ४ || [[वाई]] (५-९) || १,९८१ || १२.४५ || १५९.१२ |- | ५ || [[वाई]] (१-४) || १,२६१ || २३.०१ || ५४.८० |- ! colspan="2" | जम्मा !! १२,५७६ !! ११०.५५ !! ११३.७६ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcbajura.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बाजुरा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918110538/http://ddcbajura.gov.np/ |date=2020-09-18 }} {{बाजुरा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बाजुरा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] bxw6v2h4gz1icl3jo0a041mka7l1hiy 0 107173 1395584 1391620 2026-11-10T06:25:35Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395584 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बाजुरा जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-bajura/himali?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907120444/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-bajura/himali?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = गोविन्दबहादुर मल्ल <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = राजकला सार्की <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 830.33<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=69&municipality=1|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 10309 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.49|81.29|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[बाँधु]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.himalimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बाजुरा जिल्ला]]का ५ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[बिच्छया]], [[रुगिन]] र [[बाँधु]] (१-७) [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। यस गाउँपालिकालाई ७ वटा [[वडा]] मा विभाजन गरिएको छ। यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वमा [[हुम्ला जिल्ला]] , पश्चिममा [[बझाङ जिल्ला]] र [[गौमुल गाउँपालिका]], उत्तरमा हुम्ला जिल्ला तथा दक्षिणमा [[बुढीनन्दा नगरपालिका]] र [[स्वामीकार्तिक गाउँपालिका]] सँग जोडिएको छ ।<ref>{{cite web|title=स्थानीय तहसभको नाम, संख्या, सीमाना, केन्द्र र वडाको सीमाना सहितको विवरण|url=http://www.mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७३ फाल्गुण २७|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317214821/http://mofald.gov.np/ne/nepal-nagarpalika-gaupalika-list|archive-date=2019-03-17}}</ref> ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १०,३०९ रहेको छ भने यहाँ १,९९८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ हिमाली गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[बिच्छया]] (४-६) || १,१९३ || १३०.४८ || ९.१४ |- | २ || [[बिच्छया]] (७-९) || १,२३४ || ८०.०८ || १५.४१ |- | ३ || [[बिच्छया]] (१-३) || ९४४ || ४८६.८५ || १.९४ |- | ४ || [[रुगिन]] (१-४) || १,२८५ || २४.६३ || ५२.१७ |- | ५ || [[रुगिन]] (५-९) || १,८७१ || ४९.७३ || ३७.६२ |- | ६ || [[बाँधु]] (१-५) || ३,०५५ || ३२.७५ || ९३.२८ |- | ७ || [[बाँधु]] (६-७) || ७२७ || २५.८२ || २८.१६ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १०,३०९ !! ८३०.३४ !! १२.४१ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcbajura.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बाजुरा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918110538/http://ddcbajura.gov.np/ |date=2020-09-18 }} {{बाजुरा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बाजुरा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] oq4qs095asemt63pj7v7vpwsqgz5lrg 0 107734 1395569 1394646 2026-11-10T05:51:37Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395569 wikitext text/x-wiki {{short description|Nepalese judge}} {{Infobox officeholder | name = हरिकृष्ण कार्की | image = | nickname = | birth_date = {{Birth date and age|1958|9|10}} | birth_place = [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुंगा]], नेपाल | alma_mater = | death_date = | death_place = | occupation = कायममुकायम प्रधानन्यायाधीश | profession = | office = [[नेपालको सर्वोच्च अदालत|सर्वोच्च अदालत]] | spouse = | children = | office1 = | deputy1 = | term_start1 = १ अगस्ट २०१६ | term_end1 = | deputy2 = | term_start2 = | term_end2 = | predecessor1 = | successor1 = | office2 = | deputy3 = | term_start3 = | term_end3 = | predecessor2 = | successor2 = | office3 = | term_start4 = | term_end4 = | predecessor3 = | successor3 = | website = https://supremecourt.gov.np/ }} '''हरिकृष्ण कार्की''' (जन्मः २०१५ भदौ २५) नेपालका एक [[न्यायाधीश]], [[नेपाल]] राज्यका पूर्व[[नेपालको महान्यायाधिवक्ता|महान्यायाधिवक्ता]] एवं [[नेपाल बार एसोसिएसन]]का पूर्वअध्यक्ष हुन् । हाल उनी [[नेपालको सर्वोच्च अदालत]]का कायममुकाम [[नेपालको प्रधानन्यायाधीश|प्रधानन्यायाधीश]] छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/132371 |title=अभिलेख प्रतिलिपि |access-date=2022-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221015160549/https://www.himalkhabar.com/news/132371 |archive-date=2022-10-15}}</ref> बीचैमा आकस्मिक कारण नपरेमा उनले २०८० भदौ १४ सम्म सर्वोच्चमा न्याय सम्पादन गर्न पाउनेछन् ।<ref>https://annapurnapost.com/news/harikrishna-karki-is-heading-the-court-213588</ref> ==प्रारम्भिक जीवन== कार्कीको जन्म २०१५ भदौ २५ मा ओखलढुंगामा भएको हो।<ref>{{Cite web |title=Honourable Mr. Hari Krishna Karki |url=https://supremecourt.gov.np/pages/cv_justices/Hari_Krishna_Karki.html |access-date=2023-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230509161507/https://supremecourt.gov.np/pages/cv_justices/Hari_Krishna_Karki.html |archive-date=2023-05-09 }}</ref> ==क्यारियर== २०६९ माघदेखि चार वर्षका लागि [[नेपाल बार एसोसिएसन]]को अध्यक्षमा निर्वाचित भएका कार्की कार्यकाल पूरा नगरी २०७२ असोज २८ मा [[नेपालको महान्यायाधिवक्ता|महान्यायाधिवक्ता]] नियुक्त भएका थिए ।<ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/news/2013/01/17/361027.html |title=अभिलेख प्रतिलिपि |access-date=2019-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230522055409/https://ekantipur.com/news/2013/01/17/361027.html |archive-date=2023-05-22}}</ref> महान्यायाधिवक्ता छँदाछँदै उनी २०७३ साउन १२ मा सर्वोच्च अदालतको न्यायाधीश नियुक्त भएका हुन् ।<ref>https://ekantipur.com/ampnews/2016-07-31/20160731203729.html{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>[http://www.supremecourt.gov.np/pages/cv_justices/Hari_Krishna_Karki.html सर्वोच्च अदालत]{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालका महान्यायाधिवक्ताहरू]] [[श्रेणी:नेपालको सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीशहरू]] [[श्रेणी:सन् १९५८ मा जन्म]] [[श्रेणी:ओखलढुङ्गा जिल्लाका मानिसहरू]] d99ravrwle1gfh6qpxto3uoi5b2zn9u 0 109133 1395473 1390786 2026-11-10T01:39:48Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395473 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = प्युठान जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-pyuthan/sarumarani?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907131343/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-pyuthan/sarumarani?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = झगबहादुर विश्‍वकर्मा <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = वसन्ता खड्का <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 157.97<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=49&municipality=9|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 19783 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.24|82.99|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[ढुङ्गेगढी]] गाविसको कार्यालय | website = [http://www.sarumaranimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[प्युठान जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[बाङ्गेसाल]], [[हंसपुर, प्युठान|हंसपुर]], [[धुवाङ]] (७ र ८) [[ढुङ्गेगढी]] र [[तिराम]] (५-९) [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १९,७८३ रहेको छ भने यहाँ ४,४५३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ सरुमारानी गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[बाङ्गेसाल]] (१-५) || ३,७५५ || २६.२५ || १४३.०५ |- | २ || [[बाङ्गेसाल]] (६-९) || ३,७७९ || ३२.०८ || ११७.८० |- | ३ || [[हंसपुर, प्युठान|हंसपुर]] (१-८) || ३,३२५ || २६.३३ || १२६.२८ |- | ४ || [[ढुङ्गेगढी]] (१-५), [[हंसपुर, प्युठान|हंसपुर]] (९) र [[धुवाङ]] (७-८) || ३,२३३ || २६.१५ || १२३.६३ |- | ५ || [[ढुङ्गेगढी]] (६-९) || २,५२३ || २२.०३ || ११४.५३ |- | ६ || [[तिराम]] (५-९) || ३,१६८ || २५.१३ || १२६.०६ |- ! कुल !! !! १९,७८३ !! १५७.९७ !! १२५.२३ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://dccpyuthan.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, प्युठान] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241109183249/https://dccpyuthan.gov.np/ |date=2024-11-09 }} {{प्युठान जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:प्युठान जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] jgfsvd88tmuw3w1wgo5czfu57l9k8qa 0 109225 1395322 1394602 2026-11-09T12:29:10Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395322 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:KhabyLame.jpg|upright|thumb|खाबी लामे [[टिकटक]]मा सर्वाधिक अनुयायीहरू भएका व्यक्ति हुन्।]] यो सूचीमा चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल [[टिकटक]]मा अनुयायीहरूको सङ्ख्याको आधारमा शीर्ष ५० खाताहरू समावेश छन्, जुन २०१८ मा [[म्युजिकल्ली]]सँग गाभिएको थियो।<ref>{{cite web|first=Jon|last=Russell|url=https://techcrunch.com/2018/08/02/musically-tiktok/|title=Short video service Musical.ly is merging into sister app TikTok|work=TechCrunch|date=2 August 2018|access-date=28 December 2022}}</ref> १ जनवरी २०२५ सम्म, यस मञ्चमा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका व्यक्ति [[खाबी लामे]] हुन्, जसको १६.२५ करोड अनुयायीहरू छन्। उनले २२ जुन २०२२ मा [[चार्ली डमेलियो]]लाई पछि पारेका थिए।<ref>{{cite web|first=Mia|last=Sato|url=https://www.theverge.com/2022/6/23/23180139/khaby-lame-tiktok-followers-charli-damelio|title=Khaby Lame is now the most-followed TikToker in the world|work=The Verge|date=23 June 2022|access-date=28 December 2022}}</ref> == सर्वाधिक पछ्याइएका खाताहरू == तलको तालिकामा टिकटकमा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका ५० खाताहरू सूचीबद्ध गरिएको छ भने सूचीमा प्रत्येक खाता र उनीहरूको उत्पत्तिको देशको विवरण पनि समावेश गरिएको छ।<ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/tiktok/top/50/most-followers|title=Top 50 TikTok users sorted by Followers - Socialblade TikTok Stats {{!}} TikTok Statistics|work=[[Social Blade]]|access-date=1 January 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://notcommon.com/most-followed/tiktok|title=Most Followed TikTok Accounts in the World in 2024|work=Notcommon|access-date=1 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240814235412/https://notcommon.com/most-followed/tiktok|archive-date=14 August 2024}}</ref> {{clear}} {|class="wikitable sortable" |+सर्वाधिक अनुसरण गरिएका खाताहरू {{As of|2025|1|1|lc=yes}} ! scope="col" | क्रम ! scope="col" | प्रयोगकर्ता नाम ! scope="col" | मालिक ! scope="col" | ब्रान्ड<br>खाता ! scope="col" | अनुयायीहरू<br />(करोड) ! scope="col" | मनपराइएको<br />(अर्ब) ! scope="col" | विवरण ! देश |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@khaby.lame|@khaby.lame}} | [[खाबी लामे]] | | style="text-align: center;" | १६.२४ | style="text-align: center;" | २.५ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{plainlist| * {{झण्डा|इटाली}} * {{झण्डा|सेनेगल}}<ref>{{cite magazine|first=Nick|last=Vivarelli|url=https://variety.com/2023/digital/global/khaby-lame-global-top-tiktok-creator-italias-got-talent-juror-1235539427/|title=Khaby Lame, World's Most-Followed TikTok Creator, Joins 'Italia's Got Talent' as Juror|magazine=Variety|date=1 March 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> }} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@charlidamelio|@charlidamelio}} | [[चार्ली डमेलियो]] | | style="text-align: center;" | १५.५७ | style="text-align: center;" | ११.८ | नर्तकी र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/charli-damelio/|title=Charli D'Amelio|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@mrbeast|@mrbeast}} | [[मिस्टर बिस्ट]] | | style="text-align: center;" | १०.६ | style="text-align: center;" | १.१ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|author=Chris Stokel-Walker|url=https://www.theguardian.com/technology/2022/nov/18/new-youtube-king-mrbeast-amateur-poster-who-became-54m-a-year-pro|title=New YouTube king MrBeast: amateur poster who became $54m-a-year pro|work=[[The Guardian]]|date=18 November 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bellapoarch|@bellapoarch}} | [[बेला पोर्च]] | | style="text-align: center;" | ९.४३ | style="text-align: center;" | २.४ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|फिलिपिन्स}}<br> {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Bianca|last=Geli|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/92040/bella-poarch-talks-about-sad-childhood-in-the-philippines-and-her-love-for-filipinos/story|title=Bella Poarch talks about sad childhood in the Philippines and her love for Filipinos|work=[[GMA Network]]|date=25 February 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@addisonre|@addisonre}} | [[एडिसन रे]] | | style="text-align: center;" | ८.८६ | style="text-align: center;" | ५.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व र नर्तकी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Jake|last=Skudder|url=https://www.hotnewhiphop.com/694743-addison-rae-net-worth|title=New YouTube king MrBeast: amateur poster who became $54m-a-year pro|work=[[HotNewHipHop]]|date=12 July 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@tiktok|@tiktok}} | [[टिकटक]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ८.३७ | style="text-align: center;" | ०.३३ | सामाजिक सञ्जाल सेवा | {{झण्डा|चीन}}<ref>{{cite web|first=Werner|last=Geyser|url=https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/|title=50 TikTok Stats That Will Blow Your Mind [Updated 2020]|work=Influencer Marketing Hub|date=11 January 2019|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604073536/https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/|archive-date=4 June 2020|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kimberly.loaiza|@kimberly.loaiza}} | [[किम्बर्ली लोइजा]] | | style="text-align: center;" | ८.३१ | style="text-align: center;" | ४.९ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite magazine|first=Jessica|last=Roiz|url=https://www.billboard.com/music/latin/kim-loaiza-facts-about-mexicos-rising-pop-star-1235113786/|title=5 Things You Should Know About Mexico's Rising Pop Star Kim Loaiza|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=14 July 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@zachking|@zachking}} | [[ज्याक किङ]] | | style="text-align: center;" | ८.२१ | style="text-align: center;" | १.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Jake|last=Skudder|url=https://www.hotnewhiphop.com/698770-zach-king-net-worth|title=Zach King Net Worth 2023: What Is The Influencer Worth?|work=[[HotNewHipHop]]|date=7 August 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@domelipa|@domelipa}} | डोमिनिक लिपा | | style="text-align: center;" | ७.६७ | style="text-align: center;" | ४.९ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite web|first=Laura|last=Sanders|url=https://www.ladbible.com/community/53021-dominik-lipa-net-worth-age-20210917|title=Who Is Dominik Lipa? Net Worth, Age, & Followers|work=[[LADbible]]|date=17 September 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240224193140/https://www.ladbible.com/community/53021-dominik-lipa-net-worth-age-20210917|archive-date=24 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@therock|@therock}} |[[द रक]] | | style="text-align: center;" | ७.५३ | style="text-align: center;" | ०.५७ | अभिनेता र कुस्ती खेलाडी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/the-rock/|title=Dwayne Johnson|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ११ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@cznburak|@cznburak}} | [[सिजेएन बुरक]] | | style="text-align: center;" | ७.५ | style="text-align: center;" | १.५ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|टर्की}}<ref>{{cite web|first=Menekse|last=Tokyay|url=https://www.arabnews.com/node/2342206/amp|title=Famous Turkish social media chef CZN Burak sues father for fraud|work=Arab News|date= 22 July 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@willsmith|@willsmith}} | [[विल स्मिथ]] | | style="text-align: center;" | ७.४९ | style="text-align: center;" | ०.५६ | अभिनेता र चलचित्र निर्माता | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/will-smith/|title=Will Smith|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bts_official_bighit|@bts_official_bighit}} | [[बिटिएस]] | | style="text-align: center;" | ७.१२ | style="text-align: center;" | १.५ | साङ्गीतिक समूह | {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite magazine|first1=Kelsey|last1=Lentz|first2=Ally|last2=psen|url=https://people.com/music/bts-members-everything-to-know/|title=BTS Members: Everything to Know About the K-Pop Supergroup|magazine=[[People (magazine)|People]]|date=27 November 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@billieeilish|@billieeilish}} |[[बिली आइलिस]] | | style="text-align: center;" | ६.९५ | style="text-align: center;" | ०.४५ | गायिका | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/billie-eilish/|title=Billie Eilish|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@jasonderulo|@jasonderulo}} | [[जेसन डेरुलो]] | | style="text-align: center;" | ६.५५ | style="text-align: center;" | १.३ | गायक | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/jason-derulo/|title=Jason Derulo|magazine=People|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १६ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@williesalim|@williesalim}} | विली सलिम | | style="text-align: center;" | ६.४१ | style="text-align: center;" | १.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}}<ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/youtube/channel/UCPCaXSwaos-QI03iZtx8I6g|title=Willie Salim's YouTube Stats (Summary Profile)|work=Social Blade|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@selenagomez|@selenagomez}} |[[सेलिना गोमेज]] | | style="text-align: center;" | ५८.१ | style="text-align: center;" | ०.६४ | गायिका र अभिनेत्री | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/selena-gomez/|title=Selena Gomez|magazine=People|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kyliejenner|@kyliejenner}} |[[काइली जेनर]] | | style="text-align: center;" | ५.६९ | style="text-align: center;" | १.५ | व्यक्तित्व र व्यापारी | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@youneszarou|@youneszarou}} | युनेस जारू | | style="text-align: center;" | ५.६४ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जर्मनी}}<ref>{{cite web|first=Laura|last=Sanders|url=https://www.ladbible.com/community/53021-younes-zarou-net-worth-age-20210917|title=Who Is Younes Zarou? Net Worth, Age & Followers|work=[[LADbible]]|date=17 September 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208045204/https://www.ladbible.com/community/53021-younes-zarou-net-worth-age-20210917|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bayashi.tiktok|@bayashi.tiktok}} | हिरोआकी नाकाबायासी | | style="text-align: center;" | ५.५४ | style="text-align: center;" | १.७ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जापान}}<ref name="japanbuzz1">{{cite web|url=https://www.japanbuzz.info/top-20-tiktok-influencers-in-japan/|title=Top 20 TikTok Influencers in Japan – Updated 2024|work=Japan Buzz|date=4 January 2024 |access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@dixiedamelio|@dixiedamelio}} | [[डिक्सी डमेलियो]] | | style="text-align: center;" | ५.५४ | style="text-align: center;" | ३.३ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|url=https://meaww.com/profile/dixie-d-amelio|title=Dixie D'Amelio|work=Meaww|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@spencerx|@spencerx}} | स्पेर्न्सर पोलाङ्को नाइट | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | १.३ | बिटबक्सर र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Khushali|last=Srivastava|url=https://meaww.com/spencer-polanco-knight-beatboxing-influencers-net-worth-will-blow-your-mind|title=Spencer Polanco Knight: Beatboxing influencer's net worth will blow your mind|work=Meaww|date=25 March 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@vilmeijuga|@vilmeijuga}} | विल्मे | | style="text-align: center;" | ५.५५ | style="text-align: center;" | १.७ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@spencerx|@spencerx}} | स्पेन्सर नाइट | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व, बिटबक्सर, र गीतकार | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@karolg|@karolg}} | [[कारोल जी]] | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | ०.४७ | गायिका | {{झण्डा|कोलम्बिया}}<ref>{{cite web|first=Matt|last=Collar|url=https://www.allmusic.com/artist/karol-g-mn0003495582|title=Karol G AllMusic Bio|work=[[AllMusic]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lorengray|@lorengray}} | [[लोरेन ग्रे]] | | style="text-align: center;" | ५.३५ | style="text-align: center;" | ३.० | गायिका, नर्तकी, अभिनेत्री, र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref name=":0">{{cite magazine|first=Carolyn|last=Twersky|url=https://www.seventeen.com/celebrity/music/a25844917/loren-gray-facts/|title=11 Fun Facts About Pop Star Loren Gray|magazine=[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]|date=10 January 2019|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20190110215558/https://www.seventeen.com/celebrity/music/a25844917/loren-gray-facts/|archive-date=10 January 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@realmadrid|@realmadrid}} | [[रियल म्याड्रिड]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ५.३७ | style="text-align: center;" | १.२ | व्यवसायिक फुटबल क्लब | nowrap|{{झण्डा|स्पेन}}<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Real-Madrid|title=Real Madrid History & Notable Players Britannica|encyclopedia=[[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]]|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@homm9k|@homm9k}} | होमा | | style="text-align: center;" | ५.३ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कजाख्स्तान}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@justmaiko|@justmaiko}} | माइकल ली | | style="text-align: center;" | ५.१ | style="text-align: center;" | १.५ | नर्तकी र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kallmekris|@kallmekris}} | [[क्रिस्टिना कोलिन्स]] | | style="text-align: center;" | ५.०८ | style="text-align: center;" | २.४ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व र हजम | {{झण्डा|क्यानडा}}<ref>{{cite web|first=Sarah|last=Anderson|url=https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-tiktok-star-kall-me-kris|title=One of Canada's biggest TikTokers reveals the secret to her 37-million-follower success|work=Daily Hive|date=15 October 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329230849/https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-tiktok-star-kall-me-kris|archive-date=29 March 2023|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@roses_are_rosie|@roses_are_rosie}} | [[रोसे]] | | style="text-align: center;" | ५.० | style="text-align: center;" | ०.५९ | गायिका | {{plainlist| * {{झण्डा|न्युजिल्यान्ड}} * {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite web|first=David|last=Crone|url=https://www.allmusic.com/artist/ros%C3%A9-mn0004036243|title=Rosé AllMusic Bio|work=[[AllMusic]]|access-date=7 February 2024}}</ref> }} |- !३१ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@espn|@espn}} |[[इएसपिएन]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.९५ | style="text-align: center;" | ६.३ | खेलकुद च्यानल |{{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|url=https://bristolallheart.com/directory/espn/|title=ESPN - Bristol, Connecticut the All Heart City|website=bristolallheart.com|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bp_tiktok|@bp_tiktok}} |[[ब्ल्याकपिङ्क]] | | style="text-align: center;" | ४.९३ | style="text-align: center;" | ०.५९ | साङ्गीतिक समूह | {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite web|first=Olivia|last=Munson|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2023/04/12/blackpink-jisoo-jennie-rose-lisa-music-tour-coachella-awards/11648917002/|title='Blackpink in your area': Everything to know about the alluring group's members, tour and more|work=[[USA Today]]|date=16 October 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@brentrivera|@brentrivera}} |[[ब्रेन्ट रिभेरा]] | | style="text-align: center;" | ४.८६ | style="text-align: center;" | १.६ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@carlosferiag|@carlosferiag}} | कार्लोस फेइरा | | style="text-align: center;" | ४.६८ | style="text-align: center;" | २.५ |गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कोलम्बिया}}<ref>{{cite web|url=https://hollywoodgazette.com/top-tiktok-influencers-tiktokers-colombia/|title=Top 4 TikTok Influencers & TikTokers in Colombia|work=Hollywood Gazette|date=16 February 2023|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208045203/https://hollywoodgazette.com/top-tiktok-influencers-tiktokers-colombia/|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@riaricis|@riaricis}} | रिया रिसिस | | style="text-align: center;" | ४.६१ | style="text-align: center;" | १.६ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}}<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3206198/indonesian-youtuber-ria-ricis-under-fire-filming-infant-daughter-jet-ski|title=Indonesian YouTuber under fire for video of infant daughter on a jet ski with no life jacketa|work=scmp|date=10 January 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@championsleague|@championsleague}} |[[युएफा च्याम्पियन्स लिग]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.५९ | style="text-align: center;" | १.७ | वर्षिक क्लब फुटबल प्रतियोगिता | {{झण्डा|स्पेन}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@itsjojosiwa|@itsjojosiwa}} |[[जोजो सिवा]] | | style="text-align: center;" | ४.५८ | style="text-align: center;" | २ | गायिका, नर्तकी, अभिनेत्री, र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|first=Andrea|last=Wurzburger|url=https://people.com/music/jojo-siwa-career-in-photos/|title=From 'Dance Moms' to Super Stardom: JoJo Siwa's Life in Photos|magazine=People|date=19 May 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@pongamoslo_a_prueba|@pongamoslo_a_prueba}} | पोङ्गामोस्लो आ प्रुएबा | | style="text-align: center;" | ४.५७ | style="text-align: center;" | १.६ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite web|url=https://www.vidcon.com/mexico/creator/228027/|title=Jimmy Álvarez - Pongámoslo a Prueba|work=Vidcon|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208050706/https://www.vidcon.com/mexico/creator/228027/|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@joealbanese|@joealbanese}} | जो अल्बानिस | | style="text-align: center;" | ४.४२ | style="text-align: center;" | १.८ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@junya1gou|@junya1gou}} | जुन्या गोउ | | style="text-align: center;" | ४.४२ | style="text-align: center;" | ०.७१ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जापान}}<ref name="japanbuzz1"/> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@nianaguerrero|@nianaguerrero}} | नियाना गुरेरो | | style="text-align: center;" | ४.४ | style="text-align: center;" | १ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|फिलिपिन्स}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@omari.to|@omari.to}} | आलिभ ओमर | | style="text-align: center;" | ४.३५ | style="text-align: center;" | ०.४७ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कजाख्स्तान}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@iamferv|@iamferv}} |काटेस | | style="text-align: center;" | ४.२९ | style="text-align: center;" | ३.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{plainlist| * {{झण्डा|चिली}} * {{झण्डा|मेक्सिको}} }} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@fcbarcelona|@fcbarcelona}} |[[एफसी बार्सिलोना|बार्सिलोना फुटबल क्लब]] |{{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२९ | style="text-align: center;" | १.३ | ब्यावसायिक फुटबल क्लब | {{झण्डा|स्पेन}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@netflix|@netflix}} | [[नेटफ्लिक्स]] | | style="text-align: center;" | ४.३ | style="text-align: center;" | १.२ | सदस्यतामा आधारित भिडियो स्ट्रिमिङ सेवा | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@psg|@psg}} | [[पेरिस सेन्ट-जर्मेन]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२६ | style="text-align: center;" | ०.६७ | फुटबल क्लब | {{झण्डा|फ्रान्स}}<ref>{{cite news|url=https://apnews.com/article/psg-champion-french-league-title-mbappe-3ab347184bc42b27009e8733ef4f5a11|title=Analysis: How Paris Saint-Germain won a record 12th French league title|newspaper=[[Associated Press]]|date=28 April 2024|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@barstoolsports|@barstoolsports}} | [[बारस्टुल स्पोर्ट्स]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२५ | style="text-align: center;" | ८.१ | ब्लग वेबसाइट र डिजिटल मिडिया कम्पजी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite news|first=Jason|last=Ankeny|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna53821689|title=The Man Behind the 'Bible of Bro Culture'|work=[[NBC News]]|date=13 December 2013|access-date=2 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225214705/https://www.nbcnews.com/id/wbna53821689|archive-date=25 February 2021|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@noelgoescrazy|@noelgoescrazy}} | नोएल रोबिन्सन | | style="text-align: center;" | ४.१८ | style="text-align: center;" | ०.७२ | नर्तकी, सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जर्मनी}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४९ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@xoteam|@xoteam}} |जो टिम | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.१ | style="text-align: center;" | १.३ | साङ्गीतिक समूह र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|रुस}}<ref>{{cite web |first=Vivian |last=Mutsoli |url=https://www.tuko.co.ke/facts-lifehacks/celebrity-biographies/491517-xo-team-members-names-profiles-questions-answered/ |title=XO Team members names and profiles: All your questions answered |work=Tuko |date=24 January 2023 |access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ५० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@gordonramsayofficial|@gordonramsayofficial}} | गोर्डन रामजी | | style="text-align: center;" | ४.०८ | style="text-align: center;" | ०.७० | सेफ, रेस्टुरेन्ट सञ्चालक र टेलिभिजन प्रस्तोता | {{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}}<ref>{{cite web|first=Allison|last=Arnold|url=https://www.delish.com/restaurants/a45835031/gordon-ramsay-tv-shows/|title=A Comprehensive List Of Every Gordon Ramsay TV Show|work=Delish|date=14 November 2023|access-date=5 May 2024}}</ref> |- |} == ऐतिहासिक सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरू == [[File:Charli D'Amelio 3.jpg|thumb|[[खाबी लामे]]ले उछिन्नु अगाडि [[चार्ली डमेलियो]] लगातार दुई वर्षसम्म सबैभन्दा अनुयायीहरू भएको प्रयोगकर्ता थिइन्।|290x290px]] निम्न तालिकामा आधिकारिक टिकटकको आधिकारिक खाता बाहेक कुनै समय [[टिकटक]]मा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरूको सूची दिइएको छ। २२ जुन २०२२ मा खाबी लामे सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका टिकटक प्रयोगकर्ता बन्नु अघि, [[चार्ली डमेलियो]] सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका टिकटक प्रयोगकर्ता थिइन्। अघिल्लो रेकर्ड धारक, लोरेन ग्रेलाई पार गर्दै डिमेलियो २५ मार्च २०२० मा ४.१४ करोड अनुयायीका साथ सबैभन्दा धेरै अनुसरणकर्ता भएको टिकटक प्रयोगकर्ता बनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |last=Leskin |first=Paige |title=Charli D'Amelio has officially become the most followed creator on TikTok |url=https://www.businessinsider.com/tiktok-charli-damelio-most-popular-creator-loren-gray-2020-3 |access-date=28 December 2022 |website=Business Insider |language=en}}</ref> सोही वर्ष पछि, डिमेलियो १० करोड अनुयायीहरू पुग्ने पहिलो टिकटक प्रयोगकर्ता पनि बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{Cite news |date=23 November 2020 |title=TikTok star Charli D'Amelio first to hit 100m followers |language=en|work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/technology-55048385 |access-date=28 December 2022}}</ref> लोरेन ग्रेभन्दा पहिले लिसा र लिना टिकटकमा सबैभन्दा धेरै अनुयायी भएका व्यक्तिहरू थिए, जसले खाता मेटाउने समयमा ३ करोड २७ लाख भन्दा बढी अनुयायीहरू थिए। उनीहरूले मार्च २०१९ मा गोपनीयताको चिन्ता र सेवा प्रति उनीहरूको रुचि गुमाएको कारण देखाउँदै आफ्नो खाता मेटाएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.inverse.com/article/53052-tiktok-most-popular-influnencers|title=Many of TikTok's Biggest Influencers All Seem to Share One Common Talent|last=Paez|first=Danny|website=Inverse|date=7 February 2019 |access-date=31 May 2019|archive-date=28 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028090419/https://www.inverse.com/article/53052-tiktok-most-popular-influnencers|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://shortyawards.com/9th/lisaandlena|title=Lisa and Lena – The Shorty Awards|website=Shorty Awards|access-date=31 May 2019|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923233200/https://shortyawards.com/9th/lisaandlena|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/|title=20 minutes – Lisa and Lena delete their Tiktok account|website=halids|access-date=31 May 2019|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101012217/https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101012217/https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/ |date=1 November 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/|title=Influencer twins Lisa and Lena delete Tik Tok account|access-date=31 May 2019|archive-date=21 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021220507/https://www.vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021220507/https://www.vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/ |date=21 October 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bravo.de/lisa-lena-loeschen-tiktok-account-wie-sicher-ist-die-app-381096.html|title=Lisa & Lena löschen TikTok-Account: Wie sicher ist die App?|website=Bravo.de|date=April 2019 |language=de|access-date=31 May 2019|archive-date=20 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820120110/https://www.bravo.de/lisa-lena-loeschen-tiktok-account-wie-sicher-ist-die-app-381096.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jeugdjournaal.nl/artikel/2278582-lena-en-lisa-stoppen-met-tiktok.html|title=Lena en Lisa stoppen met TikTok|website=jeugdjournaal.nl|date=April 2019 |language=nl|access-date=31 May 2019|archive-date=20 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020141314/https://jeugdjournaal.nl/artikel/2278582-lena-en-lisa-stoppen-met-tiktok.html|url-status=live}}</ref> उनीहरूले ७ मे २०२० मा सोही प्रयोगकर्ता नामको साथ नयाँ खातामा टिकटकमा पुन: सामेल भएका थिए। लिसा र लिनाभन्दा पहिले बेबी एरियल टिकटकमा सबैभन्दा धेरै अनुयायी हुने व्यक्ति थिइन्।<ref name=":2" /><ref name=":3" /> {{legend|#D0F0C0|कायम गरिएको दिनहरूको ऐतिहासिक सङ्ख्याको लागि हालको कीर्तिमान}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> {|class="wikitable sortable" ! प्रयोगकर्ता नम ! मालिक !{{Abbr|अनुयायीहरू<br />(करोड)|The approximate number of followers each user had when they became TikTok's most followed user.}} ! पुगेको मिति ! दिन कायम ! class="unsortable" | स्रोत(हरू) |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@khaby.lame|@khaby.lame}} | [[खाबी लामे]] | align=center | १४.२४<!--This is the number of followers Khaby Lame had when he became #1. Do not change this to his current follower count.--> | align=center| २२ जुन २०२२ | style="background:#d0f0c0; text-align:center;| {{age in days|22 June 2022}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> | align=center|<ref name="vrge">{{Cite web|last=Sato|first=Mia|title=Khaby Lame is now the most-followed TikToker in the world|url=https://www.theverge.com/2022/6/23/23180139/khaby-lame-tiktok-followers-charli-damelio|date=23 June 2022|access-date=23 June 2022|website=The Verge|language=en-US|archive-date=|archive-url=}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@charlidamelio|@charlidamelio}} | [[चार्ली डमेलियो]] | align=center | ४.१४ | align=center| २५ मार्च २०२० | style="text-align:center;| {{age in days|25 March 2020|22 June 2022}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> | align=center|<ref name="etonline">{{Cite web|title=Charli D'Amelio Becomes the Most Followed TikTok Star|url=https://www.etonline.com/charli-damelio-surpasses-loren-gray-to-become-the-most-followed-tiktok-star-143629|access-date=25 March 2020|website=Entertainment Tonight|date=25 March 2020 |language=en-US|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129143148/https://www.etonline.com/charli-damelio-surpasses-loren-gray-to-become-the-most-followed-tiktok-star-143629|url-status=live}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lorengray|@lorengray}} | [[लोरेन ग्रे]] | align=center | ३.२८ | align=center| ३१ मार्च २०१९ | align=center| {{age in days|31 March 2019|25 March 2020}} | align=center|<ref>{{Cite web|last=Pasarow|first=Anabel|title=Loren Gray Shares What It's Really Like To Be The Most Followed Person On TikTok|url=https://www.refinery29.com/en-ca/2020/03/9530849/loren-gray-tik-tok-interview|access-date=12 July 2021|website=www.refinery29.com|language=en-CA|archive-date=26 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526071013/https://www.refinery29.com/en-ca/2020/03/9530849/loren-gray-tik-tok-interview|url-status=live}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lisaandlena|@lisaandlena}} | [[लिसा र लिना]] | align=center | १.८९ | align=center| २७ अप्रिल २०१७ | align=center | {{age in days|27 April 2017|31 March 2019}} | align=center|<ref name=":2" /><ref name=":3" /> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@babyariel|@babyariel}} | [[बेबी एरियल]] | align=center | ३.६६ | {{sdash}} | {{sdash}} |align=center|<ref name=":2">{{cite web |url=https://www.promiflash.de/news/2017/04/27/bye-baby-ariel-lisa-und-lena-sind-nummer-1-bei-musical-ly.html |title=Bye Baby Ariel! Lisa & Lena sind Nummer 1 bei Musical.ly |date=27 April 2017 |website=Promiflash |access-date=31 March 2020 |archive-date=27 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027201120/https://www.promiflash.de/news/2017/04/27/bye-baby-ariel-lisa-und-lena-sind-nummer-1-bei-musical-ly.html |url-status=live }}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=https://www.tubefilter.com/2017/07/03/lisa-lena-supplanted-baby-ariel-musically-tour-uk/ |title=Lisa And Lena, Who Supplanted Baby Ariel As Musical.ly's Top Account, Will Tour The U.K. |last=Weiss |first=Geoff |date=3 July 2017 |website=[[Tubefilter]] |access-date=31 March 2020 |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919164015/https://www.tubefilter.com/2017/07/03/lisa-lena-supplanted-baby-ariel-musically-tour-uk/ |url-status=live }}</ref> |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] *[[स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकारहरूको सूची]] *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{Most popular social media accounts}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:बाइटडान्स]] ccos1pl62w4n70qbsetp1i1pu1hkg3q 1395323 1395322 2026-11-09T12:29:24Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395323 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:KhabyLame.jpg|upright|thumb|खाबी लामे [[टिकटक]]मा सर्वाधिक अनुयायीहरू भएका व्यक्ति हुन्।]] यो सूचीमा चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल [[टिकटक]]मा अनुयायीहरूको सङ्ख्याको आधारमा शीर्ष ५० खाताहरू समावेश छन्, जुन २०१८ मा [[म्युजिकल्ली]]सँग गाभिएको थियो।<ref>{{cite web|first=Jon|last=Russell|url=https://techcrunch.com/2018/08/02/musically-tiktok/|title=Short video service Musical.ly is merging into sister app TikTok|work=TechCrunch|date=2 August 2018|access-date=28 December 2022}}</ref> १ जनवरी २०२५ सम्म, यस मञ्चमा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका व्यक्ति खाबी लामे हुन्, जसको १६.२५ करोड अनुयायीहरू छन्। उनले २२ जुन २०२२ मा [[चार्ली डमेलियो]]लाई पछि पारेका थिए।<ref>{{cite web|first=Mia|last=Sato|url=https://www.theverge.com/2022/6/23/23180139/khaby-lame-tiktok-followers-charli-damelio|title=Khaby Lame is now the most-followed TikToker in the world|work=The Verge|date=23 June 2022|access-date=28 December 2022}}</ref> == सर्वाधिक पछ्याइएका खाताहरू == तलको तालिकामा टिकटकमा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका ५० खाताहरू सूचीबद्ध गरिएको छ भने सूचीमा प्रत्येक खाता र उनीहरूको उत्पत्तिको देशको विवरण पनि समावेश गरिएको छ।<ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/tiktok/top/50/most-followers|title=Top 50 TikTok users sorted by Followers - Socialblade TikTok Stats {{!}} TikTok Statistics|work=[[Social Blade]]|access-date=1 January 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://notcommon.com/most-followed/tiktok|title=Most Followed TikTok Accounts in the World in 2024|work=Notcommon|access-date=1 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240814235412/https://notcommon.com/most-followed/tiktok|archive-date=14 August 2024}}</ref> {{clear}} {|class="wikitable sortable" |+सर्वाधिक अनुसरण गरिएका खाताहरू {{As of|2025|1|1|lc=yes}} ! scope="col" | क्रम ! scope="col" | प्रयोगकर्ता नाम ! scope="col" | मालिक ! scope="col" | ब्रान्ड<br>खाता ! scope="col" | अनुयायीहरू<br />(करोड) ! scope="col" | मनपराइएको<br />(अर्ब) ! scope="col" | विवरण ! देश |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@khaby.lame|@khaby.lame}} | [[खाबी लामे]] | | style="text-align: center;" | १६.२४ | style="text-align: center;" | २.५ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{plainlist| * {{झण्डा|इटाली}} * {{झण्डा|सेनेगल}}<ref>{{cite magazine|first=Nick|last=Vivarelli|url=https://variety.com/2023/digital/global/khaby-lame-global-top-tiktok-creator-italias-got-talent-juror-1235539427/|title=Khaby Lame, World's Most-Followed TikTok Creator, Joins 'Italia's Got Talent' as Juror|magazine=Variety|date=1 March 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> }} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@charlidamelio|@charlidamelio}} | [[चार्ली डमेलियो]] | | style="text-align: center;" | १५.५७ | style="text-align: center;" | ११.८ | नर्तकी र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/charli-damelio/|title=Charli D'Amelio|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@mrbeast|@mrbeast}} | [[मिस्टर बिस्ट]] | | style="text-align: center;" | १०.६ | style="text-align: center;" | १.१ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|author=Chris Stokel-Walker|url=https://www.theguardian.com/technology/2022/nov/18/new-youtube-king-mrbeast-amateur-poster-who-became-54m-a-year-pro|title=New YouTube king MrBeast: amateur poster who became $54m-a-year pro|work=[[The Guardian]]|date=18 November 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bellapoarch|@bellapoarch}} | [[बेला पोर्च]] | | style="text-align: center;" | ९.४३ | style="text-align: center;" | २.४ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|फिलिपिन्स}}<br> {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Bianca|last=Geli|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/92040/bella-poarch-talks-about-sad-childhood-in-the-philippines-and-her-love-for-filipinos/story|title=Bella Poarch talks about sad childhood in the Philippines and her love for Filipinos|work=[[GMA Network]]|date=25 February 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@addisonre|@addisonre}} | [[एडिसन रे]] | | style="text-align: center;" | ८.८६ | style="text-align: center;" | ५.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व र नर्तकी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Jake|last=Skudder|url=https://www.hotnewhiphop.com/694743-addison-rae-net-worth|title=New YouTube king MrBeast: amateur poster who became $54m-a-year pro|work=[[HotNewHipHop]]|date=12 July 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@tiktok|@tiktok}} | [[टिकटक]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ८.३७ | style="text-align: center;" | ०.३३ | सामाजिक सञ्जाल सेवा | {{झण्डा|चीन}}<ref>{{cite web|first=Werner|last=Geyser|url=https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/|title=50 TikTok Stats That Will Blow Your Mind [Updated 2020]|work=Influencer Marketing Hub|date=11 January 2019|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604073536/https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/|archive-date=4 June 2020|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kimberly.loaiza|@kimberly.loaiza}} | [[किम्बर्ली लोइजा]] | | style="text-align: center;" | ८.३१ | style="text-align: center;" | ४.९ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite magazine|first=Jessica|last=Roiz|url=https://www.billboard.com/music/latin/kim-loaiza-facts-about-mexicos-rising-pop-star-1235113786/|title=5 Things You Should Know About Mexico's Rising Pop Star Kim Loaiza|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=14 July 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@zachking|@zachking}} | [[ज्याक किङ]] | | style="text-align: center;" | ८.२१ | style="text-align: center;" | १.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Jake|last=Skudder|url=https://www.hotnewhiphop.com/698770-zach-king-net-worth|title=Zach King Net Worth 2023: What Is The Influencer Worth?|work=[[HotNewHipHop]]|date=7 August 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@domelipa|@domelipa}} | डोमिनिक लिपा | | style="text-align: center;" | ७.६७ | style="text-align: center;" | ४.९ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite web|first=Laura|last=Sanders|url=https://www.ladbible.com/community/53021-dominik-lipa-net-worth-age-20210917|title=Who Is Dominik Lipa? Net Worth, Age, & Followers|work=[[LADbible]]|date=17 September 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240224193140/https://www.ladbible.com/community/53021-dominik-lipa-net-worth-age-20210917|archive-date=24 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@therock|@therock}} |[[द रक]] | | style="text-align: center;" | ७.५३ | style="text-align: center;" | ०.५७ | अभिनेता र कुस्ती खेलाडी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/the-rock/|title=Dwayne Johnson|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ११ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@cznburak|@cznburak}} | [[सिजेएन बुरक]] | | style="text-align: center;" | ७.५ | style="text-align: center;" | १.५ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|टर्की}}<ref>{{cite web|first=Menekse|last=Tokyay|url=https://www.arabnews.com/node/2342206/amp|title=Famous Turkish social media chef CZN Burak sues father for fraud|work=Arab News|date= 22 July 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@willsmith|@willsmith}} | [[विल स्मिथ]] | | style="text-align: center;" | ७.४९ | style="text-align: center;" | ०.५६ | अभिनेता र चलचित्र निर्माता | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/will-smith/|title=Will Smith|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bts_official_bighit|@bts_official_bighit}} | [[बिटिएस]] | | style="text-align: center;" | ७.१२ | style="text-align: center;" | १.५ | साङ्गीतिक समूह | {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite magazine|first1=Kelsey|last1=Lentz|first2=Ally|last2=psen|url=https://people.com/music/bts-members-everything-to-know/|title=BTS Members: Everything to Know About the K-Pop Supergroup|magazine=[[People (magazine)|People]]|date=27 November 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@billieeilish|@billieeilish}} |[[बिली आइलिस]] | | style="text-align: center;" | ६.९५ | style="text-align: center;" | ०.४५ | गायिका | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/billie-eilish/|title=Billie Eilish|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@jasonderulo|@jasonderulo}} | [[जेसन डेरुलो]] | | style="text-align: center;" | ६.५५ | style="text-align: center;" | १.३ | गायक | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/jason-derulo/|title=Jason Derulo|magazine=People|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १६ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@williesalim|@williesalim}} | विली सलिम | | style="text-align: center;" | ६.४१ | style="text-align: center;" | १.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}}<ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/youtube/channel/UCPCaXSwaos-QI03iZtx8I6g|title=Willie Salim's YouTube Stats (Summary Profile)|work=Social Blade|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@selenagomez|@selenagomez}} |[[सेलिना गोमेज]] | | style="text-align: center;" | ५८.१ | style="text-align: center;" | ०.६४ | गायिका र अभिनेत्री | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/selena-gomez/|title=Selena Gomez|magazine=People|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kyliejenner|@kyliejenner}} |[[काइली जेनर]] | | style="text-align: center;" | ५.६९ | style="text-align: center;" | १.५ | व्यक्तित्व र व्यापारी | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@youneszarou|@youneszarou}} | युनेस जारू | | style="text-align: center;" | ५.६४ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जर्मनी}}<ref>{{cite web|first=Laura|last=Sanders|url=https://www.ladbible.com/community/53021-younes-zarou-net-worth-age-20210917|title=Who Is Younes Zarou? Net Worth, Age & Followers|work=[[LADbible]]|date=17 September 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208045204/https://www.ladbible.com/community/53021-younes-zarou-net-worth-age-20210917|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bayashi.tiktok|@bayashi.tiktok}} | हिरोआकी नाकाबायासी | | style="text-align: center;" | ५.५४ | style="text-align: center;" | १.७ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जापान}}<ref name="japanbuzz1">{{cite web|url=https://www.japanbuzz.info/top-20-tiktok-influencers-in-japan/|title=Top 20 TikTok Influencers in Japan – Updated 2024|work=Japan Buzz|date=4 January 2024 |access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@dixiedamelio|@dixiedamelio}} | [[डिक्सी डमेलियो]] | | style="text-align: center;" | ५.५४ | style="text-align: center;" | ३.३ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|url=https://meaww.com/profile/dixie-d-amelio|title=Dixie D'Amelio|work=Meaww|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@spencerx|@spencerx}} | स्पेर्न्सर पोलाङ्को नाइट | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | १.३ | बिटबक्सर र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Khushali|last=Srivastava|url=https://meaww.com/spencer-polanco-knight-beatboxing-influencers-net-worth-will-blow-your-mind|title=Spencer Polanco Knight: Beatboxing influencer's net worth will blow your mind|work=Meaww|date=25 March 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@vilmeijuga|@vilmeijuga}} | विल्मे | | style="text-align: center;" | ५.५५ | style="text-align: center;" | १.७ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@spencerx|@spencerx}} | स्पेन्सर नाइट | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व, बिटबक्सर, र गीतकार | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@karolg|@karolg}} | [[कारोल जी]] | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | ०.४७ | गायिका | {{झण्डा|कोलम्बिया}}<ref>{{cite web|first=Matt|last=Collar|url=https://www.allmusic.com/artist/karol-g-mn0003495582|title=Karol G AllMusic Bio|work=[[AllMusic]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lorengray|@lorengray}} | [[लोरेन ग्रे]] | | style="text-align: center;" | ५.३५ | style="text-align: center;" | ३.० | गायिका, नर्तकी, अभिनेत्री, र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref name=":0">{{cite magazine|first=Carolyn|last=Twersky|url=https://www.seventeen.com/celebrity/music/a25844917/loren-gray-facts/|title=11 Fun Facts About Pop Star Loren Gray|magazine=[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]|date=10 January 2019|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20190110215558/https://www.seventeen.com/celebrity/music/a25844917/loren-gray-facts/|archive-date=10 January 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@realmadrid|@realmadrid}} | [[रियल म्याड्रिड]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ५.३७ | style="text-align: center;" | १.२ | व्यवसायिक फुटबल क्लब | nowrap|{{झण्डा|स्पेन}}<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Real-Madrid|title=Real Madrid History & Notable Players Britannica|encyclopedia=[[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]]|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@homm9k|@homm9k}} | होमा | | style="text-align: center;" | ५.३ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कजाख्स्तान}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@justmaiko|@justmaiko}} | माइकल ली | | style="text-align: center;" | ५.१ | style="text-align: center;" | १.५ | नर्तकी र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kallmekris|@kallmekris}} | [[क्रिस्टिना कोलिन्स]] | | style="text-align: center;" | ५.०८ | style="text-align: center;" | २.४ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व र हजम | {{झण्डा|क्यानडा}}<ref>{{cite web|first=Sarah|last=Anderson|url=https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-tiktok-star-kall-me-kris|title=One of Canada's biggest TikTokers reveals the secret to her 37-million-follower success|work=Daily Hive|date=15 October 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329230849/https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-tiktok-star-kall-me-kris|archive-date=29 March 2023|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@roses_are_rosie|@roses_are_rosie}} | [[रोसे]] | | style="text-align: center;" | ५.० | style="text-align: center;" | ०.५९ | गायिका | {{plainlist| * {{झण्डा|न्युजिल्यान्ड}} * {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite web|first=David|last=Crone|url=https://www.allmusic.com/artist/ros%C3%A9-mn0004036243|title=Rosé AllMusic Bio|work=[[AllMusic]]|access-date=7 February 2024}}</ref> }} |- !३१ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@espn|@espn}} |[[इएसपिएन]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.९५ | style="text-align: center;" | ६.३ | खेलकुद च्यानल |{{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|url=https://bristolallheart.com/directory/espn/|title=ESPN - Bristol, Connecticut the All Heart City|website=bristolallheart.com|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bp_tiktok|@bp_tiktok}} |[[ब्ल्याकपिङ्क]] | | style="text-align: center;" | ४.९३ | style="text-align: center;" | ०.५९ | साङ्गीतिक समूह | {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite web|first=Olivia|last=Munson|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2023/04/12/blackpink-jisoo-jennie-rose-lisa-music-tour-coachella-awards/11648917002/|title='Blackpink in your area': Everything to know about the alluring group's members, tour and more|work=[[USA Today]]|date=16 October 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@brentrivera|@brentrivera}} |[[ब्रेन्ट रिभेरा]] | | style="text-align: center;" | ४.८६ | style="text-align: center;" | १.६ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@carlosferiag|@carlosferiag}} | कार्लोस फेइरा | | style="text-align: center;" | ४.६८ | style="text-align: center;" | २.५ |गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कोलम्बिया}}<ref>{{cite web|url=https://hollywoodgazette.com/top-tiktok-influencers-tiktokers-colombia/|title=Top 4 TikTok Influencers & TikTokers in Colombia|work=Hollywood Gazette|date=16 February 2023|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208045203/https://hollywoodgazette.com/top-tiktok-influencers-tiktokers-colombia/|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@riaricis|@riaricis}} | रिया रिसिस | | style="text-align: center;" | ४.६१ | style="text-align: center;" | १.६ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}}<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3206198/indonesian-youtuber-ria-ricis-under-fire-filming-infant-daughter-jet-ski|title=Indonesian YouTuber under fire for video of infant daughter on a jet ski with no life jacketa|work=scmp|date=10 January 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@championsleague|@championsleague}} |[[युएफा च्याम्पियन्स लिग]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.५९ | style="text-align: center;" | १.७ | वर्षिक क्लब फुटबल प्रतियोगिता | {{झण्डा|स्पेन}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@itsjojosiwa|@itsjojosiwa}} |[[जोजो सिवा]] | | style="text-align: center;" | ४.५८ | style="text-align: center;" | २ | गायिका, नर्तकी, अभिनेत्री, र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|first=Andrea|last=Wurzburger|url=https://people.com/music/jojo-siwa-career-in-photos/|title=From 'Dance Moms' to Super Stardom: JoJo Siwa's Life in Photos|magazine=People|date=19 May 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@pongamoslo_a_prueba|@pongamoslo_a_prueba}} | पोङ्गामोस्लो आ प्रुएबा | | style="text-align: center;" | ४.५७ | style="text-align: center;" | १.६ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite web|url=https://www.vidcon.com/mexico/creator/228027/|title=Jimmy Álvarez - Pongámoslo a Prueba|work=Vidcon|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208050706/https://www.vidcon.com/mexico/creator/228027/|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@joealbanese|@joealbanese}} | जो अल्बानिस | | style="text-align: center;" | ४.४२ | style="text-align: center;" | १.८ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@junya1gou|@junya1gou}} | जुन्या गोउ | | style="text-align: center;" | ४.४२ | style="text-align: center;" | ०.७१ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जापान}}<ref name="japanbuzz1"/> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@nianaguerrero|@nianaguerrero}} | नियाना गुरेरो | | style="text-align: center;" | ४.४ | style="text-align: center;" | १ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|फिलिपिन्स}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@omari.to|@omari.to}} | आलिभ ओमर | | style="text-align: center;" | ४.३५ | style="text-align: center;" | ०.४७ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कजाख्स्तान}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@iamferv|@iamferv}} |काटेस | | style="text-align: center;" | ४.२९ | style="text-align: center;" | ३.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{plainlist| * {{झण्डा|चिली}} * {{झण्डा|मेक्सिको}} }} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@fcbarcelona|@fcbarcelona}} |[[एफसी बार्सिलोना|बार्सिलोना फुटबल क्लब]] |{{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२९ | style="text-align: center;" | १.३ | ब्यावसायिक फुटबल क्लब | {{झण्डा|स्पेन}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@netflix|@netflix}} | [[नेटफ्लिक्स]] | | style="text-align: center;" | ४.३ | style="text-align: center;" | १.२ | सदस्यतामा आधारित भिडियो स्ट्रिमिङ सेवा | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@psg|@psg}} | [[पेरिस सेन्ट-जर्मेन]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२६ | style="text-align: center;" | ०.६७ | फुटबल क्लब | {{झण्डा|फ्रान्स}}<ref>{{cite news|url=https://apnews.com/article/psg-champion-french-league-title-mbappe-3ab347184bc42b27009e8733ef4f5a11|title=Analysis: How Paris Saint-Germain won a record 12th French league title|newspaper=[[Associated Press]]|date=28 April 2024|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@barstoolsports|@barstoolsports}} | [[बारस्टुल स्पोर्ट्स]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२५ | style="text-align: center;" | ८.१ | ब्लग वेबसाइट र डिजिटल मिडिया कम्पजी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite news|first=Jason|last=Ankeny|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna53821689|title=The Man Behind the 'Bible of Bro Culture'|work=[[NBC News]]|date=13 December 2013|access-date=2 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225214705/https://www.nbcnews.com/id/wbna53821689|archive-date=25 February 2021|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@noelgoescrazy|@noelgoescrazy}} | नोएल रोबिन्सन | | style="text-align: center;" | ४.१८ | style="text-align: center;" | ०.७२ | नर्तकी, सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जर्मनी}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४९ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@xoteam|@xoteam}} |जो टिम | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.१ | style="text-align: center;" | १.३ | साङ्गीतिक समूह र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|रुस}}<ref>{{cite web |first=Vivian |last=Mutsoli |url=https://www.tuko.co.ke/facts-lifehacks/celebrity-biographies/491517-xo-team-members-names-profiles-questions-answered/ |title=XO Team members names and profiles: All your questions answered |work=Tuko |date=24 January 2023 |access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ५० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@gordonramsayofficial|@gordonramsayofficial}} | गोर्डन रामजी | | style="text-align: center;" | ४.०८ | style="text-align: center;" | ०.७० | सेफ, रेस्टुरेन्ट सञ्चालक र टेलिभिजन प्रस्तोता | {{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}}<ref>{{cite web|first=Allison|last=Arnold|url=https://www.delish.com/restaurants/a45835031/gordon-ramsay-tv-shows/|title=A Comprehensive List Of Every Gordon Ramsay TV Show|work=Delish|date=14 November 2023|access-date=5 May 2024}}</ref> |- |} == ऐतिहासिक सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरू == [[File:Charli D'Amelio 3.jpg|thumb|[[खाबी लामे]]ले उछिन्नु अगाडि [[चार्ली डमेलियो]] लगातार दुई वर्षसम्म सबैभन्दा अनुयायीहरू भएको प्रयोगकर्ता थिइन्।|290x290px]] निम्न तालिकामा आधिकारिक टिकटकको आधिकारिक खाता बाहेक कुनै समय [[टिकटक]]मा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरूको सूची दिइएको छ। २२ जुन २०२२ मा खाबी लामे सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका टिकटक प्रयोगकर्ता बन्नु अघि, [[चार्ली डमेलियो]] सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका टिकटक प्रयोगकर्ता थिइन्। अघिल्लो रेकर्ड धारक, लोरेन ग्रेलाई पार गर्दै डिमेलियो २५ मार्च २०२० मा ४.१४ करोड अनुयायीका साथ सबैभन्दा धेरै अनुसरणकर्ता भएको टिकटक प्रयोगकर्ता बनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |last=Leskin |first=Paige |title=Charli D'Amelio has officially become the most followed creator on TikTok |url=https://www.businessinsider.com/tiktok-charli-damelio-most-popular-creator-loren-gray-2020-3 |access-date=28 December 2022 |website=Business Insider |language=en}}</ref> सोही वर्ष पछि, डिमेलियो १० करोड अनुयायीहरू पुग्ने पहिलो टिकटक प्रयोगकर्ता पनि बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{Cite news |date=23 November 2020 |title=TikTok star Charli D'Amelio first to hit 100m followers |language=en|work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/technology-55048385 |access-date=28 December 2022}}</ref> लोरेन ग्रेभन्दा पहिले लिसा र लिना टिकटकमा सबैभन्दा धेरै अनुयायी भएका व्यक्तिहरू थिए, जसले खाता मेटाउने समयमा ३ करोड २७ लाख भन्दा बढी अनुयायीहरू थिए। उनीहरूले मार्च २०१९ मा गोपनीयताको चिन्ता र सेवा प्रति उनीहरूको रुचि गुमाएको कारण देखाउँदै आफ्नो खाता मेटाएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.inverse.com/article/53052-tiktok-most-popular-influnencers|title=Many of TikTok's Biggest Influencers All Seem to Share One Common Talent|last=Paez|first=Danny|website=Inverse|date=7 February 2019 |access-date=31 May 2019|archive-date=28 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028090419/https://www.inverse.com/article/53052-tiktok-most-popular-influnencers|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://shortyawards.com/9th/lisaandlena|title=Lisa and Lena – The Shorty Awards|website=Shorty Awards|access-date=31 May 2019|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923233200/https://shortyawards.com/9th/lisaandlena|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/|title=20 minutes – Lisa and Lena delete their Tiktok account|website=halids|access-date=31 May 2019|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101012217/https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101012217/https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/ |date=1 November 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/|title=Influencer twins Lisa and Lena delete Tik Tok account|access-date=31 May 2019|archive-date=21 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021220507/https://www.vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021220507/https://www.vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/ |date=21 October 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bravo.de/lisa-lena-loeschen-tiktok-account-wie-sicher-ist-die-app-381096.html|title=Lisa & Lena löschen TikTok-Account: Wie sicher ist die App?|website=Bravo.de|date=April 2019 |language=de|access-date=31 May 2019|archive-date=20 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820120110/https://www.bravo.de/lisa-lena-loeschen-tiktok-account-wie-sicher-ist-die-app-381096.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jeugdjournaal.nl/artikel/2278582-lena-en-lisa-stoppen-met-tiktok.html|title=Lena en Lisa stoppen met TikTok|website=jeugdjournaal.nl|date=April 2019 |language=nl|access-date=31 May 2019|archive-date=20 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020141314/https://jeugdjournaal.nl/artikel/2278582-lena-en-lisa-stoppen-met-tiktok.html|url-status=live}}</ref> उनीहरूले ७ मे २०२० मा सोही प्रयोगकर्ता नामको साथ नयाँ खातामा टिकटकमा पुन: सामेल भएका थिए। लिसा र लिनाभन्दा पहिले बेबी एरियल टिकटकमा सबैभन्दा धेरै अनुयायी हुने व्यक्ति थिइन्।<ref name=":2" /><ref name=":3" /> {{legend|#D0F0C0|कायम गरिएको दिनहरूको ऐतिहासिक सङ्ख्याको लागि हालको कीर्तिमान}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> {|class="wikitable sortable" ! प्रयोगकर्ता नम ! मालिक !{{Abbr|अनुयायीहरू<br />(करोड)|The approximate number of followers each user had when they became TikTok's most followed user.}} ! पुगेको मिति ! दिन कायम ! class="unsortable" | स्रोत(हरू) |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@khaby.lame|@khaby.lame}} | [[खाबी लामे]] | align=center | १४.२४<!--This is the number of followers Khaby Lame had when he became #1. Do not change this to his current follower count.--> | align=center| २२ जुन २०२२ | style="background:#d0f0c0; text-align:center;| {{age in days|22 June 2022}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> | align=center|<ref name="vrge">{{Cite web|last=Sato|first=Mia|title=Khaby Lame is now the most-followed TikToker in the world|url=https://www.theverge.com/2022/6/23/23180139/khaby-lame-tiktok-followers-charli-damelio|date=23 June 2022|access-date=23 June 2022|website=The Verge|language=en-US|archive-date=|archive-url=}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@charlidamelio|@charlidamelio}} | [[चार्ली डमेलियो]] | align=center | ४.१४ | align=center| २५ मार्च २०२० | style="text-align:center;| {{age in days|25 March 2020|22 June 2022}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> | align=center|<ref name="etonline">{{Cite web|title=Charli D'Amelio Becomes the Most Followed TikTok Star|url=https://www.etonline.com/charli-damelio-surpasses-loren-gray-to-become-the-most-followed-tiktok-star-143629|access-date=25 March 2020|website=Entertainment Tonight|date=25 March 2020 |language=en-US|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129143148/https://www.etonline.com/charli-damelio-surpasses-loren-gray-to-become-the-most-followed-tiktok-star-143629|url-status=live}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lorengray|@lorengray}} | [[लोरेन ग्रे]] | align=center | ३.२८ | align=center| ३१ मार्च २०१९ | align=center| {{age in days|31 March 2019|25 March 2020}} | align=center|<ref>{{Cite web|last=Pasarow|first=Anabel|title=Loren Gray Shares What It's Really Like To Be The Most Followed Person On TikTok|url=https://www.refinery29.com/en-ca/2020/03/9530849/loren-gray-tik-tok-interview|access-date=12 July 2021|website=www.refinery29.com|language=en-CA|archive-date=26 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526071013/https://www.refinery29.com/en-ca/2020/03/9530849/loren-gray-tik-tok-interview|url-status=live}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lisaandlena|@lisaandlena}} | [[लिसा र लिना]] | align=center | १.८९ | align=center| २७ अप्रिल २०१७ | align=center | {{age in days|27 April 2017|31 March 2019}} | align=center|<ref name=":2" /><ref name=":3" /> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@babyariel|@babyariel}} | [[बेबी एरियल]] | align=center | ३.६६ | {{sdash}} | {{sdash}} |align=center|<ref name=":2">{{cite web |url=https://www.promiflash.de/news/2017/04/27/bye-baby-ariel-lisa-und-lena-sind-nummer-1-bei-musical-ly.html |title=Bye Baby Ariel! Lisa & Lena sind Nummer 1 bei Musical.ly |date=27 April 2017 |website=Promiflash |access-date=31 March 2020 |archive-date=27 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027201120/https://www.promiflash.de/news/2017/04/27/bye-baby-ariel-lisa-und-lena-sind-nummer-1-bei-musical-ly.html |url-status=live }}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=https://www.tubefilter.com/2017/07/03/lisa-lena-supplanted-baby-ariel-musically-tour-uk/ |title=Lisa And Lena, Who Supplanted Baby Ariel As Musical.ly's Top Account, Will Tour The U.K. |last=Weiss |first=Geoff |date=3 July 2017 |website=[[Tubefilter]] |access-date=31 March 2020 |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919164015/https://www.tubefilter.com/2017/07/03/lisa-lena-supplanted-baby-ariel-musically-tour-uk/ |url-status=live }}</ref> |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] *[[स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकारहरूको सूची]] *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{Most popular social media accounts}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:बाइटडान्स]] 7ztax0c5svhz2cvfp2l23haojd5ssc5 1395324 1395323 2026-11-09T12:29:43Z Madeshi Brahman 78174 /* ऐतिहासिक सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरू */ 1395324 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:KhabyLame.jpg|upright|thumb|खाबी लामे [[टिकटक]]मा सर्वाधिक अनुयायीहरू भएका व्यक्ति हुन्।]] यो सूचीमा चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल [[टिकटक]]मा अनुयायीहरूको सङ्ख्याको आधारमा शीर्ष ५० खाताहरू समावेश छन्, जुन २०१८ मा [[म्युजिकल्ली]]सँग गाभिएको थियो।<ref>{{cite web|first=Jon|last=Russell|url=https://techcrunch.com/2018/08/02/musically-tiktok/|title=Short video service Musical.ly is merging into sister app TikTok|work=TechCrunch|date=2 August 2018|access-date=28 December 2022}}</ref> १ जनवरी २०२५ सम्म, यस मञ्चमा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका व्यक्ति खाबी लामे हुन्, जसको १६.२५ करोड अनुयायीहरू छन्। उनले २२ जुन २०२२ मा [[चार्ली डमेलियो]]लाई पछि पारेका थिए।<ref>{{cite web|first=Mia|last=Sato|url=https://www.theverge.com/2022/6/23/23180139/khaby-lame-tiktok-followers-charli-damelio|title=Khaby Lame is now the most-followed TikToker in the world|work=The Verge|date=23 June 2022|access-date=28 December 2022}}</ref> == सर्वाधिक पछ्याइएका खाताहरू == तलको तालिकामा टिकटकमा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका ५० खाताहरू सूचीबद्ध गरिएको छ भने सूचीमा प्रत्येक खाता र उनीहरूको उत्पत्तिको देशको विवरण पनि समावेश गरिएको छ।<ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/tiktok/top/50/most-followers|title=Top 50 TikTok users sorted by Followers - Socialblade TikTok Stats {{!}} TikTok Statistics|work=[[Social Blade]]|access-date=1 January 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://notcommon.com/most-followed/tiktok|title=Most Followed TikTok Accounts in the World in 2024|work=Notcommon|access-date=1 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240814235412/https://notcommon.com/most-followed/tiktok|archive-date=14 August 2024}}</ref> {{clear}} {|class="wikitable sortable" |+सर्वाधिक अनुसरण गरिएका खाताहरू {{As of|2025|1|1|lc=yes}} ! scope="col" | क्रम ! scope="col" | प्रयोगकर्ता नाम ! scope="col" | मालिक ! scope="col" | ब्रान्ड<br>खाता ! scope="col" | अनुयायीहरू<br />(करोड) ! scope="col" | मनपराइएको<br />(अर्ब) ! scope="col" | विवरण ! देश |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@khaby.lame|@khaby.lame}} | [[खाबी लामे]] | | style="text-align: center;" | १६.२४ | style="text-align: center;" | २.५ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{plainlist| * {{झण्डा|इटाली}} * {{झण्डा|सेनेगल}}<ref>{{cite magazine|first=Nick|last=Vivarelli|url=https://variety.com/2023/digital/global/khaby-lame-global-top-tiktok-creator-italias-got-talent-juror-1235539427/|title=Khaby Lame, World's Most-Followed TikTok Creator, Joins 'Italia's Got Talent' as Juror|magazine=Variety|date=1 March 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> }} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@charlidamelio|@charlidamelio}} | [[चार्ली डमेलियो]] | | style="text-align: center;" | १५.५७ | style="text-align: center;" | ११.८ | नर्तकी र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/charli-damelio/|title=Charli D'Amelio|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@mrbeast|@mrbeast}} | [[मिस्टर बिस्ट]] | | style="text-align: center;" | १०.६ | style="text-align: center;" | १.१ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|author=Chris Stokel-Walker|url=https://www.theguardian.com/technology/2022/nov/18/new-youtube-king-mrbeast-amateur-poster-who-became-54m-a-year-pro|title=New YouTube king MrBeast: amateur poster who became $54m-a-year pro|work=[[The Guardian]]|date=18 November 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bellapoarch|@bellapoarch}} | [[बेला पोर्च]] | | style="text-align: center;" | ९.४३ | style="text-align: center;" | २.४ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|फिलिपिन्स}}<br> {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Bianca|last=Geli|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/92040/bella-poarch-talks-about-sad-childhood-in-the-philippines-and-her-love-for-filipinos/story|title=Bella Poarch talks about sad childhood in the Philippines and her love for Filipinos|work=[[GMA Network]]|date=25 February 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@addisonre|@addisonre}} | [[एडिसन रे]] | | style="text-align: center;" | ८.८६ | style="text-align: center;" | ५.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व र नर्तकी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Jake|last=Skudder|url=https://www.hotnewhiphop.com/694743-addison-rae-net-worth|title=New YouTube king MrBeast: amateur poster who became $54m-a-year pro|work=[[HotNewHipHop]]|date=12 July 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@tiktok|@tiktok}} | [[टिकटक]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ८.३७ | style="text-align: center;" | ०.३३ | सामाजिक सञ्जाल सेवा | {{झण्डा|चीन}}<ref>{{cite web|first=Werner|last=Geyser|url=https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/|title=50 TikTok Stats That Will Blow Your Mind [Updated 2020]|work=Influencer Marketing Hub|date=11 January 2019|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604073536/https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/|archive-date=4 June 2020|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kimberly.loaiza|@kimberly.loaiza}} | [[किम्बर्ली लोइजा]] | | style="text-align: center;" | ८.३१ | style="text-align: center;" | ४.९ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite magazine|first=Jessica|last=Roiz|url=https://www.billboard.com/music/latin/kim-loaiza-facts-about-mexicos-rising-pop-star-1235113786/|title=5 Things You Should Know About Mexico's Rising Pop Star Kim Loaiza|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=14 July 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@zachking|@zachking}} | [[ज्याक किङ]] | | style="text-align: center;" | ८.२१ | style="text-align: center;" | १.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Jake|last=Skudder|url=https://www.hotnewhiphop.com/698770-zach-king-net-worth|title=Zach King Net Worth 2023: What Is The Influencer Worth?|work=[[HotNewHipHop]]|date=7 August 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@domelipa|@domelipa}} | डोमिनिक लिपा | | style="text-align: center;" | ७.६७ | style="text-align: center;" | ४.९ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite web|first=Laura|last=Sanders|url=https://www.ladbible.com/community/53021-dominik-lipa-net-worth-age-20210917|title=Who Is Dominik Lipa? Net Worth, Age, & Followers|work=[[LADbible]]|date=17 September 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240224193140/https://www.ladbible.com/community/53021-dominik-lipa-net-worth-age-20210917|archive-date=24 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@therock|@therock}} |[[द रक]] | | style="text-align: center;" | ७.५३ | style="text-align: center;" | ०.५७ | अभिनेता र कुस्ती खेलाडी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/the-rock/|title=Dwayne Johnson|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ११ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@cznburak|@cznburak}} | [[सिजेएन बुरक]] | | style="text-align: center;" | ७.५ | style="text-align: center;" | १.५ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|टर्की}}<ref>{{cite web|first=Menekse|last=Tokyay|url=https://www.arabnews.com/node/2342206/amp|title=Famous Turkish social media chef CZN Burak sues father for fraud|work=Arab News|date= 22 July 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@willsmith|@willsmith}} | [[विल स्मिथ]] | | style="text-align: center;" | ७.४९ | style="text-align: center;" | ०.५६ | अभिनेता र चलचित्र निर्माता | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/will-smith/|title=Will Smith|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bts_official_bighit|@bts_official_bighit}} | [[बिटिएस]] | | style="text-align: center;" | ७.१२ | style="text-align: center;" | १.५ | साङ्गीतिक समूह | {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite magazine|first1=Kelsey|last1=Lentz|first2=Ally|last2=psen|url=https://people.com/music/bts-members-everything-to-know/|title=BTS Members: Everything to Know About the K-Pop Supergroup|magazine=[[People (magazine)|People]]|date=27 November 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@billieeilish|@billieeilish}} |[[बिली आइलिस]] | | style="text-align: center;" | ६.९५ | style="text-align: center;" | ०.४५ | गायिका | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/billie-eilish/|title=Billie Eilish|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@jasonderulo|@jasonderulo}} | [[जेसन डेरुलो]] | | style="text-align: center;" | ६.५५ | style="text-align: center;" | १.३ | गायक | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/jason-derulo/|title=Jason Derulo|magazine=People|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १६ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@williesalim|@williesalim}} | विली सलिम | | style="text-align: center;" | ६.४१ | style="text-align: center;" | १.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}}<ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/youtube/channel/UCPCaXSwaos-QI03iZtx8I6g|title=Willie Salim's YouTube Stats (Summary Profile)|work=Social Blade|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@selenagomez|@selenagomez}} |[[सेलिना गोमेज]] | | style="text-align: center;" | ५८.१ | style="text-align: center;" | ०.६४ | गायिका र अभिनेत्री | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/selena-gomez/|title=Selena Gomez|magazine=People|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kyliejenner|@kyliejenner}} |[[काइली जेनर]] | | style="text-align: center;" | ५.६९ | style="text-align: center;" | १.५ | व्यक्तित्व र व्यापारी | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@youneszarou|@youneszarou}} | युनेस जारू | | style="text-align: center;" | ५.६४ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जर्मनी}}<ref>{{cite web|first=Laura|last=Sanders|url=https://www.ladbible.com/community/53021-younes-zarou-net-worth-age-20210917|title=Who Is Younes Zarou? Net Worth, Age & Followers|work=[[LADbible]]|date=17 September 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208045204/https://www.ladbible.com/community/53021-younes-zarou-net-worth-age-20210917|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bayashi.tiktok|@bayashi.tiktok}} | हिरोआकी नाकाबायासी | | style="text-align: center;" | ५.५४ | style="text-align: center;" | १.७ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जापान}}<ref name="japanbuzz1">{{cite web|url=https://www.japanbuzz.info/top-20-tiktok-influencers-in-japan/|title=Top 20 TikTok Influencers in Japan – Updated 2024|work=Japan Buzz|date=4 January 2024 |access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@dixiedamelio|@dixiedamelio}} | [[डिक्सी डमेलियो]] | | style="text-align: center;" | ५.५४ | style="text-align: center;" | ३.३ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|url=https://meaww.com/profile/dixie-d-amelio|title=Dixie D'Amelio|work=Meaww|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@spencerx|@spencerx}} | स्पेर्न्सर पोलाङ्को नाइट | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | १.३ | बिटबक्सर र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Khushali|last=Srivastava|url=https://meaww.com/spencer-polanco-knight-beatboxing-influencers-net-worth-will-blow-your-mind|title=Spencer Polanco Knight: Beatboxing influencer's net worth will blow your mind|work=Meaww|date=25 March 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@vilmeijuga|@vilmeijuga}} | विल्मे | | style="text-align: center;" | ५.५५ | style="text-align: center;" | १.७ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@spencerx|@spencerx}} | स्पेन्सर नाइट | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व, बिटबक्सर, र गीतकार | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@karolg|@karolg}} | [[कारोल जी]] | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | ०.४७ | गायिका | {{झण्डा|कोलम्बिया}}<ref>{{cite web|first=Matt|last=Collar|url=https://www.allmusic.com/artist/karol-g-mn0003495582|title=Karol G AllMusic Bio|work=[[AllMusic]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lorengray|@lorengray}} | [[लोरेन ग्रे]] | | style="text-align: center;" | ५.३५ | style="text-align: center;" | ३.० | गायिका, नर्तकी, अभिनेत्री, र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref name=":0">{{cite magazine|first=Carolyn|last=Twersky|url=https://www.seventeen.com/celebrity/music/a25844917/loren-gray-facts/|title=11 Fun Facts About Pop Star Loren Gray|magazine=[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]|date=10 January 2019|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20190110215558/https://www.seventeen.com/celebrity/music/a25844917/loren-gray-facts/|archive-date=10 January 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@realmadrid|@realmadrid}} | [[रियल म्याड्रिड]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ५.३७ | style="text-align: center;" | १.२ | व्यवसायिक फुटबल क्लब | nowrap|{{झण्डा|स्पेन}}<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Real-Madrid|title=Real Madrid History & Notable Players Britannica|encyclopedia=[[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]]|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@homm9k|@homm9k}} | होमा | | style="text-align: center;" | ५.३ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कजाख्स्तान}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@justmaiko|@justmaiko}} | माइकल ली | | style="text-align: center;" | ५.१ | style="text-align: center;" | १.५ | नर्तकी र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kallmekris|@kallmekris}} | [[क्रिस्टिना कोलिन्स]] | | style="text-align: center;" | ५.०८ | style="text-align: center;" | २.४ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व र हजम | {{झण्डा|क्यानडा}}<ref>{{cite web|first=Sarah|last=Anderson|url=https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-tiktok-star-kall-me-kris|title=One of Canada's biggest TikTokers reveals the secret to her 37-million-follower success|work=Daily Hive|date=15 October 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329230849/https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-tiktok-star-kall-me-kris|archive-date=29 March 2023|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@roses_are_rosie|@roses_are_rosie}} | [[रोसे]] | | style="text-align: center;" | ५.० | style="text-align: center;" | ०.५९ | गायिका | {{plainlist| * {{झण्डा|न्युजिल्यान्ड}} * {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite web|first=David|last=Crone|url=https://www.allmusic.com/artist/ros%C3%A9-mn0004036243|title=Rosé AllMusic Bio|work=[[AllMusic]]|access-date=7 February 2024}}</ref> }} |- !३१ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@espn|@espn}} |[[इएसपिएन]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.९५ | style="text-align: center;" | ६.३ | खेलकुद च्यानल |{{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|url=https://bristolallheart.com/directory/espn/|title=ESPN - Bristol, Connecticut the All Heart City|website=bristolallheart.com|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bp_tiktok|@bp_tiktok}} |[[ब्ल्याकपिङ्क]] | | style="text-align: center;" | ४.९३ | style="text-align: center;" | ०.५९ | साङ्गीतिक समूह | {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite web|first=Olivia|last=Munson|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2023/04/12/blackpink-jisoo-jennie-rose-lisa-music-tour-coachella-awards/11648917002/|title='Blackpink in your area': Everything to know about the alluring group's members, tour and more|work=[[USA Today]]|date=16 October 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@brentrivera|@brentrivera}} |[[ब्रेन्ट रिभेरा]] | | style="text-align: center;" | ४.८६ | style="text-align: center;" | १.६ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@carlosferiag|@carlosferiag}} | कार्लोस फेइरा | | style="text-align: center;" | ४.६८ | style="text-align: center;" | २.५ |गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कोलम्बिया}}<ref>{{cite web|url=https://hollywoodgazette.com/top-tiktok-influencers-tiktokers-colombia/|title=Top 4 TikTok Influencers & TikTokers in Colombia|work=Hollywood Gazette|date=16 February 2023|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208045203/https://hollywoodgazette.com/top-tiktok-influencers-tiktokers-colombia/|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@riaricis|@riaricis}} | रिया रिसिस | | style="text-align: center;" | ४.६१ | style="text-align: center;" | १.६ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}}<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3206198/indonesian-youtuber-ria-ricis-under-fire-filming-infant-daughter-jet-ski|title=Indonesian YouTuber under fire for video of infant daughter on a jet ski with no life jacketa|work=scmp|date=10 January 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@championsleague|@championsleague}} |[[युएफा च्याम्पियन्स लिग]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.५९ | style="text-align: center;" | १.७ | वर्षिक क्लब फुटबल प्रतियोगिता | {{झण्डा|स्पेन}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@itsjojosiwa|@itsjojosiwa}} |[[जोजो सिवा]] | | style="text-align: center;" | ४.५८ | style="text-align: center;" | २ | गायिका, नर्तकी, अभिनेत्री, र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|first=Andrea|last=Wurzburger|url=https://people.com/music/jojo-siwa-career-in-photos/|title=From 'Dance Moms' to Super Stardom: JoJo Siwa's Life in Photos|magazine=People|date=19 May 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@pongamoslo_a_prueba|@pongamoslo_a_prueba}} | पोङ्गामोस्लो आ प्रुएबा | | style="text-align: center;" | ४.५७ | style="text-align: center;" | १.६ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite web|url=https://www.vidcon.com/mexico/creator/228027/|title=Jimmy Álvarez - Pongámoslo a Prueba|work=Vidcon|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208050706/https://www.vidcon.com/mexico/creator/228027/|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@joealbanese|@joealbanese}} | जो अल्बानिस | | style="text-align: center;" | ४.४२ | style="text-align: center;" | १.८ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@junya1gou|@junya1gou}} | जुन्या गोउ | | style="text-align: center;" | ४.४२ | style="text-align: center;" | ०.७१ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जापान}}<ref name="japanbuzz1"/> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@nianaguerrero|@nianaguerrero}} | नियाना गुरेरो | | style="text-align: center;" | ४.४ | style="text-align: center;" | १ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|फिलिपिन्स}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@omari.to|@omari.to}} | आलिभ ओमर | | style="text-align: center;" | ४.३५ | style="text-align: center;" | ०.४७ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कजाख्स्तान}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@iamferv|@iamferv}} |काटेस | | style="text-align: center;" | ४.२९ | style="text-align: center;" | ३.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{plainlist| * {{झण्डा|चिली}} * {{झण्डा|मेक्सिको}} }} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@fcbarcelona|@fcbarcelona}} |[[एफसी बार्सिलोना|बार्सिलोना फुटबल क्लब]] |{{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२९ | style="text-align: center;" | १.३ | ब्यावसायिक फुटबल क्लब | {{झण्डा|स्पेन}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@netflix|@netflix}} | [[नेटफ्लिक्स]] | | style="text-align: center;" | ४.३ | style="text-align: center;" | १.२ | सदस्यतामा आधारित भिडियो स्ट्रिमिङ सेवा | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@psg|@psg}} | [[पेरिस सेन्ट-जर्मेन]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२६ | style="text-align: center;" | ०.६७ | फुटबल क्लब | {{झण्डा|फ्रान्स}}<ref>{{cite news|url=https://apnews.com/article/psg-champion-french-league-title-mbappe-3ab347184bc42b27009e8733ef4f5a11|title=Analysis: How Paris Saint-Germain won a record 12th French league title|newspaper=[[Associated Press]]|date=28 April 2024|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@barstoolsports|@barstoolsports}} | [[बारस्टुल स्पोर्ट्स]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२५ | style="text-align: center;" | ८.१ | ब्लग वेबसाइट र डिजिटल मिडिया कम्पजी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite news|first=Jason|last=Ankeny|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna53821689|title=The Man Behind the 'Bible of Bro Culture'|work=[[NBC News]]|date=13 December 2013|access-date=2 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225214705/https://www.nbcnews.com/id/wbna53821689|archive-date=25 February 2021|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@noelgoescrazy|@noelgoescrazy}} | नोएल रोबिन्सन | | style="text-align: center;" | ४.१८ | style="text-align: center;" | ०.७२ | नर्तकी, सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जर्मनी}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४९ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@xoteam|@xoteam}} |जो टिम | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.१ | style="text-align: center;" | १.३ | साङ्गीतिक समूह र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|रुस}}<ref>{{cite web |first=Vivian |last=Mutsoli |url=https://www.tuko.co.ke/facts-lifehacks/celebrity-biographies/491517-xo-team-members-names-profiles-questions-answered/ |title=XO Team members names and profiles: All your questions answered |work=Tuko |date=24 January 2023 |access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ५० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@gordonramsayofficial|@gordonramsayofficial}} | गोर्डन रामजी | | style="text-align: center;" | ४.०८ | style="text-align: center;" | ०.७० | सेफ, रेस्टुरेन्ट सञ्चालक र टेलिभिजन प्रस्तोता | {{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}}<ref>{{cite web|first=Allison|last=Arnold|url=https://www.delish.com/restaurants/a45835031/gordon-ramsay-tv-shows/|title=A Comprehensive List Of Every Gordon Ramsay TV Show|work=Delish|date=14 November 2023|access-date=5 May 2024}}</ref> |- |} == ऐतिहासिक सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरू == [[File:Charli D'Amelio 3.jpg|thumb|खाबी लामेले उछिन्नु अगाडि [[चार्ली डमेलियो]] लगातार दुई वर्षसम्म सबैभन्दा अनुयायीहरू भएको प्रयोगकर्ता थिइन्।|290x290px]] निम्न तालिकामा आधिकारिक टिकटकको आधिकारिक खाता बाहेक कुनै समय [[टिकटक]]मा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरूको सूची दिइएको छ। २२ जुन २०२२ मा खाबी लामे सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका टिकटक प्रयोगकर्ता बन्नु अघि, [[चार्ली डमेलियो]] सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका टिकटक प्रयोगकर्ता थिइन्। अघिल्लो रेकर्ड धारक, लोरेन ग्रेलाई पार गर्दै डिमेलियो २५ मार्च २०२० मा ४.१४ करोड अनुयायीका साथ सबैभन्दा धेरै अनुसरणकर्ता भएको टिकटक प्रयोगकर्ता बनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |last=Leskin |first=Paige |title=Charli D'Amelio has officially become the most followed creator on TikTok |url=https://www.businessinsider.com/tiktok-charli-damelio-most-popular-creator-loren-gray-2020-3 |access-date=28 December 2022 |website=Business Insider |language=en}}</ref> सोही वर्ष पछि, डिमेलियो १० करोड अनुयायीहरू पुग्ने पहिलो टिकटक प्रयोगकर्ता पनि बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{Cite news |date=23 November 2020 |title=TikTok star Charli D'Amelio first to hit 100m followers |language=en|work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/technology-55048385 |access-date=28 December 2022}}</ref> लोरेन ग्रेभन्दा पहिले लिसा र लिना टिकटकमा सबैभन्दा धेरै अनुयायी भएका व्यक्तिहरू थिए, जसले खाता मेटाउने समयमा ३ करोड २७ लाख भन्दा बढी अनुयायीहरू थिए। उनीहरूले मार्च २०१९ मा गोपनीयताको चिन्ता र सेवा प्रति उनीहरूको रुचि गुमाएको कारण देखाउँदै आफ्नो खाता मेटाएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.inverse.com/article/53052-tiktok-most-popular-influnencers|title=Many of TikTok's Biggest Influencers All Seem to Share One Common Talent|last=Paez|first=Danny|website=Inverse|date=7 February 2019 |access-date=31 May 2019|archive-date=28 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028090419/https://www.inverse.com/article/53052-tiktok-most-popular-influnencers|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://shortyawards.com/9th/lisaandlena|title=Lisa and Lena – The Shorty Awards|website=Shorty Awards|access-date=31 May 2019|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923233200/https://shortyawards.com/9th/lisaandlena|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/|title=20 minutes – Lisa and Lena delete their Tiktok account|website=halids|access-date=31 May 2019|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101012217/https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101012217/https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/ |date=1 November 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/|title=Influencer twins Lisa and Lena delete Tik Tok account|access-date=31 May 2019|archive-date=21 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021220507/https://www.vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021220507/https://www.vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/ |date=21 October 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bravo.de/lisa-lena-loeschen-tiktok-account-wie-sicher-ist-die-app-381096.html|title=Lisa & Lena löschen TikTok-Account: Wie sicher ist die App?|website=Bravo.de|date=April 2019 |language=de|access-date=31 May 2019|archive-date=20 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820120110/https://www.bravo.de/lisa-lena-loeschen-tiktok-account-wie-sicher-ist-die-app-381096.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jeugdjournaal.nl/artikel/2278582-lena-en-lisa-stoppen-met-tiktok.html|title=Lena en Lisa stoppen met TikTok|website=jeugdjournaal.nl|date=April 2019 |language=nl|access-date=31 May 2019|archive-date=20 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020141314/https://jeugdjournaal.nl/artikel/2278582-lena-en-lisa-stoppen-met-tiktok.html|url-status=live}}</ref> उनीहरूले ७ मे २०२० मा सोही प्रयोगकर्ता नामको साथ नयाँ खातामा टिकटकमा पुन: सामेल भएका थिए। लिसा र लिनाभन्दा पहिले बेबी एरियल टिकटकमा सबैभन्दा धेरै अनुयायी हुने व्यक्ति थिइन्।<ref name=":2" /><ref name=":3" /> {{legend|#D0F0C0|कायम गरिएको दिनहरूको ऐतिहासिक सङ्ख्याको लागि हालको कीर्तिमान}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> {|class="wikitable sortable" ! प्रयोगकर्ता नम ! मालिक !{{Abbr|अनुयायीहरू<br />(करोड)|The approximate number of followers each user had when they became TikTok's most followed user.}} ! पुगेको मिति ! दिन कायम ! class="unsortable" | स्रोत(हरू) |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@khaby.lame|@khaby.lame}} | [[खाबी लामे]] | align=center | १४.२४<!--This is the number of followers Khaby Lame had when he became #1. Do not change this to his current follower count.--> | align=center| २२ जुन २०२२ | style="background:#d0f0c0; text-align:center;| {{age in days|22 June 2022}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> | align=center|<ref name="vrge">{{Cite web|last=Sato|first=Mia|title=Khaby Lame is now the most-followed TikToker in the world|url=https://www.theverge.com/2022/6/23/23180139/khaby-lame-tiktok-followers-charli-damelio|date=23 June 2022|access-date=23 June 2022|website=The Verge|language=en-US|archive-date=|archive-url=}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@charlidamelio|@charlidamelio}} | [[चार्ली डमेलियो]] | align=center | ४.१४ | align=center| २५ मार्च २०२० | style="text-align:center;| {{age in days|25 March 2020|22 June 2022}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> | align=center|<ref name="etonline">{{Cite web|title=Charli D'Amelio Becomes the Most Followed TikTok Star|url=https://www.etonline.com/charli-damelio-surpasses-loren-gray-to-become-the-most-followed-tiktok-star-143629|access-date=25 March 2020|website=Entertainment Tonight|date=25 March 2020 |language=en-US|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129143148/https://www.etonline.com/charli-damelio-surpasses-loren-gray-to-become-the-most-followed-tiktok-star-143629|url-status=live}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lorengray|@lorengray}} | [[लोरेन ग्रे]] | align=center | ३.२८ | align=center| ३१ मार्च २०१९ | align=center| {{age in days|31 March 2019|25 March 2020}} | align=center|<ref>{{Cite web|last=Pasarow|first=Anabel|title=Loren Gray Shares What It's Really Like To Be The Most Followed Person On TikTok|url=https://www.refinery29.com/en-ca/2020/03/9530849/loren-gray-tik-tok-interview|access-date=12 July 2021|website=www.refinery29.com|language=en-CA|archive-date=26 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526071013/https://www.refinery29.com/en-ca/2020/03/9530849/loren-gray-tik-tok-interview|url-status=live}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lisaandlena|@lisaandlena}} | [[लिसा र लिना]] | align=center | १.८९ | align=center| २७ अप्रिल २०१७ | align=center | {{age in days|27 April 2017|31 March 2019}} | align=center|<ref name=":2" /><ref name=":3" /> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@babyariel|@babyariel}} | [[बेबी एरियल]] | align=center | ३.६६ | {{sdash}} | {{sdash}} |align=center|<ref name=":2">{{cite web |url=https://www.promiflash.de/news/2017/04/27/bye-baby-ariel-lisa-und-lena-sind-nummer-1-bei-musical-ly.html |title=Bye Baby Ariel! Lisa & Lena sind Nummer 1 bei Musical.ly |date=27 April 2017 |website=Promiflash |access-date=31 March 2020 |archive-date=27 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027201120/https://www.promiflash.de/news/2017/04/27/bye-baby-ariel-lisa-und-lena-sind-nummer-1-bei-musical-ly.html |url-status=live }}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=https://www.tubefilter.com/2017/07/03/lisa-lena-supplanted-baby-ariel-musically-tour-uk/ |title=Lisa And Lena, Who Supplanted Baby Ariel As Musical.ly's Top Account, Will Tour The U.K. |last=Weiss |first=Geoff |date=3 July 2017 |website=[[Tubefilter]] |access-date=31 March 2020 |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919164015/https://www.tubefilter.com/2017/07/03/lisa-lena-supplanted-baby-ariel-musically-tour-uk/ |url-status=live }}</ref> |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] *[[स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकारहरूको सूची]] *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{Most popular social media accounts}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:बाइटडान्स]] oblg8wg7dhdkp9wa9sm13jevvafn5ra 1395325 1395324 2026-11-09T12:30:01Z Madeshi Brahman 78174 /* ऐतिहासिक सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरू */ 1395325 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:KhabyLame.jpg|upright|thumb|खाबी लामे [[टिकटक]]मा सर्वाधिक अनुयायीहरू भएका व्यक्ति हुन्।]] यो सूचीमा चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल [[टिकटक]]मा अनुयायीहरूको सङ्ख्याको आधारमा शीर्ष ५० खाताहरू समावेश छन्, जुन २०१८ मा [[म्युजिकल्ली]]सँग गाभिएको थियो।<ref>{{cite web|first=Jon|last=Russell|url=https://techcrunch.com/2018/08/02/musically-tiktok/|title=Short video service Musical.ly is merging into sister app TikTok|work=TechCrunch|date=2 August 2018|access-date=28 December 2022}}</ref> १ जनवरी २०२५ सम्म, यस मञ्चमा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका व्यक्ति खाबी लामे हुन्, जसको १६.२५ करोड अनुयायीहरू छन्। उनले २२ जुन २०२२ मा [[चार्ली डमेलियो]]लाई पछि पारेका थिए।<ref>{{cite web|first=Mia|last=Sato|url=https://www.theverge.com/2022/6/23/23180139/khaby-lame-tiktok-followers-charli-damelio|title=Khaby Lame is now the most-followed TikToker in the world|work=The Verge|date=23 June 2022|access-date=28 December 2022}}</ref> == सर्वाधिक पछ्याइएका खाताहरू == तलको तालिकामा टिकटकमा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका ५० खाताहरू सूचीबद्ध गरिएको छ भने सूचीमा प्रत्येक खाता र उनीहरूको उत्पत्तिको देशको विवरण पनि समावेश गरिएको छ।<ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/tiktok/top/50/most-followers|title=Top 50 TikTok users sorted by Followers - Socialblade TikTok Stats {{!}} TikTok Statistics|work=[[Social Blade]]|access-date=1 January 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://notcommon.com/most-followed/tiktok|title=Most Followed TikTok Accounts in the World in 2024|work=Notcommon|access-date=1 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240814235412/https://notcommon.com/most-followed/tiktok|archive-date=14 August 2024}}</ref> {{clear}} {|class="wikitable sortable" |+सर्वाधिक अनुसरण गरिएका खाताहरू {{As of|2025|1|1|lc=yes}} ! scope="col" | क्रम ! scope="col" | प्रयोगकर्ता नाम ! scope="col" | मालिक ! scope="col" | ब्रान्ड<br>खाता ! scope="col" | अनुयायीहरू<br />(करोड) ! scope="col" | मनपराइएको<br />(अर्ब) ! scope="col" | विवरण ! देश |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@khaby.lame|@khaby.lame}} | [[खाबी लामे]] | | style="text-align: center;" | १६.२४ | style="text-align: center;" | २.५ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{plainlist| * {{झण्डा|इटाली}} * {{झण्डा|सेनेगल}}<ref>{{cite magazine|first=Nick|last=Vivarelli|url=https://variety.com/2023/digital/global/khaby-lame-global-top-tiktok-creator-italias-got-talent-juror-1235539427/|title=Khaby Lame, World's Most-Followed TikTok Creator, Joins 'Italia's Got Talent' as Juror|magazine=Variety|date=1 March 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> }} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@charlidamelio|@charlidamelio}} | [[चार्ली डमेलियो]] | | style="text-align: center;" | १५.५७ | style="text-align: center;" | ११.८ | नर्तकी र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/charli-damelio/|title=Charli D'Amelio|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@mrbeast|@mrbeast}} | [[मिस्टर बिस्ट]] | | style="text-align: center;" | १०.६ | style="text-align: center;" | १.१ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|author=Chris Stokel-Walker|url=https://www.theguardian.com/technology/2022/nov/18/new-youtube-king-mrbeast-amateur-poster-who-became-54m-a-year-pro|title=New YouTube king MrBeast: amateur poster who became $54m-a-year pro|work=[[The Guardian]]|date=18 November 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bellapoarch|@bellapoarch}} | [[बेला पोर्च]] | | style="text-align: center;" | ९.४३ | style="text-align: center;" | २.४ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|फिलिपिन्स}}<br> {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Bianca|last=Geli|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/92040/bella-poarch-talks-about-sad-childhood-in-the-philippines-and-her-love-for-filipinos/story|title=Bella Poarch talks about sad childhood in the Philippines and her love for Filipinos|work=[[GMA Network]]|date=25 February 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@addisonre|@addisonre}} | [[एडिसन रे]] | | style="text-align: center;" | ८.८६ | style="text-align: center;" | ५.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व र नर्तकी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Jake|last=Skudder|url=https://www.hotnewhiphop.com/694743-addison-rae-net-worth|title=New YouTube king MrBeast: amateur poster who became $54m-a-year pro|work=[[HotNewHipHop]]|date=12 July 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@tiktok|@tiktok}} | [[टिकटक]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ८.३७ | style="text-align: center;" | ०.३३ | सामाजिक सञ्जाल सेवा | {{झण्डा|चीन}}<ref>{{cite web|first=Werner|last=Geyser|url=https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/|title=50 TikTok Stats That Will Blow Your Mind [Updated 2020]|work=Influencer Marketing Hub|date=11 January 2019|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604073536/https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/|archive-date=4 June 2020|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kimberly.loaiza|@kimberly.loaiza}} | [[किम्बर्ली लोइजा]] | | style="text-align: center;" | ८.३१ | style="text-align: center;" | ४.९ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite magazine|first=Jessica|last=Roiz|url=https://www.billboard.com/music/latin/kim-loaiza-facts-about-mexicos-rising-pop-star-1235113786/|title=5 Things You Should Know About Mexico's Rising Pop Star Kim Loaiza|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=14 July 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@zachking|@zachking}} | [[ज्याक किङ]] | | style="text-align: center;" | ८.२१ | style="text-align: center;" | १.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Jake|last=Skudder|url=https://www.hotnewhiphop.com/698770-zach-king-net-worth|title=Zach King Net Worth 2023: What Is The Influencer Worth?|work=[[HotNewHipHop]]|date=7 August 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@domelipa|@domelipa}} | डोमिनिक लिपा | | style="text-align: center;" | ७.६७ | style="text-align: center;" | ४.९ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite web|first=Laura|last=Sanders|url=https://www.ladbible.com/community/53021-dominik-lipa-net-worth-age-20210917|title=Who Is Dominik Lipa? Net Worth, Age, & Followers|work=[[LADbible]]|date=17 September 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240224193140/https://www.ladbible.com/community/53021-dominik-lipa-net-worth-age-20210917|archive-date=24 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@therock|@therock}} |[[द रक]] | | style="text-align: center;" | ७.५३ | style="text-align: center;" | ०.५७ | अभिनेता र कुस्ती खेलाडी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/the-rock/|title=Dwayne Johnson|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ११ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@cznburak|@cznburak}} | [[सिजेएन बुरक]] | | style="text-align: center;" | ७.५ | style="text-align: center;" | १.५ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|टर्की}}<ref>{{cite web|first=Menekse|last=Tokyay|url=https://www.arabnews.com/node/2342206/amp|title=Famous Turkish social media chef CZN Burak sues father for fraud|work=Arab News|date= 22 July 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@willsmith|@willsmith}} | [[विल स्मिथ]] | | style="text-align: center;" | ७.४९ | style="text-align: center;" | ०.५६ | अभिनेता र चलचित्र निर्माता | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/will-smith/|title=Will Smith|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bts_official_bighit|@bts_official_bighit}} | [[बिटिएस]] | | style="text-align: center;" | ७.१२ | style="text-align: center;" | १.५ | साङ्गीतिक समूह | {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite magazine|first1=Kelsey|last1=Lentz|first2=Ally|last2=psen|url=https://people.com/music/bts-members-everything-to-know/|title=BTS Members: Everything to Know About the K-Pop Supergroup|magazine=[[People (magazine)|People]]|date=27 November 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@billieeilish|@billieeilish}} |[[बिली आइलिस]] | | style="text-align: center;" | ६.९५ | style="text-align: center;" | ०.४५ | गायिका | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/billie-eilish/|title=Billie Eilish|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@jasonderulo|@jasonderulo}} | [[जेसन डेरुलो]] | | style="text-align: center;" | ६.५५ | style="text-align: center;" | १.३ | गायक | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/jason-derulo/|title=Jason Derulo|magazine=People|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १६ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@williesalim|@williesalim}} | विली सलिम | | style="text-align: center;" | ६.४१ | style="text-align: center;" | १.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}}<ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/youtube/channel/UCPCaXSwaos-QI03iZtx8I6g|title=Willie Salim's YouTube Stats (Summary Profile)|work=Social Blade|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@selenagomez|@selenagomez}} |[[सेलिना गोमेज]] | | style="text-align: center;" | ५८.१ | style="text-align: center;" | ०.६४ | गायिका र अभिनेत्री | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/selena-gomez/|title=Selena Gomez|magazine=People|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kyliejenner|@kyliejenner}} |[[काइली जेनर]] | | style="text-align: center;" | ५.६९ | style="text-align: center;" | १.५ | व्यक्तित्व र व्यापारी | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@youneszarou|@youneszarou}} | युनेस जारू | | style="text-align: center;" | ५.६४ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जर्मनी}}<ref>{{cite web|first=Laura|last=Sanders|url=https://www.ladbible.com/community/53021-younes-zarou-net-worth-age-20210917|title=Who Is Younes Zarou? Net Worth, Age & Followers|work=[[LADbible]]|date=17 September 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208045204/https://www.ladbible.com/community/53021-younes-zarou-net-worth-age-20210917|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bayashi.tiktok|@bayashi.tiktok}} | हिरोआकी नाकाबायासी | | style="text-align: center;" | ५.५४ | style="text-align: center;" | १.७ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जापान}}<ref name="japanbuzz1">{{cite web|url=https://www.japanbuzz.info/top-20-tiktok-influencers-in-japan/|title=Top 20 TikTok Influencers in Japan – Updated 2024|work=Japan Buzz|date=4 January 2024 |access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@dixiedamelio|@dixiedamelio}} | [[डिक्सी डमेलियो]] | | style="text-align: center;" | ५.५४ | style="text-align: center;" | ३.३ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|url=https://meaww.com/profile/dixie-d-amelio|title=Dixie D'Amelio|work=Meaww|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@spencerx|@spencerx}} | स्पेर्न्सर पोलाङ्को नाइट | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | १.३ | बिटबक्सर र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Khushali|last=Srivastava|url=https://meaww.com/spencer-polanco-knight-beatboxing-influencers-net-worth-will-blow-your-mind|title=Spencer Polanco Knight: Beatboxing influencer's net worth will blow your mind|work=Meaww|date=25 March 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@vilmeijuga|@vilmeijuga}} | विल्मे | | style="text-align: center;" | ५.५५ | style="text-align: center;" | १.७ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@spencerx|@spencerx}} | स्पेन्सर नाइट | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व, बिटबक्सर, र गीतकार | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@karolg|@karolg}} | [[कारोल जी]] | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | ०.४७ | गायिका | {{झण्डा|कोलम्बिया}}<ref>{{cite web|first=Matt|last=Collar|url=https://www.allmusic.com/artist/karol-g-mn0003495582|title=Karol G AllMusic Bio|work=[[AllMusic]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lorengray|@lorengray}} | [[लोरेन ग्रे]] | | style="text-align: center;" | ५.३५ | style="text-align: center;" | ३.० | गायिका, नर्तकी, अभिनेत्री, र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref name=":0">{{cite magazine|first=Carolyn|last=Twersky|url=https://www.seventeen.com/celebrity/music/a25844917/loren-gray-facts/|title=11 Fun Facts About Pop Star Loren Gray|magazine=[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]|date=10 January 2019|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20190110215558/https://www.seventeen.com/celebrity/music/a25844917/loren-gray-facts/|archive-date=10 January 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@realmadrid|@realmadrid}} | [[रियल म्याड्रिड]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ५.३७ | style="text-align: center;" | १.२ | व्यवसायिक फुटबल क्लब | nowrap|{{झण्डा|स्पेन}}<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Real-Madrid|title=Real Madrid History & Notable Players Britannica|encyclopedia=[[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]]|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@homm9k|@homm9k}} | होमा | | style="text-align: center;" | ५.३ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कजाख्स्तान}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@justmaiko|@justmaiko}} | माइकल ली | | style="text-align: center;" | ५.१ | style="text-align: center;" | १.५ | नर्तकी र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kallmekris|@kallmekris}} | [[क्रिस्टिना कोलिन्स]] | | style="text-align: center;" | ५.०८ | style="text-align: center;" | २.४ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व र हजम | {{झण्डा|क्यानडा}}<ref>{{cite web|first=Sarah|last=Anderson|url=https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-tiktok-star-kall-me-kris|title=One of Canada's biggest TikTokers reveals the secret to her 37-million-follower success|work=Daily Hive|date=15 October 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329230849/https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-tiktok-star-kall-me-kris|archive-date=29 March 2023|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@roses_are_rosie|@roses_are_rosie}} | [[रोसे]] | | style="text-align: center;" | ५.० | style="text-align: center;" | ०.५९ | गायिका | {{plainlist| * {{झण्डा|न्युजिल्यान्ड}} * {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite web|first=David|last=Crone|url=https://www.allmusic.com/artist/ros%C3%A9-mn0004036243|title=Rosé AllMusic Bio|work=[[AllMusic]]|access-date=7 February 2024}}</ref> }} |- !३१ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@espn|@espn}} |[[इएसपिएन]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.९५ | style="text-align: center;" | ६.३ | खेलकुद च्यानल |{{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|url=https://bristolallheart.com/directory/espn/|title=ESPN - Bristol, Connecticut the All Heart City|website=bristolallheart.com|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bp_tiktok|@bp_tiktok}} |[[ब्ल्याकपिङ्क]] | | style="text-align: center;" | ४.९३ | style="text-align: center;" | ०.५९ | साङ्गीतिक समूह | {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite web|first=Olivia|last=Munson|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2023/04/12/blackpink-jisoo-jennie-rose-lisa-music-tour-coachella-awards/11648917002/|title='Blackpink in your area': Everything to know about the alluring group's members, tour and more|work=[[USA Today]]|date=16 October 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@brentrivera|@brentrivera}} |[[ब्रेन्ट रिभेरा]] | | style="text-align: center;" | ४.८६ | style="text-align: center;" | १.६ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@carlosferiag|@carlosferiag}} | कार्लोस फेइरा | | style="text-align: center;" | ४.६८ | style="text-align: center;" | २.५ |गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कोलम्बिया}}<ref>{{cite web|url=https://hollywoodgazette.com/top-tiktok-influencers-tiktokers-colombia/|title=Top 4 TikTok Influencers & TikTokers in Colombia|work=Hollywood Gazette|date=16 February 2023|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208045203/https://hollywoodgazette.com/top-tiktok-influencers-tiktokers-colombia/|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@riaricis|@riaricis}} | रिया रिसिस | | style="text-align: center;" | ४.६१ | style="text-align: center;" | १.६ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}}<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3206198/indonesian-youtuber-ria-ricis-under-fire-filming-infant-daughter-jet-ski|title=Indonesian YouTuber under fire for video of infant daughter on a jet ski with no life jacketa|work=scmp|date=10 January 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@championsleague|@championsleague}} |[[युएफा च्याम्पियन्स लिग]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.५९ | style="text-align: center;" | १.७ | वर्षिक क्लब फुटबल प्रतियोगिता | {{झण्डा|स्पेन}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@itsjojosiwa|@itsjojosiwa}} |[[जोजो सिवा]] | | style="text-align: center;" | ४.५८ | style="text-align: center;" | २ | गायिका, नर्तकी, अभिनेत्री, र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|first=Andrea|last=Wurzburger|url=https://people.com/music/jojo-siwa-career-in-photos/|title=From 'Dance Moms' to Super Stardom: JoJo Siwa's Life in Photos|magazine=People|date=19 May 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@pongamoslo_a_prueba|@pongamoslo_a_prueba}} | पोङ्गामोस्लो आ प्रुएबा | | style="text-align: center;" | ४.५७ | style="text-align: center;" | १.६ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite web|url=https://www.vidcon.com/mexico/creator/228027/|title=Jimmy Álvarez - Pongámoslo a Prueba|work=Vidcon|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208050706/https://www.vidcon.com/mexico/creator/228027/|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@joealbanese|@joealbanese}} | जो अल्बानिस | | style="text-align: center;" | ४.४२ | style="text-align: center;" | १.८ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@junya1gou|@junya1gou}} | जुन्या गोउ | | style="text-align: center;" | ४.४२ | style="text-align: center;" | ०.७१ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जापान}}<ref name="japanbuzz1"/> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@nianaguerrero|@nianaguerrero}} | नियाना गुरेरो | | style="text-align: center;" | ४.४ | style="text-align: center;" | १ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|फिलिपिन्स}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@omari.to|@omari.to}} | आलिभ ओमर | | style="text-align: center;" | ४.३५ | style="text-align: center;" | ०.४७ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कजाख्स्तान}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@iamferv|@iamferv}} |काटेस | | style="text-align: center;" | ४.२९ | style="text-align: center;" | ३.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{plainlist| * {{झण्डा|चिली}} * {{झण्डा|मेक्सिको}} }} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@fcbarcelona|@fcbarcelona}} |[[एफसी बार्सिलोना|बार्सिलोना फुटबल क्लब]] |{{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२९ | style="text-align: center;" | १.३ | ब्यावसायिक फुटबल क्लब | {{झण्डा|स्पेन}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@netflix|@netflix}} | [[नेटफ्लिक्स]] | | style="text-align: center;" | ४.३ | style="text-align: center;" | १.२ | सदस्यतामा आधारित भिडियो स्ट्रिमिङ सेवा | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@psg|@psg}} | [[पेरिस सेन्ट-जर्मेन]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२६ | style="text-align: center;" | ०.६७ | फुटबल क्लब | {{झण्डा|फ्रान्स}}<ref>{{cite news|url=https://apnews.com/article/psg-champion-french-league-title-mbappe-3ab347184bc42b27009e8733ef4f5a11|title=Analysis: How Paris Saint-Germain won a record 12th French league title|newspaper=[[Associated Press]]|date=28 April 2024|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@barstoolsports|@barstoolsports}} | [[बारस्टुल स्पोर्ट्स]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२५ | style="text-align: center;" | ८.१ | ब्लग वेबसाइट र डिजिटल मिडिया कम्पजी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite news|first=Jason|last=Ankeny|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna53821689|title=The Man Behind the 'Bible of Bro Culture'|work=[[NBC News]]|date=13 December 2013|access-date=2 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225214705/https://www.nbcnews.com/id/wbna53821689|archive-date=25 February 2021|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@noelgoescrazy|@noelgoescrazy}} | नोएल रोबिन्सन | | style="text-align: center;" | ४.१८ | style="text-align: center;" | ०.७२ | नर्तकी, सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जर्मनी}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४९ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@xoteam|@xoteam}} |जो टिम | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.१ | style="text-align: center;" | १.३ | साङ्गीतिक समूह र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|रुस}}<ref>{{cite web |first=Vivian |last=Mutsoli |url=https://www.tuko.co.ke/facts-lifehacks/celebrity-biographies/491517-xo-team-members-names-profiles-questions-answered/ |title=XO Team members names and profiles: All your questions answered |work=Tuko |date=24 January 2023 |access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ५० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@gordonramsayofficial|@gordonramsayofficial}} | गोर्डन रामजी | | style="text-align: center;" | ४.०८ | style="text-align: center;" | ०.७० | सेफ, रेस्टुरेन्ट सञ्चालक र टेलिभिजन प्रस्तोता | {{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}}<ref>{{cite web|first=Allison|last=Arnold|url=https://www.delish.com/restaurants/a45835031/gordon-ramsay-tv-shows/|title=A Comprehensive List Of Every Gordon Ramsay TV Show|work=Delish|date=14 November 2023|access-date=5 May 2024}}</ref> |- |} == ऐतिहासिक सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरू == [[File:Charli D'Amelio 3.jpg|thumb|खाबी लामेले उछिन्नु अगाडि [[चार्ली डमेलियो]] लगातार दुई वर्षसम्म सबैभन्दा अनुयायीहरू भएको प्रयोगकर्ता थिइन्।|290x290px]] निम्न तालिकामा आधिकारिक टिकटकको आधिकारिक खाता बाहेक कुनै समय [[टिकटक]]मा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरूको सूची दिइएको छ। २२ जुन २०२२ मा खाबी लामे सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका टिकटक प्रयोगकर्ता बन्नु अघि, [[चार्ली डमेलियो]] सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका टिकटक प्रयोगकर्ता थिइन्। अघिल्लो रेकर्ड धारक, लोरेन ग्रेलाई पार गर्दै डिमेलियो २५ मार्च २०२० मा ४.१४ करोड अनुयायीका साथ सबैभन्दा धेरै अनुसरणकर्ता भएको टिकटक प्रयोगकर्ता बनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |last=Leskin |first=Paige |title=Charli D'Amelio has officially become the most followed creator on TikTok |url=https://www.businessinsider.com/tiktok-charli-damelio-most-popular-creator-loren-gray-2020-3 |access-date=28 December 2022 |website=Business Insider |language=en}}</ref> सोही वर्ष पछि, डिमेलियो १० करोड अनुयायीहरू पुग्ने पहिलो टिकटक प्रयोगकर्ता पनि बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{Cite news |date=23 November 2020 |title=TikTok star Charli D'Amelio first to hit 100m followers |language=en|work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/technology-55048385 |access-date=28 December 2022}}</ref> लोरेन ग्रेभन्दा पहिले लिसा र लिना टिकटकमा सबैभन्दा धेरै अनुयायी भएका व्यक्तिहरू थिए, जसले खाता मेटाउने समयमा ३ करोड २७ लाख भन्दा बढी अनुयायीहरू थिए। उनीहरूले मार्च २०१९ मा गोपनीयताको चिन्ता र सेवा प्रति उनीहरूको रुचि गुमाएको कारण देखाउँदै आफ्नो खाता मेटाएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.inverse.com/article/53052-tiktok-most-popular-influnencers|title=Many of TikTok's Biggest Influencers All Seem to Share One Common Talent|last=Paez|first=Danny|website=Inverse|date=7 February 2019 |access-date=31 May 2019|archive-date=28 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028090419/https://www.inverse.com/article/53052-tiktok-most-popular-influnencers|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://shortyawards.com/9th/lisaandlena|title=Lisa and Lena – The Shorty Awards|website=Shorty Awards|access-date=31 May 2019|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923233200/https://shortyawards.com/9th/lisaandlena|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/|title=20 minutes – Lisa and Lena delete their Tiktok account|website=halids|access-date=31 May 2019|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101012217/https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101012217/https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/ |date=1 November 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/|title=Influencer twins Lisa and Lena delete Tik Tok account|access-date=31 May 2019|archive-date=21 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021220507/https://www.vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021220507/https://www.vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/ |date=21 October 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bravo.de/lisa-lena-loeschen-tiktok-account-wie-sicher-ist-die-app-381096.html|title=Lisa & Lena löschen TikTok-Account: Wie sicher ist die App?|website=Bravo.de|date=April 2019 |language=de|access-date=31 May 2019|archive-date=20 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820120110/https://www.bravo.de/lisa-lena-loeschen-tiktok-account-wie-sicher-ist-die-app-381096.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jeugdjournaal.nl/artikel/2278582-lena-en-lisa-stoppen-met-tiktok.html|title=Lena en Lisa stoppen met TikTok|website=jeugdjournaal.nl|date=April 2019 |language=nl|access-date=31 May 2019|archive-date=20 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020141314/https://jeugdjournaal.nl/artikel/2278582-lena-en-lisa-stoppen-met-tiktok.html|url-status=live}}</ref> उनीहरूले ७ मे २०२० मा सोही प्रयोगकर्ता नामको साथ नयाँ खातामा टिकटकमा पुन: सामेल भएका थिए। लिसा र लिनाभन्दा पहिले बेबी एरियल टिकटकमा सबैभन्दा धेरै अनुयायी हुने व्यक्ति थिइन्।<ref name=":2" /><ref name=":3" /> {{legend|#D0F0C0|कायम गरिएको दिनहरूको ऐतिहासिक सङ्ख्याको लागि हालको कीर्तिमान}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> {|class="wikitable sortable" ! प्रयोगकर्ता नम ! मालिक !{{Abbr|अनुयायीहरू<br />(करोड)|The approximate number of followers each user had when they became TikTok's most followed user.}} ! पुगेको मिति ! दिन कायम ! class="unsortable" | स्रोत(हरू) |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@khaby.lame|@khaby.lame}} | खाबी लामे | align=center | १४.२४<!--This is the number of followers Khaby Lame had when he became #1. Do not change this to his current follower count.--> | align=center| २२ जुन २०२२ | style="background:#d0f0c0; text-align:center;| {{age in days|22 June 2022}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> | align=center|<ref name="vrge">{{Cite web|last=Sato|first=Mia|title=Khaby Lame is now the most-followed TikToker in the world|url=https://www.theverge.com/2022/6/23/23180139/khaby-lame-tiktok-followers-charli-damelio|date=23 June 2022|access-date=23 June 2022|website=The Verge|language=en-US|archive-date=|archive-url=}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@charlidamelio|@charlidamelio}} | [[चार्ली डमेलियो]] | align=center | ४.१४ | align=center| २५ मार्च २०२० | style="text-align:center;| {{age in days|25 March 2020|22 June 2022}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> | align=center|<ref name="etonline">{{Cite web|title=Charli D'Amelio Becomes the Most Followed TikTok Star|url=https://www.etonline.com/charli-damelio-surpasses-loren-gray-to-become-the-most-followed-tiktok-star-143629|access-date=25 March 2020|website=Entertainment Tonight|date=25 March 2020 |language=en-US|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129143148/https://www.etonline.com/charli-damelio-surpasses-loren-gray-to-become-the-most-followed-tiktok-star-143629|url-status=live}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lorengray|@lorengray}} | [[लोरेन ग्रे]] | align=center | ३.२८ | align=center| ३१ मार्च २०१९ | align=center| {{age in days|31 March 2019|25 March 2020}} | align=center|<ref>{{Cite web|last=Pasarow|first=Anabel|title=Loren Gray Shares What It's Really Like To Be The Most Followed Person On TikTok|url=https://www.refinery29.com/en-ca/2020/03/9530849/loren-gray-tik-tok-interview|access-date=12 July 2021|website=www.refinery29.com|language=en-CA|archive-date=26 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526071013/https://www.refinery29.com/en-ca/2020/03/9530849/loren-gray-tik-tok-interview|url-status=live}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lisaandlena|@lisaandlena}} | [[लिसा र लिना]] | align=center | १.८९ | align=center| २७ अप्रिल २०१७ | align=center | {{age in days|27 April 2017|31 March 2019}} | align=center|<ref name=":2" /><ref name=":3" /> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@babyariel|@babyariel}} | [[बेबी एरियल]] | align=center | ३.६६ | {{sdash}} | {{sdash}} |align=center|<ref name=":2">{{cite web |url=https://www.promiflash.de/news/2017/04/27/bye-baby-ariel-lisa-und-lena-sind-nummer-1-bei-musical-ly.html |title=Bye Baby Ariel! Lisa & Lena sind Nummer 1 bei Musical.ly |date=27 April 2017 |website=Promiflash |access-date=31 March 2020 |archive-date=27 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027201120/https://www.promiflash.de/news/2017/04/27/bye-baby-ariel-lisa-und-lena-sind-nummer-1-bei-musical-ly.html |url-status=live }}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=https://www.tubefilter.com/2017/07/03/lisa-lena-supplanted-baby-ariel-musically-tour-uk/ |title=Lisa And Lena, Who Supplanted Baby Ariel As Musical.ly's Top Account, Will Tour The U.K. |last=Weiss |first=Geoff |date=3 July 2017 |website=[[Tubefilter]] |access-date=31 March 2020 |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919164015/https://www.tubefilter.com/2017/07/03/lisa-lena-supplanted-baby-ariel-musically-tour-uk/ |url-status=live }}</ref> |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] *[[स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकारहरूको सूची]] *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{Most popular social media accounts}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:बाइटडान्स]] nzsz9qsc3ioukkfn88opfczagjlef16 1395326 1395325 2026-11-09T12:30:15Z Madeshi Brahman 78174 /* ऐतिहासिक सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरू */ 1395326 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:KhabyLame.jpg|upright|thumb|खाबी लामे [[टिकटक]]मा सर्वाधिक अनुयायीहरू भएका व्यक्ति हुन्।]] यो सूचीमा चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल [[टिकटक]]मा अनुयायीहरूको सङ्ख्याको आधारमा शीर्ष ५० खाताहरू समावेश छन्, जुन २०१८ मा [[म्युजिकल्ली]]सँग गाभिएको थियो।<ref>{{cite web|first=Jon|last=Russell|url=https://techcrunch.com/2018/08/02/musically-tiktok/|title=Short video service Musical.ly is merging into sister app TikTok|work=TechCrunch|date=2 August 2018|access-date=28 December 2022}}</ref> १ जनवरी २०२५ सम्म, यस मञ्चमा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका व्यक्ति खाबी लामे हुन्, जसको १६.२५ करोड अनुयायीहरू छन्। उनले २२ जुन २०२२ मा [[चार्ली डमेलियो]]लाई पछि पारेका थिए।<ref>{{cite web|first=Mia|last=Sato|url=https://www.theverge.com/2022/6/23/23180139/khaby-lame-tiktok-followers-charli-damelio|title=Khaby Lame is now the most-followed TikToker in the world|work=The Verge|date=23 June 2022|access-date=28 December 2022}}</ref> == सर्वाधिक पछ्याइएका खाताहरू == तलको तालिकामा टिकटकमा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका ५० खाताहरू सूचीबद्ध गरिएको छ भने सूचीमा प्रत्येक खाता र उनीहरूको उत्पत्तिको देशको विवरण पनि समावेश गरिएको छ।<ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/tiktok/top/50/most-followers|title=Top 50 TikTok users sorted by Followers - Socialblade TikTok Stats {{!}} TikTok Statistics|work=[[Social Blade]]|access-date=1 January 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://notcommon.com/most-followed/tiktok|title=Most Followed TikTok Accounts in the World in 2024|work=Notcommon|access-date=1 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240814235412/https://notcommon.com/most-followed/tiktok|archive-date=14 August 2024}}</ref> {{clear}} {|class="wikitable sortable" |+सर्वाधिक अनुसरण गरिएका खाताहरू {{As of|2025|1|1|lc=yes}} ! scope="col" | क्रम ! scope="col" | प्रयोगकर्ता नाम ! scope="col" | मालिक ! scope="col" | ब्रान्ड<br>खाता ! scope="col" | अनुयायीहरू<br />(करोड) ! scope="col" | मनपराइएको<br />(अर्ब) ! scope="col" | विवरण ! देश |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@khaby.lame|@khaby.lame}} | [[खाबी लामे]] | | style="text-align: center;" | १६.२४ | style="text-align: center;" | २.५ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{plainlist| * {{झण्डा|इटाली}} * {{झण्डा|सेनेगल}}<ref>{{cite magazine|first=Nick|last=Vivarelli|url=https://variety.com/2023/digital/global/khaby-lame-global-top-tiktok-creator-italias-got-talent-juror-1235539427/|title=Khaby Lame, World's Most-Followed TikTok Creator, Joins 'Italia's Got Talent' as Juror|magazine=Variety|date=1 March 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> }} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@charlidamelio|@charlidamelio}} | [[चार्ली डमेलियो]] | | style="text-align: center;" | १५.५७ | style="text-align: center;" | ११.८ | नर्तकी र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/charli-damelio/|title=Charli D'Amelio|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@mrbeast|@mrbeast}} | [[मिस्टर बिस्ट]] | | style="text-align: center;" | १०.६ | style="text-align: center;" | १.१ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|author=Chris Stokel-Walker|url=https://www.theguardian.com/technology/2022/nov/18/new-youtube-king-mrbeast-amateur-poster-who-became-54m-a-year-pro|title=New YouTube king MrBeast: amateur poster who became $54m-a-year pro|work=[[The Guardian]]|date=18 November 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bellapoarch|@bellapoarch}} | [[बेला पोर्च]] | | style="text-align: center;" | ९.४३ | style="text-align: center;" | २.४ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|फिलिपिन्स}}<br> {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Bianca|last=Geli|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/92040/bella-poarch-talks-about-sad-childhood-in-the-philippines-and-her-love-for-filipinos/story|title=Bella Poarch talks about sad childhood in the Philippines and her love for Filipinos|work=[[GMA Network]]|date=25 February 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@addisonre|@addisonre}} | [[एडिसन रे]] | | style="text-align: center;" | ८.८६ | style="text-align: center;" | ५.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व र नर्तकी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Jake|last=Skudder|url=https://www.hotnewhiphop.com/694743-addison-rae-net-worth|title=New YouTube king MrBeast: amateur poster who became $54m-a-year pro|work=[[HotNewHipHop]]|date=12 July 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@tiktok|@tiktok}} | [[टिकटक]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ८.३७ | style="text-align: center;" | ०.३३ | सामाजिक सञ्जाल सेवा | {{झण्डा|चीन}}<ref>{{cite web|first=Werner|last=Geyser|url=https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/|title=50 TikTok Stats That Will Blow Your Mind [Updated 2020]|work=Influencer Marketing Hub|date=11 January 2019|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604073536/https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/|archive-date=4 June 2020|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kimberly.loaiza|@kimberly.loaiza}} | [[किम्बर्ली लोइजा]] | | style="text-align: center;" | ८.३१ | style="text-align: center;" | ४.९ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite magazine|first=Jessica|last=Roiz|url=https://www.billboard.com/music/latin/kim-loaiza-facts-about-mexicos-rising-pop-star-1235113786/|title=5 Things You Should Know About Mexico's Rising Pop Star Kim Loaiza|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=14 July 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@zachking|@zachking}} | [[ज्याक किङ]] | | style="text-align: center;" | ८.२१ | style="text-align: center;" | १.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Jake|last=Skudder|url=https://www.hotnewhiphop.com/698770-zach-king-net-worth|title=Zach King Net Worth 2023: What Is The Influencer Worth?|work=[[HotNewHipHop]]|date=7 August 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@domelipa|@domelipa}} | डोमिनिक लिपा | | style="text-align: center;" | ७.६७ | style="text-align: center;" | ४.९ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite web|first=Laura|last=Sanders|url=https://www.ladbible.com/community/53021-dominik-lipa-net-worth-age-20210917|title=Who Is Dominik Lipa? Net Worth, Age, & Followers|work=[[LADbible]]|date=17 September 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240224193140/https://www.ladbible.com/community/53021-dominik-lipa-net-worth-age-20210917|archive-date=24 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@therock|@therock}} |[[द रक]] | | style="text-align: center;" | ७.५३ | style="text-align: center;" | ०.५७ | अभिनेता र कुस्ती खेलाडी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/the-rock/|title=Dwayne Johnson|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ११ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@cznburak|@cznburak}} | [[सिजेएन बुरक]] | | style="text-align: center;" | ७.५ | style="text-align: center;" | १.५ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|टर्की}}<ref>{{cite web|first=Menekse|last=Tokyay|url=https://www.arabnews.com/node/2342206/amp|title=Famous Turkish social media chef CZN Burak sues father for fraud|work=Arab News|date= 22 July 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@willsmith|@willsmith}} | [[विल स्मिथ]] | | style="text-align: center;" | ७.४९ | style="text-align: center;" | ०.५६ | अभिनेता र चलचित्र निर्माता | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/will-smith/|title=Will Smith|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bts_official_bighit|@bts_official_bighit}} | [[बिटिएस]] | | style="text-align: center;" | ७.१२ | style="text-align: center;" | १.५ | साङ्गीतिक समूह | {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite magazine|first1=Kelsey|last1=Lentz|first2=Ally|last2=psen|url=https://people.com/music/bts-members-everything-to-know/|title=BTS Members: Everything to Know About the K-Pop Supergroup|magazine=[[People (magazine)|People]]|date=27 November 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@billieeilish|@billieeilish}} |[[बिली आइलिस]] | | style="text-align: center;" | ६.९५ | style="text-align: center;" | ०.४५ | गायिका | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/billie-eilish/|title=Billie Eilish|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@jasonderulo|@jasonderulo}} | [[जेसन डेरुलो]] | | style="text-align: center;" | ६.५५ | style="text-align: center;" | १.३ | गायक | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/jason-derulo/|title=Jason Derulo|magazine=People|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १६ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@williesalim|@williesalim}} | विली सलिम | | style="text-align: center;" | ६.४१ | style="text-align: center;" | १.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}}<ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/youtube/channel/UCPCaXSwaos-QI03iZtx8I6g|title=Willie Salim's YouTube Stats (Summary Profile)|work=Social Blade|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@selenagomez|@selenagomez}} |[[सेलिना गोमेज]] | | style="text-align: center;" | ५८.१ | style="text-align: center;" | ०.६४ | गायिका र अभिनेत्री | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/selena-gomez/|title=Selena Gomez|magazine=People|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kyliejenner|@kyliejenner}} |[[काइली जेनर]] | | style="text-align: center;" | ५.६९ | style="text-align: center;" | १.५ | व्यक्तित्व र व्यापारी | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@youneszarou|@youneszarou}} | युनेस जारू | | style="text-align: center;" | ५.६४ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जर्मनी}}<ref>{{cite web|first=Laura|last=Sanders|url=https://www.ladbible.com/community/53021-younes-zarou-net-worth-age-20210917|title=Who Is Younes Zarou? Net Worth, Age & Followers|work=[[LADbible]]|date=17 September 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208045204/https://www.ladbible.com/community/53021-younes-zarou-net-worth-age-20210917|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bayashi.tiktok|@bayashi.tiktok}} | हिरोआकी नाकाबायासी | | style="text-align: center;" | ५.५४ | style="text-align: center;" | १.७ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जापान}}<ref name="japanbuzz1">{{cite web|url=https://www.japanbuzz.info/top-20-tiktok-influencers-in-japan/|title=Top 20 TikTok Influencers in Japan – Updated 2024|work=Japan Buzz|date=4 January 2024 |access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@dixiedamelio|@dixiedamelio}} | [[डिक्सी डमेलियो]] | | style="text-align: center;" | ५.५४ | style="text-align: center;" | ३.३ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|url=https://meaww.com/profile/dixie-d-amelio|title=Dixie D'Amelio|work=Meaww|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@spencerx|@spencerx}} | स्पेर्न्सर पोलाङ्को नाइट | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | १.३ | बिटबक्सर र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Khushali|last=Srivastava|url=https://meaww.com/spencer-polanco-knight-beatboxing-influencers-net-worth-will-blow-your-mind|title=Spencer Polanco Knight: Beatboxing influencer's net worth will blow your mind|work=Meaww|date=25 March 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@vilmeijuga|@vilmeijuga}} | विल्मे | | style="text-align: center;" | ५.५५ | style="text-align: center;" | १.७ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@spencerx|@spencerx}} | स्पेन्सर नाइट | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व, बिटबक्सर, र गीतकार | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@karolg|@karolg}} | [[कारोल जी]] | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | ०.४७ | गायिका | {{झण्डा|कोलम्बिया}}<ref>{{cite web|first=Matt|last=Collar|url=https://www.allmusic.com/artist/karol-g-mn0003495582|title=Karol G AllMusic Bio|work=[[AllMusic]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lorengray|@lorengray}} | [[लोरेन ग्रे]] | | style="text-align: center;" | ५.३५ | style="text-align: center;" | ३.० | गायिका, नर्तकी, अभिनेत्री, र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref name=":0">{{cite magazine|first=Carolyn|last=Twersky|url=https://www.seventeen.com/celebrity/music/a25844917/loren-gray-facts/|title=11 Fun Facts About Pop Star Loren Gray|magazine=[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]|date=10 January 2019|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20190110215558/https://www.seventeen.com/celebrity/music/a25844917/loren-gray-facts/|archive-date=10 January 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@realmadrid|@realmadrid}} | [[रियल म्याड्रिड]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ५.३७ | style="text-align: center;" | १.२ | व्यवसायिक फुटबल क्लब | nowrap|{{झण्डा|स्पेन}}<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Real-Madrid|title=Real Madrid History & Notable Players Britannica|encyclopedia=[[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]]|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@homm9k|@homm9k}} | होमा | | style="text-align: center;" | ५.३ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कजाख्स्तान}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@justmaiko|@justmaiko}} | माइकल ली | | style="text-align: center;" | ५.१ | style="text-align: center;" | १.५ | नर्तकी र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kallmekris|@kallmekris}} | [[क्रिस्टिना कोलिन्स]] | | style="text-align: center;" | ५.०८ | style="text-align: center;" | २.४ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व र हजम | {{झण्डा|क्यानडा}}<ref>{{cite web|first=Sarah|last=Anderson|url=https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-tiktok-star-kall-me-kris|title=One of Canada's biggest TikTokers reveals the secret to her 37-million-follower success|work=Daily Hive|date=15 October 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329230849/https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-tiktok-star-kall-me-kris|archive-date=29 March 2023|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@roses_are_rosie|@roses_are_rosie}} | [[रोसे]] | | style="text-align: center;" | ५.० | style="text-align: center;" | ०.५९ | गायिका | {{plainlist| * {{झण्डा|न्युजिल्यान्ड}} * {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite web|first=David|last=Crone|url=https://www.allmusic.com/artist/ros%C3%A9-mn0004036243|title=Rosé AllMusic Bio|work=[[AllMusic]]|access-date=7 February 2024}}</ref> }} |- !३१ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@espn|@espn}} |[[इएसपिएन]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.९५ | style="text-align: center;" | ६.३ | खेलकुद च्यानल |{{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|url=https://bristolallheart.com/directory/espn/|title=ESPN - Bristol, Connecticut the All Heart City|website=bristolallheart.com|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bp_tiktok|@bp_tiktok}} |[[ब्ल्याकपिङ्क]] | | style="text-align: center;" | ४.९३ | style="text-align: center;" | ०.५९ | साङ्गीतिक समूह | {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite web|first=Olivia|last=Munson|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2023/04/12/blackpink-jisoo-jennie-rose-lisa-music-tour-coachella-awards/11648917002/|title='Blackpink in your area': Everything to know about the alluring group's members, tour and more|work=[[USA Today]]|date=16 October 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@brentrivera|@brentrivera}} |[[ब्रेन्ट रिभेरा]] | | style="text-align: center;" | ४.८६ | style="text-align: center;" | १.६ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@carlosferiag|@carlosferiag}} | कार्लोस फेइरा | | style="text-align: center;" | ४.६८ | style="text-align: center;" | २.५ |गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कोलम्बिया}}<ref>{{cite web|url=https://hollywoodgazette.com/top-tiktok-influencers-tiktokers-colombia/|title=Top 4 TikTok Influencers & TikTokers in Colombia|work=Hollywood Gazette|date=16 February 2023|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208045203/https://hollywoodgazette.com/top-tiktok-influencers-tiktokers-colombia/|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@riaricis|@riaricis}} | रिया रिसिस | | style="text-align: center;" | ४.६१ | style="text-align: center;" | १.६ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}}<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3206198/indonesian-youtuber-ria-ricis-under-fire-filming-infant-daughter-jet-ski|title=Indonesian YouTuber under fire for video of infant daughter on a jet ski with no life jacketa|work=scmp|date=10 January 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@championsleague|@championsleague}} |[[युएफा च्याम्पियन्स लिग]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.५९ | style="text-align: center;" | १.७ | वर्षिक क्लब फुटबल प्रतियोगिता | {{झण्डा|स्पेन}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@itsjojosiwa|@itsjojosiwa}} |[[जोजो सिवा]] | | style="text-align: center;" | ४.५८ | style="text-align: center;" | २ | गायिका, नर्तकी, अभिनेत्री, र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|first=Andrea|last=Wurzburger|url=https://people.com/music/jojo-siwa-career-in-photos/|title=From 'Dance Moms' to Super Stardom: JoJo Siwa's Life in Photos|magazine=People|date=19 May 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@pongamoslo_a_prueba|@pongamoslo_a_prueba}} | पोङ्गामोस्लो आ प्रुएबा | | style="text-align: center;" | ४.५७ | style="text-align: center;" | १.६ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite web|url=https://www.vidcon.com/mexico/creator/228027/|title=Jimmy Álvarez - Pongámoslo a Prueba|work=Vidcon|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208050706/https://www.vidcon.com/mexico/creator/228027/|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@joealbanese|@joealbanese}} | जो अल्बानिस | | style="text-align: center;" | ४.४२ | style="text-align: center;" | १.८ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@junya1gou|@junya1gou}} | जुन्या गोउ | | style="text-align: center;" | ४.४२ | style="text-align: center;" | ०.७१ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जापान}}<ref name="japanbuzz1"/> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@nianaguerrero|@nianaguerrero}} | नियाना गुरेरो | | style="text-align: center;" | ४.४ | style="text-align: center;" | १ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|फिलिपिन्स}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@omari.to|@omari.to}} | आलिभ ओमर | | style="text-align: center;" | ४.३५ | style="text-align: center;" | ०.४७ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कजाख्स्तान}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@iamferv|@iamferv}} |काटेस | | style="text-align: center;" | ४.२९ | style="text-align: center;" | ३.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{plainlist| * {{झण्डा|चिली}} * {{झण्डा|मेक्सिको}} }} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@fcbarcelona|@fcbarcelona}} |[[एफसी बार्सिलोना|बार्सिलोना फुटबल क्लब]] |{{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२९ | style="text-align: center;" | १.३ | ब्यावसायिक फुटबल क्लब | {{झण्डा|स्पेन}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@netflix|@netflix}} | [[नेटफ्लिक्स]] | | style="text-align: center;" | ४.३ | style="text-align: center;" | १.२ | सदस्यतामा आधारित भिडियो स्ट्रिमिङ सेवा | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@psg|@psg}} | [[पेरिस सेन्ट-जर्मेन]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२६ | style="text-align: center;" | ०.६७ | फुटबल क्लब | {{झण्डा|फ्रान्स}}<ref>{{cite news|url=https://apnews.com/article/psg-champion-french-league-title-mbappe-3ab347184bc42b27009e8733ef4f5a11|title=Analysis: How Paris Saint-Germain won a record 12th French league title|newspaper=[[Associated Press]]|date=28 April 2024|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@barstoolsports|@barstoolsports}} | [[बारस्टुल स्पोर्ट्स]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२५ | style="text-align: center;" | ८.१ | ब्लग वेबसाइट र डिजिटल मिडिया कम्पजी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite news|first=Jason|last=Ankeny|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna53821689|title=The Man Behind the 'Bible of Bro Culture'|work=[[NBC News]]|date=13 December 2013|access-date=2 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225214705/https://www.nbcnews.com/id/wbna53821689|archive-date=25 February 2021|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@noelgoescrazy|@noelgoescrazy}} | नोएल रोबिन्सन | | style="text-align: center;" | ४.१८ | style="text-align: center;" | ०.७२ | नर्तकी, सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जर्मनी}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४९ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@xoteam|@xoteam}} |जो टिम | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.१ | style="text-align: center;" | १.३ | साङ्गीतिक समूह र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|रुस}}<ref>{{cite web |first=Vivian |last=Mutsoli |url=https://www.tuko.co.ke/facts-lifehacks/celebrity-biographies/491517-xo-team-members-names-profiles-questions-answered/ |title=XO Team members names and profiles: All your questions answered |work=Tuko |date=24 January 2023 |access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ५० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@gordonramsayofficial|@gordonramsayofficial}} | गोर्डन रामजी | | style="text-align: center;" | ४.०८ | style="text-align: center;" | ०.७० | सेफ, रेस्टुरेन्ट सञ्चालक र टेलिभिजन प्रस्तोता | {{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}}<ref>{{cite web|first=Allison|last=Arnold|url=https://www.delish.com/restaurants/a45835031/gordon-ramsay-tv-shows/|title=A Comprehensive List Of Every Gordon Ramsay TV Show|work=Delish|date=14 November 2023|access-date=5 May 2024}}</ref> |- |} == ऐतिहासिक सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरू == [[File:Charli D'Amelio 3.jpg|thumb|खाबी लामेले उछिन्नु अगाडि [[चार्ली डमेलियो]] लगातार दुई वर्षसम्म सबैभन्दा अनुयायीहरू भएको प्रयोगकर्ता थिइन्।|290x290px]] निम्न तालिकामा आधिकारिक टिकटकको आधिकारिक खाता बाहेक कुनै समय [[टिकटक]]मा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरूको सूची दिइएको छ। २२ जुन २०२२ मा खाबी लामे सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका टिकटक प्रयोगकर्ता बन्नु अघि, [[चार्ली डमेलियो]] सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका टिकटक प्रयोगकर्ता थिइन्। अघिल्लो रेकर्ड धारक, लोरेन ग्रेलाई पार गर्दै डिमेलियो २५ मार्च २०२० मा ४.१४ करोड अनुयायीका साथ सबैभन्दा धेरै अनुसरणकर्ता भएको टिकटक प्रयोगकर्ता बनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |last=Leskin |first=Paige |title=Charli D'Amelio has officially become the most followed creator on TikTok |url=https://www.businessinsider.com/tiktok-charli-damelio-most-popular-creator-loren-gray-2020-3 |access-date=28 December 2022 |website=Business Insider |language=en}}</ref> सोही वर्ष पछि, डिमेलियो १० करोड अनुयायीहरू पुग्ने पहिलो टिकटक प्रयोगकर्ता पनि बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{Cite news |date=23 November 2020 |title=TikTok star Charli D'Amelio first to hit 100m followers |language=en|work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/technology-55048385 |access-date=28 December 2022}}</ref> लोरेन ग्रेभन्दा पहिले लिसा र लिना टिकटकमा सबैभन्दा धेरै अनुयायी भएका व्यक्तिहरू थिए, जसले खाता मेटाउने समयमा ३ करोड २७ लाख भन्दा बढी अनुयायीहरू थिए। उनीहरूले मार्च २०१९ मा गोपनीयताको चिन्ता र सेवा प्रति उनीहरूको रुचि गुमाएको कारण देखाउँदै आफ्नो खाता मेटाएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.inverse.com/article/53052-tiktok-most-popular-influnencers|title=Many of TikTok's Biggest Influencers All Seem to Share One Common Talent|last=Paez|first=Danny|website=Inverse|date=7 February 2019 |access-date=31 May 2019|archive-date=28 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028090419/https://www.inverse.com/article/53052-tiktok-most-popular-influnencers|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://shortyawards.com/9th/lisaandlena|title=Lisa and Lena – The Shorty Awards|website=Shorty Awards|access-date=31 May 2019|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923233200/https://shortyawards.com/9th/lisaandlena|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/|title=20 minutes – Lisa and Lena delete their Tiktok account|website=halids|access-date=31 May 2019|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101012217/https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101012217/https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/ |date=1 November 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/|title=Influencer twins Lisa and Lena delete Tik Tok account|access-date=31 May 2019|archive-date=21 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021220507/https://www.vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021220507/https://www.vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/ |date=21 October 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bravo.de/lisa-lena-loeschen-tiktok-account-wie-sicher-ist-die-app-381096.html|title=Lisa & Lena löschen TikTok-Account: Wie sicher ist die App?|website=Bravo.de|date=April 2019 |language=de|access-date=31 May 2019|archive-date=20 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820120110/https://www.bravo.de/lisa-lena-loeschen-tiktok-account-wie-sicher-ist-die-app-381096.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jeugdjournaal.nl/artikel/2278582-lena-en-lisa-stoppen-met-tiktok.html|title=Lena en Lisa stoppen met TikTok|website=jeugdjournaal.nl|date=April 2019 |language=nl|access-date=31 May 2019|archive-date=20 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020141314/https://jeugdjournaal.nl/artikel/2278582-lena-en-lisa-stoppen-met-tiktok.html|url-status=live}}</ref> उनीहरूले ७ मे २०२० मा सोही प्रयोगकर्ता नामको साथ नयाँ खातामा टिकटकमा पुन: सामेल भएका थिए। लिसा र लिनाभन्दा पहिले बेबी एरियल टिकटकमा सबैभन्दा धेरै अनुयायी हुने व्यक्ति थिइन्।<ref name=":2" /><ref name=":3" /> {{legend|#D0F0C0|कायम गरिएको दिनहरूको ऐतिहासिक सङ्ख्याको लागि हालको कीर्तिमान}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> {|class="wikitable sortable" ! प्रयोगकर्ता नम ! मालिक !{{Abbr|अनुयायीहरू<br />(करोड)|The approximate number of followers each user had when they became TikTok's most followed user.}} ! पुगेको मिति ! दिन कायम ! class="unsortable" | स्रोत(हरू) |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@khaby.lame|@khaby.lame}} | खाबी लामे | align=center | १४.२४<!--This is the number of followers Khaby Lame had when he became #1. Do not change this to his current follower count.--> | align=center| २२ जुन २०२२ | style="background:#d0f0c0; text-align:center;| {{age in days|22 June 2022}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> | align=center|<ref name="vrge">{{Cite web|last=Sato|first=Mia|title=Khaby Lame is now the most-followed TikToker in the world|url=https://www.theverge.com/2022/6/23/23180139/khaby-lame-tiktok-followers-charli-damelio|date=23 June 2022|access-date=23 June 2022|website=The Verge|language=en-US|archive-date=|archive-url=}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@charlidamelio|@charlidamelio}} | [[चार्ली डमेलियो]] | align=center | ४.१४ | align=center| २५ मार्च २०२० | style="text-align:center;| {{age in days|25 March 2020|22 June 2022}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> | align=center|<ref name="etonline">{{Cite web|title=Charli D'Amelio Becomes the Most Followed TikTok Star|url=https://www.etonline.com/charli-damelio-surpasses-loren-gray-to-become-the-most-followed-tiktok-star-143629|access-date=25 March 2020|website=Entertainment Tonight|date=25 March 2020 |language=en-US|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129143148/https://www.etonline.com/charli-damelio-surpasses-loren-gray-to-become-the-most-followed-tiktok-star-143629|url-status=live}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lorengray|@lorengray}} | लोरेन ग्रे | align=center | ३.२८ | align=center| ३१ मार्च २०१९ | align=center| {{age in days|31 March 2019|25 March 2020}} | align=center|<ref>{{Cite web|last=Pasarow|first=Anabel|title=Loren Gray Shares What It's Really Like To Be The Most Followed Person On TikTok|url=https://www.refinery29.com/en-ca/2020/03/9530849/loren-gray-tik-tok-interview|access-date=12 July 2021|website=www.refinery29.com|language=en-CA|archive-date=26 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526071013/https://www.refinery29.com/en-ca/2020/03/9530849/loren-gray-tik-tok-interview|url-status=live}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lisaandlena|@lisaandlena}} | [[लिसा र लिना]] | align=center | १.८९ | align=center| २७ अप्रिल २०१७ | align=center | {{age in days|27 April 2017|31 March 2019}} | align=center|<ref name=":2" /><ref name=":3" /> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@babyariel|@babyariel}} | [[बेबी एरियल]] | align=center | ३.६६ | {{sdash}} | {{sdash}} |align=center|<ref name=":2">{{cite web |url=https://www.promiflash.de/news/2017/04/27/bye-baby-ariel-lisa-und-lena-sind-nummer-1-bei-musical-ly.html |title=Bye Baby Ariel! Lisa & Lena sind Nummer 1 bei Musical.ly |date=27 April 2017 |website=Promiflash |access-date=31 March 2020 |archive-date=27 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027201120/https://www.promiflash.de/news/2017/04/27/bye-baby-ariel-lisa-und-lena-sind-nummer-1-bei-musical-ly.html |url-status=live }}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=https://www.tubefilter.com/2017/07/03/lisa-lena-supplanted-baby-ariel-musically-tour-uk/ |title=Lisa And Lena, Who Supplanted Baby Ariel As Musical.ly's Top Account, Will Tour The U.K. |last=Weiss |first=Geoff |date=3 July 2017 |website=[[Tubefilter]] |access-date=31 March 2020 |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919164015/https://www.tubefilter.com/2017/07/03/lisa-lena-supplanted-baby-ariel-musically-tour-uk/ |url-status=live }}</ref> |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] *[[स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकारहरूको सूची]] *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{Most popular social media accounts}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:बाइटडान्स]] trrwcu3hubmghycqaopegck55e13ljc 1395327 1395326 2026-11-09T12:30:28Z Madeshi Brahman 78174 /* ऐतिहासिक सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरू */ 1395327 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:KhabyLame.jpg|upright|thumb|खाबी लामे [[टिकटक]]मा सर्वाधिक अनुयायीहरू भएका व्यक्ति हुन्।]] यो सूचीमा चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल [[टिकटक]]मा अनुयायीहरूको सङ्ख्याको आधारमा शीर्ष ५० खाताहरू समावेश छन्, जुन २०१८ मा [[म्युजिकल्ली]]सँग गाभिएको थियो।<ref>{{cite web|first=Jon|last=Russell|url=https://techcrunch.com/2018/08/02/musically-tiktok/|title=Short video service Musical.ly is merging into sister app TikTok|work=TechCrunch|date=2 August 2018|access-date=28 December 2022}}</ref> १ जनवरी २०२५ सम्म, यस मञ्चमा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका व्यक्ति खाबी लामे हुन्, जसको १६.२५ करोड अनुयायीहरू छन्। उनले २२ जुन २०२२ मा [[चार्ली डमेलियो]]लाई पछि पारेका थिए।<ref>{{cite web|first=Mia|last=Sato|url=https://www.theverge.com/2022/6/23/23180139/khaby-lame-tiktok-followers-charli-damelio|title=Khaby Lame is now the most-followed TikToker in the world|work=The Verge|date=23 June 2022|access-date=28 December 2022}}</ref> == सर्वाधिक पछ्याइएका खाताहरू == तलको तालिकामा टिकटकमा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका ५० खाताहरू सूचीबद्ध गरिएको छ भने सूचीमा प्रत्येक खाता र उनीहरूको उत्पत्तिको देशको विवरण पनि समावेश गरिएको छ।<ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/tiktok/top/50/most-followers|title=Top 50 TikTok users sorted by Followers - Socialblade TikTok Stats {{!}} TikTok Statistics|work=[[Social Blade]]|access-date=1 January 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://notcommon.com/most-followed/tiktok|title=Most Followed TikTok Accounts in the World in 2024|work=Notcommon|access-date=1 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240814235412/https://notcommon.com/most-followed/tiktok|archive-date=14 August 2024}}</ref> {{clear}} {|class="wikitable sortable" |+सर्वाधिक अनुसरण गरिएका खाताहरू {{As of|2025|1|1|lc=yes}} ! scope="col" | क्रम ! scope="col" | प्रयोगकर्ता नाम ! scope="col" | मालिक ! scope="col" | ब्रान्ड<br>खाता ! scope="col" | अनुयायीहरू<br />(करोड) ! scope="col" | मनपराइएको<br />(अर्ब) ! scope="col" | विवरण ! देश |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@khaby.lame|@khaby.lame}} | [[खाबी लामे]] | | style="text-align: center;" | १६.२४ | style="text-align: center;" | २.५ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{plainlist| * {{झण्डा|इटाली}} * {{झण्डा|सेनेगल}}<ref>{{cite magazine|first=Nick|last=Vivarelli|url=https://variety.com/2023/digital/global/khaby-lame-global-top-tiktok-creator-italias-got-talent-juror-1235539427/|title=Khaby Lame, World's Most-Followed TikTok Creator, Joins 'Italia's Got Talent' as Juror|magazine=Variety|date=1 March 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> }} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@charlidamelio|@charlidamelio}} | [[चार्ली डमेलियो]] | | style="text-align: center;" | १५.५७ | style="text-align: center;" | ११.८ | नर्तकी र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/charli-damelio/|title=Charli D'Amelio|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@mrbeast|@mrbeast}} | [[मिस्टर बिस्ट]] | | style="text-align: center;" | १०.६ | style="text-align: center;" | १.१ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|author=Chris Stokel-Walker|url=https://www.theguardian.com/technology/2022/nov/18/new-youtube-king-mrbeast-amateur-poster-who-became-54m-a-year-pro|title=New YouTube king MrBeast: amateur poster who became $54m-a-year pro|work=[[The Guardian]]|date=18 November 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bellapoarch|@bellapoarch}} | [[बेला पोर्च]] | | style="text-align: center;" | ९.४३ | style="text-align: center;" | २.४ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|फिलिपिन्स}}<br> {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Bianca|last=Geli|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/92040/bella-poarch-talks-about-sad-childhood-in-the-philippines-and-her-love-for-filipinos/story|title=Bella Poarch talks about sad childhood in the Philippines and her love for Filipinos|work=[[GMA Network]]|date=25 February 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@addisonre|@addisonre}} | [[एडिसन रे]] | | style="text-align: center;" | ८.८६ | style="text-align: center;" | ५.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व र नर्तकी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Jake|last=Skudder|url=https://www.hotnewhiphop.com/694743-addison-rae-net-worth|title=New YouTube king MrBeast: amateur poster who became $54m-a-year pro|work=[[HotNewHipHop]]|date=12 July 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@tiktok|@tiktok}} | [[टिकटक]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ८.३७ | style="text-align: center;" | ०.३३ | सामाजिक सञ्जाल सेवा | {{झण्डा|चीन}}<ref>{{cite web|first=Werner|last=Geyser|url=https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/|title=50 TikTok Stats That Will Blow Your Mind [Updated 2020]|work=Influencer Marketing Hub|date=11 January 2019|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604073536/https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/|archive-date=4 June 2020|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kimberly.loaiza|@kimberly.loaiza}} | [[किम्बर्ली लोइजा]] | | style="text-align: center;" | ८.३१ | style="text-align: center;" | ४.९ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite magazine|first=Jessica|last=Roiz|url=https://www.billboard.com/music/latin/kim-loaiza-facts-about-mexicos-rising-pop-star-1235113786/|title=5 Things You Should Know About Mexico's Rising Pop Star Kim Loaiza|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=14 July 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@zachking|@zachking}} | [[ज्याक किङ]] | | style="text-align: center;" | ८.२१ | style="text-align: center;" | १.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Jake|last=Skudder|url=https://www.hotnewhiphop.com/698770-zach-king-net-worth|title=Zach King Net Worth 2023: What Is The Influencer Worth?|work=[[HotNewHipHop]]|date=7 August 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@domelipa|@domelipa}} | डोमिनिक लिपा | | style="text-align: center;" | ७.६७ | style="text-align: center;" | ४.९ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite web|first=Laura|last=Sanders|url=https://www.ladbible.com/community/53021-dominik-lipa-net-worth-age-20210917|title=Who Is Dominik Lipa? Net Worth, Age, & Followers|work=[[LADbible]]|date=17 September 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240224193140/https://www.ladbible.com/community/53021-dominik-lipa-net-worth-age-20210917|archive-date=24 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@therock|@therock}} |[[द रक]] | | style="text-align: center;" | ७.५३ | style="text-align: center;" | ०.५७ | अभिनेता र कुस्ती खेलाडी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/the-rock/|title=Dwayne Johnson|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ११ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@cznburak|@cznburak}} | [[सिजेएन बुरक]] | | style="text-align: center;" | ७.५ | style="text-align: center;" | १.५ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|टर्की}}<ref>{{cite web|first=Menekse|last=Tokyay|url=https://www.arabnews.com/node/2342206/amp|title=Famous Turkish social media chef CZN Burak sues father for fraud|work=Arab News|date= 22 July 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@willsmith|@willsmith}} | [[विल स्मिथ]] | | style="text-align: center;" | ७.४९ | style="text-align: center;" | ०.५६ | अभिनेता र चलचित्र निर्माता | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/will-smith/|title=Will Smith|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bts_official_bighit|@bts_official_bighit}} | [[बिटिएस]] | | style="text-align: center;" | ७.१२ | style="text-align: center;" | १.५ | साङ्गीतिक समूह | {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite magazine|first1=Kelsey|last1=Lentz|first2=Ally|last2=psen|url=https://people.com/music/bts-members-everything-to-know/|title=BTS Members: Everything to Know About the K-Pop Supergroup|magazine=[[People (magazine)|People]]|date=27 November 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@billieeilish|@billieeilish}} |[[बिली आइलिस]] | | style="text-align: center;" | ६.९५ | style="text-align: center;" | ०.४५ | गायिका | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/billie-eilish/|title=Billie Eilish|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@jasonderulo|@jasonderulo}} | [[जेसन डेरुलो]] | | style="text-align: center;" | ६.५५ | style="text-align: center;" | १.३ | गायक | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/jason-derulo/|title=Jason Derulo|magazine=People|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १६ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@williesalim|@williesalim}} | विली सलिम | | style="text-align: center;" | ६.४१ | style="text-align: center;" | १.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}}<ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/youtube/channel/UCPCaXSwaos-QI03iZtx8I6g|title=Willie Salim's YouTube Stats (Summary Profile)|work=Social Blade|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@selenagomez|@selenagomez}} |[[सेलिना गोमेज]] | | style="text-align: center;" | ५८.१ | style="text-align: center;" | ०.६४ | गायिका र अभिनेत्री | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/selena-gomez/|title=Selena Gomez|magazine=People|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kyliejenner|@kyliejenner}} |[[काइली जेनर]] | | style="text-align: center;" | ५.६९ | style="text-align: center;" | १.५ | व्यक्तित्व र व्यापारी | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@youneszarou|@youneszarou}} | युनेस जारू | | style="text-align: center;" | ५.६४ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जर्मनी}}<ref>{{cite web|first=Laura|last=Sanders|url=https://www.ladbible.com/community/53021-younes-zarou-net-worth-age-20210917|title=Who Is Younes Zarou? Net Worth, Age & Followers|work=[[LADbible]]|date=17 September 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208045204/https://www.ladbible.com/community/53021-younes-zarou-net-worth-age-20210917|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bayashi.tiktok|@bayashi.tiktok}} | हिरोआकी नाकाबायासी | | style="text-align: center;" | ५.५४ | style="text-align: center;" | १.७ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जापान}}<ref name="japanbuzz1">{{cite web|url=https://www.japanbuzz.info/top-20-tiktok-influencers-in-japan/|title=Top 20 TikTok Influencers in Japan – Updated 2024|work=Japan Buzz|date=4 January 2024 |access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@dixiedamelio|@dixiedamelio}} | [[डिक्सी डमेलियो]] | | style="text-align: center;" | ५.५४ | style="text-align: center;" | ३.३ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|url=https://meaww.com/profile/dixie-d-amelio|title=Dixie D'Amelio|work=Meaww|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@spencerx|@spencerx}} | स्पेर्न्सर पोलाङ्को नाइट | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | १.३ | बिटबक्सर र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Khushali|last=Srivastava|url=https://meaww.com/spencer-polanco-knight-beatboxing-influencers-net-worth-will-blow-your-mind|title=Spencer Polanco Knight: Beatboxing influencer's net worth will blow your mind|work=Meaww|date=25 March 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@vilmeijuga|@vilmeijuga}} | विल्मे | | style="text-align: center;" | ५.५५ | style="text-align: center;" | १.७ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@spencerx|@spencerx}} | स्पेन्सर नाइट | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व, बिटबक्सर, र गीतकार | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@karolg|@karolg}} | [[कारोल जी]] | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | ०.४७ | गायिका | {{झण्डा|कोलम्बिया}}<ref>{{cite web|first=Matt|last=Collar|url=https://www.allmusic.com/artist/karol-g-mn0003495582|title=Karol G AllMusic Bio|work=[[AllMusic]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lorengray|@lorengray}} | [[लोरेन ग्रे]] | | style="text-align: center;" | ५.३५ | style="text-align: center;" | ३.० | गायिका, नर्तकी, अभिनेत्री, र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref name=":0">{{cite magazine|first=Carolyn|last=Twersky|url=https://www.seventeen.com/celebrity/music/a25844917/loren-gray-facts/|title=11 Fun Facts About Pop Star Loren Gray|magazine=[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]|date=10 January 2019|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20190110215558/https://www.seventeen.com/celebrity/music/a25844917/loren-gray-facts/|archive-date=10 January 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@realmadrid|@realmadrid}} | [[रियल म्याड्रिड]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ५.३७ | style="text-align: center;" | १.२ | व्यवसायिक फुटबल क्लब | nowrap|{{झण्डा|स्पेन}}<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Real-Madrid|title=Real Madrid History & Notable Players Britannica|encyclopedia=[[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]]|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@homm9k|@homm9k}} | होमा | | style="text-align: center;" | ५.३ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कजाख्स्तान}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@justmaiko|@justmaiko}} | माइकल ली | | style="text-align: center;" | ५.१ | style="text-align: center;" | १.५ | नर्तकी र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kallmekris|@kallmekris}} | [[क्रिस्टिना कोलिन्स]] | | style="text-align: center;" | ५.०८ | style="text-align: center;" | २.४ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व र हजम | {{झण्डा|क्यानडा}}<ref>{{cite web|first=Sarah|last=Anderson|url=https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-tiktok-star-kall-me-kris|title=One of Canada's biggest TikTokers reveals the secret to her 37-million-follower success|work=Daily Hive|date=15 October 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329230849/https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-tiktok-star-kall-me-kris|archive-date=29 March 2023|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@roses_are_rosie|@roses_are_rosie}} | [[रोसे]] | | style="text-align: center;" | ५.० | style="text-align: center;" | ०.५९ | गायिका | {{plainlist| * {{झण्डा|न्युजिल्यान्ड}} * {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite web|first=David|last=Crone|url=https://www.allmusic.com/artist/ros%C3%A9-mn0004036243|title=Rosé AllMusic Bio|work=[[AllMusic]]|access-date=7 February 2024}}</ref> }} |- !३१ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@espn|@espn}} |[[इएसपिएन]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.९५ | style="text-align: center;" | ६.३ | खेलकुद च्यानल |{{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|url=https://bristolallheart.com/directory/espn/|title=ESPN - Bristol, Connecticut the All Heart City|website=bristolallheart.com|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bp_tiktok|@bp_tiktok}} |[[ब्ल्याकपिङ्क]] | | style="text-align: center;" | ४.९३ | style="text-align: center;" | ०.५९ | साङ्गीतिक समूह | {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite web|first=Olivia|last=Munson|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2023/04/12/blackpink-jisoo-jennie-rose-lisa-music-tour-coachella-awards/11648917002/|title='Blackpink in your area': Everything to know about the alluring group's members, tour and more|work=[[USA Today]]|date=16 October 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@brentrivera|@brentrivera}} |[[ब्रेन्ट रिभेरा]] | | style="text-align: center;" | ४.८६ | style="text-align: center;" | १.६ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@carlosferiag|@carlosferiag}} | कार्लोस फेइरा | | style="text-align: center;" | ४.६८ | style="text-align: center;" | २.५ |गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कोलम्बिया}}<ref>{{cite web|url=https://hollywoodgazette.com/top-tiktok-influencers-tiktokers-colombia/|title=Top 4 TikTok Influencers & TikTokers in Colombia|work=Hollywood Gazette|date=16 February 2023|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208045203/https://hollywoodgazette.com/top-tiktok-influencers-tiktokers-colombia/|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@riaricis|@riaricis}} | रिया रिसिस | | style="text-align: center;" | ४.६१ | style="text-align: center;" | १.६ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}}<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3206198/indonesian-youtuber-ria-ricis-under-fire-filming-infant-daughter-jet-ski|title=Indonesian YouTuber under fire for video of infant daughter on a jet ski with no life jacketa|work=scmp|date=10 January 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@championsleague|@championsleague}} |[[युएफा च्याम्पियन्स लिग]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.५९ | style="text-align: center;" | १.७ | वर्षिक क्लब फुटबल प्रतियोगिता | {{झण्डा|स्पेन}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@itsjojosiwa|@itsjojosiwa}} |[[जोजो सिवा]] | | style="text-align: center;" | ४.५८ | style="text-align: center;" | २ | गायिका, नर्तकी, अभिनेत्री, र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|first=Andrea|last=Wurzburger|url=https://people.com/music/jojo-siwa-career-in-photos/|title=From 'Dance Moms' to Super Stardom: JoJo Siwa's Life in Photos|magazine=People|date=19 May 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@pongamoslo_a_prueba|@pongamoslo_a_prueba}} | पोङ्गामोस्लो आ प्रुएबा | | style="text-align: center;" | ४.५७ | style="text-align: center;" | १.६ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite web|url=https://www.vidcon.com/mexico/creator/228027/|title=Jimmy Álvarez - Pongámoslo a Prueba|work=Vidcon|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208050706/https://www.vidcon.com/mexico/creator/228027/|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@joealbanese|@joealbanese}} | जो अल्बानिस | | style="text-align: center;" | ४.४२ | style="text-align: center;" | १.८ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@junya1gou|@junya1gou}} | जुन्या गोउ | | style="text-align: center;" | ४.४२ | style="text-align: center;" | ०.७१ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जापान}}<ref name="japanbuzz1"/> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@nianaguerrero|@nianaguerrero}} | नियाना गुरेरो | | style="text-align: center;" | ४.४ | style="text-align: center;" | १ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|फिलिपिन्स}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@omari.to|@omari.to}} | आलिभ ओमर | | style="text-align: center;" | ४.३५ | style="text-align: center;" | ०.४७ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कजाख्स्तान}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@iamferv|@iamferv}} |काटेस | | style="text-align: center;" | ४.२९ | style="text-align: center;" | ३.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{plainlist| * {{झण्डा|चिली}} * {{झण्डा|मेक्सिको}} }} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@fcbarcelona|@fcbarcelona}} |[[एफसी बार्सिलोना|बार्सिलोना फुटबल क्लब]] |{{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२९ | style="text-align: center;" | १.३ | ब्यावसायिक फुटबल क्लब | {{झण्डा|स्पेन}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@netflix|@netflix}} | [[नेटफ्लिक्स]] | | style="text-align: center;" | ४.३ | style="text-align: center;" | १.२ | सदस्यतामा आधारित भिडियो स्ट्रिमिङ सेवा | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@psg|@psg}} | [[पेरिस सेन्ट-जर्मेन]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२६ | style="text-align: center;" | ०.६७ | फुटबल क्लब | {{झण्डा|फ्रान्स}}<ref>{{cite news|url=https://apnews.com/article/psg-champion-french-league-title-mbappe-3ab347184bc42b27009e8733ef4f5a11|title=Analysis: How Paris Saint-Germain won a record 12th French league title|newspaper=[[Associated Press]]|date=28 April 2024|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@barstoolsports|@barstoolsports}} | [[बारस्टुल स्पोर्ट्स]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२५ | style="text-align: center;" | ८.१ | ब्लग वेबसाइट र डिजिटल मिडिया कम्पजी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite news|first=Jason|last=Ankeny|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna53821689|title=The Man Behind the 'Bible of Bro Culture'|work=[[NBC News]]|date=13 December 2013|access-date=2 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225214705/https://www.nbcnews.com/id/wbna53821689|archive-date=25 February 2021|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@noelgoescrazy|@noelgoescrazy}} | नोएल रोबिन्सन | | style="text-align: center;" | ४.१८ | style="text-align: center;" | ०.७२ | नर्तकी, सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जर्मनी}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४९ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@xoteam|@xoteam}} |जो टिम | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.१ | style="text-align: center;" | १.३ | साङ्गीतिक समूह र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|रुस}}<ref>{{cite web |first=Vivian |last=Mutsoli |url=https://www.tuko.co.ke/facts-lifehacks/celebrity-biographies/491517-xo-team-members-names-profiles-questions-answered/ |title=XO Team members names and profiles: All your questions answered |work=Tuko |date=24 January 2023 |access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ५० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@gordonramsayofficial|@gordonramsayofficial}} | गोर्डन रामजी | | style="text-align: center;" | ४.०८ | style="text-align: center;" | ०.७० | सेफ, रेस्टुरेन्ट सञ्चालक र टेलिभिजन प्रस्तोता | {{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}}<ref>{{cite web|first=Allison|last=Arnold|url=https://www.delish.com/restaurants/a45835031/gordon-ramsay-tv-shows/|title=A Comprehensive List Of Every Gordon Ramsay TV Show|work=Delish|date=14 November 2023|access-date=5 May 2024}}</ref> |- |} == ऐतिहासिक सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरू == [[File:Charli D'Amelio 3.jpg|thumb|खाबी लामेले उछिन्नु अगाडि [[चार्ली डमेलियो]] लगातार दुई वर्षसम्म सबैभन्दा अनुयायीहरू भएको प्रयोगकर्ता थिइन्।|290x290px]] निम्न तालिकामा आधिकारिक टिकटकको आधिकारिक खाता बाहेक कुनै समय [[टिकटक]]मा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरूको सूची दिइएको छ। २२ जुन २०२२ मा खाबी लामे सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका टिकटक प्रयोगकर्ता बन्नु अघि, [[चार्ली डमेलियो]] सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका टिकटक प्रयोगकर्ता थिइन्। अघिल्लो रेकर्ड धारक, लोरेन ग्रेलाई पार गर्दै डिमेलियो २५ मार्च २०२० मा ४.१४ करोड अनुयायीका साथ सबैभन्दा धेरै अनुसरणकर्ता भएको टिकटक प्रयोगकर्ता बनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |last=Leskin |first=Paige |title=Charli D'Amelio has officially become the most followed creator on TikTok |url=https://www.businessinsider.com/tiktok-charli-damelio-most-popular-creator-loren-gray-2020-3 |access-date=28 December 2022 |website=Business Insider |language=en}}</ref> सोही वर्ष पछि, डिमेलियो १० करोड अनुयायीहरू पुग्ने पहिलो टिकटक प्रयोगकर्ता पनि बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{Cite news |date=23 November 2020 |title=TikTok star Charli D'Amelio first to hit 100m followers |language=en|work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/technology-55048385 |access-date=28 December 2022}}</ref> लोरेन ग्रेभन्दा पहिले लिसा र लिना टिकटकमा सबैभन्दा धेरै अनुयायी भएका व्यक्तिहरू थिए, जसले खाता मेटाउने समयमा ३ करोड २७ लाख भन्दा बढी अनुयायीहरू थिए। उनीहरूले मार्च २०१९ मा गोपनीयताको चिन्ता र सेवा प्रति उनीहरूको रुचि गुमाएको कारण देखाउँदै आफ्नो खाता मेटाएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.inverse.com/article/53052-tiktok-most-popular-influnencers|title=Many of TikTok's Biggest Influencers All Seem to Share One Common Talent|last=Paez|first=Danny|website=Inverse|date=7 February 2019 |access-date=31 May 2019|archive-date=28 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028090419/https://www.inverse.com/article/53052-tiktok-most-popular-influnencers|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://shortyawards.com/9th/lisaandlena|title=Lisa and Lena – The Shorty Awards|website=Shorty Awards|access-date=31 May 2019|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923233200/https://shortyawards.com/9th/lisaandlena|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/|title=20 minutes – Lisa and Lena delete their Tiktok account|website=halids|access-date=31 May 2019|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101012217/https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101012217/https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/ |date=1 November 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/|title=Influencer twins Lisa and Lena delete Tik Tok account|access-date=31 May 2019|archive-date=21 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021220507/https://www.vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021220507/https://www.vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/ |date=21 October 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bravo.de/lisa-lena-loeschen-tiktok-account-wie-sicher-ist-die-app-381096.html|title=Lisa & Lena löschen TikTok-Account: Wie sicher ist die App?|website=Bravo.de|date=April 2019 |language=de|access-date=31 May 2019|archive-date=20 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820120110/https://www.bravo.de/lisa-lena-loeschen-tiktok-account-wie-sicher-ist-die-app-381096.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jeugdjournaal.nl/artikel/2278582-lena-en-lisa-stoppen-met-tiktok.html|title=Lena en Lisa stoppen met TikTok|website=jeugdjournaal.nl|date=April 2019 |language=nl|access-date=31 May 2019|archive-date=20 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020141314/https://jeugdjournaal.nl/artikel/2278582-lena-en-lisa-stoppen-met-tiktok.html|url-status=live}}</ref> उनीहरूले ७ मे २०२० मा सोही प्रयोगकर्ता नामको साथ नयाँ खातामा टिकटकमा पुन: सामेल भएका थिए। लिसा र लिनाभन्दा पहिले बेबी एरियल टिकटकमा सबैभन्दा धेरै अनुयायी हुने व्यक्ति थिइन्।<ref name=":2" /><ref name=":3" /> {{legend|#D0F0C0|कायम गरिएको दिनहरूको ऐतिहासिक सङ्ख्याको लागि हालको कीर्तिमान}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> {|class="wikitable sortable" ! प्रयोगकर्ता नम ! मालिक !{{Abbr|अनुयायीहरू<br />(करोड)|The approximate number of followers each user had when they became TikTok's most followed user.}} ! पुगेको मिति ! दिन कायम ! class="unsortable" | स्रोत(हरू) |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@khaby.lame|@khaby.lame}} | खाबी लामे | align=center | १४.२४<!--This is the number of followers Khaby Lame had when he became #1. Do not change this to his current follower count.--> | align=center| २२ जुन २०२२ | style="background:#d0f0c0; text-align:center;| {{age in days|22 June 2022}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> | align=center|<ref name="vrge">{{Cite web|last=Sato|first=Mia|title=Khaby Lame is now the most-followed TikToker in the world|url=https://www.theverge.com/2022/6/23/23180139/khaby-lame-tiktok-followers-charli-damelio|date=23 June 2022|access-date=23 June 2022|website=The Verge|language=en-US|archive-date=|archive-url=}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@charlidamelio|@charlidamelio}} | [[चार्ली डमेलियो]] | align=center | ४.१४ | align=center| २५ मार्च २०२० | style="text-align:center;| {{age in days|25 March 2020|22 June 2022}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> | align=center|<ref name="etonline">{{Cite web|title=Charli D'Amelio Becomes the Most Followed TikTok Star|url=https://www.etonline.com/charli-damelio-surpasses-loren-gray-to-become-the-most-followed-tiktok-star-143629|access-date=25 March 2020|website=Entertainment Tonight|date=25 March 2020 |language=en-US|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129143148/https://www.etonline.com/charli-damelio-surpasses-loren-gray-to-become-the-most-followed-tiktok-star-143629|url-status=live}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lorengray|@lorengray}} | लोरेन ग्रे | align=center | ३.२८ | align=center| ३१ मार्च २०१९ | align=center| {{age in days|31 March 2019|25 March 2020}} | align=center|<ref>{{Cite web|last=Pasarow|first=Anabel|title=Loren Gray Shares What It's Really Like To Be The Most Followed Person On TikTok|url=https://www.refinery29.com/en-ca/2020/03/9530849/loren-gray-tik-tok-interview|access-date=12 July 2021|website=www.refinery29.com|language=en-CA|archive-date=26 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526071013/https://www.refinery29.com/en-ca/2020/03/9530849/loren-gray-tik-tok-interview|url-status=live}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lisaandlena|@lisaandlena}} | लिसा र लिना | align=center | १.८९ | align=center| २७ अप्रिल २०१७ | align=center | {{age in days|27 April 2017|31 March 2019}} | align=center|<ref name=":2" /><ref name=":3" /> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@babyariel|@babyariel}} | [[बेबी एरियल]] | align=center | ३.६६ | {{sdash}} | {{sdash}} |align=center|<ref name=":2">{{cite web |url=https://www.promiflash.de/news/2017/04/27/bye-baby-ariel-lisa-und-lena-sind-nummer-1-bei-musical-ly.html |title=Bye Baby Ariel! Lisa & Lena sind Nummer 1 bei Musical.ly |date=27 April 2017 |website=Promiflash |access-date=31 March 2020 |archive-date=27 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027201120/https://www.promiflash.de/news/2017/04/27/bye-baby-ariel-lisa-und-lena-sind-nummer-1-bei-musical-ly.html |url-status=live }}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=https://www.tubefilter.com/2017/07/03/lisa-lena-supplanted-baby-ariel-musically-tour-uk/ |title=Lisa And Lena, Who Supplanted Baby Ariel As Musical.ly's Top Account, Will Tour The U.K. |last=Weiss |first=Geoff |date=3 July 2017 |website=[[Tubefilter]] |access-date=31 March 2020 |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919164015/https://www.tubefilter.com/2017/07/03/lisa-lena-supplanted-baby-ariel-musically-tour-uk/ |url-status=live }}</ref> |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] *[[स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकारहरूको सूची]] *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{Most popular social media accounts}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:बाइटडान्स]] mkxu6vhleso9ksdyhsql61rocnuocl1 1395328 1395327 2026-11-09T12:30:39Z Madeshi Brahman 78174 /* ऐतिहासिक सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरू */ 1395328 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:KhabyLame.jpg|upright|thumb|खाबी लामे [[टिकटक]]मा सर्वाधिक अनुयायीहरू भएका व्यक्ति हुन्।]] यो सूचीमा चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल [[टिकटक]]मा अनुयायीहरूको सङ्ख्याको आधारमा शीर्ष ५० खाताहरू समावेश छन्, जुन २०१८ मा [[म्युजिकल्ली]]सँग गाभिएको थियो।<ref>{{cite web|first=Jon|last=Russell|url=https://techcrunch.com/2018/08/02/musically-tiktok/|title=Short video service Musical.ly is merging into sister app TikTok|work=TechCrunch|date=2 August 2018|access-date=28 December 2022}}</ref> १ जनवरी २०२५ सम्म, यस मञ्चमा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका व्यक्ति खाबी लामे हुन्, जसको १६.२५ करोड अनुयायीहरू छन्। उनले २२ जुन २०२२ मा [[चार्ली डमेलियो]]लाई पछि पारेका थिए।<ref>{{cite web|first=Mia|last=Sato|url=https://www.theverge.com/2022/6/23/23180139/khaby-lame-tiktok-followers-charli-damelio|title=Khaby Lame is now the most-followed TikToker in the world|work=The Verge|date=23 June 2022|access-date=28 December 2022}}</ref> == सर्वाधिक पछ्याइएका खाताहरू == तलको तालिकामा टिकटकमा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका ५० खाताहरू सूचीबद्ध गरिएको छ भने सूचीमा प्रत्येक खाता र उनीहरूको उत्पत्तिको देशको विवरण पनि समावेश गरिएको छ।<ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/tiktok/top/50/most-followers|title=Top 50 TikTok users sorted by Followers - Socialblade TikTok Stats {{!}} TikTok Statistics|work=[[Social Blade]]|access-date=1 January 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://notcommon.com/most-followed/tiktok|title=Most Followed TikTok Accounts in the World in 2024|work=Notcommon|access-date=1 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20240814235412/https://notcommon.com/most-followed/tiktok|archive-date=14 August 2024}}</ref> {{clear}} {|class="wikitable sortable" |+सर्वाधिक अनुसरण गरिएका खाताहरू {{As of|2025|1|1|lc=yes}} ! scope="col" | क्रम ! scope="col" | प्रयोगकर्ता नाम ! scope="col" | मालिक ! scope="col" | ब्रान्ड<br>खाता ! scope="col" | अनुयायीहरू<br />(करोड) ! scope="col" | मनपराइएको<br />(अर्ब) ! scope="col" | विवरण ! देश |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@khaby.lame|@khaby.lame}} | [[खाबी लामे]] | | style="text-align: center;" | १६.२४ | style="text-align: center;" | २.५ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{plainlist| * {{झण्डा|इटाली}} * {{झण्डा|सेनेगल}}<ref>{{cite magazine|first=Nick|last=Vivarelli|url=https://variety.com/2023/digital/global/khaby-lame-global-top-tiktok-creator-italias-got-talent-juror-1235539427/|title=Khaby Lame, World's Most-Followed TikTok Creator, Joins 'Italia's Got Talent' as Juror|magazine=Variety|date=1 March 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> }} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@charlidamelio|@charlidamelio}} | [[चार्ली डमेलियो]] | | style="text-align: center;" | १५.५७ | style="text-align: center;" | ११.८ | नर्तकी र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/charli-damelio/|title=Charli D'Amelio|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@mrbeast|@mrbeast}} | [[मिस्टर बिस्ट]] | | style="text-align: center;" | १०.६ | style="text-align: center;" | १.१ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|author=Chris Stokel-Walker|url=https://www.theguardian.com/technology/2022/nov/18/new-youtube-king-mrbeast-amateur-poster-who-became-54m-a-year-pro|title=New YouTube king MrBeast: amateur poster who became $54m-a-year pro|work=[[The Guardian]]|date=18 November 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bellapoarch|@bellapoarch}} | [[बेला पोर्च]] | | style="text-align: center;" | ९.४३ | style="text-align: center;" | २.४ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|फिलिपिन्स}}<br> {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Bianca|last=Geli|url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/92040/bella-poarch-talks-about-sad-childhood-in-the-philippines-and-her-love-for-filipinos/story|title=Bella Poarch talks about sad childhood in the Philippines and her love for Filipinos|work=[[GMA Network]]|date=25 February 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@addisonre|@addisonre}} | [[एडिसन रे]] | | style="text-align: center;" | ८.८६ | style="text-align: center;" | ५.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व र नर्तकी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Jake|last=Skudder|url=https://www.hotnewhiphop.com/694743-addison-rae-net-worth|title=New YouTube king MrBeast: amateur poster who became $54m-a-year pro|work=[[HotNewHipHop]]|date=12 July 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@tiktok|@tiktok}} | [[टिकटक]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ८.३७ | style="text-align: center;" | ०.३३ | सामाजिक सञ्जाल सेवा | {{झण्डा|चीन}}<ref>{{cite web|first=Werner|last=Geyser|url=https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/|title=50 TikTok Stats That Will Blow Your Mind [Updated 2020]|work=Influencer Marketing Hub|date=11 January 2019|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604073536/https://influencermarketinghub.com/tiktok-stats/|archive-date=4 June 2020|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kimberly.loaiza|@kimberly.loaiza}} | [[किम्बर्ली लोइजा]] | | style="text-align: center;" | ८.३१ | style="text-align: center;" | ४.९ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite magazine|first=Jessica|last=Roiz|url=https://www.billboard.com/music/latin/kim-loaiza-facts-about-mexicos-rising-pop-star-1235113786/|title=5 Things You Should Know About Mexico's Rising Pop Star Kim Loaiza|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=14 July 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@zachking|@zachking}} | [[ज्याक किङ]] | | style="text-align: center;" | ८.२१ | style="text-align: center;" | १.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Jake|last=Skudder|url=https://www.hotnewhiphop.com/698770-zach-king-net-worth|title=Zach King Net Worth 2023: What Is The Influencer Worth?|work=[[HotNewHipHop]]|date=7 August 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@domelipa|@domelipa}} | डोमिनिक लिपा | | style="text-align: center;" | ७.६७ | style="text-align: center;" | ४.९ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite web|first=Laura|last=Sanders|url=https://www.ladbible.com/community/53021-dominik-lipa-net-worth-age-20210917|title=Who Is Dominik Lipa? Net Worth, Age, & Followers|work=[[LADbible]]|date=17 September 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240224193140/https://www.ladbible.com/community/53021-dominik-lipa-net-worth-age-20210917|archive-date=24 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@therock|@therock}} |[[द रक]] | | style="text-align: center;" | ७.५३ | style="text-align: center;" | ०.५७ | अभिनेता र कुस्ती खेलाडी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/the-rock/|title=Dwayne Johnson|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ११ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@cznburak|@cznburak}} | [[सिजेएन बुरक]] | | style="text-align: center;" | ७.५ | style="text-align: center;" | १.५ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|टर्की}}<ref>{{cite web|first=Menekse|last=Tokyay|url=https://www.arabnews.com/node/2342206/amp|title=Famous Turkish social media chef CZN Burak sues father for fraud|work=Arab News|date= 22 July 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@willsmith|@willsmith}} | [[विल स्मिथ]] | | style="text-align: center;" | ७.४९ | style="text-align: center;" | ०.५६ | अभिनेता र चलचित्र निर्माता | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/will-smith/|title=Will Smith|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bts_official_bighit|@bts_official_bighit}} | [[बिटिएस]] | | style="text-align: center;" | ७.१२ | style="text-align: center;" | १.५ | साङ्गीतिक समूह | {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite magazine|first1=Kelsey|last1=Lentz|first2=Ally|last2=psen|url=https://people.com/music/bts-members-everything-to-know/|title=BTS Members: Everything to Know About the K-Pop Supergroup|magazine=[[People (magazine)|People]]|date=27 November 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@billieeilish|@billieeilish}} |[[बिली आइलिस]] | | style="text-align: center;" | ६.९५ | style="text-align: center;" | ०.४५ | गायिका | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/billie-eilish/|title=Billie Eilish|magazine=[[People (magazine)|People]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@jasonderulo|@jasonderulo}} | [[जेसन डेरुलो]] | | style="text-align: center;" | ६.५५ | style="text-align: center;" | १.३ | गायक | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/jason-derulo/|title=Jason Derulo|magazine=People|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १६ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@williesalim|@williesalim}} | विली सलिम | | style="text-align: center;" | ६.४१ | style="text-align: center;" | १.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}}<ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/youtube/channel/UCPCaXSwaos-QI03iZtx8I6g|title=Willie Salim's YouTube Stats (Summary Profile)|work=Social Blade|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@selenagomez|@selenagomez}} |[[सेलिना गोमेज]] | | style="text-align: center;" | ५८.१ | style="text-align: center;" | ०.६४ | गायिका र अभिनेत्री | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|url=https://people.com/tag/selena-gomez/|title=Selena Gomez|magazine=People|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kyliejenner|@kyliejenner}} |[[काइली जेनर]] | | style="text-align: center;" | ५.६९ | style="text-align: center;" | १.५ | व्यक्तित्व र व्यापारी | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | १९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@youneszarou|@youneszarou}} | युनेस जारू | | style="text-align: center;" | ५.६४ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जर्मनी}}<ref>{{cite web|first=Laura|last=Sanders|url=https://www.ladbible.com/community/53021-younes-zarou-net-worth-age-20210917|title=Who Is Younes Zarou? Net Worth, Age & Followers|work=[[LADbible]]|date=17 September 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208045204/https://www.ladbible.com/community/53021-younes-zarou-net-worth-age-20210917|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bayashi.tiktok|@bayashi.tiktok}} | हिरोआकी नाकाबायासी | | style="text-align: center;" | ५.५४ | style="text-align: center;" | १.७ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जापान}}<ref name="japanbuzz1">{{cite web|url=https://www.japanbuzz.info/top-20-tiktok-influencers-in-japan/|title=Top 20 TikTok Influencers in Japan – Updated 2024|work=Japan Buzz|date=4 January 2024 |access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@dixiedamelio|@dixiedamelio}} | [[डिक्सी डमेलियो]] | | style="text-align: center;" | ५.५४ | style="text-align: center;" | ३.३ | गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|url=https://meaww.com/profile/dixie-d-amelio|title=Dixie D'Amelio|work=Meaww|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@spencerx|@spencerx}} | स्पेर्न्सर पोलाङ्को नाइट | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | १.३ | बिटबक्सर र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|first=Khushali|last=Srivastava|url=https://meaww.com/spencer-polanco-knight-beatboxing-influencers-net-worth-will-blow-your-mind|title=Spencer Polanco Knight: Beatboxing influencer's net worth will blow your mind|work=Meaww|date=25 March 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@vilmeijuga|@vilmeijuga}} | विल्मे | | style="text-align: center;" | ५.५५ | style="text-align: center;" | १.७ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@spencerx|@spencerx}} | स्पेन्सर नाइट | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व, बिटबक्सर, र गीतकार | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@karolg|@karolg}} | [[कारोल जी]] | | style="text-align: center;" | ५.५ | style="text-align: center;" | ०.४७ | गायिका | {{झण्डा|कोलम्बिया}}<ref>{{cite web|first=Matt|last=Collar|url=https://www.allmusic.com/artist/karol-g-mn0003495582|title=Karol G AllMusic Bio|work=[[AllMusic]]|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lorengray|@lorengray}} | [[लोरेन ग्रे]] | | style="text-align: center;" | ५.३५ | style="text-align: center;" | ३.० | गायिका, नर्तकी, अभिनेत्री, र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref name=":0">{{cite magazine|first=Carolyn|last=Twersky|url=https://www.seventeen.com/celebrity/music/a25844917/loren-gray-facts/|title=11 Fun Facts About Pop Star Loren Gray|magazine=[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]|date=10 January 2019|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20190110215558/https://www.seventeen.com/celebrity/music/a25844917/loren-gray-facts/|archive-date=10 January 2019|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@realmadrid|@realmadrid}} | [[रियल म्याड्रिड]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ५.३७ | style="text-align: center;" | १.२ | व्यवसायिक फुटबल क्लब | nowrap|{{झण्डा|स्पेन}}<ref>{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Real-Madrid|title=Real Madrid History & Notable Players Britannica|encyclopedia=[[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]]|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@homm9k|@homm9k}} | होमा | | style="text-align: center;" | ५.३ | style="text-align: center;" | १.३ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कजाख्स्तान}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@justmaiko|@justmaiko}} | माइकल ली | | style="text-align: center;" | ५.१ | style="text-align: center;" | १.५ | नर्तकी र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | २९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@kallmekris|@kallmekris}} | [[क्रिस्टिना कोलिन्स]] | | style="text-align: center;" | ५.०८ | style="text-align: center;" | २.४ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व र हजम | {{झण्डा|क्यानडा}}<ref>{{cite web|first=Sarah|last=Anderson|url=https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-tiktok-star-kall-me-kris|title=One of Canada's biggest TikTokers reveals the secret to her 37-million-follower success|work=Daily Hive|date=15 October 2021|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329230849/https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-best-tiktok-star-kall-me-kris|archive-date=29 March 2023|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@roses_are_rosie|@roses_are_rosie}} | [[रोसे]] | | style="text-align: center;" | ५.० | style="text-align: center;" | ०.५९ | गायिका | {{plainlist| * {{झण्डा|न्युजिल्यान्ड}} * {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite web|first=David|last=Crone|url=https://www.allmusic.com/artist/ros%C3%A9-mn0004036243|title=Rosé AllMusic Bio|work=[[AllMusic]]|access-date=7 February 2024}}</ref> }} |- !३१ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@espn|@espn}} |[[इएसपिएन]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.९५ | style="text-align: center;" | ६.३ | खेलकुद च्यानल |{{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite web|url=https://bristolallheart.com/directory/espn/|title=ESPN - Bristol, Connecticut the All Heart City|website=bristolallheart.com|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@bp_tiktok|@bp_tiktok}} |[[ब्ल्याकपिङ्क]] | | style="text-align: center;" | ४.९३ | style="text-align: center;" | ०.५९ | साङ्गीतिक समूह | {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}}<ref>{{cite web|first=Olivia|last=Munson|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2023/04/12/blackpink-jisoo-jennie-rose-lisa-music-tour-coachella-awards/11648917002/|title='Blackpink in your area': Everything to know about the alluring group's members, tour and more|work=[[USA Today]]|date=16 October 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@brentrivera|@brentrivera}} |[[ब्रेन्ट रिभेरा]] | | style="text-align: center;" | ४.८६ | style="text-align: center;" | १.६ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@carlosferiag|@carlosferiag}} | कार्लोस फेइरा | | style="text-align: center;" | ४.६८ | style="text-align: center;" | २.५ |गायिका र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कोलम्बिया}}<ref>{{cite web|url=https://hollywoodgazette.com/top-tiktok-influencers-tiktokers-colombia/|title=Top 4 TikTok Influencers & TikTokers in Colombia|work=Hollywood Gazette|date=16 February 2023|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208045203/https://hollywoodgazette.com/top-tiktok-influencers-tiktokers-colombia/|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@riaricis|@riaricis}} | रिया रिसिस | | style="text-align: center;" | ४.६१ | style="text-align: center;" | १.६ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|इन्डोनेसिया}}<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3206198/indonesian-youtuber-ria-ricis-under-fire-filming-infant-daughter-jet-ski|title=Indonesian YouTuber under fire for video of infant daughter on a jet ski with no life jacketa|work=scmp|date=10 January 2023|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@championsleague|@championsleague}} |[[युएफा च्याम्पियन्स लिग]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.५९ | style="text-align: center;" | १.७ | वर्षिक क्लब फुटबल प्रतियोगिता | {{झण्डा|स्पेन}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@itsjojosiwa|@itsjojosiwa}} |[[जोजो सिवा]] | | style="text-align: center;" | ४.५८ | style="text-align: center;" | २ | गायिका, नर्तकी, अभिनेत्री, र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite magazine|first=Andrea|last=Wurzburger|url=https://people.com/music/jojo-siwa-career-in-photos/|title=From 'Dance Moms' to Super Stardom: JoJo Siwa's Life in Photos|magazine=People|date=19 May 2022|access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@pongamoslo_a_prueba|@pongamoslo_a_prueba}} | पोङ्गामोस्लो आ प्रुएबा | | style="text-align: center;" | ४.५७ | style="text-align: center;" | १.६ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|मेक्सिको}}<ref>{{cite web|url=https://www.vidcon.com/mexico/creator/228027/|title=Jimmy Álvarez - Pongámoslo a Prueba|work=Vidcon|access-date=7 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240208050706/https://www.vidcon.com/mexico/creator/228027/|archive-date=8 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ३९ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@joealbanese|@joealbanese}} | जो अल्बानिस | | style="text-align: center;" | ४.४२ | style="text-align: center;" | १.८ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@junya1gou|@junya1gou}} | जुन्या गोउ | | style="text-align: center;" | ४.४२ | style="text-align: center;" | ०.७१ |सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जापान}}<ref name="japanbuzz1"/> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४१ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@nianaguerrero|@nianaguerrero}} | नियाना गुरेरो | | style="text-align: center;" | ४.४ | style="text-align: center;" | १ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|फिलिपिन्स}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४२ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@omari.to|@omari.to}} | आलिभ ओमर | | style="text-align: center;" | ४.३५ | style="text-align: center;" | ०.४७ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|कजाख्स्तान}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४३ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@iamferv|@iamferv}} |काटेस | | style="text-align: center;" | ४.२९ | style="text-align: center;" | ३.२ | सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{plainlist| * {{झण्डा|चिली}} * {{झण्डा|मेक्सिको}} }} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४४ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@fcbarcelona|@fcbarcelona}} |[[एफसी बार्सिलोना|बार्सिलोना फुटबल क्लब]] |{{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२९ | style="text-align: center;" | १.३ | ब्यावसायिक फुटबल क्लब | {{झण्डा|स्पेन}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४५ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@netflix|@netflix}} | [[नेटफ्लिक्स]] | | style="text-align: center;" | ४.३ | style="text-align: center;" | १.२ | सदस्यतामा आधारित भिडियो स्ट्रिमिङ सेवा | {{झण्डा|अमेरिका}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४६ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@psg|@psg}} | [[पेरिस सेन्ट-जर्मेन]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२६ | style="text-align: center;" | ०.६७ | फुटबल क्लब | {{झण्डा|फ्रान्स}}<ref>{{cite news|url=https://apnews.com/article/psg-champion-french-league-title-mbappe-3ab347184bc42b27009e8733ef4f5a11|title=Analysis: How Paris Saint-Germain won a record 12th French league title|newspaper=[[Associated Press]]|date=28 April 2024|access-date=2 October 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४७ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@barstoolsports|@barstoolsports}} | [[बारस्टुल स्पोर्ट्स]] | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.२५ | style="text-align: center;" | ८.१ | ब्लग वेबसाइट र डिजिटल मिडिया कम्पजी | {{झण्डा|अमेरिका}}<ref>{{cite news|first=Jason|last=Ankeny|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna53821689|title=The Man Behind the 'Bible of Bro Culture'|work=[[NBC News]]|date=13 December 2013|access-date=2 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225214705/https://www.nbcnews.com/id/wbna53821689|archive-date=25 February 2021|url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४८ | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@noelgoescrazy|@noelgoescrazy}} | नोएल रोबिन्सन | | style="text-align: center;" | ४.१८ | style="text-align: center;" | ०.७२ | नर्तकी, सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|जर्मनी}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ४९ |{{Plain link|https://www.tiktok.com/@xoteam|@xoteam}} |जो टिम | {{ya}} | style="text-align: center;" | ४.१ | style="text-align: center;" | १.३ | साङ्गीतिक समूह र सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व | {{झण्डा|रुस}}<ref>{{cite web |first=Vivian |last=Mutsoli |url=https://www.tuko.co.ke/facts-lifehacks/celebrity-biographies/491517-xo-team-members-names-profiles-questions-answered/ |title=XO Team members names and profiles: All your questions answered |work=Tuko |date=24 January 2023 |access-date=7 February 2024}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align: center;" | ५० | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@gordonramsayofficial|@gordonramsayofficial}} | गोर्डन रामजी | | style="text-align: center;" | ४.०८ | style="text-align: center;" | ०.७० | सेफ, रेस्टुरेन्ट सञ्चालक र टेलिभिजन प्रस्तोता | {{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}}<ref>{{cite web|first=Allison|last=Arnold|url=https://www.delish.com/restaurants/a45835031/gordon-ramsay-tv-shows/|title=A Comprehensive List Of Every Gordon Ramsay TV Show|work=Delish|date=14 November 2023|access-date=5 May 2024}}</ref> |- |} == ऐतिहासिक सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरू == [[File:Charli D'Amelio 3.jpg|thumb|खाबी लामेले उछिन्नु अगाडि [[चार्ली डमेलियो]] लगातार दुई वर्षसम्म सबैभन्दा अनुयायीहरू भएको प्रयोगकर्ता थिइन्।|290x290px]] निम्न तालिकामा आधिकारिक टिकटकको आधिकारिक खाता बाहेक कुनै समय [[टिकटक]]मा सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका खाताहरूको सूची दिइएको छ। २२ जुन २०२२ मा खाबी लामे सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका टिकटक प्रयोगकर्ता बन्नु अघि, [[चार्ली डमेलियो]] सबैभन्दा धेरै पछ्याइएका टिकटक प्रयोगकर्ता थिइन्। अघिल्लो रेकर्ड धारक, लोरेन ग्रेलाई पार गर्दै डिमेलियो २५ मार्च २०२० मा ४.१४ करोड अनुयायीका साथ सबैभन्दा धेरै अनुसरणकर्ता भएको टिकटक प्रयोगकर्ता बनेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |last=Leskin |first=Paige |title=Charli D'Amelio has officially become the most followed creator on TikTok |url=https://www.businessinsider.com/tiktok-charli-damelio-most-popular-creator-loren-gray-2020-3 |access-date=28 December 2022 |website=Business Insider |language=en}}</ref> सोही वर्ष पछि, डिमेलियो १० करोड अनुयायीहरू पुग्ने पहिलो टिकटक प्रयोगकर्ता पनि बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{Cite news |date=23 November 2020 |title=TikTok star Charli D'Amelio first to hit 100m followers |language=en|work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/technology-55048385 |access-date=28 December 2022}}</ref> लोरेन ग्रेभन्दा पहिले लिसा र लिना टिकटकमा सबैभन्दा धेरै अनुयायी भएका व्यक्तिहरू थिए, जसले खाता मेटाउने समयमा ३ करोड २७ लाख भन्दा बढी अनुयायीहरू थिए। उनीहरूले मार्च २०१९ मा गोपनीयताको चिन्ता र सेवा प्रति उनीहरूको रुचि गुमाएको कारण देखाउँदै आफ्नो खाता मेटाएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.inverse.com/article/53052-tiktok-most-popular-influnencers|title=Many of TikTok's Biggest Influencers All Seem to Share One Common Talent|last=Paez|first=Danny|website=Inverse|date=7 February 2019 |access-date=31 May 2019|archive-date=28 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028090419/https://www.inverse.com/article/53052-tiktok-most-popular-influnencers|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://shortyawards.com/9th/lisaandlena|title=Lisa and Lena – The Shorty Awards|website=Shorty Awards|access-date=31 May 2019|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923233200/https://shortyawards.com/9th/lisaandlena|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/|title=20 minutes – Lisa and Lena delete their Tiktok account|website=halids|access-date=31 May 2019|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101012217/https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101012217/https://halids.com/switzerland/20-minutes-lisa-and-lena-delete-their-tiktok-account/ |date=1 November 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/|title=Influencer twins Lisa and Lena delete Tik Tok account|access-date=31 May 2019|archive-date=21 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021220507/https://www.vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021220507/https://www.vaaju.com/germanyeng/influencer-twins-lisa-and-lena-delete-tik-tok-account/ |date=21 October 2020 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bravo.de/lisa-lena-loeschen-tiktok-account-wie-sicher-ist-die-app-381096.html|title=Lisa & Lena löschen TikTok-Account: Wie sicher ist die App?|website=Bravo.de|date=April 2019 |language=de|access-date=31 May 2019|archive-date=20 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820120110/https://www.bravo.de/lisa-lena-loeschen-tiktok-account-wie-sicher-ist-die-app-381096.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://jeugdjournaal.nl/artikel/2278582-lena-en-lisa-stoppen-met-tiktok.html|title=Lena en Lisa stoppen met TikTok|website=jeugdjournaal.nl|date=April 2019 |language=nl|access-date=31 May 2019|archive-date=20 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020141314/https://jeugdjournaal.nl/artikel/2278582-lena-en-lisa-stoppen-met-tiktok.html|url-status=live}}</ref> उनीहरूले ७ मे २०२० मा सोही प्रयोगकर्ता नामको साथ नयाँ खातामा टिकटकमा पुन: सामेल भएका थिए। लिसा र लिनाभन्दा पहिले बेबी एरियल टिकटकमा सबैभन्दा धेरै अनुयायी हुने व्यक्ति थिइन्।<ref name=":2" /><ref name=":3" /> {{legend|#D0F0C0|कायम गरिएको दिनहरूको ऐतिहासिक सङ्ख्याको लागि हालको कीर्तिमान}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> {|class="wikitable sortable" ! प्रयोगकर्ता नम ! मालिक !{{Abbr|अनुयायीहरू<br />(करोड)|The approximate number of followers each user had when they became TikTok's most followed user.}} ! पुगेको मिति ! दिन कायम ! class="unsortable" | स्रोत(हरू) |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@khaby.lame|@khaby.lame}} | खाबी लामे | align=center | १४.२४<!--This is the number of followers Khaby Lame had when he became #1. Do not change this to his current follower count.--> | align=center| २२ जुन २०२२ | style="background:#d0f0c0; text-align:center;| {{age in days|22 June 2022}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> | align=center|<ref name="vrge">{{Cite web|last=Sato|first=Mia|title=Khaby Lame is now the most-followed TikToker in the world|url=https://www.theverge.com/2022/6/23/23180139/khaby-lame-tiktok-followers-charli-damelio|date=23 June 2022|access-date=23 June 2022|website=The Verge|language=en-US|archive-date=|archive-url=}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@charlidamelio|@charlidamelio}} | [[चार्ली डमेलियो]] | align=center | ४.१४ | align=center| २५ मार्च २०२० | style="text-align:center;| {{age in days|25 March 2020|22 June 2022}}<!--Do not change this; "Current record" refers to the greatest historical number of days held, not the current most-followed user.--> | align=center|<ref name="etonline">{{Cite web|title=Charli D'Amelio Becomes the Most Followed TikTok Star|url=https://www.etonline.com/charli-damelio-surpasses-loren-gray-to-become-the-most-followed-tiktok-star-143629|access-date=25 March 2020|website=Entertainment Tonight|date=25 March 2020 |language=en-US|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129143148/https://www.etonline.com/charli-damelio-surpasses-loren-gray-to-become-the-most-followed-tiktok-star-143629|url-status=live}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lorengray|@lorengray}} | लोरेन ग्रे | align=center | ३.२८ | align=center| ३१ मार्च २०१९ | align=center| {{age in days|31 March 2019|25 March 2020}} | align=center|<ref>{{Cite web|last=Pasarow|first=Anabel|title=Loren Gray Shares What It's Really Like To Be The Most Followed Person On TikTok|url=https://www.refinery29.com/en-ca/2020/03/9530849/loren-gray-tik-tok-interview|access-date=12 July 2021|website=www.refinery29.com|language=en-CA|archive-date=26 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526071013/https://www.refinery29.com/en-ca/2020/03/9530849/loren-gray-tik-tok-interview|url-status=live}}</ref> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@lisaandlena|@lisaandlena}} | लिसा र लिना | align=center | १.८९ | align=center| २७ अप्रिल २०१७ | align=center | {{age in days|27 April 2017|31 March 2019}} | align=center|<ref name=":2" /><ref name=":3" /> |- | {{Plain link|https://www.tiktok.com/@babyariel|@babyariel}} | बेबी एरियल | align=center | ३.६६ | {{sdash}} | {{sdash}} |align=center|<ref name=":2">{{cite web |url=https://www.promiflash.de/news/2017/04/27/bye-baby-ariel-lisa-und-lena-sind-nummer-1-bei-musical-ly.html |title=Bye Baby Ariel! Lisa & Lena sind Nummer 1 bei Musical.ly |date=27 April 2017 |website=Promiflash |access-date=31 March 2020 |archive-date=27 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027201120/https://www.promiflash.de/news/2017/04/27/bye-baby-ariel-lisa-und-lena-sind-nummer-1-bei-musical-ly.html |url-status=live }}</ref><ref name=":3">{{cite web |url=https://www.tubefilter.com/2017/07/03/lisa-lena-supplanted-baby-ariel-musically-tour-uk/ |title=Lisa And Lena, Who Supplanted Baby Ariel As Musical.ly's Top Account, Will Tour The U.K. |last=Weiss |first=Geoff |date=3 July 2017 |website=[[Tubefilter]] |access-date=31 March 2020 |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919164015/https://www.tubefilter.com/2017/07/03/lisa-lena-supplanted-baby-ariel-musically-tour-uk/ |url-status=live }}</ref> |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] *[[स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकारहरूको सूची]] *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{Most popular social media accounts}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:बाइटडान्स]] pypmbp0up4k3m2ss335dnaw4vray2or 0 111050 1395600 1391814 2026-11-10T07:13:24Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395600 wikitext text/x-wiki '''३३ किलो सुन तस्करी तथा सनम शाक्य हत्या प्रकरण''' छोटकरीमा '''३३ किलो सुन प्रकरण''' सुन भरिया सनम शाक्यको [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]]को पोखरियामा सन् २ मार्च २०१८ मा हत्या भएपश्चात ३३.५ किलो सुनको गैरकानूनी तस्करीको सूत्र खुलेको थियो । उक्त सुनको तस्करीका प्रमुख योजनाकार चुडामणि उप्रेती "गोरे" थिए । उनलाई प्रहरीले गिरफ्तार गरेको थियो । यस प्रकरणमा ३० जना भन्दा बढी व्यक्तिहरूको संग्लनता रहेको थियो । <ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/police-launch-investigation-into-murder-33-kg-gold-smuggling/|title=Police launch investigation into murder, 33 kg gold smuggling|date=2018 मार्च 23|website=The Himalayan Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/33-kg-gold-smuggling-supplementary-case-filed-against-two-in-morang/|title=33 kg gold smuggling: Supplementary case filed against two in Morang|date=2018 मे 15|website=The Himalayan Times}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ekantipur.com/news/2019/08/02/156475481556622473.html |title=अभिलेख प्रतिलिपि |access-date=2020-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206093439/https://ekantipur.com/news/2019/08/02/156475481556622473.html |archive-date=2019-12-06}}</ref><ref>https://ekantipur.com/news/2019/02/05/154935410668449788.html{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/33-kg-gold-smuggling-case-suspects-dramatically-change-their-statements-to-court/|title=33 kg gold smuggling case: Suspects dramatically change their statements to court|date=2018 मे 9|website=The Himalayan Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2019/02/12/police-are-still-clueless-about-33-kg-gold-smuggling-and-sanam-shakya-murder-case|title=Police are still clueless about 33 kg gold smuggling and Sanam Shakya murder case|website=kathmandupost.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/26055/|title='Mastermind' of 33 kg gold smuggling arrested|website=My Republica|access-date=2020-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630164115/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/26055/|archive-date=2019-06-30}}</ref><ref>http://therisingnepal.org.np/news/16684 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219191750/http://therisingnepal.org.np/news/16684 |date=2020-02-19 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/44086/|title=Sanjaya Khetan held in connection with 33-kg gold smuggling|website=My Republica|access-date=2020-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180628030418/http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/44086/|archive-date=2018-06-28}}</ref> ==स्रोत== {{सन्दर्भसूची}} ==हेर्नुहोस== * [[नेपालका घोटाला तथा प्रकरणहरूको सूची]] * [[सेक्युरिटी प्रेस प्रकरण|सेक्युरिटी प्रेस खरिद प्रकरण]] 3f4dk7y5f328t94p0tholnpauio0n5c 0 111394 1395506 1391080 2026-11-10T03:31:11Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395506 wikitext text/x-wiki {{Infobox professional wrestler | name = एलिसिन के | birth_name = एलिसिन के | image = Sienna at Greektown 2018.jpg | caption = सन् २०१८ मा के | names = '''एलिसिन के'''<br />बेथ मोर<ref name=LFCRingbelles>{{cite web|url=http://ringbellesonline.com/2014/05/27/ringbelles-roundup-27-may-2014-wwe-diva-booking-wrestlers-venturing-into-mma-more/|title=Ringbelles Roundup (27 May 2014) – WWE Diva booking, wrestlers venturing into MMA & more|date=2014-05-27|accessdate=2014-05-28|work=Ringbelles|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528061539/http://ringbellesonline.com/2014/05/27/ringbelles-roundup-27-may-2014-wwe-diva-booking-wrestlers-venturing-into-mma-more/|archive-date=May 28, 2014|url-status=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140528061539/http://ringbellesonline.com/2014/05/27/ringbelles-roundup-27-may-2014-wwe-diva-booking-wrestlers-venturing-into-mma-more/ |date=2014-05-28 }}</ref><br />'''सियाना''' | height = {{height|ft=5|in=10}} | weight = {{convert|150|lb|kg|abbr=on}} | birth_date = {{Birth date and age|1987|11|5|mf=y}}<ref name="OWW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/bios/a/allysin-kay|title=Allysin Kay|website=Online World of Wrestling}}</ref> | birth_place = मिचिगन, [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]]<ref name=Diana>{{cite web|url=http://www-diana.com/members/alisin/|title=アリシン・ケイ|accessdate=October 6, 2013|publisher=World Woman Pro-Wrestling Diana|language=जापानी|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014233546/http://www-diana.com/members/alisin/|archivedate=October 14, 2013|df=mdy-all}}</ref> | billed = मिचिगन | trainer = बिल मार्सल | debut = २८ डिसेम्बर २००८ }} '''अलिसिन के''' (जन्म: ५ नोभेम्बर १९८७) एक अमेरिकी व्यावसायिक महिला कुस्ती खेलाडी हुन् जो हाल नेसनल रेस्लिङ एलायन्समा (एनडब्ल्यूए) कुस्ती खेल्दै आएकी छिन्। उनले आफ्नो रिङ नाम सियानाको रूपमा इम्प्याक्ट रेस्लिङमा पनि कुस्ती खेलेकी थिइन् जहाँ उनले एकपटक टिएनए इम्प्याक्ट नकआउट्स उपाधि तथा एकपटक जिएफडब्ल्यू महिला उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्। उनले क्यानडा र अमेरिका स्थित विभिन्न स्वतन्त्र सर्किटहरूमा पनि कुस्ती खेलेकी थिइन्। == व्यावसायिक कुस्ती कार्यकाल == ===स्वतन्त्र सर्किट (सन् २००८–हाल)=== उनी सानै उमेरदेखि कुस्ती खेल प्रति रूचि राख्द थिइन् भने उनले सन् २००८ मा कुस्ती क्षेत्रमा पाइला टेकेकी थिइन् जहाँ उनले कुस्तीमा प्रशिक्षण लिनका लागि म्याथ्युज प्रिस्ट र बिल मार्सेलद्वारा सञ्चालित ब्लु कोलर रेस्लिङ सङ्घमा आवद्ध भएकी थिइन् जुन मिचिगनमा आधारित एक कुस्ती प्रशिक्षण केन्द्र थियो।<ref name=Getting>{{cite web|url=http://www.lethalwow.com/interviews/allysinkay.php|title=Getting to know Allysin Kay|first=Arron|last=Carlton|publisher=Lethwow|date=March 2, 2011|accessdate=December 19, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150610212118/http://www.lethalwow.com/interviews/allysinkay.php|archive-date=June 10, 2015|url-status=dead}}</ref> सन् २००८ डिसेम्बर २८ का दिन उनले उक्त पदोन्नति अन्तर्गत उनको व्यक्तिगत पहिलो खेल सोभेनी नोरलको विरुद्धमा खेलेकी थिइन् भने सन् २००९ मा उनी र नोरल बीच द्वन्द्वको सुरुवात भएको थियो। केले त्यसपछि केही कुस्ती खेलाडी विरुद्ध पनि खेल खेलेकी थिइन्। सन् २०१० मा बिसिडब्ल्यूएको तात्कालिक महिला उपाधि विजेताले उक्त उपाधि छाडेपछि उक्त उपाधि रित्तो बनेको थियो जसकारण उनले उक्त उपाधि हात पार्नका लागि एक प्रतियोगितामा भाग लिएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.ultimatesportstalk.com/2011/06/06/mcws-angel-dust/|title=MCW's Angel Dust|date=June 6, 2011|last=Mitchell|first=Greg|accessdate=December 20, 2013|publisher=Ultimate Sports Talk|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326133316/https://www.ultimatesportstalk.com/2011/06/06/mcws-angel-dust/|archive-date=March 26, 2020}}</ref> उनी उक्त प्रतियोगिताको सेमिफाइनल सम्म पुग्न सफल भएतापनि पछि उनी स्कटी प्रिमोसँग पराजित भएकी थिइन्। सन् २०१० मार्चसम्म उनले बिसिडब्ल्यूए नामक एक कुस्ती पदोन्नतिका लागि कुस्ती खेलेकी थिइन्। सन् २०१० को मध्य तिर उनले मेन इभेन्ट च्याम्पियनसिप रेस्लिङ नामक एक कुस्ती पदोन्नतिका लागि कुस्ती खेल्न सुरु गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/featured-articles/40759-feature-jason-namako-recaps-the-shimmer-volume-49-dvd|title=Feature: Jason Namako recaps the Shimmer Volume 49 DVD|date=April 5, 2013|last=Namako|first=Jason|accessdate=July 25, 2013|publisher=WrestleView}}</ref> उनले उक्त पदोन्नतिका लागि व्यक्तिगत पहिलो खेल जेसिका हाभोक विरुद्ध खेलेकी थिइन् भने पछि उनीहरू दुवैले सहकार्य गर्दै बि जेलस नामक एक टोलीको स्थापना गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/Arena_Reports_10/article_70004.shtml|title=Show Results – 4/13 SHIMMER tapings in Berwyn, Ill.: Two Shimmer Title matches, Cheerleader Melissa, Serena, MsChif, more|date=April 14, 2013|accessdate=July 25, 2013|publisher=Pro Wrestling Torch}}</ref> सन् २०१२ अक्टोबर २७ का दिन आयोजित सिमर विमेन एथलेटिक्सको ४९औँ श्रृङ्खलामा उनले उक्त पदोन्नतिका लागि पर्दापण गरेकी थिइन् जुन अमेरिका स्थित महिला कुस्ती खेलाडीहरूको एक प्रमुख कुस्ती पदोन्नति थियो। उनले उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो खेलमा टेलर मेडसँग (मेड इन सिनको रूपमा) सहकार्य गर्दै साजा मिकेन्जी र भेदा स्कटलाई पराजित गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/40963-4-14-shimmer-56-results-berwyn-illinois|title=4/14 Shimmer #56 Results: Berwyn, Illinois|date=April 14, 2013|last=Namako|first=Jason|accessdate=July 25, 2013|publisher=WrestleView}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/40964-4-14-shimmer-57-results-berwyn-illinois-allison-danger-s-retirement-match|title=4/14 Shimmer #57 Results: Berwyn, Illinois (Allison Danger's retirement match)|date=April 14, 2013|last=Namako|first=Jason|accessdate=July 25, 2013|publisher=WrestleView}}</ref> अक्टोबर २०१२ मा आयोजित सिमर विमेन एथलेटिक्सको ५१औँ श्रृङ्खलामा मेड इन सिनको सामना रिजेनेरेसन एक्सको विरुद्धमा (एलिसन डेन्जर र लिभा बेट्स) आय‍जना गरिएको थियो जुन खेलमा उनीहरूको टोली पराजित भएका थिए। सिमर विमेन एथलेटिक्सको ५५औँ श्रृङ्खलामा केले एकल खेलमा थन्डरकिटीलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्। सिमर विमेन एथलेटिक्सको ५६औँ श्रृङ्खलामा मेड इन सिनले एमएसइरीलाई(एमएस सेफ र क्रिस्टिना भान इरी) पराजित गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/Arena_Reports_10/article_66394.shtml|title=Show Results – 11/3 ROH TV taping in Pittsburgh, Pa.: All titles defended, new matchmaker, Final Battle line-up takes shape|date=November 4, 2012|last=Solomon|first=Jacob|accessdate=July 25, 2013|publisher=Pro Wrestling Torch}}</ref> सन् २०१२ नोभेम्बर २ का दिन उनले अमेरिका स्थित एक प्रमुख कुस्ती पदोन्नति रिङ अफ अनरमा लागि पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनले उक्त पदोन्नतिका लागि पहिलो खेल एमएस सेफको विरुद्धमा खेलेकी थिइन् जुन खेलमा उनी पराजित भएकी थिइन्। रिङ नाम सियानाको रूपमा पछि उनी लुचा लिब्रे एएए नामक एक कुस्ती पदोन्नतिका लागि पर्दापण गर्ने घोषणा गरिएको थियो। ===एब्सुलुट इन्सेन रेस्लिङ (सन् २०१०–२०१४)=== [[File:Allysin_Kay.jpg|thumb|upright|right|सन् २०११ मा सियाना]] सन् २०१० मा केले अमेरिका स्थित एब्सुलुट इन्सेन रेस्लिङका लागि पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनले उनको व्यक्तिगत पहिलो खेल जेसिकाको विरुद्धमा खेलेकी थिइन्। सन् २०११ जनवरीमा एआइडब्ल्यूले आयोजना गरेको गर्ल्स आउट ३ नामक एक कुस्ती कार्यक्रममा उनले रोक्सी कटनलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://aiwrestling.com/2010results.php|title=2012 Results|accessdate=July 25, 2013|publisher=Absolute Intense Wrestling|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110620075114/http://www.aiwrestling.com/2010results.php|archivedate=June 20, 2011|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110620075114/http://www.aiwrestling.com/2010results.php |date=June 20, 2011 }}</ref> गर्ल्स नाइट आटउको चौँथो श्रृङ्खलामा उनले मिकी चकल्सलाई एकल खेलमा पराजित गरेकी थिइन्। गर्ल्स नाइट आटउको चौँथो श्रृङ्खलामा उनको सामना मियन यिमसँग भएको थियो जुन खेलमा उनी पराजित भएकी थिइन् भने उक्त खेलमा उनको नाकमम चोट लागेको थियो। सन् २०१२ अप्रिल १५ का दिन आयोजित गर्ल्स नाइट आटउको छैटौँ श्रृङ्खलामा उनको सामना खाली रहेको एआइडब्ल्यू महिला उपाधिका लागि मिया यिमसँग भएको थियो जुन खेलमा उनले यिमलाई पराजित गर्दै उक्त उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://aiwrestling.com/2011results.php|title=2011 Results|accessdate=July 25, 2013|publisher=Absolute Intense Wrestling|archive-url=https://web.archive.org/web/20111130144642/http://www.aiwrestling.com/2011results.php|archive-date=November 30, 2011}}</ref> उनीहरूको बीच पुनः खेल गर्ल्स नाइट आटउको सातौँ श्रृङ्खलामा उनी र यिम बीच पुन उपाधिका लागि खेल आयोजना गरिएको थियो जुन खेलमा केले यिमलाई पराजित गरेकी थिइन्। सन् २०१२ को बाँकी महिना भरि उनको सामना जेनिफर ब्लेक, क्रेजी मेरी डुब्सन र केसी वारफिल्डसँग भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/more/more-top-stories/118-daily-updates/26614-joe-babinsack-looks-at-aiw-girls-night-out-5|title=Joe Babinsack looks at AIW Girls Night Out 5|last=Baninsack|first=Joe|accessdate=July 25, 2013|work=[[Wrestling Observer Newsletter]]|publisher=Figure Four Online}}</ref> सन् २०१३ मार्चमा आयोजित गर्ल्स नाइट आटउको आठौँ श्रृङ्खलामा उनको सामना मिकी नकल्ससँग भएको जुन खेलमा उपाधिका लागि जारी गरिएको थियो भने उक्त खेलमा उनले नकल्सलाई पराजित गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/47632-3-29-aiw-results-cleveland-ohio-girls-night-out|title= 3/29 AIW Results: Cleveland, Ohio (Girls Night Out)|date=March 30, 2014|last=Namako|first=Jason|accessdate=March 30, 2014|publisher=WrestleView}}</ref> मार्च २०१४ मा आयोजित गर्ल्स नाइट आटउको ११औँ श्रृङ्खलामा उनको लिया भान डचलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन् तर मार्च २९, २०१४ का दिन आयोजित गर्ल्स नाइट आटउको १२औँ श्रृङ्खलामा उनले उक्त उपाधि एथेना विरुद्धको खेलमा गुमाएकी थिइन्। ===विमेन सुपरस्टार अनसेन्सर्ड (सन् २०११–२०१४)=== सन् २०११ मा केले विमेन सुपरस्टार अनसेन्सर्ड नामक एक अमेरिकी कुस्ती पदोन्नतिमा पर्दापण गरेकी थिइन्। उनले उक्त पदोन्नति अन्तर्गतको पहिलो खेल जामिला क्राफ्टको विरुद्धमा खेलेकी थिइन् जहाँ उनी पराजित भएकी थिइन्। उनी दुई महिनाको अस्थायी अवकाश पछि पुन उक्त पदोन्नतिमा फिर्ता भएकी थिइन् जहाँ उनको सामना क्रिस्टिन अस्तरासँग भएको थियो।<ref name="wsu">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wsu/|title=Women Superstars Uncensored|accessdate=July 25, 2013|publisher=Online World of Wrestling}}</ref> सन् २०११ को अगष्टमा उनले उक्त पदोन्नति अन्तर्गत पहिलो व्यक्तिगत जित हासिल गरिन् जब उनले फेटल फोर वे खेलमा (चार जना बीचको खेल) मार्टी बुल, टिना सान एन्टोनियो र नियालाई पराजित गरेकी थिइन्। केले पछस जेसिका हाभोक र स्यासी स्टिफीसँग सहकार्य गर्दै एक टोलीको गठन गरेकी थिइन् जसको मिडवेष्ट मिलिशिया नाम राखिएको थियो भने केले पछिका केही महिनासम्म उक्त टोलीसँगै केही ट्याग टिम खेलहरू खेलेकी थिइन् जहाँ उनीहरूको टोलीले टोली डब्ल्यूएसयु (मार्सिडेज मार्टिेनेन, अलिसन र ब्रिट्नी स्याभेज) नोभेम्बर २०११ मा आयोजित एक वार्षिक कार्यक्रममा पराजित गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2012/03/11/19489246.html|title=Locals shine among international talent at NCW Femmes Fatales|date=March 11, 2012|last=Laprade|first=Patric|accessdate=July 25, 2013|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}}</ref> सन् २०१२ मार्च ३ मा दिन उनी र स्टिफीले द सोल सिस्टर्सलाई (जेन र लतासा) पराजित गर्दै डब्ल्यूएसयु ट्याग टिम उपाधि जित्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2012/07/08/19964011.html|title=SHIMMER tag belts switch hands in Montreal|date=July 8, 2012|last=Laprade|first=Patric|accessdate=July 25, 2013|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}}</ref> सोही वर्षको अप्रिल महिनामा उनीहरूको आफ्नो ट्याग टिम उपाधि ब्रिट्नी स्याभेज र द सोल सिस्टर्स विरुद्धको खेलमा कायम राख्न सफल भएका थिए। सन् २०१२ मा द मिडवेष्ट मिलिशिया एनसिडब्ल्यू फेमिस फेटल्स नामक एक क्यानडेली कुस्ती पदोन्नतिमा सरुवा भएका थिए।<ref name="511WSU">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/41416-5-11-wsu-ippv-results-voorhees-new-jersey|title=5/11 WSU iPPV Results: Voorhees, New Jersey (Havok vs. Callihan)|date=May 12, 2013|last=Namako|first=Jason|accessdate=July 25, 2013|publisher=WrestleView}}</ref> सन् २०१२ जुलाईमा आयोजित एनसिडब्ल्यू फेमिस फेटल्सको नवौँ कार्यक्रममा द मिडवेष्ट मिलिशियाले कोर्टनी रस, सान्ड्रा बेफ र क्याट पावरलाई ६ महिला ट्याग टिम खेलमा पराजित गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/46681-2-8-wsu-ippv-results-voorhees-new-jersey-havok-alpha-female|title=2/8 WSU iPPV Results: Voorhees, NJ (Havok/Alpha Female)|date=February 10, 2014|last=Namako|first=Jason|accessdate=June 17, 2014|publisher=WrestleView}}</ref> विमेन सुपरस्टार अनसेन्सर्डको किङ एन्ड क्विन्स वार्षिक कार्यक्रममा उनीहरूले आफ्नो ट्याग टिम उपाधि मार्टि बेल र लेक्सस विरुद्धको खेलमा कायम राख्न सफल भएका थिए। सन् २०१४ फेब्रुअरी ८ का दिन आयोजित डब्ल्यूएसयुको एक श्रृङ्खलामम के र स्टिफीले महिला ट्याग टिम उपाधि किम्बर लि र एनी सोसल विरुद्धको खेलमा गुमाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/50746-9-13-wsu-results-voorhees-new-jersey-lufisto-kay|title=9/13 WSU Results: Voorhees, New Jersey (LuFisto/Kay)|date=September 15, 2014|last=Namako|first=Jason|accessdate=September 15, 2014|publisher=WrestleView}}</ref> === साइन रेस्लिङ (सन् २०१२–हाल) === सन् २०१२ मा केले साइन रेस्लिङ नामक एक अमेरिकी कुस्ती पदोन्नतिका लागि पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनले उक्त पदोन्नतिको पहिलो खेलमा टेलर मेडसँगको सहकार्यमा ट्रिसी टेलर र सु युङलाई पराजित गर्न सफल भएका थिए भने पछि अप्रिल हन्टरले पछि उक्त टोलीमा समावेश हुँदै उक्त टोलीको नाम मेड इन सिन राखेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://slam.canoe.ca/Slam/Wrestling/2012/07/15/19989531.html|title=Women ready to Shine in new Florida promotion|date=July 15, 2012|last=Asher|first=Matthew|accessdate=July 25, 2013|work=Slam! Sports|publisher=Canadian Online Explorer}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/radicanstake/article_66727.shtml|title=Radican's Shine DVD Review Sseries: "Shine 1" – Rain-Roxx, Del Rey-Jazz|date=November 19, 2012|last=Radican|first=Sean|accessdate=July 25, 2013|publisher=Pro Wrestling Torch}}</ref> साइन रेस्लिङको ७औँ श्रृङ्खलामा मेड इन सिनले टेलर, युङ र मिया यिमलाई ६ महिला ट्याग टिम खेलमा पराजित गर्न सफल भएका थिए भने पछि उक्त टोलीमा रेइन र भेल्जा पनि समावेश हुँदै टोलीको नाम मेड इन सिनबाट भल्किरीमा नामसारी गरेका थिए।<ref name="Shine-7">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/39915-2-22-shine-7-ippv-results-ybor-city-florida|title=2/22 Shine #7 iPPV Results: Ybor City, Florida|date=February 23, 2013|last=Namako|first=Jason|accessdate=July 25, 2013|publisher=WrestleView}}</ref> साइन रेस्लिङको ८औँ श्रृङ्खलामा भल्किरीले अमेजिङ कङ, अन्जलिना लभ, क्रिस्टिना भाइ इरी र मिया यिमलाई ८ महिला ट्याग टिम खेलमा पराजित गर्न सफल भएका थिए।<ref name="Shine-8">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/40500-3-23-shine-8-ippv-results-ybor-city-florida|title=3/23 Shine #8 iPPV Results: Ybor City, Florida|date=March 23, 2013|last=Namako|first=Jason|accessdate=July 25, 2013|publisher=WrestleView}}</ref> सन् २०१३ मे १० का दिन आयोजित साइन रेस्लिङको १०औँ श्रृङ्खलामा केले निकी रक्सलाई एकल खेलमा पराजित गर्दै साइन उपाधिका लागि आयोजना गरिएको प्रतियोगितामा छनोट भएकी थिइन्।<ref name=SHINE10>{{cite web|last1=Trionfo|first1=Richard|title=COMPLETE SHINE10 iPPV REPORT: RAIN VERSUS ANGELINA LOVE; THE TOURNAMENT IS FILLED, BUT THEN A SPOT OPENS UP; WHEN THEY SAY DO NOT INTERFERE, THEY MEAN IT; AND MORE|url=http://www.pwinsider.com/article/77778/complete-shine10-ippv-report-rain-versus-angelina-love-the-tournament-is-filled-but-then-a-spot-opens-up-when-they-say-do-not-interfere-they-mean-it-and-more.html?p=1|publisher=PWInsider|accessdate=20 July 2014}}</ref> एली रेइन र एन्जलिना लभ बीचको खेल जारी रहँदा केले उक्त खेलमा अवरोध पुर्‍याएको भन्दै उनलाई ९० दिनका लागि निस्कासन गरिएको थियो भने उनले उक्त महिला उपाधिका लागि आयोजना गरिएको प्रतियोगिता रमा पनि भाग लिनबाट बञ्चित बनेकी थिइन्।<ref name=SHINE10/> सेप्टेम्बर २७ का दिन आयोजित साइन रेस्लिङको १३औँ श्रृङ्खलामा के पुन उक्त पदोन्नतिमा फिर्ता भएकी थिइन् भने उनी र इभिलेसीको टोलीले जेसिका हाभोक र अमेजिङ कङलाई ट्याग टिम खेलमा पराजित गर्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/41670-5-24-shine-10-ippv-results-angelina-love-vs-rain|title=5/24 Shine #10 iPPV Results: (Angelina Love vs. Rain)|date=May 24, 2013|last=Namako|first=Jason|accessdate=July 25, 2013|publisher=WrestleView}}</ref> उक्त खेलको अर्को हप्ता आयोजित कार्यक्रममा केले हाभोकलाई आक्रमण गरेकी थिइन् जसकारण उनीहरूको बीच द्वन्द्वको सुरुवात भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/44065-9-27-shine-13-results-ybor-city-fl-rain-vs-love|title=9/27 Shine #13 Results: Ybor City, FL (Rain vs. Love)|date=September 27, 2013|last=Namako|first=Jason|accessdate=September 28, 2013|publisher=WrestleView}}</ref> साइन रेस्लिङको १५औँ श्रृङ्खलामा उनीहरूको बीच खेल आयोजना गरिएको थियो जुन खेल कोही पनि विजेता बन्न नसकेपछि उनीहरूका बीच साइन रेस्लिङको २०औँ श्रृङ्खलामा एकल खेल आयोजन गरिएको थियो जुन केले जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/44613-10-25-shine-14-results-ybor-city-florida-rain-matsumoto|title=10/25 Shine #14 Results: Ybor City, Florida (Rain/Matsumoto)|date=October 27, 2013|last=Namako|first=Jason|accessdate=December 16, 2013|publisher=WrestleView}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/45546-12-13-shine-15-ippv-results-ybor-city-florida|title=12/13 Shine #15 iPPV Results: Ybor City, Florida|date=December 14, 2013|last=Namako|first=Jason|accessdate=December 16, 2013|publisher=WrestleView}}</ref><ref name="Shine16">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/46402-1-24-shine-16-ippv-results-ybor-city-florida-rain-vs-ivelisse|title=1/24 Shine 16 iPPV Results: Ybor, Florida (Rain vs. Ivelisse)|date=January 24, 2014|last=Namako|first=Jason|accessdate=April 26, 2013|publisher=WrestleView}}</ref><ref name="Shine18">{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/roh-indy-wrestling-news/48063-4-18-shine-18-ippv-results-ybor-city-florida-ivelisse-vs-saraya-knight|title=4/18 Shine 18 iPPV Results: Ybor City, FL (Ivelisse vs. Knight)|date=April 20, 2014|last=Namako|first=Jason|accessdate=April 26, 2014|publisher=WrestleView}}</ref> सन् २०१५ अक्टोबर २ का दिन आयोजित साइन रेस्लिङको ३०औँ श्रृङ्खलामा केले एकल खेलमा सराया नाइटलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्। <ref name="Shine16"/><ref name="Shine18"/> सन् २०१८ सेप्टेम्बर ८ का दिन आयोजित साइन रेस्लिङको ५३औँ श्रृङ्खलामा केले एकल खेलमा मार्सिजेड मार्टिनेजलाई पराजित गर्दै खाली रहेको साइन उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/96966/complete-shine-30-ippv-coverage-anything-goes-with-saraya-knight-and-allysin-kay-su-yung-versus-madison-eagles-santana-defends-the-title-versus-evie-the-status-of-the-tag-team-titles-and-more.html?p=1|title=COMPLETE SHINE 30 iPPV COVERAGE: ANYTHING GOES WITH SARAYA KNIGHT AND ALLYSIN KAY, SU YUNG VERSUS MADISON EAGLES, SANTANA DEFENDS THE TITLE VERSUS EVIE, THE STATUS OF THE TAG TEAM TITLES, AND MORE|author=Trionfo, Richard|website=PWInsider|date=October 2, 2015|accessdate=October 2, 2015}}</ref> केले पछि उक्त उपाधि विभिन्न महिला कुस्ती खेलाडी बीचको खेलमा दाउमा लगाएकी थिइन् जसमा युङ, लुफिस्तो आदि समावेश छन्।<ref>{{cite web|last=Lambert|first=Jeremy|title=WWN Supershow Mercury Rising Results (4/5/19): Three Title Matches Headline The Event|url=https://www.fightful.com/wrestling/results/wwn-supershow-mercury-rising-results-4519-three-title-matches-headline-event|work=Fightful|accessdate=April 5, 2019}}</ref> सन् २०१९ मा उनले उक्त उपाधि मियु यामासिता विरुद्धको खेलमा गुमाएकी थिइन् भने मे ६, २०१९ का दिन उनले यामासितालाई एकल खेलमा पराजित गर्दै दोस्रो साइन उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last=Carroll|first=Kevin|title=Allysin Kay regains SHINE Championship|url=http://www.diva-dirt.com/allysin-kay-regains-shine-championship/|work=Diva Dirt|accessdate=May 6, 2019}}</ref> ===टोटल नन् स्टप एक्सन रेस्लिङ/इम्प्याक्ट रेस्लिङ (सन् २०१६–२०१८)=== [[File:Allysin Kay August 2016.jpg|thumb|upright|left|सन् २०१६ मा अगष्टमा सियाना]] सन् २०१६ अप्रिल २१ का दिन केले टोटन नन् स्टप एक्सन रेस्लिङ नामक एक अमेरिकी कुस्ती पदोन्नतिसँगको आवद्ध पत्रमा हस्ताक्षर गरेको खुलासा गरिएको थियो। उनले सोही दिन उक्त पदोन्नतिमा आफ्नो रिङ नाम सियानाको रूपमा पर्दापण गरेकी थिइन् भने उनले जेडलाई आक्रमण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pwinsider.com/article/101502/tna-impact-wrestling-spoiler.html?p=1|title=TNA IMPACT WRESTLING SPOILER|last=Jackson|first=Mike|date=April 21, 2016|accessdate=April 21, 2016|work=Pro Wrestling Insider}}</ref> सियानाको पछि गेल किम र जोडसँग द्वन्द्वको सुरुवात भएको थियो भने उनले मरिया र एलीसँगको सहकार्यमा एक टोलीको गठन गरेकी थिइन्। सन् २०१६ अप्रिल २४ का दिन आयोजित इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङखलामा सियानाले एकल खेलमा म्याडिसन रेइनलाई पराजित गर्दै टिएनए नकआउट्स उपाधिका लागि पहिलो दावेदार बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref name=Impact050316Spoilers>{{cite web|url=http://www.f4wonline.com/tna-news/tna-impact-wrestling-53-taping-results-jeff-hardy-lashley-new-female-debuts-211561|title=TNA Impact Wrestling 5/3 taping results: Jeff Hardy, Lashley, new female debuts|date=April 22, 2016|accessdate=April 22, 2016|work=Wrestling Observer Newsletter}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/04/21/womens-wrestling-star-allysin-kay-debuts-at-tna-impact-tapings/|title=Women’s wrestling star Allysin Kay debuts at TNA Impact tapings|last=Caldwell|first=James|date=April 21, 2016|accessdate=April 22, 2016|work=Pro Wrestling Torch}}</ref> मे १७ का दिन आयोजित इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा सियानाले एकल खेलमा भेलभेट स्काईलाई पराजित गर्न सफल भएकी थिइन्। उनको पछि गेल किमका विरुद्ध खेल आयोजना गरिएक‍ थियो जुन खेलमा उनी पराजित भएकी थिइन् भने उक्त खेलको समाप्ति पश्चात् मरिया र सियानाले किमलाई आक्रमण गरेका थिए। मे ३१, २०१६ का दिन आयोजित इम्प्याक्ट रेस्लिङको एक श्रृङ्खलामा सियाना र एली गेल किम र जेड विरुद्धको खेलमा पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.tnasylum.net/home/april-taping-results|title=April Taping Results|publisher=|accessdate=January 15, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625103658/http://www.tnasylum.net/home/april-taping-results|archive-date=June 25, 2016}}</ref> सन् २०१६ मा इम्प्याक्ट रेस्लिङद्वारा आयोजित स्लामेभर्सरी नामक वार्षिक कार्यक्रममा सियानाले एकै खेलमा जेड र गेल किमलाई पराजित गर्दै टिएनए नकआउट्स उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्।<ref name="TNASlammiversary2016">{{cite web|last=Caldwell|first=James|title=6/12 TNA Slammiversary PPV Results – CALDWELL’S Complete Report|url=http://www.pwtorch.com/site/2016/06/12/tnaslammfinalresults/|work=Pro Wrestling Torch|accessdate=June 12, 2016}}</ref> सन् २०१६ अगष्ट २५ का दिन आयोजित टर्निङ पोइन्ट नामक एक वार्षिक खेलमा सियानाको नकआउट्स उपाधिका लागि खेल आयोजना गरिएको थियो जसमा म्याडिसन रेइन, मार्टी बेल, जेड र एली समावेश थिए।<ref>{{cite web |url=http://www.pwmania.com/spoilers-tna-impact-wrestling-taping-results-from-81216 |title=Spoilers: TNA Impact Wrestling Taping Results From 8/12/16 – |work=pwmania.com |date=2016-08-14 |accessdate=14 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160814232028/http://www.pwmania.com/spoilers-tna-impact-wrestling-taping-results-from-81216 |archive-date=2016-08-14 }}</ref> सियानाले उनको उपाधि सोही खेलमा गुमाएकी थिइन् भने उक्त उपाधि एलीले जितेकी थिइन्। सन् २०१७ जनवरी ६ का दिन आयोजित वान नाइट ओन्ली नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा सियानाको सामना तात्कालिक टिएनए नकआउट्स उपाधि विजेता रोजमेरीको विरुद्धमा उक्त उपाधिका लागि जारी गरिएको थियो जुन खेलमा सियाना पराजित भएकी थिइन्।<ref>{{cite web |url=http://www.wrestlinginc.com/wi/news/2016/1006/618167/tna-impact-wrestling-live-coverage-and-your-feedback/ |title=Sienna attacks Gail Kim after their match |last=Milici |first=Leon |date=6 October 2016 |website=Wrestlinginc |access-date=27 October 2016}}</ref> सन् २०१७ अप्रिल २१ का दिन सियानाले क्रिस्टिना भान इरीलाई एकल खेलमा पराजित गर्दै जिएफडब्ल्यू महिला उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन् भने उक्त उपाधिको जितसँगै दुवै नकआउट्स उपाधि र जिएफडब्ल्यू महिला उपाधि जित्ने उनी पहिलो महिला खेलमा बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://411mania.com/wrestling/click-here-to-join-411s-tna-one-night-only-live-coverage/|title=411MANIA - Click Here to Join 411’s TNA One Night Only LIVE Coverage|publisher=|accessdate=January 15, 2017}}</ref> सन् २०१७ मा आयोजित स्लामेभर्सरी नामक एक वार्षिक कार्यक्रममा सियानाको सामना रोजमेरीसँग भएको थियो जो तात्कालिक समयकी टिएनए नकआउट्स विजेता थिइन् भने उक्त खेलको विजेताले समायोजित नकआउट्स उपाधि जित्ने प्राबधान थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/impact-wrestling-news/78720-impact-wrestling-tv-tapings-april-21/|title=Spoilers: 4/21 Impact Wrestling TV tapings results from Orlando|last=Martin|first=Adam|date=2017-04-22|accessdate=2017-04-22|work=Wrestleview}}</ref> सियानाले उक्त खेलमा रोजमेरीलाई पराजित गर्दै नयाँ जिएफडब्ल्यू नकआउट्स विजेता बन्न सफल भएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=https://411mania.com/wrestling/csonkas-impact-wrestling-review-3-22-18/|title=Csonka’s Impact Wrestling Review 3.22.18|publisher=411MANIA}}</ref> सन् २०१७ मा आयोजित बाउन्ड फर ग्लोरी नामक कार्यक्रममा उनले उक्त उपाधि गेल किम विरुद्धको खेलमा गुमाएकी थिइन्। सन् २०१८ जुलाईमा इम्प्याक्ट रेस्लिङले आफ्नो जाल स्थलबाट सियानमको जानकारी समावेश लेखलाई मेटाएको थियो जसकारण उनले उक्त पदोन्नति छाडेको खुलासा भएको थियो। ===नेसनल रेस्लिङ एलायन्स (सन् २०१९–हाल)=== सन् २०१९ मा केले नेसनल रेस्लिङ एलायन्स नामक एक कुस्ती पदोन्नतिमा पर्दापण गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|last1=Hanning|first1=Simon|title=Jazz vacates NWA World Women’s Championship|url=http://www.diva-dirt.com/jazz-vacates-nwa-world-womens-championship/|work=Diva Dirt|accessdate=April 22, 2019}}</ref> सन् २०१९ अप्रिल २७ का दिन आयोजित क्रोकेट कप नामक एक कुस्ती कार्यक्रममा के र जज् बीच एनडब्ल्यूए विश्व महिला उपाधिका लागि खेल आयोजना हुने भनिएको थियो तर जजले पछि स्वास्थ्यमा समस्या आएका कारण उनले उक्त उपाधि छाड्न बाध्य भएकी थिइन्।<ref name="CrockettCup2019">{{cite web|last1=Powell|first1=Jason|title=NWA Crockett Cup 2019 results: Powell’s live review of Nick Aldis vs. Marty Scurll for the NWA Championship, the eight-team Crockett Cup tag team tournament to crown the new NWA Tag Team Champions, Allysin Kay vs. Santana Garrett for the vacant NWA Women’s Championship|url=https://prowrestling.net/site/2019/04/27/nwa-crockett-cup-2019-results-powells-live-review-of-nick-aldis-vs-marty-scurll-for-the-nwa-championship-the-eight-team-crockett-cup-tag-team-tournament-to-crown-the-new-nwa-tag-team-champions-a/|work=Pro Wreslting Dot Net|accessdate=April 27, 2019}}</ref> क्रोकेट कप नामक एक कुस्ती कार्यक्रममा केले सान्टानम गेरेटलाई एकल खेलमा पराजित गर्दै खाली रहेको एनडब्ल्यूए विश्व महिला उपाधि जित्न सफल भएकी थिइन्। सन् २०२० जनवरी २४ का दिन आयोजित एनडब्ल्यूएको एक श्रृङ्खलामा उनले उक्त उपाधि थन्डर रोजा विरुद्धको खेलमा गुमाएकी थिइन्।<ref>{{cite web|last1=Clark|first1=Tom|title=WATCH: Allysin Kay vs. Marti Belle, NWA World Women’s Title (Full Match)|url=https://www.prowrestling.com/watch-allysin-kay-vs-marti-belle-nwa-world-womens-title-full-match/|work=ProWrestling.com - Wrestling News & WWE Rumors|accessdate=May 18, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190528084408/https://www.prowrestling.com/watch-allysin-kay-vs-marti-belle-nwa-world-womens-title-full-match/|archive-date=May 28, 2019}}</ref> == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == *'''एब्सुलुट इन्सेन रेस्लिङ''' **एआइडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.aiwrestling.com/roster.php|archiveurl=https://www.webcitation.org/6CeNDRe9Z?url=http://www.aiwrestling.com/roster.php|title=AIW Roster|archivedate=December 4, 2012|accessdate=December 3, 2012|publisher=Absolute Intense Wrestling|url-status=dead|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130525085736/http://aiwrestling.com/roster.php |date=May 25, 2013 }}</ref> *'''नेसनल रेस्लिङ एलायन्स''' **एनडब्ल्यूए विश्व महिला विजेता (१ पटक) *'''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' ** ५० महिला कुस्ती खेलाडी मध्य शीर्ष ८ मा पर्न सफल (सन् २०१७) <ref>{{cite web|url=http://www.mediotiempo.com/lucha-libre/2017/11/02/asuka-es-la-mejor-luchadora-de-2017-segun-pwi|title=Asuka es la mejor luchadora de 2017 según PWI|date=November 2, 2017|accessdate=November 17, 2017|work=MedioTiempo|language=Spanish}}</ref> *'''साइन रेस्लिङ''' ** साइन विजेता (२ पटक)<ref>{{cite web|last=Elizabeth|first=Claire|title=Shine 53 live results: Shine Championship tournament, Cutie Pie Club vs. Twisted Sisterz, and more!|url=https://www.cagesideseats.com/2018/9/8/17835156/shine-53-live-results-shine-championship-ivelisse-allysin-kay-mercedes-martinez-prisicilla-kelly|work=Cageside Seats|accessdate=September 8, 2018}}</ref> ** साइन उपाधि प्रतियोगिता (सन् २०१८) *'''इम्प्याक्ट रेस्लिङ''' ** जिएफडब्ल्यू महिला विजेता (१ पटक) ** इम्प्याक्ट नकआउट्स विजेतम (२ पटक) *'''विमेन सुपरस्टार अनसेन्सर्ड'' **डब्ल्यूएसयु ट्याग टिम विजेता (१ पटक) – स्यासी स्टिफीसँग<ref name="Shine">{{cite web|url=http://shinewrestling.com/athletes/allysin-kay|title=Kay, Allysin|accessdate=January 11, 2013|work=साइन रेस्लिङ|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121017150539/http://www.shinewrestling.com/athletes/allysin-kay|archivedate=October 17, 2012|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017150539/http://www.shinewrestling.com/athletes/allysin-kay |date=October 17, 2012 }}</ref> == सन्दर्भ सामग्री == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|Allysin Kay|सियाना}} *[https://web.archive.org/web/20130818080131/http://profightdb.com/wrestlers/allysin-kay-8203.html इन्टरनेट कुस्ती डाटाबेसमा सियाना] *[https://web.archive.org/web/20121017150539/http://www.shinewrestling.com/athletes/allysin-kay साइन रेस्लिङमा सियानाको जानकारी] {{इम्प्याक्ट नकआउ्टस उपाधि विजेता}} [[श्रेणी:अमेरिकी महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] o9a1xeb663vd21h45hlb7unebpuinjs 0 111814 1395451 1390498 2026-11-09T23:40:10Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395451 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = White-Tailed Deer.jpg | image_caption = शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज अन्तरगत हिरापूर कृष्णसार संरक्षण क्षेत्र | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कञ्चनपुर जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kanchanpur/shuklaphanta?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907122207/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-kanchanpur/shuklaphanta?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = पोतीलाल चौधरी <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = जोगराम चौधरी <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७१ मङ्सिर १६ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 162.57<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=77&municipality=2|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 53969 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28|57|26|N|80|17|17|E|region:NP-GA_type:adm2nd_source:dewiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = | website = [https://www.shuklaphantamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कञ्चनपुर जिल्ला]]का ७ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, साविकका [[झलारी]] र [[पिपलाडी]] मिलेर बनेको '''झलारी पिपलाडी नगरपालिका'''को रूपमा अस्तित्वमा आएको थियो भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा र [[देखतभुली]] (४,६) [[गाविस]] यसमा गाभिएको थियो र शुक्लाफाँटा नगरपालिका बनेको थियो। शुक्लाफाँटा नगरपालिकामा जम्मा १२ वटा वडा मिलेर बनेको छ। जिल्लाको सदरमुकाम [[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्तनगर]] देखि २० किलोमिटर टाढा [[पश्चिम]] तर्फ रहेको यस नगरपालिकाले आफ्नै खालको धार्मिक, राजनैतिक र सामाजिक महत्त्व र विशेषता बोकेको छ। यस नगरपालिका क्षेत्रमा सबै जातजाति [[धर्म]] तथा क्षेत्रका मानिसहरूको मिश्रित बसोवास रहेको छ।<ref name="जिल्ला विकास समिति, कञ्चनपुर (पालिकाको वडा विभाजन)">{{cite web|title=जिल्ला विकास समिति, कञ्चनपुर (पालिकाको वडा विभाजन)|url=http://www.ddckanchanpur.gov.np/index.php?page=page&cid=38&id=176|access-date=2020-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520021458/http://ddckanchanpur.gov.np/index.php?page=page&cid=38&id=176|archive-date=2015-05-20}}</ref> [[कञ्चनपुर जिल्ला]]को [[महेन्द्र राजमार्ग|पूर्वपश्चिम राजमार्ग]] अन्तर्गत मध्य विन्दूमा रहेको १६२.५७ वर्ग कि.मि. क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। यस नगरपालिकाको भू–आकृति स्वरुप करिब सवैजसो समतल रहेको छ। यस नगरपालिकाको [[पूर्व]]मा [[कृष्णपुर नगरपालिका]], [[पश्चिम]]मा [[शुक्लाफाँट राष्ट्रिय निकुञ्ज|शुक्लाफाँट वन्यजन्तु आरक्ष]] र [[बेदकोट नगरपालिका]], [[उत्तर]]मा [[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]]को [[चुरे|चुरे पर्वत]] र [[दक्षिण]]मा [[लालझाडी गाउँपालिका]] र [[शुक्लाफाँट राष्ट्रिय निकुञ्ज]] रहेको छ। यस नगरपालिकाको अधिकतम [[तापक्रम]] ३८ डिग्री र न्युनतम तापक्रम ९ डिग्री रहेको पाईन्छ। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५३,९६९ रहेको छ भने यहाँ १२,०५८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ शुक्लाफाँटा नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[पिपलाडी]] (३) || ५५५९ || ११.३२ || ४९१.०८ |- | २ || [[पिपलाडी]] (४) || २१८९ || ७.५८ || २८८.७९ |- | ३ || [[पिपलाडी]] (५-६) || २३७४ || ३.७२ || ६३८.१७ |- | ४ || [[पिपलाडी]] (७-८) || ३७२५ || ४.८७ || ७६४.८९ |- | ५ || [[पिपलाडी]] (९) || ५५७५ || ५.८२ || ९५७.९० |- | ६ || [[झलारी]] (६) || २१९१ || २.७५ || ७९६.७३ |- | ७ || [[झलारी]] (२) || ५७६२ || ३२.८४ || १७५.४६ |- | ८ || [[झलारी]] (४) || ६१७६ || ४८.७ || १२६.८२ |- | ९ || [[झलारी]] (५) || २७४८ || ५.९९ || ४५८.७६ |- | १० || [[झलारी]] (३,७) || ५११८ || ५.५२ || ९२७.१७ |- | ११ || [[झलारी]] (९) || ७२९२ || १८.५ || ३९४.१६ |- | १२ || [[देखतभुली]] (४,६) || ५२६० || १४.९६ || ३५१.६० |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''५३,९६९''' || '''१६२.५७''' || '''३३१.९७''' |} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddckanchanpur.gov.np/ जिल्ला विकास समिति, कञ्चनपुर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150927053938/http://ddckanchanpur.gov.np/ |date=2015-09-27 }} {{कञ्चनपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कञ्चनपुर जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]] bcdiz1jpjr4nbwdjs81wtkroqok2x9s 0 111956 1395452 1390499 2026-11-09T23:41:49Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395452 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कपिलवस्तु जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-kapilvastu/sudhodhan?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907134712/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-kapilvastu/sudhodhan?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = कमलेशशरण चौधरी <small> ([[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = होमप्रकाश चौधरी (कुर्मी) <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 91.69<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=55&municipality=10|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 52861 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.606153|N|82.772618|E|}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-७६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[लबनी]] गाविसको कार्यालय | website = [http://shuddhodhanmunkapilvastu.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कपिलवस्तु जिल्ला]]का ४ वटा [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[विठुवा]], [[पतरिया]], [[नन्दनगर]], [[लबनी]], [[बासखोर]] र [[हथिहवा]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५२,८६१ रहेको छ भने यहाँ ८,५४३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ शुद्धोधन गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[पतरिया]] || १०,०२७ || १५.१३ || ६६२.७२ |- | २ || [[नन्दनगर]] || ८,३७६ || १५.०९ || ५५५.०७ |- | ३ || [[लबनी]] || ८,८६० || १२.५३ || ७०७.१० |- | ४ || [[विठुवा]] || ५,२८१ || ९.६८ || ५४५.५६ |- | ५ || [[हथिहवा]] || ९,३९१ || १७.४६ || ५३७.८६ |- | ६ || [[बासखोर]] || १०,९२६ || २१.८० || ५०१.१९ |- ! कुल !! !! ५२,८६१ !! ९१.६९ !! ५७६.५२ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{कपिलवस्तु जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddckapilvastu.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कपिलवस्तु] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200921151728/http://ddckapilvastu.gov.np/ |date=2020-09-21 }} [[श्रेणी:कपिलवस्तु जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] a90323klwyk1n8zof8z6kd56zyx4549 0 112607 1395320 1380314 2026-11-09T12:28:26Z Madeshi Brahman 78174 /* ऐतिहासिक रूपमा सबैभन्दा बढी अनुयायी भएका खाताहरू */ 1395320 wikitext text/x-wiki {{गतिशील सूची}} यो सूची सामाजिक सञ्जाल सेवा [[ट्विटर|एक्स (पहिले र सामान्य रूपमा ट्विटर भनेर चिनिने)]] मा सबैभन्दा बढी अनुयायी भएका शीर्ष ५० खाताहरूको हो। {{As of|2026|3}} सम्ममा, यस वेबसाइटका मालिक [[एलन मस्क]] २३ करोड ६० लाख भन्दा बढी अनुयायीका साथ सबैभन्दा बढी अनुयायी भएका खाता हुन्। उनले आफ्ना पोस्टहरूलाई बढी प्रवर्द्धन गर्न यस सामाजिक सञ्जालको कोड परिवर्तन गरेर आंशिक रूपमा यी अनुयायीहरू प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite news |last=Paul |first=Kari |date=2023-02-15 |title=Elon Musk reportedly forced Twitter algorithm to boost his tweets after Super Bowl flop |url=https://www.theguardian.com/technology/2023/feb/15/elon-musk-changes-twitter-algorithm-super-bowl-slump-report |access-date=2026-03-11 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-02-15 |title=Yes, Elon Musk created a special system for showing you all his tweets first |url=https://www.platformer.news/yes-elon-musk-created-a-special-system/ |access-date=2026-03-11 |website=Platformer |language=en}}</ref> अन्य उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू जस्तै अमेरिकी राष्ट्रपतिहरू [[बराक ओबामा]] र [[डोनाल्ड ट्रम्प]], भारतीय प्रधानमन्त्री [[नरेन्द्र मोदी]] र [[क्रिस्टियानो रोनाल्डो]] प्रत्येकका १० करोड भन्दा बढी अनुयायीहरू छन्। [[केटी पेरी]] जुन २०१७ मा १० करोड अनुयायीको कोसेढुङ्गा पार गर्ने पहिलो व्यक्ति बनेकी थिइन्।<ref>{{Cite magazine |last1=Spangler |first1=Todd |date=June 16, 2017 |title=Katy Perry Becomes First Twitter User to Hit 100 Million Followers |url=https://variety.com/2017/digital/news/katy-perry-twitter-100-million-followers-1202468906/ |access-date=February 20, 2025 |magazine=Variety}}</ref> == सूची == निम्न तालिकाले एक्समा सबैभन्दा बढी अनुसरण गरिएका शीर्ष ५० खाताहरू सूचीबद्ध गर्दछ, जहाँ प्रत्येक कुल सङ्ख्यालाई नजिकको करोडमा घटाएर प्रस्तुत गरिएको छ, साथै प्रत्येक खातावालाको पेसा वा विवरण पनि उल्लेख गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=Twitter - Accounts nach Followern weltweit 2024 |url=https://de.statista.com/statistik/daten/studie/188854/umfrage/twitter-accounts-with-the-most-followers-worldwide/ |access-date=2024-11-07 |website=[[Statista]] |language=de}}</ref> केही खाताहरूले विरलै पोस्ट गर्ने गर्छन् वा ती निष्क्रिय अवस्थामा छन्। [[File:Elon Musk Royal Society (crop2).jpg|thumb|upright=0.6|[[एलन मस्क]] एक्स (पहिले ट्विटर) का मालिक र एक्समा सबैभन्दा बढी अनुयायी भएका व्यक्ति हुन्।]] [[File:President Barack Obama.jpg|thumb|upright=0.6|पूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति [[बराक ओबामा]] एक्समा सबैभन्दा बढी अनुयायी भएका राजनीतिज्ञ हुन्।]] [[File:Shri Narendra Modi, Prime Minister of India (3x4 cropped).jpg|thumb|upright=0.6|भारतीय प्रधानमन्त्री [[नरेन्द्र मोदी]] एक्समा सबैभन्दा बढी अनुयायी भएका एसियाली व्यक्ति हुन्।]] [[File:Cristiano Ronaldo 2018.jpg|thumb|upright=0.6|पोर्चुगाली फुटबल खेलाडी [[क्रिस्टियानो रोनाल्डो]] एक्समा सबैभन्दा बढी अनुयायी भएका खेलकुद व्यक्तित्व हुन्।]] [[File:Rihanna Fenty 2018.png|thumb|upright=0.6|बार्बाडोसकी गायिका [[रियाना]] एक्समा सबैभन्दा बढी अनुयायी भएकी सङ्गीतकार र महिला हुन्।]] [[File:Lifetimes Tour Manchester 52.jpg|thumb|upright=0.6|अमेरिकी गायिका [[केटी पेरी]] १० करोड अनुयायी पुर्‍याउने पहिलो व्यक्ति हुन्।]] {{static row numbers}} {{sticky header}} {| class="wikitable sortable static-row-numbers sticky-header" ! scope="col" | प्रयोगकर्ता नाम ! scope="col" | खातावाला ! scope="col" | अनुयायी<br>(करोडमा) ! scope="col" | विवरण ! scope="col" | ब्रान्ड<br>खाता ! scope="col" | निष्क्रिय वा<br>परित्यक्त |- | [https://x.com/elonmusk @elonmusk] | [[एलन मस्क]] | align="center" | २४.०२ | व्यवसायी, एक्स/ट्विटरका मालिक | | |- | [https://x.com/BarackObama @BarackObama] | [[बराक ओबामा]] | align="center" | ११.९३ | data-sort-value="President, former" | संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति (सन् २००९–२०१७) | | |- | [https://x.com/realDonaldTrump @realDonaldTrump] | [[डोनाल्ड ट्रम्प]] | align="center" | ११.१६ | data-sort-value="President, current" | संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति (सन् २०१७–२०२१, सन् २०२५–वर्तमान) | | |- | [https://x.com/Cristiano @Cristiano] | [[क्रिस्टियानो रोनाल्डो]] | align="center" | ११ | फुटबल खेलाडी | | |- | [https://x.com/narendramodi @narendramodi] | [[नरेन्द्र मोदी]] | align="center" | १०.६८ | data-sort-value="Prime Minister, current" | भारतका प्रधानमन्त्री (सन् २०१४–वर्तमान) | | |- | [https://x.com/rihanna @rihanna] | [[रियाना]] | align="center" | ९.७३ | सङ्गीतकार र व्यवसायी | | |- | [https://x.com/NASA @NASA] | [[नासा]] | align="center" | ९.२१ | अन्तरिक्ष नियोग | {{ya}} | |- | [https://x.com/justinbieber @justinbieber] | [[जस्टिन बिबर]] | align="center" | ९.०६ | सङ्गीतकार | | |- | [https://x.com/katyperry @katyperry] | [[केटी पेरी]] | align="center" | ८.६८ | सङ्गीतकार | | |- | [https://x.com/taylorswift13 @taylorswift13] | [[टेलर स्विफ्ट]] | align="center" | ८.०७ | सङ्गीतकार | | |- | [https://x.com/ladygaga @ladygaga] | [[लेडी गागा]] | align="center" | ७.१३ | सङ्गीतकार र अभिनेत्री | | |- | [https://x.com/KimKardashian @KimKardashian] | [[किम कार्दसियन]] | align="center" | ६.८९ | टेलिभिजन व्यक्तित्व र व्यवसायी | | {{ya}} |- | [https://x.com/YouTube @YouTube] | [[युट्युब]] | align="center" | ६.८६ | data-sort-value="Video" | अनलाइन भिडियो साझेदारी सेवा | {{ya}} | |- | [https://x.com/imVkohli @imVkohli] | [[विराट कोहली]] | align="center" | ६.७१ | क्रिकेट खेलाडी | | |- | [https://x.com/BillGates @BillGates] | [[बिल गेट्स]] | align="center" | ६.३० | व्यवसायी र परोपकारी | |{{ya}} |- | [https://x.com/TheEllenShow @TheEllenShow] | [[एलेन डिजेनर्स]] | align="center" | ६.२५ | हास्यकलाकार र पूर्व टेलिभिजन प्रस्तोता | | {{ya}} |- | [https://x.com/CNN @CNN] | [[सिएनएन]] | align="center" | ६.१९ | समाचार च्यानल | {{ya}} | |- | [https://x.com/X @X] | [[ट्विटर|एक्स (पहिले ट्विटर)]] | align="center" | ६.०९ | प्लेटफर्म सञ्चालक | {{ya}} | |- | [https://x.com/cnnbrk @cnnbrk] | [[सिएनएन|सिएनएन ब्रेकिङ न्युज]] | align="center" | ५.९८ | समाचार च्यानल | {{ya}} |{{ya}} |- | [https://x.com/NeymarJr @neymarjr] | [[नेयमार]] | align="center" | ५.९६ | फुटबल खेलाडी | |{{ya}} |- | [https://x.com/selenagomez @selenagomez] | [[सेलेना गोमेज]] | align="center" | ५.९ | सङ्गीतकार र अभिनेत्री | | |- | [https://x.com/espn @espn] | [[इएसपिएन]] | align="center" | ५.८५ | खेलकुद च्यानल | {{ya}} | |- | [https://x.com/PMOIndia @PMOIndia] | [[प्रधानमन्त्री कार्यालय (भारत)|प्रधानमन्त्री कार्यालय भारत]] | align="center" | ५.८३ | भारतको प्रधानमन्त्रीको कार्यालय | {{ya}} | |- | [https://x.com/nytimes @nytimes] | [[द न्युयोर्क टाइम्स]] | align="center" | ५.३३ | समाचार पत्र | {{ya}} | |- | [https://x.com/ChampionsLeague @ChampionsLeague] | [[युएफा च्याम्पियन्स लिग]] | align="center" | ५.२८ | फुटबल लिग | {{ya}} | |- | [https://x.com/BBCBreaking @BBCBreaking] | nowrap="" | [[बिबिसी|बिबिसी ब्रेकिङ न्युज]] | align="center" | ५ | समाचार च्यानल | {{ya}} | |- | [https://x.com/realmadrid @realmadrid] | [[रियल म्याड्रिड|रियल म्याड्रिड CF]] | align="center" | ४.९२ | फुटबल क्लब | {{ya}} | |- | [https://x.com/KingJames @KingJames] | [[लेब्रोन जेम्स]] | align="center" | ४.९ | बास्केटबल खेलाडी | | |- | [https://x.com/jtimberlake @jtimberlake] | [[जस्टिन टिम्बरलेक]] | align="center" | ४.७९ | सङ्गीतकार र अभिनेता | |{{ya}} |- | [https://x.com/BTS_twt @BTS_twt] | [[बिटिएस]] | align="center" | ४.७ | सङ्गीतकारहरू | |{{ya}} |- | [https://x.com/FCBarcelona @FCBarcelona] | [[एफसी बार्सिलोना|बार्सिलोना फुटबल क्लब]] | align="center" | ४.६८ | फुटबल क्लब | {{ya}} | |- | [https://x.com/NBA @NBA] | [[नेसनल बास्केटबल एसोसिएसन|एनबिए]] | align="center" | ४.६४ | बास्केटबल लिग | {{ya}} | |- | [https://x.com/shakira @shakira] | [[सकिरा]] | align="center" | ४.५३ | सङ्गीतकार | | |- | [https://x.com/premierleague @premierleague] | [[प्रिमियर लिग]] | align="center" | ४.५२ | फुटबल लिग | {{ya}} | |- | [https://x.com/bts_bighit @bts_bighit] | [[बिटिएस]] | align="center" | ४.५ | सङ्गीतकारहरू | | |- | [https://x.com/SrBachchan @SrBachchan] | [[अमिताभ बच्चन]] | align="center" | ४.४९ | अभिनेता | |{{ya}} |- | [https://x.com/akshaykumar @akshaykumar] | [[अक्षय कुमार]] | align="center" | ४.४४ | अभिनेता | | |- | [https://x.com/ddlovato @ddlovato] | [[डेमी लोभाटो]] | align="center" | ४.३७ | सङ्गीतकार र अभिनेत्री | |{{ya}} |- | [https://x.com/PlayStation @PlayStation] | [[प्लेस्टेसन]] | align="center" | ४.३५ | भिडियो गेमिङ ब्रान्ड | {{ya}} | |- | [https://x.com/jimmyfallon @jimmyfallon] | [[जिमी फ्यालन]] | align="center" | ४.३१ | हास्यकलाकार र टेलिभिजन प्रस्तोता | | |- | [https://x.com/britneyspears @britneyspears] | [[ब्रिटनी स्पेयर्स]] | align="center" | ४.३ | सङ्गीतकार | |{{ya}} |- | [https://x.com/BeingSalmanKhan @BeingSalmanKhan] | [[सलमान खान]] | align="center" | ४.२२ | अभिनेता | | |- | [https://x.com/BBCWorld @BBCWorld] | [[बिबिसी न्युज|बीबीसी वर्ल्ड न्युज]] | align="center" | ४.२ | समाचार च्यानल | {{ya}} | |- | [https://x.com/SportsCenter @SportsCenter] | [[स्पोर्ट्स सेन्टर]] | align="center" | ४.१८ | खेलकुद च्यानल | {{ya}} | |- | [https://x.com/SpaceX @SpaceX] | [[स्पेसएक्स]] | align="center" | ४.१६ | अन्तरिक्ष एजेन्सी | {{ya}} | |- | [https://x.com/MileyCyrus @MileyCyrus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260430040138/https://x.com/MileyCyrus |date=2026-04-30 }} | [[माइली साइरस]] | align="center" | ४.१४ | सङ्गीतकार र अभिनेत्री | | |- | [https://x.com/iamsrk @iamsrk] | [[साहरुख खान]] | align="center" | ४.०२ | अभिनेता | | |- | [https://x.com/sachin_rt @sachin_rt] | [[सचिन तेन्दुलकर]] | align="center" | ३.९१ | पूर्व क्रिकेट खेलाडी | | |- | [https://x.com/ManUtd @ManUtd] | [[म्यानचेस्टर युनाइटेड]] | align="center" | ३.८ | फुटबल क्लब | {{ya}} | |- | [https://x.com/JoeBiden @JoeBiden] | [[जो बाइडेन]] | align="center" | ३.७९ | data-sort-value="President, former" | संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति (सन् २०२१–२०२५) | | |- class="sortbottom static-row-header" ! colspan="5" style="font-size:85%;" | अन्तिम पटक {{ayd|8 June 2026}} अघि अद्यावधिक गरिएको |} == ऐतिहासिक रूपमा सबैभन्दा बढी अनुयायी भएका खाताहरू == यो एक्स/ट्विटरमा ऐतिहासिक रूपमा शीर्ष स्थानमा रहेका (सबैभन्दा बढी फलोअर्स भएका) खाताहरूको सूची हो। यसमा शीर्ष स्थानमा पुगेको मिति, उक्त समयमा सो खाताको फलोअर्स संख्या, र कति दिनसम्म शीर्ष स्थान कायम रह्यो भन्ने विवरण समावेश गरिएको छ। {| class="wikitable sortable" ! scope="col" | प्रयोगकर्ता नाम ! scope="col" | खातावाला ! scope="col" | फलोअर्स<br>(करोडमा) ! scope="col" | शीर्ष स्थानमा पुगेको मिति ! scope="col" | कायम रहेको दिन ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|सन्दर्भ|सन्दर्भ(हरू)}} |- | @elonmusk | [[एलन मस्क]] | align="center" | १३.३ | align="right" | {{dts|March 30, 2023}} | align="center" | {{age in days nts|March 30, 2023}} | align="center" | <ref>{{cite web|last=Spangler|first=Todd|title=Elon Musk, After Buying Twitter, Is Now Twitter's Most-Followed User |url=https://variety.com/2023/digital/news/elon-musk-twitter-most-followed-user-1235568896/|date=March 30, 2023|access-date=November 7, 2025|work=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> |- | @BarackObama | [[बराक ओबामा]] | align="center" | १०.७८ | align="right" | {{dts|August 15, 2019}} | align="center" | {{age in days nts|August 15, 2019|March 30, 2023}} | align="center" | <ref>{{cite web|url=https://socialblade.com/twitter/top/100/followers|title=Top 100 Twitter users sorted by Followers|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815204107/https://socialblade.com/twitter/top/100/followers|archive-date=August 15, 2019|url-status=dead|date=August 15, 2019|access-date=December 1, 2025|website=[[Social Blade]]}}</ref> |- | @katyperry | [[केटी पेरी]] | align="center" | ४.६५ | align="right" | {{dts|November 4, 2013}} | align="center" | {{age in days nts|November 4, 2013|August 15, 2019}} | align="center" | <ref>{{cite web|last=Dredge|first=Stuart|title=Katy Perry roars past Justin Bieber to become most popular Twitter user|url=https://www.theguardian.com/technology/2013/nov/04/katy-perry-justin-bieber-twitter|date=November 4, 2013|access-date=November 7, 2025|website=[[The Guardian]]}}</ref> |- | @justinbieber | [[जस्टिन बिबर]] | align="center" | ३.३३ | align="right" | {{dts|January 21, 2013}} | align="center" | {{age in days nts|January 21, 2013|November 4, 2013}} | align="center" | <ref>{{cite web|last=Griggs|first=Brandon|title=Justin Bieber dethrones Lady Gaga on Twitter|url=https://www.cnn.com/2013/01/22/tech/social-media/twitter-bieber-gaga|date=January 22, 2013|access-date=November 7, 2025|website=[[CNN]]}}</ref> |- | @ladygaga | [[लेडी गागा]] | align="center" | ०.५७ | align="right" | {{dts|August 23, 2010}} | align="center" | {{age in days nts|August 23, 2010|January 21, 2013}} | align="center" | <ref>{{cite web|last=Whitworth|first=Dan|title=Lady Gaga overtakes Britney Spears for Twitter record|url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-11037844|date=August 23, 2010|access-date=November 7, 2025|website=[[BBC News]]}}</ref> |- | @britneyspears | [[ब्रिटनी स्पेयर्स]] | align="center" | ०.४९ | align="right" | {{dts|May 23, 2010}} | align="center" | {{age in days nts|May 23, 2010|August 23, 2010}} | align="center" | <ref>{{cite web|last=Bosker|first=Bianca|title=Britney Spears Is Twitter Queen: Ashton Kutcher Loses His Top Spot|url=https://www.huffpost.com/entry/britney-spears-twitter-qu_n_586898|date=May 24, 2010|access-date=November 7, 2025|website=[[HuffPost]]}}</ref> |- | @aplusk | एस्टन कुचर | align="center" | १० लाख | align="right" | {{dts|April 16, 2009}} | align="center" | {{age in days nts|April 16, 2009|May 23, 2010}} | align="center" | <ref name="KutcherCNN" /> |- | @cnnbrk | [[सिएनएन|सिएनएन ब्रेकिङ न्युज]] | align="center" | ९ लाख | align="right" | {{dts|April 8, 2009}} | align="center" | {{age in days nts|April 8, 2009|April 16, 2009}} | align="center" | <ref>{{cite web|last=|first=|title=The race to a million Twitter followers is on|url=https://venturebeat.com/ai/the-race-to-a-million-twitter-followers-is-on|date=April 8, 2009|access-date=November 7, 2025|website=[[VentureBeat]]}}</ref><ref name="KutcherCNN">{{cite web|last=Terdiman|first=Daniel|title=Ashton outmaneuvers CNN to 1 million on Twitter |url=https://www.cnet.com/tech/services-and-software/ashton-outmaneuvers-cnn-to-1-million-on-twitter/|date=April 16, 2009|access-date=November 7, 2025|website=[[CNET]]}}</ref> |} == यो पनि हेर्नुहोस् == *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] *[[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] *[[स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकारहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{Most popular social media accounts}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] f0l4pdsf21xrfetms8dd0rnx0k8ihmy 0 113262 1395519 1371057 2026-11-10T03:57:46Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395519 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सिन्धुपाल्चोक जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-sindhupalchowk/sunkoshi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240814130719/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-sindhupalchowk/sunkoshi?lng=nep|archive-date=2024-08-14}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = टपिन्द्रप्रसाद तिमल्सिना<small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = कान्छी लामा <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 72.84<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=24&municipality=12|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 15176 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.05|85.53|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०११ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[पाङ्ग्रेटार]] गाविसको कार्यालय | website = [http://sunkoshimunsindhupalchowk.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''सुनकोशी गाउँपालिका''' [[बागमती प्रदेश]]को सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा पर्ने एउटा गाउँपालिका हो । यस गाउँपालिका हुदै बग्ने सुनकोशी खोलाको नामबाट यसको नामाकरण गरिएको थियो। वि.सं. २०७३/११/२७ देखि लागू हुने गरी बनाइएको यस गाउँपालिका घोषणा गर्दा तत्कालीन ६ गाविसहरू [[ठोकर्पा]], [[कालिका, सिन्धुपाल्चोक|कालिका]], [[यमुनाडाँडा]], [[सुनखानी]], [[थुम्पाखर]] र [[पाङ्ग्रेटार]]लाई गाभिएको थियो। यस गाउँपालिकामा ७ वटा वडाहरु रहेका छन्। यस गाउँपालिकामा विशेष गरी हिन्दु र वौद्ध धर्मावालम्वीहरूको बसोबास रहेको छ । यहाँ व्राह्मण, क्षेत्री र तामाङ्ग जातिको बाहुल्यता रहेको छ । यहाँका नागरिकहरूले कृषि, पशुपालन र व्यापारलाई मुख्य पेशाको रूपमा ऐतिहासिक कालबाटै अङ्गाल्दै आएका छन्। यहाँ उत्पादन हुने कृषिजन्य तथा पशुजन्य उपजहरु स्थानीय बजार क्षेत्रमा बढी खपत र बिक्री हुने गरेको छ। भौगोलिक रूपमा मध्यम स्तरीय पहाडी धरातल रहेको यस गाउँपालिकामा मानव बसोवास र पर्यटन व्यवसायको लागि अति उपयुक्त स्थानहरु रहेका छन्। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १५,१७६ रहेको छ भने यहाँ ४,४५१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सुनकोशी गाउँपालिकाको वडागत विवरण ! नयाँ वडा !! समावेश गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[ठोकर्पा]] (१-४) || २,०५४ || १०.४ || १९७.५० |- | २ || [[ठोकर्पा]] (५-९) || १,७८२ || ७ || २५४.५७ |- | ३ || [[कालिका, सिन्धुपाल्चोक|कालिका]] || २,०३५ || ११.१६ || १८२.३५ |- | ४ || [[यमुनाडाँडा]] || १,२४६ || ७.८६ || १५८.५२ |- | ५ || [[सुनखानी]] || १,९७१ || १३.३५ || १४७.६४ |- | ६ || [[थुम्पाखर]] || ३,०२६ || १३.४४ || २२५.१५ |- | ७ || [[पाङ्ग्रेटार]] || ३,०६२ || ९.६१ || ३१८.६३ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १५,१७६ !! ७२.८४ !! २०८.३५ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [http://sunkoshimunsindhupalchowk.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200612204437/http://www.sunkoshimunsindhupalchowk.gov.np/ |date=2020-06-12 }} {{सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] 5ztrrib6jgcasn3ovodmyx6cbjnu0go 0 114566 1395363 1387668 2026-11-09T13:45:30Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395363 wikitext text/x-wiki {{Infobox YouTube personality |name=प्राजक्ता कोली |image=Prajakta Koli, March 31, 2018.jpg |caption=सन् २०१८ मा प्राजक्ता कोली |birth_date={{Birth date and age|df=yes|1993|6|27}} |birth_place=[[मुम्बई]], [[भारत]] |nationality=भारतीय |occupation={{plainlist| * [[युट्युब|युट्युबर]] * [[ब्लग|ब्लगर]] }} |website={{URL|mostlysane.in}} |channel_url=UCvCyIiKSCA1fHKSCOKJyjXA |channel_display_name=मोस्टलीसेन |years active=सन् २०१५ - अहिलेसम्म |genre={{plainlist| * हास्य * [[ब्लग]] * प्रेरणादायक }} |subscribers=५७.४ लाख |subscriber_date=१ अक्टोबर २०२० |views=७७.२ करोड |view_date=१ अक्टोबर २०२० |silver_button=yes |silver_year=सन् २०१६ |gold_button=yes |gold_year=सन् २०१९ }} '''प्राजक्ता कोली''' ({{lang-mr|प्राजक्ता कोळी}}) एक भारतीय [[युट्युब|युट्युबर]] र [[ब्लग|ब्लगर]] हुन्।<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/life-style/meet-prajakta-koli-and-everything-insane-that-makes-her-mostly-sane-5290115/|title=Meet Prajakta Koli and everything insane that makes her 'Insane'|date=3 August 2018|website=indianexpress}}</ref> उनी [[युट्युब]]मा "मोस्टलीसेन" भनेर प्रसिद्ध छन्। उनका भिडियोहरूमा दैनिक जीवन र सामान्य स्थितिहरूलाई हास्य रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ।<ref>{{Cite news|url=https://www.scoopwhoop.com/prajakta-koli-mostly-sane/|title=Meet Prajakta Koli, The Funny Girl From Mumbai The Internet Is Falling In Love With|last=ScoopWhoop|date=2018-01-30|work=ScoopWhoop|access-date=2018-03-28|language=En|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327090939/https://www.scoopwhoop.com/prajakta-koli-mostly-sane/|archive-date=2019-03-27}}</ref> == कार्य जीवन == उनले सन् २०१५ मा आफ्नो युट्युब च्यानल सुरु गर्नु अघि ''फिभर १०४ [[एफएम]]''मा प्रशिक्षार्थीको पदमा आफ्नो कार्य जीवनको सुरुवात गरेकी हुन्।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/story/queen-of-content-prajakta-koli-takes-us-inside-her-life-as-a-popular-youtuber-1239456-2018-05-23|title=Queen of content Prajakta Koli takes us inside her life as a popular YouTuber|website=indiatoday}}</ref> प्राजक्ता युट्युबको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत [[सुसन वोज्सिकी]]सँग युट्युबलाई युवाहरूका लागि सुरक्षित बनाउन चालिएका कदमबारे अन्तर्वार्ता गर्ने प्रथम डिजिटल निर्माता बनेकी छन्।<ref>{{Cite web|title=YouTube CEO Susan Wojcicki reveals future plans to YouTube personality Prajakta Koli - Exchange4media|url=https://www.exchange4media.com/digital-news/youtube-ceo-susan-wojcicki-reveals-future-plans-to-youtube-personality-prajakta-koli-96163.html|access-date=2020-07-16|website=Indian Advertising Media & Marketing News – exchange4media|language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Haters don't affect me: Prajakta Koli|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/haters-dont-affect-me-prajakta-koli/1688410|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717023410/https://www.outlookindia.com/newsscroll/haters-dont-affect-me-prajakta-koli/1688410|archive-date=2020-07-17|access-date=2020-07-16|website=Outlook India Magazine}}</ref> कोलीले [[करिना कपुर|करीना कपुर खान]], [[नवाजुद्दीन सिद्दीकी]] र [[विक्की कौशल]]जस्ता [[बलिउड]] अभिनेताहरूसँग काम गरेकी छन्।<ref>{{cite web |title=Responsibility Has Become A Huge Focus For YouTube: Susan Wojcicki |url=http://www.forbesindia.com/article/special/responsibility-has-become-a-huge-focus-for-youtube-susan-wojcicki/53085/1 |website=Forbes India |accessdate=27 February 2020 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Kareena Kapoor Khan digs ground; video goes viral |url=https://www.mid-day.com/articles/kareena-kapoor-khan-digs-ground-video-goes-viral/21848178 |website=mid-day |accessdate=27 February 2020 |language=en |date=5 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227072324/https://www.mid-day.com/articles/kareena-kapoor-khan-digs-ground-video-goes-viral/21848178 |archive-date=27 February 2020 }}</ref> यसका साथै उनलाई [[क्याप्टेन मार्वल]]को पहिलो प्रस्तुतिमा [[ब्री लार्सन]] र [[स्याम्युएल एल ज्याक्सन]]सँग अन्तर्वार्ता गर्न [[मार्वल]]द्वारा निम्त्याइएको थियो।<ref>{{Cite web|date=2019-06-30|title=‘I can tell criticism from hate’: Prajakta Koli|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/interview-i-can-tell-criticism-from-hate-prajakta-koli-2766360|access-date=2020-07-23|website=DNA India|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Mar 18|first=Anuka RoyAnuka Roy / Updated:|last2=2020|last3=Ist|first3=07:30|title=A sane-sational girl|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/things-to-do/a-sane-sational-girl/articleshow/74682971.cms|access-date=2020-07-23|website=Mumbai Mirror|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723161804/https://mumbaimirror.indiatimes.com/others/things-to-do/a-sane-sational-girl/articleshow/74682971.cms|archive-date=2020-07-23}}</ref> सन् २०१८ मा दिल्ली र सन् २०१९ मा मुम्बईमा ''युट्युब फ्यानफेस्ट''मा प्रदर्शन गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.afaqs.com/news/digital/54782_uber-eats-vivo-5-star-do-tamasha-at-youtube-fanfest-2019|title=Uber Eats, Vivo, 5 Star do tamasha at YouTube FanFest 2019|website=afaqs!|access-date=2019-11-06}}</ref> डिसेम्बर २०१८ मा उनले [[ह्वाट्सएप]]को माध्यमबाट गलत सूचनाको प्रवाहबाट सावधान रहन सचेत गराउने विज्ञापन रेकर्ड गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.afaqs.com/news/story/54044_WhatsApps-first-India-specific-TVCs-attack-fake-news|title=WhatsApp's first India-specific TVCs attack fake news|date=2018-12-03|website=www.afaqs.com|language=en-US|access-date=2018-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322061344/https://www.afaqs.com/news/story/54044_WhatsApps-first-India-specific-TVCs-attack-fake-news|archive-date=2019-03-22}}</ref><ref>{{Citation|last=WhatsApp|title=WhatsApp - जन्मदिन बाँटिये, हंसी-मजाक बाँटिये, खुसीयाँ बाँटिये, अफवाहें नहीं.|url=https://www.youtube.com/watch?v=qqHrZ5C1poY|access-date=2018-12-14}}</ref> फेब्रुअरी २०१९ मा उनी [[फोर्ब्स]]को ''३० अन्डर ३०'', [[आउटलुक]]को ''विमेन अफ वर्थ'' र [[अन्ट्रप्रनुर इन्डिया]]को ''३५ अन्डर ३५'' मा सूचिकृत भइन्।<ref>{{Cite web|url=https://wow.outlookbusiness.com/tag/prajakta-koli/|title=Prajakta Koli – Outlook Business WoW|language=en-US|access-date=2019-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20191106041439/https://wow.outlookbusiness.com/tag/prajakta-koli/|archive-date=2019-11-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.entrepreneur.com/slideshow/327768|title=Entrepreneur Reveals its 35 Under 35 Class of 2019|last=Sabharwal|first=Punita|date=2019-02-09|website=Entrepreneur|language=en|access-date=2019-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014160327/https://www.entrepreneur.com/slideshow/327768|archive-date=2019-10-14}}</ref> त्यही वर्ष उनी [[कस्मोपोलिटन]]को ''युट्युबर अफ द यर''बाट पनि पुरस्कृत भइन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.headlinesoftoday.com/headlines/cosmopolitan-awards-winners-2019-see-the-full-report.html|title=Cosmopolitan Awards Winners 2019: See The Full Report|last=Satote|first=Monika|date=2019-03-27|website=Headlines of Today|language=en-US|access-date=2019-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190725120717/https://www.headlinesoftoday.com/headlines/cosmopolitan-awards-winners-2019-see-the-full-report.html|archive-date=2019-07-25}}</ref> २१ जनवरी २०२० मा उनको ''प्रिट्टी फिट'' नामक [[युट्युब ओरिजिनल्स]] शृङ्खलाको पहिलो भागको प्रसारण गरियो, जसमा उनले [[करिना कपुर|करीना कपुर]], [[नेहा कक्कड]], [[सानिया मल्होत्रा]], [[आरजे मलिश्का]], [[मिथिला पाल्कर]] र [[सुमुखी सुरेश]]जस्ता प्रभावकहरूसँग अन्तर्वार्ता गर्नुको साथै विभिन्न रोमान्चक खेल खेलिन्छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.socialsamosa.com/2020/01/youtube-fitness-themed-original-show-indian-market-pretty-fit/|title=YouTube announces fitness-themed Original show in Indian market|last=Samosa|first=Social|date=2020-01-17|website=Social Samosa|language=en-US|access-date=2020-01-20}}</ref> जनवरी २०२० मा कोलीलाई [[ग्राजिया इन्डिया]]को वार्षिक ''कुल लिस्ट''मा समावेश गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.grazia.co.in/video/prajakta-koli-for-grazia-cool-list-2020-i-grazia-india-4461.html|title=Prajakta Koli for Grazia Cool List 2020|website=grazia.co.in|language=en|access-date=2020-04-19}}</ref> अप्रिल २०२० मा [[बिजनेसवर्ल्ड]]को सबैभन्दा प्रभावकारी महिलाहरूको सूचिमा उनलाई राखिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/marketing-news/anushka-sharma-anita-dongre-prajakta-koli-among-business-worlds-most-influential-women-103809.html|title=Anushka Sharma, Anita Dongre & Dipali Goenka among Business World’s Most Influential Women - Exchange4media|website=Indian Advertising Media & Marketing News – exchange4media|language=en|access-date=2020-04-19}}</ref> जुलाई २०२० मा उनले [[यशपाल शर्मा]]को साथ हरियाणाका ग्रामीण क्षेत्रका महिलाहरूलाई सशक्त बनाउने छोटो चलचित्र ''खयाली पुलाव''मा देखिइन्।<ref>{{Cite web|title=Prajakta Koli Makes Her Acting Debut In Short Films With Khayali Pulav|url=https://www.femina.in/celebs/indian/prajakta-koli-makes-her-acting-debut-in-short-films-with-khayali-pulav-164015.html|access-date=2020-07-23|website=femina.in|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=YouTube Star Prajakta Koli Makes Acting Debut with Short Film 'Khayali Pulav'|url=https://www.news18.com/news/buzz/youtube-star-prajakta-koli-makes-acting-debut-with-short-film-khayali-pulav-2708641.html|access-date=2020-07-23|website=News18}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-07-14|title=Khayali Pulao review: Prajakta Koli’s short film is simple, sweet and uplifting|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/khayali-pulao-review-prajakta-koli-short-film-is-simple-sweet-and-uplifting-6505519/|access-date=2020-07-23|website=The Indian Express|language=en}}</ref> == सामाजिक अभियान == ===#iPledgeToBeMe=== सन् २०१६ मा [[विश्व मानसिक स्वास्थ्य दिवस]]को अवसरमा कोलीले #iPledgeToBeMe अभियानको सुरुवात गरिन्, जसले मानसिक स्वास्थ्य र आफ्नो शरीरलाई स्वीकार्नुमा जोड दिन्छ। मे २०१७ मा उनले आफ्नो शरीरलाई स्वीकार्ने क्रममा आएका बाधाहरूबारे खुलासा गर्दै ''शेमलेस'' नामक र्याप गीत निकालिन्, जसको भिडियोमा [[रफ्तार]], [[आरजे मलिश्का]] र [[मिथिला पाल्कर]]लाई देख्न सकिन्छ।<ref>{{Citation |last=MostlySane |title=Shameless (शेमलेस) by Prajakta Koli ft. Raftaar {{!}} MostlySane {{!}} #iPledgeToBeMe |date=2017-05-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=H3vA0EJQ2mo |access-date=2019-03-08}}</ref> === #GirlsCount === सन् २०१८ मा उनले महिला शिक्षाको महत्त्वबारे चर्चा गर्दै [[वन क्याम्पेन]]को #GirlsCount अभियानमा आफ्नो सहभागिता जनाइन्।<ref>{{Cite web|last=Roy|first=Dhaval|date=2018-11-12|title=Prajakta Koli’s video to be screened by the UN|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-prajakta-koli-s-video-to-be-screened-by-the-un-2684613|access-date=2020-07-23|website=DNA India|language=en}}</ref> === द युएन एन्ड गोलकीपर्स इनिशिएटिभ === सेप्टेम्बर २०१९ मा उनी अन्तर्राष्ट्रिय सहिष्णुता दिवसको अवसरमा भारतको प्रतिनिधिको रूपमा [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को सचिवालय र [[बिल र मेलिन्डा गेट्स संस्थान]]को गोलकीपर्स अभियानमा सहभागी हुन न्यू योर्क पुगेकी थिइन्।<ref name=":0" /> === क्रिएटर्स फर चेन्ज === मे २०१८ मा उनले युट्युबको [[क्रिएटर्स फर चेन्ज]]मा भाग लिएकी थिइन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/tech/aib-niharika-nm-mostlysane-join-youtube-creators-for-change-program-1743153.html|title=AIB, Niharika NM, MostlySane Join YouTube's 'Creators For Change' Program|work=News18|access-date=2018-05-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/YouTube/status/993896784207536128|title=YouTube on Twitter|website=Twitter|language=en|access-date=2018-05-10}}</ref> उनले आफ्नो प्रतिवेदनको रूपमा ''नो ओफेन्स'' नामक गीत बनाएकी थिइन्, जसलाई [[संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]मा अन्तर्राष्ट्रिय सहिष्णुता दिवसको अवसरमा देखाइएको थियो।<ref name="michelle obama">{{cite web | url=https://www.vogue.in/culture-and-living/content/prajakta-koli-indian-vlogger-collaboration-with-michelle-obama-creators-for-change-youtube | title=Meet the Indian vlogger who joined forces with Michelle Obama to fight for girls' education | work=[[Vogue India]] | date=17 March 2020 | accessdate=22 June 2020 | author=Agarwal, Mihika}}</ref> सन् २०२० मा क्रिएटर्स फर चेन्जको एक विशेष भागको लागि प्राजक्ताले [[मिसेल ओबामा]], [[लाइजा कोशी]] र [[थेम्बे माहलाबा]]सँग मिलेर विभिन्न देशका केटीहरूसँग उनीहरूको पढाइको अवसर र अवस्थाबारे अन्तर्वार्ता गरिन्।<ref name="michelle obama" /><ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2020/01/creators-change-michelle-obama-youtube-1202834898/|title=YouTube ‘Creators for Change’ Anticipates Michelle Obama Interview – TCA|last=Haithman|first=Diane|last2=Haithman|first2=Diane|date=2020-01-18|website=Deadline|language=en|access-date=2020-01-20}}</ref> ===द कल टु युनाइट र रूम टु रीड=== १ मे २०२० मा [[ओपरा विनफ्रे|ओपरा विनफ्री]], [[जुलिया रोबर्ट्स]], [[इभा लङ्गोरिया]], [[दीपक चोपडा]]लगायत अन्य व्यक्तित्वहरू मिलेर आयोजित ''द कल टु युनाइट''मा प्राजक्ताले भारतको प्रतिनिधित्व गरिन्।<ref>{{Cite web|title=Prajakta Koli to represent India at 'The Call To Unite' event featuring Oprah Winfrey, Julia Roberts and others - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/prajakta-koli-to-represent-india-at-the-call-to-unite-event-featuring-oprah-winfrey-julia-roberts-and-others/articleshow/75491785.cms|access-date=2020-07-29|website=The Times of India|language=en}}</ref> [[२०१९-२० कोरोना भाइरस प्रकोप]]ले प्रभावित आम जनताको समर्थन र बाल शिक्षाको महत्त्व झल्काउने उद्देश्यले आयोजित यस २४ घण्टा लामो कार्यक्रम युनाइट र [[रूम टु रीड]]को सहकार्यले सफल भयो।<ref>{{Cite web|title=Room to Read Joins The Call to Unite with Julia Roberts and Prajakta Koli|url=https://www.roomtoread.org/the-latest/room-to-read-joins-the-call-to-unite-with-julia-roberts-and-prajakta-koli/|access-date=2020-07-29|website=www.roomtoread.org}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=COVID-19: Prajakta Koli Joins Julia Roberts, Oprah Winfrey In The Call to Unite 24-hour Livestream|url=https://www.news18.com/news/movies/covid-19-prajakta-koli-joins-julia-roberts-oprah-winfrey-in-the-call-to-unite-24-hour-livestream-2602009.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-07-29|website=News18}}</ref> ==गायन र सङ्गीत== {| class="wikitable" |- ! वर्ष !! नाम |- | सन् २०१७ || "शेमलेस" |- | सन् २०१८ || "नो ओफेन्स" |- | सन् २०२० || "ये डिस गाना है" |- | सन् २०२० || "पर लकडाउन होगया" |} ==अभिनय== {| class="wikitable" |- style="background:#b0c4de; text-align:center;" ! वर्ष ! नाम ! भूमिका ! निर्देशक ! भाषा ! टिप्पणी |- | सन् २०२० | ''खयाली पुलाव'' | आशा | तरुण डुडेजा | हरियाणवी | युट्युबमा निकालिएको छोटो चलचित्र |- |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडी == * {{official website|https://mostlysane.in/}} * {{Facebook|MostlySaneOfficial}} * {{Twitter|iamMostlySane}} * {{Instagram|mostlysane}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:भारतीय युट्युबरहरू]] [[श्रेणी:भारतीय हास्य कलाकारहरू]] [[श्रेणी:मुम्बईका अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका भारतीय अभिनेत्रीहरू]] 3e582g2gcml6te8p55vrthduc51o3o7 0 114779 1395561 1366340 2026-11-10T05:14:31Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395561 wikitext text/x-wiki [[File:Wiki-mam-intcs.png|thumb|right|स्तन सम्भोगको एक दृष्टान्त]] '''स्तन सम्भोग''' एक [[मानव यौन गतिविधि|यौन गतिविधि]] हो, जो [[कामुक प्रणय]] वा [[गैर-प्रवेशक यौन]]को रूपमा प्रदर्शन गरिन्छ, जसमा महिलाको [[स्तन]]द्वारा पुरुषको [[मानव लिङ्ग|लिङ्ग]]को उत्तेजना र यसको विपरित समावेश छ।<ref name="Alex Comfort 1972 p. 67-9">Alex Comfort, ''The Joy of Sex'' (सन् १९७२) पृष्ठ ६७-९</ref> यसमा लिङ्गलाई महिलाको स्तनको बीचमा राखेर [[यौन प्रवेश]]को अनुकरण गर्न लिङ्गलाई माथि र तल सार्नु र यौन आनन्द सिर्जना गर्न समावेश गर्दछ। यसलाई [[हातमैथुन]]को एक विकल्पको रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। == अभ्यास == {{multiple image|perrow = 2|total_width=230 | image1 = Boobjob 001.jpg | image2 = Boobjob 002.jpg | image3 = Boobjob 003.jpg | image4 = Boobjob 004.jpg | footer = आफ्नो स्तनको बीचमा पुरुषको लिङ्ग लिएर पल्टिरहेकी महिला }} यो यौन स्थिति प्रदर्शन गर्न, सामान्यतया महिलाको स्तन ठूलो हुनु आवश्यक हुन्छ। महिलाको स्तन ठूलो भएको खण्डमा र अत्यधिक गर्मीको मौसममा वा स्तनमा पसिना आएको बेला यो अभ्यास गर्न सहज हुन्छ र आनन्द प्राप्त हुन्छ। सबैभन्दा पहिला पुरुषले महिलाको छातिको बिच भाग र स्तनको वरिपरी राम्रो सँग जिब्रोले चाटेर केहि जेल वा क्रिमले (महिलाको छातीको बीच वा लिङ्गमा) राम्रोसँग कार्य गर्न स्निग्‍धको रूपमा काम गर्न सक्दछ जुन यस कार्यको लागि उपयोगी मानिन्छ। केहि अवस्थाहरूमा महिलाको स्तनहरू ठूलो भएमा उनीहरूले पूर्णरूपमा सुत्न सक्दछ र पुरुषको लिङ्गलाई कार्यमा सहज पुर्‍याउन सक्दछन् जहाँ सामान्यतया महिलाले घुँडा टेक्ने र स्तन बीचको लिङ्गको घर्षण गर्ने लगायतका कार्य समावेश हुन सक्छ। पुरुष खडा हुने र महिला बसेको अवस्थामा महिलाले आफ्नो स्तनको बीचमा पुरुषको लिङ्ग राख्दै घर्षण पैदा गर्ने कार्य गरिन्छ।<ref name=ref_duplicada_1>Bacarr, p. 148.</ref> वास्तवमा, महिलाहरूले पनि यो अभ्यास गर्न पहल गर्न सक्छन्। यस्तो अवस्थामा बसिरहेका पुरुषले आफ्नो तल्लो अङ्गहरू छुट्याउँछन् र महिलाले (सामान्यतया घुँडा टेकेर) उनको स्तनको बीचमा उत्तेजित लिङ्ग राख्दै तिनीहरूलाई माथिबाट तल वा तलबाट माथि, स्तनको विरुद्ध घर्षण पैदा गर्ने गर्छिन् जसले पुरुषलाई स्खलनमा सहयोग गर्न मद्दत गर्दछ।<ref name=ref_duplicada_1 /> साथै, यस यौन अभ्यासमा महिलाले पुरुषलाई उत्तेजना बढाउनको लागि आफ्ना [[स्तनको मुन्टा]]सँग खेलाउने कार्य पनि गरिन्छ। केही अवस्थाहरूमा, महिलाहरूले आफ्नो स्तनको साथ पुरुषको लिङ्गलाई खेलाउने वा स्तनसँग जोड्ने प्रयास पनि गर्छन् वा पुरुषले आफ्नो मुख माथि महिलाको गुदद्वार वा योनि राखेर आफ्नो जिब्रो महिलाको गुदद्वार वा योनि मा छिराएर मुख मैथुन पनि गर्छन्।<ref name=ref_duplicada_1 /> == यौनजन्य सङ्क्रमणको रोकथाम == यो अभ्यास यौन सङ्क्रमणको सर्तमा त्यति जोखिमपूर्ण छैन। यद्यपि, वीर्य अचानक रूपमा तिब्र गतिमा स्खलित हुने हुँदा महिलाले आफ्नो साथीको स्खलनको दृष्टिकोणमा सावधान हुनुपर्दछ। स्खलन प्राय: अनुहार वा अन्य भागहरूमा हुन सक्छ। स्खलित वीर्यले आँखा वा अन्य नाजुक श्लेष्म झिल्ली (नाक, ओठ) लाई असर गर्न सक्छ र यौन सङ्क्रमणको सम्भावनालाई बढाउन सक्छ।<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=फ्रान्सेली|शीर्षक=Transmission du VIH|युआरएल=http://www.aideinfosida.be/le_sida_ais.php|वेबसाइट=aideinfosida.be|प्रकाशक=|मिति=|पहुँचमिति=१ अगस्ट २०२०}}</ref>। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * ''[[कामसूत्र]]'' ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category|Mammary intercourse|स्तन सम्भोग}} *[https://web.archive.org/web/20210917160514/https://sexinfo101.com/guides/inter-mammary अन्तर-स्तन सम्भोग] {{Sex positions}} [[श्रेणी:स्तन]] [[श्रेणी:यौन गतिविधि]] [[श्रेणी:गैर-प्रवेशक यौन]] n3cuj8zvikbak9jzl62v6q60l58w5vz 0 115526 1395387 1394425 2026-11-09T15:53:34Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395387 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|विभिन्न सञ्चालन प्रणालीमा उपलब्ध सन्देश प्रवाह अनुप्रयोग}} {{Infobox software |name = भाइबर |logo = Rakuten Viber logo 2020.svg |logo size = 300px |screenshot = |caption = |author = {{plainlist| * [[ताल्मोन मार्को]] * [[इगोर मागजिन्निक]] }} |developer = [[राकुतेन]] |released = {{start date and age|2010|12|2}} |ver layout = |programming language = {{plainlist| * [[सि|सी]] * सी++ * [[पाइथन प्रोग्रामिङ्ग भाषा|पाइथन]] ([[डेस्कटप]]) * [[अब्जेक्टिभ सी]] ([[आइओएस]]) * [[जाभा]] ([[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)|एन्ड्रोइड]]) }} |operating system = [[बहुप्रणाली अनुप्रयोग|बहुप्रणाली]] |genre = {{plainlist| * [[तत्काल सन्देश सेवा]] * [[इन्टरनेट सौजन्यविधिमा आवाज स्थानान्तरण सेवा]] }} |license = [[स्वामित्व]] |alexa = {{घट}} १,५४६ (अगस्त २०२०)<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.alexa.com/siteinfo/viber.com|शीर्षक=Viber Competitive Analysis, Marketing Mix and Traffic - Alexa|अनुवादित-शीर्षक=भाइबरको प्रतिस्पर्धात्मक विश्लेषण, बजारशास्त्र र ट्राफिक - अलेक्सा|वेबसाइट=अलेक्सा}}</ref> |website = {{URL|viber.com}} }} '''राकुतेन भाइबर''', सामान्य रूपमा '''भाइबर''', ([[रोमन लिपि|रोमन]]: Viber) [[आइओएस]], [[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)|एन्ड्रोइड]], [[माइक्रोसफ्ट विन्डोज]], [[म्याकओएस]] र [[लिनक्स|लाइनक्स]]मा [[फ्रिवेयर]]को रूपमा [[राकुतेन]]द्वारा उपलब्ध गराइएको [[तत्काल सन्देश प्रवाह]] अनुप्रयोग हो। यसमा प्रयोगकर्ताको दर्ता र पहिचान [[फोन सञ्जाल]]बाट हुने भएता पनि [[डेस्कटप]] प्रयोगकर्ताहरू मोबाइलको प्रयोग नगरी पनि दर्ता हुन सक्छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.lifewire.com/viber-app-review-3426625|शीर्षक=Viber App Review - Free Voice and Video Calls and Messaging|अनुवादित-शीर्षक= भाइबर अनुप्रयोग समीक्षा - सित्तो तत्काल सन्देश प्रवाह|प्रथम=नदीम|अन्तिम=उनुथ|वेबसाइट=लाइफवायर}}</ref> यसका साथै भाइबरमा स्टिकर, तस्वीर तथा भिडियो पठाउन र भाइबर आउटको प्रयोग गरी निश्चित शुल्क सहित अन्तर्राष्ट्रिय सम्पर्क गर्न मिल्छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.lifewire.com/viber-out-review-3426597|शीर्षक=Viber Out Review - How Good Is Viber for Paid Calling?|अनुवादित-शीर्षक= भाइबर आउट समीक्षा - शुल्क सहितको सम्पर्कको लागि भाइबर कतिको राम्रो छ ?|प्रथम=नदीम|अन्तिम=उनुथ|वेबसाइट=लाइफवायर}}</ref> सन् २०१८ को तथ्याङ्क अनुसार भाइबरमा १० करोड भन्दा बढी प्रयोगकर्ताहरूको दर्ता भएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.statista.com/statistics/316414/viber-messenger-registered-users/|शीर्षक=Viber: number of registered users 2018 - Statistic|अनुवादित-शीर्षक=भाइबर: सन् २०१८ मा दर्ता भएका प्रयोगकर्ता - तथ्याङ्क|वेबसाइट=स्टटिस्टा}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.viber.com/about/|शीर्षक=About Viber|अनुवादित-शीर्षक=भाइबरको बारेमा|वेबसाइट=भाइबर}}</ref> [[इजरायल]]मा आधारित भाइबर मिडियाले निर्माण गरेको यस अनुप्रयोगलाई सन् २०१४ मा [[राकुतेन]]ले अधिग्रहण गरेको थियो। सन् २०१७ देखि '''राकुतेन भाइबर'''लाई यसको औपचारिक नाम मानिन थालिएको थियो। यसको प्रमुख कार्यालय [[लक्जेम्बर्ग]]मा अवस्थित छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.viber.com/terms/dmca/ |शीर्षक=Viber DMCA POLICY |अनुवादित-शीर्षक=भाइबर डिजिटल सहस्राब्दी प्रतिलिपि अधिकार नीति|प्रकाशक=भाइबर}}</ref> यसका अन्य कार्यालयहरू [[आम्स्टर्डम]], [[बार्सिलोना]], [[ब्रेस्ट]], [[किभ]], [[लन्डन]], [[मनिला]], [[मिन्स्क]], [[मस्को]], [[पेरिस]], [[सान फ्रान्सिस्को]], [[सिङ्गापुर]], [[सोफिया]], [[तेल अभिभ]] र [[टोकियो]]मा अवस्थित छन्।<ref name="Official">{{वेब स्रोत |शीर्षक=Think Global: Cultivating a Global Team Culture|अनुवादित-शीर्षक=विश्वव्यापी सोच: विश्वव्यापी समूह र संस्कृतिको गठन|युआरएल=https://www.viber.com/blog/2017-05-29/think-global-cultivating-global-team-culture/|वेबसाइट=भाइबर|मिति=मे २९, २०१७}}</ref><ref name="656663VKo">{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.epravda.com.ua/news/2020/02/4/656663|शीर्षक=Japanese Viber owners open a research center in Kiev|अनुवादित-शीर्षक=जापानी भाइबर कम्पनीद्वारा किभमा नयाँ अनुसन्धान केन्द्रको स्थापना|मिति=फेब्रुअरी ४, २०२०|वेबसाइट=इकोनोमिस्ना प्राव्डा}}</ref> ==इतिहास== [[File:Rakuten Viber new 2017 logo.png|thumb|भाइबरको प्रतीक चिन्ह (सन् २०१७ - सन् २०१८)]] ===स्थापना=== इजरायल रक्षा बलमा प्रमुख सूचना अधिकारी हुँदा देखिका साथी रहेका [[तामलन मार्को]] र [[इगोर मागजिन्निक]]ले सन् २०१० मा [[इजरायल]]को [[तेल अभिभ]]मा भाइबर मिडियाको स्थापना गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.ft.com/content/6bc24706-9555-11e3-8371-00144feab7de |title=Six things to know about Viber|trans-title=भाइबरको बारेमा थाहा पाउनुपर्ने ६ कुराहरू|date=फेब्रुअरी १४, २०१४०|first=हेनरी|last=क्याविल|website=फाइन्यान्शियल टाइम्स}}</ref><ref name="The Skype Killers of Belarus">{{cite web|url=http://www.businessweek.com/articles/2012-08-23/the-skype-killers-of-belarus|title=The Skype Killers of Belarus|trans-title=बेलारुसका स्काइप हत्यारा|date=अगस्ट २३, २०१२|first=ब्रेट|last=फोरेस्ट|website=ब्लूमबर्ग|access-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120824154748/http://www.businessweek.com/articles/2012-08-23/the-skype-killers-of-belarus|archive-date=2012-08-24}}</ref> मार्को र म्यगजिन्निक [[आइमेश]]का सहसंस्थापक पनि थिए ।<ref>{{cite web |url=http://www.linkedin.com/in/talmonmarco |title=Talmon Marco's profile on LinkedIn|trans-title= लिङ्क्डइनमा ट्यालमन मार्को}}</ref> इजरायलबाट सञ्चालित यस कम्पनीको श्रम लागत घटाउन [[बेलारुस]]मा विकास र [[साइप्रस]]मा दर्ता गरिएको थियो।<ref name="The Skype Killers of Belarus"/> छिटै सानी मरोली र ओफर स्मोचा पनि कम्पनीको भाग भए ।<ref>{{cite web|first=जेस्सिका|last=गेलर|url=http://www.betaboston.com/news/2015/10/16/messaging-app-viber-names-boston-its-us-headquarters/|title=Messaging app Viber names Boston its US headquarters|trans-title=तत्काल सन्देश प्रवाह अनुप्रयोग भाइबरको अमेरिकी प्रमुख कार्यालय बोस्टनमा|work=द बोस्टन ग्लोब|date=अक्टोबर १६, २०१६|access-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108112307/http://www.betaboston.com/news/2015/10/16/messaging-app-viber-names-boston-its-us-headquarters/|archive-date=2020-11-08}}</ref><ref name="calcalist.co.il">{{cite web |url=http://www.calcalist.co.il/internet/articles/0,7340,L-3624299,00.html|title=אקזיט ענק: רקוטן היפנית רוכשת את וייבר תמורת כ-900 מיליון דולר |language=यहूदी |trans-title=ठूलो निकास: जापानी राकोटद्वारा $९० करोडमा भाइबरको खरिद |first=अस्सफ|last= गिलाड|date=फेब्रुअरी १४, २०१४ |work=क्यल्कलिस्ट}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.globes.co.il/en/article-viber-sold-for-900m-1000917259|title=Viber sold for $900m|trans-title=भाइबरको $९० करोडमा बिक्री|first=हिल्लेल|last=कोरेन|date=फेब्रुअरी १४, २०१४|work=ग्लोब्स|access-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221221250/http://www.globes.co.il/en/article-viber-sold-for-900m-1000917259|archive-date=2014-02-21}}</ref><ref>{{cite web|url=http://viber.com/dmca.html|title=Viber DMCA Policy|trans-title=भाइबर डिजिटल सहस्राब्दी प्रतिलिपि अधिकार नीति|work=राकुतेन भाइबर|publisher=भाइबर मिडिया|access-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301141710/http://www.viber.com/dmca.html|archive-date=2014-03-01}}</ref><ref>{{cite web |url=https://foursquare.com/v/viber/4fd5cd0be4b0352ac5282b1f |title=Viber Media|trans-title=भाइबर मिडिया|work=फोरस्क्वेर}}</ref><ref>{{cite web |url=http://israel21c.org/technology/top-10-iphone-apps-from-israel/ |title=Top 10 iPhone apps from Israel|trans-title=इजरायलका १० सर्वोत्कृष्ट आइफोन अनुप्रयोगहरू |first=ब्रायन|last=ब्लम |date=मार्च २४, २०११|work=इजरायल २१ सी}}</ref> मार्कोले भाइबरमा [[स्काइप]]मा जस्तो दर्ता गर्दा पासवर्ड नचाहिने हुनाले अन्य प्रयोगकर्ताहरूसँग सजिलै रूपमा सम्पर्क गर्न सकिने र स्वचालित डाटा समीकरण हुने बताएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://social.techcrunch.com/2010/12/02/viber-iphone/|title=Viber For iPhone Aims To Rival Skype's App, Is Amazingly Amazing|trans-title=आइफोनको लागि निकालिएको भाइबर, जसले स्काइपलाई पुनर्स्थापना गर्ने उद्देश्य राखेको छ, अत्यन्तै आश्चर्यजनक छ|website=टेकक्रन्च}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===मुद्रीकरण=== सार्वजनिक रूपमा उपलब्ध भएको २ वर्ष पछि सन् २०१३ मा भाइबर आउट र भाइबर स्टिकर बजारको उपलब्धि पछि भाइबरले राजस्व कमाउन थालेको थियो। त्यो भन्दा पहिले, मार्कोले भने अनुसार, उनका साथी र परिवारले यसमा करिब $२ करोड लगानी गरेका थिए।<ref name="theguardian">{{cite web |url=https://www.theguardian.com/technology/2013/aug/30/viber-founder-talmon-marco-privacy|title=Viber founder: 'People should be concerned about privacy'|trans-title=भाइबरका संस्थापक: 'मानिसहरू आफ्नो गोपनीयताबारे चिन्तित हुनुपर्छ' |first=जुलिएट|last=गार्साइड |date=अगस्ट ३०, २०१३|work=द गार्डियन}}</ref> मे २०१३ मा भाइबरमा १२० कर्मचारीहरू कार्यरत थिए।<ref>{{cite web |url=https://www.forbes.com/sites/parmyolson/2013/05/07/free-calling-app-viber-jumps-to-desktop-hits-200-million-users/|title=Free-Calling App Viber Jumps To Desktop, Hits 200 Million Users|trans-title=खुला स्रोत अनुप्रयोग भाइबर अब डेस्कटपमा उपलब्धिले प्रयोगकर्ताको सङ्ख्या २० करोड|first=पार्मी|last= ओल्सन|date=मे ७, २०१३|work=फोर्ब्स}}</ref> जुलाई २४, २०१३ मा भाइबरको समर्थन प्रणाली ({{भाषा-अरबी|'''الجيش السوري الإلكتروني‎'''}}) (उच्चारण=अलजिश अलसुरी अलइलुक्त्रुनी)(अनुवादित शीर्षक:[[सिरियाली विद्युतीय सेना]])द्वारा विकृत गरिएको थियो तर प्रयोगकर्ताका गोपनीय सूचना र जानकारीहरू भने सुरक्षित नै रहेको खुलासा गरिएको थियो।<ref>{{cite news|last=क्रुक|first=जोर्डन|website=टेकक्रन्च |title=Viber Attacked By Syrian Electronic Army|trans-title=सिरियन इलेक्ट्रोनिक आर्मीद्वारा भाइबर आक्रमित|url=https://techcrunch.com/2013/07/23/viber-attacked-by-syrian-electronic-army/ |date= जुलाई २३, २०१३}}</ref> ===अधिग्रहण=== फेब्रुअरी १३, २०१४ मा [[राकुतेन]]ले भाइबर मिडियालाई $९० करोडमा अधिग्रहण गरेको घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite news |url=https://techcrunch.com/2014/02/13/japanese-internet-giant-rakuten-acquires-viber-for-900m/ | title=Japanese Internet Giant Rakuten Acquires Viber For $900M|trans-title=जापानी इन्टरनेट कम्पनी राकुटेनद्वारा भाइबरको $९० करोडमा अदिग्रहण | work=टेकक्रन्च| date=फेब्रुअरी १३, २०१४}}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.businesswire.com/news/home/20140213006561/en/Rakuten-Acquires-Viber-900-million |title = Rakuten Acquires Viber for $900 million|trans-title=राकुटेनद्वारा भाइबरको $९० करोडमा अधिग्रहण|date = फेब्रुअरी १४, २०१४}}</ref> भाइबरमा ५५.२% भाग धितो राखेका शाब्ताई परिवारले यस अधिग्रहणबाट $५० करोडको नाफा कमाए ।<ref name="forbes">{{cite news |date=जून ६, २०१४ |title=בני שבתאי את הונו מעבודה בקזינו בסווזילנדהעצום - כל הדרךכוכב שבתאי: כך בנה איש העסקים |trans-title=शाब्ताईका तारा: व्यापारी बेनी शाब्ताईले कसरी आफ्नो धनसम्पत्ति सङ्कलन गरे |url=http://www.forbes.co.il/news/new.aspx?Pn6VQ=EG&0r9VQ=EDFMI |language=यहूदी |newspaper=फोर्ब्स |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929102949/http://www.forbes.co.il/news/new.aspx?Pn6VQ=EG&0r9VQ=EDFMI |archive-date=2015-09-29 |access-date=2020-08-15 }}</ref><ref>{{cite news |date=फेब्रुअरी १६, २०१४ |title=Most of Viber's owners are based abroad including the Shabtais with a 55.2% stake |trans-title=५५.२% हिस्सा राखेका बेनी शाब्ताई लगायत भाइबरका धेरैजसो हिस्सेदार र मालिक विदेशमा आधारित |url=http://www.globes.co.il/en/article-shabtai-family-rakes-in-500m-from-viber-sale-1000917512 |newspaper=ग्लोब्स |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230231807/http://www.globes.co.il/en/article-shabtai-family-rakes-in-500m-from-viber-sale-1000917512 |archive-date=2014-12-30 |access-date=2020-08-15 }}</ref> यो मूल्यमा भाइबरका संस्थापकहरूले आफ्नो लगानी भन्दा करिब ३० गुना बढी सम्पत्ति फिर्ता पाएका थिए।<ref name="calcalist.co.il"/> सन् २०१५ मा सहसंस्थापक मार्कोले कम्पनी छोडेपछि फेब्रुअरी २०१७ मा [[जामेल आगेवा]]ले उनलाई भाइबर मिडियाको [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत]]को पदबाट प्रतिस्थापित गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://venturebeat.com/2017/02/02/viber-new-ceo-talmon-marco-replaced-by-djamel-agaoua/|title=Viber appoints former AdTech chief to lead the company after more than a year without a CEO|trans-title=एक वर्ष भन्दा बढी प्रमुख कार्यकारी अधिकृत नभएको भाइबरद्वारा उक्त पदमा भूतपूर्व एडटेक प्रमुखको चुनाव|first=पौल|last=सयर्ज|date=फेब्रुअरी २, २०१७|website=भेन्चर बीट|access-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200902052536/https://venturebeat.com/2017/02/02/viber-new-ceo-talmon-marco-replaced-by-djamel-agaoua/|archive-date=2020-09-02}}</ref> जुलाई २०१७ मा भाइबर मिडियाको औपचारिक नाम राकुतेन भाइबरमा परिवर्तन गरी नयाँ शाब्दिक रूपमा प्रतीकको परिचय गराइएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://venturebeat.com/2017/07/20/viber-acquires-chatter-commerce-maker-of-mobile-shopping-keyboard-shopchat/|title=Viber acquires Chatter Commerce, maker of mobile shopping keyboard ShopChat|trans-title=भाइबरद्वारा शपच्याट निर्माता च्याटर कमर्सको अधिग्रहण|first=पौल|last=सयर्ज|date=जुलाई २०, २०१७|website=भेन्चर बीट|access-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930005226/https://venturebeat.com/2017/07/20/viber-acquires-chatter-commerce-maker-of-mobile-shopping-keyboard-shopchat/|archive-date=2020-09-30}}</ref> लक्जेम्बर्गमा भने भाइबर मिडियालाई नै यसको औपचारिक नाम मानिन्छ। सन् २०१७ मा राकुटेनले [[एफसी बार्सिलोना]]सँग साझेदारी गरे देखि भाइबर उक्त फुटबल क्लबको आधिकारिक सञ्चार मध्यम बनेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.viber.com/blog/2017-07-11/viber-is-fc-barcelonas-official-communication-channel/|title=Viber is FC Barcelona's Official Communication Channel|trans-title=भाइबर एफसी बार्सिलोनाको आधिकारिक सञ्चार मध्यम बनेको छ|date=जुलाई ११, २०१७|website=भाइबर}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sportspromedia.com/news/barcelona-viber-camp-nou-vivoom-digital-engagement-platform|title=Barcelona launch Viber-backed Camp Nou digital engagement platform - SportsPro Media|trans-title=भाइबरको साझेदारीमा बार्सिलोनाद्वारा डिजिटल सहभागिता मंचको थालनी|website=स्पोर्ट्स प्रो मिडिया|access-date=2022-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230503155340/https://www.sportspromedia.com/news/barcelona-viber-camp-nou-vivoom-digital-engagement-platform/|archive-date=2023-05-03}}</ref> ===बजार साझेदारी=== डिसेम्बर २०१६ मा भाइबरमा ८० करोड प्रयोगकर्ताहरू दर्ता भएका थिए।<ref name="techcrunch.com">{{cite web |url=https://techcrunch.com/2016/11/09/viber-follows-messenger-with-the-launch-of-public-accounts-for-businesses-and-brands/|title=Viber follows Messenger, launches Public Accounts for businesses and brands|trans-title=मेसेन्जरको अनुसरण गर्दै भाइबरद्वारा व्यवसायका लागि सार्वजनिक खाताको परिचय |first=इन्ग्रिड |last=ल्यान्डेन |publisher=टेकक्रन्च}}</ref> [[स्टटिस्टा]] अनुसार जनवरी २०१९ मा २६ करोड [[सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू|मासिक सक्रिय प्रयोगकर्ता]] छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/258749/most-popular-global-mobile-messenger-apps/|title=Most popular messaging apps 2019|trans-title=सन् २०१९ का सबै भन्दा प्रख्यात सन्देश प्रवाह अनुप्रयोगहरू|website=स्टटिस्टा}}</ref> भाइबर [[मेसेन्जर]] मुख्यतः [[युरोप|पूर्व युरोप]], [[रुस]], [[मध्य पूर्व]] र [[एसिया]]मा बढी प्रयोग गरिन्छ।<ref>{{cite web|url=https://en.globes.co.il/en/article-viber-taking-on-the-global-giants-1001213439|title=Viber taking on the global giants|trans-title=भाइबर बहुराष्ट्रिय कम्पनीसँग प्रतिस्पर्धामा|website=ग्लोब्स|date=नोभेम्बर २७, २०१७|language=यहूदी}}</ref> डिसेम्बर २०१४ को तथ्याङ्क अनुसार ३ करोड भन्दा बढी प्रयोगकर्ता दर्ता भएको [[भारत]] भाइबरको सबै भन्दा महत्त्वपूर्ण र ठूलो बजार थियो। त्यही समयमा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]मा ३ करोड प्रयोगकर्ता, [[रुस]]मा झन्डै ३ करोड प्रयोगकर्ता र [[ब्राजिल]]मा झन्डै २ करोड प्रयोगकर्ताहरूको दर्ता गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://lighthouseinsights.in/viber-india-product-and-marketing-efforts.html/|title=How India Became The Largest Market For This Instant Messaging VoIP App|trans-title=भारत कसरी यो तत्काल सन्देश प्रवाह अनुप्रयोगको सबै भन्दा ठूलो बजार बन्न पुग्यो|first=प्रशान्त|last=नायडू|date=डिसेम्बर १, २०१४|access-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007092718/http://lighthouseinsights.in/viber-india-product-and-marketing-efforts.html/|archive-date=2024-10-07}}</ref> सन् २०१६ को तथ्याङ्क अनुसार [[बेलारुस]], [[मोल्दोभा]] र [[युक्रेन]]मा सबै भन्दा बढी डाउनलोड गरिएको अनुप्रयोगको रूपमा भाइबर पूर्वी युरोपमा पनि प्रसिद्ध छ। यो अनुप्रयोग [[इराक]], [[लिबिया]] र [[नेपाल]]मा पनि प्रख्यात छ।<ref>{{cite news|url=https://www.haaretz.com/israel-news/business/.premium-the-whatsapp-of-greece-ukraine-and-iraq-1.5399266|title=The Israeli Answer to WhatsApp Is Big in Eastern Europe - and Iraq|trans-title= ह्वाट्सएपको लागि इजरायलको जवाफ पूर्वी युरोप र इराकमा प्रख्यात|first1=इन्बाल|last1=ओर्पाज |first2=एलिरन|last2=रूबिन|date=जून २२, २०१६ |newspaper=हारेट्ज }}</ref> सन् २०१८ मा भाइबर मध्य र पूर्वी युरोपमा खरिद भएका ७०% फोनमा डाउनलोड (अभिभारण) गरिएको थियो भने उत्तर अमेरिकामा खरिद भएका केवल १५% फोनमा डाउनलोड (अभिभारण) गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://social.techcrunch.com/2018/02/28/viber-with-1b-registered-uses-is-launching-viber-community-a-group-chat-for-up-to-1b-users/|title=Viber is launching Viber Communities, group chats for up to 1B users|trans-title=१ बी प्रयोगकर्ताका लागि भाइबरद्वारा भाइबर समुदायको परिचय}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==उपयोगिता== ===सञ्चालन प्रणाली=== डिसेम्बर २, २०१० मा [[स्काइप]]को प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धीको रूपमा भाइबरलाई [[आइफोन]]को लागि सार्वजनिक गरिएको थियो। जुलाई १९, २०१२ मा यसलाई [[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)|एन्ड्रोइड]]मा उपलब्ध गराइएको थियो। मे ८, २०१२ मा [[ब्ल्याकबेरी]] र [[विन्डोज फोन]]मा पनि भाइबर उपलब्ध भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.timescolonist.com/business/Viber+BlackBerry+Windows+Phone+Available/6583826/story.html|title=Viber for BlackBerry and Windows Phone 7 Now Available|trans-title=ब्ल्याकबेरी र विन्डोज फोन ७ मा अब भाइबर उपलब्ध|agency=बिजनेस वायर|work=टाइम्स कोलोनिस्ट|url-status=निष्क्रिय|archive-url=https://web.archive.org/web/20120512004406/http://www.timescolonist.com/business/Viber+BlackBerry+Windows+Phone+Available/6583826/story.html|archive-date=मे १२, २०१२}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512004406/http://www.timescolonist.com/business/Viber+BlackBerry+Windows+Phone+Available/6583826/story.html |date=2012-05-12 }}</ref> जुलाई २४, २०१२ मा ९ करोड प्रयोगकर्ताहरू दर्ता भएको बेला भाइबरलाई [[नोकिया]]को [[सिरिज ४०]], [[सिम्बियन]] र [[सामसङ]]को [[बडा]] प्रणालीमा पनि उपलब्ध गराइएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://store.ovi.com/content/310695?clickSource=search&pos=2 |title=Nokia Store: Download Viber and many other games, wallpaper, ringtones and mobile apps on your Nokia phone|trans-title=नोकिया स्टोर: आफ्नो नोकिया फोनमा भाइबर लगायत अन्य मोबाइल अनुप्रयोग भर्नुहोस्|publisher=स्टोर ओवी}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.viber.com/products/bada/ |title=Viber for Bada - Free messages on Samsung Bada |trans-title=बडाको लागि भाइबर - सामसङ बडामा नि:शुल्क सन्देश प्रवाह |publisher=भाइबर |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530170133/http://viber.com/products/bada/ |archive-date=मे ३०, २०१३ |url-status=निष्क्रिय }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530170133/http://viber.com/products/bada/ |date=2013-05-30 }}</ref> मे २०१३ मा भाइबर ३.० को साथमा [[माइक्रोसफ्ट विन्डोज|विन्डोज]] र [[म्याकओएस]]का लागि पनि भाइबर सार्वजनिक भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.engadget.com/2013/05/07/viber-desktop-and-ios-android-updates/|title=Viber announces new desktop app, revamps Android and iOS versions|trans-title=भाइबरद्वारा नयाँ डेस्कटप अनुप्रयोगको घोषणा, एन्ड्रोइड र आइओएस संस्करणमा दृश्य परिवर्तन}}</ref> अगस्ट २०१३ मा [[लिनक्स|लाइनक्स]]को लागि भाइबरको सार्वजनिक [[बेटा]] निकालिएको थियो र अगस्ट २०१४ मा तयारी संस्करण उपलब्ध गराइएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.webupd8.org/2013/08/popular-mobile-im-voip-app-viber.html |title=Popular mobile IM/VoIP app 'Viber' available for Linux |trans-title=प्रख्यात तत्काल सन्देश प्रवाह अनुप्रयोग 'भाइबर' लाइनक्समा उपलब्ध|date= अगस्ट २६, २०१३|website=वेब युपीडी ८}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.phoronix.com/scan.php?page=news_item&px=MTc2NTc |title=Viber 4.2 Finally Released For Linux|trans-title=लाइनक्समा अन्ततः भाइबर ४.२ उपलब्ध|website=फोरोनिक्स}}</ref> जुन २०१६ मा [[विन्डोज १०]] को लागि भाइबरको डेस्कटप अनुप्रयोग [[माइक्रोसफ्ट स्टोर]]मा सार्वजनिक गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=https://www.viber.com/blog/2016-07-19/viber-windows-10-beta-no-longer/ |title=Viber for Windows 10 - Beta No Longer - Viber|trans-title=विन्डोज १० मा भाइबर|date=जुलाई १९, २०१६}}</ref> डेस्कटप अनुप्रयोग चलाउन फोन नम्बरको प्रयोग गर्नुपर्ने भए पनि पछि भने स्वतन्त्र रूपमा प्रयोग गर्न मिल्ने सुविधा यसमा थप गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.techworld.com/download/internet-tools/viber-desktop-104054-3329172/|title=Viber for Desktop 10.4.0.54 - Software Downloads|trans-title=डेस्कटपको लागि भाइबर - सफ्टवेयर डाउनलोड|first=निक|last=पियर्स|website=टेकवर्ल्ड|access-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401230944/https://www.techworld.com/download/internet-tools/viber-desktop-104054-3329172/|archive-date=2019-04-01}}</ref> सन् २०१५ मा [[आइप्याड]] र [[एप्पल वाच]]मा चल्ने भाइबर निकालिएको थियो।<ref>{{cite web |url=https://www.redmondpie.com/viber-app-launches-on-ipad-download-it-from-here/ |title=Viber App Launches On iPad, Download It From Here|trans-title=आइप्याडको लागि भाइबरको उपलब्धि, यहाँ डाउनलोड गर्नुहोस् |first=अलिभर |last=हस्लम |date=जून ३०, २०१६ |website=रीडमन्ड पाइ}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.redmondpie.com/viber-app-for-apple-watch-released/ |title=Viber App For Apple Watch Released|trans-title=एप्पल वाचको लागि भाइबरको उपलब्धि|first=जायेद |last=रहमान |date=अक्टोबर २८, २०१५|website=रीडमन्ड पाइ}}</ref> ===सुविधा=== भाइबरलाई सुरुमा [[इन्टरनेट सौजन्य विधिमा आवाज स्थानान्तरण सेवा]]मा काम गर्ने अनुप्रयोगको रूपमा सार्वजनिक गराइएको थियो। मार्च ३१, २०११ मा [[तत्काल सन्देश प्रवाह]] प्रणाली जोडिएको भाइबर २.० उपलब्ध भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://social.techcrunch.com/2011/03/31/skype-challenger-releases-viber-2-0-free-text-messages-and-more/|title=Skype Challenger Releases Viber 2.0: Free Text Messages And More|trans-title=स्काइपको प्रतिस्पर्धीद्वारा भाइबर २.० को निर्माण - नि:शुल्क तत्काल सन्देश प्रवाह र थप सुविधा}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> जुलाई २०१२ मा दुबै एन्ड्रोइड र आइओएस संस्करणमा सामूहिक सन्देश प्रवाह र वाइडब्यान्ड अडियो थपिएको थियो।<ref>{{cite news|last=कूपर|first=ड्यानियल|title=Viber comes to Symbian, S40 and Bada, adds HD voice calling and group messaging to Nokia Lumia handsets|trans-title=सिम्बियन, एस ४० र बडामा उपलब्ध भाइबरमा वाइडब्यान्ड अडियो र सामूहिक सन्देश प्रवाह|url=https://www.engadget.com/2012/09/11/viber-symbian-lumia-upgrade/|newspaper=एनग्याजेट|date=सेप्टेम्बर ११, २०१२}}</ref> डिसेम्बर २०१२ मा भाइबरमा [[स्टिकर (सन्देश प्रवाह)|स्टिकर]] राख्ने सुविधा थपिएको थियो। अक्टोबर २०१३ मा भाइबरले शुल्क तिर्नुपर्ने स्टिकर बजारको घोषणा गरेको थियो।<ref>{{cite web |url=https://thenextweb.com/apps/2013/10/01/viber-becomes-latest-messaging-service-to-sell-stickers-as-it-aims-to-begin-making-money/|title=Viber Begins Selling Stickers|trans-title=भाइबरद्वारा स्टिकर बिक्रीको सुरुवात|first=जोन|last=रस्सल|date=अक्टोबर १, २०१३}}</ref> भाइबर ४.० को साथमा शुल्क तिरेर भाइबरमा दर्ता नभएका प्रयोगकर्ताहरूले पनि राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा आफ्ना प्रियजनलाई सम्पर्क गर्न सकिने भाइबर आउट निकालिएको थियो।<ref>{{cite web |url=https://www.idownloadblog.com/2013/11/12/viber-4-0/ |title=Viber 4.0 arrives with push-to-talk, Viber Out, Sticker Market, tweaks and more |trans-title=भाइबर ४.० साथै भाइबर आउट, स्टिकर बजार र अन्य सामान्य परिवर्तन|first=क्रिस्चियन|last=जिब्रेग|date=नोभेम्बर १२, २०१३ |publisher=आइडाउनलोड ब्लग}}</ref> [[हैयान चक्रवात]]मा परेका व्यक्तिहरूलाई आफ्ना प्रियजनसँग सम्पर्क गराउन [[फिलिपिन्स]]मा भाइबर आउट केही समयको लागि नि:शुल्क भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.rappler.com//move-ph/issues/disasters/typhoon-yolanda/43421-viber-expands-free-call-service-for-haiyan-relief|title=Viber expands free call service for PH Haiyan relief|trans-title=फिलिपिन्स चक्रवातको बेला भाइबर आउट नि:शुल्क|first=भिक्टर बरेरो|last=जुनियर|website=र्याप्लर}}</ref> अप्रिल २, २०१३ मा [[विन्डोज फोन ८]] मा आधिकारिक रूपमा आवाज समर्थन थपिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://www.trutower.com/2013/04/02/wp8-users-rejoice-viber-with-voice-for-windows-phone-8-is-now-available/ |title=WP8 Users Rejoice! Viber With Voice For Windows Phone 8 Has Been Released |trans-title=विन्डोज फोन ८ मा भोइस सपोर्टको थप |access-date=2020-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230163358/https://www.trutower.com/2013/04/02/wp8-users-rejoice-viber-with-voice-for-windows-phone-8-is-now-available/ |archive-date=2019-12-30}}</ref> सेप्टेम्बर २०१५ मा भाइबर ५.० को साथमा [[भिडियो कल]]को सुविधा प्रदान गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.trutower.com/2014/09/11/viber-for-android-ios-windows-osx-updated/|title=Viber Version 5.0 for Android and iOS, Version 4.3 for Desktop, and Version 3.2 for Windows 8 Launch|trans-title=एन्ड्रोइड र आइओएसमा भाइबर ५.०, डेस्कटपमा भाइबर ४.३ र विन्डोज ८ मा भाइबर ३.२ को उपलब्धि|publisher=ट्रूटावर|access-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217030403/https://www.trutower.com/2014/09/11/viber-for-android-ios-windows-osx-updated/|archive-date=2019-02-17}}</ref> नोभेम्बर २०१६ मा भाइबर ६.५ को साथमा व्यापार र व्यवसायको प्रचार प्रसार गर्ने उद्देश्यले सार्वजनिक खाताको सुविधा थपिएको थियो। यसका लागि ''[[द हफिङटन पोस्ट]]'', [[यान्देक्स|यान्दिक्स]] र [[द वेदर च्यानल]]सँग साझेदारी गरिएको थियो।<ref name="techcrunch.com" /><ref>{{cite web|url=https://rakuten.today/blog/viber-public-accounts.html|title=Viber introduces Public Accounts: A new way to reach brands|trans-title=भाइबरद्वारा सार्वजनिक खाताको सुविधा: व्यापार व्यवसायसँग सम्पर्क गर्ने नयाँ तरिका|date=डिसेम्बर ७, २०१६|website=राकुटेन टूडे}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यो अनुप्रयोगले [[ग्राहक सम्बन्ध प्रबन्धन]] र [[च्याटबट]]को प्रयोग गरी व्यापार व्यवसायको प्रचार गर्दछ।<ref name="techcrunch.com"/> फेब्रुअरी २०१८ मा सामूहिक सन्देश प्रवाह प्रणालीमा थप सुविधा हाली भाइबर समुदायको परिचय दिइएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.viber.com/blog/2018-02-27/introducing-viber-communities/|title=Introducing Viber Communities|trans-title=भाइबर समुदायको परिचय|date=फेब्रुअरी २७, २०१८|website=भाइबर}}</ref> फेब्रुअरी २०१९ मा भाइबर १० सँगै सामूहिक कलको सुविधा थपिएको थियो।<ref>{{cite web|first=क्रिस्चियन|last= डे लूपर|url=https://www.digitaltrends.com/mobile/viber-10-redesign-news/ |title=Viber is Finally Getting Group Calling and a Slick New Design|trans-title= भाइबरमा अन्ततः सामूहिक कल र नयाँ डिजाइन|publisher=डिजिटल ट्रेन्ड्स|date=फेबुअरी ४, २०१९}}</ref> ===सुरक्षा=== नोभेम्बर ४, २०१४ मा [[इलेक्ट्रोनिक फ्रन्टियर फाउन्डेशन]]ले भाइबरले "सुरक्षित सन्देश प्रप्ताङ्क" वर्गमा ७ मा १ दिएको थियो। भाइबरले परागमनमा गुप्तलेखनको लागि अङ्क पाए पनि अन्त देखि अन्त गुप्तलेखन नभएको हुनाले अङ्क गुमाएको थियो, कोड खुला स्रोत नभएको हुनाले प्रयोगकर्ताले सम्पर्क भएका व्यक्तिको पहिचान राम्ररी थाहा नपाउने र पुराना सन्देशहरू सुरक्षित नहुने समस्या देखा परेको थियो। भाइबरको सुरक्षा योजनाको दस्तावेज नराखेको र स्वतन्त्र [[सूचना सुरक्षा लेखा परीक्षा]] नभएको खुलासा भएको थियो।<ref name="secure-messaging-scorecard">{{cite web |url=https://www.eff.org/node/82654 |publisher=[[इलेक्ट्रोनिक फ्रन्टियर फाउन्डेशन]] |title=Secure Messaging Scorecard. Which apps and tools actually keep your messages safe?|trans-title= सुरक्षित सन्देश प्रप्ताङ्क । कुन कुन अनुप्रयोगले तपाईँको सन्देश र जानकारी सुरक्षित राख्छ ?|date=नोभेम्बर ४, २०१४}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2471658,00.asp |work=पिसी म्यागजिन |title=Only 6 Messaging Apps Are Truly Secure|trans-title= केवल ६ तत्काल सन्देश प्रवाह अनुप्रयोगहरू सही ढङ्गले सुरक्षित छन्|date=नोभेम्बर ५, २०१४}}</ref> अप्रिल १९, २०१६ मा भाइबर ६० मा राकुतेनले आफ्नो सेवामा अन्त देखि अन्त गुप्तलेखनको सुविधा त थप्यो तर यो केवल नयाँ संस्करण चलाउने प्रयोगकर्ताका लागि पनि उपलब्ध थियो।<ref>{{cite web|url=https://heimdalsecurity.com/blog/the-best-encrypted-messaging-apps/|title=The Best Encrypted Messaging Apps You Should Use Today [Updated]|trans-title=तपाईँले आज चलाउनुपर्ने सर्वोत्कृष्ट गुप्तलिखित तत्काल सन्देश प्रवाह अनुप्रयोगहरू|date=जून २१, २०१८}}</ref><ref>{{cite web|last1=ल्यान्डेन|first1=इन्ग्रिड|title=Viber adds end-to-end encryption and hidden chats as the messaging app privacy wave grows|trans-title=तत्काल सन्देश प्रवाह अनुप्रयोगमा सुरक्षा र गोपनीयताको प्रश्न उठेपछि भाइबरमा अन्त देखि अन्त गुप्तलेखनको प्रयोग|url=https://techcrunch.com/2016/04/19/viber-adds-end-to-end-encryption-hidden-chats-universal-delete-as-messaging-app-privacy-grows/|website=टेकक्रन्च|publisher=एओएल इङ्क|date=अप्रिल १९, २०१६}}</ref><ref>{{cite web|author1=भाइबर मिडिया|title=Viber Security FAQ|trans-title=भाइबर सुरक्षाका प्रायः सोधिने प्रश्नहरू|url=https://support.viber.com/customer/en/portal/articles/2017401-viber-security-faq?b_id=3838|website=भाइबर सपोर्ट|access-date=2020-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230163346/https://support.viber.com/customer/en/portal/articles/2017401-viber-security-faq%3Fb_id%3D3838|archive-date=2019-12-30}}</ref> कम्पनीद्वारा गुप्तलेखन परीक्षाको आन्तरिक लेखा परीक्षण भई छिटै बाह्य लेखा परीक्षण गरिने खुलासा गरिएको थियो।<ref name="Meyer-2016-04-19">{{cite web|last1=मेयर|first1=डेभिड|title=Another Big Messaging App Joins the End-to-End Encryption Party|trans-title=अन्त देखि अन्त गुप्तलेखनको प्रयोग गर्ने अर्को प्रख्यात कम्पनी|url=http://fortune.com/2016/04/19/viber-e2e-encryption/|website=फोर्चुन|publisher=टाइम|date=अप्रिल १९, २०१६}}</ref> मे २०१६ मा भाइबरले [[सिग्नल प्रोटोकल]]मा प्रयोग हुने अवधारणा प्रयोग गरी सन्देश र सूचना सुरक्षित राखेको प्रमाणित गर्ने अभिलेख सार्वजनिक गरेको थियो।<ref>{{cite web|title=Viber Encryption Overview|trans-title=भाइबर गुप्तलेखन अवलोकन|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160711035838/http://www.viber.com/en/security-overview|url=https://www.viber.com/en/security-overview|publisher=भाइबर|date=मे ३, २०१६|archivedate=जुलाई ११, २०१६}}</ref> == प्रायोजन == सन् २०१७ मा, रकुतेन भाइबरले फ्रान्सेली फुटबल क्लब ओलाँपिक द मार्सेयसँग चार वर्षको सहयोग सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियो। सम्झौताले समर्थकहरूलाई विशेष अन्तर्वार्ता हेर्न, क्लब नतिजा र घटनाहरूको अनुसरण गर्न र श्रव्य वार्तामा भाग लिन अनुमति दिएको थियो। <ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.laprovence.com/actu/en-direct/4669190/lom-signe-un-accord-avec-la-messagerie-rakuten-viber.html|शीर्षक=L'OM signe un accord avec la messagerie Rakuten Viber|वेबसाइट=laprovence.com|पहुँचमिति=२१ अप्रिल २०१८|अभिलेखयुआरएल=https://archive.is/20171203100106/http://www.laprovence.com/actu/en-direct/4669190/lom-signe-un-accord-avec-la-messagerie-rakuten-viber.html|अभिलेखमिति=३ डिसेम्बर २०१७}}</ref> भाइबरको मालिक राकुतेन समूहले [[एफसी बार्सिलोना|बार्सिलोना]] र अमेरिकी एनबिएको बास्केटबल टोली गोल्डेन स्टेट वारियर्स लगायतका अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका खेलकुद टोलीसँग तेस्रो सहयोग सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.maxifoot.fr/football-rss270478/om-partenariat.php|शीर्षक=OM : un partenariat avec Rakuten Viber|वेबसाइट=maxifoot.fr|लेखक=Romain Rigaud|पहुँचमिति=१ जनवरी २०१९}}</ref>। सन् २०१९ मा, राकुतेन भाइबरले फ्रान्सेली फुटबलको नियामक निकाय लिग द फुतबोल फ्रोफेस्जोनेल ({{भाषा-फ्रान्सेली|Ligue de Football Professionnel)}}, (अनुवादित शीर्षक:व्यावसायिक फुटबल लिग) सँग आफ्नो प्रयोगकर्ताको सञ्जाल विस्तार गर्नका लागि सम्झौता गरेको थियो। <ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.lfp.fr/corporate/article/rakuten-viber-nouveau-partenaire-de-l-e-ligue1.htm|शीर्षक=Rakuten Viber, nouveau partenaire de l'e-LIGUE1|वेबसाइट=lfp|मिति=१ जनवरी २०१९}}</ref>। ==सन्दर्भ सामग्री== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडी== * {{official website|https://www.viber.com/}} [[श्रेणी:बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी कम्पनीहरू]] [[श्रेणी:इन्टरनेट कम्पनीहरू]] cxjqb3n09rpxhy026xpjoejp1mfq853 0 115963 1395534 1385050 2026-11-10T04:27:40Z CommonsDelinker 144 Chandra_Maharjan_(1).JPG हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No license since 2 November 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1395534 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Chandra Maharjan | office = Member of Constituent Assembly of Nepal | order = | honorific-prefix = | honorific-suffix = | native_name = चन्द्र महर्जन | native_name_lang = ne | image = | alt = | smallimage = <!--If this is specified, "image" should not be.--> | caption = Chandra Maharjan addressing his voters after the victory at CA Election 2013. | alongside = <!--For two or more people serving in the same position from the same district. (e.g. United States Senators.)--> | chancellor = | constituency = | deputy = | governor-general = | lieutenant = | monarch = | predecessor = | president = [[Ram Baran Yadav]] | primeminister = [[Sushil Koirala]] | succeeding = <!--For President-elect or equivalent--> | successor = | taoiseach = | vicepresident = [[Paramananda Jha]] | viceprimeminister = | footnotes = | signature = | signature_alt = | alongside2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | constituency2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | deputy2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | governor = | governor2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | lieutenant2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | majority = | majority2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | monarch2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | office2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | order2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | predecessor2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | president2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | primeminister2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | party = [[नेपाली काङ्ग्रेस|Nepali Congress]] | prior_term = | vicepresident2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | viceprimeminister2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | succeeding2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | successor2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | birth_date = {{Birth date and age|1954|11|16}} | birth_place = [[Lalitpur, Nepal]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> | death_place = | citizenship = | nationality = Nepali | otherparty = <!--For additional political affiliations--> | spouse = | partner = <!--For those with a domestic partner and not married--> | relations = | children = | parents = | residence = | alma_mater = | occupation = | profession = | cabinet = | committees = | portfolio = | religion = | website = | imagesize = | term_start = November 2013 | term_end = | governor_general = | term_start2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | term_end2 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number--> | restingplace = | restingplacecoordinates = | birthname = }} '''चन्द्र महर्जन''' दोस्रो संविधान सभाको सदस्य हुन्। उनले [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]]को प्रतिनिधित्व गर्दै ललितपुर क्षेत्र नं २बाट [[संविधान सभा निर्वाचन २०७०|२०७० को दोश्रो संविधानसभा चुनाव]] जितेका थिए।<ref>{{Cite web|url=http://www.myrepublica.com/election/dr.php?dr=2|title=MyRepublica :: Election Special|publisher=MyRepublica.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714152815/http://www.myrepublica.com/election/dr.php?dr=2|archivedate=14 July 2014|accessdate=2 August 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://election.nepalnews.com/elected.htm|title=Nepalnews.com - News from Nepal as it happens :: Elected Members|publisher=Nepalnews.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714213320/http://election.nepalnews.com/elected.htm|archivedate=14 July 2014|accessdate=2 August 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714213320/http://election.nepalnews.com/elected.htm |date=14 July 2014 }}</ref><ref name="Ujyaaloonline">{{Cite web|url=http://election.ujyaaloonline.com/candidates/1274/Chandra-Maharjan/|title=Election Candidate - Chandra Maharjan|last=|first=|date=|website=|publisher=Ujyaaloonline.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808035412/http://election.ujyaaloonline.com/candidates/1274/Chandra-Maharjan/|archivedate=8 August 2014|accessdate=2 August 2014}}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == '''चन्द्र महर्जन''' २०११ साल मंसिर १ गते [[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] ८ सुबाहालमा जन्मिएका हन्। उनका बाबुको नाम चन्द्रमान महर्जन र आमाको नाम बुद्धिमाया महर्जन हो । == राजनीतिक वृति == [[राजनीति विज्ञान|राजनीतिशास्त्र]]मा स्नातक तहसम्मको अध्ययन गरेका महर्जनले २०२८ सालबाट राजनीतिक यात्रा सुरु गरेका हुन् । २०२८ सालमा तत्कालिन नेकपा चौम (चौथो महाधिवेशन)बाट राजनीतिक यात्रा थालेका महर्जन सुरुमा कम्युनिष्टप्रति आस्था राख्ने उनले २०३७ सालको [[जनमत सङ्ग्रह, २०३७|जनमत सङ्ग्रह]]पछि नेपाली कांग्रेसमा प्रवेश गरेका हुन् । नेपाली कांग्रेसको भातृ सङ्गठन, जनजाति सङ्घको केन्द्रीय सदस्य र विभागमा रहेर काम गरेका महर्जनले नेपाली कांग्रेसको जिल्ला सभापतिको जिम्‍मेवारी लिइसकेका छन् । महर्जनले २०४९ सालमा [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर उपमहानगरपालिका]]को उपमयेर भएका हुन्। २०६४ सालको संविधानसभा चुनावमा ललितपुर २बाट पराजित भएका महर्जन  २०७० को दोस्रो संविधानसभाको चुनावमा भने ललितपुर क्षेत्र नं २बाट विजयी भएका थिए । उनले २३२३२ मत ल्याएर विजयी भएका हुन । ईंट्टा व्यवसायमा संलग्न महर्जन ज्यापू समाजको उपाध्यक्ष, गणेशमान सिंह अध्ययन प्रतिष्ठानको महासचिव तथा रोटरी क्लवको संस्थापक सदस्य हुन् । == सन्दर्भ == [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू]] [[श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:ललितपुर जिल्लाका मानिसहरू]] 02l53saoxt76i6a1qr91qd12n8xgbei 0 116349 1395564 1391456 2026-11-10T05:38:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395564 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Hammer_and_sickle_red_on_transparent.svg|thumb|150x150px| सोभियत संघको राज्य झण्डाबाट एक रातो हँसिया हथौडा डिजाइन (1955-1991) ]] [[चित्र:Военный_парад_на_Красной_площади_9_мая_2016_г._(29).jpg|thumb| स्टेट हिस्टोरिकल सङ्ग्रहालयमा प्रदर्शन गरिएको हथौडा र हँसिया। ]] हँसिया-हथौडा ( [[युनिकोड]] : "☭") {{Efn|{{lang-ru|серп и мо́лот|lit=sickle and hammer|translit=serp i mólot}}<br>{{lang-zh|锤子和镰刀}}, ''Chuízi hé liándāo''}} प्रतीक हो जसको अर्थ सर्वहारा एकता - किसान र मजदुर-वर्ग बीचको एकतालाई जनाउँछ। यसलाई पहिलो पटक रुसी क्रान्तिको दौरान स्वीकार गरिएको थियो, हथौडाले कामदारहरूको र [[हँसिया]]ले किसानहरूको प्रतिनिधित्व गर्छ। <ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Union-of-Soviet-Socialist-Republics|title=Flag of Union of Soviet Socialist Republics|last=|first=|date=|website=[[Encyclopedia Britannica]]|language=en|accessdate=2019-11-30}}</ref> [[पहिलो विश्वयुद्ध]] (जुन [[रूसी साम्राज्य|रसिया]] १९१७ मा युद्धबाट फिर्ता भएको थियो) र रूसी गृहयुद्ध पछि हँसिया-हथौडा [[सोभियत सङ्घ|सोवियत सङ्घ]] भित्रको श्रम र अन्तर्राष्ट्रिय सर्वहारा एकताको प्रतीकको रूपमा धेरै प्रयोग भयो। यसलाई विश्वभरिका धेरै कम्युनिष्ट आन्दोलनहरूले,केहि स्थानीय भिन्नताका साथ लिएका थिए। आज, सोभियत संघको विघटन पछि पनि हँसिया-हथौडा [[रुस|रूस]] र अन्य पूर्व सङ्घीय गणतन्त्रहरूमा सामान्य रहेको छ तर केही अन्य पूर्व कम्युनिष्ट मुलुकहरूमा र [[साम्यवाद|साम्यवादलाई]] कानूनले प्रतिबन्धित गरेको देशहरूमा, यसको प्रदर्शन निषेध गरिएको छ। [[भियतनाम]] र [[चीन]] जस्ता समाजवादी देशहरूमा पनि हँसिया-हथौडा सामान्य छ। == इतिहास == [[चित्र:Peso_Chileno_1933.jpg|thumb|400x400px| चिली पेसोले १८९५ र १९४० को बीचमा हँसिया-हथौडा प्रतीक प्रयोग गर्‍यो ]] === मजदुर प्रतीकवाद === कृषि तथा मजदुरको साधन र र उपकरणहरू लामो समयदेखि [[सर्वहारा]] संघर्षको लागि प्रतीकको रूपमा प्रयोग गरिएको छ। हँसिया र [[हथौडा]]को संयोजनले किसान र निर्माण श्रमिकहरूको संयोजनको प्रतीक हो। [[सोभियत सङ्घ]]ले यसको राजनीतिक इन्स्ट्रुमेलाइजेसन गर्नु भन्दा पहिले यसको प्रयोगको एउटा उदाहरण १८९५ देखि चिलीको मुद्रामा प्रसारण भएको पाइन्छ। <ref>{{Cite web|url=http://www.moneta-coins.com/photopost/showphoto.php?photo=598&title=chile-1894-pattern|title=Chilean peso design, 1894|accessdate=7 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307155714/http://www.moneta-coins.com/photopost/showphoto.php?photo=598&title=chile-1894-pattern|archive-date=7 March 2023}}</ref> === स्थापना === १९१७ मा, [[भ्लादिमिर लेनिन|भ्लादिमीर लेनिन]] र एनाटोली लुनाचार्स्कीले सोभियत प्रतीकको निर्माण गर्न प्रतिस्पर्धा आयोजना गरे। विजेता डिजाईन हँसिया-हथौडा सूर्यको किरणमा ग्लोबको शीर्ष भागमा हथौडा र हँसिया जसको चारैतिर अन्नको मालाले घेरिएको थियो र पाँच-पोइन्ट तारा मुनि छ भाषाहरूमा ( [[रुसी भाषा|रूसी]], [[यूक्रेनी भाषा|यूक्रेनी]], बेलारूसी, जर्जियन, [[आर्मेनियाली भाषा|अर्मेनियाई]] र अजरबैजानी ) , " विश्वका सर्वहारावर्गहरू, एक हौँ " भन्ने शिलालेख भएको डिजाइन बिजेता भयो। यसले मूल रूपमा तरवार थियो, तर लेनिनले हिंसात्मक अर्थ मन नपराउनाले कडा आपत्ति जनाए । <ref name="HS Role and Symbolism">{{Cite web|url=https://www.westminstercollege.edu/myriad/?parent=2514&detail=4475&content=4797|title=The Hammer and Sickle: The Role of Symbolism and Rituals in the Russian Revolution|accessdate=3 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141009021417/https://www.westminstercollege.edu/myriad/?parent=2514&detail=4475&content=4797|archive-date=9 October 2014}}</ref> विजेता डिजाइनर येगेगेनी इवानोविच कमजोलकिन (१८८५-१९५७) थिए। == अर्थ == == हालको प्रयोग == === उत्तर-सोभियत राज्यहरू === === कम्युनिष्ट पार्टीहरू === == भिन्नताहरु == == कला == <gallery class="center"> File:Lenpl_06.jpg|मेट्रो स्टेसन, ''प्लोस्चाड लेनिना'', [[मिन्स्क]] File:BWHammerSickle.jpg|स्यान्डर पिन्क्जेहेलिइ "हसियाँ हथौडा'' File:Hammer and Sickle - Kerala.jpg|प्रतिमा कम्युनिष्ट र्याली [[केरल|केरला]], [[भारत]]मा </gallery> == कानूनी स्थिति == पूर्वी ब्लकका कयौं देशहरूमा, हँसिया हथौडालाई "सर्वसत्तावादी र अपराधिक विचारधारा"को प्रतीकको रूपमा परिभाषित गर्ने कानुन छ र हँसिया-हथौडा र रातो तारा जस्ता कम्युनिस्ट प्रतिकहरूको सार्वजनिक प्रदर्शनलाई अपराध मानिन्छ। [[जर्जिया (देश)|जर्जिया]] <ref name="Communist symbols to be banned in Georgia">{{citation|title=Communist symbols to be banned in Georgia|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-27272993|publisher=[[BBC News]]|date=4 May 2014|accessdate=13 May 2014}}</ref>, [[हङ्गेरी]]<ref>{{cite web|url=http://thb.kormany.hu/download/a/46/11000/Btk_EN.pdf|title=Act C of 2012 on the Criminal Code, Section 335: Use of Symbols of Totalitarianism|website=Ministry of Interior of Hungary|page=97|accessdate=21 February 2017|quote=Any person who: a) distributes, b) uses before the public at large, or c) publicly exhibits, the swastika, the insignia of the SS, the arrow cross, the sickle and hammer, the five-pointed red star or any symbol depicting the above so as to breach public peace – specifically in a way to offend the dignity of victims of totalitarian regimes and their right to sanctity – is guilty of a misdemeanor punishable by custodial arrest, insofar as they did not result in a more serious criminal offense.}}</ref>, [[लात्भिया]]<ref name="Latvia Bans Soviet, Nazi Symbols">{{citation|title=Latvia Bans Soviet, Nazi Symbols|url=http://en.ria.ru/russia/20130621/181788657/Latvia-Bans-Soviet-Nazi-Symbols.html|publisher=RIA Novosti|date=21 June 2013|accessdate=14 September 2014}}</ref>, [[लिथुआनिया]]<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/low/europe/7459976.stm|title=Lithuanian ban on Soviet symbols|date=17 June 2008|publisher=[[BBC News]]}}</ref>, [[मोल्दोभा]] (२०१२ अक्टोबर १-२०१३ जुन ४)<ref>{{cite news|url=http://www.rferl.org/content/moldova-bans-communist-symbols/24643461.html|title=Moldovan Parliament Bans Communist Symbols|date=12 July 2012|publisher=[[Radio Free Europe]]}}</ref> र [[युक्रेन]] <ref>{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/ukraine-bans-soviet-era-symbols-1428606171|title=Ukraine Bans Soviet-Era Symbols|work=[[The Wall Street Journal]]}}</ref><ref>{{citation|url=http://www.memory.gov.ua/laws/law-ukraine-condemnation-communist-and-national-socialist-nazi-regimes-and-prohibition-propagan|title=LAW OF UKRAINE. On the condemnation of the communist and national socialist (Nazi) regimes, and prohibition of propaganda of their symbols}}</ref><ref>{{cite web|url=http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/317-viii|title=Про засудження комуністичного та націонал-соціалістичного ... - від 09.04.2015 № 317-VIII|publisher=rada.gov.ua|access-date=2018-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161211130733/http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/317-viii|archive-date=2016-12-11}}</ref> ले हँसिया-हथौडा सहितका कम्युनिष्ट प्रतीकहरू प्रतिबन्ध गरेका छन्। [[एस्टोनिया|इस्टोनिया]]ले पनि यस्तै किसिमको कानुन ल्याएको थियो, तर प्रारम्भिक चरणमा नै फेल भयो । == उपयोग == == युनिकोड == [[युनिकोड|युनिकोडमा]], "हँसिया हथौडा" प्रतीक U + 262D (☭) हो। यो विविध प्रतीकहरू (2600-26FF) कोड ब्लकको अंश हो। प्रणालीहरूमा जहाँ कम्पोज कि उपलब्ध छ, यो <code>[Compose]+CCCP</code> रूपमा लेख्न सकिन्छ। यो १९९३ मा युनिकोड १.१ मा थपिएको थियो । <ref>{{Cite web|url=https://emojipedia.org/hammer-and-sickle/|title=☭ Hammer and Sickle Emoji|website=emojipedia.org|language=en|accessdate=2019-10-11}}</ref> == यो पनि हेर्नुहोस् == == सन्दर्भ == {{Reflist|30em}} [[श्रेणी:साम्यवादको प्रतीकहरू]] 2ramlusz3nl2j9iyhu65rqg25lbp4f7 0 117663 1395426 1392632 2026-11-09T21:10:59Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395426 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = {{plainlist| * क्रिमिया सङ्कट * क्रिमियाको बिलय }} | partof = [[युक्रेन सङ्कट]], र [[रुस-युक्रेन युद्ध]] | image = [[File:Putin with Vladimir Konstantinov, Sergey Aksyonov and Alexey Chaly 4.jpeg|frameless|upright=1.15]] | caption = [[रुसको राष्ट्रपति|रसियाका राष्ट्रपति]] [[भ्लादिमिर पुटिन]] द्वारा क्रिमियाली नेतासँग [[मस्को]]मा बिलय सन्धि हस्ताक्षर, १८ मार्च २०१४। | date = २० फेब्रुअरी {{#tag:ref|<ref name=Disunited>{{Cite book |title=The Return of the Cold War: Ukraine, the West and Russia |last=McDermott |first=Roger N. |isbn=9781138924093 |editor-last=Black |editor-first=J. |location=London |pages=99–129|chapter=Brothers Disunited: Russia’s use of military power in Ukraine |chapter-url=https://www.academia.edu/11853815 |doi=10.4324/9781315684567-5 |oclc=909325250 |editor-last2=Johns |editor-first2=Michael |editor-last3=|year=2016}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=S/PV.7683&Lang=E |title=7683rd meeting of the United Nations Security Council. Thursday, 28 April 2016, 3 p.m. New York |quote=}}</ref> and in 2015 the Ukrainian parliament officially designated the date as such.<ref>{{in lang|uk}} [https://ukr.segodnya.ua/regions/krym/nyasha-poklonskaya-obeshchaet-boycam-berkuta-nakazat-uchastnikov-maydana-700800.html "Nasha" Poklonsky promises to the "Berkut" fighters to punish the participants of the Maidan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190329222625/https://ukr.segodnya.ua/regions/krym/nyasha-poklonskaya-obeshchaet-boycam-berkuta-nakazat-uchastnikov-maydana-700800.html |date=2019-03-29 }}, Segodnya (20 March 2016)</ref><ref name=Disunited /><ref>{{Cite web |url=https://www.unian.info/politics/2347252-two-headed-orwell.html |title=Russia's Orwellian "diplomacy" |website=unian.info |access-date=30 January 2019}}</ref>|group=nb}}&nbsp;– २६ मार्च २०१४<ref>{{Cite book |url=https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/research_reports/RR1400/RR1498/RAND_RR1498.pdf |title=Lessons from Russia's Operations in Crimea and Eastern Ukraine. |first=Michael |last=Kofman|date=2017 |publisher=RAND Corporation |isbn=9780833096173 |location=Santa Monica |oclc=990544142 |quote=By March 26, the annexation was essentially complete, and Russia began returning seized military hardware to Ukraine.}}</ref><br />({{Age in years, months and days|2014|02|20|2014|03|26}}) | place = [[क्रिमिया प्रायद्विप]] | coordinates = | status = | result = * [[भ्लादिमिर पुटिन|भ्लादिमिर पुतिन]]को आदेश अनुसार, रुसी नकाबधारी पल्टनद्वारा क्रिमियाको विमानस्थल र सैन्य शिविर लगायतका प्रमुख स्थानहरू कब्जा<ref name=FT15Mar15>{{cite news|author=Courtney Weaver|url=http://www.ft.com/cms/s/0/41873ed2-cb60-11e4-8ad9-00144feab7de.html|title=Putin was ready to put nuclear weapons on alert in Crimea crisis|work=Financial Times|date=15 March 2015|accessdate=1 January 2016|url-access=subscription}}</ref><ref name="airport_seizure">{{cite news |url=http://www.ukrinform.ua/rubric-politycs/1624895-avakov_nazvav_zahoplennya_aeroportiv_v_krimu_ozbroe_nim_vtorgnennyam_i_okupatsie_yu_1912872.html|title=Аваков назвав захоплення аеропортів в Криму озброєним вторгненням і окупацією|language=uk|agency=Ukrinform|date=28 February 2014|accessdate=1 January 2016}}</ref> * युक्रेनी नौसेना प्रमुख एडमिरल [[डेनिस बेरेजोभस्की]]द्वारा वफादारी परिवर्तन, त्यसपछि त्यस क्षेत्रमा तैनाथ आधा जसो युक्रेनी सैन्यले उनलाई अनुसरण गरे <ref>{{cite web|url=http://www.kyivpost.com/multimedia/photo/ukrainian-soldiers-on-border-with-crimea-pray-for-peace-prepare-for-war-340963.html |title=Ukrainian soldiers on border with Crimea pray for peace, prepare for war |work=Kyiv Post |date=26 March 2014 |accessdate=24 March 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.georgianewsday.com/news/regional/224988-besieged-ukrainian-soldiers-defect-to-russia-as-kiev-prepares-to-pull-25-000-troops-and-their-families-out-of-crimea.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150909114900/http://www.georgianewsday.com/news/regional/224988-besieged-ukrainian-soldiers-defect-to-russia-as-kiev-prepares-to-pull-25-000-troops-and-their-families-out-of-crimea.html|archivedate=9 September 2015 |title=Besieged Ukrainian soldiers DEFECT to Russia as Kiev prepares to pull 25,000 troops and their families out of Crimea |work=Georgia Newsday |date=20 March 2014 |accessdate=24 March 2015}}</ref><ref>{{cite web|author=Bridget Kendall |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-26410431 |title=New head of Ukraine's navy defects in Crimea |publisher=BBC |date=2 March 2014 |accessdate=24 March 2015}}</ref> * २७ फेब्रुअरी रुसी बलद्वारा सर्वोच्च परिषद (क्रिमिया संसद) कब्जा। क्रिमियाको मन्त्रीपरिषद विघटन र नयाँ रसिया समर्थक प्रधानमन्त्री नियुक्त<ref name=Beast>{{cite news |date=1 March 2014 |url=http://www.thedailybeast.com/articles/2014/03/01/so-russia-invaded-crimea.html |title=Russia Stages a Coup in Crimea |newspaper=The Daily Beast |accessdate=2 March 2014|last1=Weiss |first1=Michael}}</ref><ref name="CNN1">{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2014/02/27/world/europe/ukraine-politics/ |title=Gunmen seize government buildings in Ukraine's Crimea, raise Russian flag |publisher=CNN |first1=Marie-Louise |last1=Gumuchian |first2=Laura |last2=Smith-Spark |first3=Ingrid |last3=Formanek|date=27 February 2014|accessdate=27 February 2014}}</ref> * मार्च १६ मा सर्वोच्च परिषद्द्वारा क्रिमिया गणतन्त्र स्वतन्त्र, स्व-शासित इकाई भएको घोषणा, यसले जनमत सङ्ग्रह आयोजना गर्‍यो जसमा रुसी महासङ्घमा विलय हुनेमा बहुमत आएको थियो<ref name="march6bbc">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-26465962|title=Ukraine crisis: Crimea parliament asks to join Russia|work=BBC News|date=6 March 2014}}</ref> *मार्च १८ मा मस्को क्रेमलिनमा क्रिमिया गणतन्त्र र रुसी महासङ्घबीच अधिग्रहण सन्धि, जसअनुसार क्रिमिया औपचारिक रुपमा रुसमा विलय भयो <ref>{{cite news |url=http://www.concordmonitor.com/news/politics/11209502-95/putin-signs-treaty-to-add-crimea-to-map-of-russia |title=Putin signs treaty to add Crimea to map of Russia |work=The Concord Monitor |date=19 March 2014 |accessdate=20 March 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140320221039/http://www.concordmonitor.com/news/politics/11209502-95/putin-signs-treaty-to-add-crimea-to-map-of-russia |archivedate=20 March 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140320221039/http://www.concordmonitor.com/news/politics/11209502-95/putin-signs-treaty-to-add-crimea-to-map-of-russia |date=20 March 2014 }}</ref> * १९ मार्चमा क्रिमियाली प्रदर्शनकारी र रुसी बलद्वारा युक्रेनी शसस्त्र बललाई उनीहरूको शिविरबाट निकालियो। पछि युक्रेनद्वारा आफ्नो बल क्रिमियाबाट फिर्ताको घोषणा<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-26656617|title=Ukraine 'preparing withdrawal of troops from Crimea'|work=BBC News|date=19 March 2014|accessdate=20 March 2014}}</ref> * २१ मार्चमा रुसी डुमाद्वारा औपचारिक रुपमा क्रिमिया गणतन्त्रलाई रुसी महासङ्घमा स्वीकार गरिएको सङ्घीय कानुन पारित।<ref>{{cite web|url=http://en.itar-tass.com/russia/724785|title=Putin signs laws on reunification of Republic of Crimea and Sevastopol with Russia|publisher=ITAR TASS|date=21 March 2014 |accessdate=March 21, 2014}}</ref> * जी-८ समूहबाट रूस निस्काशित<ref>{{cite news|author=Matthew Fisher|url=http://news.nationalpost.com/news/canada/canadian-politics/there-is-no-g8-russia-suspended-from-exclusive-club-until-it-changes-course-group-of-seven-nations-says|title=Russia suspended from G8 over annexation of Crimea, Group of Seven nations says|newspaper=National Post|date=24 March 2014|accessdate=26 December 2015}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * रूसमाथी अन्तराष्ट्रिय प्रतिबन्ध | combatant1 = {{झण्डा|रूस}} | combatant2 = {{झण्डा|युक्रेन}} | commander1 = [[File:Standard of the President of the Russian Federation.svg|22px|border]] '''[[भ्लादिमिर पुटिन|भ्लादिमिर पुतिन]]'''<br />{{झण्डा चिन्ह|रूस}} [[ दिमित्री मेदभेदेभ]]<br />{{झण्डा चिन्ह|रूस}} [[सेर्गेइ सोइगु]] | commander2 = [[File:Flag of the President of Ukraine.svg|22px|border]] '''अलेक्जेन्डर तुर्चिनोभ '''<br />{{झण्डा चिन्ह|युक्रेन}} अर्सेनिय यत्सेङ्युक <br />{{झण्डा चिन्ह|युक्रेन}} | strength1 = '''प्रदर्शनकारी''' * {{nowrap|२०,००० ([[सेवास्तापुल]])<ref name=MTS25214>{{cite news|url=http://www.themoscowtimes.com/news/article/russian-citizen-elected-sevastopol-mayor-amid-pro-moscow-protests-in-crimea/495113.html |title=Russian Citizen Elected Sevastopol Mayor Amid Pro-Moscow Protests in Crimea|work=The Moscow Times |date=25 February 2014}}</ref><ref name="EN25214">{{cite news |url=http://www.euronews.com/2014/02/25/ukraine-leader-turchynov-warns-of-danger-of-separatism/ |title=Ukraine leader Turchynov warns of 'danger of separatism' |publisher=Euronews |date=25 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304073813/http://www.euronews.com/2014/02/25/ukraine-leader-turchynov-warns-of-danger-of-separatism/ |archive-date=4 March 2016 |access-date=23 September 2020 }}</ref>}} * १०,००० (सिम्फेरोपुल)<ref>{{cite news |url=http://www.straitstimes.com/world/russian-flags-flood-crimean-capital-as-thousands-back-takeover-by-russia |title=Russian flags flood Crimean capital as thousands back takeover by Russia |work=The Straits Times |date=9 March 2014 |accessdate=9 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150910130053/http://www.straitstimes.com/world/russian-flags-flood-crimean-capital-as-thousands-back-takeover-by-russia |archive-date=10 September 2015 }}</ref> '''स्वयंसेवक इकाई'''<ref name="EN25214" /><ref name="WPC25214">{{cite news |url=http://www.timesfreepress.com/news/local/story/2014/feb/25/pro-russian-rally-crimea-decries-kiev-bandits/132770/ |title=Pro-Russian rally in Crimea decries Kiev 'bandits' |newspaper=The Washington Post |date=25 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170927202055/http://www.timesfreepress.com/news/local/story/2014/feb/25/pro-russian-rally-crimea-decries-kiev-bandits/132770/ |archive-date=27 September 2017 |access-date=6 April 2020}}</ref> * ५,००० (सेवास्तापुल) * १,७०० (सिम्फेरोपुल) '''रुसी सैन्य बल''' * २०,०००-३०,००० फौज<ref>{{cite news|url=https://www.smh.com.au/world/russia-closing-door-on-crimea-as-troops-build-up-20140312-hvi0c.html|title=Russia closing door on Crimea as troops build up|last=Pollard|first=Ruth|date=13 March 2014|work=The Sydney Morning Herald|accessdate=12 March 2014}}</ref> | strength2 = '''प्रदर्शनकारी''' * ४,०००-१०,००० (सिम्फेरोपुल)<ref name="pRoCRU">{{cite news |url=http://en.interfax.com.ua/news/general/192882.html |title=Crimean Tatars, pro-Russia supporters approach Crimean parliament building |place=UA |agency=Interfax |date=20 October 2012}}</ref><ref name=guardian226>{{cite news|title=Russia puts military on high alert as Crimea protests leave one man dead|url=https://www.theguardian.com/world/2014/feb/26/ukraine-new-leader-disbands-riot-police-crimea-separatism|work=The Guardian|date=26 February 2014|accessdate=27 February 2014}}</ref> {{nowrap|'''युक्रेनी सैन्य बल'''}} * {{nowrap|५,०००-२२,००० फौज <ref>{{cite web|author=Ewen MacAskill, defence correspondent |url=https://www.theguardian.com/world/2014/feb/28/ukraine-military-russia-crimea |title=Ukraine military still a formidable force despite being dwarfed by neighbour |work=The Guardian |date=28 February 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=285549287|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140305005529/http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=285549287|archivedate=5 March 2014 |title=Putin Talks Tough But Cools Tensions Over Ukraine |publisher=NPR |date=4 March 2014 |accessdate=19 March 2014}}</ref>}} * ४०,०००० रिजर्भ, आंशिक परिचालित (क्रिमिया बाहिर)<ref>{{cite news|last=Faiola|first=Anthony|title=Ukraine mobilizes reservists but relies on diplomacy|url=https://www.washingtonpost.com/world/ukraine-activates-reserves-pledges-military-build-up-after-crimea-vote/2014/03/17/aa707502-adc1-11e3-96dc-d6ea14c099f9_story.html|accessdate=24 March 2014|newspaper=The Washington Post|date=17 March 2014}}</ref> | casualties1 = १ क्रिमियाली एस डी एफ ट्रुपर मारिए <ref>{{cite news|author=Heather Saul|author2=Kim Sengupta|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/ukraine-crisis-pro-russian-troops-storm-naval-base-as-clinton-warns-of-aggression-from-putin-9201317.html |title=Ukraine crisis: Pro-Russian troops storm naval base as Clinton warns of 'aggression' from Putin|work=The Independent|date=19 March 2014|accessdate=24 March 2015}}</ref> | casualties2 = {{plainlist| * २ सैनिक मारिए <ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-military-idUSBREA360GB20140407|title=Russian marine kills Ukraine navy officer in Crimea, says ministry|agency=Reuters|accessdate=2 October 2014}}</ref> * ६०-८० सैनिक बन्दी<ref>{{cite news|title=Ukraine military to pull out from Crimea|url=http://www.thesudburystar.com/2014/03/24/russian-troops-seize-ukraine-marine-base-in-crimea|accessdate=24 March 2014|newspaper=The Sudbury Star|date=24 March 2014|author=Aleksander Vasovic|author2=Gabriela Baczynska|agency=Reuters|archive-url=https://web.archive.org/web/20140325004919/http://www.thesudburystar.com/2014/03/24/russian-troops-seize-ukraine-marine-base-in-crimea|archive-date=25 March 2014}}</ref> * ९,२६८ सैन्य अधिकारी र ७,०५० निजामति कर्मचारी रुसी सेवामा प्रवेश गरे <ref>{{Cite web|url=https://tass.com/russia/727904|title=Russia employs over 16,000 former servicemen and personnel of Ukrainian armed forces|date=15 April 2014|agency=TASS|access-date=6 April 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://new-sebastopol.com/news/flot/Bivshie_ukrainskie_voennoslugashchie_vlivayutsya_v_Voorugennie_Sili_RF|title=Бывшие украинские военнослужащие вливаются в Вооруженные Силы РФ|date=25 April 2014|website=Novyy Sevastopol (new-sebastopol.com)|access-date=6 April 2020}}</ref>}} | casualties3 = ३ गैर-सैनिकको मृत्यु (२ रूस समर्थक र १ युक्रेन समर्थक)<ref name=RallyDeaths>{{cite news|url=http://www.kyivpost.com/article/content/ukraine/two-die-in-rallies-outside-crimean-parliament-says-ex-head-of-mejlis-337708.html |title=Two die in rallies outside Crimean parliament, says ex-head of Mejlis|work=Kyiv Post|accessdate=27 February 2014 |date=26 February 2014}}</ref><ref>{{cite news|title=Unrest in Crimea leaves 2 dead; government buildings seized|url=http://www.upi.com/Top_News/World-News/2014/02/27/Unrest-in-Crimea-leaves-2-dead-government-buildings-seized/6371393516263/|author=JC Finley|agency=United Press International|date=27 February 2014|accessdate=9 March 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://society.lb.ua/life/2014/03/17/259752_pogibshiy_krimskiy_tatarin_shel.html |title=Погибший крымский татарин шел в военкомат, захваченный "дружинниками"|language=ru |publisher=LB.ua |date=17 March 2014 |accessdate=24 March 2015 |url-status = dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140318050317/http://society.lb.ua/life/2014/03/17/259752_pogibshiy_krimskiy_tatarin_shel.html |archivedate=18 March 2014}}</ref><ref name="censor">{{cite web|url=http://censor.net.ua/news/276351/zverski_ubitogo_krymskogo_tatarina_zvali_reshat_ametov_troe_maloletnih_deteyi_osiroteli_foto|title=Зверски убитого крымского татарина звали Решат Аметов. Трое малолетних детей осиротели.|language=Russian|publisher=censor.net.ua|date=18 March 2014|accessdate=3 April 2014}}</ref>{{Better source|reason=The articles on the protests do not state whether those who died were pro-Russian or pro-Ukrainian, only that the 2 people died in the clashes between the pro-Russian and pro-Ukrainian protestors.|date=September 2017}} }} '''क्रिमिया प्रायद्विप''' जुन युरोपमा [[कृष्ण सागर]]को उत्तरमा रहेको द्वीपलाई [[रुस|रूसी सङ्घ]]द्वारा फेब्रुअरी र मार्च २०१४ को बीचमा गाभिएको थियो। रूस सङ्घद्वारा क्राइमियाको कब्जामा अन्य धेरै देशहरूले उक्त संलग्नतालाई निन्दा गरेका थिए। <ref>{{Cite web|url=https://zakon1.rada.gov.ua/laws/show/1139-18|last=Oleksandr Turchynov|date=20 March 2014|publisher=Parliament of Ukraine|language=युक्रेनी|title=Декларація "Про боротьбу за звільнення України"|accessdate=24 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603015137/https://zakon1.rada.gov.ua/laws/show/1139-18|archive-date=3 June 2020}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.brookings.edu/blog/brookings-now/2014/03/19/nato-secretary-general-russias-annexation-of-crimea-is-illegal-and-illegitimate/|title=NATO Secretary-General: Russia's Annexation of Crimea Is Illegal and Illegitimate|last=Fred Dews|date=19 March 2014|access-date=8 March 2015|publisher=Brookings Institution}}</ref> यसले गर्दा तत्कालीन आठको समूहका अन्य सदस्यहरूले रूसलाई उक्त समूहबाट निलम्बन गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/russia-temporarily-kicked-out-of-g8-club-of-rich-countries-2014-3|title=Russia Temporarily Kicked Out of G8 Club of Rich Countries|last=Bruno Waterfield|last2=Peter Dominiczak|date=24 March 2014|website=Business Insider|accessdate=8 March 2015|last3=David Blair|last4=The Daily Telegraph}}</ref> त्यसपछि त्यस देश विरुद्ध पहिलो चरणको प्रतिबन्धहरू पेश गरिएको थियो। रूसी महासङ्घले क्रिमियाको "कब्जा" सङ्ज्ञाको विरोध गर्दछ।<ref>{{Cite web|url=http://www.vz.ru/news/2014/3/21/678310.html|date=21 March 2014|website=Vzglyad (newspaper)|language=रूसी|title=Лавров назвал оскорбительными заявления Запада об аннексии Крыма|accessdate=8 March 2015}}</ref> भने जनताको आत्मनिर्णयको सिद्धान्तलाई पालन गरेको उल्लेख गर्दै पुतिनले जनमत सङ्ग्रहको बचाउ गरेका थिए। <ref name=":0">{{Cite news|url=https://news.yahoo.com/crimea-vote-joining-russia-moscow-wields-u-n-024050097--finance.html|title=Crimeans vote over 90 percent to quit Ukraine for Russia|last=Mike Collett-White|date=16 March 2014|access-date=8 March 2015|agency=Reuters|last2=Ronald Popeski}}</ref> जुलाई २०१५ मा रूसी प्रधानमन्त्री [[दिमित्री मेदभेदेभ]] क्रिमिया पूर्ण रूपमा रूसमा एकीकृत भइसकेको बताएका थिए।<ref>{{Cite news|url=https://www.ibtimes.com/putin-eliminates-ministry-crimea-region-fully-integrated-russia-russian-leaders-say-2009463|title=Putin Eliminates Ministry of Crimea, Region Fully Integrated into Russia, Russian Leaders Say|last=Jess McHugh|date=15 July 2015|work=International Business Times|access-date=10 January 2016}}</ref> == पृष्ठभूमि == === संकटको सुरुवात === [[चित्र:Отряд_самообороны_Крыма_с_щитами_раскрашенными_в_цвета_флага_республики_Крым_охраняют_памятник_Ленина.jpg|right|thumb|250x250px| रुसी पक्षका समर्थकहरु, २ मार्च]] [[चित्र:Pro-Ukrainian_demonstration_in_Simferopol,_2014.jpg|thumb| क्रिमियामा रुसी सैन्य हस्तक्षेपको क्रममा [[सिम्फेरोपोल]]मा युक्रेनीयन पक्षको प्रदर्शन (बायाँमा युक्रेनीयन झण्डा, दायाँमा क्रिमियन टाटार झण्डा) ९ मार्च २०१४]] [[चित्र:Medal_For_the_Return_of_Crimea_revers.png|thumb|Medal of the [[Russian Defense Ministry]] [[Medal "For the Return of Crimea"|"For the return of Crimea"]] ({{Lang-ru|За возвращение Крыма}}), 20 February – 18 March 2014]] फेब्रुअरी २०१४ को युरोमैदान क्रान्तिले युक्रेनी राष्ट्रपति [[भिक्टर यानुकोभिच]]लाई अपदस्थ गर्‍यो। त्यसपछि, क्रिमियामा राजनीतिक संकट उत्पन्न भयो। नयाँ अन्तरिम युक्रेनी सरकार विरुद्ध प्रदर्शनको रूपमा प्रकट सुरु भयो भयो, तर द्रुत रूपमा बढ्यो। जनवरी २०१४ मा सेभास्तोपोल शहर काउन्सिलले पहिले नै "अतिवाद" बाट शहरको "मजबूत रक्षा" सुनिश्चित गर्न "जनताको मिलिशिया" इकाइहरू गठन गर्न आह्वान गरेको थियो । <ref>{{cite web|url=https://nv.ua/publications/rokirovki-v-sbu-kto-takie-malikov-ostafiychuk-i-frolov-55722.html|date=25 June 2015|work=Novoe Vremia|language=ru|script-title=ru:Рокировки в СБУ. Кто такие Маликов, Остафийчук и Фролов|trans-title=Castling the SBU. Who are Malikov, Ostafiychuk and Frolov|access-date=1 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://new-sebastopol.com/news/novosti_sevastopolya/Sevastopolskiy_gorsovet_obratilsya_k_vlastyam_Ukraini_s_trebovaniem_zapretit_deyatelnost_VO_Svoboda|date=28 January 2014|work=Novy Sevastopol|language=ru|script-title=ru:Севастопольский горсовет обратился к властям Украины с требованием запретить деятельность ВО «Свобода»|trans-title=Sevastopol City Council called Ukrainian authorities to ban All-Ukrainian Union Svoboda|access-date=22 January 2016}}</ref> क्रिमियाका संसद सदस्यहरूले २१ फेब्रुअरीमा विशेष बैठक बोलाए। रुस समर्थक पृथकतावादी भावनाको प्रतिक्रियामा, युक्रेनको सुरक्षा सेवा (एसबीयू) ले "युक्रेनको क्षेत्रीय अखण्डता र सार्वभौमिकता विरुद्धको कुनै पनि कारबाहीलाई रोक्नको लागि गम्भीर उपायहरू प्रयोग गर्ने" बतायो। {{NoteTag|It also noted that "certain politicians, local government officials, leaders of civil society organizations, and radically inclined individuals have attempted to create grounds for escalating the civil conflict, and have spread autonomous and separatist attitudes among the people, which could lead to the demise of our as a united nation and loss of its national sovereignty." In addition, the statement said that certain lawmakers of every level have begun separatist negotiations with representatives of foreign nations. "Open consultations are being held on the possible division of the country into separate parts in violation of the Ukrainian constitution," read the statement. "This could lead to an escalation of conflict between different sectors of society, inciting ethnic or religious hatred and military conflict."<ref name=kp21live>{{cite news|url=http://www.kyivpost.com/content/kyiv/euromaidan-rallies-in-ukraine-feb-21-live-updates-337287.html|title=EuroMaidan rallies in Ukraine|newspaper=Kyiv Post|date=21 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221182944/http://www.kyivpost.com/content/kyiv/euromaidan-rallies-in-ukraine-feb-21-live-updates-337287.html|archive-date=21 February 2014}}</ref>}} २२–२३ फेब्रुअरीमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले युक्रेनका अपदस्थ राष्ट्रपति भिक्टर यानुकोभिचलाई सहयोग गर्ने विषयमा छलफल गर्न सुरक्षा सेवाका प्रमुखहरूसँग रातभरको बैठक बोलाएका थिए र त्यो बैठकको अन्त्यमा पुटिनले भनेका थिए, “हामीले क्रिमियालाई रसियामा फिर्ता ल्याउने काम सुरु गर्नुपर्छ।"<ref name="Yahoo News" /> २३ फेब्रुअरीमा क्रिमियन सहर सेभास्टोपोलमा रुस समर्थक प्रदर्शनहरू भएका थिए। ==घटना== क्रिमियालाई गाभ्ने रुसको निर्णय २० फेब्रुअरी २०१४ मा भएको थियो।<ref>Will Cathcart, "[http://www.thedailybeast.com/articles/2014/04/25/putin-s-crimean-medal-of-honor-forged-before-the-war-even-began.html Putin's Crimean Medal of Honor, Forged Before the War Even Began]", in ''The Daily Beast'', 2014-04-25, retrieved 2016-09-07.</ref><ref>"[http://korrespondent.net/world/russia/3328246-v-rossyy-uchredyly-medal-za-vozvraschenye-kryma В России учредили медаль За возвращение Крыма]", in ''Korrespondent.net'', 2015-03-25, retrieved 2016-09-07.</ref><ref name="CrimeanInvasion">{{cite web|url=https://www.jhuapl.edu/Content/documents/RussianInvasionCrimeanPeninsula.pdf|title=The Russian Invasion of the Crimean Peninsula 2014–2015|publisher=[[Johns Hopkins University]]|access-date=24 September 2021}}</ref><ref name="UkrainianPerspective">{{cite web|url=https://mfa.gov.ua/en/10-facts-you-should-know-about-russian-military-aggression-against-ukraine|title=10 facts you should know about russian military aggression against Ukraine|publisher=Ukraine government|access-date=24 September 2021}}</ref> २२ र २३ फेब्रुअरीमा, रूसी सेना र विशेष बलहरू नोभोरोसिस्क हुँदै क्रिमियामा प्रवेश गर्न थाले।<ref name="CrimeanInvasion" /> २७ फेब्रुअरीमा, कुनै चिन्ह नभएका रूसी सेनाहरूले क्रिमिया प्रायद्वीपलाई नियन्त्रणमा लिन थाले। <ref name="yahoo">{{cite web|url=https://news.yahoo.com/armed-standoff-pro-russian-region-raises-ukraine-tension-033318395.html|title=Armed men seize two airports in Ukraine's Crimea, Russia denies involvement&nbsp;— Yahoo News|publisher=news.yahoo.com|access-date=14 September 2014}}</ref> तिनीहरूले रणनीतिक स्थानहरू नियन्त्रण गरे र क्रामिया संसद कब्जा गरे र [[रूसको झण्डा|रूसी झण्डा]] फहराए। क्रिमियन प्रायद्वीपलाई युक्रेनको बाँकी भागबाट काट्न र त्यस क्षेत्र भित्र आवागमन प्रतिबन्ध गर्न सुरक्षा चौकीहरू प्रयोग गरिएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/putin-was-surprised-at-how-easily-russia-took-control-of-crimea/2015/03/15/94b7c82e-c9c1-11e4-bea5-b893e7ac3fb3_story.html|title=Putin Details Crimea Takeover Before First Anniversary|last=Birnbaum|first=Michael|date=15 March 2015|work=The Washington Post|access-date=11 June 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/news/world/crimean-region-could-be-ukraines-newest-flashpoint/article17130654/|title=Globe in Ukraine: Russian-backed fighters restrict access to Crimean city|last=Mackinnon|first=Mark|date=26 February 2014|access-date=2 March 2014|publisher=The Globe & Mail|location=Toronto}}</ref><ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2014/02/26/world/europe/ukraine-politics|title=Russia flexes military muscle as tensions rise in Ukraine's Crimea|date=26 February 2014|access-date=2 March 2014|publisher=CNN|quote=A CNN team in the area encountered more than one pro-Russian militia checkpoint on the road from Sevastopol to Simferopol.}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/checkpoints-put-at-all-entrances-to-sevastopol-337655.html|title=Checkpoints put at all entrances to Sevastopol|date=26 February 2014|publisher=Kyiv Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226134847/http://www.kyivpost.com/content/ukraine/checkpoints-put-at-all-entrances-to-sevastopol-337655.html|archive-date=26 February 2014|quote=Checkpoints were put up at all entrances to Sevastopol last night and the borders to the city are guarded by groups of people, police units, and traffic police.|access-date=23 April 2014}}</ref> त्यसपछिका दिनहरूमा, रूसी सैनिकहरूले प्रमुख एयरपोर्टहरू र सञ्चार केन्द्रहरू नियन्त्रण गरे।<ref name="forceAuth">{{cite news|url=https://www.dw.com/en/russian-parliament-approves-use-of-armed-forces-in-crimea/a-17467100|title=Russian parliament approves use of armed forces in Crimea|date=26 February 2014|access-date=24 September 2021|publisher=dw.com}}</ref> [[साइबर युद्ध]]को रुपमा युक्रेनी सरकारका आधिकारिक वेबसाइटहरू, समाचार मिडिया, साथै सामाजिक सञ्जालहरू बन्द हुन गए। साइबर आक्रमणबाट युक्रेनी अधिकारीहरू र संसदका सदस्यहरूको मोबाइल फोन डिसेबल भए वा फोनभित्र एक्सेस प्राप्त गरे। <ref name="jw">{{cite book|chapter=Beyond ‘Cyber War’: Russia’s Use of Strategic Cyber Espionage and Information Operations in Ukraine|author=Jen Weedon, FireEye|publisher=NATO CCD COE Publications|isbn=978-9949-9544-5-2|editor=Kenneth Geers|title=Cyber War in Perspective: Russian Aggression against Ukraine|location=Tallinn|date=2015|url=https://ccdcoe.org/multimedia/cyber-war-perspective-russian-aggression-against-ukraine.html|access-date=2016-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816132103/https://ccdcoe.org/multimedia/cyber-war-perspective-russian-aggression-against-ukraine.html|archive-date=2016-08-16}}</ref> १ मार्चमा, रुसी व्यवस्थापिकाले सशस्त्र सेनाको प्रयोगलाई अनुमोदन गर्‍यो, जसले गर्दा प्रायद्वीपमा रूसी सेना र सैन्य सामग्रीको आगमन मान्य भयो। <ref name="forceAuth2">{{cite news|url=https://www.dw.com/en/russian-parliament-approves-use-of-armed-forces-in-crimea/a-17467100|title=Russian parliament approves use of armed forces in Crimea|date=26 February 2014|access-date=24 September 2021|publisher=dw.com}}</ref>त्यसपछिका दिनहरूमा, दक्षिणी नौसेना बेस सहित सबै बाँकी युक्रेनी सैन्य अड्डा र अखडाहरू घेराबन्दी गरिए। रुसले १८ मार्चमा प्रायद्वीपलाई औपचारिक रूपमा विलय गरेपछि, युक्रेनी सैन्य अड्डाहरू र जहाजहरू रूसी सेनाले नियन्त्रणमा लियो। २४ मार्चमा, युक्रेनले सेना फिर्ता गर्न आदेश दियो; मार्च ३० सम्ममा सबै युक्रेनी सेनाहरूले प्रायद्वीप छोडे । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{ढाँचा:Vladimir Putin}} <references group="nb" /> km5becz5j5limlrjaj9f6tym2ayrbbo 0 119230 1395570 1391503 2026-11-10T05:53:14Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395570 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = हरित परेवा | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Cite journal | author = BirdLife International | title = ''Ducula aenea'' | journal = [[The IUCN Red List of Threatened Species]] | volume = 2016 | page = e.T22725586A94896636 | publisher = [[IUCN]] | date = 2016 | url = http://www.iucnredlist.org/details/22725586/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22725586A94896636.en | access-date = 14 January 2018}}</ref> | image = Green Imperial Pigeon, Mechinagar, Jhapa, Nepal.jpg | image_caption = नेपालमा पहिलो पटक देखिएको हरित परेवा | genus = Ducula | species = aenea | authority = ([[कार्ल लिनियस|लिनियस]], सन् १७६६) | synonyms = *'कोलुम्बा एनिया' {{small|लिनियस,&nbsp;सन् १७६६}} *'कार्पोफागा एनियाथोराक्स' *'डुकुला एनियास' {{small|(लिनियस,&nbsp;सन् १७६६)}} }} '''हरित परेवा''' ({{Lang-en|Green imperial pigeon}}, [[द्विपदीय नामकरण पद्धति|वैज्ञानिक नाम]] 'डुकुला एनिया') ठूलो आकारको एक जङ्गली [[परेवा]] हो। यो प्रजातिको परेवा [[नेपाल]], दक्षिणी [[भारत]], [[श्रीलङ्का]] लगायत दक्षिणी [[चीन|चिन]], [[इन्डोनेसिया]] र [[फिलिपिन्स]]सम्म फैलिएको छ। ==वर्गीकरण== सन् १७६० मा फ्रान्सेली प्राणीशास्त्री [[मथुरिन ज्याक्स ब्रिसन]]ले आफ्नो पुस्तक 'ओर्निथोलोजी'को छैठौँ संस्करणमा हरित शाही परेवाको वर्णन सामेल गरेका थिए। उनले सो पुस्तकमा यो चराको फ्रान्सेली नाम 'ले पिजन रेमियर देस मोलुक्स' र ल्याटिन नाम 'पालुम्बस मोलुकेन्सिस' राखेका थिए।<ref name=brisson>{{ cite book | last=Brisson | first=Mathurin Jacques | author-link=Mathurin Jacques Brisson | year=1760 | title=Ornithologie, ou, Méthode contenant la division des oiseaux en ordres, sections, genres, especes & leurs variétés | volume=Volume 1 | language=French, Latin | place=Paris | publisher=Jean-Baptiste Bauche | pages=148-149, Plate 13 fig 2 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/36010576 }} The two stars (**) at the start of the section indicates that Brisson based his description on the examination of a specimen.</ref>यद्यपि ब्रिसनले यो चराको ल्याटिन नाम वैज्ञानिक नामकरण प्रणाली अनुरूप नभएको मन्तव्य राखे जसपश्चात प्राणी नामकरणको अन्तर्राष्ट्रिय आयोगमा यसलाई मान्यता दिइएन्।<ref name=allen>{{cite journal |last=Allen | first=J.A. | author-link=Joel Asaph Allen | year=1910 | title=Collation of Brisson's genera of birds with those of Linnaeus |journal=Bulletin of the American Museum of Natural History |volume=28 | pages=317–335 | hdl=2246/678 }}</ref> सन् १७६६ मा स्विडेली प्रकृतिवादी कार्ल लिनियसले आफ्नो पुस्तक 'सिस्टुमा नाटुरा'को बाह्रौँ संस्करणमा २४० प्रजाति जोडेका थिए जसलाई पहिले नै ब्रिसनद्वारा वर्णित गरिएको थियो।<ref name=allen/> यसमध्ये एउटा हरित शाही परेवा थियो जसलाई उनले अन्य सबै परेवाहरूसँगै कोलम्बा वंशमा राखेका थिए। लिनियसले सङ्क्षिप्त विवरण सामेल गरि त्यसको वैज्ञानिक नाम 'कोलम्बा एनिया' राखे र ब्रिसनको कामलाई श्रेय दिएका थिए।<ref>{{cite book | last=Linnaeus | first=Carl | authorlink=Carl Linnaeus | year=1766 | title=Systema naturae : per regna tria natura, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | edition=12th | volume=Volume 1, Part 1 | publisher=Laurentii Salvii | place=Holmiae (Stockholm) | language=Latin | page=283 | url=http://biodiversitylibrary.org/page/42946305 }}</ref> ब्रिसनको मान्यता अनुसार यो चराको नमूना मालुकु टापु समूहबाट आएको हुनुपर्ने थियो तर ती प्रजातिहरू त्यहाँ विकसित भएका थिएनन् र यी चराहरू सन् १९१८ मा [[इन्डोनेसिया]]को फ्लोर्स टापुको तटीय इलाकामा रहेको नामङ्कित गरिएको थियो।<ref>{{ cite journal | last1=Hartert | first1=Ernst | author1-link=Ernst Hartert | last2=Goodson | first2=Arthur Thomas | year=1918 | title=Notes on pigeons | journal=Novitates Zoologicae | volume=25 | pages=346–358 [346] | doi=10.5962/bhl.part.29771 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/3857180 }}</ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1937 | title=Check-list of Birds of the World | volume=Volume 3 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=46 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14477761 }}</ref>यो चराको विशिष्ट नाम 'एनिया' ल्याटिन शब्द 'एनेनेस' बाट लिइएको हो जसको अर्थ 'कास्य रङ' वा 'कास्य' जस्तो हुन्छ।<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | url=https://archive.org/details/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=33 }}</ref> यस प्रजातिलाई हाल डुकुला वंशभित्र राखिएको छ जसलाई सन् १८३६ मा अङ्ग्रेज प्रकृतिवादी [[ब्रायन ह्युटन हजसन]]ले पेश गरेका थिए।<ref>{{ cite journal | last=Hodgson | first=Brian Houghton | author-link=Brian Houghton Hodgson | year=1836 | title=Notices of the ornithology of Nepal | journal=Asiatic Researches, Or, Transactions of the Society Instituted in Bengal | volume=19 | pages=143–192 [160] | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/43118053 }}</ref><ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | year=2020 | title=Pigeons | work=IOC World Bird List Version 10.1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/pigeons/ | publisher=International Ornithologists' Union | accessdate=13 March 2020 }}</ref> ==नेपालमा स्थिति== [[नेपाल]]को पूर्वी भागमा रहेको [[झापा जिल्ला|झापा]] जिल्लाको [[मेचीनगर नगरपालिका]]को सती घट्टामा वि.सं. २०७७ साल मङ्सिर ९ गते वन्यजन्तु फोटोग्राफर देवेन्द्रकुमार खरेलले यो चरालाई पहिलो पटक खोज्न सफल भएका थिए। उनले चराको तस्विर र भिडियो खिच्न सफल भएसँगै नेपालमा पाइने [[नेपालमा पाइने चराहरूको सूची|चरा]]हरूको कुल सङ्ख्या ८८७ पुगेको छ।<ref>{{Cite web |title=नेपालमा पहिलो पटक भेटियो ‘हरित परेवा’ |url=https://www.himalkhabar.com/news/120785 |access-date=2020-12-01 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130162815/https://www.himalkhabar.com/news/120785 |archive-date=2020-11-30}}</ref><ref>{{Cite web |title=झापाको मेचीनगरमा ‘हरित परेवा’ भेटियो |url=https://sancharpati.com/news/view?id=28230 |access-date=2020-12-01 |website=सञ्चार पाटी |language=नेपाली }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=मेचीनगरमा भेटियो हरियाे परेवा, नेपालमा पहिलाेपटक भेटिएकाे दाबी |url=https://ekantipur.com/news/2020/11/29/160637385762338120.html |access-date=2020-12-01 |website=कान्तिपुर दैनिक |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201192705/https://ekantipur.com/news/2020/11/29/160637385762338120.html |archive-date=2020-12-01 }}</ref> ==चित्र दीर्घा== <gallery mode=packed> File:DuculaAenea.JPG|हरित परेवा File:CarpophagaAenothoraxKeulemans.jpg|सन् १८९३ मा कोरिएको एक चित्र File:GreenImperialPigeon.jpg|हरित परेवा Image:Green Imperial Pigeon RWD5n.jpg|सान डिएगो चिडियाखानामा रहेको हरित परेवा Image:Green Imperial Pigeon RWD4.jpg|सान डिएगो चिडियाखानामा रहेको हरित परेवा </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *{{Commons category-inline|Ducula aenea|हरित परेवा}} [[श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू]] 89b10ydmuw3afeoe8aal4zg8et6dpgp 0 119695 1395493 1381842 2026-11-10T02:55:09Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395493 wikitext text/x-wiki {{Infobox hospital | name = सिंहदरबार वैद्यखाना | org/group = <!-- Org or group that owns/manages the hospital --> | image = File:Singha Durbar Baidyakhana logo.jpg | alt = | image_size = 225 | caption = सिंहदरबार वैद्यखानाद्वारा उत्पादित उत्पादनमा रहेको सिंहदरबार वैद्यखाना विकास समितिको लोगो | map_type = | relief = <!-- any non-blank value (yes, 1, etc.) will cause the template to display a relief map image, where available --> | map_size = <!-- width of the map in pixels (do not include "px"); default is 225 --> | map_alt = <!-- alternative text for map image, see WP:ALT for details --> | map_caption = <!-- Optional. Gives a small caption under the map such as "Shown in region, country" --> | latitude = <!-- used for adding a map, with map_type, and for displayed coordinates --> | longitude = <!-- used for adding a map, with map_type, and for displayed coordinates --> | logo = | logo_size = 225 | location = | region = [[काठमाडौँ|काठमाडौँ]] अनामनगर <!-- e.g. County or City - NB autolinked --> | state = प्रदेश ३<!-- optional UK: England, Wales, Scotland, Northern Ireland. US: The US State - NB autolinked --> | country = नेपाल<!-- 2 letter code or in full, United States must be "US" --> | coordinates = <!-- (alternative to latitude/longitude) use template {{coord}} with 'display=inline, title' --> | address =[[काठमाडौँ|काठमाडौँ]] सिंहदरबार | healthcare = <!-- UK:NHS. AU/CA: Medicare. ELSE freetext, e.g. Private --> | funding = सरकारी<!-- Non-profit, For-profit, Government, Public - will generate linka --> | type = <!-- Community, District, General, District General, Teaching, Specialist --> | speciality = <!-- if devoted to a speciality (i.e. not a broad spectrum of specialities) and Type=Specialist/Teaching --> | standards = <!-- optional if no national standards --> | emergency = <!-- UK/IR/HK/SG: Yes/No, CA/IL/US: I/II/III/IV/V for Trauma certification level --> | helipad = <!-- Yes, No, or use "Template:Airport codes" with p=n. Only list if verifiable, leave blank if unknown. --> | affiliation = सिंहदरबार वैद्यखाना विकास समिति | patron = <!-- 'None' or the individual who acts as the hospital patron --> | network = <!-- Hospital network, non-owner --> | beds = | founded = चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा | closed = <!-- Use if defunct, please also add to Category:Defunct hospitals --> | demolished = <!-- Use if demolished at a different time from closure --> | website = | other_links = <!-- Creates "See also" field --> }} '''सिंहदरबार वैद्यखाना''' नेपालमा आयुर्वेद औषधि उत्पादन गर्ने एकमात्र सरकारी निकाय हो। आयुर्वेदिक औषधि उत्पादन गर्नुका साथै यो वैद्यखानाले आयुर्वेदिक उपचार सम्बन्धी सल्लाहपनि दिने गरेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://swasthyakhabar.com/story/27364/ |title=झारा टार्ने शैलीमा अघि बढेको सिंहदरबार वैद्यखाना |website=स्वास्थ्य खबरपत्रिका |language=नेपाली |accessdate=2020-12-29}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/8859 |title=सिंहदरबार वैद्यखानाः आफैं रुग्ण |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2020-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023211251/https://www.himalkhabar.com/news/8859 |archive-date=2019-10-23}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://lokaantar.com/story/89649/2019/10/20/baidhyakhana- |title=‘घिटीघिटी’ सिंहदरबार वैद्यखाना ! |website=लोकान्तर |language=नेपाली |accessdate=2020-12-29}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/economy/388171-1606183171.html |title=ओरालो लाग्दै वैद्यखाना, औषधि उत्पादन ठप्प |first=सुनिल सापकोटा |website=नागरिक न्युज |language=नेपाली |accessdate=2020-12-29}}</ref>विसं २०५२ देखि समिति बनाएर काम गर्दै आएको यो वैद्यखानाले देशमा उपलब्ध रहेको प्राकृतिक जडीबुटीको प्रयोग गरेर लगभग १८५ प्रकारका आयुर्वेदिक औषधिको उत्पादन गरिरहेको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.bizmandu.com/content/-30588.html |title=सिंहदरबार वैद्यखाना पनि व्यवसायिकतातर्फ,चालु वर्षमै चार वटा उत्पादन जिएमपी मापदण्डभित्र |website=बिज मान्डु |language=नेपाली |accessdate=2020-12-29}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nepalaaja.com/2018/3/2018325143541 |title=तंग्रिँदै सिंहदरबार वैद्यखाना |website=नेपाल आज |language=नेपाली |accessdate=2020-12-29 }}{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/nepali/news/2014/10/141023_ayurbev_agencies |title=आयुर्वेदसम्बन्धी निकाय चरम घाटामा |date=2014-10-23 |website=बिबिसी नेपाली |language=नेपाली |accessdate=2020-12-29}}</ref> ==इतिहास== ===मल्लकाल === राजा [[प्रताप मल्ल]] (वि.सं. १६९८–१७३१) को पालामा आयुर्वेदिक औषधि उत्पादन गर्ने वैद्यखानाको रूपमा स्थापना भएको थियो । ===शाहकाल=== शाहकालमा यो वैद्यखाना हनुमानढोका दरबारमा थियो। ===राणाकाल=== राणा प्रधानमन्त्री जंगबहादुरको पालामा थापाथली सारिएको थियो। विसं १९०५ माघ १३ गते सोमबारको दिनमा भीषण आगलागीमा कतिपय औषधी नष्ट भएको थियो । त्यसपछि थापाथलीबाट त्रिपुरेश्वरमा सारियो ।<ref>{{Cite web |last=न्यौपाने |first=रमेशचन्द्र |title=वैद्यखाना सञ्चालनको वैकल्पिकमार्ग |url=https://gorkhapatraonline.com/news/140370 |access-date=2026-09-20 |website=गोरखापत्र}}</ref> यो वैद्यखानालाई पछि [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]ले [[सिंहदरबार]]मा सारेपछि ‘सिंहदरबार वैद्यखाना’ भनियो । ===प्रजातन्त्र === २०५२ मा बिकास समितिबाट यो बैद्यखाना सञ्चालित छ। <gallery> Singhadurbar Baidhya Khana Sale Counter.jpg|बिक्री काउन्टर Office of SinghaDurbar BaidhyaKhana Bikas Samiti Anamnagar.jpg|सिंहदरबार वैद्यखाना बिकास समिति </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:काठमाडौँका अस्पतालहरू]] hdi4g23mwirt7mtsq8u1kchffuz7y1x 0 120423 1395424 1389607 2026-11-09T19:53:05Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395424 wikitext text/x-wiki {{Infobox Airport | name = राजविराज विमानस्थल | nativename = | image = Rajbiraj-Airport-Terminal-2.jpg | IATA = RJB | ICAO = VNRB | pushpin_map = Nepal | pushpin_mapsize = 250 | pushpin_mark = Airplane_silhouette.svg | pushpin_label = RJB | pushpin_map_caption = नेपालमा विमानस्थलको स्थान | type = सार्वजनिक | owner = नेपाल सरकार | operator = नागरिक उड्डयन मन्त्रालय | city-served = [[राजविराज नगरपालिका|राजविराज]], [[नेपाल]] | location = <!--if different than above--> | elevation-f = 250 | elevation-m = 76 | coordinates = {{coord|26|30|31|N|86|44|14|E|region:NP|display=inline,title}} | website = | metric-rwy = y | r1-number = ११/२९ | r1-length-m = 1500 | r1-length-f = 4921 | r1-surface = [[अलकत्रा]] | footnotes = स्रोत:<ref name="GCM">{{GCM|VNRB|Rajbiraj, Nepal (VNRB / RJB)}}</ref><ref>{{cite web|title=Rajbiraj Airport runway finally constructed|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/rajbiraj-airport-runway-finally-constructed/|publisher=The Himalayan Times|accessdate=1 May 2018|date=16 April 2018}}</ref> | stat-year = [[२०१८]] }} '''राजविराज विमानस्थल''' {{airport codes|RJB|VNRB}} [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]] अवस्थित [[सप्तरी जिल्ला]]को सदरमुकाम [[राजविराज नगरपालिका|राजविराज]]बाट ५ किलोमिटर दक्षिणमा अवस्थित [[विष्णुपुर गाउँपालिका, सप्तरी|विष्णुपुर गाउँपालिका]]मा रहेको एक अन्तरदेशीय विमानस्थल हो। वर्तमान समयमा यो विमानस्थलले [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]], [[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] र [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]]का वासीहरूलाई सेवा दिइरहेको छ।<ref>{{cite web|title=Rajbiraj Airport|url=https://www.caanepal.org.np/wp-content/uploads/2016/03/RAJBIRAJ-AIRPORT-1.pdf|publisher=Civil Aviation Authority of Nepal|accessdate=1 May 2018}}</ref><ref>https://www.aviationnepal.com/shree-airlines-to-conduct-test-flight-for-rajbiraj-airport-with-crj-aircraft/</ref> यो विमानस्थलमा एक वटा अन्तरदेशीय टर्मिनल रहेको छ। हाल यो विमानस्थल नेपालको राजधानी सहर [[काठमाडौँ|काठमाडौं]]सँग मात्र जोडिएको छ। मधेश प्रदेश मा रहेका ३ वटा अन्तरदेशीय विमानस्थलहरू मध्ये यो समेत एक हो।<ref>{{cite web |title=राजविराज विमानस्थल वैशाख अन्तिमदेखि सुचारु |url=http://rajdhanidaily.com/2018/04/17/93973/ |language=नेपाली |accessdate=2018-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622130543/http://rajdhanidaily.com/2018/04/17/93973/ |archive-date=2018-06-22 }}</ref> ११ वर्षसम्म पूर्ण रूपमा बन्द रहेको विमानस्थल जाँच गर्नको लागि नव निर्माणाधीन धावनमार्गमा श्री एअरलाइन्सको विमानले सन् २०१८ मे २३ को दिन सफल अवतरण गरेको थियो।<ref name="Upgraded">{{cite web|title=Rajbiraj Airport resumes operations after a decade|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-05-25/rajbiraj-airport-resumes-operations-after-a-decade.html|publisher=The Kathmandu Post|accessdate=25 May 2018|date=25 May 2018}}</ref> ==इतिहास== सन् १९५९ मा [[नेपाल सरकार]]को तत्कालीन यातायात मन्त्री [[गणेशमान सिंह]]द्वारा आधिकारिक रूपले उद्घाटन गरिएको भएता पनि भौतिक संरचनाको कमी र कच्ची धावनमार्ग भएको कारण विमानस्थल बन्द गर्नु परेको थियो। अनेकौ प्रयास पछि यस विमानस्थलमा विमान सेवा सुचारू भएको थियो तर धावनमार्गको समस्याको कारण विमान सेवा निरन्तर हुन सकेन र अन्तत: सन् २००७ मा सम्पूर्ण विमान सेवा उडान ठप्प भएको थियो।<ref name="Upgraded"/> सन् २०१५ मा [[नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण]]द्वारा यो विमानस्थललाई पुनर्निर्माण गर्नको लागि ३० करोड ३० लाख ७४ हजार ५२८ [[नेपाली रुपैयाँ]] बजेट विनियोजित गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/66604-rajbiraj-nepal-to-reopen-to-traffic-in-mid-2q18|title=News Rajbiraj, Nepal to reopen to traffic in mid-2Q18|date=25 April 2018|publisher=ch-aviation|accessdate=1 May 2018}}</ref><ref name="AN">{{cite web|url=https://www.aviationnepal.com/rajbiraj-airport-ready-for-test-flight-as-the-construction-work-completes/|title=Rajbiraj Airport ready for test flight as the construction work completes|publisher=Aviation Nepal|accessdate=3 May 2018}}</ref> यो विमानस्थलको पुनर्निर्माण कार्यको लागि सन् २०१६ अक्टोबरमा एक वर्ष छ महिनाभित्र कार्य सम्पन्न गर्ने प्रतिबद्धता सहित रमण, कान्छाराम, देव एन्ड सायर जेभी नामक कम्पनीलाई ठेक्का प्रदान गरिएको थियो।<ref>{{cite web |title=राजविराज विमानस्थल उडान भर्न तयार |url=https://www.kantipurdaily.com/news/2018/04/22/152436573475632158.html |language=नेपाली |accessdate=2018-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723012637/https://www.kantipurdaily.com/news/2018/04/22/152436573475632158.html |archive-date=2019-07-23}}</ref> विमानस्थलको कार्य सम्पन्न भएपछि श्री एअरलाइन्सले सन् २०१८ मे २३ मा पहिलो परीक्षण उडान सफलतापूर्वक गरेको थियो।<ref>{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2018-04-22/rajbiraj-airport-ready-to-welcome-flights-on-may-3.html|title=Rajbiraj Airport ready to welcome flights on May 3|access-date=2018-05-23|language=en}}</ref> == सुविधा == यो विमानस्थल समुद्र सतहदेखि {{convert|250|ft|0}} मा अवस्थित रहेको छ। सन् २०१८ मा धावनमार्गको पुनर्निर्माणपछि यो विमानस्थलको कालोपत्रे धावनमार्गको लम्बाइ {{convert|1500|m|0}} भएको छ।<ref name="Upgraded"/>[[File:Buddha Air aircraft at Rajbiraj airport, Nepal.jpg|thumb|left|300px|[[राजविराज विमानस्थल]]मा [[बुद्ध एयर]] विमान]] ==विमान र गन्तव्य== {{airport-dest-list |[[श्री एयरलाइन्स]] | [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|काठमाडौं]]<ref>{{cite web |title=Shree Airlines preparing Rajbiraj flights starting from June 24 |url=https://www.aviationnepal.com/shree-airlines-preparing-rajbiraj-flights-starting-from-june-24/ |publisher=Aviation Nepal |accessdate=19 June 2018|language=en}}</ref> |[[बुद्ध एयर]] | [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल|काठमाडौं]]<ref>{{cite web |title=#HappyAlert |url=https://twitter.com/AirBuddha/status/1207892945539436544 |publisher=Buddha Air |accessdate=20 December 2019}}</ref> }} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[नेपालका विमानस्थलहरूको सूची]] ==बाह्य कडीहरू== * {{ASN|RJB|RJB / VNRB}} {{Airports in Nepal}} [[श्रेणी:नेपालका विमानस्थलहरू]] p94qe5pix443p6cui4u9epl24nuci1w 0 120590 1395541 1387046 2026-11-10T04:34:02Z CommonsDelinker 144 Ram_Raja_Prasad_Singh.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No license since 2 November 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1395541 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = नेपालको राष्ट्रपतिय निर्वाचन, २०६५ | country = नेपाल | type = राष्ट्रपतिय | ongoing = no | previous_election = | previous_year = | next_election = [[नेपालको राष्ट्रपतीय निर्वाचन, २०७२|२०७२]] | next_year = [[नेपालको राष्ट्रपतीय निर्वाचन, २०७२|२०७२]] | election_date = २०६५ साउन ४ (प्रथम चरण)<br /> २०६५ साउन ६ (दोस्रो चरण) | image_size = 150x150px | image1 = Ram Baran Yadav 2008-08-26.jpg | candidate1 = [[रामवरण यादव]] | party1 = नेपाली काङ्ग्रेस | home_state1 = [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] | running_mate1 = [[परमानन्द झा]] | electoral_vote1 = ३०८ | percentage1 = ५२.२०% | image2 = | candidate2 = {{nowrap|[[रामराजाप्रसाद सिंह]]}} | party2 = नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) | home_state2 = [[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] | running_mate2 = [[शान्ता श्रेष्ठ]] | electoral_vote2 = २८२ | percentage2 = ४७.८०% | title = राष्ट्रपति | after_election = [[रामवरण यादव]]<ref name=प्रथम>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली|लेखक=|शीर्षक=नेपालका प्रथम राष्ट्रपतिमा रामवरण यादव निर्वाचित|युआरएल=https://www.bbc.com/nepali/news/story/2008/07/080721_first_president|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=बीबीसी नेपाली|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=८ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> | after_party = नेपाली कांग्रेस }}{{नेपालको राजनीति}} '''नेपालको राष्ट्रपतिय निर्वाचन, २०६५'''ले नेपालको प्रथम [[राष्ट्रपति]] चयन गरेको थियो। यो निर्वाचन वि.सं. २०६५ साउनमा सम्पन्न भएको थियो। पहिलो चरणको निर्वाचन वि.सं. २०६५ साउन ४ गते भएको थियो भने दोस्रो चरणको निर्वाचन वि.सं. २०६५ साउन ६ गते सम्पन्न भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली|लेखक=|शीर्षक=राजनीतिक षड्यन्त्र र भारतको दबाबको शिकार बनेका रामराजा|युआरएल=https://ratopati.com/story/146569/2020/9/12/ram-rajaprasad-singh|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=रातोपाटी|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=८ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> वि.सं. २०६५ वैशाखमा, [[संविधान सभा|नेपालको संविधानसभा]]ले अन्तरिम संविधानको पाँचौ संशोधन असार ३० मा पारित गरेसँगै नयाँ राष्ट्रपति र उप-राष्ट्रपतिको लागि निर्वाचन भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली|लेखक=|शीर्षक=नेपालमा वि.स. ९३६ देखि हालसम्म के–के भयो ? हेर्नुस|युआरएल=https://dineshkhabar.com/article/17146|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=दिनेश खबर|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=८ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> निर्वाचनको केही महिना अगाडि नेपालमा आएको गणतन्त्र पश्चात् यो पहिलो राष्ट्रपतिय निर्वाचन थियो। संविधानमा गरिएको संशोधनमा बहुमत पार्टीले सरकारको गठन गर्ने र संविधानसभाले बहुमतको आधारमा नयाँ राष्ट्रपति चुन्ने र विपक्षी नेताले संवैधानिक परिषद्को सदस्य हुने नयाँ प्रावधान रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली|लेखक=|शीर्षक=परिच्छेद–५ राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको निर्वाचन|युआरएल=http://www.lawcommission.gov.np/np/archives/28993|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=नेपाल कानुन आयोग|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=८ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> नेपालमा प्रमुख राजनीतिक दलहरू, [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]], [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] नयाँ राष्ट्रपतिको हुने भन्ने बारेमा छलफलमा जुटेका थिए। नेपाली कांग्रेसले तात्कालिक नेपालका [[प्रधानमन्त्री]] र अन्तरिम राष्ट्र प्रमुख [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]]लाई नेपालको नयाँ राष्ट्रपतिको रूपमा चाहेका थिए<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली|लेखक=|शीर्षक='राष्ट्रपतिमा गिरिजाप्रसाद कोइरालाको चर्चा'|युआरएल=https://www.bbc.com/nepali/news/story/2008/06/080606_koirala_4_prez|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=बीबीसी नेपाली|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=८ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> भने नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (संयुक्त मार्क्सवादी-लेनिनवादी) ले आफ्ना पूर्व महासचिव [[माधवकुमार नेपाल]]लाई राष्ट्रपतिको रूपमा चाहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली|लेखक=|शीर्षक=साउन ४ गते शनिबार राष्ट्रपतिको निर्वाचन हुने|युआरएल=https://www.bbc.com/nepali/news/story/2008/07/printable/080715_neppresident|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=बीबीसी नेपाली|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=८ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> यद्यपि नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)ले कोइराला वा नेपाल जस्ता पार्टीका व्यक्तित्वहरूको सट्टा राष्ट्रपतिको रूपमा स्वतन्त्र व्यक्ति चाहिने धारण प्रस्तुत गरेको थियो। माओवादीले [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४|संविधानसभा]]मा सबैभन्दा बढी सिटहरू जितेको थियो,<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली|लेखक=|शीर्षक=संविधानसभा २०६४ देखि २०७२|युआरएल=https://www.bbc.com/nepali/news/2015/09/150920_ca_photofeature.amp|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=बिबिसी नेपाली|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=८ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> यद्यपि उनीहरूको पार्टीले अन्य दलहरूसँग मिलेर गठबन्धनको सरकार गठन गर्नु आवश्यकता रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|भाषा=(नेपाली|लेखक=|शीर्षक=संविधानसभा प्रथम|युआरएल=https://na.parliament.gov.np/np/constitutionAssembly/1|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=८ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> == पृष्ठभूमि == [[नेपालको जनआन्दोलन २०६३|वि.सं २०६३ को जनआन्दोलन]]ले नेपालमा राजतन्त्रको अन्त्य गरेको थियो। यस भन्दा अगाडि [[नेपालका राजाहरूको सूची|राजा]] नेपालमा राष्ट्र प्रमुखको रूपमा रहेका थिए। वि.सं. २०६३ मा जारी गरिएको नेपालको अन्तरिम संविधान अनुसार, २०६४ सालमा नेपालमा संविधानसभा निर्वाचन भएको थियो जसमा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]]ले २२९ सिट जित्दै गर्दै बहुमत प्राप्त गरेको थियो। संविधान सभाको निर्वाचन पश्चात् गठन भएको संविधानसभाको पहिलो बैठकले वि.सं. २०६५ साल जेठ १५ गते राजतन्त्र उन्मूलन गरी नेपालमा गणतन्त्र स्थापना गरेको थियो। <ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=नेपालमा गणतन्त्रको पृष्ठभूमि|युआरएल=https://president.gov.np/%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AE%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A4%A3%E0%A4%A4%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0/|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=राष्ट्रपतिको कार्यालय|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=४ जनवरी २०२२}}</ref> ==उम्मेदवार == वि.सं. २०६५ जेठ २७, नेकपा माओवादीले राष्ट्रपति पदको लागि पाँच जानलाई मनोनीत गरेको थियो: उम्मेदवारहरू निम्न उल्लेखित छन्: * [[सहाना प्रधान]] * [[रामराजाप्रसाद सिंह]] * [[नरबहादुर कर्माचार्य]] * [[पद्मरत्न तुलाधर]] * [[देवेन्द्रराज पाण्डे]]<ref>{{Cite news |url = http://www.telegraphnepal.com/news_det.php?news_id=3550 |publisher = टेलिग्राफ नेपाल |title = Maoist Propose Five Names for President |date = 2006-06-09 |accessdate = 2008-07-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150924114020/http://www.telegraphnepal.com/news_det.php?news_id=3550 |archive-date = 2015-09-24 }}</ref> नेकपा (माओवादी) र नेकपा (एमाले) बीचको गठबन्धन वि.सं. २०६५ साउन २ मा, टुटेको थियो। जस पश्चात् ती तीन प्रमुख दलले राष्ट्रपति र उप-राष्ट्रपतिका लागि आफ्नै उम्मेदवार मनोनीत गरेका थिए। तिनै मुख्य राष्ट्रपति उम्मेदवारहरू मधेशीहरू थिए।<ref>{{Cite news|url=http://www.nepalnews.com/archive/2008/jul/jul17/news07.php|title=Parties Fail to Pick Common Presidential Candidate; Frontrunners are Three Madhesis|date=2008-07-17|publisher=नेपाल न्युज|accessdate=2008-07-21|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081122033719/http://www.nepalnews.com/archive/2008/jul/jul17/news07.php|archivedate=2008-11-22}}</ref> सबैभन्दा ठूलो मधेशी पार्टी, [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल|मधेशी जनअधिकार फोरम]]ले रामराजाप्रसाद सिंहलाई राष्ट्रपतिको रूपमा समर्थन गर्ने<ref>{{Cite news|url = http://english.people.com.cn/90001/90777/90851/6452565.html |title = CPN-M President Candidate Gathers Simple Majority |date=2008-07-17|publisher= पिपुल्स डेली अनलाइन Online |accessdate = 2008-07-21}}</ref> र उपराष्ट्रपतिका लागि लागि आफ्नै उम्मेदवार मनोनीत गर्नेे घोषणा गरेको थियो।<ref>{{Cite news|url = http://english.people.com.cn/90001/90777/90851/6452628.html |date=2008-07-17|title = Nepali Political Parties File Different Names for 1st President |publisher= पिपुल्स डेली अनलाइन |accessdate = 2008-07-21}}</ref><ref>{{Cite news |url = http://www.nepalnews.com/archive/2008/jul/jul17/news11.php |date = 2008-07-17 |title = Candidates for President, Veep File Nominations; Singh Stands Fair Chance |accessdate = 2008-07-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20081006181607/http://www.nepalnews.com/archive/2008/jul/jul17/news11.php |archive-date = 2008-10-06 |url-status = dead }}</ref> {| class="wikitable" !दल !राष्ट्रपति पदका उम्मेदवार !उपराष्ट्रपति पदका उम्मेदवार |- |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा-माओवादी]] |[[रामराजाप्रसाद सिंह]] |शान्ता श्रेष्ठ |- |[[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] |[[रामवरण यादव]] |[[मीनबहादुर विश्वकर्मा]] |- |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा एमाले]] |[[राम प्रित पासवान]] |[[अष्टलक्ष्मी शाक्य]] |- |[[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल|मधेशी जनअधिकार फोरम]] | |[[परमानन्द झा]] |} मतदानको दिन नेकपा (एमाले) र मधेशी जनअधिकार फोरमले राष्ट्रपति पदका लागि नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार [[रामवरण यादव]]लाई समर्थन गर्न सहमत भएका थिए र नेकपा (एमाले) र नेकपा (एमाले) र नेपाली कांग्रेसले उपराष्ट्रपति पदका लागि मधेशी जनअधिकार फोरमका उम्मेदवार [[परमानन्द झा]]लाई समर्थन गर्न सहमत भएका थिए जसबाट माओवादीले तीन शीर्ष मधेशी दलहरूसँग गरेको सम्झौता रद्द भएको थियो।<ref name="PollAlliance"/> == नतिजा == ५७८ जना संविधानसभा सदस्यहरूले २०६५ साउन ४ को सर्वेक्षणमा भाग लिएका थिए। [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]], राष्ट्रिय जनमोर्चा, नेपाल मजदुर किसान पार्टी र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत) ले चुनाव बहिष्कार गरेका थिए। चुरे भावर राष्ट्रिय एकता पार्टीका एकमात्र संसद सदस्य, केशवप्रसाद मैनालीले केवल उप-राष्ट्रपति चुनावमा भाग लिए।<ref>{{Cite news |url = http://www.nepalnews.com/archive/2008/jul/jul20/news04.php |title = PM meets with Chure Bhawar Leader; Parties Intensify Parleys |publisher = Nepal News |date = 2008-07-20 |accessdate = 2008-07-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20081122034834/http://www.nepalnews.com/archive/2008/jul/jul20/news04.php |archive-date = 2008-11-22 |url-status = dead }}</ref> साउन ४ गते नै, परमानन्द झा नेपालको पहिलो उपराष्ट्रपति घोषित भएका थिए, झाले उनको नजिकको प्रतिद्वन्द्वी अर्थात् नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी) की उम्मेदवार शान्ता श्रेष्ठलाई ३०८ मत प्राप्त गर्दै पराजित गरेका थिए। यद्यपि, कुनै पनि उम्मेदवारले स्पष्ट बहुमत प्राप्त गर्न असमर्थ रहेका कारण राष्ट्रपतिय निर्वाचन सम्पन्न हुन सकेन। रामवरण यादवले २८३ र रामराजप्रसाद सिंहले २७० मत प्राप्त गरेका थिए। यस पश्चात्, अन्तिम र निर्णायक निर्वाचनका लागि आह्वान गरिएको थियो। २०६५ साउन ६ , नेकपा (एमाले) र [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल|मधेशी जनअधिकार फोरम]]ले समर्थन गरेको नेपाली कांग्रेसका रामवरण यादवलाई ५९४ संविधानसभा सदस्यहरूमा करीव ३०८ संविधानसभा सदस्यहरूको समर्थन प्राप्त भएको थियो। नेकपा (माओवादी) द्वारा मनोनीत रामराजाप्रसाद सिंह उनका प्रतिद्वन्दी थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=रामराजा हारे माओवादी प्रतिपक्षमा बस्ने|युआरएल=https://www.bbc.com/nepali/news/story/2008/07/printable/080720_ramraja_campaign|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=बीबीसी नेपाली|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> उनले २८२ मत प्राप्त गरेका थिए। यस अघि उपराष्ट्रपति निर्वाचन र राष्ट्रपतिय पदको पहिलो चरण निर्वाचनमा माओवादीले भूमि सुधार जस्ता केही चुनावी वाचा पूरा गर्न नसक्ने डरले राष्ट्रपति पदको छनोट सफल भएन भने, सरकार गठन गर्न अस्वीकार गर्ने धम्की दिएको थियो। संविधानसभाका सभापति कुलबहादुर गुरुङले सोमबार दोस्रो चरणको राष्ट्रपति चुनावमा [[रामवरण यादव]]लाई विजयी घोषित गरेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=नेपालका प्रथम राष्ट्रपतिमा रामवरण यादव निर्वाचित|युआरएल=https://www.bbc.com/nepali/news/story/2008/07/080721_first_president|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=बीबीसी नेपाली|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref> गणतन्त्र भए पछि यादव नेपालका पहिलो राष्ट्रपति हुन्। <center> '''राष्ट्रपतिय निर्वाचन'''<br /> <small>स्रोत:बीबीसी नेपाली<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=राष्ट्रपतिका लागि फेरि निर्वाचन हुने, झा उपराष्ट्रपति|युआरएल=https://www.bbc.com/nepali/news/story/2008/07/080719_president_election|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=बीबीसी नेपाली|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=१४ फेब्रुअरी २०२१}}</ref></small> {| class="wikitable" !उम्मेदवार !! दल !! मत (प्रथम चरण) !! मत (दोस्रो चरण) |- |[[रामवरण यादव]] || [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] <br /> [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] <BR> [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल|मधेशी जन अधिकार फोरम, नेपाल]] <ref name= PollAlliance/> || २८३ || ३०८ |- |[[रामराजाप्रसाद सिंह]] || [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] || २७० || २८२ |- |अवैध मत || || २४ |- |} </center> <center> '''उप-राष्ट्रपतिय निर्वाचन''' {| class="wikitable" !उम्मेदवार !! दल !! मत |- |[[परमानन्द झा]] || [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल|मधेशी जन अधिकार फोरम, नेपाल]] <br /> [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] <br /> [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]]<ref name="PollAlliance">{{Cite news|url=http://www.nepalnews.com/archive/2008/jul/jul19/news06.php|title=Voting for President, Vice President Completes 16 CA Members Absent|date=2008-08-19|publisher=Nepal News|accessdate=2008-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20081012212911/http://www.nepalnews.com/archive/2008/jul/jul19/news06.php|archive-date=2008-10-12|url-status=dead}}</ref> || ३०५ |- |शान्ता श्रेष्ठ || [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)]] || २४३ |} </center> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[https://web.archive.org/web/20080720133940/http://www.election.gov.np/EN/ नेपाल निर्वाचन आयोग] {{नेपालका राष्ट्रपतिय निर्वाचनहरू}} [[श्रेणी:नेपालको राष्ट्रपतिय निर्वाचनहरू|२०६५]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास (२०६५–हाल)]] mjnoz50udh4fb4rhkt3r06vt6ixnxli 0 120963 1395593 1391787 2026-11-10T07:04:43Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395593 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | title = भारतीय किसान आन्दोलन २०२०-२०२१ | partof = | image = {{Photomontage | photo1a = 2020 Indian farmers' protest - sitting protest.jpg | photo2a = Farmers' Protest at Singhu Border 9 January 2021 - 3.jpg | photo2b = Farmers' Protest at Singhu Border 9 January 2021 - 4.jpg | photo3a = Indian Farmers' Protest by Ravan Khosa 44.jpg | photo3b = Indian Farmers' Protest by JK Photography 10.jpg | photo4a = Farmers' protest at Singhu Border 25 December 2020 - 03.jpg | photo4b =Farmers' Protest at Tikri Border - 15.jpg | position = center | size = 280 | color = #F5F5F5 | border = 0 | color_border = white | spacing = 3 | foot_montage = }} | place = [[भारत]] <br/>(किसानको समर्थनमा अमेरिका, बेलायत, क्यानाडा र न्युजील्याण्ड लगायत केही देशमा पनि प्रदर्शन) | date = २०२० अगस्त ९<ref>{{Cite news |date=9 August 2020 |work=Business Line |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/aikscc-holds-protests-against-agri-ordinances/article32310554.ece |title=AIKSCC holds protests against agri Ordinances |access-date=28 October 2020}}</ref> – २०२१ डिसेम्बर ११ <ref name="aljazeera.com">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/gallery/2021/12/11/indian-farmers-head-home-after-year-long-demonstrations|title = Photos: Indian farmers head home after year-long protests}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/farmers-protest-farmers-protest-ends-farmers-protest-ends-today-video-aircraft-showers-flowers-on-farmers-returning-home-after-a-year-2646778|title = Video: Aircraft Showers Flowers on Farmers Returning Home After a Year}}</ref> <br>(१ वर्ष ४ महिना २ दिन) | caption = | map_type = | map_caption = | map_size = | coordinates = | status = तीन कृषि कानुन फिर्ता<br> न्युनतम समर्थन मूल्यको लागि कमिटि गठन गरिने<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/farmer-agitation-centre-issues-formal-letter-agreeing-farmers-demands/articleshow/88191903.cms|title = Farmer agitation: Centre issues 'formal letter' agreeing to farmers' demands|newspaper = The Economic Times}}</ref> | methods = <!-- Arrange in usual to occasional --> [[घेराउ]], [[धर्ना]], रास्ता रोको (चक्काजाम), प्रदर्शन, [[आत्महत्या]], counter legislation | causes = भारतीय संसद द्वारा तीन कृषि कानून पारित | goals = {{bulleted list <!-- Arrange in usual to occasional --> | सबै तीन कृषि कानुन को खारेजी<br /> | न्युनतम समर्थन मूल्यको सुनिश्चितता <br /> ''(see section [[#Farmer unions' demands|Demands]] for more details)'' }} | result = | casualties2 = ५३७ मृत्यु (२०२१ जुलाई १० को अनुसार) (संयुक्त किसन मोर्चाको तथ्यांक);<ref name=":down to earth" /> भारतीय किसान युनियनको अनुसार ७५० मृत्यु २०२१ सम्ममा;<ref name=":750deaths" /><ref name=":750deaths2" /> सयौं किसान घाइते<br>''(विस्तृतमा [[#मृत्यु|मृत्यु]] हेर्नुहोस)'' | side1 = {{flagdeco|भारत}} [[भारत सरकार]] * कृषि तथा किसान कल्याण मन्त्रालय {{hidden |समर्थन गर्ने राजनीतिक दलहरु: |{{flagicon image|Bharatiya Janata Party logo.svg}} [[भारतीय जनता पार्टी]] |headerstyle=background:#ccccff |style=text-align:center; }} | side2 = *संयुक्त किसान मोर्चा ** अखिल भारत किसान संघर्ष समन्वय समिति ** भारतीय किसान युनियन ** अखिल भारत किसान सभा ** जय किसान आन्दोलन ** लोक संघर्ष मोर्चा ** [[All India Krishak Khet Majdoor Sangathan]] ** [[National Alliance of People's Movements]] ** Other farmer's unions * [[Bharatiya Kisan Sangh]]<ref name="hindustantimes.com">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bharatiya-kisan-sangh-to-hold-protest-today-101631064517008.html|title = Bharatiya Kisan Sangh to hold protest today|date = 8 September 2021}}</ref><ref name="hindustantimes.com"/><ref>{{Cite news|last=Anshuman|first=Kumar|title=Govt must send farm bills to the parliamentary standing committee: Bhartiya Kisan Sangh|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/govt-must-send-farm-bills-to-the-parliamentary-standing-committee-bhartiya-kisan-sangh/articleshow/78152794.cms|access-date=2020-09-23}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-09-20|title=Bhartiya Kisan Sangh: Farm Bills in present form not acceptable|url=https://indianexpress.com/article/india/bhartiya-kisan-sangh-farm-bills-in-present-form-not-acceptable/|access-date=2020-09-23|website=The Indian Express|language=en}}</ref> {{hidden | समर्थन गर्ने राजनीतिक दलहरु : |{{flagicon image|Shiromani Akali Dal symbol.svg}} [[Shiromani Akali Dal]]<br>{{flagicon image|Hand_INC.svg}} [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस]]<br>{{flagicon image|AAP_Symbol.png}} [[आम आदमी पार्टी]]<br>{{flagicon image|CPI symbol.svg}} [[Communist Party of India]]<br>{{flagicon image|CPI(M) election symbol - Hammer Sickle and Star.svg}} [[Communist Party of India (Marxist)]]<br>{{flagicon image|Water_bottle_RLP_election_symbol.svg}} [[Rashtriya Loktantrik Party]]<br>{{flagicon image|Indian_Election_Symbol_Bow_And_Arrow.svg}} [[Shiv Sena]] |headerstyle=background:#ccccff |style=text-align:center; }} | howmany2 = ''२० मार्च २०२१ सम्म अप्रमाणित''<br /> ४०,०००<ref name=":40000" />(२१ मार्च २०२१ मा [[हरियाणा प्रहरी]]का अनुसार; जसमा सिंहु नाकामा १८,००० देखि १९,००० र टिकरीमा २०,००० देखि २२,००० प्रदर्शनकारी रहेका छन)<ref name=":40000" /> | casualties1 = ३ भारतीय जनता पार्ती सदस्यको हत्या, १ बिजेपी चालक मारीए<ref name="Al Jazeera">{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/10/4/india-lakhimpur-kheri-town-deaths-farmers-protest|title=Indian farmers to step up protests after nine killed in violence|work=Al Jazeera|date=4 October 2021}}</ref><br />३००+ प्रहरी घाइते (२०२१ किसान गणतन्त्र दिवश परेडको दिन)<ref>{{Cite web |last=Chand |first=Sakshi |date=28 January 2021 |title=Outnumbered, but not outdone: Injured cops recall Republic Day horror |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/outnumbered-but-not-outdone-injured-cops-recall-r-day-horror/articleshow/80488689.cms |access-date=4 February 2021 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref name=":31" /><ref name=":32">{{Cite web|last=Sengar|first=Mukesh Singh|date=26 January 2021|title=Over 80 Delhi Police Personnel Injured After Clashes With Farmers|url=https://www.ndtv.com/india-news/farmers-protest-republic-day-over-80-delhi-police-personnel-injured-after-clashes-with-farmers-2358409|access-date=4 February 2021|publisher=NDTV}}</ref> | casualties3 = {{hlist |१ पत्रकारको मृत्यु<ref name="Al Jazeera">{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/10/4/india-lakhimpur-kheri-town-deaths-farmers-protest|title=Indian farmers to step up protests after nine killed in violence|work=Al Jazeera|date=4 October 2021}}</ref> |One person lynched for alleged desecration<ref name=":43" />}} ;भौतिक पूर्वाधार क्षति <nowiki>:</nowiki> {{hlist |किसानलाई राजधानी आउनबाट रोक्न प्रहरीद्वारा राष्ट्रिय राजमार्ग खनेर अबरुद्ध गरियो<ref name="quint27Nov2020">{{cite web |url=https://www.thequint.com/news/india/haryana-govt-digs-roads-trenches-to-stop-farmer-protests-move-past-barricades |title=Farmers' Protest: Haryana Govt Digs Trenches to Stop Delhi March, Farmers Undeterred |website=thequint.com |date=27 November 2020 |access-date=23 January 2021 |archive-date=22 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122003814/https://www.thequint.com/news/india/haryana-govt-digs-roads-trenches-to-stop-farmer-protests-move-past-barricades |url-status=live }}</ref> |प्रदर्शनकारीहरूले १,५०० भन्दा बढी टेलिकम टावर साइटहरू क्षतिग्रस्त (डिसेम्बर २८ सम्म)<ref>{{cite web |title=Protestors damage over 1,500 telecom towers in Punjab |date=28 December 2020 |url=https://www.hindustantimes.com/chandigarh/over-1-500-telecom-towers-damaged-in-punjab/story-BkbcSi20e36ldMJKwXCTXN.html |access-date=11 January 2021 |archive-date=12 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112070506/https://www.hindustantimes.com/chandigarh/over-1-500-telecom-towers-damaged-in-punjab/story-BkbcSi20e36ldMJKwXCTXN.html |url-status=live }}</ref><ref name=":5" /> |सरकारी बस तथा ३० प्रहरीको गाडीमा क्षति (गणतन्त्र दिवसको दिन)<ref name=":33" />}} | leadfigures2 = [[राकेश टिकैत‎]]<br />[[Gurnam Singh Charuni]]<br />[[Joginder Singh Ugrahan]] | leadfigures1 = [[नरेन्द्र मोदी]]<br/>[[नरेन्द्र सिंह तोमर]]<br/>[[कैलाश चौधरी]] }}[[चित्र:2020_Indian_farmers'_protest_-_sitting_protest.jpg|alt=2020 Indian farmers' protest - sitting protest.jpg|thumb|किसान विरोध प्रदर्शन ]] '''सन् २०२०–२०२१ को भारतीय किसान आन्दोलन''' सेप्टेम्बर २०२० मा [[भारतीय संसद|भारतको संसदले]] पारित गरेको तीन [[सन् २०२० भारतीय कृषि ऐन|कृषि कानुन]]को विरुद्ध अहिलेसम्म निरन्तर चलिरहेको आन्दोलन हो। २१ मार्च २०२१ सम्म, हरियाणा प्रहरीका अनुसार, सिन्घु र टिक्री स्थित [[दिल्ली]] सिमामा करीव ४०,००० प्रतिवद्ध प्रदर्शनकारीहरूले प्रदशन गरेका थिए। <ref name=":40000">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/haryana-cops-40000-committed-supporters-at-delhi-farm-stir-sites-7237888/|title=Haryana cops: 40,000 ‘committed supporters’ at Delhi farm stir sites|last=Siwach|first=Sukhbir|date=2021-03-21|website=The Indian Express|language=en|accessdate=2021-03-22}}</ref> किसान सङ्घ र तिनका प्रतिनिधिहरूले कानुन खारेज गर्न माग गरेका छन् र सम्झौता स्वीकार नगर्ने बताएका छन्।<ref name=":22">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/repeal-farm-laws-today-itself-farmers-message-to-govt-ahead-of-talks/story-tZFSlduVKuKEzArmxEgnbN.html|title='Repeal farm laws today itself': Farmers message to govt ahead of talks|date=8 January 2021|editor-last=Rai|editor-first=Arpan|website=Hindustan Times|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210110190426/https://www.hindustantimes.com/india-news/repeal-farm-laws-today-itself-farmers-message-to-govt-ahead-of-talks/story-tZFSlduVKuKEzArmxEgnbN.html|archivedate=10 January 2021|accessdate=15 January 2021}}</ref> <ref name=":23">{{Cite web|url=https://thewire.in/agriculture/farmers-protests-repeal-farm-laws-govt-india|title=A Month on, Farmers Remain Resolute Over Repeal of Farm Laws|last=Kaur|first=Pawanjot|date=25 December 2020|website=The Wire|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210121052245/https://thewire.in/agriculture/farmers-protests-repeal-farm-laws-govt-india|archivedate=21 January 2021|accessdate=15 January 2021}}</ref> <ref name=":24">{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/will-make-government-repeal-farm-laws-farmers-harden-stance-10-points-2339080|title=Will "Make" Government Repeal Farm Laws: Farmers Harden Stance – 10 Points|date=16 December 2020|editor-last=Sanyal|editor-first=Anindita|publisher=NDTV|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201231001701/https://www.ndtv.com/india-news/will-make-government-repeal-farm-laws-farmers-harden-stance-10-points-2339080|archivedate=31 December 2020|accessdate=15 January 2021}}</ref> <ref name=":21">{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/no-alternative-to-demands-for-msp-guarantee-repealing-farm-laws-farmer-leaders-2346282|title=No Alternative To Demands For MSP Guarantee, Repealing Farm Laws: Farmer Leaders|date=1 January 2021|publisher=NDTV|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210122013838/https://www.ndtv.com/india-news/no-alternative-to-demands-for-msp-guarantee-repealing-farm-laws-farmer-leaders-2346282|archivedate=22 January 2021|accessdate=15 January 2021}}</ref> किसान नेताहरूले कृषि कानूनको कार्यान्वयन सम्बन्धी भारतको सर्वोच्च अदालतको रोक आदेशको स्वागत गरेका थिए भने सर्वोच्च अदालतले नियुक्त गरेको समितिलाई अस्वीकार गरेका थिए।<ref name=":25">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cities/others/farmers-reject-sc-committee-demand-repeal-of-farm-laws-101610463856179.html|title=Farmers reject SC committee, demand repeal of farm laws|last=Iftikhar|first=Fareeha|date=12 January 2021|website=Hindustan Times|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210119075509/https://www.hindustantimes.com/cities/others/farmers-reject-sc-committee-demand-repeal-of-farm-laws-101610463856179.html|archivedate=19 January 2021|accessdate=15 January 2021}}</ref> २०२१ नोभेम्बर १९ मा, केन्द्रीय सरकारले ती कानून फिर्ता गर्ने निर्णय गर्यो, <ref name=":41" /> र नोबेम्बर २९ मा संसदका दुवै सदनले कृषि सम्बन्धी कानून फिर्ता गर्ने बिधेयक पारित गर्यो ।<ref name="TH37762376" /> कृषि कानुन फिर्ता भएको घोषणा पछी, किसान संघले न्युनतम समर्थन मूल्य सुनिश्चित गर्नुपर्ने मागलाई निरन्तरता दिए। <ref name="Mishra">{{Cite web|url=https://thewire.in/government/reality-belies-modi-government-implementing-swaminathan-commission-recommendations|title=Reality Belies Modi Govt Claims of Implementing Swaminathan Commission's Report|last=Mishra|first=Dheeraj|date=27 December 2020|website=The Wire|url-status=live|access-date=2021-11-26}}</ref> == किसानहरूको माग == १२ डिसेम्बर २०२०, किसानहरूको माग # तीन नयाँ कृषि कानूनको खारेजी   <ref>{{cite web|url=https://www.hyderabadtechnical.com/%E0%A4%86%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8B%E0%A4%B2%E0%A4%A8%E0%A4%B0%E0%A4%A4-%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%82-%E0%A4%A8%E0%A5%87-%E0%A4%95%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A6/|title=आंदोलनरत किसानों ने केंद्र को पत्र सौंपा, नए कृषि कानूनों को निरस्त करने के लिए विशेष संसद सत्र की मांग की|website=hyderabadtechnical.com|access-date=13 दिसंबर 2020}}{{Dead link|date=जनवरी 2021|bot=InternetArchiveBot}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.amarujala.com/india-news/bharat-bandh-on-8-dec-farmers-announced-bharat-bandh-know-what-service-allowed-and-what-will-be-closed|title=Bharat Bandh: किसानों का भारत बंद कल, जानिए किसे मिलेगी छूट और क्या रहेगा खुला|website=amarujala.com|access-date=13 दिसंबर 2020}}</ref> # कृषि कानूनलाई खारेज गर्न एक विशेष संसद सत्र आयोजना<ref>{{cite web|url=https://khabar.ndtv.com/news/india/farmers-protest-will-continue-till-farm-laws-are-repealed-says-farmers-ahead-of-4th-round-of-talks-with-central-government-2333512|title=केंद्र के पास ये अंतिम मौका', सरकार से वार्त्ता शुरू होने से पहले किसानों की दो टूक; 10 अहम बातें|website=khabar.ndtv.com|access-date=13 दिसंबर 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201208212753/https://khabar.ndtv.com/news/india/farmers-protest-will-continue-till-farm-laws-are-repealed-says-farmers-ahead-of-4th-round-of-talks-with-central-government-2333512|archive-date=2020-12-08}}</ref> # न्यूनतम समर्थन मूल्य (MSP) र उत्पादनलाई राज्यले खरिदको कानूनी अधिकार निर्माण<ref>{{cite web|url=https://m.thewirehindi.com/article/why-are-farmers-opposing-the-three-agricultural-laws-of-the-modi-govt/150108/amp|title=अगर कृषि क़ानून किसानों के हित में है, तो किसान संगठन इसके पक्ष में क्यों नहीं हैं?|website=thewirehindi.com|access-date=13 दिसंबर 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20220521022357/https://m.thewirehindi.com/article/why-are-farmers-opposing-the-three-agricultural-laws-of-the-modi-govt/150108/amp|archive-date=2022-05-21}}</ref> # आश्वासन दिने पारम्परिक) खरीद प्रणालीको निरन्तरता ।<ref>{{cite web|url=https://www.abplive.com/news/india/why-farmers-protest-farmer-march-delhi-chalo-punjab-haryana-farm-laws-1653928|title=आखिर दिल्ली कूच क्यों कर रहे हैं किसान, किस बात को लेकर है नाराजगी, जानिए सबकुछ|website=abplive.com|access-date=13 दिसंबर 2020}}</ref> # स्वामीनाथन प्यानलको प्रतिवेदन रिपोर्ट लागू र उत्पादनको भारित औसत लागत को तुलनामा कम भन्दाअ कम ५०% अधिक न्यूनतम समर्थन मूल्य (MSP)) प्रदान गर्ने।<ref>{{cite web|url=https://www.amarujala.com/india-news/what-are-the-recommendations-of-the-swaminathan-commission-which-farmers-want-to-implement|title=क्या हैं स्वामीनाथन आयोग की सिफारिशें, जिन्हें लागू करवाने को लेकर सड़कों पर उतरे हैं किसान|website=amarujala.com|access-date 13 दिसंबर 2020}}</ref> # कृषि उपयोगको लागि [[डिजेल]] को मुल्यमा ५०% कटौती # राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र(NCR)मा वायु गुणस्तर प्रबंधन (प्रबन्धन) माथी आयोगको निरसन र '२०२० का अध्यादेश जारी र डंठल (डण्ठल) जलाउने माथी सजाय र जरिवाना हटाउने # पंजाबमा धान पराल जलाउँदा [[पक्राउ|गिरफ्तार]] भएका किसानहरूको रिहाई # बिजली अध्यादेश २०२० का उन्मूलन<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/hindi/india-55286866|title=किसान आंदोलन से जुड़ी आठ बातें जिन्हें जानना ज़रूरी है|website=BBC.Com|access-date=13 दिसंबर 2020}}</ref> # राज्यको विषयमा केन्द्र सरकारको हस्तक्षेप अन्त्य, व्यवहारमा विकेन्द्रीकरण गरिनुपर्ने। # किसान नेता विरुद्धको सबै मुद्धा फिर्ता लिने । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{Notelist}} 0ihpexg1yf6cyk23xz4kei698vfhody 0 122313 1395554 1362080 2026-11-10T04:48:14Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395554 wikitext text/x-wiki [[File:Crowd outside nyse.jpg|thumb|१९२९ को सेयर बजार क्र्यासपछि देखिएको दृश्य]] '''सेयर बजार क्र्यास''' भनेको [[सेयर बजार]]मा स्टकको मूल्यमा अचानक नाटकीय रुपमा गिरावट आएर कागजी धनमा महत्वपूर्ण क्षति पुगेको अवस्था हो । सेयर बजार क्र्यासहरू त्रासमा सेयरको बिक्री र अन्तर्निहित आर्थिक कारकहरूद्वारा हुने गर्छ। [[सट्टाबाजी|सट्टाबाजी]] र आर्थिक बबल पछी प्राय: सेयर बजार क्र्यास हुन्छ। सेयर बजार क्र्यास एक सामाजिक प्रक्रिया हो जहाँ बाह्य आर्थिक घटनाहरू भीड मनोविज्ञानसँग मिल्दछन्। केही सेयर कारोबारी (बजार सहभागी)हरूले सेयर बिक्री गर्दा अरु धेरै कारोबारीहरू पनि बिक्री गर्न खोज्छन्। सामान्यतया भन्नुपर्दा क्र्यासहरू सामान्यतया निम्न सर्तहरू अन्तर्गत देखा पर्दछ: * सेयर मूल्य बढ्ने (बुल बजार) एक लामो अवधि र अत्यधिक आर्थिक आशावाद, * दीर्घकालीन औसत भन्दा मूल्य – आय अनुपात अधिक हुने बजार * बजार सहभागीहरूद्वारा मार्जिन ऋण र लिवरेज व्यापक प्रयोग । अन्य पक्षहरू जस्तै युद्ध, ठूला व्यापारिक सङ्गठन ह्याक्स, सङ्घीय कानून र नियममा परिवर्तन र आर्थिक विपत्तिजनक क्षेत्रहरूमा प्राकृतिक प्रकोपले पनि स्टकको विस्तृत बजार मूल्यको सेयर बजार मूल्यमा उल्लेख्य गिरावटलाई असर गर्न सक्छ। प्रभावित व्यापारिक सङ्गठनको विरुद्ध प्रतिस्पर्धा गर्ने व्यापारिक सङ्गठनहरूको लागि स्टक मूल्यहरू दुर्घटनाको बाबजूद बढ्न सक्दछ।<ref>Galbraith, J. ''The Great Crash 1929'', 1988 edition, Houghton Mifflin Co. Boston, p.xii-xvii</ref> क्र्यासहरू सामान्यतया अप्रत्याशित हुन्छन्। नियल फर्गुसनले भनेझैं 'दुर्घटना हुनुभन्दा अघि हाम्रो विश्व लगभग स्थिर, भ्रामक र सन्तुलित देखिन्छ। ताकि अन्तमा जब क्र्यास हुन्छ - अनिवार्य रूपमा यो हुनेछ - सबै आश्चर्यचकित देखिन्छ र हाम्रो दिमागले हामीलाई यो क्र्यासको समय होइन भनिरहन्छ।'<ref>{{Cite news|url=https://www.marketwatch.com/story/crash-of-2014-like-1929-youll-never-hear-it-coming-2014-02-19|title=Crash of 2014: Like 1929, you'll never hear it coming|last=Farrell|first=Paul B.|date=February 19, 2014|work=[[Marketwatch]]}}</ref> == उदाहरण == === ट्युलिप मेनिया === {{मुख्य|ट्युलिप मेनिया}} [[ट्युलिप मेनिया]] प्रायः पहिलो आर्थिक बबल मानिन्छ। === १९२९ को वाल स्ट्रीट दुर्घटना === सन् १९२९ को वाल स्ट्रिट क्र्यास, जसलाई "ग्रेट क्र्यास" पनि भनिन्छ, संयुक्त राज्य अमेरिकाको एउटा प्रमुख स्टक बजार संकट थियो जुन सन् १९२९ को अक्टोबरको अन्त्यमा न्यूयोर्क स्टक एक्सचेन्जको मूल्यमा अचानक गिरावटसँगै सुरु भयो र नोभेम्बर १९२९ को मध्यसम्म जारी रह्यो। यो दुर्घटना अमेरिकी बैंकिङ प्रणालीमा विश्वासको तीव्र गिरावटको सुरुवात थियो र विश्वव्यापी [[महामन्दी]]को सुरुवातको संकेत थियो। === अक्टोबर १९, १९८७ === === २००८ वित्तीय संकट === {{मुख्य|सन् २००७–२००८ को वित्तीय सङ्कट}} [[चित्र:Lehman_Brothers_Times_Square_by_David_Shankbone.jpg|अङ्गुठाकार|लेम्यान ब्रदर्स को पतन २००८ को दुर्घटना को एक प्रतीक थियो। ]] सबप्राइम कर्जा र यी कर्जा को जोखिम बहन गर्न जारी गरिने क्रेडिट स्वाप डिलको पर्दाफास भएपछी २००८ सेप्टेम्बर १५ मा, लेहमन ब्रदर्स [[दामासाही|टाट पल्टियो]] (दामासाही भयो) र मेरिल लिन्च धारासायी पतन भयो, अमेरिकन इन्टरनेशनल ग्रुप तरलता संकटको सामना गर्यो। पछि यो द्रुत रूपमा विश्वव्यापी संकटमा परिणत भयो। यसको परिणामस्वरूप युरोपमा धेरै बैंकहरू फेल भए र विश्वव्यापी स्टक र कमोडिटी को मूल्यमा तीव्र गिरावट आयो। आइसल्याण्डमा बैंकहरूको असफलताले आइसल्याण्डको क्रोनाको भारी अवमूल्यन भयो र सरकार टाट पल्टने जोखिम आयो। आइसल्याण्डले नोभेम्बरमा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषबाट आपतकालीन ऋण प्राप्त गर्यो।<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/7738874.stm|title=BBC News – Business – IMF approves $2.1bn Iceland loan|date=November 20, 2008|work=[[BBC News]]}}</ref> २००८ मा संयुक्त राज्यमा, १५ बैंकहरू फेल भए, जबकि अन्य धेरैलाई सरकारी हस्तक्षेप वा अन्य बैंकहरूद्वारा अधिग्रहण मार्फत उद्धार गरियो।<ref>{{Cite news|url=https://www.marketwatch.com/story/two-banks-fold-bringing-total-to-15-failures-this-year|title=Two banks fold, bringing total to 15 failures this year|last=Letzing|first=John|date=October 10, 2008|work=[[MarketWatch]]}}</ref> अक्टोबर ११, २००८ मा, [[अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष]] (आईएमएफ) को प्रमुखले  विश्व वित्तीय प्रणाली "प्रणालीगत मन्दीको निकट छ" भन्ने चेतावनी दिए ।<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-financial3/imf-warns-of-financial-meltdown-idUSTRE49A36O20081011|title=IMF warns of financial meltdown|last1=Wroughton|first1=Lesley|date=October 11, 2008|work=[[Reuters]]|last2=Murphy|first2=Francois}}</ref> [[चित्र:S&P_BSE_SENSEX_chart.svg|दायाँ|अङ्गुठाकार|२००८ वित्तीय संकटको समयमा, [[बम्बई स्टक एक्सचेन्ज]] सेन्सेक्सले तीव्र गिरावटको सामना गर्यो। यो जनवरी २००८ मा २१,००० बिन्दु रहेको सेन्सेक्स अक्टोबर मा ८,००० बिन्दु भन्दा तल झर्यो।<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtvprofit.com/business/the-sensex-journey-from-2008-to-2013-371137|title=The Sensex journey: From 2008 to 2013|date=1 November 2013|publisher=[[NDTV Profit]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20251230045857/https://www.ndtvprofit.com/business/the-sensex-journey-from-2008-to-2013-371137|archive-date=30 December 2025|access-date=6 June 2026}}</ref>]] आर्थिक संकटका कारण देशहरूले आफ्ना बजारहरू अस्थायी रूपमा बन्द गरे। अक्टोबर ८ मा, इन्डोनेसियाको शेयर बजारले एक दिनमा १०% गिरावट पछि कारोबार बन्द गर्‍यो। === २०१० फ्ल्यास क्र्यास === === २०११ मार्केट क्र्यास === === कोभिड्-१९ महामारी (२०२०) === === २०२५ स्टक मार्केट क्र्यास === [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|अमेरिकी राष्ट्रपति]] [[डोनाल्ड ट्रम्प]]ले लगाएको विश्वव्यापी ट्यारिफको परिणाम स्वरूप २०२५ स्टक बजार क्र्यास अप्रिल २, २०२५ मा सुरु भयो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{वित्तीय सङ्कट}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:वित्तीय सङ्कटहरू]] mmbbdmjg9f27j5zszwy64poj2q8dg1e 0 122524 1395602 1389618 2026-11-10T07:28:32Z Rajeeb bastola 39875 1395602 wikitext text/x-wiki {{Infobox hospital |name=राजीव गान्धी क्यान्सर संस्थान तथा [[अनुसन्धान]] केन्द्र |closed= |standards= अन्तर्राष्ट्रिय |emergency= छ |helipad= |beds= ३०२ (रोहिणी), ३० (नीति बाग) |speciality= [[Oncology]] |founded= १ जुलाई १९९६ |demolished= |affiliation= |website={{URL| www.rgcirc.org}} |other_links= |module= |h1-number= |h1-length-f= |h1-length-m= |network= इन्द्रप्रस्थ क्यान्सर समाज तथा अनुसन्धान केन्द्र |type= [[अस्पताल#विशिष्टिकृत अस्पताल|विशिष्टिकृत]] |org/group= |pushpin_map= India New Delhi |logo= File:RGCIRC logo.png |logo_size= |image= |image_size= |alt= |caption= |coordinates={{Coord|28.716472|77.110887|display=inline,title}} |funding= गैर नाफामुखी अस्पताल |pushpin_map_caption= नयाँ दिल्ली मा अस्पताल को रोहिणी परिसर को अवस्थिती |location= रोहिणी र नीति बाग |region=[[New Delhi]] |state=[[दिल्ली]] |country=[[भारत]] |healthcare= |h1-surface=<!-- up to h12 --> }} '''राजीव गान्धी क्यान्सर संस्थान तथा अनुसन्धान केन्द्र (RGCIRC)''' एक गैर नाफा चिकित्सा सुविधा र दिल्ली, भारत मा [[ओन्कोलोजी|आधारित क्यान्सर उपचार]] र अनुसन्धान मा विशेषज्ञता को अनुसन्धान संस्थान हो। [[एसिया|यो एशिया मा]] क्यान्सर उपचार को लागी सबैभन्दा ठूलो चिकित्सा केन्द्रहरु मध्ये एक हो। <ref>{{Cite web|url=https://health.economictimes.indiatimes.com/news/hospitals/rajiv-gandhi-cancer-institute-opens-new-centre-in-south-delhi/54842384|title=Rajiv Gandhi Cancer Institute opens new centre in South Delhi - ET HealthWorld|last=www.ETHealthworld.com|first=|website=ETHealthworld.com}}</ref> RGCIRC इन्द्रप्रस्थ क्यान्सर समाज र अनुसन्धान केन्द्र, एक नाफा नभएको सार्वजनिक समाज को एक परियोजना हो। संस्थान १९९६ मा स्थापित भएको थियो। <ref>{{Cite web|url=https://www.nhp.gov.in/hospital/rajiv-gandhi-cancer-institute-and-research-centre-north_west-delhi|title=Rajiv Gandhi Cancer Institute and Research Centre|publisher=National Health Portal|location=India|accessdate=29 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180930081459/https://www.nhp.gov.in/hospital/rajiv-gandhi-cancer-institute-and-research-centre-north_west-delhi|archive-date=30 September 2018}}</ref> == इतिहास र सिंहावलोकन == इन्द्रप्रस्थ क्यान्सर समाज र अनुसन्धान केन्द्र एक गैर नाफामुखी सार्वजनिक चिकित्सा समाज हो। यो समाज पंजीकरण ऐन, १८६० अन्तर्गत वर्ष १९९४ मा गठन भएको थियो। संस्थान १ जुलाई १९९६ मा काम गर्न थाल्यो जब एक नरम उद्घाटन [[सोनिया गान्धी]] द्वारा गरीएको थियो। जे होस्, यसको औपचारिक उद्घाटन २० अगस्ट १९९६ मा [[सोनिया गान्धी]] र अन्यहरुको उपस्थितिमा तत्कालिन राष्ट्रपति [[शङ्करदयाल शर्मा]] ले गरे। यो एक १५२ शैया अस्पताल को रूप मा शुरू भयो, र वर्तमान मा यो एक ३०२ शैया अस्पताल हो। संस्थान निदान र प्रति वर्ष ६०,००० बिरामीहरु को उपचार गर्दछ। [[भारत|यसको स्थापना पछि, संस्थान भारत]], [[नेपाल]], [[बङ्गलादेश|बंगलादेश]], [[श्रीलङ्का|श्रीलंका]], र अन्य देशहरु बाट दुई लाख भन्दा बढी बिरामीहरु लाई सेवाहरु प्रदान गरीएको छ। <ref name="hindustantimes.com">{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/health-and-fitness/in-india-hospitals-are-learning-to-handle-cancer-patients-with-extra-care/story-KX5RJ93XJ6X3GvSiGpDatN.html|title=In India, hospitals are learning to handle cancer patients with extra care|date=25 June 2016|publisher=}}</ref> <ref>{{ISBN|8128834525}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/locality/ml/new-delhi/remembering-rajiv-gandhi-these-5-places-delhi-are-named-after-indias-youngest-pm-67503|title=Remembering Rajiv Gandhi: These 5 places in Delhi are named after India's youngest PM - DNA|website=dna}}</ref> <ref name="rgcirc.org">{{Cite web|url=http://www.rgcirc.org/about-rgcirc/|title=About Rajiv Gandhi Cancer Institute & Research Centre|publisher=}}</ref> संस्थान ISO: 9001 र ISO: 14001 प्रमाणित छ। <ref name="hindustantimes.com" /> <ref name="theweekendleader.com">{{Cite web|url=http://www.theweekendleader.com/Headlines/8100/rajiv-gandhi-cancer-institute-opens-new-centre.html|title=Rajiv Gandhi Cancer Institute opens new centre|website=www.theweekendleader.com}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> फेब्रुअरी २०१३ मा, संस्थानले 'NanoKnife', एक न्यूनतम आक्रामक क्यान्सर उपचार भनिने सेवाको रूपमा बिजुली टेक्नोलोजी पेश गर्यो। <ref>{{Cite web|url=http://www.pharmabiz.com/NewsDetails.aspx?aid=73785&sid=1|title=Rajiv Gandhi Cancer Institute to launch new technology, NanoKnife for cancer treatment|website=www.pharmabiz.com|access-date=2021-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210810040132/http://www.pharmabiz.com/NewsDetails.aspx?aid=73785&sid=1|archive-date=2021-08-10}}</ref> १२ अक्टूबर २०१६ मा, एक नयाँ क्यान्सर केन्द्र नीतिबाग, दक्षिण दिल्ली मा संस्थान द्वारा स्थापित गरीएको थियो। <ref name="theweekendleader.com" /> == विभाग र सुविधाहरु == [[चित्र:RGCIR_1.jpg|thumb| RGCIRC को नीतिबाग परिसर]] मेडिकल सेन्टर दुई सय हजार वर्गफुट क्षेत्र वरिपरि फैलिएको छ, ५०० को शैया क्षमता संग। ५७ परामर्श कोठा संस्थान को तीन तला मा फैलिएको छ। यो १४ स्टेज को अत्याधुनिक मोड्युलर अपरेशन थिएटर तीन चरण एयर फिल्टरेशन र ग्यास सफाई प्रणाली संग, र डे केयर सर्जरी को लागी २ माइनर अपरेशन थिएटरहरु छन्। सर्जिकल आईसीयू ५१ बेड र मेडिकल आईसीयू २१ शैया छ। संस्थानमा ल्यूकेमिया वार्ड, [[थाइरोइड]] वार्ड, बोन मज्जा प्रत्यारोपण एकाई, MUD प्रत्यारोपण एकाई, र स्टेम सेल प्रत्यारोपण एकाई छ। यो गुर्दे प्रतिस्थापन उपचार र विभिन्न endoscopies को सुविधा छ। <ref name="rgcirc.org"/> [ गैर प्राथमिक स्रोत आवश्यक ] === विभागहरु === * सर्जिकल ओन्कोलोजी विभाग * रेडियोलोजी र इमेजि विभाग * मेडिकल ओन्कोलोजी विभाग * बाल चिकित्सा हेमाटोलोजी ओन्कोलोजी विभाग * विकिरण ओन्कोलोजी विभाग * परमाणु चिकित्सा विभाग * रोग विज्ञान र आधान सेवा विभाग * स्टेम सेल र अस्थि मज्जा प्रत्यारोपण विभाग * एनेस्थेसियोलोजी विभाग === अन्य सेवाहरु === * टेलिमेडिसिन * फार्मेसी सेवाहरु * रोकथाम सेवाहरु * [[फिजियोथेरापी]] सेवाहरु * उपशामक/घर हेरचाह सेवाहरु * डे केयर सेवाहरु * अाकस्मिक सेवाहरू * परामर्श सेवाहरु * Multispeciality क्लिनिक / ट्यूमर बोर्ड == सम्बद्धता र मान्यता == {| class="wikitable" !संगठन ! सम्बद्धता ! वर्ष |- | अस्पताल र स्वास्थ्य सेवा प्रदायक (NABH) को लागी राष्ट्रिय मान्यता बोर्ड | मान्यता | २०१५ |- | परीक्षण र अंशांकन प्रयोगशालाहरु को लागी राष्ट्रिय मान्यता बोर्ड (NABL) | मान्यता | २०० |- | अन्तर्राष्ट्रिय क्यान्सर नियन्त्रण को लागी संघ | सदस्यता | २००५ |- | NABH द्वारा नर्सिंग उत्कृष्टता | प्रमाणीकरण | २०१। |- | ISO 9001 प्रमाणित | मान्यता | २०० |- | ISO 14001 प्रमाणित | मान्यता | २०० |- | हरियो OT | मान्यता | २०१। |- | NABH (रक्त बैंक) | मान्यता | २०१३ |} == शिक्षाविद् र अनुसन्धान == बिरामीहरुको हेरचाह को बाहेक, संस्थान अध्ययन र क्यान्सर को पहलुहरु मा वैज्ञानिक अनुसन्धान र विशेष गरी यसको घटना, व्यापकता, वितरण, कारण, लक्षण र यसको रोकथाम लाई बढावा दिन र उपचार प्रदान गर्न को लागी अनुसन्धान गर्दछ। संस्थान थोमस जेफरसन विश्वविद्यालय संग साझेदारी छ। <ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/1131002/jsp/nation/story_17415376.jsp|title=Tests to tailor cancer treatment to patient needs|publisher=}}</ref> * एक बर्ष फेलोशिप कोर्स जो भारतीय मेडिकल एसोसिएशन द्वारा मान्यता प्राप्त हैं- चिकित्सा विशेषज्ञता अकादमी, हैदराबाद। प्रवेश अक्टोबर र जनवरी मा गरिन्छ। * [[अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा नियोग|संस्थानले अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (IAEA)]], भियना यूरोप द्वारा प्रायोजित ओन्कोलोजिकल रेडियोलोजी मा छोटो अवधिको फेलोशिप कार्यक्रम पनि सञ्चालन गर्दछ। <ref>{{Cite web|url=http://www.rgcirc.org/academics/|title=RGCI&RC Academics - Rajiv Gandhi Cancer Institute & Research Centre|publisher=}}</ref> * यो राष्ट्रीय बोर्ड (DNB) कोर्स को डिप्लोमेट प्रदान गर्दछ जो राष्ट्रीय परीक्षा बोर्ड, भारत सरकार को स्वास्थ्य र परिवार कल्याण मन्त्रालय द्वारा मान्यता प्राप्त छ। <ref>{{Cite web|url=http://www.rgcirc.org/academics/diplomate-of-national-board-dnb-program/|title=Diplomate of National Board (DNB) Program - RGCIRC|publisher=}}</ref> * अन्य पाठ्यक्रमहरुमा B.Sc. मेडिकल टेक्नोलोजी, नर्सिंग सहयोगी कोर्स र ओन्कोलोजी नर्सिंग कोर्स मा। == सन्दर्भ ==   alxuh0l8ve4bkg7zq6lcbxccpjng8oe 0 122881 1395329 1394639 2026-11-09T12:31:04Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395329 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | [[म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस]] || [[अभिची]] || [[डाफ्ट पङ्क]] || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || [[क्याल्भिन हेरिस]] || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || [[द विकएन्ड]] || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[केन्ड्रिक लामार]] || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || [[पोस्ट मेलोन]] || [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]] || [[जे बाल्भिन]] || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | [[पोस्ट मेलोन]] {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || [[ब्याड बनी]] |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] 4txuv7rm8ezr5kl1jy7kr3cce5qc2r5 1395330 1395329 2026-11-09T12:31:25Z Madeshi Brahman 78174 /* सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू */ 1395330 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || [[डाफ्ट पङ्क]] || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || [[क्याल्भिन हेरिस]] || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || [[द विकएन्ड]] || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[केन्ड्रिक लामार]] || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || [[पोस्ट मेलोन]] || [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]] || [[जे बाल्भिन]] || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | [[पोस्ट मेलोन]] {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || [[ब्याड बनी]] |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] rn1bfjxqfni5fuj97v8aavfxo921kf8 1395331 1395330 2026-11-09T12:31:40Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395331 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || [[क्याल्भिन हेरिस]] || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || [[द विकएन्ड]] || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[केन्ड्रिक लामार]] || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || [[पोस्ट मेलोन]] || [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]] || [[जे बाल्भिन]] || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | [[पोस्ट मेलोन]] {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || [[ब्याड बनी]] |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] chxkbu4xxyakt3fuj6z3eecx8xfbf8b 1395332 1395331 2026-11-09T12:32:00Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395332 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || [[द विकएन्ड]] || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[केन्ड्रिक लामार]] || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || [[पोस्ट मेलोन]] || [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]] || [[जे बाल्भिन]] || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | [[पोस्ट मेलोन]] {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || [[ब्याड बनी]] |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] 1wkkurddt1h2nmum39ucq75btad0bcp 1395333 1395332 2026-11-09T12:32:15Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395333 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[केन्ड्रिक लामार]] || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || [[पोस्ट मेलोन]] || [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]] || [[जे बाल्भिन]] || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | [[पोस्ट मेलोन]] {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || [[ब्याड बनी]] |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] tlshuawnsrlggw25fweqsifr38xjk7m 1395334 1395333 2026-11-09T12:32:30Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395334 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[केन्ड्रिक लामार]] || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || [[पोस्ट मेलोन]] || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || [[जे बाल्भिन]] || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | [[पोस्ट मेलोन]] {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || [[ब्याड बनी]] |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] dvdh7ilvp8vckchdw524f1bdsbo4sqo 1395335 1395334 2026-11-09T12:32:46Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395335 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || [[केन्ड्रिक लामार]] || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || [[पोस्ट मेलोन]] || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || [[जे बाल्भिन]] || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | [[पोस्ट मेलोन]] {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || [[ब्याड बनी]] |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] 4mt9u1cvhm5hzl3kw8l80r27j2w1ua9 1395336 1395335 2026-11-09T12:33:03Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395336 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || [[केन्ड्रिक लामार]] || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || [[जे बाल्भिन]] || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | [[पोस्ट मेलोन]] {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || [[ब्याड बनी]] |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] kbdxm86jijybk4v5molf0cj3nzngny4 1395337 1395336 2026-11-09T12:33:18Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395337 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || [[केन्ड्रिक लामार]] || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || [[जे बाल्भिन]] || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || [[ब्याड बनी]] |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] 6aptwwn672dc9yjgffk7vz5n8x6nb0b 1395338 1395337 2026-11-09T12:33:36Z Madeshi Brahman 78174 /* सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू */ 1395338 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || [[केन्ड्रिक लामार]] || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || [[जे बाल्भिन]] || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || [[ब्याड बनी]] |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] kjme1dmzb6ofifaptw8ij0pgtuwsl0l 1395339 1395338 2026-11-09T12:33:53Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395339 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || [[जे बाल्भिन]] || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || [[ब्याड बनी]] |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] eha3zsgsm9s87qrobr6slptfrqvo5oo 1395340 1395339 2026-11-09T12:34:11Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395340 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || जे बाल्भिन || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || [[ब्याड बनी]] |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] 00wb9uw6igqb7gwzjqg4cjvujtdr3l4 1395341 1395340 2026-11-09T12:34:28Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395341 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || जे बाल्भिन || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || ब्याड बनी |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] oek7nk97n3q7mjh0m2are20gdte8irc 1395342 1395341 2026-11-09T12:34:46Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395342 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || जे बाल्भिन || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || ब्याड बनी |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | [[ब्याड बनी]] {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] jr9pd8l63wueqnfca861m08g2gydnt2 1395343 1395342 2026-11-09T12:35:02Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395343 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || जे बाल्भिन || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || ब्याड बनी |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || [[जे बाल्भिन]] || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] rvsypqdilr495rro60ximvmms7na8dw 1395344 1395343 2026-11-09T12:35:18Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395344 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || जे बाल्भिन || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || ब्याड बनी |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || जे बाल्भिन || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || [[ब्याड बनी]] || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] pbtzj89x8g3evks37fovyaoahrs8ke2 1395345 1395344 2026-11-09T12:35:36Z Madeshi Brahman 78174 /* सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू */ 1395345 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || जे बाल्भिन || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || ब्याड बनी |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || जे बाल्भिन || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || ब्याड बनी || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || [[द विकएन्ड]]|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] r4346iwb4bahc9b2r6f52ka156b3w4u 1395347 1395345 2026-11-09T12:35:52Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395347 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || जे बाल्भिन || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || ब्याड बनी |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || जे बाल्भिन || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || ब्याड बनी || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || द विकएन्ड|| [[ब्याड बनी]]|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] lzozta01wqjvhrco4cjba9chl7ls0e0 1395348 1395347 2026-11-09T12:36:10Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395348 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || जे बाल्भिन || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || ब्याड बनी |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || जे बाल्भिन || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || ब्याड बनी || [[द विकएन्ड]] || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || द विकएन्ड|| ब्याड बनी|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] b3yd7kgse1xchm3908bfqj1mz9draoy 1395349 1395348 2026-11-09T12:36:32Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395349 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || जे बाल्भिन || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || ब्याड बनी |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || जे बाल्भिन || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || [[द विकएन्ड]] || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || ब्याड बनी || द विकएन्ड || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || द विकएन्ड|| ब्याड बनी|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] ef5o2m027x7gousgs5cig702lkt2bzs 1395350 1395349 2026-11-09T12:36:48Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395350 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || जे बाल्भिन || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || ब्याड बनी |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || जे बाल्भिन || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || ब्याड बनी || द विकएन्ड || [[ड्रेक]] || [[पेसो प्लुमा]] |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || द विकएन्ड|| ब्याड बनी|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] ngfr96ms49h1fcqpl4ztmtffy2my4b7 1395351 1395350 2026-11-09T12:37:16Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395351 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || जे बाल्भिन || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || ब्याड बनी |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || जे बाल्भिन || [[जुस वर्ल्ड]] || [[द विकएन्ड]] |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || ब्याड बनी || द विकएन्ड || [[ड्रेक]] || पेसो प्लुमा |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || द विकएन्ड|| ब्याड बनी|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] gd2fad9vbczlwnsfy5v0k9ycftg3u71 1395352 1395351 2026-11-09T12:37:32Z Madeshi Brahman 78174 /* वर्ष अनुसार */ 1395352 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || जे बाल्भिन || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || ब्याड बनी |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || जे बाल्भिन || [[जुस वर्ल्ड]] || द विकएन्ड |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || ब्याड बनी || द विकएन्ड || [[ड्रेक]] || पेसो प्लुमा |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || द विकएन्ड|| ब्याड बनी|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || [[पोस्ट मेलन]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] 1os2egsmvvsqy3ak2p16d32jc17c7yq 1395353 1395352 2026-11-09T12:37:50Z Madeshi Brahman 78174 /* दशक अनुसार */ 1395353 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || जे बाल्भिन || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || ब्याड बनी |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || जे बाल्भिन || [[जुस वर्ल्ड]] || द विकएन्ड |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || ब्याड बनी || द विकएन्ड || [[ड्रेक]] || पेसो प्लुमा |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || द विकएन्ड|| ब्याड बनी|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || पोस्ट मेलन || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || [[द विकएन्ड]] || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] mf5t9sdtq83icgxhed2x0rsoztix2mq 1395354 1395353 2026-11-09T12:38:08Z Madeshi Brahman 78174 /* पहिलो १० वर्ष */ 1395354 wikitext text/x-wiki {{Dynamic list}} [[File:Taylor Swift at the 2023 MTV Video Music Awards (1).png|thumb|upright|अमेरिकी गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएकी कलाकार हुन्।]] [[File:Drake July 2016.jpg|thumb|upright|क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहास सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।]] [[File:‘LG Q7 BTS 에디션’ 예약 판매 시작 (42773472410) (cropped).jpg|thumb|upright|दक्षिण कोरियाली साङ्गीतिक समूह [[बिटिएस]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै पटक सुनिएका साङ्गीतिक समूह हुन्।<ref>{{Cite web |title=Most streamed male group on Spotify |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |access-date=2023-05-09 |website=गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स |date=March 3, 2023 |language=बेलायती अङ्ग्रेजी |archive-date=22 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210522205932/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643081-most-streamed-act-on-spotify-group |url-status=live }}</ref>]] निम्न सूचीमा अनलाइन सङ्गीत प्रसारण सेवा [[स्पोटिफाई]]मा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू समावेश छन्। फेब्रुअरी २०२४ सम्म, [[अमेरिका|अमेरिकी]] गायिका तथा गीतकार [[टेलर स्विफ्ट]] सबैभन्दा धेरै सुनिएकी कलाकार हुन्<ref name="SpotifyMostStreamed">{{Cite magazine |last=Pétala |first=Isabela |date=February 23, 2024 |title=Taylor Swift ultrapassa Drake e se torna a cantora mais tocada na história do Spotify|url=https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Billboard Brasil|language=पोर्तगाली |archive-date=March 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301231914/https://billboard.com.br/taylor-swift-ultrapassa-drake-e-se-torna-a-cantora-mais-tocada-na-historia-do-spotify/ |url-status=live }}</ref> र क्यानडेली र्‍यापर [[ड्रेक]] स्पोटिफाईको इतिहासमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका पुरुष कलाकार हुन्।<ref name="SpotifyMostStreamed" /><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Ashley |date=September 17, 2022 |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |access-date=August 22, 2024 |magazine=Digital Music News |archive-date=September 17, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917093858/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }}</ref> सन् २०१२ देखि, स्पोटिफाईले यसको सबैभन्दा सुनिएका कलाकारहरूको वार्षिक सूची प्रकाशित गरेको थियो। ड्रेक र पोर्तो रिकी र्‍यापर ब्याड बनीले तीन पटक सो कीर्तिमान कायम गरेका छन्। उनी लगातार वर्षहरूमा (२०२०-२०२२) त्यसो गर्ने एकमात्र कलाकार हुन्। स्विफ्ट एक मात्र महिला कलाकार हुन् जसले सूची (२०२३-२०२४) मा शीर्ष स्थान हासिल गरेकी छिन्। ==सर्वाधिक सुनिएका कलाकारहरू== ===वर्ष अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! २ ! ३ ! ४ ! ५ |- |- | सन् २०१३<ref>{{cite magazine|last=Rutherford|first=Kevin|url=https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013/|title=Macklemore's 'Can't Hold Us' Spotify's Most-Streamed Song of 2013|magazine=Billboard|date=December 3, 2013|access-date=December 3, 2019|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203230518/https://www.billboard.com/articles/news/5812365/macklemores-cant-hold-us-spotifys-most-streamed-song-of-2013|url-status=live}}</ref> | म्याकलमोरे एन्ड रायन लुइस || [[अभिची]] || डाफ्ट पङ्क || [[इमिनेम]] || [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]] |- | सन् २०१४<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|title=These Were Spotify's Most-Streamed Songs This Year|last=Luckerson|first=Victor|date=December 3, 2014|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=December 4, 2019|archive-date=June 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602140319/http://time.com/3616091/spotify-most-streamed/ |date=June 2, 2017 }}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(८६ करोड)}} || [[इमिनेम]] || [[कोल्डप्ले]] || क्याल्भिन हेरिस || [[केटी पेरी]] |- | सन् २०१५<ref>{{cite magazine|last=Brown|first=Eric Renner|url=https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|title=Spotify names Drake most streamed artist in 2015|date=December 1, 2015|access-date=December 4, 2019|magazine=[[Entertainment Weekly]]|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205043613/https://ew.com/article/2015/12/01/drake-most-streamed-artist-spotify-2015/ |date=December 5, 2019 }}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(१.८ अर्ब)}} || [[एड सिरन]] || द विकएन्ड || [[मरुन फाइभ]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१६<ref>{{cite magazine|last=Stutz|first=Colin|date=December 1, 2016|title=Drake & Rihanna Top Spotify's Year-End Lists|url=https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425141223/https://www.billboard.com/articles/news/7596024/drake-rihanna-top-spotify-year-end-lists|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(४.७ अर्ब)}} || [[जस्टिन बिबर]] || [[रियाना]] || [[ट्वान्टी वान पाइलट्स]] || [[कान्ये वेस्ट]] |- | सन् २०१७<ref>{{cite magazine|date=December 12, 2017|title=Ed sheeran Tops Spotify's 2017 Most-Streamed List|url=https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|magazine=Billboard|access-date=March 28, 2018|archive-date=April 26, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426093533/https://www.billboard.com/articles/news/8055138/ed-sheeran-tops-spotify-2017-most-streamed-list|url-status=live}}</ref> | [[एड सिरन]] {{small|(६.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || केन्ड्रिक लामार || [[द चेनस्मोकर्स]] |- | सन् २०१८<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|title=Drake, Ariana Grande Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 3, 2018|access-date=October 28, 2019|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=October 28, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028114304/https://variety.com/2018/digital/news/drake-ariana-grande-top-spotifys-year-end-wrapped-charts-1203078820/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(८.२ अर्ब)}} || पोस्ट मेलोन || एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन || जे बाल्भिन || [[एड सिरन]] |- | सन् २०१९<ref>{{cite magazine|url=https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|title=Post Malone, Billie Eilish Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Charts|date=December 2, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Variety|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203061348/https://variety.com/2019/music/news/post-malone-billie-eilish-spotify-year-end-charts-1203421524/|url-status=live}}</ref> | पोस्ट मेलोन {{small|(६.५ अर्ब)}} || [[बिली आइलिस]] || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एड सिरन]] || ब्याड बनी |- | सन् २०२०<ref>{{cite magazine|last=Asward|first=Jem|url=https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|title=Bad Bunny, The Weeknd Top Spotify's Year-End 'Wrapped' Lists|date=November 30, 2020|access-date=December 1, 2020|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201050832/https://variety.com/2020/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-the-weeknd-1234842495/|url-status=live}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(८.३ अर्ब)}} || [[ड्रेक]] || जे बाल्भिन || [[जुस वर्ल्ड]] || द विकएन्ड |- | सन् २०२१<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|title=Apple and Spotify reveal 2021's most-streamed songs|last=Savage|first=Mark|date=December 1, 2021|website=[[BBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201155429/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-59491101|archive-date=December 1, 2021|url-status=live|access-date=December 1, 2021}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(९.१ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[बिटिएस]] || [[ड्रेक]] || [[जस्टिन बिबर]] |- | सन् २०२२<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491|title=Spotify Launches Wrapped 2022: Bad Bunny, Taylor Swift Are Most-Streamed Artists of the Year|last=Spangler|first=Todd|date=November 30, 2022|website=Variety|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130153903/https://variety.com/2022/music/news/spotify-wrapped-bad-bunny-taylor-swift-1235444491/|archive-date=November 30, 2022|url-status=live|access-date=November 30, 2022}}</ref> | ब्याड बनी {{small|(१८.५ अर्ब)}} || [[टेलर स्विफ्ट]] || [[ड्रेक]] || द विकएन्ड || [[बिटिएस]] |- | सन् २०२३<ref>{{cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|title=The Top Songs, Artists, Podcasts, and Listening Trends of 2023 Revealed|date=November 29, 2023|website=[[स्पोटिफाई]]|access-date=November 29, 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129131742/https://newsroom.spotify.com/2023-11-29/top-songs-artists-podcasts-albums-trends-2023/|url-status=live}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.१ अर्ब)}} || ब्याड बनी || द विकएन्ड || [[ड्रेक]] || पेसो प्लुमा |- | सन् २०२४<ref>{{Cite magazine |last=Spangler |first=Todd |date=2024-12-04 |title=Spotify Wrapped 2024: Taylor Swift Is Most-Streamed Artist, Women Dominate Global Top 10 Albums Chart |url=https://variety.com/2024/music/news/spotify-wrapped-2024-taylor-swift-1236233812/ |access-date=2024-12-04 |magazine=Variety}}</ref> | [[टेलर स्विफ्ट]] {{small|(२६.६ अर्ब)}} || द विकएन्ड|| ब्याड बनी|| [[ड्रेक]] || [[बिली आइलिस]] |} ===दशक अनुसार=== उपलब्ध भएसम्म, सङ्ख्यालाई कोष्ठकहरूमा सूचीबद्ध गरिएको छ। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | दशक ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ३ ! ४ ! ५ |- | सन् २०१० को दशक<ref>{{cite magazine|last=Eggertsen|first=Chris|url=https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|title=Drake, ed sheeran Are Spotify's Most-Streamed Artists of the Decade|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203173744/https://www.billboard.com/articles/business/streaming/8545219/drake-ed-sheeran-spotifys-most-streamed-decade-wrapped|archive-date=December 3, 2019|url-status=dead|date=December 3, 2019|access-date=December 3, 2019|magazine=Billboard}}</ref> | [[ड्रेक]] {{small|(२.८&nbsp;करोड)}} || [[एड सिरन]] || पोस्ट मेलन || [[अरियाना ग्रान्डे]] || [[एमिनेम]] |} ===पहिलो १० वर्ष=== स्पोटिफाईको अस्तित्वको पहिलो १० वर्षमा सबैभन्दा धेरै सुनिएका कलाकारहरू। {| class="wikitable" ! rowspan="2" | वर्ष ! colspan="5" | कलाकार वरीयता |- ! १ ! ३ ! ४ ! ४ ! ५ |- | सन् २००८–२०१८<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|title=Drake, ed sheeran and Eminem Are Spotify's Biggest Artists Ever|date=October 10, 2018|access-date=December 8, 2022|magazine=Rolling Stone|archive-date=8 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208210235/https://www.rollingstone.com/pro/news/drake-ed-sheeran-eminem-spotify-735527/|url-status=live}}</ref> | [[ड्रेक]] || [[एड सिरन]] || [[एमिनेम]] || द विकएन्ड || [[रियाना]] |} == सर्वाधिक मासिक श्रोताहरू == फेब्रुअरी २०२५ सम्म, अमेरिकी गायक गीतकार [[ब्रुनो मार्स]] सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरूको साथ शीर्ष कलाकार हुन्।<ref>{{cite magazine|last=Franklin|first=McKinley|url=https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|title=Taylor Swift Becomes First Female Artist to Hit 100 Million Monthly Spotify Listeners|date=August 29, 2023|magazine=Variety|access-date=August 30, 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829174827/https://variety.com/2023/music/news/taylor-swift-spotify-record-monthly-listeners-1235707101/|url-status=live}}</ref> उनीपछि क्यानडेली गायक-गीतकार [[द विकएन्ड]] छन्, जसको मासिक १० करोड श्रोताहरू पार गर्ने पहिलो कलाकार थिए।<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Carly |date=2024-06-16 |title=Billie Eilish Becomes the 3rd and Youngest Artist to Reach 100M Monthly Spotify Listeners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |access-date=2024-06-16 |website=The Hollywood Reporter|language=en|archive-date=30 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240930210724/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/billie-eilish-100-million-monthly-spotify-listeners-record-1235923816/ |url-status=live }}</ref> अमेरिकी गायिका-गीतकार टेलर स्विफ्ट पहिलो महिला कलाकार र समग्रमा दोस्रो स्थानमा छिन्। बेलायती साङ्गीतिक समूह [[कोल्डप्ले]]ले ९.६ करोड मासिक श्रोताहरू छन्। उक्त साङ्गीतिक समूहको लागि ६, ७, ८ र ९ करोड प्राप्त गर्ने उनीहरूको श्रेणीमा पहिलो छन्।<ref>{{Cite web |date=14 October 2024 |title=Coldplay Moon Music Album Lands at No. 1 on Billboard 200 |url=https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241014190605/https://www.music-news.com/news/UK/177532/Coldplay-Moon-Music-album-lands-at-no-1-on-Billboard-200 |archive-date=14 October 2024 |access-date=14 October 2024 |website=Music News}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार !{{Abbr|मासिक श्रोता<br>(करोड)}} ! class="unsortable" | {{Abbr|परिवर्तन|क्रममा भएको परिवर्तन}} ! class="unsortable" | {{Abbr|स्रोत(हरू)}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || १४.९३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Bruno Mars |url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C |url-status=live }}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]] || ११.७७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=The Weeknd |url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=5 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ |url-status=live }}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]] || ११.७१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|title=Lady Gaga|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529233052/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.४० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Billie Eilish |url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH |url-status=live }}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ९.१३ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]] || ९.१३ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ८.८३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Rihanna |url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=24 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H |url-status=live }}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || ८.६७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Taylor Swift |url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=10 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02 |url-status=live }}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || ८.४५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[सिजा]] || ८.३६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|title=SZA|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140414180338/https://open.spotify.com/artist/7tYKF4w9nC0nq9CsPZTHyP|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.१९ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ८.१४ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Kendrick Lamar |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=17 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217014545/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg |url-status=live }}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]] || ७.३७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Drake |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live }}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]] || ७.३५ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web |title=Eminem |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live }}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[डेभिड गेटा]] || ७.२८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|title=David Guetta|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030208/https://open.spotify.com/artist/1Cs0zKBU1kc0i8ypK3B9ai|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[सब्रिना कारपेन्टर]] || ७.०१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/74KM79TiuVKeVCqs8QtB0B|title=Sabrina Carpenter|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]] || ६.९८ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|title=Travis Scott|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101075210/https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ६.९२ || {{Down}} ||<ref>{{cite web |title=Post Malone |url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |access-date=January 31, 2025 |publisher=Spotify |archive-date=6 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60 |url-status=live }}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[रोजे]]|| ६.९१ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|title=ROSÉ|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324193730/https://open.spotify.com/artist/3eVa5w3URK5duf6eyVDbu9|url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ६.७८ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[काान्ये वेस्ट]] || ६.५४ || {{Up}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|title=Kanye West|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903010701/https://open.spotify.com/artist/5K4W6rqBFWDnAN6FQUkS6x|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ६.४६ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ६.३९ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]] || ६.३२ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|title=J Balvin|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=21 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[क्याल्भिन ह्यारिस]] || ६.१७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|title=Calvin Harris|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184621/https://open.spotify.com/artist/7CajNmpbOovFoOoasH2HaY|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ६.०२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सकिरा]] || ५.९७ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|title=Shakira|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ५.९० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X|title=Katy Perry|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|title=Lana Del Rey|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[स्याम स्मिथ]]|| ५.८१ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|title=Sam Smith|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014005016/https://open.spotify.com/artist/2wY79sveU1sp5g7SokKOiI|url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एडेल]]|| ५.७८ || {{Up}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[सिया फुरलेर|सिया]]|| ५.७५ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|title=Sia|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603184433/https://open.spotify.com/artist/5WUlDfRSoLAfcVSX1WnrxN|url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[फ्युचर (र्‍यापर)|फ्युचर]] || ५.७३ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|title=Future|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083155/https://open.spotify.com/artist/1RyvyyTE3xzB2ZywiAwp0i|url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]] || ५.६१ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|title=Beyoncé|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=2 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m|url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.५८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|title=KAROL G|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=6 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla|url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[पिटबुल (गायक)|पिटबुल]]|| ५.५६ || {{Down}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|title=Pitbull|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526072609/https://open.spotify.com/artist/0TnOYISbd1XYRBk9myaseg|url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[रोउ आलेहान्द्रो]]|| ५.५२ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mcTU81TzQhprhouKaTkpq|title=Rauw Alejandro|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[माइली साइरस]]|| ५.४६ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|title=Miley Cyrus|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121210131212/https://open.spotify.com/artist/5YGY8feqx7naU7z4HrwZM6|url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[आर्टिक मङ्किज]]|| ५.४६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|title=Arctic Monkeys|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=14 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614211130/https://open.spotify.com/artist/7Ln80lUS6He07XvHI8qqHH|url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ५.४० || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|title=Marshmello|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025|archive-date=25 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T|url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ५.३३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m|title=Daddy Yankee|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[बान रिपब्लिक]]|| ५.२० || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5Pwc4xIPtQLFEnJriah9YJ|title=OneRepublic|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[प्लेबोई कार्टी]]|| ५.१५ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/699OTQXzgjhIYAHMy9RyPD|title=Playboi Carti|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[ग्रासी आब्रम्स]]|| ५.१३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4tuJ0bMpJh08umKkEXKUI5|title=Gracie Abrams|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[टेडी स्विम्स]]|| ४.९८ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/33qOK5uJ8AR2xuQQAhHump|title=Teddy Swims|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[खलिद]] || ४.९७ || {{Up}} || <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6LuN9FCkKOj5PcnpouEgny|title=Khalid|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[होजियर]]|| ४.९७ || {{Down}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/2FXC3k01G6Gw61bmprjgqS|title=Hozier|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[ट्वान्टीवान स्याभेज]]|| ४.९७ || {{Steady}} ||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1URnnhqYAYcrqrcwql10ft|title=21 Savage|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लिल वेन]]|| ४.९६ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/55Aa2cqylxrFIXC767Z865|title=Lil Wayne|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[टेलर, द क्रियटर]]|| ४.९३ || {{Steady}}||<ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4V8LLVI7PbaPR0K2TGSxFF|title=Tyler, The Creator|publisher=Spotify|access-date=January 31, 2025}}</ref> |- ! colspan="5" style="text-align:center; font-size: 85%;" | ३१ जनवरी २०२५ सम्म |} ==सर्वाधिक अनुसरण कलाकारहरू== [[File:Arijit 5th GiMA Awards.jpg|thumb|upright=0.8|भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका कलाकार हुन्।]] अगस्ट २०२४ सम्म, भारतीय पार्श्व गायक [[अरिजीत सिंह]] स्पोटिफाईमा सर्वाधिक अनुसरण गरिएका पुरुष कलाकार हुन् भने [[टेलर स्विफ्ट]] सर्वाधिक अनुसरण गरिएका महिला कलाकार हुन्।<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Daniel |date=2024-08-23 |title=Indian singer Arijit Singh overtakes Taylor Swift as most-followed artist on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |access-date=2024-08-24 |magazine=NME|language=en|archive-date=23 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923023316/https://www.nme.com/news/music/indian-singer-arijit-singh-overtakes-taylor-swift-as-most-followed-artist-on-spotify-3786331 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! क्रम ! कलाकार<ref name=":0">{{cite web|title=Most followed artists on Spotify|url=https://volt.fm/most-followed-artists|website=volt.fm|access-date=May 10, 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601162930/https://volt.fm/most-followed-artists|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=artist.tools — Bot Detection & Submit To Playlists |url=https://www.artist.tools/ |access-date=2024-08-24 |website=artist.tools |language=en}}</ref> !{{Abbr|अनुयायीहरू<br>(करोड)}} ! class="unsortable"| {{Abbr|स्रोत}} |- ! १ | style="text-align: left;" | [[अरिजीत सिंह]] || १३.४७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|title=Arijit Singh|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=16 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816151343/https://open.spotify.com/artist/4YRxDV8wJFPHPTeXepOstw|url-status=live}}</ref> |- ! २ | style="text-align: left;" | [[टेलर स्विफ्ट]] || १३.०७|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|title=Taylor Swift|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=10 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111010010629/https://open.spotify.com/artist/06HL4z0CvFAxyc27GXpf02|url-status=live}}</ref> |- ! ३ | style="text-align: left;" | [[एड सिरन]] || ११.८६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|title=Ed Sheeran|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706034202/https://open.spotify.com/artist/6eUKZXaKkcviH0Ku9w2n3V|url-status=live}}</ref> |- ! ४ | style="text-align: left;" | [[बिली आइलिस]] || १०.५८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|title=Billie Eilish|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812131650/https://open.spotify.com/artist/6qqNVTkY8uBg9cP3Jd7DAH|url-status=live}}</ref> |- ! ५ | style="text-align: left;" | [[अरियाना ग्रान्डे]] || १०.३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|title=Ariana Grande|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318084009/https://open.spotify.com/artist/66CXWjxzNUsdJxJ2JdwvnR|url-status=live}}</ref> |- ! ६ | style="text-align: left;" | [[द विकएन्ड]]|| ९.८३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|title=The Weeknd|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=5 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111205001454/https://open.spotify.com/artist/1Xyo4u8uXC1ZmMpatF05PJ|url-status=live}}</ref> |- ! ७ | style="text-align: left;" | [[एमिनेम]]|| ९.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |title=Eminem |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003751/https://open.spotify.com/artist/7dGJo4pcD2V6oG8kP0tJRR |url-status=live}}</ref> |- ! ८ | style="text-align: left;" | [[ड्रेक]]|| ९.५३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |title=Drake |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061319/https://open.spotify.com/artist/3TVXtAsR1Inumwj472S9r4 |url-status=live}}</ref> |- ! ९ | style="text-align: left;" | [[ब्याड बनी]] || ८.९४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|title=Bad Bunny|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170831034614/https://open.spotify.com/artist/4q3ewBCX7sLwd24euuV69X|url-status=live}}</ref> |- ! १० | style="text-align: left;" | [[जस्टिन बिबर]] || ८.०२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|title=Justin Bieber|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=29 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111029130023/https://open.spotify.com/artist/1uNFoZAHBGtllmzznpCI3s|url-status=live}}</ref> |- ! ११ | style="text-align: left;" | [[बिटिएस]] || ७.७२|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|title=BTS|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919043544/https://open.spotify.com/artist/3Nrfpe0tUJi4K4DXYWgMUX|url-status=live}}</ref> |- ! १२ | style="text-align: left;" | [[ब्रुनो मार्स]] || ६.६३|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|title=Bruno Mars|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=3 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903003849/https://open.spotify.com/artist/0du5cEVh5yTK9QJze8zA0C|url-status=live}}</ref> |- ! १३ | style="text-align: left;" | [[रियाना]] || ६.४९|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|title=Rihanna|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=24 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071124023922/https://open.spotify.com/artist/5pKCCKE2ajJHZ9KAiaK11H|url-status=live}}</ref> |- ! १४ | style="text-align: left;" | [[एडेल]] || ६.१८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|title=Adele|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033115/https://open.spotify.com/artist/4dpARuHxo51G3z768sgnrY|url-status=live}}</ref> |- ! १५ | style="text-align: left;" | [[ए आर रहमान]]|| ५.८४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|title=A.R. Rahman|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=20 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020070535/https://open.spotify.com/artist/1mYsTxnqsietFxj1OgoGbG|url-status=live}}</ref> |- ! १६ | style="text-align: left;" | [[कोल्डप्ले]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|title=Coldplay|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902030000/https://open.spotify.com/artist/4gzpq5DPGxSnKTe4SA8HAU|url-status=live}}</ref> |- ! १७ | style="text-align: left;" | [[इम्याजिन ड्र्यागन्स]]|| ५.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|title=Imagine Dragons|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 August 2021|archive-url=https://archive.today/20210815134837/https://open.spotify.com/artist/53XhwfbYqKCa1cC15pYq2q|url-status=live}}</ref> |- ! १८ | style="text-align: left;" | [[कारोल जी]]|| ५.३९|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |title=Karol G |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=6 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606000738/https://open.spotify.com/artist/790FomKkXshlbRYZFtlgla |url-status=live}}</ref> |- ! १९ | style="text-align: left;" | [[क्विन (ब्यान्ड)|क्विन]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |title=Queen |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902033629/https://open.spotify.com/artist/1dfeR4HaWDbWqFHLkxsg1d |url-status=live}}</ref> |- ! २० | style="text-align: left;" | [[ब्ल्याकपिङ्क]]|| ५.२६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |title=Blackpink |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603014803/https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF |url-status=live}}</ref> |- ! २१ | style="text-align: left;" | [[सेलेना गोमेज]]|| ५.१६|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|title=Selena Gomez|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=4 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604223742/https://open.spotify.com/artist/0C8ZW7ezQVs4URX5aX7Kqx|url-status=live}}</ref> |- ! २२ | style="text-align: left;" | [[एक्सएक्सएक्स टेन्टासियोन]]|| ४.८६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |title=XXXTentacion |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210311065246/https://open.spotify.com/artist/15UsOTVnJzReFVN1VCnxy4 |url-status=live}}</ref> |- ! २३ | style="text-align: left;" | [[नेहा कक्कड]]|| ४.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |title=Neha Kakkar |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603114209/https://open.spotify.com/artist/5f4QpKfy7ptCHwTqspnSJI |url-status=live}}</ref> |- ! २४ | style="text-align: left;" | [[पोस्ट मेलन]] || ४.६१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|title=Post Malone|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=6 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150306035012/https://open.spotify.com/artist/246dkjvS1zLTtiykXe5h60|url-status=live}}</ref> |- ! २५ | style="text-align: left;" | [[डुवा लिपा]] || ४.५४|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|title=Dua Lipa|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=15 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915002946/https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we|url-status=live}}</ref> |- ! २६ | style="text-align: left;" | [[प्रीतम]]||४.४६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |title=Pritam |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172941/https://open.spotify.com/artist/1wRPtKGflJrBx9BmLsSwlU?si=CkSxfAVDRa2UTyzUoV1k8w |url-status=live}}</ref> |- ! २७ | style="text-align: left;" | [[सन मेन्डेज]] || ४.४१|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|title=Shawn Mendes|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=11 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111200253/https://open.spotify.com/artist/7n2wHs1TKAczGzO7Dd2rGr|url-status=live}}</ref> |- ! २८ | style="text-align: left;" | [[लाना डेल रे]]|| ४.३८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |title=Lana Del Rey |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528200523/https://open.spotify.com/artist/00FQb4jTyendYWaN8pK0wa |url-status=live}}</ref> |- ! २९ | style="text-align: left;" | [[मरुन फाइभ]] || ४.३८|| <ref>{{cite web|url=https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|title=Maroon 5|publisher=Spotify|access-date=July 26, 2024|archive-date=31 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531060117/https://open.spotify.com/artist/04gDigrS5kc9YWfZHwBETP|url-status=live}}</ref> |- ! ३० | style="text-align: left;" | [[ओलिभिया रोद्रिगो]]|| ४.३||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |title=Olivia Rodrigo |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114000541/https://open.spotify.com/artist/1McMsnEElThX1knmY4oliG |url-status=live}}</ref> |- ! ३१ | style="text-align: left;" | [[एलान वाकर]]|| ४.०१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |title=Alan Walker |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531185451/https://open.spotify.com/artist/7vk5e3vY1uw9plTHJAMwjN |url-status=live}}</ref> |- ! ३२ | style="text-align: left;" | [[आनुएल एए]]|| ४.०|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |title=Anuel AA |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522230517/https://open.spotify.com/artist/2R21vXR83lH98kGeO99Y66 |url-status=live}}</ref> |- ! ३३ | style="text-align: left;" | [[बियोन्से]]|| ३.९४||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |title=Beyoncé |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602042547/https://open.spotify.com/artist/6vWDO969PvNqNYHIOW5v0m |url-status=live}}</ref> |- ! ३४ | style="text-align: left;" | [[सिद्धू मूसे वाला]]|| ३.८८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |title=Sidhu Moosewala |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140908/https://open.spotify.com/artist/4PULA4EFzYTrxYvOVlwpiQ |url-status=live}}</ref> |- ! ३५ | style="text-align: left;" | [[वान डिरेक्सन]]|| ३.८४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |title=One Direction |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=1 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601160803/https://open.spotify.com/artist/4AK6F7OLvEQ5QYCBNiQWHq |url-status=live}}</ref> |- ! ३६ | style="text-align: left;" | [[जुस वर्ल्ड]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |title=Juice Wrld |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618025037/https://open.spotify.com/artist/4MCBfE4596Uoi2O4DtmEMz |url-status=live}}</ref> |- ! ३७ | style="text-align: left;" | [[ओसुना]]|| ३.८|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |title=Ozuna |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611044923/https://open.spotify.com/artist/1i8SpTcr7yvPOmcqrbnVXY |url-status=live}}</ref> |- ! ३८ | style="text-align: left;" | [[जे बाल्भिन]]|| ३.७५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |title=J Balvin |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=21 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140921042847/https://open.spotify.com/artist/1vyhD5VmyZ7KMfW5gqLgo5 |url-status=live}}</ref> |- ! ३९ | style="text-align: left;" | [[केन्ड्रिक लामार]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |title=Kendrick Lamar |publisher=Spotify |access-date=August 24, 2024 |archive-date=24 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824172942/https://open.spotify.com/artist/2YZyLoL8N0Wb9xBt1NhZWg?si=7tQusnAgTEafLWG9kxCTHQ |url-status=live}}</ref> |- ! ४० | style="text-align: left;" | [[सकिरा]]|| ३.६३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |title=Shakira |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531104137/https://open.spotify.com/artist/0EmeFodog0BfCgMzAIvKQp |url-status=live}}</ref> |- ! ४१ | style="text-align: left;" | [[मारिलिया मेन्दोन्सा]]|| ३.५९ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |title=Marília Mendonça |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=16 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516003024/https://open.spotify.com/artist/1yR65psqiazQpeM79CcGh8 |url-status=live}}</ref> |- ! ४२ | style="text-align: left;" | [[ड्याडी याङ्की]]|| ३.५८||<ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |title=Daddy Yankee |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615085959/https://open.spotify.com/artist/4VMYDCV2IEDYJArk749S6m |url-status=live}}</ref> |- ! ४३ | style="text-align: left;" | [[ट्राभिस स्कट]]|| ३.५५|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/0Y5tJX1MQlPlqiwlOH1tJY?si=ENfrsSmQQyWdbiUe91qpaw |title=Travis Scott |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024}}</ref> |- ! ४४ | style="text-align: left;" | [[केटी पेरी]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |title=Katy Perry |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203083041/https://open.spotify.com/artist/6jJ0s89eD6GaHleKKya26X |url-status=live}}</ref> |- ! ४५ | style="text-align: left;" | [[मालुमा]]|| ३.५७|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |title=Maluma |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=2 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602202926/https://open.spotify.com/artist/1r4hJ1h58CWwUQe3MxPuau |url-status=live}}</ref> |- ! ४६ | style="text-align: left;" | [[अनिरुद्ध रविचन्दर]]|| ३.६|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |title=Anirudh Ravichander |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=7 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007094204/https://open.spotify.com/artist/4zCH9qm4R2DADamUHMCa6O |url-status=live}}</ref> |- ! ४७ | style="text-align: left;" | [[कामिला काबेयो]]|| ३.४४|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |title=Camila Cabello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530210828/https://open.spotify.com/artist/4nDoRrQiYLoBzwC5BhVJzF |url-status=live}}</ref> |- ! ४८ | style="text-align: left;" | [[माइकल ज्याकसन]]|| ३.४३|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |title=Michael Jackson |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611234427/https://open.spotify.com/artist/3fMbdgg4jU18AjLCKBhRSm |url-status=live}}</ref> |- ! ४९ | style="text-align: left;" | [[लेडी गागा]]|| ३.४१|| <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |title=Lady Gaga |publisher=Spotify |access-date=December 23, 2024 |archive-date=23 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223092655/https://open.spotify.com/artist/1HY2Jd0NmPuamShAr6KMms |url-status=live}}</ref> |- ! ५० | style="text-align: left;" | [[मार्समेलो]]|| ३.४ || <ref>{{cite web |url=https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |title=Marshmello |publisher=Spotify |access-date=July 26, 2024 |archive-date=25 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525000020/https://open.spotify.com/artist/64KEffDW9EtZ1y2vBYgq8T |url-status=live}}</ref> |- ! colspan="4" style="text-align:center; font-size: 85%;" |२३ डिसेम्बर २०२४ सम्म |} == शिखर मासिक श्रोताहरूको समयरेखा == सेप्टेम्बर २०१५ देखि यो सुविधा सार्वजनिक गरिएपछि स्पोटिफाईमा सबैभन्दा बढी मासिक श्रोताहरू भएका कलाकारहरूको समयरेखा हो। {{legend|#FFFF99|वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकारलाई सङ्केत गर्दछ{{efn|सन् २०१९ देखि २०२२ र सन् २०२४ सम्म यस वर्षको सबैभन्दा बढी सुनिएका कलाकार मासिक श्रोताको सूचीमा शीर्ष स्थानमा रहन सकेनन्।}}}} {{legend|#D0F2FF|स्पोटिफाई इतिहासमा अधिकांश मासिक श्रोताहरूलाई सङ्केत गर्दछ।<ref>{{cite web |url=https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |title=The Weeknd breaks his own record as the artist with the most monthly listeners in Spotify history |date=जनवरी 12, 2024 |access-date=जनवरी 13, 2024 |publisher=Hip-Hop Vibe |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021703/https://hip-hopvibe.com/news/the-weeknd-breaks-his-own-record-as-the-artist-with-the-most-monthly-listeners-in-spotify-history/ |url-status=live }}</ref>}} === सन् २०१५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=http://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|title=The Weeknd tops Spotify artists chart with 24m listeners|date=सेप्टेम्बर 17, 2015|access-date=अक्टोबर 28, 2019|publisher=Musically.com|archive-date=डिसेम्बर 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191216194236/https://musically.com/2015/09/17/the-weeknd-spotify-artists-24m-monthly-listeners/|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|title=Ed Sheeran Just Set a Big Spotify Record|date=अक्टोबर 12, 2015|publisher=Time Magazine|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230507112919/https://time.com/4070038/ed-sheeran-spotify-record-thinking-out-loud/ |date=2023-05-07 }}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१६ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="3" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*जनवरी & फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|title=In just 3 months "Purpose" by Justin Bieber accumulates more than 2.446 million views on Spotify ($17.12m)|date=फेब्रुअरी 15, 2016|website=industriamusical.com|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507115134/https://industriamusical.com/en-tan-solo-3-meses-purpose-de-justin-bieber-acumula-mas-de-2-446-millones-de-reproducciones-en-spotify-17-12m/|url-status=live}} *मार्च: {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/30/arts/music/gwen-stefani-truth-spotify-chart.html|title=Gwen Stefani Skips Spotify and Still Opens at No. 1|date=मार्च 29, 2016|newspaper=The New York Times}}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल | [[रियाना]]<ref>{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|title=THE BIGGEST ARTIST ON SPOTIFY IS A SHAREHOLDER IN TIDAL|date=अप्रिल 7, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507111051/https://www.musicbusinessworldwide.com/biggest-artist-spotify-shareholder-tidal/|url-status=live}}</ref> |- | मे | rowspan="7" bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref name="Spotify">{{cite news|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|title=Drake finally loses his Spotify crown to record-breaking the Weeknd|last=Ingham|first=Tim|date=डिसेम्बर 1, 2016|newspaper=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=जुन 23, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623112827/https://www.musicbusinessworldwide.com/drake-finally-loses-his-crown-on-spotifys-to-record-breaking-the-weeknd/|url-status=live}}</ref> |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify"/> |} === सन् २०१७ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[द विकएन्ड]]<ref name="Spotify" /> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref> *फेब्रुअरी: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|title=Ed Sheeran is now officially the biggest artist on Spotify worldwide|date=फेब्रुअरी 17, 2017|publisher=Music Business Worldwide|access-date=मार्च 29, 2018|archive-date=अप्रिल 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401234438/http://www.musicbusinessworldwide.com/ed-sheeran-now-biggest-artist-spotify/|url-status=live}} *मार्च: {{cite web|url=https://www.billboard.com/music/pop/ed-sheeran-divide-spotify-records-first-day-streams-7710253/|title=Ed Sheeran's 'Divide' Smashes Spotify Records For First-Day Streams|date=मार्च 6, 2017|publisher=Billboard}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="3" | [[द विकएन्ड]] |- | मे |- | जुन |- | जुलाई | [[ड्याडी याङ्की]]<ref>{{cite web|url=https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|title=Daddy Yankee Is Now The Number One Artist On Spotify|date=जुलाई 9, 2017|publisher=The FADER|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507095928/https://www.thefader.com/2017/07/09/daddy-yankee-number-one-artist-spotify|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर | rowspan="4" bgcolor="#ffff99" | [[एड सिरन]]<ref>*सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://themusicnetwork.com/ed-sheerans-shape-of-you-sets-new-spotify-record-with-138-billion-streams/|title=Ed Sheeran's 'Shape Of You' sets new Spotify record with 1.38 billion streams|date=सेप्टेम्बर 25, 2017|publisher=The Music Network}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|title=It's J Balvin's World and We're All Just Living in It|date=अक्टोबर 12, 2017|publisher=Vogue|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507124108/https://www.vogue.com/article/j-balvin-mi-gente-fashion|url-status=live}} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|title=From Homelessness to Stardom: The Ed Sheeran Phenomenon|date=नोभेम्बर 14, 2017|publisher=Williams College|access-date=7 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508070503/https://sites.williams.edu/f18-engl117-01/uncategorized/from-homelessness-to-stardom-the-ed-sheeran-phenomenon/|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|title=Ed Sheeran, Rihanna Lead Spotify's Most-Streamed Artists of 2017 List|date=डिसेम्बर 4, 2017|publisher=Variety Magazine|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=8 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908024606/https://variety.com/2017/digital/news/ed-sheeran-rihanna-lead-spotifys-most-streamed-artists-of-2017-list-1202630294/|url-status=live}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१८ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे | bgcolor="#ffff99" | [[ड्रेक]]<ref>{{cite web|url=https://weraveyou.com/2018/05/spotify-announce-top-10-biggest-artists/|title=Spotify announce Top 10 biggest artists|date=मे 10, 2018|website=We Rave You}}</ref> |- | जुन | [[जे बाल्भिन]]<ref>{{cite magazine|last=Fernandez|first=Suzette|url=https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|title=J Balvin Is the Most Streamed Artist Worldwide on Spotify, Replacing Drake|date=जुन 25, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=अगस्ट 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811081118/https://www.billboard.com/articles/columns/latin/8462494/j-balvin-most-streamed-artist-worldwide-spotify|url-status=live}}</ref> |- | जुलाई | rowspan="4" | [[द विकएन्ड]] |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|title=Ariana Grande Is the Most Streamed Artist Worldwide On Spotify, Replacing Selena Gomez|last=Lukarcanin|first=Emina|date=नोभेम्बर 30, 2018|access-date=अक्टोबर 28, 2019|magazine=Billboard|archive-date=जुलाई 4, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190704005426/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8487545/ariana-grande-most-streamed-spotify|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite magazine|url=https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|title=Ariana Grande drops new single Imagine|date=डिसेम्बर 14, 2018|website=Music Week|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508053421/https://www.musicweek.com/talent/read/ariana-grande-drops-new-single-imagine/074776|url-status=live}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०१९ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite web|url=https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|title=Ariana Grande takes Spotify single-day streams record|date=जनवरी 21, 2019|website=Music Ally|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507131003/https://musically.com/2019/01/21/ariana-grande-takes-spotify-single-day-streams-record/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | [[द विकएन्ड]] |- | मार्च | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>{{cite magazine|url=https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|title=Nicki Minaj, Cardi B, Ariana Grande Control Spotify's Top 20 Female Artists|date=मार्च 9, 2019|magazine=KAZI|access-date=7 मे 2023|archive-date=7 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507130721/https://kazimagazine.com/uncategorized/nicki-minaj-cardi-b-ariana-grande-lead-spotifys-top-20-female-artists/|url-status=live}}</ref> |- | अप्रिल | rowspan="2" | [[खलिद]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|title=Khalid Just Became The Biggest Artist in the World On Spotify, With Over 50m Monthly Listeners|last=Ingham|first=Tim|date=अप्रिल 28, 2019|publisher=Music Business worldwide|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुन 13, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190613195250/https://www.musicbusinessworldwide.com/khalid-just-became-the-biggest-artist-in-the-world-on-spotify-with-over-50m-monthly-listeners/|url-status=live}} *मे: {{cite web|url=https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|title=Find out which artist has knocked Ariana Grande off the number one spot on Spotify|date=मे 2, 2019|publisher=Bandwagon Asia|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508054815/https://www.bandwagon.asia/articles/find-out-which-artist-has-knocked-ariana-grande-off-the-number-one-spot-on-spotify|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन | [[द विकएन्ड]] |- | जुलाई | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019">{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|title=Ed Sheeran Nears 70 Million Monthly Listeners on Spotify as 'No. 6' Lands on 800-Plus Playlists|date=जुलाई 18, 2019|magazine=Billboard|access-date=जुलाई 25, 2019|archive-date=जुलाई 22, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190722133222/https://www.billboard.com/articles/business/8520530/ed-sheeran-spotify-monthly-listeners-playlists-no-6-album|url-status=live}}</ref> |- | अगस्ट | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर | [[एड सिरन]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|title=How many records has Ed Sheeran broken?|date=अक्टोबर 29, 2019|website=BBC|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=7 अक्टोबर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007064657/https://www.bbc.co.uk/newsround/50219299|url-status=live}}</ref> |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]] |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२० === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[एड सिरन]]<ref name="Ed Sheeran जुन 2019"/> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|url=https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|title=Ahead of the Spotify Awards, which artists on the streaming service have the most listeners?|date=मार्च 5, 2020|access-date=अप्रिल 15, 2020|work=[[USA Today]]|archive-date=अप्रिल 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403230746/https://www.usatoday.com/picture-gallery/entertainment/music/2020/03/05/spotify-artists-with-the-most-listeners/111391516/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*अप्रिल: {{cite web |title=Is streaming or dubplate the saviour for dancehall amid COVID crisis? |url=https://jamaica.loopnews.com/content/streaming-or-dubplate-saviour-dancehall-amid-covid-crisis |website=Loop News |access-date=9 डिसेम्बर 2022 |date=30 अप्रिल 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *मे: {{cite web|url=https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|title=Top 100 Artists by Spotify Monthly Listeners Stats|date=मे 12, 2020|website=Sporcle|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.sporcle.com/games/hrush28/top-100-artists-by-spotify-monthly-listeners/results |date=2021-05-21 }} *जुन: {{Citation needed|date=नोभेम्बर 2024}} *जुलाई: {{cite web |title=The Weeknd to Perform 'After Hours' Virtual Concert on TikTok |url=https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |website=Variety |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=30 जुलाई 2020 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209102115/https://variety.com/2020/digital/news/the-weeknd-tiktok-after-hours-concert-livestream-1234720674/ |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|title=Ariana Grande: Star breaks streaming record previously held by Rihanna|date=अगस्ट 18, 2020|publisher=[[BBC]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=नोभेम्बर 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101043605/https://www.bbc.co.uk/newsround/53817170|url-status=live}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|title=Top 20 most popular artists on Spotify in 2020!|date=सेप्टेम्बर 30, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/en/tutorial/android/most-popular-artists-on-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|title=Top 20 of the most popular singers on Spotify|date=अक्टोबर 27, 2020|website=apptuts|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://www.apptuts.net/es/tutorial/android/top-20-de-los-cantantes-mas-populares-en-spotify/|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[अरियाना ग्रान्डे]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web|title=Ariana Grande passes Justin Bieber to become Spotify's most streamed artist|url=https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|website=uai|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=19 नोभेम्बर 2020|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313104533/https://www.uai.com.br/app/noticia/musica/2020/11/19/noticias-musica,265073/ariana-grande-passa-justin-bieber-se-torna-artista-mais-ouvida-spotify.shtml|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|title=A Ranking Of The Biggest Popstars Of 2020, According To Spotify Monthly Listeners|url=https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|website=TheThings|access-date=9 डिसेम्बर 2022|date=29 डिसेम्बर 2020|archive-date=मार्च 12, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312200806/https://www.thethings.com/a-ranking-of-the-biggest-popstars-of-2020-according-to-spotify-monthly-listeners/ |date=2023-03-12 }}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२१ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | [[जस्टिन बिबर]]<ref>{{cite web|title=Spotify: Justin Bieber surpasses Ariana Grande and resumes reign|url=https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|website=POPline|access-date=13 मार्च 2023|date=22 जनवरी 2021|archive-date=13 मार्च 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313084600/https://portalpopline.com.br/spotify-justin-bieber-supera-ariana-grande-retoma-reinado/|url-status=live}}</ref> |- | फेब्रुअरी | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|title=The Weeknd Gets a Massive Post-Super Bowl Chart Bump|last=Aswad|first=Jem|date=फेब्रुअरी 16, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=मार्च 7, 2021|archive-date=मार्च 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303063524/https://variety.com/2021/music/news/the-weeknd-super-bowl-chart-bump-birthday-1234908586/|url-status=live}}</ref> |- | मार्च |- | अप्रिल | rowspan="9" | [[जस्टिन बिबर]]<ref>*अप्रिल: {{cite web|url=https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|title=On spotify who has the most monthly listeners?|last=Greenfelder|first=Lenora|date=अप्रिल 2, 2021|website=Movie Cultists|archive-url=https://web.archive.org/web/20220402110310/https://moviecultists.com/on-spotify-who-has-the-most-monthly-listeners|archive-date=अप्रिल 2, 2022|url-status=live|access-date=अप्रिल 2, 2022}} *मे: {{cite web|url=https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify/|title=DaBaby Surpasses Drake With Most Monthly Streams on Spotify|last=Li|first=Joyce|date=मे 21, 2021|website=Hypebeast|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521232959/https://hypebeast.com/2021/5/dababy-surpasses-drake-with-most-monthly-streams-on-spotify|archive-date=मे 21, 2021|url-status=live|access-date=जुन 2, 2021}} *जुन: {{cite web|date=|title=Who has the most monthly listeners on Spotify 2021|url=https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021|url-status=dead|access-date=डिसेम्बर 7, 2021|website=Associated Television|archive-date=डिसेम्बर 9, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209195044/https://associatedtelevision.com/bgjwus/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-2021 |date=2021-12-09 }} *जुलाई: {{cite web|url=https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|title=THE KID LAROI AND JUSTIN BIEBER TEAM UP IN THE LONG AWAITED NEW SONG "STAY"|date=जुलाई 9, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.sonymusic.ca/press_release/the-kid-laroi-and-justin-bieber-team-up-in-the-long-awaited-new-song-stay|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *अगस्ट: {{cite web|url=https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|title=Justin Bieber Breaks All-Time Spotify Record for Monthly Listeners|date=अगस्ट 28, 2021|website=Complex|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.complex.com/music/justin-bieber-spotify-listeners-record|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=live|access-date=मार्च 13, 2023}} *सेप्टेम्बर: {{cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|title=Most monthly listeners on Spotify (male)|date=सेप्टेम्बर 28, 2021|website=Guinness World Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028185006/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/643272-most-monthly-listeners-on-spotify|archive-date=अक्टोबर 28, 2021|url-status=dead|access-date=नोभेम्बर 19, 2021}} *अक्टोबर: {{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|title=Doja Cat Passes Drake To Become Rapper With Most Monthly Listeners On Spotify|last=Zidel|first=Alex|date=अक्टोबर 14, 2021|website=Hot New Hip Hop|access-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-date=नोभेम्बर 24, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211124162808/https://www.hotnewhiphop.com/doja-cat-passes-drake-to-become-rapper-with-most-monthly-listeners-on-spotify-news.140971.html |date=2021-11-24 }} *नोभेम्बर: {{cite web|url=https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|title=Justin Bieber Announces Jaden, ¿Téo?, Eddie Benjamin, And Harry Hudson As Opening Acts For His 2022 World Tour|date=नोभेम्बर 16, 2021|website=Wells Fargo Center Philly.com|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130231640/https://www.wellsfargocenterphilly.com/news/detail/justin-bieber-announces-jaden-teo-eddie-benjamin-and-harry-hudson-as-opening-acts-for-his-2022-world-tour|url-status=live}} *डिसेम्बर: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|title=Justin Bieber becomes first artist in Spotify history to cross 90 million monthly listeners|date=डिसेम्बर 24, 2021|website=NME|access-date=3 डिसेम्बर 2024|archive-date=30 नोभेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130233736/https://www.nme.com/news/music/justin-bieber-becomes-first-artist-in-spotify-history-to-cross-90-million-monthly-listeners-3126153|url-status=live}}</ref> |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- |सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२२ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="2" |[[द विकएन्ड]]<ref> *जनवरी: {{cite web|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|title=The Weeknd Passes Justin Bieber On Spotify For Most Monthly Listeners In The World|last=Richards|first=Will|date=जनवरी 23, 2022|website=NME|archive-url=https://web.archive.org/web/20220123180803/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-breaks-justin-biebers-record-for-most-monthly-spotify-listeners-3144313|archive-date=जनवरी 23, 2022|url-status=live|access-date=जनवरी 23, 2022}} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Singer The Weeknd still tops music charts worldwide |url=https://en.hespress.com/35994-singer-the-weeknd-still-tops-music-charts-worldwide.html |website=[[Hespress]] |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=9 फेब्रुअरी 2022}}</ref> |- |फेब्रुअरी |- | मार्च | rowspan="8" | [[एड सिरन]]<ref>*मार्च: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=मार्च 31, 2022|title=Top Artists on Spotify in 2022|url=https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://usa.inquirer.net/97379/top-artists-on-spotify-in-2022|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *अप्रिल: {{cite web|last=Oyedeji|first=Miracle|date=अप्रिल 11, 2022|title=Ed Sheeran ranks 1st worldwide as Spotify's most-streamed artist|url=https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|access-date=अप्रिल 2, 2022|website=Inquirer|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331183405/https://en.hespress.com/39920-ed-sheeran-ranks-1st-worldwide-as-spotifys-most-streamed-artist.html|archive-date=मार्च 31, 2022|url-status=live}} *मे: {{cite web|last=Nawaz Khan|first=Ali|date=मे 18, 2022|title=Ed Sheeran and Justin Bieber currently have the most monthly listeners of all artists on Spotify|url=https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|access-date=मे 21, 2022|website=Music Business Worldwide|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518131537/https://www.musicbusinessworldwide.com/who-has-the-most-monthly-listeners-on-spotify-ed-sheeran-and-justin-bieber-currently-lead-the-rankings/|archive-date=मे 18, 2022|url-status=live}} *जुन: {{cite web |title=THE MAJOR LABELS FACE AN UPHILL BATTLE FOR STREAMING MARKET SHARE. HERE'S HOW THEY MIGHT FIGHT BACK. |url=https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |website=Music Business Worldwide |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुन 6, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.musicbusinessworldwide.com/podcast/the-major-labels-face-an-uphill-battle-for-streaming-market-share-heres-how-they-might-fight-back/ |url-status=live }} *जुलाई: {{cite web |title=Ed Sheeran becomes first artist to hit 100million followers on Spotify |url=https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=जुलाई 27, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172830/https://www.nme.com/news/music/ed-sheeran-becomes-first-artist-to-hit-100million-followers-on-spotify-3277611 |url-status=live }} *अगस्ट: {{cite web |title=Spotify launches new concert tickets website |url=https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |website=NME |access-date=डिसेम्बर 10, 2022 |date=अगस्ट 11, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.nme.com/news/music/spotify-launches-new-concert-tickets-website-3288047 |url-status=live }} *सेप्टेम्बर: {{cite web |title=Who are the Most Streamed Spotify Artists of All-Time? |url=https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |website=Digital Music News |access-date=10 डिसेम्बर 2022 |date=सेप्टेम्बर 17, 2022 |archive-date=10 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210172831/https://www.digitalmusicnews.com/2022/09/17/most-streamed-spotify-artists-of-all-time/ |url-status=live }} *अक्टोबर: {{cite web |title=What Are Monthly Listeners on Spotify (and How Many Should You Have)? |url=https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |website=Two Story Melody |access-date=डिसेम्बर 18, 2022 |date=अक्टोबर 19, 2022 |archive-date=18 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218120713/https://twostorymelody.com/spotify-monthly-listeners-explained/ |url-status=live }}</ref> |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>{{cite web |title=Spotify Wrapped Launch Has Internet Anxiously Awaiting: 'Where Is It' |url=https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |website=[[Newsweek]] |access-date=डिसेम्बर 9, 2022 |date=नोभेम्बर 28, 2022 |archive-date=9 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209161233/https://www.newsweek.com/spotify-wrapped-launch-has-internet-anxiously-awaiting-where-it-1762865 |url-status=live }}</ref> |- | डिसेम्बर | [[द विकएन्ड]]<ref>{{cite web |title=The Weeknd Set to Pass Ed Sheeran for Spotify's Most-Streamed Song Ever |url=https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |website=Exclaim |access-date=डिसेम्बर 21, 2022 |date=डिसेम्बर 20, 2022 |archive-date=21 डिसेम्बर 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221193655/https://exclaim.ca/music/article/the_weeknd_set_to_pass_ed_sheeran_for_spotifys_most-streamed_song |url-status=live }}</ref> |} === सन् २०२३ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="10" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite web |title=The Weeknd Breaks Spotify Monthly Streaming Record |url=https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |website=Boardroom |access-date=जनवरी 16, 2023 |archive-date=16 जनवरी 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116203439/https://boardroom.tv/headline-to-go/jan-13-2023-the-weeknd-spotify-monthly-streaming-record/ |url-status=live }} *फेब्रुअरी: {{Cite web |title=The Weeknd Becomes First Artist to Reach 100 Million Monthly Listeners on Spotify |url=https://variety.com/2023/music/news/the-weeknd-spotify-record-monthly-listeners-1235537787/ |access-date=2023-02-28 |website=Variety |date=फेब्रुअरी 28, 2023 }} *मार्च: {{cite web |title=The Weeknd is officially the world's most popular artist |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330163408/https://www.guinnessworldrecords.com/news/2023/3/the-weeknd-is-officially-the-worlds-most-popular-artist-741774 |date=मार्च 20, 2023 |website=Guinness World Records |access-date=अप्रिल 2, 2023 |archive-date=मार्च 30, 2023 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web|title=20 Most Listened To Artists On Spotify In 2023|url=https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|archive-url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists|date=अप्रिल 25, 2023|access-date=मे 6, 2023|archive-date=मे 6, 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230506103240/https://worldwidetune.com/most-listened-to-artists |date=2023-05-06 }} *मे: {{cite press release|title=Blue Bottle Coffee and The Weeknd partner to launch "Samra Origins" in celebration of Ethiopian culture|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|date=मे 3, 2023|access-date=8 मे 2023|archive-date=8 मे 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230508071755/https://www.prnewswire.com/news-releases/blue-bottle-coffee-and-the-weeknd-partner-to-launch-samra-origins-in-celebration-of-ethiopian-culture-301814101.html|url-status=live}} *जुन: {{cite web|title=Spotify Streams vs Spotify Monthly Listeners|url=https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|date=जुन 29, 2023|access-date=जुलाई 2, 2023|archive-date=6 जुलाई 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706020904/https://soundcamps.com/blog/spotify-streams-vs-spotify-monthly-listeners/|url-status=live}} *जुलाई: {{cite web|title=The Weeknd takes the throne for World's Most Popular Entertainer in Guinness Worlds Records, check full list|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|date=जुलाई 3, 2023|access-date=जुलाई 29, 2023|archive-date=29 जुलाई 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230729155255/https://www.pinkvilla.com/entertainment/hollywood/the-weeknd-takes-the-throne-for-worlds-most-popular-entertainer-in-guinness-worlds-records-check-the-list-1213514 |date=2023-07-29 }} *अगस्ट: {{cite web|title=The 15 Top Artists on Spotify Worldwide In 2023|url=https://agencymasala.com/lifestyle/music/the-15-top-artists-on-spotify-worldwide/4|date=अगस्ट 4, 2023|access-date=अगस्ट 17, 2023}}{{Dead link|date=डिसेम्बर 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *सेप्टेम्बर: {{cite web|title=The Weeknd reacts to Taylor Swift becoming only other artist with 100million Spotify listeners|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|date=सेप्टेम्बर 4, 2023|access-date=सेप्टेम्बर 17, 2023|archive-date=18 सेप्टेम्बर 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918163633/https://www.nme.com/news/music/the-weeknd-reacts-to-taylor-swift-becoming-only-other-artist-with-100million-spotify-listeners-3492773|url-status=live}} *अक्टोबर: {{cite web |title=Who Is The Most Popular Artist On Spotify Currently? |url=https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=अक्टोबर 10, 2023 |access-date=अक्टोबर 18, 2023 |archive-date=11 नोभेम्बर 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231111041423/https://dailyinfographic.com/who-is-the-most-popular-artist-on-spotify-currently |date=2023-11-11 }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट |- | सेप्टेम्बर |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" bgcolor="#ffff99" | [[टेलर स्विफ्ट]]<ref>*नोभेम्बर: {{cite web |title=Taylor Swift is the most listened to artist in the world on Spotify after overtaking The Weeknd |url=https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |website=[[UNILAD]] |access-date=नोभेम्बर 24, 2023 |date=नोभेम्बर 2, 2023 |archive-date=7 अक्टोबर 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007021416/https://www.unilad.com/music/news/taylor-swift-is-the-most-listened-to-artist-in-the-world-on-spotify-163930-20231102 |url-status=live }} *डिसेम्बर: {{Citation needed|date=जनवरी 2024}}</ref> |- | डिसेम्बर |} === सन् २०२४ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! महिना ! कलाकार |- | जनवरी | rowspan="7" | [[द विकएन्ड]]<ref>*जनवरी: {{cite magazine |title=The Weeknd Is 'Humbled' as 'Blinding Lights' Becomes First Song to Hit 4 Billion Streams on Spotify |url=https://www.billboard.com/music/music-news/the-weeknd-blinding-lights-4-billion-streams-spotify-1235580557/ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=जनवरी 13, 2024 |date=जनवरी 12, 2024 }} *फेब्रुअरी: {{cite web |title=Spotify Stats 2024: 40 Fascinating Spotify Statistics |url=https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |website=BloggersPassion |access-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |date=फेब्रुअरी 7, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240222231706/https://bloggerspassion.com/spotify-stats/ |archive-date=फेब्रुअरी 22, 2024 |url-status=live }} *मार्च: {{cite web |title=Beyonce Reaches CAREER HIGH Monthly Listeners on Spotify |url=https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |website=ThatGrapeJuice |access-date=मार्च 16, 2024 |date=मार्च 8, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310214536/https://thatgrapejuice.net/2024/03/beyonce-reaches-career-high-monthly-listeners-on-spotify/ |archive-date=मार्च 10, 2024 |url-status=live }} *अप्रिल: {{cite web |title=How Many Monthly Listeners On Spotify Is Good In 2024? |url=https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |website=qqtube |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=अप्रिल 12, 2024 |archive-date=23 जुलाई 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240723143449/https://www.qqtube.com/blog/how-many-monthly-listeners-on-spotify-is-good |url-status=live }} *मे: {{cite web |title=Spotify reveals the artists with the most Spotify monthly listeners! |url=https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |website=HiFMradio |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=मे 28, 2024 |archive-date=28 मे 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528100239/https://www.hifmradio.com/oman/trending/spotify-reveals-the-artists-with-the-most-spotify-monthly-listeners/ |url-status=live }} *जुन: {{cite web |title=Who Has the Most Spotify Monthly Listeners? Top Artists |url=https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |website=jassbianchi |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुन 21, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223160532/https://jassbianchi.com/who-has-the-most-spotify-monthly-listeners-top-artists/ |archive-date=2024-12-23 }} *जुलाई: {{cite web |title=Kendrick Lamar Continues To Eclipse Drake As His Monthly Spotify Listeners Soar |url=https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |website=hiphopDX |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=जुलाई 17, 2024 |archive-date=4 अगस्ट 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240804140602/https://hiphopdx.com/news/kendrick-lamar-drake-monthly-spotify-listeners |url-status=live }}</ref> |- | फेब्रुअरी |- | मार्च |- | अप्रिल |- | मे |- | जुन |- | जुलाई |- | अगस्ट | [[बिली आइलिस]]<ref>{{cite magazine|title=Billie Eilish Is Spotify's Most Streamed Monthly Artist|url=https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|magazine=[[बिलबोर्ड (पत्रिका)|बिलबोर्ड]]|access-date=सेप्टेम्बर 14, 2024|date=अगस्ट 19, 2024|archive-date=14 सेप्टेम्बर 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914194138/https://www.billboard.com/music/music-news/billie-eilish-spotify-most-streamed-monthly-artist-1235756520/|url-status=live}}</ref> |- | सेप्टेम्बर | rowspan="2" | [[द विकएन्ड]]<ref> *सेप्टेम्बर {{cite web |title=The Weeknd Regains Spotify Crown with Over 106 Million Monthly Listeners |url=https://thesource.com/2024/09/17/the-weeknd-regains-spotify-crown-with-over-106-million-monthly-listeners/ |website=The Source |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=सेप्टेम्बर 17, 2024}} *अक्टोबर: {{cite web |title=The Weeknd Hits Record 120.5 Million Monthly Spotify Listeners, Breaks His Own Record |url=https://thesource.com/2024/10/10/the-weeknd-hits-record-120-5-million-monthly-spotify-listeners-breaks-his-own-record/ |website=The Source |access-date=अक्टोबर 11, 2024 |date=अक्टोबर 10, 2024}}</ref> |- | अक्टोबर |- | नोभेम्बर | rowspan="2" | [[ब्रुनो मार्स]]<ref>{{cite web |title=Bruno Mars Shatters Spotify Monthly Listeners Record with 2 Mega-hits |url=https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |website=RoyaltyExchange |access-date=नोभेम्बर 5, 2024 |date=नोभेम्बर 4, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223150240/https://www.royaltyexchange.com/blog/bruno-mars-shatters-spotify-monthly-listeners-record-with-2-mega-hits |archive-date=2024-12-23 }}</ref> |- | डिसेम्बर |- |} === सन् २०२५ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !महिना !कलाकार |- | जनवरी | [[ब्रुनो मार्स]] |- |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विच च्यानलहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{स्पोटिफाई}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:सङ्गीत-सम्बन्धित सूचीहरू]] [[श्रेणी:स्पोटिफाई]] 161ip8o8qsaonyzg42w0twvhydszx6q 0 123571 1395445 1390481 2026-11-09T23:27:01Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395445 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name=शिवमाया तुम्बाहाम्फे |term_start3=सन् २०१८ मार्च ५ |birth_date=सन् १९६४ |party=[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] <small>(सन् २०२०)</small> |education=[[राजनीति विज्ञान]]मा [[विद्यावारिधी|विद्यावारिधि]] |birth_place=[[तेह्रथुम जिल्ला]], [[नेपाल]] |term_end4=सन् २०१७ |term_start4=सन् २०१४ |office4=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] केन्द्रीय समिति सदस्य |constituency3=[[सामानुपातिक निर्वाचन प्रणाली]] अन्तर्गत नामाङ्कित |office3=[[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] |office1=[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री]] |successor2=''रिक्त'' |predecessor2=कार्यालय स्थापना |termend2=सन् २०२० जनवरी २० |term_start2=सन् २०१८ मार्च १५ |office2=[[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]की<br>पहिलो उपसभामुख |predecessor1=[[भानुभक्त ढकाल]] |president1=[[विद्यादेवी भण्डारी]] |primeminister1=[[खड्गप्रसाद ओली]] |termstart1=सन् २०२० फेब्रुअरी १७ |termend1=सन् २०२१ जुन ४ |otherparty=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] <small>(सन् २०१८ पहिले)</small><br>[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] <small>(सन् २०१८-२०२०)</small> }} '''डा. शिवमाया तुम्बाहाम्फे''' एक नेपाली महिला राजनीतिज्ञ, पूर्व [[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय र संसदीय मामिला मन्त्री]] तथा [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को पहिलो उपसभामुख हुन्।<ref name="trn1">{{Cite web|url=http://therisingnepal.org.np/news/22501|title=The Rising Nepal: Tumbahamphe elected Deputy Speaker of House of Representatives|website=therisingnepal.org.np|access-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803211907/http://therisingnepal.org.np/news/22501|archive-date=2019-08-03}}</ref> उनी चार दशकभन्दा बढी समयदेखि पूर्वी नेपालको कम्युनिष्ट नेतृकी रूपमा राजनीतिमा सक्रिय छिन्। उनले [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]]बाट [[राजनीति विज्ञान|राजनीतिशास्त्र]]मा [[विद्यावारिधी|विद्यावारिधि]] गरेकी छिन्। प्रतिनिधिसभाको उपसभामुख निर्वाचित हुनुअघि उनी [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]की केन्द्रीय सदस्य थिइन् । == प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा == उनको जन्म [[ताप्लेजुङ जिल्ला]]मा भएको थियो।<ref name="kd11">{{Cite web|url=https://www.kantipurdaily.com/news/2018/03/16/15211975832677512.html|title=तुम्बाहाम्फे भइन् उपसभामुख, को हुन् उनी ?|website=www.kantipurdaily.com|access-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803211906/https://www.kantipurdaily.com/news/2018/03/16/15211975832677512.html|archive-date=2019-08-03}}</ref> उनी आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा [[झापा जिल्ला]]बाट गरेकी थिइन्।<ref name="kd1" /> [[नेपालको जनआन्दोलन २०६३|वि.सं. २०६३]] को सफल क्रान्तिपछि उनले आफ्नो डक्टरेट उपाधिको लागि राजनीतिबाट विश्राम लिएकी थिइन्। उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजनीतिशास्त्रमा विद्यावारिधि गरेकी छिन्। उनको विद्यावारिधिको विषय 'नेपालमा महिलाको राजनीतिक आन्दोलन: विश्लेष्णत्मक अध्ययन वि.सं. २०४७-२०६०' रहेको थियो।<ref name="mr11">{{Cite web|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/38134/|title=UML leader Shivamaya Tumbahamphe elected Deputy Speaker|website=My Republica|access-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119083022/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/38134/|archive-date=2021-11-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://202.70.82.238/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=71885&query_desc=au:%22Tumbahamphe,+Shiva+Maya%22|title=Nepalma rajnitik mahila andolan: vislesanatmak adhyayan B.S. 2047-2060|last=Tumbahamphe|first=Shiva Maya}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेकपाकै अर्का प्रमुख नेता [[विजय सुब्बा]] उनका भाइ हुन्। == राजनीतिक करियर == उनी विगत ४० वर्षदेखि राजनीतिमा सक्रिय छिन्।<ref name="nari">{{Cite web|url=https://nari.ekantipur.com/news/2018-04-17/20180417120644.html|title=वर्षका चर्चित महिला|website=nari.ekantipur.com|access-date=2021-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803211905/https://nari.ekantipur.com/news/2018-04-17/20180417120644.html|archive-date=2019-08-03}}</ref> उनी [[मोरङ जिल्ला]]बाट राजनीतिमा सक्रिय छिन्।<ref name="mr1">{{Cite web |title=UML leader Shivamaya Tumbahamphe elected Deputy Speaker |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/38134/ |website=My Republica |access-date=2021-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211119083022/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/38134/ |archive-date=2021-11-19}}</ref> उनी [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (माले)]] आबद्ध अनेरास्ववियुको सदस्यका रूपमा सक्रिय राजनीतिमा प्रवेश गरेकी हुन्।<ref name="kd1">{{Cite web |title=तुम्बाहाम्फे भइन् उपसभामुख, को हुन् उनी ? |url=https://www.kantipurdaily.com/news/2018/03/16/15211975832677512.html |website=www.kantipurdaily.com |access-date=2021-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190803211906/https://www.kantipurdaily.com/news/2018/03/16/15211975832677512.html |archive-date=2019-08-03}}</ref> वि.सं. २०५२ (सन् १९९५-९६) मा विद्यार्थी राजनीतिबाट उत्तीर्ण हुँदा उनी अनेरास्ववियुको केन्द्रीय उपाध्यक्ष थिइन्।<ref name="kd1" /> वि.सं. २०४७ (सन् १९९०-९१) मा नेकपा (माले)को सदस्यता लिइन् र वि.सं. २०७१ साल (सन् २०१४-१५) को नवौँ महाधिवेशनबाट नेकपा (एमाले)को केन्द्रीय समितिमा निर्वाचित भइन्।<ref name="kd1" /> == राजदूत == दक्षिण कोरिया == व्यक्तिगत जीवन == तुम्बाहाम्फेको विवाह नेकपा (एमाले)बाट कुनै समय [[उर्लावारी नगरपालिका|उर्लाबारी]] गाविसको अध्यक्षमा निर्वाचित घनेन्द्र जिमीसँग भएको थियो।<ref name="ok">{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/03/665612|title=डा.शिवमाया : प्रचण्डले राजदूत बन्न दिएनन्, ओलीले बनाए उपसभामुख}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका महिला राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:सन् १९६४ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९]] [[श्रेणी:नेपाल सरकारका महिला मन्त्रीहरू]] gyurgjb09vp3s8tzzo2m2kyso54m1qi 0 123700 1395435 1393976 2026-11-09T22:55:54Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395435 wikitext text/x-wiki '''शरतसिंह भण्डारी''' एक [[नेपाल|नेपाली]] राजनीतिज्ञ हुन्।<ref>{{Cite web |url=https://thahakhabar.com/news/28057/ |title=महोत्तरी-२ बाट विजयी शरतसिंह भण्डारी को हुन्? |website=थाहा खबर |language=नेपाली |accessdate=2021-12-02}}</ref> वि.सं. २०४३ देखि उनि हालसम्म विभिन्न मन्त्रिपरिषदमा २० पटक राज्यमन्त्री र मन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालिसकेका छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.onlinekhabar.com/2021/06/964966 |title=महतो पाँचौं पटकमा उपप्रधानमन्त्री, भण्डारी १५औं पटक पनि मन्त्री |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली |accessdate=2021-12-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ratopati.com/story/183893/2021/6/5/jsp-minister- |title=जसपाका मन्त्रीको जीवनी : पूर्वप्रधानपञ्चदेखि बद्री मण्डल र विजय गच्छदारका कार्यकर्तासम्म ! |website=रातोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2021-12-02}}</ref> पछिल्लो पटक उनी [[दोस्रो ओली मन्त्रिपरिषद्]]मा [[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाई मन्त्रालय (नेपाल)|ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री]] भएका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://english.khabarhub.com/2021/04/188827/ |title=PM Oli reshuffles cabinet; inducts 8 new faces |website=खबरहब |language=अङ्ग्रेजी|accessdate=2021-12-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://annapurnapost.com/news/181802 |title=मन्त्रिपरिषद् विस्तारविरुद्ध सर्वोच्चको अन्तरिम आदेश : २० मन्त्री जिम्मेवारीमुक्त (आदेशको पूर्णपाठ) |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2021-12-02}}</ref> यस अघि उनी बाबुराम भट्टराईको मन्त्रिपरिषदमा उनले [[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा मन्त्रालय]]को जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। उनी [[नेपाली कांग्रेस]]को तर्फबाट [[आम निर्वाचन २०५६]] मा [[नेपालको व्यवस्थापिका संसद|व्यवस्थापिका संसद]]मा निर्वाचित भएका थिए।<ref>[http://www.election-commission.org.np/toptwo.php Election Commission of Nepal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061012034141/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|date=October 12, 2006}}</ref> नेपाली कांग्रेस विभाजित हुँदा भण्डारी [[नेपाली कांग्रेस (प्रजातान्त्रिक)|नेपाली कांग्रेस (लोकतान्त्रिक)]]को पक्षमा गएका थिए। हाल उनी [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]का केन्द्रीय सदस्य हुन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/124106 |title=जसपाबाट को-को बन्दै छन् मन्त्री? |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2021-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211202074807/https://www.himalkhabar.com/news/124106 |archive-date=2021-12-02 }}</ref> == निर्वाचन इतिहास == {| class="wikitable" !निर्वाचन !वर्ष !निर्वाचन क्षेत्र !नतिजा !मत !राजनीतिक दल !स्रोत |- |[[राष्ट्रिय पञ्चायत निर्वाचन, २०३८]] |वि.सं. २०३८ |महोत्तरी |विजयी | | |<ref>{{Cite web|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=16228|title=राष्ट्रिय पंचायत सदस्यको नामावली प्रकाशित|last=|first=|date=|website=rajpatra.dop.gov.np|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202095744/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=16228|archive-date=2021-12-02|url-status=live|access-date=2020-12-14}}</ref> |- |[[राष्ट्रिय पञ्चायत निर्वाचन, २०४३]] |वि.सं. २०४३ |महोत्तरी |विजयी | | |<ref>{{Cite web|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=14008|title=निमित्त निर्वाचन आयोगले सूचना प्रकाशन|last=|first=|date=|website=rajpatra.dop.gov.np|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116104306/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=14008|archive-date=2021-11-16|url-status=live|access-date=2020-12-14}}</ref> |- |[[आम निर्वाचन २०४८]] |वि.सं. २०४९ |महोत्तरी ५ |पराजित |९,४५९ |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |<ref>{{Cite web|url=http://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/election_1991_constituency_results_english.pdf|title=Election 1991 constituency results|website=नेपाल रिसर्च|language=अङ्ग्रेजी|type=pdf|accessdate=2021-11-30}}</ref> |- |[[आम निर्वाचन २०५१]] |वि.सं. २०५१ |[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]] |विजयी |११,३९५ |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |<ref name="archive2">{{Cite web|url=http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|title=Finalised Constituencies With Top Two Candidates|date=2008-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|archive-date=2008-01-24|access-date=2020-11-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php |date=2008-01-24 }}</ref> |- |[[आम निर्वाचन २०५६]] |वि.सं. २०५६ |[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]] |विजयी |२०,४८६ |[[नेपाली कांग्रेस]] |<ref>{{Cite web|url=https://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/ec/alldistconst.htm|title=Election Results'99|website=nepalresearch.org|access-date=2020-11-23}}</ref><ref name="archive">{{Cite web|url=http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|title=Finalised Constituencies With Top Two Candidates|date=2008-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|archive-date=2008-01-24|access-date=2020-11-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php |date=2008-01-24 }}</ref> |- |[[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४|संविधानसभा निर्वाचन, २०६४]] |वि.सं. २०६४ |महोत्तरी ६ |पराजित |१२,१९४ |[[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल|मधेशी जनअधिकार फोरम]] |<ref>{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20090516091210if_/http://www.election.gov.np:80/reports/CAResults/downloadBook.php|title=२०६४ निर्वाचन परिणाम|website=नेपाल निर्वाचन आयोग|language=नेपाली|type=pdf|accessdate=2021-12-01}}</ref> |- | rowspan="2" |[[संविधान सभा निर्वाचन २०७०|संविधानसभा निर्वाचन २०७०]] | rowspan="2" |वि.सं. २०७० |[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]] |पराजित |७,०४९ |राष्ट्रिय मधेश समाजवादी पार्टी |<ref name=":0">{{Cite web|url=http://vote.nepalnews.com/election/pages/kathmandu.php|title=Nepalnews.com - News from Nepal as it happens|date=2015-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20150325223357/http://vote.nepalnews.com/election/pages/kathmandu.php|archive-date=2015-03-25|access-date=2020-11-23}}</ref> |- |महोत्तरी ६ |पराजित |६,६६० |राष्ट्रिय मधेश समाजवादी पार्टी |<ref name=":0" /> |- |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४|प्रतिनिधिसभा निर्वाचन, २०७४]] |वि.सं. २०७४ |[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]] |विजयी |३०,७२२ |[[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] |<ref>{{Cite web |url=https://www.setopati.com/politics/114520/ |title=२०७० मा हारेका राजपा अध्यक्ष मण्डलका ५ नेता संसद फर्किए |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |accessdate=2021-12-02 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.kharibot.com/news-details/6011/2017-12-03 |title=चर्चित निर्वाचन क्षेत्र : महोत्तरीमा कांग्रेस र राजपाबीच प्रतिष्ठाको लडाइँ |website=खरिबोट |language=नेपाली |accessdate=2021-12-02}}</ref> |} == मन्त्री यात्रा == मन्त्री यात्रा<ref>{{Cite news|url=https://ekantipur.com/news/2024/07/15/saratsingh-bhandari-changing-party-from-panchayat-to-republic-becoming-a-minister-38-34.html|title=शरतसिंह भण्डारी : पञ्चायतदेखि गणतन्त्रसम्म दल बदल्दै, मन्त्री बन्दै|last=संवाददाता|first=कान्तिपुर|date=असार ३१, २०८१|work=कान्तिपुर}}</ref> {| class="wikitable" !वर्ष !बिभाग ![[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] !मन्त्रिपरिषद् ! |- |०४३ असार २ | | | | |- |२०४४ फागुन |पञ्चायत तथा स्थानीय विकास सहायक मन्त्री |[[मरिचमान सिंह श्रेष्ठ]] | | |- |०४५ कात्तिक |वाणिज्य राज्यमन्त्री |मरिचमान सिंह श्रेष्ठ | | |- |०५२ मंसिर |बिना विभागीय राज्यमन्त्री |शेरबहादुर देउवा | | |- |०५३ पुस २४ |बिनाविभागीय मन्त्री |शेरबहादुर देउवा | | |- |०५४ असोज |युवा, खेलकूद तथा संस्कृति |सूर्यबहादुर थापा | | |- |०५६ जेठ |युवा, खेलकूद तथा संस्कृति मन्त्री |कृष्णप्रसाद भट्टराई | |दक्षिणी एसियाली खेलकूद प्रतियोगिता सम्पन्न |- |०५६ फागुन |स्वास्थ्य मन्त्री |कृष्णप्रसाद भट्टराई | | |- |०५८ साउन |स्वास्थ्य |शेरबहादुर देउवा | | |- |०६६ जेठ |पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री |माधवकुमार नेपाल | | |- |०६८ भदौ |रक्षा |बाबुराम भट्टराई | |तराई मधेसका युवाको नेपाली सेनामा सामूहिक प्रवेश नभए तराई टुक्रिने अभिव्यक्ति दिएपछि उनले पदबाट राजीनामा दिए |- |२०७८ जेठ |[[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री|उर्जा मन्त्रालय]] |केपी शर्मा ओली |[[दोस्रो ओली मन्त्रिपरिषद्]] | |- |०७९ चैत |श्रम तथा सामाजिक सुरक्षा |पुष्पकमल दाहाल |[[तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्, २०७९|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]] | |- |२०८१ असार |श्रम तथा सामाजिक सुरक्षा |केपी शर्मा ओली |[[चौथो ओली मन्त्रिपरिषद्]] | |} == पदक == * [[गोरखा दक्षिण बाहु]] * संविधानसभा पदक == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालको सङ्घीय संसदका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालका राजनीतिज्ञहरू]] 0nkmvp7jyp2isg9gguexud7hxiwy6vb 0 124853 1395422 1236278 2026-11-09T19:17:46Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395422 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Building_of_the_European_Parliament_in_Brussels.jpg|thumb|300x300px| युरोपेली संसद भवन (ब्रसेल्समा अवस्थित)]] '''युरोपेली संसद''' ( '''EP''' ) [[युरोपेली सङ्घ|युरोपेली संघको]] निर्वाचित संसदीय निकाय हो। युरोपेली संघ र युरोपेली आयोगको परिषद सँग मिलेर यसले युरोपेली संघको विधायिका कार्य सम्हाल्छ। संसदमा ७५१ सदस्यहरू (पहिले ७६६) छन्, जसले [[भारतीय संसद|भारतको संसद]] (२००९ मा मा ३७.५ करोड मतदाताहरू थिए) पछि विश्वको दोस्रो ठूलो मतदाता प्रतिनिधित्व गर्दछ। <ref>{{Cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html|title=Conservatives Post Gains In European Elections|last=Brand, Constant|date=8 June 2009|work=The Washington Post|access-date=17 August 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327112040/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html|archive-date=27 मार्च 2019|agency=Associated Press|last2=Wielaard, Robert}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats|title=Misery for social democrats as voters take a turn to the right|last=Ian Traynor|date=7 June 2009|work=The Guardian|access-date=17 August 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20130805191304/http://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats|archive-date=5 अगस्त 2013|location=UK}}</ref> <ref name="18 new MEPs take their seats">{{Cite web|url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats|title=18 new MEPs take their seats|date=10 January 2012|publisher=European Parliament|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130511172955/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats|archivedate=11 मई 2013|accessdate=14 February 2012}}</ref> यो सन् १९७९ देखि हरेक पाँच वर्षमा सार्वभौमिक मताधिकारद्वारा निर्वाचित हुँदै आएको छ। ==काम कर्तव्य र अधिकार== संसद र परिषदलाई [[द्विसदनपद्धति|द्विसदनात्मक पद्धति]]को दुई अलग सदनको रुपमा तुलना गर्न सकिन्छ। <ref>{{Cite web |date=25 January 2013 |title=Bicameral Traits At EU Level |url=https://epthinktank.eu/2013/01/25/bicameral-traits-at-eu-level/ |access-date=29 April 2016 |publisher=European Parliamentary Research Service |quote=A bicameral structure for the European Union has been proposed on numerous occasions. A frequent suggestion, and one designed to address the EU's alleged democratic deficit, is for a second chamber composed of national parliamentarians alongside the European Parliament. However, it is also argued that the EU already has a second chamber, the Council of the EU – representing Europe's nations, with the first chamber, the EP, representing its citizens. In regard to this latter view there are differing opinions. |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609103855/https://epthinktank.eu/2013/01/25/bicameral-traits-at-eu-level/ |archive-date=9 June 2023}}</ref> ===विधायिका कार्य === आयोगले संसद र परिषदमा प्रस्ताव पेस गर्छ र विषयवस्तुमा दुवै सहमत भए मात्र सो प्रस्ताव कानुन बन्न सक्छ। प्रस्ताव संसदले पूर्ण बहुमतद्वारा स्वीकृत वा अस्वीकृत गर्न सक्छ वा बहुमत बाट नै संशोधन सहित स्वीकार गर्न सक्छ। यदि परिषदले यसलाई स्वीकार नगरेमा एक "कन्सिलिएसन कमिटी" बनाइन्छ। कमिटिमा परिषदका सदस्य र संसद सदस्य रहन्छन् र सझौताको सम्भावनाको खोजी गर्छन् । यदी कुनै प्रस्तावमा सहमती भयो भने, त्यसलाई संसदको सामान्य बहुमतले पारित गर्नुपर्छ । ===बजेट=== १९७० को दशकका बजेटरी सन्धिहरू र लिस्बन सन्धि यता, संसद र परिषद युरोपेली संघको बजेटरी अख्तियार पनि हो। युरोपेली लेखापरीक्षकको वार्षिक प्रतिवेदनका आधारमा अघिल्लो बजेटको कार्यान्वयनको जिम्मेवारी पनि संसदको हो। यसले सन् १९८४ र १९९८ मा दुई पटक मात्रै डिस्चार्ज दिन अस्वीकार गरेको छ । ===कर्यपालिका नियन्त्रण === युरोपेली आयोगको अध्यक्षको प्रास्ताव संसदको लागि भएको युरोपेली चुनावको आधारमा युरोपेली परिषदद्वारा गरिन्छ।<ref name="Constitution info">{{cite web |title=The Union's institutions: The European Parliament |url=http://europa.eu/scadplus/constitution/parliament_en.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201174755/http://europa.eu/scadplus/constitution/parliament_en.htm |archive-date=1 February 2009 |access-date=28 June 2007 |publisher=European Parliament |df=dmy-all}}</ref> त्यो प्रस्तावलाई संसदले (संसदका बहुमत सदस्यहरूद्वारा) अनुमोदन गर्नुपर्नेछ जसले सन्धि अनुसार राष्ट्रपतिलाई "निर्वाचित" गर्छ। आयोगका अध्यक्षको स्वीकृतिपछि, आयोगका सदस्यहरूको प्रस्वात अध्यक्षद्वारा सदस्य राष्ट्रहरुसँग सहमतिमा हुन्छ । प्रत्येक आयुक्त प्रस्तावित पोर्टफोलियो कभर गर्ने सम्बन्धित संसदीय समितिको सुनुवाइमा आउँछन्। त्यसपछि, उनीहरूलाई एक निकायको रूपमा, संसदले स्वीकृत वा अस्वीकृत हुन्छन्।<ref name="autogenerated2">{{cite web |title=Background Information: Election of the European Commission |url=http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+PRESS+BI-20041022-1+0+DOC+XML+V0//EN |access-date=1 July 2007 |publisher=European Parliament}}</ref><ref name="Commission Oversight">{{cite web |title=Oversight over the Commission and Council |url=http://www.europarl.europa.eu/parliament/public/staticDisplay.do?id=46&pageRank=9&language=EN |access-date=12 June 2007 |publisher=European Parliament}}</ref> ===सुपरिवेक्षण शक्ति === ==सदस्य== {| class="wikitable" style="float: right; margin: 0 1em 0.5em; clear:right" |+ '''National apportionment of MEP seats (total 705)''' | {|style="font-size: 90%; width: 290px;" cellpadding="1" cellspacing="0" | {{DEU}} || <div style="width: 96px; height: 4px; background: #555555;"></div> || 96 (13.62%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" |{{FRA}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 74px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 79 (11.21%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{ITA}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 73px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 76 (10.78%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{ESP}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 54px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 59 (8.37%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{POL}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 51px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 52 (7.38%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{ROU}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 32px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 33 (4.68%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{NLD}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 26px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 29 (4.11%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{BEL}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 22px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 21 (2.98%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{CZE}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 21px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 21 (2.98%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{GRC}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 21px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 21 (2.98%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{HUN}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 21px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 21 (2.98%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{PRT}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 21px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 21 (2.98%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{SWE}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 20px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 21 (2.98%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{AUT}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 18px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 19 (2.70%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{BGR}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 17px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 17 (2.41%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{DNK}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 13px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 14 (1.99%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{FIN}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 13px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 14 (1.99%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{SVK}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 13px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 14 (1.99%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{IRL}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 11px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 13 (1.84%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{HRV}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 11px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 12 (1.70%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{LTU}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 11px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 11 (1.56%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{LVA}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 8px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 8 (1.13%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{SVN}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 8px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 8 (1.13%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{EST}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 6px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 7 (0.99%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{CYP}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 6px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 6 (0.85%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{LUX}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 6px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 6 (0.85%) |- | style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | {{MLT}} || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | <div style="width: 6px; height: 4px; background: #555555;"></div> || style="border-top: 1px solid #aaaaaa;" | 6 (0.85%) |} |} <noinclude> [[Category:European Parliament apportionment|{{PAGENAME}}]] </noinclude> सांसदहरूलाई मेम्बर्स अफ युरोपियन पार्लियामेन्ट ({{lang-en|Members of the European Parliament}}, MEPs) भनेर चिनिन्छ। तिनीहरू हरेक पाँच वर्षमा बालिग मताधिकारद्वारा निर्वाचित हुन्छन् र राजनीतिक निष्ठा अनुसार बस्छन्। करिब ४० प्रतिशत महिला छन् । प्रत्यक्ष चुनाव हुनुअघि, १९८९ मा, तिनीहरूको राष्ट्रिय संसदहरूले नियुक्त गरेका थिए। == वार्षिक खर्च == युरोपेली संसदको वेबसाइटका अनुसार, २०२१ को लागि वार्षिक संसद बजेट € २.०९४ बिलियन थियो, जुन इयु बजेटको १.२ % हुन्छ। मुख्य खर्च :<ref>{{Cite web |title=Parliament's budget |url=https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/organisation-and-rules/parliaments-budget |access-date=2022-09-17 |website=europarl.europa.eu |language=en}}</ref> *४५% – कर्मचारी (कर्मचारी खर्च, अनुबंध एजेन्ट, भाषिक सेवाहरू) * २२% – सञ्चालन खर्च (भवन, आईटी, प्रशासन) * २६% – राजनीतिक गतिविधि (सदस्य, राजनीतिक समूह, पार्टी र फाउण्डेशनका गतिविधिहरू) * ६% – सञ्चार === तलब र खर्च === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{ढाँचा:European Union topics}} [[श्रेणी:युरोपेली सङ्घ]] dtyd5iygm238xv152zh8u0xfupi3h3s 0 125047 1395283 1356127 2026-11-09T12:14:00Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395283 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|कर्णाली प्रदेशको जिल्ला}} {{For|भूतपूर्व जिल्ला|रुकुम जिल्ला}} {{Infobox settlement | type = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | name = | native_name = | nickname = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | motto = | image_skyline =Chauarjahari.jpg | image_alt = | image_caption = [[चौरजहारी नगरपालिका|चौरजहारी]] | image_map = West Rukum Karnali locator.png | map_alt = | map_caption = कर्णाली प्रदेशमा पश्चिम रुकुम जिल्लाको अवस्थिति (गाढा पहेँलो) | image_map1 = | mapsize1 = | map_alt1 = | map_caption1 = | coordinates = {{coord|28.63|82.49|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[सार्वभौम सम्पन्न राष्ट्रहरूको सूची|देश]] | subdivision_name = {{NPL}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | parts_type = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|स्थानीय तहहरू]] | parts_style = coll | p1 = [[नेपालका सहरहरूको सूची|'''नगरपालिका''']] | p2 = [[मुसिकोट नगरपालिका, पश्चिम रुकुम|मुसिकोट]] | p3 = [[चौरजहारी नगरपालिका|चौरजहारी]] | p4 = [[आठबिसकोट नगरपालिका|आठबिसकोट]] | p17 = [[नेपालका गाउँपालिकाहरूको सूची|'''गाउँपालिका''']] | p18 = [[बाँफिकोट गाउँपालिका|बाँफिकोट]] | p19 = [[त्रिवेणी गाउँपालिका, पश्चिम रुकुम|त्रिवेणी]] | p20 = [[सानीभेरी गाउँपालिका|सानीभेरी]] | established_title = स्थापना | established_date =वि.सं २०७४<ref>{{cite web|title=नेपालमा अब ७७ जिल्ला !|url=https://baahrakhari.com/detail/35201|date=शुक्रबार, भदौ ९, २०७४|accessdate=२६ असोज २०८२|work=बाह्रखरी|publisher=|language=नेपाली|archive-url=https://web.archive.org/web/20260928180735/https://baahrakhari.com/detail/35201|archive-date=2026-09-28}}</ref> | seat_type = सदरमुकाम | seat = [[खलङ्गा, पश्चिम रुकुम|खलङ्गा]] <small> ([[मुसिकोट नगरपालिका, पश्चिम रुकुम|मुसिकोट नगरपालिका]]) | leader_title = प्रमुख | leader_name = | leader_party = | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = | leader_title2 = [[नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची|निर्वाचन क्षेत्रहरू]] | leader_name2 = १ सिट [[पश्चिम रुकुम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पश्चिम रुकुम १]] | leader_title3 = [[नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची|प्रदेश सभा निर्वाचन क्षेत्रहरू]] | leader_name3 = २ सिट [[पश्चिम रुकुम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पश्चिम रुकुम १(क)]] र<br/>[[पश्चिम रुकुम १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पश्चिम रुकुम १(ख)]] | government_footnotes = <ref>{{cite web|url=https://daorukumwest.moha.gov.np/|title=जिल्ला प्रशासन कार्यालय, पश्चिम रुकुम}}</ref> | government_type = [[जिल्ला समन्वय समिति (नेपाल)|जिल्ला समन्वय समिति]] | governing_body = [[जिल्ला समन्वय समिति (नेपाल)|जिसस]], पश्चिम रुकुम | area_footnotes = | area_total_km2 = 1,213.49 | area_note = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_min_m = | elevation_max_m = | population_footnotes = <ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=66|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 166740 | population_as_of = [[राष्ट्रिय जनगणना २०७८|वि.सं २०७८]] | population_density_km2 = auto | population_note = | population_rank = | population_blank1_title = घरधुरी | population_blank1 =37303 | demographics_type1 = [[जनसाङ्ख्यिकी]] | demographics1_title1 = जातीय समूहहरू | demographics1_info1 = [[क्षेत्री]], [[कामी जाति|कामी]], [[मगर जाति|मगर]] | demographics1_title2 = महिला ♀ | demographics1_info2 = ५१.४% | demographics1_title3 = पुरुष ♂ ९४.६८/१०० महिला | demographics1_info3 = | demographics_type2 = [[मानव विकास सूचकाङ्क]] | demographics2_title1 = प्रतिव्यक्ति आय | demographics2_info1 = | demographics2_title2 = गरिबी दर | demographics2_info2 = | demographics2_title3 = [[साक्षरता दर]] | demographics2_info3 = ७५.७४% | demographics2_title4 = | demographics2_info4 = | blank_name_sec1 = [[नेपालमा बोलिने भाषाहरू|आधिकारिक भाषा]](हरू) | blank_info_sec1 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | blank_name_sec2 = | blank_info_sec2 = | timezone1 = [[नेपाली समय]] | utc_offset1 = +०५:४५ | area_code_type = [[नेपालमा टेलिफोन कोड|टेलिफोन कोड]] | area_code = ०८८ | website = [https://daorukumwest.moha.gov.np/ जिप्रका, पश्चिम रुकुम] [https://dccrukumwest.gov.np/ जिसस, पश्चिम रुकुम] | footnotes = }} '''पश्चिम रुकुम जिल्ला''' नेपालको [[कर्णाली प्रदेश]]मा अवस्थित एक पहाडी जिल्ला हो।<ref name="erukum">{{cite web |url= http://103.69.124.141/ |title=स्थानीय तहहरुको विवरण |language=नेपाली |website=www.mofald.gov.np |publisher=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|access-date=8 April 2018}}</ref> यो जिल्ला प्रदेशका १० जिल्लाहरू मध्ये एक हो।<ref>{{Cite web|title=कान्छो जिल्लाको तोतेबोलीः किन टुक्रियो पूर्वी रुकुम ?|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/12/725383|access-date=2020-10-22|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> जिल्लाको सदरमुकाम [[खलङ्गा, पश्चिम रुकुम|खलङ्गा]] हो। औपचारिक रूपले पश्चिमी रुकुम जिल्ला [[रुकुम जिल्ला]]कै एक भाग थियो। २०७४ मा, राज्यले प्रशासनिक विभाजनको पुनर्निर्माण गरेपछि रुकुम र [[पूर्वी रुकुम जिल्ला|पूर्वी रुकुम]] गरि दुई जिल्लामा विभाजन गरिएको थियो। पश्चिम रुकुम जिल्लाको कुल क्षेत्रफल १,२१३.४९ वर्ग किलोमिटर (४६८.५३ वर्ग माइल) रहेको छ भने यस जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|२०७८ को जनगणना]] अनुसार १,६६,७४० रहेको थियो।<ref name="जनगणना २०७८"/> पश्चिम पहाडी क्षेत्रमा अवस्थित पश्चिम रुकुम पहाडी जिल्ला हो। यो जिल्लामा धेरै उपत्यकाहरू छन्। यसको सिमाना पाँच जिल्लासँग जोडिएको छ। [[लुम्बिनी प्रदेश]]को [[पूर्वी रुकुम जिल्ला|पूर्वी रुकुम]] र [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] पूर्वमा, दक्षिणमा [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]], पश्चिममा [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] र उत्तरतर्फ [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] रहेको छ। == जनसाङ्ख्यिकी == {{Historical populations |title = |align = center |clear = |direction = |percentages = pagr |state = |type = |shading = off |width = |subbox = |pop_name = |year_name = जनगणना वर्ष (वि.सं) |percent_name = |footnote = |source = सिटी पपुलेसन<ref>{{cite web |title=NEPAL: Administrative Division |url=http://www.citypopulation.de/en/nepal/admin/ |website=www.citypopulation.de |language=en}}</ref> |graph-pos = bottom |graph-width = |graph-height = |percol = |cols = |perrow = |rows = |२०३८|98,662 |२०४८|115,888 |२०५८|140,387 |२०६८|155,383 |२०७८|166,354 }} [[राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] अनुसार, पश्चिम रुकुम जिल्लाको जनसङ्ख्या १,६६,३५४ थियो। जनसङ्ख्याको ९.९२% ५ वर्ष मुनिका छन्। यहाँको [[साक्षरता दर]] ७५.७४% छ र लिङ्ग अनुपात प्रति १०५६ महिलामा १००० पुरुष छ। ९९,१४३ (५९.४६%) नगरपालिकाहरूमा बसोबास गर्दछन्।<ref name="provincialreport">{{Cite web |title=Provincial/District/Local reports: Karnali Province |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/files/result-folder/province/Karnali_Province_census_report.pdf |access-date= |website=राष्ट्रिय जनगणना २०७८ |publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]}}</ref> {{Pie chart |thumb = left |caption=पश्चिम रुकुम जिल्लाका जातजातिहरू (वि.सं २०७८)<ref name="caste"/> |label1 = [[क्षेत्री]] |value1 = 53.11 |color1 = red |label2 = [[कामी जाति|कामी]] |value2 = 14.77 |color2 = salmon |label3 = [[मगर जाति|मगर]] |value3 = 13.78 |color3 = darkturquoise |label4 = [[ठकुरी]] |value4 = 5.91 |color4 = crimson |label5 = [[बाहुन]] |value5 = 3.73 |color5 = orange |label6 = [[दमाई जाति|दमाई]] |value6 = 3.66 |color6 = darksalmon |label7 = [[सार्की जाति|सार्की]] |value7 = 2.13 |color7 = lightsalmon |label8 = दसनमी |value8 = 1.06 |color8 = darkorange |label9 = अन्य पहाडी जनजाति |value9 = 1.02 |color9 = teal |label10 = अन्य|value10 = 0.83 |color10 = grey }} ८५% जनसङ्ख्याको साथ जिल्लामा खस मानिसहरूको बाहुल्यता रहेको छ। [[क्षेत्री]]हरू ५३% जनसङ्ख्या सहित जिल्लामा बहुसङ्ख्यक छन्, जबकि खस दलितहरू जनसङ्ख्या २१% रहेको छ। पहाडी जनजातिहरूले जनसङ्ख्याको १५% ओगटेका छन्, जसमध्ये मगरहरू जनसङ्ख्याको १४% रहेको छ।<ref name="caste">{{Cite web |title=Table 1: Caste/Ethnicity and sex |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/downloads/caste-ethnicity |access-date=2024-03-16 |website=राष्ट्रिय जनगणना २०७८ |publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]}}</ref> {{Pie chart |caption = पश्चिम रुकुम जिल्लामा बोलिने भाषाहरू (वि.सं २०७८)<ref name="mothertongue"/> |thumb = right |label1 = [[नेपाली भाषा|नेपाली]] |value1 = 98.35 |color1 = orange |label2 = [[मगर भाषा|मगर खाम]] |value2 = 1.22 |color2 = violet |label3 = अन्य |value3 = 0.43 |color3 = grey }} [[राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] अनुसार, जनसङ्ख्याको ९८.३५% [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र १.२२% [[मगर भाषा|मगर खाम]]लाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दछन्।<ref name="mothertongue">{{Cite web |title=Table 5: Mother tongue and sex |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/downloads/caste-ethnicity |access-date= |website=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]}}</ref> {{bar box | title = पश्चिम रुकुम जिल्लाको धर्मगत तथ्याङ्क (वि.सं २०७८)<ref name="religion">{{Cite web |title=Table 5: Religion and sex |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/downloads/caste-ethnicity |access-date=2024-03-16 |website=राष्ट्रिय जनगणना २०७८ |publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]}}</ref> | titlebar = #Fcd116 | left1 = धर्म | right1 = प्रतिशत | float = left | bars = {{bar percent|[[नेपालमा हिन्दु धर्म|हिन्दु]]|darkorange|97.53}} {{bar percent|[[इसाई धर्म|इसाई]]|dodgerblue|1.23}} {{bar percent|[[नेपालमा बुद्ध धर्म|बुद्ध]]|Yellow|0.61}} {{bar percent|प्रकृति|limegreen|0.57}} {{bar percent|अन्य वा उल्लेख नभएका|black|0.06}} }} {{clear}} == यातायात == पश्चिम रुकुम दुर्गम जिल्ला मानिए पनि [[नेपालको जनआन्दोलन २०६३|२०६३ को दोस्रो जनआन्दोलन]]पछि यातायात तीव्र रुपमा विस्तार हुँदै गएको छ। हालै सडक निर्माण भएसँगै बस र जीप सेवा काठमाडौँलगायत दक्षिणी मैदान र प्रमुख सहरसँग लिङ्क सहितको सुविधा प्राप्त भएको छ। नेपालगञ्ज र [[काठमाडौँ]]बाट दुई विमानस्थलले यात्रु उडानका लागि सुरक्षित तर गौण सुविधा प्रदान गर्छन्। मुसिकोटलाई सल्यान खलङ्गा, तुलसीपुर र [[महेन्द्र राजमार्ग]] दक्षिणतर्फ जोड्न राप्ती राजमार्ग (विसं २०६६ सम्म) निर्माणाधीन थियो। अर्कोतर्फ, नेपालकै सपनाको परियोजना "मध्यपहाडी ल‍कमार्ग" निर्माणाधीन अवस्थामा रहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=यस्तो बन्दैछ राष्ट्रको गौरव मध्यपहाडी लोकमार्ग|युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2015/02/240217|कार्य=|प्रकाशक=अनलाइन खबर|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२० अप्रिल २०२२}}</ref> === राप्ती राजमार्ग === दाङ तुलसीपुरबाट पश्चिमी रुकुम मुसिकोटसम्म लगभग चार घण्टाको बस यात्रा लाग्छ। === मध्य-पहाडी लोकमार्ग === मध्य-पहाडी लोकमार्ग निर्माणाधीन छ। यो १२ अञ्चल, २४ जिल्ला र २१५ गाविस (पुरानो विभाजन) हुँदै जाने राष्ट्रिय गौरवको परियोजना हो। १,७६७ किलोमिटरको कुल लम्बाइ भएको यो राजमार्गले पूर्वमा पाँचथर जिल्लाको चियो भञ्ज्याङलाई पश्चिममा बैतडी जिल्लाको झुलाघाटसँग जोड्छ। काठमाडौँबाट मुसिकोट पुग्न बस यात्रा २४ घण्टा लाग्छ। === विमानस्थलहरू ‍‍‍=== पश्चिमी रुकुममा चौरजहारी र सल्ले गरि दुईवटा विमानस्थलहरू छन्। चौरजहारी विमानस्थल [[भेरी नदी]]को नजिक अवस्थित छ, समुद्र सतहबाट ७६२ मिटर उचाइमा र पैदल मार्ग र घोडाको बाटोबाट मात्र पहुँचयोग्य छ, जसमा ८५० मिटर लामो र ३० मिटर चौडा घाँसे मैदान छ। गृहयुद्ध अघि यो सरकारी, गैरसरकारी संस्थाका कर्मचारीहरू, सहायताकर्मीहरू र ब्याकप्याकरहरूको लागि रुकुमको यात्राको प्राथमिक माध्यम थियो। विमानस्थलमा १० वटा विमान पार्किङ ठाउँहरू छन्। नेपालगञ्जबाट रुकुम सल्ले विमानस्थलसम्म उडान १५-२० मिनेट लाग्छ। रुकुम सल्ले विमानस्थल जिल्ला सदरमुकाम मुसिकोट नजिकै अवस्थित छ। राप्ती राजमार्गले सल्ले विमानस्थललाई छोएको हुनाले यो पैदल मार्ग र सडक यातायातद्वारा पहुँचयोग्य छ। यसको धावनमार्ग ६५० मिटर लामो छ जसमा चारवटा विमान पार्किङ गर्न सकिन्छ। काठमाडौँबाट रुकुमसल्ले विमानस्थलको उडान लगभग ९० मिनेट लाग्छ भने नेपालगञ्जबाट उडान लगभग २० मिनेट लाग्छ। == प्रशासनिक विभाजनहरू == जिल्लामा ६ स्थानीय तहहरू छन्, जसमध्ये ३ नगरपालिका र ३ गाउँपालिकाहरू रहेका छन्।<ref>{{cite web |title=स्थानिय तह |url=https://sthaniya.gov.np/gis/ |access-date=२० असोज २०८२ |publisher=सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय |language=नेपाली}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+पश्चिम रुकुम जिल्लाका स्थानीय तहहरू !क्रम !स्थानीय तहहरू !समावेश गाविसहरू !वडा सङ्ख्या !केन्द्र !जनसङ्ख्या ([[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं २०७८]]) !क्षेत्रफल (वर्ग<br>किमी) !जनघनत्व (वर्ग<br>किमी) |- |१ |[[मुसिकोट नगरपालिका, पश्चिम रुकुम|मुसिकोट नगरपालिका]] |[[खलङ्गा, पश्चिम रुकुम|खलङ्गा]], [[साँख]], [[चौखावाङ]], [[भलाक्चा]], [[छिवाङ]] र [[स्यालापाखा]] गाविस वडा नं. ३-४ |१४ |[[खलङ्गा, पश्चिम रुकुम|खलङ्गा]] |३४,२७० |१३६.०६ |२५० |- |२ |[[चौरजहारी नगरपालिका]] |[[विजयश्वरी]], [[कोटजहारी]], [[खोलागाउँ]], [[पुर्तिमकाँडा]] वडा नं. ४,५,९ र [[नुवाकोट, पश्चिम रुकुम|नुवाकोट]] वडा नं. १-२,४-९ |१४ |[[विजयश्वरी]] |२८,९५६ |१०७.३८ |२७० |- |३ |[[आठबिसकोट नगरपालिका]] |आठबिसकोट, [[आठबिस डाँडागाउँ]], [[घेत्मा]], [[गोतामकोट]] र [[स्यालाखादी]] र [[मग्मा]] गाविस (७,८) |१४ |आठबिसकोट |३५,९१७ |५६०.३४ |६४ |- |४ |[[बाँफिकोट गाउँपालिका]] |[[पिपल, पश्चिम रुकुम|पिपल]], [[बाँफिकोट]], [[झुला]], [[मग्मा]] गाविस १-६,९ र [[दुली]] गाविस वडा नं. ४-६ |१० |[[बाँफिकोट]] |२१,०३३ |१९०.४३ |११० |- |५ |[[त्रिवेणी गाउँपालिका, पश्चिम रुकुम|त्रिवेणी गाउँपालिका]] |[[रुगा]], [[खारा]], [[मुरू]], [[पेउघा]] र [[नुवाकोट, पश्चिम रुकुम|नुवाकोट]] गाविस वडा नं. ३ |१० |सिम्रुतु खारानेटा |२०,५२५ |८५.४९ |२४० |- |६ |[[सानीभेरी गाउँपालिका]] |[[सिम्ली]], [[गराइला]], [[अर्मा]], [[दुली]] गाविस वडा नं. १-३,७-९ र [[पुर्तिमकाँडा]] गाविस वडा नं. १-३,६-८ |११ |[[सिम्ली]] |२४,७५९ |१३३.८ |१९० |} [[File:NepalRukumDistrictmap.png|thumb|रुकुम जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [http://103.69.124.141/ सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय] * [https://dccrukumwest.gov.np/ne-brief-introduction/ जिसस पश्चिम रुकुम] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220509042516/https://dccrukumwest.gov.np/ne-brief-introduction/ |date=2022-05-09 }} {{पश्चिम रुकुम जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} {{नेपालका जिल्लाहरू}} [[श्रेणी:पश्चिम रुकुम जिल्ला| ]] [[श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका जिल्लाहरू]] pwixmgfl0exoh1ul8zfn7zfl0injtjy 0 125074 1395571 1353759 2026-11-10T05:53:17Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395571 wikitext text/x-wiki '''हरिदेवी कोइराला''' (माइती नाम: '''भट्टराई;''' जन्म १७ चैत २०१५) एक नेपाली गायिका हुन। ५ दशक लामो काम उनले ८०० भन्दा बढी गीत गाएकी छिन् र ८० भन्दा बढी एल्बम रेकर्ड गरिन्। कोइरालाले साहित्यिक, सांगीतिक र सामाजिक सङ्घसंस्थाबाट २५० भन्दा बढी पुरस्कार प्राप्त गरिसकेका छन्। उनले आफ्नो पहिलो एल्बम ''पीना खबर'' [[काठमाडौँ|काठमाडौँमा]] रेकर्ड गरेपछि उनी छिट्टै प्रसिद्धिमा पुगिन्। उनका केही चर्चित गीतहरूमा "आइना हेररा", "पैना खबर", "फुलको बसना", "झिल झिल सितारा", र "आमा तिमरो दुधको वराले" पर्छन्। == बाल्यकाल == हरिदेवी कोइरालाको जन्म १७ चैत २०१५ [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]], [[गण्डकी प्रदेश]], [[नेपाल|नेपालको]] एक हिन्दु [[ब्राह्मण|बाहुन]] परिवारमा भएको थियो। <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.newsofnepal.com/2018/06/30/114414/|title=व्यक्तिवृत्त: होनहार कवि/गायिका हरिदेवी कोइराला|website=News of Nepal|language=ne|accessdate=1 February 2022}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/others/156669-1533959760.html|title=लोकसङ्गीतकी कोइली|website=नागरिक|language=ne|accessdate=1 February 2022}}</ref> उनको हजुरआमाले हिन्दु देवता [[विष्णु|विष्णुको]] नामबाट "हरि" नाम राखिदिनु भयेको थियो। उनी आफ्नो युवावस्थामा आफ्नो नामलाई घृणा गरेको सम्झन्छिन्। कोइराला आफ्नो परिवारको चौध मध्ये आठौं सन्तान थिइन्। सानै उमेरमा उनी कविता र गीत लेख्थिन्। उनले हरेक बिहान आफ्नी हजुरआमालाई गीत पनि गायेकी थिन। कोइराला [[नारायणगोपाल गुरूवाचार्य|नारायण गोपाल]], [[तारादेवी|तारा देवी]], [[अरुणा लामा]], [[रामकृष्ण ढकाल]], लोकबहादुर क्षेत्री, [[धर्मराज थापा]], र [[झलकमान गन्धर्व|झलकमान गन्धर्भ]] जस्ता गायकहरूबाट प्रभावित थिएँ। उनका मनपर्ने पुस्तकहरू [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा|लक्ष्मी प्रसाद देवकोटाको]] ''[[मुनामदन|मुना मदन]]'' (१९३६) र [[भूपि शेरचन|भूपी शेरचनको]] ''[[घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे|घुम्ने मेच्माथि अन्दो मान्छे]]'' (१९६८) थिएँ। उनले आफ्नो [[माध्यमिक शिक्षा]] पोखराको बाराही माविमा पूरा गरिन्। कोइरालाको २०३४ साल मा रामबहादुर कोइरालासँग [[मागी विवाह|विवाह]] भएको थियो। <ref name=":2">{{Cite web|url=https://shilapatra.com/detail/10989/|title=‘हम्काइलो’देखि ‘श्रीमान् मन्त्री हुँदा’सम्म|website=Shilapatra|language=ne|accessdate=1 February 2022}}</ref> == क्यारियर == उनको विवाह पछि, कोइरालाका श्रीमान् र उनको परिवारले साथ दिए र उनलाई गीत रेकर्ड गर्न प्रोत्साहित गरे। २०४० तिर श्रीमान्सँगै उनी गीत रेकर्ड गर्न [[काठमाडौँ|काठमाडौँ]] गइन्। [[प्रेमराजा महत]]को सहयोगमा कोइरालाले निजी रेकर्डिङ स्टुडियोमा आफ्नो पहिलो एल्बम ''[[पाइनँ खबर]]'' रेकर्ड गरिन् र स्टुडियोलाई करिब ६ हजार [[नेपाली रुपैयाँ]] तिरेका थिन। एक महिना पछि, उनको पहिलो एल्बम सार्वजनिक रूपमा रिलीज भयो र यसले सकारात्मक प्रतिक्रिया पाए। शीर्षक गीतले एक प्रवासी कामदारकी श्रीमतीले महिनौंदेखि आफ्नो श्रीमान्बाट नसुनेको पीडाको कथा वर्णन गरेको छ। नवविवाहित जोडीका श्रीमान् कामको खोजीमा विदेश गएको देखेपछि उनी "पैना खबर" लेख्न प्रेरित भइन्। कोइरालाले ८०० भन्दा बढी गीत गाएका छन्, ८० भन्दा बढी एल्बम रेकर्ड गरिकी छन्, ८ वटा पुस्तक लेखेकी छिन्, १०० भन्दा बढी म्युजिक भिडियोमा देखा परिकि छिन्।<ref name=":0" /><ref name=":3">{{Cite web|url=https://archive.nepalitimes.com/article/nation/celebrating-womanhood-powerful-women-from-all-walks-of-life,4219|title=Untold stories of unsung heroes|last=Parker|first=Sara|date=March 2018|website=Nepali Times|accessdate=1 February 2022}}</ref> तीमध्ये "आइना हेररा", "पैना खबर", "फुलको बसना", "झिल झिल सितारा", र "आमा तिमरो दुधको वराले" लोकप्रिय छन्।<ref name=":2" /> उनले [[लैङ्गिक समानता]], [[तीज]] र आत्मनिर्भरताका गीतहरू गाएकी छिन्।<ref name=":3" /><ref>{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2014/08/183083|title=तीजमा बज्दैनन् अचेल हरिदेवीका गीत|website=Online Khabar|language=ne|accessdate=1 February 2022}}</ref> हरिदेवी कोइरालाको नाम नेपाली लोक सङ्गीत उद्योगमा सबैभन्दा परिचित नाम हो।<ref>{{Cite web|url=https://www.dainikpatra.com/2016/09/727/|title=के गर्दैछिन् ‘ऐना हेरेर’की गायिका|date=5 September 2016|website=Dainikpatra|language=ne|accessdate=1 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201160949/https://www.dainikpatra.com/2016/09/727/|archive-date=1 February 2022}}</ref> == पुरस्कारहरू == कोइरालाले साहित्यिक, सांगीतिक र सामाजिक सङ्घसंस्थाबाट २५० भन्दा बढी पुरस्कार प्राप्त गरिसकेका छन्।<ref name=":2" /> </ref> सन् २०१८ मा, उनलाई चाहना मिडिया द्वारा विशेष सम्मान उहाँले प्राप्त गर्नुभयो।<ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/lifetime-achievement-award-rastrakavi-madhav-prasad-ghimire|title='Lifetime Achievement Award' for Rastrakavi Ghimire|date=26 January 2018|website=The Himalayan Times|language=en|accessdate=1 February 2022}}</ref> सन् २०२१ मा, कोइरालालाई लोक सङ्गीत, लोक संस्कृति र लोक साहित्यमा उनको योगदानको लागि क्षेत्र प्रताप स्मृति साहित्य पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://gorkhapatraonline.com/arts/2021-11-14-50520|title=गायिका हरिदेवी कोइरालालाई क्षेत्रप्रताप साहित्य पुरस्कार प्रदान गरिने|website=[[गोरखापत्र]]|language=ne|accessdate=1 February 2022}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू]] [[श्रेणी:पोखराका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९५९ मा जन्म]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:नेपाली लोक गायकहरू]] 3hiw1iyr2wugdx78gw0ft7sj9j69viz 0 125263 1395579 1391535 2026-11-10T06:05:09Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395579 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपाली राजनीतिज्ञ}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = | native_name = हर्क राज राई | office1 = [[धरानको नगर प्रमुख|धरानको छैटौँ नगरप्रमुख]] | term_start1 = २०७९ जेठ ९ | term_end1 = २०८१ माघ ५ | deputy1 = आइन्द्रविक्रम बेघा | predecessor1 = तिलक राई | successor1 = आइन्द्रविक्रम बेघा (कार्यकारी) | office = [[श्रम संस्कृति पार्टी]]को अध्यक्ष | term_start = २०८२ कात्तिक १६ | term_end = | predecessor = ''पद स्थापना'' | successor = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1983|02|27|df=yes}} | birth_place = [[खार्तम्छा, खोटाङ|खार्तम्छा]], [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]], [[नेपाल]] | alma_mater = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] ([[राजनीति विज्ञान]]) | party = [[श्रम संस्कृति पार्टी]] | spouse= निर्मला सुब्बा | children= १ | father = तीलविक्रम राई | mother = जयमाया राई | website = | profession = {{hlist|[[राजनीतिज्ञ]]}} | nickname = | known_for = }} '''हर्क राज राई''' वा '''हर्क साम्पाङ''' (जन्म: २०३९ फागुन १५), एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन् जसले २०७९ देखि २०८२ सम्म [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान]]को छैठौँ [[धरानको नगर प्रमुख|नगर प्रमुख]]को रूपमा सेवा गरेका थिए। उनी धरानको इतिहासमा नगर प्रमुख पदमा निर्वाचित हुने पहिलो स्वतन्त्र उम्मेदवार हुन्। साम्पाङ वि.सं २०८२ कात्तिक देखि [[श्रम संस्कृति पार्टी]]का संस्थापक र अध्यक्षको रूपमा रहेका छन्।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2022/05/22/independent-candidate-harka-raj-rai-elected-mayor-of-dharan-sub-metropolitan-city|title=Independent candidate Harka Raj Rai elected mayor of Dharan Sub-Metropolitan City|website=The Kathmandu Post}}</ref><ref>{{cite web |title=धरानका मेयरको घोषणा- मोटरसाइकल नै चढ्छु |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/87440/2022-05-26 |website=Naya Patrika |language=en |access-date=2026-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250917102928/https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/87440/2022-05-26 |archive-date=2025-09-17 }}</ref><ref>{{cite web |title=हर्क साम्पाङमाथि पहिले लाठीचार्ज, अहिले फूल र अबिरको वर्षा |url=https://ekantipur.com/pradesh-1/2022/05/25/165346185444663985.html |website=कान्तिपुर |language=ne}}</ref> एउटा परम्परागत राई परिवारमा जन्मिएका साम्पाङ वि.सं २०७४ देखि नेपाली राजनीतिमा सक्रिय रहँदै आएका छन्। उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजनीति शास्त्रमा स्नातक तह उत्तीर्ण गरेका छन्। वि.सं २०७९ को स्थानीय तहको निर्वाचनमा विजयी भएपछि उनले धरानको नगरप्रमुखको रूपमा सेवा गरे र माघ २०८२ मा आफ्नो पदबाट राजीनामा दिए।<ref>{{cite web |title=पानी अभियन्ता हर्कराज साम्पाङ राई बने धरानको मेयर, पाए २०८२१ मत |url=https://ekagaj.com/article/election-local/100907/ |website=ekagaj |access-date=2022-08-07 |archive-date=2022-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522114719/https://ekagaj.com/article/election-local/100907/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220522114719/https://ekagaj.com/article/election-local/100907/ |date=2022-05-22 }}</ref> उनले कात्तिक २०८२ मा स्थापना भएदेखि नै श्रम संस्कृति पार्टीको अध्यक्षको रूपमा सेवा गर्दै आएका छन्। उनले २०८२ को '[[नेपालमा जेनजी आन्दोलन|जेनजी आन्दोलन]]' पश्चातको पृष्ठभूमिमा यस पार्टीको स्थापना गरेका थिए, जुन आन्दोलनका क्रममा उनी युवा नेतृत्वको आन्दोलनका लागि राजनीतिक सुधारको प्रतीकका रूपमा उदाएका थिए।<ref>{{Cite news |last=Ghimire |first=Binod |date=2025-10-19 |title=New parties emerge to challenge the old guard at March elections |url=https://kathmandupost.com/politics/2025/10/19/new-parties-emerge-to-challenge-the-old-guard-at-march-elections |work=[[The Kathmandu Post]] |access-date=2026-01-29}}</ref><ref>{{Cite web |title=Shram Sanskriti Party's initial commitments made public |url=https://therisingnepal.org.np/news/35421 |website=[[The Rising Nepal]] |date=2025-12-03 |access-date=2026-01-29 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा== साम्पाङको जन्म खोटाङको खार्ताम्छामा एक राई परिवारमा भएको थियो, जुन हाल केपिलासगढी गाउँपालिका अन्तर्गत पर्दछ। उनका पिता बेलायती गोर्खा सैनिक थिए।<ref>{{cite web |title=Independent candidate Harka Sampang becomes Dharan Mayor |url=https://english.khabarhub.com/2022/22/253633/ |website=Khabarhub |language=en}}</ref> ​ उनले शुक्रबारे विद्यालयबाट प्रवेशिका परीक्षा उत्तीर्ण गरेपछि उच्च शिक्षाका लागि २०५४ सालमा धरान बसाईं सरेका थिए।<ref>{{cite news |title=हर्क साम्पाङ् जसले धरानको तिर्खा मेट्ने लक्ष्य राखेका छन् |url=https://www.bbc.com/nepali/news-61576133 |website= बीबीसी नेपाली |language=नेपाली}}</ref> ​ साम्पाङले धरानस्थित त्रिभुवन विश्वविद्यालयको महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पसबाट अङ्ग्रेजी र राजनीति शास्त्रमा स्नातक तह उत्तीर्ण गरी शिक्षकको रूपमा काम सुरु गरेका थिए। उच्च शिक्षा पूरा गरेपछि उनी वैदेशिक रोजगारीका लागि मलेसिया, इराक र अफगानिस्तान गएका थिए।<ref name=":3">{{Cite web |title=हर्क साम्पाङ- अ रेभुलुसन |url=https://www.setopati.com/election/localelection/272021/ |access-date=2022-05-29 |website=Setopati |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=धरान |first=रोहित राई |title=को हुन् धरानका 'वेटिङ मेयर' हर्कराज राई साम्पाङ? |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/NirwachanBishes/830641-1653122558.html |website=nagariknews.nagariknetwork.com}}</ref> ==प्रारम्भिक राजनीतिक जीवन== ६ वर्ष विदेशमा काम गरेपछि उनी धरान फर्किएर भ्रष्टाचार विरुद्ध विरोध जनाउनका लागि 'नेसनल युनिटी नेटवर्क' खोलेका थिए। उनी धरानमा भएको कर वृद्धि, खोलाबाट हुने अवैध बालुवा उत्खनन र खानेपानीको अभाव विरुद्धका आन्दोलनहरूमा पनि संलग्न थिए। २०७२ मा साम्पाङ मदन भण्डारी भित्री मधेश राजमार्ग विस्तारका कारण विस्थापित भएका व्यक्तिहरूको संयोजक बनेका थिए।<ref name=":3" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> साम्पाङको नेतृत्वदायी यात्रा ग्रास रुटबाट सुरु भएको थियो। उनी सामाजिक कार्यमा गहिरोसँग संलग्न थिए, जसमा मुख्यतया वातावरणीय संरक्षण र खानेपानी व्यवस्थापनमा केन्द्रित थियो—जुन त्यस समय धरानका सबैभन्दा जटिल समस्याहरू थिए।<ref>{{Cite web |title=Harka Sampang files for party registration |url=https://en.setopati.com/political/165332/ |access-date=2025-09-28 |website=Setopati}}</ref> उनले सरसफाई अभियानहरू आयोजना गरी सहरको बढ्दो खानेपानी सङ्कटको दिगो समाधानका लागि वकालत गरेका थिए। यी प्रयासहरूले जनताको मन जित्दा उनी समुदायका आवश्यकताहरू बुझ्ने नेताका रूपमा छिट्टै परिचित हुन थालेका थिए। साम्पाङले २०७६ को स्थानीय उप-निर्वाचनमा धरानको नगर प्रमुखका लागि स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिँदा त्यतिबेला उनले मात्र ४२२ मत प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite web |date=2023-05-22 |title=Harka Sampang's drive for drinking water in Dharan: By people, for people - OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/drinking-water-in-dharan-mayor-drive.html |access-date=2023-07-18 |language=en}}</ref> * २०७९ को निर्वाचनमा साम्पाङले पुनः स्वतन्त्र रूपमा नगर प्रमुख पदमा प्रतिस्पर्धा गरी ३९.८% मत प्राप्त गर्दै नगरप्रमुखको रूपमा निर्वाचित भएका थिए। निर्वाचन आयोगले उनलाई चुनाव चिन्हको रूपमा 'लौरो' प्रदान गरेको थियो। उनले [[नेपाली काङ्ग्रेस]] र [[नेकपा (एमाले)]] का उम्मेदवारहरूलाई पराजित गर्दै २०,८२१ मत प्राप्त गरी नगर प्रमुखको पदमा निर्वाचित भएका थिए। <ref>{{cite web |title=को हुन् धरानमा एमालेको गढ भत्काउने स्वतन्त्रका साम्पाङ |url=https://annapurnapost.com/news/dharan-6-204616 |website=Annapurna Post |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=धरानको मेयरमा स्वतन्त्र उम्मेदवार हर्क साम्पाङ निर्वाचित |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/05/1131435 |website=[[अनलाइन खबर]]}}</ref> ==नगर प्रमुखको रूपमा कार्यकाल== साम्पाङले २०७९ जेठ ९ देखि २०८१ माघ ५ सम्म धरान उपमहानगरपालिकाको नगर प्रमुखको रूपमा सेवा गरेका थिए। उनको कार्यकाल "श्रमको राजनीति" र प्रत्यक्ष जनपरिचालनमा केन्द्रित रहेको थियो, जसलाई प्रायः विकासको 'धरान मोडल' भनेर चिनिन्छ।<ref>{{cite web |title=Meet the man who could be Nepal’s next prime minister |url=https://katmandujournal.com/2025/11/30/meet-the-man-who-could-be-nepals-next-prime-minister/ |website=Katmandu Journal |publisher=Katmandu Journal Private Limited |date=30 November 2025 |access-date=11 January 2026}}</ref> ===श्रमदान अभियान र पूर्वाधार=== साम्पाङको प्रशासन सबैभन्दा बढी श्रमदान (स्वैच्छिक श्रम योगदान) अभियानका लागि चिनिन्थ्यो, जसले बाह्य ऋणमाथिको निर्भरतालाई अस्विकार गर्दै सामुदायिक प्रयासलाई प्राथमिकता दिएको थियो।<ref name=":2">{{Cite web |title=धरानवासीले किन पत्याए हर्क साम्पाङलाई? |url=https://www.himalkhabar.com/news/130043 |access-date=2022-05-29 |website=Himal Khabar |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529004311/https://www.himalkhabar.com/news/130043 |archive-date=2022-05-29}}</ref> *'''खानेपानी आपूर्ति:''' दीर्घकालीन खानेपानी सङकटको सामना गर्दै, साम्पाङले खार्खोला, मायाखोला र कोकाहा खोलाका मुहानहरूबाट ४२ किलोमिटरभन्दा लामो पाइपलाइन बिछ्याउन हजारौँ स्वयंसेवकहरूलाई परिचालन गरेका थिए। यस आयोजनाले सहरको आपूर्तिमा दैनिक करिब ७ लाख लिटर पानी थपेको थियो। यो समुदाय-नेतृत्वको दृष्टिकोणमा सार्वजनिक चन्दाबाट करिब ७ करोड ४ लाख रुपैयाँ खर्च भएको थियो जुन अघिल्ला सरकारी आयोजनाहरूको अर्बौं रुपैयाँको अनुमानको तुलनामा निकै कम थियो। यी प्रयासहरूको लागि, साम्पाङलाई २०८० मा 'वर्ल्ड बुक अफ रेकर्ड्स' बाट मान्यता प्रमाणपत्र प्रदान गरिएको थियो। *'''वनीकरण:''' उनले "बिरुवा उपहार" अभियान सुरु गरी प्रत्येक शुक्रबार साप्ताहिक वृक्षारोपण अभियानको नेतृत्व गरेका थिए। २०८२ मा सहरको जलाधार क्षेत्र जोगाउन १ लाखभन्दा बढी बिरुवाहरू रोपिएका थिए, जसमा साम्पाङले १ करोड रुख रोप्ने दीर्घकालीन लक्ष्य राखेका थिए। ===स्थानीय औद्योगिकीकरण=== साम्पाङले आत्मनिर्भरतालाई बढावा दिन 'माया धराने' ब्रान्ड अन्तर्गत साना उद्योगहरू स्थापना गरेका थिए। *'''साबुन कारखाना:''' २०८१ मा सुरु गरिएको यो कारखानाले स्थानीय रूपमा लुगा धुने र नुहाउने साबुन उत्पादन गर्दछ। यस परियोजनाले स्थानीय युवाहरू, विशेष गरी लागुऔषध दुर्व्यसनीबाट मुक्त हुँदै गरेका व्यक्तिहरूलाई रोजगारी प्रदान गरेको थियो। *'''बेसार प्रशोधन केन्द्र:''' २०८२ जेठमा सुरु भएको यो केन्द्रले स्थानीय किसानहरूले उब्जाएको प्राङ्गारिक बेसार प्रशोधन गर्छ। सञ्चालनको पहिलो महिनामै यस केन्द्रले ३८ लाख रुपैयाँ बराबरको बिक्री गरेको थियो, जसमा बेलायत र जापान जस्ता देशहरूमा गरिएको निर्यात समेत समावेश थियो। ===अन्तर्राष्ट्रिय र राष्ट्रिय ख्याति=== २०८१ असोजमा साम्पाङले 'सुम्निमा पारुहाङ' प्रतिमा लगायतका स्थानीय पूर्वाधारका लागि आर्थिक स्रोत जुटाउन संयुक्त अधिराज्यको दुई हप्ता लामो औपचारिक भ्रमण गरेका थिए। उनले सालिसबरीस्थित 'गोर्खा वेलफेयर ट्रस्ट' को भ्रमण गरी धरानको खानेपानी क्षमता दैनिक ४० लाख लिटरले बढाउने परियोजनामा उनीहरूले गरेको सहयोगका लागि कृतज्ञता व्यक्त गरेका थिए। २०८२ को भदौ महिनामा साम्पाङ राजनीतिक भ्रष्टाचार विरुद्ध युवाहरूले चलाएको "जेनजी आन्दोलन" मा एक राष्ट्रिय व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित भएका थिए। आन्दोलनकारीहरूले उनलाई "नयाँ राजनीतिक विकल्प" को नमुनाका रूपमा बारम्बार उल्लेख गरेका थिए। २०८२ भदौको अशान्तिपूर्ण समयमा उनी काठमाडौँका प्रदर्शनकारीहरूसँग सहभागी हुँदै उनको सङ्घीय राजनीतिमा प्रवेश गर्ने मनसायलाई सङ्केत गरेको थियो। ===सार्वजनिक सुविधाहरू र विद्यालय=== *'''श्रम संस्कृति पार्क:''' सर्दु र खर्दु खोला नजिकै पूर्ण रूपमा स्वैच्छिक श्रमदानबाट निर्माण गरिएको यो पार्कले सहरको श्रम संस्कृतिको सम्मान गर्दछ। हाल यो पार्क स्थानीयहरूको लागि एक प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य बनेको छ। *'''जेष्ठ नागरिक पार्क:''' जेष्ठ नागरिकहरूका लागि सुरक्षित मनोरञ्जन स्थल प्रदान गर्न यो पार्कको स्थापना गरिएको हो। लगभग पूर्ण रूपमा श्रमदानबाट निर्माण गरिएको यस परियोजनामा स्वयंसेवकहरूले बगैँचा सजावट, बाटो निर्माण र मनसुनको समयमा हुने भू-क्षयबाट बचाउन नदी नियन्त्रणका पर्खालहरू लगाउने काममा सहयोग गरेका थिए। यो पार्कको डिजाइन जेष्ठ नागरिकहरूको सहजता र शान्त वातावरणलाई ध्यानमा राखेर गरिएको छ। *'''बहुभाषिक पाठशाला:''' साम्पाङले आफ्नो सांस्कृतिक संरक्षण नीतिको रूपमा किराँत र लिम्बू लगायतका आदिवासी भाषाहरूलाई प्रवर्द्धन गर्न यस प्रतिष्ठानको सुरुवात गरेका थिए। ===राजीनामा र राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रवेश=== २०८२ माघ ५ का दिन [[सुनसरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी क्षेत्र नं. १]] बाट प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गर्न साम्पाङले आधिकारिक रूपमा नगरप्रमुख पदबाट राजीनामा दिएका थिए। *'''श्रम संस्कृति पार्टी:''' २०८२ कात्तिक १६ का दिन उनले आत्मनिर्भरता र श्रम संस्कृतिको विचारधारालाई जोड दिँदै श्रम संस्कृति पार्टी दर्ता गराएका थिए। *'''२०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचन:''' पदबाट राजिनामा दिएपछि, "धरान मोडल" लाई राष्ट्रिय स्तरमा पुर्‍याउने लक्ष्यका साथ उनले आफ्नो उम्मेदवारी दर्ता गराएका थिए। उनको राजीनामा पछि, उपप्रमुख अईन्द्र विक्रम बेघाले कार्यवाहक नगर प्रमुखको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। ==राजनीतिक दृष्टिकोण== साम्पाङको राजनीतिक विचारधारा 'श्रम संस्कृति' मा केन्द्रित छ, जसले चरम आत्मनिर्भरता, शारीरिक श्रमको मर्यादा र वैदेशिक परनिर्भरताको अन्त्यको वकालत गर्दछ। अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धप्रति उनको दृष्टिकोण "नेपाल-प्रथम" नीतिद्वारा परिभाषित छ जुन प्रायः आन्तरिक शासन व्यवस्थामा वैदेशिक कूटनीतिक प्रभावप्रतिको सार्वजनिक सशङ्कित भावद्वारा चिनिन्छ। ===टकरावपूर्ण नेतृत्व र कानुनी विवाद=== साम्पाङलाई सरकारी निकाय र अधिकारीहरूप्रति टकरावपूर्ण दृष्टिकोण राखेको भन्दै बारम्बार आलोचना गर्ने गरिएको छ। २०८२ उनी संयुक्त अधिराज्यको भ्रमणमा जाने क्रममा उप-प्रमुख आइन्द्र विक्रम बेघालाई बाइपास गरी एकपक्षीय रूपमा कार्यवाहक नगर प्रमुख नियुक्त गरेपछि एउटा ठूलो कानुनी विवाद उत्पन्न भएको थियो। अन्ततः उच्च अदालतले बेघाको पक्षमा फैसला सुनायो, जसमा साम्पाङले सामाजिक सञ्जालमार्फत एक निर्वाचित प्रतिनिधिमाथि अदालतको अधिकार रहेकोबारे प्रश्न उठाउँदै प्रतिक्रिया दिएका थिए। यसले उनलाई [[विधिको शासन]]को अपमान गरेको आरोपतर्फ डोर्‍याएको थियो। ==निर्वाचन इतिहास== {| class="wikitable" style="text-align:right" |+ नगर प्रमुख निर्वाचनको नतिजा |- ! शैली="width: 150px;" | उम्मेदवार ! शैली="width: 200px;" | राजनीतिक दल ! शैली="width: 100px;" | मत सङ्ख्या ! शैली="width: 80px;" | प्रतिशत ! शैली="width: 80px;" | परिवर्तन |- | style="text-align:left;" | हर्कराज राई | style="text-align:left;" | [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | २०,८२१ | ३९.८% | +३९.०% |- | style="text-align:left;" | किशोर राई | style="text-align:left;" | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | १६,०५१ | ३०.७% | -१९.०% |- | style="text-align:left;" | मञ्जु भण्डारी सुवेदी | style="text-align:left;" | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले)]] | १२,८२५ | २४.५% | -२०% |- | style="text-align:left;" | नरेश कुमार शाक्य | style="text-align:left;" | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | १,४८८ | २.८% | +२.५% |- | style="text-align:left;" | अन्य | style="text-align:left;" | - | १,१४२ | २.२% | - |- ! colspan="2" style="text-align:left;" | जम्मा सदर मत ! ५२,३३५ ! १००.०% ! |- ! colspan="2" style="text-align:left;" | बदर मत ! १०,५६२ ! ! |- ! colspan="2" style="text-align:left;" | जम्मा खसेको मत ! ६२,८९७ ! ! |- ! colspan="2" style="text-align:left;" | जम्मा मतदाता ! १००,३२४ ! ! |- ! colspan="5" style="text-align:left;" | स्वतन्त्र उम्मेदवार विजयी |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:स्वतन्त्र राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:सुनसरी जिल्लाका मानिसहरू]] rktzb8y15g87ft64chfc2egq1bx33xp 0 125389 1395442 1393018 2026-11-09T23:16:47Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395442 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu temple | name = शिलु महादेव मन्दिर | image = Shilu Mahadev Temple Fashi Degal Bhaktapur Durbar Square Bhaktapur Nepal Rajesh Dhungana (3).jpg | caption = [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|महाभूकम्पपछि]] पुनर्निर्माण गर्दै शिलु महादेव मन्दिर | deity = शिलु [[शिव|महादेव]] ([[गोसाइँकुण्ड]]) | location = [[भक्तपुर दरबार क्षेत्र]] | district = [[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] | province = [[बागमती प्रदेश]] | country = [[नेपाल]] | map_type = Nepal Bagmati Province#Nepal | coordinates = {{coord|27|40|20.36|N|85|25|44.14|E|display=inline,title}} | creator = [[जगतप्रकाश मल्ल]] | established = १७०७ }} '''शिलु महादेव मन्दिर''' [[बागमती प्रदेश]]को [[भक्तपुर दरबार क्षेत्र]]मा अवस्थित एक [[मल्ल वंश|मल्ल]]कालीन [[मन्दिर|हिन्दु मन्दिर]] हो। यस मन्दिर [[गोसाइँकुण्ड]]मा तीर्थयात्रीमा जान नसक्ने बच्चाहरू, बूढाबूढी र अशक्तहरूका लागि बनाइएको थियो। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|७२ सालको महाभूकम्प]] पछि यो मन्दिरको पुनर्निर्माण भइरहेको छ। == नामहरू == शिलु महादेव मन्दिरलाई फरक–फरक नामले चिनिन्छ।<ref name=":1">{{Cite web|url=https://nepalmag.com.np/history/2016/12/11/20161211164446|title=शिखर शैलीकै प्रतीक्षामा शिलु|last=गौतम|first=गोकर्ण|date=२६ मङ्सिर २०७३|website=नेपाल|accessdate=२४ जेठ २०७९|archive-url=https://web.archive.org/web/20220607110218/https://nepalmag.com.np/history/2016/12/11/20161211164446|archive-date=2022-06-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/social-affairs/859281-1655647038.html|title=नब्बे साल पहिलाको शैलीमा बन्यो भक्तपुर दरबार स्क्वायरको फसीदेग मन्दिर|last=किसी|first=कृष्ण|date=५ असार २०७९|website=नागरिक|accessdate=१७ असार २०७९}}</ref> [[नेपाली भाषा]]मा यस मन्दिरलाई शिलु महादेव मन्दिर भनेर चिनिन्छ जुन चाहिँँ [[गोसाइँकुण्ड]]को [[नेवारी भाषा|नेवारी]] नामबाट आएको हो।<ref name=":0">{{Cite web|url=https://ekantipur.com/koseli/2019/08/24/15666245916807882.html|title=शिलु महादेव बेहालमा|last=कार्की|first=गौरीबहादुर|date=७ भदौ २०७६|website=कान्तिपुर|accessdate=२४ जेठ २०७९}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nepallive.com/story/255597|title=शिलु महादेव मन्दिरमा हुनुपर्ने 'उड्ने सिंह' यसरी पानीमा डुबे|last=कार्की|first=गौरीबहादुर|date=३० साउन २०७८|website=नेपाल लाइभ|accessdate=२४ जेठ २०७९}}</ref> अर्को नाम फसी देग मन्दिर वा सरल रूपमा "फसी देग" अथवा "फसी:देग" ([[फर्सी]] मन्दिर; किनभने यो मन्दिर फर्सी जस्तो देखिन्थ्यो) पनि व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=https://annapurnapost.com/news/phsii-degmaa-kmsl-ddhungaako-thaam-pryog-162526|title=फसी देगमा कमसल ढुङ्गाको थाम प्रयोग|last=खाइजू|first=ईश्वरकाजी|date=१६ साउन २०७७|website=अन्नपूर्ण पोस्ट|accessdate=२४ जेठ २०७९}}</ref> अर्को नाम नीलकण्ठेश्वर महादेव मन्दिर पनि हो।<ref name=":0" /> किंवदन्ती अनुसार जब भक्तपुरको [[पाँचतले मन्दिर]] निर्माण गरिँदै थियो, तेसबेला [[कान्तिपुर राज्य|कान्तिपुरका राजा]]ले [[भक्तपुर राज्य|भक्तपुरका राजा]]लाई एउटा मन्दिर आफैँ निर्माण गर्दिने भनेका थिए।<ref name=":1" /> भक्तपुरका राजाले प्रस्ताव स्वीकार गरे अनि तब उनले मन्दिर निर्माण गर्नकोलागि एक वर्षको लागि म्याद तोके।<ref name=":1" /> तर, एक वर्षभित्र पनि मन्दिरको निर्माण पूरा भएन र मन्दिर निर्माणको काम बीचैमा रोकियो जसका कारण मन्दिरको नाम "मजा: देग’ (अधुरो मन्दिर) बाट चिनिन थाल्यो।<ref name=":1" /> == इतिहास == शिलु महादेव मन्दिर [[भक्तपुर राज्य|भक्तपुर]]का राजा [[जगतप्रकाश मल्ल]]को पालामा [[विक्रम सम्वत्|वि.सं]] १७०७ सालमा निर्माण भएको थियो भनिन्छ र केही विवरणका अनुसार यो मन्दिर [[जितामित्र मल्ल]]को शासनकालमा बनेको भनिन्छ।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/130375|title=मूर्ति: अमेरिकाबाट फर्काउन सकिने‚ छिमेकी टोलबाट नसकिने!|last=कार्की|first=गौरीबहादुर|date=२३ जेठ २०७९|website=हिमालखबर|accessdate=२३ जेठ २०७९|archive-url=https://web.archive.org/web/20220607133836/https://www.himalkhabar.com/news/130375|archive-date=2022-06-07}}</ref> [[गोसाइँकुण्ड]]मा तीर्थयात्रीमा जान नसक्ने बच्चाहरू, बूढाबूढी र अशक्तहरूका लागि यो मन्दिर बनाइएको थियो।<ref name=":1" /> यो मन्दिर सुरुमा शिखर शैलीमा बनेको थियो।<ref name=":1" /> विसं १९१० सालमा बेलायती चित्रकार [[हेनरी एम्ब्रोस ओल्डफिल्ड]]ले लेखेका थिएकी शिलु महादेव नेपालकै सबैभन्दा ठुलो ग्रन्थकुट वा शिखर शैलीको मन्दिर हो भनेर।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/128385|title=उड्ने सिंह विवादले लम्बियो फसीं देग निर्माण कार्य|last=त्वानाबासु|first=रेणु|date=८ फागुन २०७८|website=हिमालखबर|accessdate=१७ असार २०७९|archive-url=https://web.archive.org/web/20220701114531/https://www.himalkhabar.com/news/128385|archive-date=2022-07-01}}</ref> शिलु महादेव मन्दिरको चारै दिशामा उडान [[सिंह]]हरू स्थापित छन् जुन चाहिँँ भक्तपुरको [[नृत्यवत्सला मन्दिर]] र [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]]को [[कृष्ण मन्दिर]]मा पनि देख्न सकिन्छ।<ref name=":1" /> [[विसं १९९० को महाभूकम्प|९० सालको महाभूकम्प]]ले मन्दिर भत्कियो तर मन्दिर भित्रका मूर्तिहरू लाई खासै केही भएन।<ref name=":1" /> यद्यपि, शिलु महादेव मन्दिरलाई यसको मौलिक रूपमा पुनर्निर्माण गरिएको थिएन बरु [[गोल गुम्बज|गुम्बज]] शैलीमा र मन्दिरलाई सेतो रंग रंगिएको थियो।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=http://nepalihimal.com/article/6453|title=शिलु महादेव मन्दिर: सच्चिने अवसर|last=कार्की|first=गौरीबहादुर|date=१४-२० चैत २०७२|website=हिमाल खबरपत्रिका|accessdate=२४ जेठ २०७९|archive-url=https://web.archive.org/web/20220607110156/http://nepalihimal.com/article/6453|archive-date=2022-06-07}}</ref> तेसपछि यसलाई 'फसि: देग' ([[फर्सी]] मन्दिर; किनभने यो मन्दिर फर्सी जस्तो देखिन्थ्यो) भनेर चिनियो।<ref name=":1" /> पुनर्निर्माणको क्रममा उड्ने सिंहहरू सबै हराएका थिए।<ref name=":1" /> मन्दिरको देब्रेपट्टि एक पटक अर्को हरिशंकर मन्दिर थियो जुन पनि भूकम्पले ध्वस्त भएको थियो तर त्यो मन्दिर पुनर्निर्माण भएन र अहिले हरिशंकर मन्दिरको अस्तित्व लगभग हराएको छ।<ref name=":1" /> [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|७२ सालको महाभूकम्प]]ले मन्दिर फेरि ध्वस्त भएको थियो।<ref name=":2">{{Cite web|url=https://ekantipur.com/national/2021/09/30/163296549352445342.html|title=मौलिक शैलीमा ठडियो शिलु महादेव|last=श्रेष्ठ|first=लिला|date=१४ असोज २०७८|website=कान्तिपुर|accessdate=२४ जेठ २०७९}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/26066/2019-09-26|title=शिलु महादेव मन्दिर पुनर्निर्माण अलपत्र|date=९ असोज २०७६|website=नयाँ पत्रिका|accessdate=२४ जेठ २०७९|archive-url=https://web.archive.org/web/20220607113003/https://nayapatrikadaily.com/news-details/26066/2019-09-26|archive-date=2022-06-07}}</ref> असोज २०७८ सालमा येस मन्दिरको मौलिक रूप मा पुनर्निर्माण गरियो।<ref name=":2" /> == चित्र दीर्घा == <gallery mode="packed" heights="160px"> चित्र:Bhaktapur-Phasi Dega Mandir-04-gje.jpg|[[विसं २०७२ को महाभूकम्प|७२ सालको महाभूकम्प]]अघि शिलु महादेव मन्दिर चित्र:Fasidega temple – Bhaktapur – 01.jpg|[[विसं २०७२ को महाभूकम्प|७२ सालको महाभूकम्प]]अघि माथिल्लो संरचना चित्र:After earthquake bhaktapur 04.jpg|७२ सालको भूकम्पमा भत्किएको मन्दिर चित्र:Shilu Mahadev Temple Fashi Degal Bhaktapur Durbar Square Bhaktapur Nepal Rajesh Dhungana (1).jpg|मौलिक रूप मा पुनर्निर्माण हुँदै शिलु महादेव मन्दिर चित्र:Fasi Degal after Earthquake 07.jpg|भूकम्प पछि मन्दिर बाहिरका जनावरहरूको मूर्तिहरू </gallery> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{कमन्स}} {{नेपालका मन्दिरहरू}} [[श्रेणी:काठमाडौँ उपत्यकाका मन्दिरहरू]] [[श्रेणी:भक्तपुर दरबार क्षेत्रका मन्दिरहरू]] j7n6v2gb66fq4y271ngl2bbzny4239o 0 125935 1395566 1391475 2026-11-10T05:43:53Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395566 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = भोजपुर जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[भोजपुर जिल्ला|भोजपुर]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-bhojpur/hatuwagadhi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826095231/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-bhojpur/hatuwagadhi?lng=nep|archive-date=2024-08-26}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = प्रेमकुमार राई <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = सुनिता राई <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 173.41<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=6&municipality=8|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 16175 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord| 27.021541 | 87.120856 |type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[रानीबाँस]] गाविसको कार्यालय | website = [https://hatuwagadhimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[भोजपुर जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[रानीवास]], [[होम्ताङ]], [[सिन्द्राङ]], [[खैराङ, भोजपुर|खैराङ]], [[पात्लेपानी]] र [[हसनपुर]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १६,१७५ रहेको छ भने यहाँ ४,०३४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ हतुवागढी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[रानीवास]] (१, ७–९) || २,०४९ || २४.३४ || ८४.१८ |- | २ || [[रानीवास]] (२–६) || २,४९३ || १६.११ || १५४.७५ |- | ३ || [[सिन्द्राङ]] || ९३५ || ८.३ || ११२.६५ |- | ४ || [[खैराङ, भोजपुर|खैराङ]] || २,०८३ || १५.६३ || १३३.२७ |- | ५ || [[होम्ताङ]] (४–८) || १,९७१ || १५.९६ || १२३.५० |- | ६ || [[होम्ताङ]] (१–३, ९) || २,३०५ || १७.०५ || १३५.१९ |- | ७ || [[पात्लेपानी]] (५–९) || १,३३२ || १२.५७ || १०५.९७ |- | ८ || [[पात्लेपानी]] (१–४) || ९४६ || १०.८६ || ८७.११ |- | ९ || [[हसनपुर]] || २,०६१ || २१.७८ || ९४.६३ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१६,१७५''' || '''१४२.६''' || '''११३.४३''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{भोजपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcbhojpur.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, भोजपुर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190918094712/http://ddcbhojpur.gov.np/ |date=2019-09-18 }} [[श्रेणी:भोजपुर जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 9xv6s5g40w2cr0ap7hturt7ghci7mcq 0 125943 1395490 1390943 2026-11-10T02:42:53Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395490 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = भोजपुर जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[भोजपुर जिल्ला|भोजपुर]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-bhojpur/salpasilichho?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826095223/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-bhojpur/salpasilichho?lng=nep|archive-date=2024-08-26}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = दौलथकुमार कुलुङ(राई) <small> ([[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = अस्मिता कुलुङ राई <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 193.33<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=6&municipality=2|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 12284 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates ={{coord|27.37|87.07|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[चौकीडाँडा]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.salpasilichhomun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[भोजपुर जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[दोभाने]], [[खाटम्मा]], [[चौकीडाँडा]] र [[कुलुङ]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १२,२८४ रहेको छ भने यहाँ २,९९८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ साल्पासिलिछो गाउँपालिका का वडागत विवरण |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[कुलुङ, भोजपुर|कुलुङ]] (१–४) || २,२०० || १२.२६ || १७९.४४ |- | २ || [[कुलुङ, भोजपुर|कुलुङ]] (५–९) || २,०२६ || १२.८३ || १५७.९१ |- | ३ || [[चौकीडाँडा]] || १,९३१ || १७.०७ || ११३.१२ |- | ४ || [[खाटम्मा]] || १,७८२ || २२.८ || ७८.१५ |- | ५ || [[दोभाने]] (५–९) || २,०३४ || ६५.३९ || ३१.१० |- | ६ || [[दोभाने]] (१–४) || २,३११ || ६२.९८ || ३६.६९ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१२,२८४''' || '''१९३.३३''' || '''६३.५३''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{भोजपुर जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcbhojpur.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, भोजपुर] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190918094712/http://ddcbhojpur.gov.np/ |date=2019-09-18 }} [[श्रेणी:भोजपुर जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] miq6vdx6g0xpni3vi1t5sb8hhp3om1v 0 126018 1395454 1392485 2026-11-09T23:45:07Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395454 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कालिकोट जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-kalikot/shuva-kalika?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912024515/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-kalikot/shuva-kalika?lng=nep|archive-date=2024-09-12}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = गोविन्द्रप्रसाद आचार्य <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = धर्मकला शाही <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 97.32<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=63&municipality=9|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 13773 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29|4|30|N|81|38|0|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[सुकाटियाँ]] गाविसको कार्यालय | website = [https://kalikamunkalikot.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कालिकोट जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[सुकाटियाँ]], [[मुग्राहाँ|कालिका (मुग्राहाँ)]] र [[मार्ता]] (१-७, ९) [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १३,७७३ रहेको छ भने यहाँ २,७६२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सान्नी त्रिवेणी गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[मार्ता]] (६) || ८४० || ४.७६ || १७६.४७ |- | २ || [[मार्ता]] (५, ७, ९) || २,०८८ || ७.०४ || २९६.५९ |- | ३ || [[मार्ता]] (१-४) || ३,३०३ || २८.३७ || ११६.४२ |- | ४ || [[सुकाटियाँ]] (१-३) || २,१९१ || ६.९५ || ३१५.२५ |- | ५ || [[सुकाटियाँ]] (४-७) || १,५०० || १४.८७ || १००.८७ |- | ६ || [[सुकाटियाँ]] (८-९) || १,३३३ || १६.६४ || ८०.१० |- | ७ || [[मुग्राहाँ|कालिका (मुग्राहाँ)]] (१-३, ५, ६) || १,०१६ || ९.३ || १०९.२४ |- | ८ || [[मुग्राहाँ|कालिका (मुग्राहाँ)]] (४, ७-९) || १,५०२ || ९.३९ || १५९.९५ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १३,७७३ !! ९७.३२ !! १४१.५२ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091322/https://dcckalikot.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कालिकोट] {{कालिकोट जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कालिकोट जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] a08m6mm0vkq39blu2c11myr1455dsg2 0 126022 1395485 1392498 2026-11-10T02:28:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395485 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = कालिकोट जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-kalikot/sanni-triveni?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912032158/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-kalikot/sanni-triveni?lng=nep|archive-date=2024-09-12}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = मोहनबहादुर केसी <small> ([[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = पार्वती सिंह सञ्ज्याल <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 136.71<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=63&municipality=4|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 13491 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29|17|39.1|N|81|35|30.8|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[मेहलमुडी]] गाविसको कार्यालय | website = [https://sannitrivenimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[कालिकोट जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फागुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[रकु]], [[मेहलमुडी]] र [[मुम्रा]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १३,४९१ रहेको छ भने यहाँ २,४२२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सान्नी त्रिवेणी गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[रकु]] (१-२, ४) || १,५३९ || ४.९२ || ३१२.८० |- | २ || [[रकु]] (३, ५-६) || १,७५१ || १२.२७ || १४२.७१ |- | ३ || [[रकु]] (७-९) || १,४१० || १०.२६ || १३७.४३ |- | ४ || [[मेहलमुडी]] (१-२, ५) || १,४९४ || ५.०५ || २९५.८४ |- | ५ || [[मेहलमुडी]] (३-४, ६) || १,१९४ || २.७१ || ४४०.५९ |- | ६ || [[मेहलमुडी]] (७-९) || २,४५७ || २७.४३ || ८९.५७ |- | ७ || [[मुम्रा]] (१-३) || ७१९ || १०.२२ || ७०.३५ |- | ८ || [[मुम्रा]] (६-७, ९) || १,५०४ || १६.५९ || ९०.६६ |- | ९ || [[मुम्रा]] (४-५, ८) || १,४२३ || ४७.२८ || ३०.१० |- ! colspan="2" | जम्मा !! १३,४९१ !! १३६.७१ !! ९८.६८ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091322/https://dcckalikot.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कालिकोट] {{कालिकोट जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:कालिकोट जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] 33fvcv505wh7w5qd1bfrdcgd4m6yzv8 0 126075 1395481 1390870 2026-11-10T02:02:03Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395481 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = खोटाङ जिल्ला#कोशी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-khotang/sakela?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826095617/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-khotang/sakela?lng=nep|archive-date=2024-08-26}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = रविप्रकाश राई <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = वीर्सिका राई <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 =79.99<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=5&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 9623 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.16|86.84|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०३६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = वडा नं. ४, मानेभञ्ज्याङ | website = [https://sakelamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[खोटाङ जिल्ला]]का ८ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[खिदिमा]], [[च्यानडाँडा]], [[मात्तिमविर्ता]] र [[रतन्छा]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ९,६२३ रहेको छ भने यहाँ २,२९९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ साकेला गाउँपालिका का वडागत विवरण |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[च्यानडाँडा]] || २,५९९ || २६.७६ || ९७.१२ |- | २ || [[रतन्छा]] || १,९६८ || १५.१५ || १२९.९० |- | ३ || [[खिदिमा]] || १,७६२ || २१.९४ || ८०.३१ |- | ४ || [[मात्तिमविर्ता]] (४, ६, ८, ९) || १,८५० || ९.३६ || १९७.६५ |- | ५ || [[मात्तिमविर्ता]] (१–३, ५, ७) || १,४४४ || ६.७९ || २१२.६७ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''९,६२३''' || '''८०.००''' || १२०.२९ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{खोटाङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://dccokhotang.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, खोटाङ]{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:खोटाङ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 5zsok7zvdrkhwqie2v8lkqml1oufj5c 0 126085 1395448 1390490 2026-11-09T23:33:30Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395448 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = जाजरकोट जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-jajarkot/shiwalaya?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907115608/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-jajarkot/shiwalaya?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = शेरबहादुर शाही <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = गीता शाही <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 134.26<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=65&municipality=5|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 14776 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.66|81.95|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[सिमा]] गाविसको कार्यालय | website = [https://shibalayamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[जाजरकोट जिल्ला]]का ४ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[सिमा]], [[थालारैकर]] र [[जुँगाथापाचौर]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १४,७७६ रहेको छ भने यहाँ २,८०६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ शिवालय गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[सिमा]] (७-९) || २,०६२ || १६.५५ || १२४.५९ |- | २ || [[सिमा]] (२, ५, ६) || १,७५४ || १८.४८ || ९४.९१ |- | ३ || [[सिमा]] (१, ३-४) || १,७२१ || ८.९१ || १९३.१५ |- | ४ || [[थालारैकर]] (५-६) || ४५० || ९.७३ || ४६.२५ |- | ५ || [[थालारैकर]] (१, ३-४) || १,८०४ || ९.६८ || १८६.३६ |- | ६ || [[थालारैकर]] (२, ७-९) || १,९६२ || २०.१६ || ९७.३२ |- | ७ || [[जुँगाथापाचौर]] (५-८) || १,९७२ || २०.७६ || ९५.०० |- | ८ || [[जुँगाथापाचौर]] (१-४) || १,७६३ || १६.३१ || १०८.०९ |- | ९ || [[जुँगाथापाचौर]] (९) || १,२८८ || १३.७१ || ९३.९५ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १४,७७६ !! १३४.२९ || ११०.०३ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://dccjajarkot.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, जाजरकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241006020407/https://dccjajarkot.gov.np/ |date=2024-10-06 }} {{जाजरकोट जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:जाजरकोट जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] gsyj64aqg0993j2j608b13740ypl1gt 0 126217 1395492 1392502 2026-11-10T02:52:11Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395492 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = Sinja_Valley.JPG | image_caption = सिंजा उपत्यकाको दृश्य | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = जुम्ला जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-jumla/sinja?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240918002744/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-jumla/sinja?lng=nep|archive-date=2024-09-18}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = पूर्णप्रसाद धिताल <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = सितली रोकाया <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 153.29<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=62&municipality=3|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 12556 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.34|82.02|type:city_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[नराकोट]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.sinjamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[जुम्ला जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref>वि.सं. २०७३ फागुन २७ गते सिंजा गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकमा रहेका [[धापा]], [[नराकोट]] र [[शनिगाउँ]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १२,५५६ रहेको छ भने यहाँ २,३५४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सिंजा गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[धापा]] (१-५) || १,९९७ || २३.०८ || ८६.५३ |- | २ || [[धापा]] (६-९) || १,९५३ || २१.८६ || ८९.३४ |- | ३ || [[शनिगाउँ]] (१) र [[नराकोट]] (१-४, ७) || २,४६३ || १४.७७ || १६६.७६ |- | ४ || [[नराकोट]] (५-६, ८-९) || १,८३८ || १४.८७ || १२३.६० |- | ५ || [[शनिगाउँ]] (२-५) || २,१७९ || १२.६८ || १७१.८५ |- | ६ || [[शनिगाउँ]] (६-९) || २,१२६ || ६६.०३ || ३२.२० |- ! colspan="2" | जम्मा !! १२,५५६ !! १५३.२९ !! ८१.९१ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091306/https://dccjumla.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, जुम्ला] {{जुम्ला जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:जुम्ला जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] 1uhg4ijgk1dhgz6epasb0ves9pvrfah 0 126221 1395583 1392515 2026-11-10T06:23:36Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395583 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = जुम्ला जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-jumla/hima?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907120336/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-jumla/hima?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = लक्ष्मणबहादुर शाही <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = सुर्पना शाही <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 132.32<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=62&municipality=8|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 12191 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.25|81.94|type:city_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[कालिकाखेतु]] गाविसको कार्यालय | website = [https://himamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[जुम्ला जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[बड्की]], [[कालिकाखेतु]] र [[महावैपाथरखोला]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १२,१९१ रहेको छ भने यहाँ २,१७६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ हिमा गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[बड्की]] (१-२, ९) || २,१२२ || ३८.३३ || ५५.३६ |- | २ || [[बड्की]] (६-८) || १,०४० || १२.८४ || ८१.०० |- | ३ || [[बड्की]] (३-५) || २,२०५ || २०.३४ || १०८.४१ |- | ४ || [[कालिकाखेतु]] (१-४) || १,४११ || ८.१२ || १७३.७७ |- | ५ || [[कालिकाखेतु]] (५-९) || १,८९२ || २३.५९ || ८०.२० |- | ६ || [[महावैपाथरखोला]] (१-५) || १,६४० || १७.५९ || ९३.२३ |- | ७ || [[महावैपाथरखोला]] (६-९) || १,८८१ || ११.५१ || १६३.४२ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १२,१९१ !! १३२.३२ !! ९२.१३ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091306/https://dccjumla.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, जुम्ला] {{जुम्ला जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:जुम्ला जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] 55kavfgea68exdhk9x0mufmdgcmpw71 0 126226 1395459 1390533 2026-11-09T23:59:48Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395459 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name= शोभना |image=Shobana perfomence (cropped).jpg |caption=भरतनाट्यम गर्दै शोभना |birth_name= शोभना चन्द्रकुमार पिल्लई |birth_date={{Birth date and age|1970|03|21|df=y}}<ref name=IC1>{{cite news |url=https://www.india.com/showbiz/malayalam-actress-shobana-to-get-hitched-at-the-age-of-47-2239493/ |title=Malayalam actress Shobana to get hitched at the age of 47? |date=15 June 2017 |publisher=India.com |first=Maggie |last=Davis |access-date=1 March 2019}}</ref><ref>{{cite news |title=Happy Birthday Shobana: Five movies of the actress from 'Manichithrathazhu' to 'Makalkku' that you should watch right away |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/happy-birthday-shobana-five-movies-of-the-actress-from-agnisakshi-to-makalkku-that-you-should-watch-right-away/photostory/74736006.cms |access-date=3 March 2021 |work=The Times of India |date=21 March 2020 |language=en}}</ref> |birth_place= [[त्रिवेन्द्रम, केरला]], भारत |death_date= |occupation={{hlist|अभिनेत्री | नर्तक | कोरियोग्राफर}} |parents= |children= १ (अपनाइएको) |years active= १९८०-वर्तमान |awards= [[पद्म श्री|पद्मश्री]] (२००६) |relatives=[[List of South Indian film families#Travancore family|Travancore family]] |website={{URL|https://www.actressshobana.com}} }} [[Category:Articles with hCards]] '''शोभना चन्द्रकुमार पिल्लई''' (जन्म २१ मार्च १९७०) एक भारतीय अभिनेत्री र [[भरतनाट्यम्|भरतनाट्यम]] नर्तक हुन्। उनी मुख्यतया [[मलयालम भाषा|मलयालम]] चलचित्र हरुमा [[तेलुगु भाषा|तेलुगु]] र [[तमिल भाषा|तमिल]] चलचित्र हरुका साथ केही [[हिन्दी]], [[कन्नड भाषा|कन्नड]] र अंग्रेजी चलचित्र हरुमा अभिनय गर्छिन्। उनले दुई [[राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]], एक केरला राज्य चलचित्र पुरस्कार, दुई [[फिल्मफेयर पुरस्कार दक्षिण]], तीन विभिन्न दक्षिण भारतीय भाषाहरुमा सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्री श्रेणीको लागि १४ नामांकनहरु, २०११ मा तमिलनाडु राज्यको कालाइमानी पुरस्कार र अन्य धेरै पुरस्कारहरु जितिन्। <ref name="thehindu.com">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/i-am-an-introvert-says-shobana/article27544308.ece|title=I am an introvert, says Shobana|date=29 December 2005|work=The Hindu|via=www.thehindu.com}}</ref> <ref name="in.com">{{Cite web|url=http://ibnlive.in.com/photogallery/7156-4.html|title=In pics: Shobana dedicates her dance to 'Krishna'|website=IBNLive|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120816014525/http://ibnlive.in.com/photogallery/7156-4.html|archivedate=16 August 2012|accessdate=31 March 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120816014525/http://ibnlive.in.com/photogallery/7156-4.html |date=16 August 2012 }}</ref> शोभनाले सन् १९८० र १९९० को दशकमा आफूलाई प्रमुख अभिनेत्रीको रूपमा स्थापित गरिन् । मलयालम चलचित्र ''मणिचित्रथाझु'' (१९९३) र अंग्रेजी चलचित्र ''मित्र, माई फ्रेन्ड'' (२००१) मा उनको अभिनयको लागि उनले दुई पटक सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार जितिन्। सन् १९९९ पछि, शोभना आफ्ना चलचित्र हरुका लागि एकदमै छनोटमा परिन्। <ref name="hindu.com">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2005/04/06/stories/2005040600820300.htm|title=Metro Plus Bangalore / Personality : Thinking actress|date=6 April 2005|work=The Hindu|access-date=31 March 2015|archive-url=https://archive.today/20131017210657/http://www.hindu.com/mp/2005/04/06/stories/2005040600820300.htm|archive-date=17 October 2013}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20131017210657/http://www.hindu.com/mp/2005/04/06/stories/2005040600820300.htm |date=17 October 2013 }}</ref> <ref name="snehamayfrancis">{{Cite news|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/shobana-s-mystical-twist-to-an-epic-1.151094|title=Shobana's mystical twist to an epic|last=Francis|first=Sneha May|date=31 December 2008|work=Gulf News|access-date=31 March 2015}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/shobana-i-dont-feel-bad-if-i-dont-act-in-a-film-as-long-as-people-are-making-great-films/articleshow/63949715.cms|title=Shobana: I don't feel bad if I don't act in a film, as long as people are making great films|last=Prakash|first=Asha|date=28 April 2018|work=The Times of India|access-date=28 February 2021|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/shobana-extends-her-support-for-metoo-movement/articleshow/66508632.cms|title=Shobana extends her support for #MeToo movement|last=Jayaram|first=Deepika|date=5 November 2018|work=The Times of India|access-date=28 February 2021|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.filmfare.com/site/march97/south.htm|title=SHOBANA - IN FINE FORM|last=Mahadevan|first=Sangeeta|website=Filmfare|archiveurl=https://web.archive.org/web/19990203082708/http://www.filmfare.com/site/march97/south.htm|archivedate=3 February 1999|accessdate=30 November 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050216063035/http://www.filmfare.com/site/march97/south.htm |date=16 February 2005 }}</ref> शोभनाले भरत नाट्यम नर्तक चित्रा विश्वेश्वरन र पद्मा सुब्रह्मण्यम अन्तर्गत तालिम लिएकी थिइन्। उनी आफ्नो बीसको दशकमा एक स्वतन्त्र कलाकार र कोरियोग्राफरको रूपमा उभिएकी थिइन् र हाल [[चेन्नई|चेन्नईमा]] एक नृत्य स्कूल, ''कलार्पना चलाउँछिन्'' । <ref name="hindu.com"/> २००६ मा, भारत सरकारले उनको कला को लागी योगदान को लागी [[पद्म श्री|पद्मश्री]] संग सम्मानित गर्यो। <ref>{{Cite web|url=http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=0&award_year=&state=&field=3&p_name=Chandrakumar&award=All|title=Padma Awards|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry of Communications and Information Technology]]|accessdate=23 July 2009}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/malayalam/interview.php?id=6005874&cid=2408|title=Welcome to Sify.com|website=sify.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131215141026/http://www.sify.com/movies/malayalam/interview.php?id=6005874&cid=2408|archivedate=15 December 2013|accessdate=31 March 2015}}</ref> २०१४ मा, केरला राज्य सरकारले उनलाई कला रत्न पुरस्कारले सम्मान गर्‍यो। २०१९ मा, उनलाई [[डॉ. एम.जी.आर. शैक्षिक एवं अनुसन्धान विश्वविद्यालय|डा. एमजीआर शैक्षिक र अनुसन्धान संस्थानबाट मानार्थ]] डक्टरेट प्रदान गरिएको थियो। <ref name="doctorate">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/honorary-doctorate-conferred-on-cm/article29753091.ece|title=Honorary doctorate conferred on CM|date=21 October 2019|website=The Hindu|accessdate=1 February 2020}}</ref> २०२२ मा, उनलाई [[श्री शंकराचार्य संस्कृत विश्वविद्यालय|संस्कृतको श्री शंकराचार्य विश्वविद्यालयबाट]] डाक्टर अफ लेटर डिग्री प्रदान गरिएको थियो। <ref>{{Cite news|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kalady-sanskrit-university-row-1.6321047|title=Governor approved varsity syndicate's recommendation to grant D Litt to three people|last=Ragin|first=S|date=1 January 2022|work=Mathrubhumi|access-date=29 April 2022|language=en}}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == उनी त्रावणकोर बहिनीहरु - ललिता, [[पद्मिनी (अभिनेत्री)|पद्मिनी]] र रागिनीकी भान्जी हुन्, जो सबै भारतीय शास्त्रीय नर्तकहरु र अभिनेत्रीहरु थिए। <ref>{{Cite web|url=http://www.shobana.in/about.html/|title=About|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110908050716/http://www.shobana.in/about.html|archivedate=8 September 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110908050716/http://www.shobana.in/about.html |date=8 September 2011 }}</ref> अभिनेत्री सुकुमारी उनकी बुवा थिइन् । मलयालम अभिनेत्री अम्बिका सुकुमारन उनको आफन्त हुन्। मलयालम अभिनेता विनीथ उनको भतिजा र कृष्णा भतिजा हुन्। <ref name="mangalam.com">{{Cite web|url=http://www.mangalam.com/mangalam-varika/138375|title=ജീവിതത്തിന്‌ ഇപ്പോള്‍ എന്തൊരു രുചി...!|website=mangalam.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141110192952/http://www.mangalam.com/mangalam-varika/138375|archivedate=10 November 2014|accessdate=31 March 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110192952/http://www.mangalam.com/mangalam-varika/138375 |date=10 November 2014 }}</ref> २०११ मा, शोबानाले अनन्था नारायणी नामक केटीलाई धर्मपुत्री ग्रहण गरिन् र उनी अन्यथा {{As of|2022|lc=y}} अविवाहित रहिन् । <ref>{{Cite news|url=https://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/womens-day-2016-popular-celebrities-who-broke-all-stereotypes-and-adopted-children_1863275.html|title=Women's Day 2016: Popular celebrities who broke all stereotypes and adopted children|date=7 March 2016|work=Zee News|access-date=2 February 2020|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.sify.com/movies/shobhana-adopts-a-baby-girl-imagegallery-malayalam-kfzrbujfibhsi.html|title=Shobhana adopts a baby girl|work=Sify|access-date=2 February 2020|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/life-on-her-own-terms/article5966113.ece|title=Life on her own terms|last=Mahesh|first=Chitra|date=1 May 2014|work=The Hindu|access-date=9 August 2020|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.india.com/entertainment/is-actress-shobana-really-getting-married-or-is-this-just-a-rumour-2242724/|title=Is actress Shobana really getting married or is this just a rumour?|last=Davis|first=Maggie|date=16 June 2017|work=India News|access-date=5 January 2021|language=en}}</ref> == करियर == === चलचित्र करियर === [[चित्र:Shobhana_(cropped).jpg|right|thumb| भरतनाट्यम गर्दै शोभना।]] शोभनाले बाल कलाकारको रुपमा डेब्यु गरेकी थिइन् । श्रीकान्त र केआर विजया अभिनीत कृष्णन-पन्जु द्वारा निर्देशित १९७९ मा तमिल चलचित्र ''मंगला न्यागीमा'' उनको मुख्य भूमिका थियो, जुन हिन्दी चलचित्र साजन बिना सुहागनको रिमेक थियो, जसको लागि उनले उत्कृष्ट बाल कलाकारको पुरस्कार जितेकी थिइन्। <ref>{{Cite web|url=https://theeternalenchantress.tumblr.com/post/35558659577/shobanas-tamil-debut-mangala-nayagi-1979-for/amp|title=Shobana's Tamil Debut Mangala Nayagi}}</ref> उनले १९८२ मा तेलुगु चलचित्र भक्त ध्रुव मार्केन्डयामा पनि अभिनय गरिन्, जुन तमिल र तेलुगु दुवै भाषामा बनेको सबै बाल चलचित्रहरु हुन्। <ref>{{Cite web|url=https://moviegq.com/movie/bhakta-dhruva-markandeya-1634|title=Bhakta Dhruva Markandeya 1982 Telugu Movie Wiki,Cast Crew,Songs,Videos,Release Date|website=MovieGQ|language=en|accessdate=7 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211107143525/https://moviegq.com/movie/bhakta-dhruva-markandeya-1634|archive-date=7 November 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.moviebuff.com/bhakta-dhruva-markandeya|title=Bhakta Dhruva Markandeya on Moviebuff.com|website=Moviebuff.com|accessdate=7 November 2021}}</ref> <ref>{{Citation|title=Bhakta Dhruva Markandeya|url=https://www.imdb.com/title/tt0260738/|access-date=7 November 2021}}</ref> वयस्कको रूपमा, उनी निर्देशक बालचन्द्र मेनन द्वारा ''अप्रिल १८'' मा मलयालम चलचित्र मार्फत चलचित्र उद्योगमा परिचय गराएकी थिइन्। एक साधारण केटी-नेक्स्ट-डोरको उनको यथार्थवादी चित्रणले दर्शकहरुलाई अपील गर्यो र उनले धेरै चलचित्रहरुमा काम गरिन्। सोही वर्ष, उनले तमिल चलचित्र उद्योगमा प्रवेश गरिन् र एसपी मुथुरामनद्वारा निर्देशित ''एनाकुल ओरुवानमा'' अभिनय गरिन्। <ref name="snehamayfrancis"/> ''एनाकुल ओरुवानले'' बक्स अफिसमा राम्रो प्रदर्शन गर्न सकेन र मलयालम चलचित्र हरुमा फर्किएपछि शोभनाको व्यावसायिक अवतरण रोकियो। उनी ९० को दशकको प्रारम्भमा सत्यराज (मल्लु ''वेट्टी माइनर, वाथियार भितु पिल्लई'' ), भाग्यराज (इथु नम्मा ''आलु'' ) र विजयकान्त ( पोनमाना ''सेल्वान'', ''एन किट्टा'' मोथाथे) विरुद्ध सामयिक तमिल चलचित्र हरुमा अभिनय गर्न फर्किइन् - यी भूमिकाहरु सामान्यतया ग्लैमरस थिए। शोभनाले सामान्यतया सुन्दर, पोश र घमण्डी सहरकी केटीको रूपमा अभिनय गरेकी थिइन् जसलाई अन्ततः गाउँको केटाले मोहित पार्छ। <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/in-her-own-groove/article4060229.ece|title=In her own groove|date=3 November 2012|work=The Hindu|access-date=31 March 2015}}</ref> उनका अन्य प्रमुख चलचित्र हरुमा रुद्रवीणा (१९८८), ''मेलेपरम्बिल आनवेदु'', ''कानमारायाथु'', इथिरी पूवे ''चुवन्ना'' ''पूवे'', यात्रा (१९८५), ''अनन्तराम, नादोडिक्कट्टु'' ''(''१९८७), ''वेल्लानाकालुडे नाडु'' (१९८८), ''इधु'' नाम्माल (१९८८), इधू ''नाममाल'' (१९८८), समावेश छन्। ''इन्नाले'' (१९९०), कालिक्कलम (१९९०), ''थालपाथी'' (१९९१), पप्पयुदे स्वंथम अपूस (१९९२), ''मणिचित्रथाझु'' (१९९३), ''तेन्माभिन'' कोम्बथ (१९९४), ''मिन्नारम'' (१९९४), ''मजायेथुम मुन्पे'' ''(''१९९५), हिटलर (१९९६) ''साक्षी'' (१९९९), ''डान्स लाइक अ म्यान'' (२००३), ''मकाल्कु'' (२००५), ''थिरा'' (२०१३) र ''वराने अवश्यामुंड'' (२०२०)। ''अविदुते पोल इभिदेयुमदेखि उपहारमसम्म'' ''शोभनाले'' एकै वर्ष <ref>{{Cite web|url=http://ibnlive.in.com/photogallery/7156-10.html|title=In pics: Shobana dedicates her dance to 'Krishna'|website=IBNLive|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120816014213/http://ibnlive.in.com/photogallery/7156-10.html|archivedate=16 August 2012|accessdate=31 March 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120816014213/http://ibnlive.in.com/photogallery/7156-10.html |date=16 August 2012 }}</ref> ९८५ मा सोह्रवटा चलचित्र गरिन्। शोभनाले तमिल पिरियड चलचित्र ''कोचादाइयाँमा'' पनि अभिनय गरेकी थिइन्। <ref name="in.com"/> शोभनाले एएम फाजिलको मणिचित्रथाझुमा ''उनको'' अभिनयको लागि १९९३ मा सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि उनको पहिलो राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार जितिन्। चलचित्र मा गंगा नकुलन र अल्टर-इगो नागवल्लीको उनको चित्रणलाई समीक्षकहरुले "स्पेल बाइन्डिङ" भनेर वर्णन गरे। <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/sequel-fails-to-impress/article5359956.ece|title=Sequel fails to impress|last=S.R. Praveen|date=17 November 2013|work=The Hindu|access-date=31 March 2015}}</ref> उनले रेवती द्वारा निर्देशित भारतीय अंग्रेजी भाषाको चलचित्र ''मित्र, माई फ्रेन्डमा'' उनको भूमिकाको लागि २००१ मा सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि दोस्रो राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार प्राप्त गरे। १९९३ को नेशनल अवार्डको फलस्वरूप, शोभना आफ्ना चलचित्र हरुको बारेमा अत्यन्तै छनौटमा परिन्। <ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/02/03/stories/2003020300240200.htm|title=Shobhana changing track|date=3 February 2003|work=The Hindu|access-date=31 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20030701131237/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/02/03/stories/2003020300240200.htm|archive-date=1 July 2003}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030701131237/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/02/03/stories/2003020300240200.htm |date=1 July 2003 }}</ref> === शास्त्रीय नृत्य करियर === [[चित्र:The_President,_Dr._A.P.J._Abdul_Kalam_presenting_the_Padma_Shri_Award_–_2006_to_Ms._Shobana_Chandrakumar,_a_well-known_Classical_dancer,_Choreographer_teacher_and_actress,_in_New_Delhi_on_March_20,_2006.jpg|thumb| तत्कालीन भारतका राष्ट्रपति डा. एपीजे अब्दुल कलामले २० मार्च २००६ मा शोभनालाई पद्मश्री पुरस्कार प्रदान गर्दै।]] शोभना एक निपुण [[भरतनाट्यम्|भरत नाट्यम]] नर्तक हुन्। <ref>{{Cite web|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15440435&programId=3982928&channelId=-1073750705&BV_ID=@@@&tabId=3|title=Manorama Online – Movies – News|website=manoramaonline.com|accessdate=31 March 2015}}</ref> उनले चित्रा विश्वेश्वरनको नेतृत्वमा [[चेन्नई]], [[तमिलनाडु|तमिलनाडुको]] चिदम्बरम एकेडेमीमा नृत्य प्रशिक्षण लिएकी थिइन्। शोभनाले ''अभिनय नाचिन्'', [[भरतनाट्यम्|भरत नाट्यमको मुख्य]] तत्व हो। उनी विजय टिभीमा प्रसारण हुने नृत्यको रियालिटी शो ''जोडी नम्बर १'' मा निर्णायकहरु मध्ये एक थिइन्। उनले १९८९ मा आफ्नै नृत्य विद्यालय " <ref name="thehindu.com"/> " सुरु गरिन र १९९२ मा दर्ता गरिन। उनले तबलावादक [[जाकिर हुसेन]], विक्कु विनायकराम र मन्डोलिन श्रीनिवास जस्ता सहयोगी उद्यमहरुमा काम गरिन्। विदेशमा उनको गायनहरुमा विश्व मलयाली सम्मेलनमा, संयुक्त राज्य अमेरिकामा १९८५ र १९९५ मा, मलेसियाका राजा र रानीको अगाडि [[क्वालालम्पुर|क्वालालम्पुरमा]], संयुक्त राज्य अमेरिका, युरोप, दक्षिण पूर्व एशिया र अष्ट्रेलियाका धेरै शहरहरु समावेश छन्। <ref>{{Cite web|url=http://www.artindia.net/shobana/|title=SHOBANA – exponent of Bharata Natyam – Indian classical performing arts|publisher=Artindia.net|accessdate=12 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20190301041234/http://artindia.net/shobana/|archive-date=1 March 2019}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://thiraseela.com/main/specialStories.php?id=473|title=Bharathanatyam concert by Padma shri Shobana|publisher=Thiraseela.com|accessdate=28 September 2013}}</ref> सन् १९९४ देखि सूर्य कृष्णमूर्तिद्वारा आयोजित सूर्य संगीत र नृत्य महोत्सवमा प्रस्तुति दिन थालेकी थिइन्। १९९९ मा, शोभना र [[प्रभु देवा]] र [[ए आर रहमान|एआर रहमानले]] [[म्युनिख]], जर्मनीमा " माइकल ज्याक्सन एण्ड फ्रेन्ड्स " कन्सर्टमा तमिल चलचित्र को नृत्य समूहसँग प्रदर्शन गरे। उनी सन् २००० मा मणिरत्नमको स्टेज शो ''नेत्रु, इन्द्रु, नालाईको'' पनि एक हिस्सा थिइन्। १९९४ मा, शोबानाले [[चेन्नई|चेन्नईमा]] शास्त्रीय नृत्य [[भरतनाट्यम्|भरत]] नाट्यमको लागि ''कलर्पना'' नामक विद्यालय स्थापना गरे। <ref>{{Cite web|url=http://movies.bizhat.com/actress/shobana.php|title=BizHat.com – Malayalam Film Actress Shobana k|accessdate=28 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017201214/http://movies.bizhat.com/actress/shobana.php|archive-date=17 October 2013}}</ref> == फिल्मोग्राफी == [[चित्र:Pragyan_2014_infotainment_shobana.jpg|thumb| २०१४ मा शास्त्रीय नृत्य प्रस्तुत गर्दै शोभना।]] [[चित्र:Shobana_Chandrakumar.jpg|thumb| स्टेज शो मा प्रस्तुति गर्दै शोभना।]] === मलयालम === {| class="wikitable sortable" !Year !Title !Role !Sources |- | rowspan="4" |1984 |''April 18'' |Shobana |Debut in lead role |- |''Kanamarayathu'' |Sherly | |- |''Ithiri Poove Chuvanna Poove'' |Subhadra | |- |''Alakadalinakkare'' |Daisy | |- | rowspan="16" |1985 |''Avidathepole Ivideyum'' |Sujatha | |- |''Vasantha Sena'' |Merlin | |- |''Thozhil Allengil Jail'' | | |- |''Akkacheyude Kunjuvava'' |Mridula | |- |''Meenamasathile Sooryan'' |Revathi | |- |''Azhiyatha Bandhangal'' |Geetha | |- |''Eeran Sandhya'' |Prabha | |- |''Thammil Thammil'' |Kavitha | |- |''Anubandham'' |Vijayalakshmi | |- |''Ee Thanalil Ithiri Nerum'' |Soudamini | |- |''Ee Shabdam Innathe Shabdam'' |Sharada | |- |''Ayanam'' |Alice | |- |''Yathra'' |Thulasi | |- |''Rangam'' |Chandrika | |- |''Oru Naal Innorunaal'' |Rajani | |- |''Upaharam'' |Maggie Fernandez | |- | rowspan="14" |1986 |''Udayam Padinjaru'' |Renu | |- |''T. P. Balagopalan M.A.'' |Anitha | |- |''Kunjattakilikal'' |Usha | |- |''Iniyum Kurukshethram'' |Lekha | |- |''Aayiram Kannukal'' |Anu | |- |''Ente Entethu Mathrem'' |Ambili | |- |''Abhayam Thedi'' |Meera/Miranda | |- |''Kshamichu Ennoru Vakku'' |Indu | |- |''Aalorungi Arangorungi'' |Geetha | |- |''Nyayavidhi'' |Geetha | |- |''Ee Kaikalil'' |Viji Balakrishnan | |- |''Padayani'' |Radha | |- |''Chilambu'' |Ambika | |- |''Rareeram'' |Meera | |- | rowspan="6" |1987 |''Vrutham'' |Nancy | |- |''Nadodikattu'' |Radha | |- |''Ithrayum Kaalam'' |Savithri | |- |''Kalam Mari Katha Mari'' |Ummu Kolzu | |- |''Anantaram'' |Suma, Nalini | |- |''Naalkavala'' |Sainabha | |- | rowspan="9" |1988 |''Vicharana'' |Anitha | |- |''Vellanakalude Nadu'' |Radha | |- |''Janmandharam'' |Sridevi | |- |''Aryan'' |Aswathy | |- |''Aparan'' |Ambili | |- |''Dhwani'' |Devi | |- |''Oru Vivaada Vishayam'' | | |- |''Alila Kuruvikal'' |Bhavana | |- |''Mukthi'' |Radhika | |- |1989 |''Charithram'' |Cicily | |- | rowspan="4" |1990 |''Innale'' |Maya/Gowri | |- |''Iyer the Great'' |Amala | |- |''Sasneham'' |Saraswathi | |- |''Kalikkalam'' |Annie | |- | rowspan="4" |1991 |''Vasthuhara'' |Young Bhavani | |- |''Ulladakkam'' |Annie | |- |''Adayalam'' |Malini | |- |''Kankettu'' |Sujatha | |- | rowspan="3" |1992 |''Oru Kochu Bhoomikulukkam'' |Indu | |- |'' Naaga Panchami'' |Panchami | |- |''Pappayude Swantham Appoos'' |Bhama | |- | rowspan="4" |1993 |''Maya Mayuram'' |Bhadra | |- |''Meleparambil Aanveedu'' |Pavizham | |- |''Golanthara Vartha'' |Lekha | |- |''Manichitrathazhu'' |Ganga/Nagavalli | |- | rowspan="7" |1994 |''Pavithram'' |Meera | |- |''Commissioner'' |Indu Kurup | |- |''Thenmavin Kombathu'' |Karthumbi | |- |''Pakshe'' |Nandini Menon | |- |''Minnaram'' |Neena | |- |''Vishnu'' |Susanna Mathews | |- |''Manathe Vellitheru'' |Merlin | |- | rowspan="3" |1995 |''Sindoora Rekha'' |Arundhathi | |- |''Mazhayethum Munpe'' |Uma Maheshwari | |- |''Minnaminuginum Minnukettu'' |Radhika | |- | rowspan="4" |1996 |''Kumkumacheppu'' |Indu | |- |''Aramana Veedum Anjoorekkarum'' |Alli | |- |''Rajaputhran'' |Veni | |- |''Hitler'' |Gowri | |- | rowspan="3" |1997 |''Superman'' |Nithya | |- |''Kalyana Kacheri'' |Gopika | |- |''Kaliyoonjal'' |Gowri | |- |1999 |''Agni Sakshi'' |Devaki Manampalli | |- | rowspan="2" |2000 |''Sradha'' |Suma | |- |''Valliettan'' |Devi | |- |2004 |''Mambazhakkalam'' |Indira | |- |2005 |''Makalkku'' |Killeri | |- |2009 |''Sagar alias Jacky Reloaded'' |Indu | |- |2013 |''Thira'' |Dr. Rohini Pranab | |- |2020 |''Varane Avashyamund'' |Neena | |} === तेलुगु === [[चित्र:Shobana_(cropped).jpg|thumb| १२ सेप्टेम्बर २००८ मा आयोजित बैंगलोरमा शोभनाको माया रावणको प्रदर्शन।]] {| class="wikitable sortable" !Year !Title !Role !Sources |- |1982 |''Bhakta Dhruva Markandeya'' |Sunithi Devi |Children's film |- |1985 |''Marana Sasanam'' |Lalitha | |- | rowspan="5" |1986 |''Srimathi Kanuka'' |Padma | |- |''Vijrumbhana'' |Shobha | |- |''Vikram'' |Radha | |- |''Marchandi Mana Chattalu'' |Uma | |- |''Asthram'' |Padmini | |- | rowspan="5" |1987 |''Dagudu Moothalu'' |Radha | |- |''Muddula Manavudu'' |Hemalatha | |- |''Manavadostunnaadu'' |Roopa | |- |''Ajeyudu'' |Rekha | |- |''Trimurtulu'' |Latha | |- | rowspan="3" |1988 |''Rudraveena'' |Lalita Shiva Jyoti | |- |''Abhinandana'' |Rani | |- |''Praja Pratinidhi'' |Bharathi | |- | rowspan="6" |1990 |''Paapa Kosam'' |Swapna | |- |''Nari Nari Naduma Murari'' |Shobha | |- |''Kokila'' |Kokila | |- |''Shourya chakra'' |Bharathi | |- |''Neti Siddhartha'' |Jyoti | |- |''Alludugaru'' |Kalyani | |- | rowspan="10" |1991 |''April 1st Vidudhala'' |Bhuvaneshwari | |- |''Appula Appa Rao'' |Subba Laxmi | |- |''Rowdy Gaari Pellam'' |Janaki | |- |''Minor Raja'' |Santhana Lakshmi | |- |''Manchi Roju'' |Padma | |- |''Rowdy Alludu'' |Sita | |- |''Hello Darling'' |Bharathi | |- |''Alludu Diddina Kapuram'' |Sita | |- |''Keechu Raallu'' |Monica | |- |''Muvva Gopaladu'' |Krishna veni | |- | rowspan="5" |1992 |''Ahankari'' |Shobana | |- |''Asadhyulu'' |Jyoti | |- |''Champion'' |Sandhya | |- |''Sivaratri'' |Gayatrhi | |- |''Gangwar'' |Pavithra | |- | rowspan="6" |1993 |''Rowdy Gaari Teacher'' |Malli | |- |''Naga Jyoti'' |Naga rani | |- |''Kannayya Kittayya'' |Saroja | |- |''Nippu Ravva'' |Guest appearance in a song | |- |''Rendilla Poojari'' |Radha | |- |''Rakshana'' |Padma | |- |1997 |''Surya Putrulu'' |Ragini | |- |2006 |''Game'' |Uma | |- |} === तमिल === {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! शीर्षक ! भूमिका ! स्रोतहरू |- | rowspan="2" | 1980 | ''मंगला नायकी'' | - | बाल कलाकार |- | ''मन्मथ रगांगल'' | - | बाल कलाकार |- | सन् १९८४ | ''ईनाकुल ओरुवान'' | कल्पना | |- | 1985 | ''मारुधानी'' | मारुधानी | |- | rowspan="3" | सन् १९८८ | ''ओरे थाई ओरे कुलम'' | ईश्वरी | |- | ''काधल गीतम'' | रानी | |- | ''इधु नम्मा आलु'' | बानु | |- | rowspan="5" | १९८९ | ''सट्टाथिन थिराप्पु विझा'' | राधा | |- | ''पट्टुक्कु ओरु थालाइवन'' | शान्ति | |- | ''शिव'' | पार्वती | |- | ''पोनमना सेल्भान'' | पार्वती | |- | ''वाथियार भिट्टु पिल्लई'' | गीता | |- | rowspan="3" | 1990 | ''एन्किता मोथाथे'' | मल्लिका | |- | ''मल्लु वेट्टी माइनर'' | सन्तना लक्ष्मी | |- | ''सत्य वाक्कु'' | मीना | |- | rowspan="2" | सन् १९९१ | ''महामायी'' | महामायी | |- | ''थालापाठी'' | सुभलक्ष्मी | |- | सन् १९९३ | ''शिवरात्रि'' | गायत्री | |- | सन् १९९६ | ''थुरैमुगम'' | रुकुमणी | |- | २०१२ | ''पोडा पोडी'' | वीणा | |- | २०१४ | ''कोचादाईयान'' | याघवी | |} === कन्नड === {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! शीर्षक ! भूमिका ! स्रोतहरू |- | 1985 | ''गिरी बाले'' | नीलावेनी | |- | 1990 | ''शिवशंकर'' | गिरिजा | |- |} === हिन्दी === {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! शीर्षक ! भूमिका ! स्रोतहरू |- | 1998 | ''स्वामी विवेकानन्द'' | डान्सर | |- | 2007 | ''आफ्नो अस्मान'' | पद्मिनी कुमार | |- | 2008 | ''मेरे बाप पहिले आप'' | अनुराधा जोशी (अन्न) | |- |} === अंग्रेजी === {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! शीर्षक ! भूमिका ! नोटहरू |- | 2002 | ''मित्र, मेरो साथी'' | लक्ष्मी | अभिनेत्री रेवतीको निर्देशनमा डेब्यु |- | 2003 | ''मानिस जस्तै नाच्नुहोस्'' | रत्न पारेख | |- | 2008 | ''एउटा सानो सपना'' | सुन्दरकी आमा | [[भारतको राष्ट्रपति|भारतीय पूर्व राष्ट्रपति]] [[अब्दुल कलाम|एपीजे अब्दुल कलामको]] यात्राको बारेमा वृत्तचित्र |- |} == पुरस्कार र मान्यता == === उपाधि र सम्मान === {| class="wikitable plainrowheaders" style="width:80%;" ! scope="col" style="width:1%;" |वर्ष ! scope="col" style="width:25%;" | सम्मान ! scope="col" style="width:25%;" | सम्मान शरीर ! scope="col" style="width:1%;" | {{Abbr|Ref(s)|Reference(s)}} |- ! scope="row" | २००० | ग्रेड ए शीर्ष | [[दूरदर्शन]] | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=http://www.lakshmansruthi.com/chennaiyil-thiruvaiyaru/2009/profiles/shobana.asp|title=About Shobana|website=lakshmansruthi.com|access-date=2022-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20091215220501/http://www.lakshmansruthi.com/chennaiyil-thiruvaiyaru/2009/profiles/shobana.asp|archive-date=2009-12-15}}</ref> |- ! scope="row" | 2006 | [[पद्म श्री|पद्मश्री]] | [[भारत सरकार]] | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Year=2006-2006&Field=Art&Award=Padma%20Shri|title=Padma Awardees|website=Padma Awards - Ministry of Home Affairs|accessdate=1 February 2020}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.kutcheribuzz.com/news/general/1274-padma-shri-shobana|title=Padmashri for Shobana|website=kutcheribuzz.com}}</ref> |- ! scope="row" | २०११ | कालाइमानी | तमिलनाडु इयाल इसाई नाटक मनरम, तमिलनाडु सरकार | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=http://www.shobana.info/about-shobana/|title=Shobana Awards|website=Shobana.info - Kalarpana|accessdate=1 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200201175228/http://www.shobana.info/about-shobana/|archive-date=1 February 2020}}</ref> |- ! scope="row" | २०१२ | उत्कृष्टता को आर्क | अखिल भारतीय उपलब्धि सम्मेलन | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/aiac-excellence-awards-presented/article3696305.ece|title=AIAC Excellence Awards presented|date=28 July 2012|website=The Hindu|accessdate=1 February 2020}}</ref> |- ! scope="row" | २०१३ | कलरथना | केरला संगीता नाटक अकादमी | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=http://www.keralasangeethanatakaakademi.in/fa.php|title=Fellowship List - Dance|website=Kerala Sangeetha Nataka Akademi|accessdate=1 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813144417/http://www.keralasangeethanatakaakademi.in/fa.php|archive-date=13 August 2020}}</ref> |- ! scope="row" | २०१५ | कला प्रदर्शन को लागी ग्लोबल उपलब्धि | सबै मलेशिया मलयाली संघ | style="text-align:center;" | |- ! scope="row" | २०१९ | मानार्थ डक्टरेट ( डी. लिट ) | [[डॉ. एम.जी.आर. शैक्षिक एवं अनुसन्धान विश्वविद्यालय|एमजीआर शैक्षिक तथा अनुसन्धान संस्थानका डा]] | style="text-align:center;" | <ref name="doctorate"/> |} === अन्य पुरस्कारहरु === {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! पुरस्कार र नामांकनहरू ! श्रेणी ! चलचित्र ! नतिजा |- | सन् १९८४ | rowspan="8" | [[फिल्मफेयर पुरस्कार दक्षिण]] | rowspan="3" | उत्कृष्ट अभिनेत्री - मलयालम | ''कानमरायथु'' ||{{Nominated}} |- | 1985 | ''यात्रा'' ||{{Nominated}} |- | सन् १९८६ | ''चिलम्बु'' ||{{Nominated}} |- | rowspan="2" | सन् १९८८ | उत्कृष्ट अभिनेत्री - तेलुगु | ''रुद्रवीणा'' ||{{Nominated}} |- | उत्कृष्ट अभिनेत्री - तमिल | ''इधु नम्मा आलु'' ||{{Nominated}} |- | rowspan="2" | 1990 | उत्कृष्ट अभिनेत्री - मलयालम | ''इनाल'' ||{{Won}} |- | rowspan="2" | उत्कृष्ट अभिनेत्री - तेलुगु | ''अल्लुदुगारु'' ||{{Nominated}} |- | सन् १९९१ | ''राउडी गारी पेल्लम'' ||{{Nominated}} |- | rowspan="3" | सन् १९९३ | [[राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]] | उत्कृष्ट अभिनेत्री | rowspan="2" | ''मणिचित्रथाझु'' ||{{Won}} |- | केरला राज्य फिल्म पुरस्कार | उत्कृष्ट अभिनेत्री ||{{Won}} |- | rowspan="4" | [[फिल्मफेयर पुरस्कार दक्षिण]] | rowspan="4" | उत्कृष्ट अभिनेत्री - मलयालम | ''मणिचित्रथाझु'' ||{{Nominated}} |- | 1994 | ''तबमाभिन कोम्बाथ'' ||{{Won}} |- | सन् १९९६ | ''कुमकुमाचेप्पु'' ||{{Nominated}} |- | सन् १९९९ | ''अग्निसाक्षी'' ||{{Nominated}} |- | 2002 | राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार | उत्कृष्ट अभिनेत्री | ''मित्र, मेरो साथी'' ||{{Won}} |- | 2005 | [[फिल्मफेयर पुरस्कार दक्षिण]] | उत्कृष्ट अभिनेत्री - मलयालम | ''मकाल्कु'' ||{{Nominated}} |- | rowspan="2" | २०१३ | वनिता फिल्म अवार्ड | उत्कृष्ट अभिनेत्री | rowspan="2" | ''तिरा'' ||{{Won}}<ref>{{cite news |last1=V.P |first1=Nicy |title=Shobana to Play Lead in 'Thira' Sequel |url=https://www.ibtimes.co.in/shobana-play-lead-thira-sequel-608682 |access-date=28 March 2021 |work=www.ibtimes.co.in |date=9 September 2014 |language=en}}</ref> |- | [[फिल्मफेयर पुरस्कार दक्षिण]] | उत्कृष्ट अभिनेत्री - मलयालम ||{{Nominated}} |- | २०२१ | 10 औं दक्षिण भारतीय अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार | उत्कृष्ट अभिनेत्री - मलयालम | ''वराणे अवश्यमुण्ड'' ||{{Won}} |} {| class="wikitable sortable" !वर्ष ! शीर्षक ! च्यानल ! भाषा ! नोटहरू |- | सन् १९९१ | ''पेन'' | डीडी पोधिगाई | [[तमिल भाषा|तमिल]] | सिरियल |- | सन् १९९९ | ''उराभुगल'' | विजय टिभी | तमिल | सिरियल |- | 2010 | ''जोडी नम्बर एक सिजन 5'' | विजय टिभी | तमिल | रियालिटी शो जजको रुपमा |- | 2010 | ''सुपर जोडी'' | सूर्य टिभी | मलयालम | रियालिटी शो जजको रुपमा |- | २०१५ | ''D ३''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> (ग्र्यान्ड फिनाले) | माझभिल मनोरमा | मलयालम | रियालिटी शो जजको रुपमा |- | 2017 | ''मिडुक्की'' | माझभिल मनोरमा | मलयालम | रियालिटी शो जजको रुपमा |- | २०२१ | ''मार्गाझी थिङगल'' | [[युट्युब|YouTube]] | तमिल | म्युजिक भिडियो <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/nine-actresses-come-together-to-render-thiruppavai-and-celebrate-the-spirit-of-margazhi/articleshow/80141506.cms|title=Nine actresses come together to render Thiruppavai and celebrate the spirit of Margazhi - Times of India|last=CR|first=Sharanya|date=7 January 2021|work=The Times of India|access-date=10 January 2021|last2=Vijayakumar|first2=Sindhu|language=en}}</ref> |- | २०२१ | ''मधुराम शोभनम'' | जी केरलम | मलयालम | |} == सन्दर्भहरु == {{Reflist}} == बाह्य लिङ्कहरू == * {{Commons category-inline}} * {{Official website|http://www.shobana.info/}} * {{IMDb name|id=0811794|name=Shobana}} {{Padma Shri Award Recipients in Art}}{{FilmfareMalayalamBestActress}}{{KeralaStateAwardForBestActress}}{{National Film Award for Best Actress}} [[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:कन्नड चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार दक्षिण विजेताहरू]] [[श्रेणी:मलयालम चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:तमिल चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७० मा जन्म]] [[श्रेणी:पुनरावलोकन नगरिएको अनुवादहरू रहेको पृष्ठ]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका भारतीय अभिनेत्रीहरू]] lqy23qkfpev5zyjh8439u6hn4wcee55 0 126282 1395585 1394656 2026-11-10T06:28:01Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395585 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = हिरासिंह खत्री | image = हिरासिंह खत्री.jpg | caption = हिरासिंह खत्री | honorific_suffix = | birth_name = <!--only use if different from name--> | birth_date = | birth_place = [[देहरादुन]], [[उत्तराखण्ड]], भारत | death_date = वि.सं. २०५४<ref>{{Cite web |title=निर्देशक हीरासिंह खत्रीको नेपाली चलचित्रमा योगदान |url=https://www.rangasansar.com/detail/11582 |access-date=2026-10-27 |website=रंगसंसार}}</ref> | death_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | monuments = | citizenship = भारतीय | occupation = [[चलचित्र निर्देशक]] | years_active = | employer = | organization = | agent = | known_for = | notable_works = * [[आमा (वि.सं. २०२१ चलचित्र)|आमा (वि.सं. २०२१)]] * [[हिजो, आज, भोलि (चलचित्र)|हिजो, आज, भोलि (वि.सं. २०२४)]] * [[परिवर्तन (चलचित्र)|परिवर्तन (वि.सं. २०२७)]] | style = | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | movement = | opponents = | boards = | spouse = | partner = <!-- unmarried life partner; use ''Name (1950–present)'' --> | children = | parents = | relatives = | callsign = | awards = [[राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार (नेपाल)|राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]]मा महेन्द्र चलचित्र उपलब्धि पुरस्कार | signature = | signature_alt = | signature_size = | website = | footnotes = }} '''हिरासिंह खत्री''' एक [[नेपाली|नेपाली मूल]]का [[चलचित्र निर्देशक|चलचित्रकर्मी]] थिए, जसले [[नेपाल]]मा निर्मित पहिलो चलचित्र मानिने [[आमा (वि.सं. २०२१ चलचित्र)|आमा]] (वि.सं. २०२१) को निर्देशन गरी नेपाली चलचित्र जगतमा अग्रगामी भूमिका निर्वाह गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/123563|title=एक चेतन, अनेक चेतना|last=खरेल|first=यादव|date=६ जेठ २०७८|website=हिमालखबर|accessdate=१५ साउन २०७९|archive-url=https://web.archive.org/web/20220728201222/https://www.himalkhabar.com/news/123563|archive-date=2022-07-28}}</ref><ref>{{Cite web |title=चलचित्रका प्रथम निर्देशक हिरा सिंह खत्री |url=https://khabarhub.com/2023/08/492309/ |access-date=2024-12-16 |website=खबरहब |language=}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=चलचित्रको नयाँ प्रविधि पञ्‍चायतकालमै भित्रिएको हो |url=https://baahrakhari.com/detail/203011 |access-date=2024-12-16 |website=१२ खरी |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219195513/https://baahrakhari.com/detail/203011 |archive-date=2024-12-19 }}</ref> [[राजा महेन्द्र]]को निमन्त्रणामा यस परियोजनाको नेतृत्व सम्हालेका खत्रीले तात्कालिन [[सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|नेपालको सूचना मन्त्रालय]] अन्तर्गतको प्रचार विभागको चलचित्र शाखामा रही काम गरे र देशभक्ति तथा [[पञ्चायती व्यवस्था|पञ्चायत राजनीतिक प्रणाली]]को प्रवर्द्धन गर्ने सरकारीस्तरका चलचित्रहरू निर्माण गरेका थिए।<ref>{{Cite web |title=नेपाली चलचित्रका सच्चा ‘हिरा’ |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/the-true-diamond-of-nepali-cinema-68-52.html |access-date=2026-10-27 |website=nagariknews.nagariknetwork.com |language=ne}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.souryaonline.com/2012/08/31416.html|title=“दुखेको मन लिएर फर्किए हीरासिंह”|work=सौर्य अनलाइन|access-date=2026-10-27}}</ref> ग्रामीण नेपाली परिवेशमा पारिवारिक त्याग र राष्ट्रिय एकताको कथा प्रस्तुत गर्ने चलचित्र 'आमा' को सफलतापछि, खत्रीले थप दुई चलचित्रहरू सामाजिक परिवर्तनको विषयवस्तु समेटिएको '[[हिजो, आज, भोलि (चलचित्र)|हिजो आज भोलि]]' (वि.सं. २०२४) र जनार्दन समको नाटकमा आधारित रही निर्माण गरिएको '[[परिवर्तन (चलचित्र)|परिवर्तन]]' (वि.सं. २०२७) को निर्देशन गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://sahityapost.com/khoj-anusandhan/36931/|title=हिरासिंह गए, चेतन कार्की जन्माए|last=बानियाँ|first=राजकुमार|date=५ जेठ २०७८|website=साहित्यपोस्ट|accessdate=१५ साउन २०७९|archive-url=https://web.archive.org/web/20220730131416/https://sahityapost.com/khoj-anusandhan/36931/|archive-date=2022-07-30}}</ref><ref>{{Cite web |title=पहिलो निर्देशकको शालिक अनावरण अगावै विवादमा |url=https://www.filmykhabar.com/news/6016/ |access-date=2024-12-16 |website=फिल्मी खबर}}</ref> यी कामहरूमा, उनले [[अभिनेता]], [[पटकथा लेखक]], संवाद लेखकको रूपमा पनि काम गरे, र राजकीय संरक्षणको क्रममा नेपाली भाषाको चलचित्रमा विकासको आधार तयार गर्न सहायता गरेका थिए। उनका प्रयासका लागि उनलाई वि.सं. २०५५ मा [[राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार (नेपाल)|राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]]मा महेन्द्र चलचित्र उपलब्धि पुरस्कार प्राप्त भयो, जसले नेपाली चलचित्र परम्परा स्थापना गर्ने उनको भूमिकालाई सम्मान गरेको हो।<ref>{{Cite web |title=हिरासिंह खत्री |url=https://www.lensnepal.com/profile/hira-singh-khatri.html |access-date=2026-10-27 |website=लेन्सनेपाल}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन == हिरासिंह खत्रीले आफ्नो प्रारम्भिक जीवन [[भारत]]मा बिताए; उनी २०औँ शताब्दीको मध्यतिर भारतको [[देहरादुन]]मा जन्मेका थिए। खत्रीको युवावस्था [[भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम|भारतको स्वतन्त्रता-पश्चातको कालखण्ड]]सँग मेल खान्छ—यो राष्ट्र-निर्माण, सांस्कृतिक पुनर्जागरण र [[मुम्बई|बम्बई]]मा [[हिन्दी चलचित्र उद्योग]]को उत्कर्षको समय थियो।<ref name=":1">{{Cite web |title=Cinematic Kathmandu: Imaginaries of the City |url=https://archiv.ub.uni-heidelberg.de/volltextserver/33731/7/Karki_D_Cinematic%20Kathmandu_HeiDok_2021.pdf |access-date=2026-10-27 |website=archiv.ub.uni-heidelberg.de}}</ref> यस अवधिमा, चलचित्र र कलाका माध्यमबाट उनी राष्ट्रिय पहिचान, प्रगति र सामाजिक विमर्शसम्बन्धी धारणाहरूको सम्पर्कमा आए। देहरादुनका, भारतीय मूलका र नेपाली मातृभाषी खत्रीले त्यस्तो प्राविधिक विशेषज्ञता भित्र्याए, जुन त्यस समयमा नेपालमा दुर्लभ थियो।<ref name=":1" /> सन् १९६० को दशकको सुरुतिर, [[पञ्चायती व्यवस्था]] अन्तर्गतका बृहत् राष्ट्रिय सांस्कृतिक पहलहरूको एक हिस्साका रूपमा नेपाली चलचित्र निर्माणको नेतृत्व गर्न खत्रीले [[राजा महेन्द्र]]बाट एक महत्त्वपूर्ण निमन्त्रणा प्राप्त गरे। सन् १९६२–१९६३ तिर गरिएको यस शाही आग्रहले उनलाई राष्ट्रिय एकता, भाषामा आधारित सांस्कृतिक राष्ट्रवाद र सरकारी कार्यक्रमहरूको प्रवर्द्धन गर्नका लागि—राजाको ४२औँ जन्मोत्सवको दृश्यसहित—वृत्तचित्रहरू छायाङ्कन गर्ने जिम्मेवारी सुम्पियो। यी प्रयासहरूको नेतृत्व गर्न खत्री [[काठमाडौँ|काठमाडौँ]] सरे; यससँगै भारतीय चलचित्र क्षेत्रबाट नेपालको चलचित्र उद्योगमा एक अग्रगामी भूमिकातर्फ उनको यात्रा अघि बढ्यो।<ref name=":2">{{Cite web |date=2003-11-28 |title=The filmdom of Nepal |url=https://nepalitimes.com/the-filmdom-of-nepal |access-date=2026-10-27 |website=Nepali Times |language=en}}</ref> == चलचित्र जीवन == वि.सं. २०२१ असोज २२ मा प्रदर्शनमा आएको 'आमा'ले नेपालको चलचित्र उद्योगको सुरुवातलाई सङ्केत गर्‍यो र स्थानीय कथावस्तुलाई चलचित्रमा उतार्न सम्भव छ भन्ने देखाएर पछिल्ला चलचित्र निर्माणका लागि प्रेरणा प्रदान गर्‍यो। व्यक्तिगत कथावस्तु र व्यापक सामाजिक सन्देशहरूको संयोजनमार्फत 'आमा' ले खत्रीको दृष्टिकोणलाई मात्र उजागर गरेन, बरु नेपाली चलचित्रको विकासका लागि एउटा आधारभूत मापदण्ड पनि स्थापित गर्‍यो। पूर्ण रूपमा श्वेत-श्याममा छायाङ्कन गरिएको यो चलचित्र दुई लाख नेपाली रुपैयाँभन्दा बढीको (त्यस समयको विनिमय दर अनुसार करिब २६,००० अमेरिकी डलर) सामान्य बजेटमा निर्माण सम्पन्न भएको थियो। स्रोत-साधनको अभावलाई चिर्दै यसले चलचित्र उद्योगमा नयाँ सुरुवात गरेको थियो।<ref name=":2" /> खत्रीको दोस्रो चलचित्र, '[[हिजो, आज, भोलि (चलचित्र)|हिजो आज भोलि]]' (वि.सं. २०२४), समयगत तथा सामाजिक गतिशीलताको अन्वेषणमा उनको प्रगतिको द्योतक थियो। प्रचार विभागको चलचित्र शाखाद्वारा निर्मित यो चलचित्र वि.सं. २०२४ फागुन २ मा प्रदर्शन गरिएको थियो। '[[परिवर्तन (चलचित्र)|परिवर्तन]]' (२०२७) मा खत्रीले आफ्नो निर्देशन शैलीलाई अझ स्पष्ट सामाजिक टिप्पणीतर्फ विकसित गरे। २०२७ पुष १७ मा त्यही सरकारी विभागद्वारा प्रदर्शित र श्वेत-श्याम मा छायाङ्कन गरिएको यो चलचित्र जनार्दन समको कथामा आधारित थियो। == चलचित्र सूची == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !scope="col"| वर्ष !scope="col"| चलचित्र !scope="col"| भूमिका !scope="col" class="unsortable"| टिप्पणीहरू !scope="col" class="unsortable"| सन्दर्भ |- !scope="row"|२०२१ |[[आमा (१९६४ चलचित्र)|''आमा'']] |निर्देशक |नेपालमा निर्मित पहिलो चलचित्र | rowspan="3" style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=https://www.film.gov.np/history-of-cinema-in-nepal|title=History of Cinema in Nepal|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120034349/https://www.film.gov.np/history-of-cinema-in-nepal/|archive-date=2021-01-20|access-date=2026-10-27}}</ref> |- !scope="row"|२०२४ |[[हिजो, आज, भोलि (चलचित्र)|''हिजो, आज, भोलि'']] |निर्देशक |दोस्रो चलचित्र |- !scope="row"|२०२७ |[[परिवर्तन (चलचित्र)|''परिवर्तन'']] |निर्देशक |जनार्दन समको नाटकमा आधारित चलचित्र |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{commons}} [[श्रेणी:नेपाली चलचित्र निर्देशकहरू]] [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली चलचित्रका कलाकारहरू]] [[श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू]] 79af6hhtj5ozaxjc9dijpkbeltmbrg1 0 126600 1395455 1392486 2026-11-09T23:48:23Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395455 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = चित्र:शे फोक्सुण्डो गाउँपालिका.png | image_caption = शे फोक्सुण्डोको वडा विभाजन | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = डोल्पा जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dolpa/shey-phoksundo?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907132113/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dolpa/shey-phoksundo?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = धावा सम्डुक गुरुङ <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = पेम्मा वाङछेन गुरुङ <small> ([[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 123.07<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=59&municipality=2|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 3635 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.34|83.35|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[साल्दाङ]] गाविसको कार्यालय | website = [https://shephoksundomun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[डोल्पा जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[साल्दाङ]], [[भिजेर]] र [[फोक्सुण्डो]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३,६३५ रहेको छ भने यहाँ ८६१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ शे-फोक्सुण्डो गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[साल्दाङ]] (१-२, ९) || ८१८ || ७.४५ || १०९.८० |- | २ || [[साल्दाङ]] (३-४) || ६१६ || ११.४९ || ५३.६१ |- | ३ || [[साल्दाङ]] (५-६) || ५०५ || ९.७२ || ५१.९५ |- | ४ || [[साल्दाङ]] (७-८) || ६६० || २८.९८ || २२.७७ |- | ५ || [[भिजेर]] (१-७) || १९७ || ३९.७२ || ४.९६ |- | ६ || [[भिजेर]] (८) || ७२ || ९.३६ || ७.६९ |- | ७ || [[भिजेर]] (९) || १६३ || १४.४७ || ११.२६ |- | ८ || [[फोक्सुण्डो]] (१-५) || ३८८ || ६.१९ || ६२.६८ |- | ९ || [[फोक्सुण्डो]] (६-९) || २१६ || ८.५८ || २५.१८ |- ! colspan="2" | जम्मा !! ३,६३५ !! १३५.९६ !! २६.७४ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241003150321/https://dccdolpa.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, डोल्पा] {{डोल्पा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:डोल्पा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] tsoold4oatpn3g1bapi0krwht8q1rxo 0 126679 1395437 1390446 2026-11-09T23:03:26Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395437 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = दाङ जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[दाङ जिल्ला|दाङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-dang/shantinagar?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240912015216/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-dang/shantinagar?lng=nep|archive-date=2024-09-12}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = प्रमोद बस्नेत <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = प्रेमाकुमारी बुढाथोकी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 116.02<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=56&municipality=4|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 27641 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.19|82.23|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८२ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[शान्तिनगर, दाङ|शान्तिनगर]] गाविसको कार्यालय | website = [https://shantinagarmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[दाङ जिल्ला]]का ७ वटा [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[बाघमारे]], [[शान्तिनगर, दाङ|शान्तिनगर]] र [[धनौरी]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २७,६४१ रहेको छ भने यहाँ ६,९१९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ शान्तिनगर गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या (२०७८) !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[बाघमारे]] (१, ७-९) || ३,३०२ || ३१.४ || १०५.१६ |- | २ || [[बाघमारे]] (२-६) || ४,७२७ || २३.६ || २००.३० |- | ३ || [[शान्तिनगर, दाङ|शान्तिनगर]] (३-७) || ४,७२६ || २६.९८ || १७५.१७ |- | ४ || [[शान्तिनगर, दाङ|शान्तिनगर]] (१-२, ८-९) || ४,०३३ || ११.४३ || ३५२.८४ |- | ५ || [[धनौरी]] (६, ८-९) || ३,१७१ || ६.८३ || ४६४.२८ |- | ६ || [[धनौरी]] (१-२, ५) || ३,४३२ || ७.६३ || ४४९.८० |- | ७ || [[धनौरी]] (३-४, ७) || ४,२५० || ८.१६ || ५२०.८३ |- ! कुल !! !! २७,६४१ !! ११६.०३ !! २३८.२२ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{दाङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcdang.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, दाङ]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:दाङ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] quy5rhprg5ojbcir8795dzdsxo1ddn5 0 127147 1395499 1391018 2026-11-10T03:08:11Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395499 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = बागमती प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map = सिद्धलेक गाउँपालिका#धादिङ जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-dhading/siddhalek?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826104227/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-dhading/siddhalek?lng=nep|archive-date=2024-08-26}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = परशुराम खतिवडा <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = सबिता अर्याल <small> ([[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 106.09<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=26&municipality=8|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 22214 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.84|84.81|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०१० | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[सलाङ]] गाविसको कार्यालय | website = [https://siddhalekmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[धादिङ जिल्ला]]का ११ वटा [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[कुम्पुर]], [[नलाङ]] र [[सलाङ]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २२,२१४ रहेको छ भने यहाँ ५,८३६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सिद्धलेक गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[नलाङ]] (६–९) || ३,६६१ || १२.५४ || २९१.९५ |- | २ || [[नलाङ]] (१–५) || ३,५८९ || १४.७८ || २४२.८३ |- | ३ || [[सलाङ]] (१–५) || २,६०५ || १७.१२ || १५२.१६ |- | ४ || [[सलाङ]] (६–९) || २,६६३ || १७.५५ || १५१.७४ |- | ५ || [[कुम्पुर]] (२, ८, ९) || २,६०२ || १०.२७ || २५३.३६ |- | ६ || [[कुम्पुर]] (१, ३, ४) || २,९८५ || १८.७९ || १५८.८६ |- | ७ || [[कुम्पुर]] (५–७) || ४,१०९ || १५.३० || २६८.५६ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२२,२१४''' || '''१०६.३५''' || २०८.८८ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{धादिङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcdhading.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, धादिङ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804195727/http://ddcdhading.gov.np/ |date=2020-08-04 }} [[श्रेणी:धादिङ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] g2i086dhx9rr0mq8dsef8cyxcc3rq11 0 127155 1395444 1390478 2026-11-09T23:22:22Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395444 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = नुवाकोट जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-nuwakot/shivapuri?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826103854/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-nuwakot/shivapuri?lng=nep|archive-date=2024-08-26}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = गोविन्‍दप्रसाद थपलिया <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = वीरबहादुर तामाङ <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 101.05<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=27&municipality=11|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 17203 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27|52|21|N|85|21|57|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०१० | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[लिखु, नुवाकोट|लिखु]] गाविसको कार्यालय | website = [https://shivapurimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नुवाकोट जिल्ला]]का १० वटा [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[छाप]], [[लिखु, नुवाकोट|लिखु]], [[महाकाली, नुवाकोट|महाकाली]], [[तलाखु]], [[सिक्रे]], [[समुन्द्रादेवी]], [[सुनखानी]] र [[थानपति, नुवाकोट|थानपति]] (१-४,६) [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १७,२०३ रहेको छ भने यहाँ ३,९६९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ शिवपुरी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[तलाखु]] || २,१८७ || २०.३५ || १०७.४७ |- | २ || [[छाप]] || १,७३६ || ९.७३ || १७८.४२ |- | ३ || [[लिखु, नुवाकोट|लिखु]] || १,८६० || १२.०९ || १५३.८५ |- | ४ || [[सिक्रे]] || १,१४५ || ८.२२ || १३९.३० |- | ५ || [[महाकाली, नुवाकोट|महाकाली]] || ३,०२८ || १६.५२ || १८३.२९ |- | ६ || [[समुन्द्रादेवी]] || २,६९५ || १२.०६ || २२३.४७ |- | ७ || [[सुनखानी, नुवाकोट|सुनखानी]] || २,१०३ || १०.४८ || २००.६७ |- | ८ || [[थानपति, नुवाकोट|थानापति]] (१–४, ६–९) || २,४४९ || १२.१४ || २००.९१ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१७,२०३''' || '''१०१.५९''' || १६९.३४ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नुवाकोट जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcnuwakot.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190926074101/http://ddcnuwakot.gov.np/ |date=2019-09-26 }} [[श्रेणी:नुवाकोट जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] pnic01jpverewkl91xsri4ccgzsmmmv 0 127156 1395550 1391270 2026-11-10T04:42:45Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395550 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = नुवाकोट जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-nuwakot/suryagadhi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826103925/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-nuwakot/suryagadhi?lng=nep|archive-date=2024-08-26}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = सन्तबहादुर तामाङ <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = मन्जु बुढाथोकी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 49.09<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=27&municipality=3|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 14919 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27|56|52|N|85|13|46|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०१० | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[बागेश्वरी, नुवाकोट|बागेश्वरी]] गाविसको कार्यालय | website = [https://suryagadhimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नुवाकोट जिल्ला]]का १० वटा [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[लच्याङ]], [[बागेश्वरी, नुवाकोट|बागेश्वरी]], [[हल्दे कालिका]], र [[गणेशस्थान]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १४,९१९ रहेको छ भने यहाँ ३,८२९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सूर्यगढी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[लच्याङ]] (१–८) || ३,६७१ || १४.०४ || २६१.४७ |- | २ || [[लच्याङ]] (९) र [[बागेश्वरी, नुवाकोट|बागेश्वरी]] (१, २, ५, ६, ८) || २,१४६ || ९.६४ || २२२.६१ |- | ३ || [[बागेश्वरी, नुवाकोट|बागेश्वरी]] (३, ४, ७, ९) || २,५३१ || ६.८२ || ३७१.११ |- | ४ || [[हल्दे कालिका]] || ३,३३८ || ९.४६ || ३५२.८५ |- | ५ || [[गणेशस्थान]] || ३,२३३ || ९.१२ || ३५४.५० |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''१४,९१९''' || '''४९.०८''' || ३०३.९७ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नुवाकोट जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcnuwakot.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190926074101/http://ddcnuwakot.gov.np/ |date=2019-09-26 }} [[श्रेणी:नुवाकोट जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] njxllozw8zenb1y159jekredgni2nis 0 127200 1395480 1390860 2026-11-10T01:59:53Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395480 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बझाङ जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-bajhang/saipal?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907132631/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-bajhang/saipal?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = मानवीर बोहरा <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = डोल्मा तामाङ <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७३ फागुन २७ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 1467.24<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=70&municipality=1|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 2625 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.82|81.29|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९२ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[काँडा, बझाङ|काँडा]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.kandamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बझाङ जिल्ला]]का १० [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकको [[काँडा, बझाङ|काँडा]] गाविस यसमा गाभिएको थियो। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २,६२५ रहेको छ भने यहाँ ४४७ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ साईपाल गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[काँडा, बझाङ|काँडा]] (१, ३) || ५८० || ९८.१५ || ५.९१ |- | २ || [[काँडा, बझाङ|काँडा]] (२) || ३८६ || १५४.३३ || २.५० |- | ३ || [[काँडा, बझाङ|काँडा]] (४-५) || ६८३ || ३६९.२४ || १.८५ |- | ४ || [[काँडा, बझाङ|काँडा]] (६-७) || ६७६ || ३९१.९८ || १.७२ |- | ५ || [[काँडा, बझाङ|काँडा]] (८-९) || ३०० || ४५३.६ || ०.६६ |- ! colspan="2" | जम्मा !! २,६२५ !! १,४६७.२७ !! १.७९ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://www.dccbajhang.gov.np/ जिल्ला विकास समिति, बझाङ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241008001846/https://dccbajhang.gov.np/ |date=2024-10-08 }} {{बझाङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बझाङ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] sco9q5pdskiz0pk2vg3dhqx7hr0ns6k 0 127201 1395547 1391268 2026-11-10T04:41:08Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395547 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बझाङ जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-bajhang/surma?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907120858/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-bajhang/surma?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = खडकबहादुर बोहरा <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = रमलाकुमारी मण्डेल (पुराजा) <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७३ फागुन २७ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 270.8<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=70&municipality=3|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 11082 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.6786|81.1269|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९२ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[दौलीचौर]] गाविसको कार्यालय | website = [https://surmamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बझाङ जिल्ला]]का १० [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[दौलीचौर]] र [[सूर्मा]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ११,०८२ रहेको छ भने यहाँ १,८२३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सूर्मा गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[देउलीचौर]] (१-३) || १,२६५ || १७१.१४ || ७.३९ |- | २ || [[देउलीचौर]] (७-९) || २,७९६ || १९.९२ || १४०.३६ |- | ३ || [[देउलीचौर]] (४-६) || २,४३३ || १२.०९ || २०१.२४ |- | ४ || [[सूर्मा ]] (१-६) || २,९७४ || ५३.८८ || ५५.२० |- | ५ || [[सूर्मा ]] (७-९) || १,६१४ || १३.७८ || ११७.१३ |- ! colspan="2" | जम्मा !! ११,०८२ !! २७०.८१ !! ४०.९२ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://www.dccbajhang.gov.np/ जिल्ला विकास समिति, बझाङ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241008001846/https://dccbajhang.gov.np/ |date=2024-10-08 }} {{बझाङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बझाङ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 4ky0ndd9ch52od7xfa90def0162n6tw 0 127865 1395539 1384982 2026-11-10T04:33:14Z CommonsDelinker 144 Ghanashyam_bhusal_at_an_event..jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No license since 2 November 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1395539 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | image = | name = घनश्याम भुसाल | native_name = | office = [[कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि तथा पशुपंक्षी विकास मन्त्री]] | term_start = सन् २०१९ नोभेम्बर २१ | term_end = सन् २०२० डिसेम्बर २० | president = [[विद्यादेवी भण्डारी]] | primeminister = [[खड्गप्रसाद ओली|केपी ओली]] | office1 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]] | term_start1 = सन् २०१८ मार्च ४ | term_end1 = | constituency1 = [[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]] | predecessor1 = [[बालकृष्ण खाँण|बालकृष्ण खाँड]] | term_start2 = सन् १९९७ | term_end2 = सन् १९९९ मे | constituency2 = [[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]] | predecessor2 = धनपति उपाध्याय | successor2 = [[रामकृष्ण ताम्राकार]] | party = स्वतन्त्र (सन् २०२२-वर्तमान) | otherparty = [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा माले]] (सन् १९९८–२००२)<br>[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] (सन् २००२–२०२२) | nationality = [[नेपाली]] | birth_date = {{birth date and age|1961|09|11|df=y}}<ref>{{Cite book |url=https://hr.parliament.gov.np/uploads/attachments/z3qljvte6vwen2cy.pdf |title=संघीय संसद सदस्य, २०७४ परिचयात्मक पुस्तिका |publisher=Federal Parliament Secretariat |year=2021 |location=Nepal |pages=270 |language=ne |trans-title=Federal Parliament Members 2017 Introduction Booklet}}</ref> }} '''घनश्याम भुसाल''' (जन्म: सेप्टेम्बर ११, १९६१ ) नेपाली राजनीतिज्ञ र नेपाल सरकारको पूर्व मन्त्री हुन्। उनी वि.सं. २०७४ को [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४|प्रतिनिधि सभा निर्वाचन]]मा [[लुम्बिनी प्रदेश]]को [[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]] निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भएर [[नेपालको सङ्घीय संसद|प्रतिनिधिसभा]]को सदस्य भएका थिए।<ref>{{Cite web|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2017-12-10/umls-bhusal-elected-in-rupandehi-3.html|title=UML's Bhusal elected in Rupandehi-3|website=kathmandupost.ekantipur.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.thahakhabar.com//election/pratinidhi-contestant/1590|title=घनश्याम भुसाल|website=Thaha Khabar|access-date=2022-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221014190626/https://www.thahakhabar.com//election/pratinidhi-contestant/1590|archive-date=2022-10-14}}</ref> उनी [[खड्गप्रसाद ओली]] नेतृत्वको [[दोस्रो ओली मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रिपरिषद]]मा [[कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्री]] भएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://english.onlinekhabar.com/7-ministers-resign-en-masse-objecting-to-cabinet-decision.html|title=7 ministers resign -en-masse-objecting to cabinet decisions.}}</ref> भुसालले पूर्वमन्त्री [[झलनाथ खनाल]]को नेतृत्वमा ‘प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय’ मन्त्रीसमेत भइसकेका छन्। == प्रारम्भिक र राजनीतिक जीवन == घनश्याम भुसालको जन्म सन् १९६१ सेप्टेम्बर ११ मा [[स्याङ्जा जिल्ला]]को पिडीखोलामा भएको थियो। उनी झबिसारा भुसाल र जग्गनाथ भुसालको तेस्रो सन्तान थिए। पछि उनको परिवार स्याङ्जाबाट [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] बसाइँ सरेको थियो जहाँ उनले विद्यार्थी नेताको रूपमा आफ्नो राजनीतिक जीवन सुरु गरेका थिए। उनी [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]]को विद्यार्थी सङ्गठन अनेरास्ववियुका महासचिव थिए। == प्रतिनिधि सभा २०७९ == [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|स्वतन्त्र]] का उम्मेदवार '''घनश्याम भुसाल'''ले [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन क्षेत्र नं १ २१,३०८<ref>{{Cite web|url=https://election.ekantipur.com/pradesh-5/district-rupandehi?lng=nep|title=रुपन्देही : प्रदेश ५ - प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन २०७९ विवरण तथा नतिजा|website=election.ekantipur.com|accessdate=2022-11-29}}</ref>मत प्राप्त गरी [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)]]का उम्मेदवार [[छविलाल विश्वकर्मा]]सँग पराजित भए।<ref>{{Cite web|url=https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx|title=मतगणना प्रगतिको विवरण|website=result.election.gov.np|accessdate=2022-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221129072853/https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx|archive-date=2022-11-29}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:स्याङ्जा जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालको सङ्घीय संसदका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९६१ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९]] 9apdcoo9uunfu2msza2ihf7mdvsptps 0 127924 1395431 1394543 2026-11-09T21:31:39Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395431 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = लामू अमात्य | native_name = | native_name_lang = | birth_name = लामू पाल्देन | birth_date = {{Birth date|1932|01|27|df=y}} | birth_place = [[दार्जिलिङ]], [[भारत]] | death_date = {{Death date and age|2012|06|01|1932|01|27|df=y}} | nationality = नेपाली <ref>{{Cite web |date=2021-05-12 |title=पहिलो नेपाली नर्स - कालोपर्दा |url=https://kaloparda.com/143325622 |access-date=2022-10-13 |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013151939/https://kaloparda.com/143325622 |archive-date=2022-10-13 }}</ref> | alma_mater = | occupation = उपचारिका (नर्स) | known_for = पहिलो नेपाली नर्स | spouse = भुवनेश्वर अमात्य | children = योगेश्वोर अमात्य }} '''लामू अमात्य''' (विवाहपूर्व: लामू पाल्देन) (सन् २७ जनवरी १९३२ – सन् १ जुन २०१२) पहिलो नेपाली उपचारिका (नर्स) थिइन्। <ref>{{Cite web|url=https://menafn.com/1100227292/South-Asias-nursing-tradition-goes-back-to-ancient-times|title=South Asia's nursing tradition goes back to ancient times {{!}} MENAFN.COM|website=menafn.com|accessdate=2022-10-13}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://sansarnews.com/39085/|title=स्व लामु अमात्य नेपालको पहिलो नर्स घोषित|date=2017-04-30|website=Sansar News|language=ne|accessdate=2022-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013151938/https://sansarnews.com/39085/|archive-date=2022-10-13}}</ref> उनले सन् १९५४ मा नर्सिङ डिग्री प्राप्त गरेर सन् १९५६ मा काम गर्न थालेकी थिइन्। <ref>{{Cite web|url=https://www.imagekhabar.com/news/119195/|title=स्व.लामु अमात्य नेपालको पहिलो नर्स घोषित|website=Imagekhabar - Online News Portal of Nepal|language=ne|accessdate=2022-10-13}}</ref> सन् २०१७ (वि. स. २०७३) मा [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]]ले अमात्यलाई मरणोपरान्त नेपालको पहिलो उपचारिका घोषणा गरेको थियो। अमात्यका छोरा [[योगेश्वर अमात्य]]ले उनको तर्फबाट आधिकारिक प्रमाणपत्र ग्रहण गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/government-declares-late-lamu-amatya-nepals-first-nurse|title=Government declares late Lamu Amatya Nepal's first nurse|website=thehimalayantimes.com|accessdate=2022-10-13}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा == अमात्यको जन्म सन् २७ जनवरी १९३२ ([[विक्रम सम्वत्|वि.सं.]] १९८८ माघ १४) मा [[भारत]]को [[दार्जिलिङ]]मा लामू पाल्देनको नामले भएको थियो। लामू सानै हुँदा उनकी आमाको मृत्यु भएको थियो। उनका बुबा सिरदार कर्मा 'पल' पाल्देन पर्वतारोही थिए। पाल्देन मूलतः [[सोलुखुम्बु जिल्ला]]का थिए । उहाँ सन् १९२४ को ब्रिटिस सगरमाथा आरोहण अभियानमा जर्ज म्यालोरी र एन्ड्रयु स्यान्डी इर्भिनका सहायक र अनुवादक थिए। पछि, कर्मा दार्जिलिङमा बसाइँ सरे, जुन त्यतिबेला प्रमुख पर्वतारोहण केन्द्र थियो। लामूकी आमाको मृत्युपछि कर्माले दोस्रो विवाह गरेका थिए। लामूलाई उनको शिक्षाको लागि [[कोलकाता]] पठाइयो, जहाँ उनी हुर्किइन्। उनले सन् १९५४ मा [[कोलकाता मेडिकल कलेज]]बाट नर्सिङको डिग्री प्राप्त गरेकी थिइन्। <ref>{{Cite web|url=https://nepali.oldphotosofnepal.com/post/73|title=लामू अमात्य, नेपालकी पहिलो नर्स अर्थात ‘नेपाली फ्लोरेन्स नाइटिङ्गल’।|website=nepali.oldphotosofnepal.com|language=en|accessdate=2022-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013160426/https://nepali.oldphotosofnepal.com/post/73|archive-date=2022-10-13}}</ref> == विवाह == लामू अमात्यले आफ्नो भावी पति भुवनेश्वर अमात्यलाई कोलकातामा भेटिन्, जब उनी नर्सको रूपमा प्रशिक्षण लिइरहेकी थिइन्। भुवनेश्वर अमात्य कोलकातामा दन्त चिकित्सा पढ्दै थिए। एक दिन उनी आफ्नो खुट्टाको उपचारको लागि कोलकाता मेडिकल कलेज गएको समयमा उनले लामूलाई भेटे र उनी दुई बिच प्रेम हुन पुगेको थियो। भुवनेश्वर अमात्य उनलाई बारम्बार भेट्न जान्थे। उनिहरूले सन् १९५३ मा विवाह गरेका थिए। सन् १९५४ मा नर्सिङको डिग्री पूरा गरेपछि उनीहरू नेपाल फर्किए र उनी नेपालको अङ्गीकृत नागरिक भइन्।<ref>{{Cite web|url=https://kaloparda.com/143325622|title=पहिलो नेपाली नर्स - कालोपर्दा|date=2021-05-12|language=en-US|accessdate=2022-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013151939/https://kaloparda.com/143325622|archive-date=2022-10-13}}</ref> == उपचारिका जीवन == अमात्य काठमाडौं आएका बेला नेपालमा [[मातृ मृत्युदर]] निकै बढेको थियो। [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]की पत्नी [[इन्द्र राज्यलक्ष्मी देवी शाह|इन्द्रराज्यलक्ष्मी शाह]]को पनि सन् १९५० मा सुत्केरीकै क्रममा मृत्यु भएको थियो। महेन्द्रले अमात्यको काठमाडौंमा आगमनको खबर सुनेपछि उनलाई भेटेका थिए। उनले उनलाई काठमाडौंमा नर्सिङ स्कुल खोल्न आग्रह गरे यसैको फलस्वरूप सन् १९५६ मार्च १३ (वि.सं. २०३२ फाल्गुन ३०) मा अमात्यले क्षेत्रपाटीमा एउटा भवन भाडामा लिएर नेपालको पहिलो नर्सिङ स्कुल खोलेकी थिइन्। लामुको नेतृत्वमा नेपाल नर्सिङ सङ्घ पनि स्थापना भएको थियो। <ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.breaknlinks.com/nepali/news/35120452|title=नेपालको पहिलो नर्स लामु अमात्य (भिडियो)|website=Breaknlinks|language=en|accessdate=2022-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013161033/https://www.breaknlinks.com/nepali/news/35120452|archive-date=2022-10-13}}</ref> == पहिलो नेपाली उपचारिका उपाधि == उनी र उमादेवी दासबीच लामो समयदेखि पहिलो नेपाली नर्सको उपाधिको बहस चलेको थियो। सन् २०१७ अप्रिल ३० (वि.सं. २०७३ माघ ७) मा तत्कालीन स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्री [[गगन थापा]]ले अमात्यलाई नेपालको पहिलो नर्स घोषणा गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.newaonlinenews.com/%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%82-%E0%A4%9C%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B9-%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%95-%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A5%87%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%82-%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%81-%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%83%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B9-%E0%A4%A8%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B8-%E0%A4%98%E0%A5%8B%E0%A4%B7%E0%A4%A3%E0%A4%BE|title=नां जाम्ह गायक योगेश्वरया मां लामु अमात्य नेपाःया न्हापाम्ह नर्स घोषणा {{!}} नेवा: अनलाइन न्युज|website=www.newaonlinenews.com|language=new|accessdate=2022-10-13}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> अमात्य र दासको परिवार दुवैले पहिलो नेपाली नर्सको उपाधि दाबी गर्ने सम्बन्धमा प्रमाण पेश गरेका थिए र ती प्रमाणका आधारमा अमात्यको फैसला गरिएको थियो। अमात्यलाई मरणोपरान्त उपाधि र प्रमाणपत्र प्रदान गरिएको थियो। लामू अमात्यका छोरा योगेश्वर अमात्यले उनको तर्फबाट आधिकारिक प्रमाणपत्र ग्रहण गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://www.onlinepatrika.com/content/6947|title=स्वर्गीय लामू अमात्य नेपालको पहिलो नर्स|date=2021-05-12|website=अनलाइन पत्रिका|language=नेपाली|accessdate=2022-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013153442/https://www.onlinepatrika.com/content/6947|archive-date=2022-10-13}}</ref> == व्यक्तिगत जीवन र मृत्यु == उनको [[अल्जाइमर|अल्जाइमर रोग]]का कारण सन् २०१२ जुन १ ([[विक्रम सम्वत्|वि.सं.]] २०६९ जेठ १९) मा निधन भएको थियो। उनका छोरा [[योगेश्वर अमात्य]] एक लोकप्रिय नेपाली गायक हुन्।<ref>{{Cite web|url=http://mnsvmag.com/news/2017-11-10/inspire-singer-yogeshwor-amatya|title=The flamboyant Yogeshwor Amatya|website=mnsvmag.com|language=en|accessdate=2022-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013151945/http://mnsvmag.com/news/2017-11-10/inspire-singer-yogeshwor-amatya|archive-date=2022-10-13}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} [[श्रेणी:सन् २०१२ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:सन् १९३२ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपाली नर्सहरू]] i2qbfekxidcgulab7buwam7lqmqnmtk 0 128691 1395509 1392503 2026-11-10T03:40:22Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395509 wikitext text/x-wiki {{Infobox constituency |name=सिराहा १ |type= |constituency_link= |parl_name=<!-- name of the law making body --> |map1= |map2= |map3= |map4= |map_size=300 |map_entity= |map_year=वि.सं. २०७४ |image=Siraha 1 Pratinidhi Sabha.svg |image2= |image3= |image4= |caption=सिराहा जिल्लाको नक्सामा गाढा गरिएको भागमा निर्वाचन क्षेत्र |caption2= |caption3= |caption4= |district_label=प्रदेश<!-- can be State/Province, region, county --> |district=[[मधेश प्रदेश]] |region_label=जिल्ला<!-- can be State/Province, region, county --> |region=[[सिराहा जिल्ला]] |population= |electorate=१,११,९४९ |towns= |future= |year=वि.सं. २०४८ |abolished_label= |abolished= |elects_howmany= |seats= |party_label=<!-- defaults to "Party" --> |party=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |members_label=[[सांसद]] |members=[[बब्लु गुप्ता]] |local_council_label= |local_council= |previous= |next= |blank1_name= |blank1_info= |blank2_name= |blank2_info= |blank3_name= |blank3_info= |blank4_name= |blank4_info= }} '''सिराहा १''' [[नेपाल]]को [[सिराहा जिल्ला]]को चार मध्येको एक निर्वाचन क्षेत्र हो। वि.सं. २०७४ भदौ १५ मा निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगले [[नेपाल सरकार]]लाई प्रतिवेदन बुझाएपछि यो निर्वाचन क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो।<ref>{{Cite web |last=न्यौपाने |first=तुफान |url=https://www.himalkhabar.com/news/5133 |title=निर्वाचन क्षेत्र: जनसंख्यालाई ९०% र भूगोललाई १०% |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013061951/https://www.himalkhabar.com/news/5133 |archive-date=2022-10-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://pahilopost.com/content/-4847.html |title=१६५ निर्वाचन क्षेत्र बन्दा तपाईँको जिल्लामा कति वटा सिट? |website=पहिलो पोस्ट |language=नेपाली |accessdate=2022-11-18}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == सम्मिलित क्षेत्रहरू == सिराहा १ निर्वाचन क्षेत्रमा [[भगवानपुर गाउँपालिका]], [[सखुवानान्कारकट्टी गाउँपालिका]], [[लहान नगरपालिका]], [[लक्ष्मीपुर पतारी गाउँपालिका]]को वडा नं. २ देखि ६ र [[धनगढीमाई नगरपालिका]]को वडा नं. १ र २ समेटिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.himalkhabar.com/news/5447 |title=प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभाका निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण (विवरण सहित) |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |accessdate=2022-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118033659/https://www.himalkhabar.com/news/5447 |archive-date=2022-11-18 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://drive.google.com/file/d/0BybnsHtNchA8WHROWUNuVWpPcXc/edit?usp=embed_facebook |title=nirwachan kshetra.pdf |last= निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोग |first=नेपाल सरकार |website=गुगल डक्स |language=नेपाली |accessdate=2022-11-18}}</ref> == प्रदेश सभा खण्डहरू == [[मधेश प्रदेश सभा]] क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ: * सिराहा १(क) * सिराहा १(ख) == संसद सदस्यहरू == === [[नेपालको सङ्घीय संसद|संसद/संविधान सभा]] === {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन ! सदस्य ! राजनीतिक दल |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[आम निर्वाचन २०४८]] | [[पद्म नारायण चौधरी]] | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[आम निर्वाचन २०५६]] | रामचन्द्र यादव | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |- | style="background-color:orangered" | | [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४]] | rowspan="2" | लक्ष्मण महतो | [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] |- | style="background-color:darkorange" | | वि.सं. २०६६ जेठ | [[नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम|मधेसी जनअधिकार फोरम, नेपाल (लोकतान्त्रिक)]] |- | rowspan="2" style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[संविधान सभा निर्वाचन २०७०]] | [[पद्म नारायण चौधरी]] | rowspan="2" | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- | [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४]] | [[प्रदीप गिरी]] |- | rowspan="1" style="background-color:{{party color|नेकपा (एमाले)}}" | | [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] | [[रामशङ्कर यादव]] |[[नेकपा (एमाले)]] |- | rowspan="1" style="background-color:{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}" | | [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] | [[बब्लु गुप्ता]] |[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |- |} === [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] === {{Col-begin}} {{Col-2}} ==== १(क) ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन !सदस्य !दल |- | style="background-color:{{party color|नेकपा (एमाले)}}" | |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] |लगन लाल चौधरी |[[नेकपा (एमाले)]] |- | style="background-color:{{party color|नेकपा (एमाले)}}" | |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] |राजेन्द्रप्रसाद चौधरी थारु |[[नेकपा (एमाले)]] |} {{Col-2}} ==== १(ख) ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन !सदस्य !दल |- | style="background-color:{{party color|नेकपा (एमाले)}}" | |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] |अशोक कुमार यादव |[[नेकपा (एमाले)]] |- | style="background-color:{{party color|जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल}}" | |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] |राजकुमार गुप्ता |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |} {{Col-end}} == निर्वाचन परिणाम == ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] ==== {{Election results |cand1=[[बब्लु गुप्ता]] |party1=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |votes1=41322 |cand2=रामसुन्दर चौधरी |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |votes2=9784 |cand3=रामशङ्कर यादव |party3=[[नेकपा (एमाले)]] |votes3=7886 |cand4=रामचन्द्र यादव |party4=[[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी]] |votes4=2853 |cand5=सत्यनारायण यादव |party5=[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |votes5=2285 |cand6=राम स्वरुप चौधरी |party6=[[जनमत पार्टी]] |votes6=1589 |cand7=सञ्जीव कुमार सिंह |party7=[[आम जनता पार्टी]] |votes7=346 |cand8=बासुदेव साह |party8=[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |votes8=236 |cand9=अन्य |votes9=1081 |electorate=111949 |result=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] विजयी |majority=31538 |source=<ref name="2026el_siraha1">{{Cite web |title=सिराहा-१ मा रास्वपाका बब्लु गुप्ता विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-siraha/constituency-1?lng=nep |website=कान्तिपुर}}</ref> }} ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] ==== {{Election results|cand1=[[रामशङ्कर यादव]]|party1=[[नेकपा (एमाले)]]|votes1=29462|cand2=[[पद्मनारायण चौधरी]]|party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]]|votes2=27379|cand3=युगलकिशोर साह|party3=[[जनमत पार्टी]]|votes3=6849|cand4=अन्य|votes4=2416|invalid=|electorate=|result=[[नेकपा (एमाले)]] विजयी|majority=2083|source=<ref name="2022el">{{Cite web|title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा उम्मेदवारहरूको सूची|url=https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx|website=निर्वाचन आय‍ोग|access-date=2026-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221129072853/https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx|archive-date=2022-11-29}}</ref>}} ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | [[प्रदीप गिरी]] | २३,९५१ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | [[गंगा प्रसाद यादव]] | २१,३७१ |- | style="background-color:pink" | | [[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] | राजलाल यादव | १३,३५१ |- | | colspan="2" | अन्य | १,४७२ |- | colspan="3" | अवैध मतहरू | २,९५४ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | काङ्ग्रेस विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx निर्वाचन आयोग] |} ==== [[मधेश प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४]] ==== {{Col-begin}} {{Col-2}} ===== १ (क) ===== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल !उम्मेदवार !मत |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |[[लगन लाल चौधरी]] |११,५४२ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |सन्तोष कुमार चौधरी |१०,६९९ |- | style="background-color:pink" | |[[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] |वैद्यनाथ प्रसाद साह |५,८६८ |- | | colspan="2" |अन्य |७२७ |- | colspan="3" |अवैध मतहरू |१,१३९ |- ! colspan="2" |नतिजा ! colspan="2" |नेकपा (एमाले) विजयी |- | colspan="4" |स्रोत: [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx निर्वाचन आयोग] |} {{Col-2}} ===== १ (ख) ===== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल !उम्मेदवार !मत |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] |[[अशोक कुमार यादव (सिराहा राजनीतिज्ञ)|अशोक कुमार यादव]] |११,११० |- | style="background-color:pink" | |[[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] |राज कुमार गुप्ता |१०,६०८ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |देवनाथ यादव |८,९८७ |- | | colspan="2" |अन्य |९५९ |- | colspan="3" |अवैध मतहरू |१,२६३ |- ! colspan="2" |नतिजा ! colspan="2" |नेकपा (एमाले) विजयी |- | colspan="4" |स्रोत: [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx निर्वाचन आयोग] |} {{Col-end}} ==== [[संविधान सभा निर्वाचन २०७०]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | [[पद्म नारायण चौधरी]] | १२,१८३ |- | style="background-color:darkred" | | [[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एनेकपा (माओवादी)]] | मुनि साह सुडी | ८,२७७ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | राजेन्द्र महतो | ७,४९३ |- | style="background-color:seagreen" | | [[सद्भावना पार्टी]] | रामनारायण महतो | १,७४३ |- | style="background-color:darkorange" | | [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल (लोकतान्त्रिक)|मधेसी जनअधिकार फोरम, नेपाल (लोकतान्त्रिक)]] | शुभ नन्द चौधरी | १,१६६ |- | | colspan="2" | अन्य | ४,३६२ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | काङ्ग्रेस विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: नेपाल समाचार <ref name=":0">{{Cite web|url=http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top|title=Nepalnews.com - News from Nepal as it happens|date=2015-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150325225411/http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top|archivedate=2015-03-25|accessdate=2020-11-23}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150325225411/http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top |date=2015-03-25 }}</ref> |} ==== [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:orangered" | | [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] | लक्ष्मण महतो | ९,८१४ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | [[पद्म नारायण चौधरी]] | ९,४०३ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | गंगाप्रसाद यादव | ६,३२७ |- | style="background-color:darkred" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी)]] | कृष्णदेव सिंह दनुवार | ३,४३७ |- | style="background-color:seagreen" | | [[सद्भावना पार्टी]] | राज कुमार गुप्ता | ३,०३६ |- | style="background-color:gold" | | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | वैद्यनाथ प्रसाद शाह | २,४३० |- | style="background-color:#e0ffff" | | [[दलित जनजाति पार्टी]] | वीरेन्द्र महरा चमार | १,८२४ |- | style="background-color:hotpink" | | [[सङ्घीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च|संघिय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च]] | रामचन्द्र चौधरी | १,२१२ |- | style="background-color:indianred" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | रामचन्द्र प्रसाद गुप्ता | १,०३७ |- | | अन्य | | २,४६५ |- | colspan="3" | अवैध मतहरू | ३,५५० |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | मजफो विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: निर्वाचन आयोग <ref>{{Cite web|url=http://www.election.gov.np/reports/CAResults/reportBody.php|title=Ca Election report|date=2009-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091003184536/http://www.election.gov.np/reports/CAResults/reportBody.php|archivedate=2009-10-03|accessdate=2020-11-15}}</ref> |} ==== [[आम निर्वाचन २०५६]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | रामचन्द्र यादव | १४,८१० |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | [[पद्म नारायण चौधरी]] | १३,८५५ |- | style="background-color:gold" | | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | लगनलाल चौधरी | ९,४२८ |- | style="background-color:indianred" | | नेकपा (मार्क्सवादी-लेनिनवादी) | रामशंकर यादव | ८,१६४ |- | style="background-color:yellow" | | राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (चन्द) | रण लोचन महतो | २,१६० |- | | colspan="2" | अन्य | ६६२ |- | colspan="3" | अवैध मतहरू | ६९७ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | नेकपा (एमाले) विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: निर्वाचन आयोग <ref name="archive1">{{Cite web|url=http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|title=Finalised Constituencies With Top Two Candidates|date=2008-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|archivedate=2008-01-24|accessdate=2020-11-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php |date=2008-01-24 }}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/ec/alldistconst.htm|title=Election Results'99|website=nepalresearch.org|accessdate=2020-11-15}}</ref> |} ==== [[आम निर्वाचन २०५१]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | [[पद्म नारायण चौधरी]] | १५,५२५ |- | style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | राजेन्द्र चौधरी | १३,३०७ |- | style="background-color:gold" | | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | रामलोचन महतो | ८,३७३ |- | | colspan="2" | अन्य | १,०७५ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | काङ्ग्रेस विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: निर्वाचन आयोग <ref name="archive">{{Cite web|url=http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|title=Finalised Constituencies With Top Two Candidates|date=2008-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|archivedate=2008-01-24|accessdate=2020-11-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php |date=2008-01-24 }}</ref> |} ==== [[आम निर्वाचन २०४८]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | [[पद्म नारायण चौधरी]] | ११,८२४ |- | style="background-color:palevioletred" | | [[नेकपा (लोकतान्त्रिक)]] | चन्द्र शेखर लाल | ११,३२० |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | काङ्ग्रेस विजयी |- | colspan="4" | स्रोत:[http://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/election_1991_constituency_results_english.pdf] |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची|नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/maps/SIRAHA.pdf सिराहाको निर्वाचन क्षेत्र नक्सा] {{मधेश प्रदेशका संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू}} [[श्रेणी:नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू]] own8996ezmfjrvwsgqio8aigd9orioa 0 128693 1395510 1392504 2026-11-10T03:40:24Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395510 wikitext text/x-wiki {{Infobox constituency |name=सिराहा २ |type= |constituency_link= |parl_name=<!-- name of the law making body --> |map1= |map2= |map3= |map4= |map_size=300 |map_entity= |map_year=वि.सं. २०७४ |image=Siraha 2 Pratinidhi Sabha.svg |image2= |image3= |image4= |caption=सिराहा जिल्लाको नक्सामा गाढा गरिएको भागमा निर्वाचन क्षेत्र |caption2= |caption3= |caption4= |district_label=प्रदेश<!-- can be State/Province, region, county --> |district=[[मधेश प्रदेश]] |region_label=जिल्ला<!-- can be State/Province, region, county --> |region=[[सिराहा जिल्ला]] |population= |electorate=१,१५,७६० |towns= |future= |year=वि.सं. २०४८ |abolished_label= |abolished= |elects_howmany= |seats= |party_label=<!-- defaults to "Party" --> |party=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |members_label=[[सांसद]] |members=[[शिवशङ्कर यादव]] |local_council_label= |local_council= |previous= |next= |blank1_name= |blank1_info= |blank2_name= |blank2_info= |blank3_name= |blank3_info= |blank4_name= |blank4_info= }} '''सिरहा २''' [[नेपाल]]को [[सिराहा जिल्ला]]को चार मध्येको एक निर्वाचन क्षेत्र हो। वि.सं. २०७४ भदौ १५ मा निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगले [[नेपाल सरकार]]लाई प्रतिवेदन बुझाएपछि यो निर्वाचन क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/5133|title=निर्वाचन क्षेत्र: जनसंख्यालाई ९०% र भूगोललाई १०%|last=न्यौपाने|first=तुफान|website=हिमाल खबर|language=नेपाली|accessdate=2022-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013061951/https://www.himalkhabar.com/news/5133|archive-date=2022-10-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pahilopost.com/content/-4847.html|title=१६५ निर्वाचन क्षेत्र बन्दा तपाईँको जिल्लामा कति वटा सिट?|website=पहिलो पोस्ट|language=नेपाली|accessdate=2022-11-18}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == सम्मिलित क्षेत्रहरू == सिरहा २ निर्वाचन क्षेत्रमा [[नवराजपुर गाउँपालिका]], [[बरियारपट्टी गाउँपालिका]], [[औरही गाउँपालिका, सिराहा|औरही गाउँपालिका]], [[सुखीपुर नगरपालिका]], [[अर्नमा गाउँपालिका]]को वडा नं. ४ र ५, [[धनगढीमाई नगरपालिका]]को वडा नं. ३ देखि १४, [[लक्ष्मीपुर पतारी गाउँपालिका]]को वडा नं. १ र [[गोलबजार नगरपालिका]]को वडा नं. १३ समेटिएको छ।<ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/5447|title=प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभाका निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण (विवरण सहित)|website=हिमाल खबर|language=नेपाली|accessdate=2022-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221118033659/https://www.himalkhabar.com/news/5447|archive-date=2022-11-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://drive.google.com/file/d/0BybnsHtNchA8WHROWUNuVWpPcXc/edit?usp=embed_facebook|title=nirwachan kshetra.pdf|last=निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोग|first=नेपाल सरकार|website=गुगल डक्स|language=नेपाली|accessdate=2022-11-18}}</ref> == प्रदेश सभा खण्डहरू == [[मधेश प्रदेश सभा]] क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ: * सिरहा २(क) * सिरहा २(ख) == संसद सदस्यहरू == === [[नेपालको सङ्घीय संसद|संसद/संविधान सभा]] === {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन ! सदस्य ! राजनीतिक दल |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[आम निर्वाचन २०४८]] | नथुनी सिंह दनुवार | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[आम निर्वाचन २०५१]] | नरेन्द्रराज पोखरेल | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[आम निर्वाचन २०५६]] | [[चित्रलेखा यादव]] | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- | style="background-color:orangered" | | [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४]] | rowspan="2" | राजलाल यादव | [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] |- | style="background-color:#D74826" | | वि.सं. २०६८ वैशाख | मधेशी जनअधिकार फोरम (गणतन्त्र) |- | style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}" | | [[संविधान सभा निर्वाचन २०७०]] | रामचन्द्र यादव | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | | [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४]] | rowspan="2" | सुरेस चन्द्र दास | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |- | style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}" | | वि.सं. २०७५ वैशाख | [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] |- | style="background-color:{{party color|जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल}}" | | [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] |[[राजकिशोर यादव]] | [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |- | style="background-color:{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}" | | [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] | [[शिव शङ्कर यादव]] | [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |- |} === [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] === {{Col-begin}} {{Col-2}} ==== २(क) ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन !सदस्य !दल |- | style="background-color:{{party color|सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल}}" | |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] |विजय कुमार यादव |[[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] |- | style="background-color:{{party color|जनमत पार्टी}}" | |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] |सञ्जयकुमार यादव |[[जनमत पार्टी]] |} {{Col-2}} ==== २(ख) ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन !सदस्य !दल |- | style="background-color:{{party color|नेकपा (एमाले)}}" | |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] |मदनसेन प्रसाद श्रीवास्तव |[[नेकपा (एमाले)]] |- | style="background-color:{{party color|नेकपा (एमाले)}}" | |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] |शत्रुधन प्रसाद सिंह |[[नेकपा (एमाले)]] |} {{Col-end}} == निर्वाचन परिणाम == ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] ==== {{Election results |cand1=[[शिवशङ्कर यादव]] |party1=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |votes1=39561 |cand2=[[रामचन्द्र यादव]] |party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |votes2=12814 |cand3=नविनकुमार यादव |party3=[[नेकपा (एमाले)]] |votes3=6713 |cand4=मुक्तिनारायण सिंह |party4=[[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी]] |votes4=3680 |cand5=सञ्जीवकुमार यादव |party5=[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |votes5=3087 |cand6=विनोदकुमार यादव |party6=[[जनमत पार्टी]] |votes6=2360 |cand7=अन्य |votes7=1428 |electorate=115760 |result=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] विजयी |majority=26747 |source=<ref name="2026el_siraha2">{{Cite web |title=सिरहा-२ मा रास्वपाका शिव यादव फराकिलो मतान्तरले विजयी |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1886678/rsps-shiv-yadav-wins-siraha-2 |website=अनलाइनखबर}}</ref> }} ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] ==== {{Election results|cand1=[[राजकिशोर यादव]]|party1=[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]|votes1=24178|cand2=[[चित्रलेखा यादव]]|party2=[[नेपाली काङ्ग्रेस]]|votes2=23028|cand3=विनोदकुमार यादव|party3=[[जनमत पार्टी]]|votes3=16902|cand4=अन्य|votes4=3660|invalid=|electorate=|result=[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] विजयी|majority=1150|source=<ref name="2022el">{{Cite web|title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा उम्मेदवारहरूको सूची|url=https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx|website=निर्वाचन आयोग|access-date=2026-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221129072853/https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx|archive-date=2022-11-29}}</ref>}} ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] | सुरेस चन्द्र दास | २०,१४८ |- | style="background-color:pink" | | [[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल|संघीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] | शत्रुधन प्रसाद सिंह | १७,२६० |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | रामचन्द्र यादव | १५,५९७ |- | style="background-color:indianred" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | दुर्गा प्रसाद लम्साल | १,७७७ |- | | colspan="2" | अन्य | १,९८५ |- | colspan="3" | अवैध मतहरू | ४,७६८ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | काङ्ग्रेस विजयी |- | colspan="4" | स्रोत : [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx निर्वाचन आयोग] |} ==== [[मधेश प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४]] ==== {{Col-begin}} {{Col-2}} ===== २ (क) ===== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:pink" | |[[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] |[[विजय कुमार यादव]] |१०,३८३ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |जिबछ कुमार यादव |९,१५४ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |शैलेन्द्र कुमार यादव |६,८१६ |- | style="background-color:indianred" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (माले)]] |रामसखी कुमारी |१,००३ |- | | colspan="2" |अन्य |१,०३१ |- | colspan="3" |अवैध मतहरू |२,३४५ |- ! colspan="2" |नतिजा ! colspan="2" |ससफो विजयी |- | colspan="4" |स्रोत: [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx निर्वाचन आयोग] |} {{Col-2}} ===== २ (ख) ===== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |[[मदन सेन प्रसाद श्रीवास्तव]] |१२,५२१ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |तपेश्वर महतो कोइरी |८,४१४ |- | style="background-color:pink" | |[[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] |निर्मला यादव |६,५७४ |- | | colspan="2" |अन्य |१,३९० |- | colspan="3" |अवैध मतहरू |१,६७७ |- ! colspan="2" |नतिजा ! colspan="2" |नेकपा (एमाले) विजयी |- | colspan="4" |स्रोत: [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx निर्वाचन आयोग] |} {{Col-end}} ==== [[संविधान सभा निर्वाचन २०७०]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | रामचन्द्र यादव | ९,८१८ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | सूर्यनारायण यादव | ८,१३७ |- | style="background-color:darkorange" | | [[नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम|मधेसी जनअधिकार फोरम, नेपाल (लोकतान्त्रिक)]] | राजलाल यादव | ५,५८१ |- | style="background-color:darkred" | | [[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एनेकपा (माओवादी)]] | जितेन्द्र कुमार यादव | ४,७४८ |- | style="background-color:orangered" | | [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] | हरेराम यादव | २,१५७ |- | style="background-color:gold" | | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | रामनारायण यादव | १,०३५ |- | | colspan="2" | अन्य | ४,८९१ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | नेकपा (एमाले) विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: नेपाल समाचार <ref name=":0">{{Cite web|url=http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top|title=Nepalnews.com - News from Nepal as it happens|date=2015-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150325225411/http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top|archivedate=2015-03-25|accessdate=2020-11-23}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150325225411/http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top |date=2015-03-25 }}</ref> |} ==== [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:orangered" | | [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] | राजलाल यादव | १६,६८४ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | रामचन्द्र यादव | ८,६०१ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | [[चित्रलेखा यादव]] | ७,०६४ |- | style="background-color:darkred" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी)]] | विष्णुदेव यादव | ३,५५१ |- | style="background-color:#e0ffff" | | [[दलित जनजाति पार्टी]] | सीताराम हरिजन | १,७९२ |- | style="background-color:olivedrab" | | [[तराई-मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी|तराई मधेस लोकतान्त्रिक पार्टी]] | केदारनाथ यादव | १,६०८ |- | | अन्य | | ४,७०० |- | colspan="3" | अवैध मतहरू | ३,३३३ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | मजफो विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: निर्वाचन आयोग <ref>{{Cite web|url=http://www.election.gov.np/reports/CAResults/reportBody.php|title=Ca Election report|date=2009-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091003184536/http://www.election.gov.np/reports/CAResults/reportBody.php|archivedate=2009-10-03|accessdate=2020-11-15}}</ref> |} ==== [[आम निर्वाचन २०५६]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |पार्टी ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | [[चित्रलेखा यादव]] | २१,०२९ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | हिरा बहादुर सुनुवार | १४,०९४ |- | style="background-color:gold" | | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | चतुरा नन्द ठाकुर दनुवार | ७,५१७ |- | style="background-color:yellow" | | राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (चन्द) | तारानी प्रसाद यादव | २,३६१ |- | style="background-color:firebrick" | | संयुक्त जनमोर्चा नेपाल | सुरेन्द्रप्रसाद साह हलुवाई | १,३६३ |- | | colspan="2" | अन्य | २,८६० |- | colspan="3" | अवैध मतहरू | १,३१८ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | काङ्ग्रेस विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: निर्वाचन आयोग <ref name="archive">{{Cite web|url=http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|title=Finalised Constituencies With Top Two Candidates|date=2008-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|archivedate=2008-01-24|accessdate=2020-11-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php |date=2008-01-24 }}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/ec/alldistconst.htm|title=Election Results'99|website=nepalresearch.org|accessdate=2020-11-15}}</ref> |} ==== [[आम निर्वाचन २०५१]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | नरेन्द्रराज पोखरेल | १२,६५३ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | [[चित्रलेखा यादव]] | १०,२०७ |- | style="background-color:yellowgreen" | | [[नेपाल सद्भावना पार्टी]] | केदारनाथ यादव | ८,८५२ |- | style="background-color:gold" | | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | राजनारायण यादव | ५,३५७ |- | style="background-color:{{party color|Independent}}" | | [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | मनिन्द्र रञ्जन | २,२३५ |- | | colspan="2" | अन्य | १,०८६ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | नेकपा (एमाले) विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: निर्वाचन आयोग <ref name="archive"/> |} ==== [[आम निर्वाचन २०४८]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | नथुनी सिंह दनुवार | ८,१०७ |- | style="background-color:{{party color|Independent}}" | | [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | | ७,५०० |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | काङ्ग्रेस विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: [http://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/election_1991_constituency_results_english.pdf] |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची|नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} == बाह्य कडीहरू == * [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/maps/SIRAHA.pdf सिराहाको निर्वाचन क्षेत्र नक्सा] {{मधेश प्रदेशका संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू}} [[श्रेणी:नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू]] 9oeoz5wkbim7v7z24ablv1negsxrojv 0 128789 1395536 1391244 2026-11-10T04:30:44Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395536 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बारा जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बारा जिल्ला|बारा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-bara/suwarna?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240918151005/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-bara/suwarna?lng=nep|archive-date=2024-09-18}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = राजेशप्रसाद यादव <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = पुनम कुमारी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 36.84<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=21&municipality=16|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 35141 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.03|84.92|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०५३ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[कवहीगोठ]] गाविसको कार्यालय | website = [https://suwarnamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बारा जिल्ला]]का ९ वटा [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[कवहीगोठ]], [[बगही, बारा|बगही]], [[हर्दिया, बारा|हर्दिया]], [[परशुरामपुर, बारा|परशुरामपुर]] (२-९) [[मझरिया]] (१-७,९) [[बडकीफुलवरिया]] (१,७,८,९) [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३५,१४१ रहेको छ भने यहाँ ३,९६८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" ! वडा नं. ! समावेश साविकका गाविसहरू ! जनसङ्ख्या ! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) ! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[हर्दिया, बारा|हर्दिया]] (२,८), [[बगही, बारा|बगही]] (१–३), [[कवहीगोठ]] (१,२) || ४,२१० || ४.८ || ८७७ |- | २ || [[कवहीगोठ]] (३–७,९) || ५,०५४ || ३.५४ || १४२८ |- | ३ || [[हर्दिया, बारा|हर्दिया]] (१), [[बगही, बारा|बगही]] (४–९), [[कवहीगोठ]] (८) || ५,३७१ || ९.९७ || ५३९ |- | ४ || [[हर्दिया, बारा|हर्दिया]] (३–७,९) || २,४८८ || १.०८ || २३०४ |- | ५ || [[परशुरामपुर, बारा|परशुरामपुर]] (२,३,४,७) || ३,०२४ || ३.५९ || ८४२ |- | ६ || [[मझरिया]] (१–७,९) || ३,९९५ || ४.२४ || ९४२ |- | ७ || [[बडकीफुलवरिया]] (१,७,८,९) || ५,७५८ || ७.९ || ७२९ |- | ८ || [[परशुरामपुर, बारा|परशुरामपुर]] (५,६,८,९) || ५,२४१ || १.७२ || ३०४७ |- ! जम्मा !! !! ३५,१४१ !! ३६.८४ !! ९५४ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{बारा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcbara.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, बारा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922014615/http://ddcbara.gov.np/ |date=2020-09-22 }} [[श्रेणी:बारा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 9yola0afcl0cciz7unqwxwffd9gymit 0 128792 1395443 1392637 2026-11-09T23:20:44Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395443 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बैतडी जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-baitadi/shivanath?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20221124194210/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-baitadi/shivanath?lng=nep|archive-date=2022-11-24}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = कर्णसिंह साउद <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = शकुन्तला साउद <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 84.65<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=72&municipality=7|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 18064 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.37182|80.3370|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[शिवनाथ]] गाविसको कार्यालय | website = [https://shivanathmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बैतडी जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[शर्माली]], [[महाकाली, बैतडी|महाकाली]] (७-९), [[कुलाउ]] (९), [[उदयदेव]] र [[शिवनाथ]] (१-५) [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १८,०६४ रहेको छ भने यहाँ ३,४३४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ शिवनाथ गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[शर्माली]] (२-५, ७) || ३,८४३ || १५.८६ || २४२.३१ |- | २ || [[शर्माली]] (१, ६, ८-९) || ४,५१६ || २४.४३ || १८४.८५ |- | ३ || [[महाकाली, बैतडी|महाकाली]] (७-९) र [[कुलाउ]] (९) || १,९७६ || ५.७४ || ३४४.२५ |- | ४ || [[उदयदेव]] (४-९) || २,८७२ || १४.३ || २००.८४ |- | ५ || [[उदयदेव]] (१-३) र [[शिवनाथ]] (२-३) || २,९८५ || १३.९ || २१४.७५ |- | ६ || [[शिवनाथ]] (१, ४-५) || १,८७२ || ७.४२ || २५२.२९ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १८,०६४ !! ८१.६५ !! २२१.२४ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091732/https://dccbaitadi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बैतडी] {{बैतडी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बैतडी जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 0l4lo44ykr8o9ypgsvqfegqihanxt57 0 128794 1395494 1392638 2026-11-10T02:58:54Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395494 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = बैतडी जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-baitadi/sigash?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907122617/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-baitadi/sigash?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[अध्यक्ष]] | leader_name = हरिसिंह धामी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपाध्यक्ष]] | leader_name1 = धाना धामी <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 245.44<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=72&municipality=10|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 21814 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.45071|80.7825|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९५ | blank_name = केन्द्र | blank_info = गर्जे | website = [https://sigasmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[बैतडी जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[ढुङ्गाड]], [[सिगास]], [[शिवलिङ्ग, बैतडी|शिवलिङ्ग]], [[चौखाम]], [[गाँजरी, बैतडी|गाँजरी]], [[थालाकाडा]] र [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] (८-९) [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २१,८१४ रहेको छ भने यहाँ ४,११४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सिगास गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[गाँजरी, बैतडी|गाँजरी]] (६-९) र [[शिखरपुर, बैतडी|शिखरपुर]] (८, ९) || २,५८९ || २५.५८ || १०१.२१ |- | २ || [[गाँजरी, बैतडी|गाँजरी]] (१-५) || ३,३७८ || २२.०१ || १५३.४८ |- | ३ || [[सिगास]] (१-४) || २,४०६ || १५.८४ || १५१.९० |- | ४ || [[सिगास]] (५-९) || १,७८५ || २२.४५ || ७९.५१ |- | ५ || [[ढुङ्गाड]] || १,८२५ || २६.०९ || ६९.९५ |- | ६ || [[थालाकाँडा]] || २,८२९ || २६.१७ || १०८.१० |- | ७ || [[शिवलिङ्ग, बैतडी|शिवलिङ्ग]] (६-९) || २,२१३ || ३५.९८ || ६१.५१ |- | ८ || [[शिवलिङ्ग, बैतडी|शिवलिङ्ग]] (१-५) || २,०३० || ३१.७९ || ६३.८६ |- | ९ || [[चौखाम]] || २,७५९ || २९.६८ || ९२.९६ |- ! colspan="2" | जम्मा !! २१,८१४ !! २३५.४५ !! ९२.६५ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20241007091732/https://dccbaitadi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बैतडी] {{बैतडी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:बैतडी जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] kuyz659rfdnk3w6dpshn4iq3scw4ffr 0 128804 1395487 1390922 2026-11-10T02:33:59Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395487 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = महोत्तरी जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-mahottari/samsi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240915154644/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-mahottari/samsi?lng=nep|archive-date=2024-09-15}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = रामनाथ यादव <small> ([[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = अनिताकुमारी <small> ([[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 21.57<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=18&municipality=9|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 38585 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.80|85.71|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[साम्सी]] गाविसको कार्यालय | website = [https://samsimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[महोत्तरी जिल्ला]]का ५ [[गाउँपालिका]]हरू मध्येको एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकको [[साम्सी]], [[पर्सादेवाड]], [[बैरगिया लक्ष्मीनिया]], [[गैढाभेटपुर]] र [[पोखरभिण्डा सङ्ग्रामपुर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३८,५८५ रहेको छ भने यहाँ ६,८१५ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ साम्सी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[पर्सादेवाड]] (१–४) || ३,५७० || २.७४ || १३०२.९२ |- | २ || [[पर्सादेवाड]] (५–९) || ८,९०१ || ३.३५ || २६५७.०१ |- | ३ || [[बैरगिया लक्ष्मीनिया]] || ४,७३३ || २.०७ || २२८६.४७ |- | ४ || [[गैढाभेटपुर]] || ६,००२ || ५.३३ || ११२६.०८ |- | ५ || [[पोखरभिण्डा सङ्ग्रामपुर]] || ६,०६७ || ४.२३ || १४३४.२८ |- | ६ || [[साम्सी]] (१–४) || ५,१५१ || १.४७ || ३५०४.०८ |- | ७ || [[साम्सी]] (५–९) || ४,१६१ || २.३९ || १७४१.०० |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''३८,५८५''' || '''२१.५८''' || '''१७८८.००''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{महोत्तरी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcmahottari.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, महोत्तरी]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:महोत्तरी जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] e5qxlqhvcklufxl7kdayv5wh0occmwc 0 128805 1395557 1391332 2026-11-10T04:55:19Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395557 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = महोत्तरी जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति-->| subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]]|<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-mahottari/sonama?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20221124204039/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-mahottari/sonama?lng=nep|archive-date=2022-11-24}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = विशेश्‍वरप्रसाद यादव <small> ([[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल]]) | leader_title1 = | leader_name1 = | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 57.77<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] | population_footnotes = <ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=18&municipality=3|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 43082 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.85|85.74|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[सोनमा]] गाविसको कार्यालय | website = [https://sonmamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[महोत्तरी जिल्ला]]का ५ [[गाउँपालिका]]हरू मध्येको एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[सोनमा]], [[रघुनाथपुर, महोत्तरी|रधुनाथपुर]], [[खैरबन्नी]] र [[सुन्दरपुर, महोत्तरी|सुन्दरपुर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४३,०८२ रहेको छ भने यहाँ ७,६०२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ सोनमा गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[सोनमा]] (१, २, ३, ४, ६) || ५,७७४ || ४.४५ || १२९७.५३ |- | २ || [[सोनमा]] (५, ७, ८, ९) || ५,१८३ || ३.७३ || १३८९.५४ |- | ३ || [[रघुनाथपुर, महोत्तरी|रघुनाथपुर]] || ७,३८८ || ९.५४ || ७७४.४२ |- | ४ || [[खैरबन्नी]] (१–५) || ५,३९८ || १४.५२ || ३७१.७६ |- | ५ || [[खैरबन्नी]] (६–९) || ४,७९९ || ४.२३ || ११३४.५२ |- | ६ || [[सुन्दरपुर, महोत्तरी|सुन्दुरपुर]] (१–३) || ४,९७२ || ११.८२ || ४२०.६४ |- | ७ || [[सुन्दरपुर, महोत्तरी|सुन्दुरपुर]] (४–६) || ५,५३६ || ५.४ || १०२५.१९ |- | ८ || [[सुन्दरपुर, महोत्तरी|सुन्दुरपुर]] (७–९) || ४,०३२ || ४.०८ || ९८८.२४ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''४३,०८२''' || '''५७.७७''' || '''७४५.७५''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{महोत्तरी जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcmahottari.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, महोत्तरी]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:महोत्तरी जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] trfxd4ziphtyesc4nl4godcpw7it26f 0 128809 1395559 1391360 2026-11-10T05:03:00Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395559 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = मुगु जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[मुगु जिल्ला|मुगु]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-mugu/soru?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240825162431/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-mugu/soru?lng=nep|archive-date=2024-08-25}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = धर्मबहादुर शाही <small> ([[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = केशरबहादुर शाही <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 3650.8<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=60&municipality=3|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 14277 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.63638791422406|81.94442399040547|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०१९ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[जिमा]] गाविसको कार्यालय | website = [https://sorumun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[मुगु जिल्ला]]का ३ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[नाधर्पू]], [[भिई]], [[फोतू]], [[जिमा]], [[धैनकोट]], [[कालै]] र [[रारा, मुगु|रारा]] (१-७) [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १४,२७७ रहेको छ भने यहाँ २,५८१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सोरु गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[नाधर्पू]] (१-४, ९) || ८३४ || १९.४३ || ४२.९२ |- | २ || [[नाधर्पू]] (५-८) || १,०७३ || ५.३४ || २०१.३१ |- | ३ || [[भिई]] (१-९) || १,५४९ || १४.६५ || १०५.७३ |- | ४ || [[फोतू]] (१-५) || ७७७ || ३०.३७ || २५.५८ |- | ५ || [[फोतू]] (६-९) || ६९४ || ७८.१२ || ८.८८ |- | ६ || [[जिमा]] (३-९) || २,१६३ || ३६.०२ || ६०.०५ |- | ७ || [[जिमा]] (१-२) || १,५७३ || ३०.८९ || ५०.९२ |- | ८ || [[रारा, मुगु|रारा]] (१-७) || १,३३४ || ५४.१९ || २४.६२ |- | ९ || [[कालै]] || १,८८५ || ४३.२८ || ४३.५५ |- | १० || [[धैनकोट]] (१-५) || १,३४६ || ३५.३८ || ३८.०४ |- | ११ || [[धैनकोट]] (६-९) || १,०४९ || १८.१३ || ५७.८६ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १४,२७७ !! ३६५.८ !! ३९.०३ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{मुगु जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcmugu.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, मुगु] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923113358/http://ddcmugu.gov.np/ |date=2020-09-23 }} [[श्रेणी:मुगु जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] nl33e72z861h4elfpu6tmpfr6eqhzp1 0 128818 1395524 1369710 2026-11-10T04:06:28Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395524 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = रामेछाप जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-ramechhap/sunapati?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240823162104/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-ramechhap/sunapati?lng=nep|archive-date=2024-08-23}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = ठुलोकान्छा तामाङ <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = गीता विष्‍ट (चौलागाई) <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 86.98<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=32&municipality=8|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 14658 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.40|85.86|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४८ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[हिलेदेवी]] गाविसको कार्यालय | website = [https://sunapatimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[रामेछाप जिल्ला]]का ६ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[दिमिपोखरी]], [[गुन्सी भदौरे]] (१-७), [[बेथान]], [[हिलेदेवी]] र [[खनियापानी]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १४,६५८ रहेको छ भने यहाँ ४,१९३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सुनापती गाउँपालिकाको वडागत विवरण ! नयाँ वडा !! समावेश गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[गुन्सी]] (१-७) || २,६७७ || १४.९५ || १७९.०६ |- | २ || [[दिमिपोखरी]] || २,३६९ || १६.४९ || १४३.६६ |- | ३ || [[हिलेदेवी]] || २,४९९ || १४.६४ || १७०.७० |- | ४ || [[बेथान]] || ३,८२६ || १८.०४ || २१२.०८ |- | ५ || [[खनियापानी]] || ३,२८७ || २०.९७ || १५६.७५ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १४,६५८ !! ८५.०९ !! १७२.२७ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcramechhap.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, रामेछाप] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918201811/http://ddcramechhap.gov.np/ |date=2020-09-18 }} {{रामेछाप जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:रामेछाप जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 29uatr2pydoi8c576phvxaxrdxmv46u 0 128823 1395453 1371197 2026-11-09T23:43:29Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395453 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = रुपन्देही जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-rupandehi/sudhdhodhan?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240823153129/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-rupandehi/sudhdhodhan?lng=nep|archive-date=2024-08-23}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = विष्णुप्रसाद बस्याल <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = शान्तादेवी ज्ञवाली <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 57.66<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=54&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 41907 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.643059|N|83.368020|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०७१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[मानपकडी]] गाविसको कार्यालय | website = [https://shuddhodhanmunrupandehi.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''शुद्धोधन गाउँपालिका''' [[लुम्बिनी प्रदेश]]को [[रुपन्देही जिल्ला|रूपन्देही जिल्ला]]का १० [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[खडवा वनगाई]], [[मानपकडी]], [[सौराहा फर्साटिकर]] र [[मानमटेरिया]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार शुद्धोधन गाउँपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ४१,९०७ रहेको छ भने यहाँ ८,६७६ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ शुद्धोधन गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[खडवा वनगाई]] (३, ४, ९) र [[मानपकडी]] (२, ७) || ६,४०१ || १०.३८ || ६१६.६७ |- | २ || [[खडवा वनगाई]] (१, २, ५-८) || ५,९६३ || ८.३३ || ७१५.८५ |- | ३ || [[सौराहा फर्साटिकर]] (२, ३, ६, ७) || ६,२९२ || ७.१७ || ८७७.५५ |- | ४ || [[सौराहा फर्साटिकर]] (१, ४, ५, ८, ९) || ६,४९५ || ५.७७ || १,१२५.६५ |- | ५ || [[मानपकडी]] (१, ३-६, ८, ९) || ६,०२० || ९.५६ || ६२९.७१ |- | ६ || [[मानमटेरिया]] (२, ६, ८, ९) || ४,९३६ || ७.०० || ७०५.१४ |- | ७ || [[मानमटेरिया]] (१, ३-५, ७) || ५,८०० || ९.३६ || ६१९.६६ |- ! कुल !! !! ४१,९०७ !! ५७.५७ !! ७२७.९३ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcrupandehi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, रुपन्देही, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200810060843/http://ddcrupandehi.gov.np/ |date=2020-08-10 }} {{रुपन्देही जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:रुपन्देही जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] 2133rghad9imvtrpbv8row2fxylyosi 0 128824 1395472 1371195 2026-11-10T01:26:34Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395472 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = रुपन्देही जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-rupandehi/sammarimai?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = विनोदकुमार श्रीवास्तव <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = कुमारी प्रियङ्का शाही सिंह <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 50.78<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=54&municipality=15|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 43044 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.371023 |N| 83.313881|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०७१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[फरेना]] गाविसको कार्यालय | website = [https://sammarimaimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[लुम्बिनी प्रदेश]]को [[रुपन्देही जिल्ला|रूपन्देही जिल्ला]]का १० [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[करौता]], [[थुमहवा पिप्रहवा]], [[फरेना]], [[असुरैना]], [[रोइनिहवा]] र [[बेतकुइया]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४३,०४४ रहेको छ भने यहाँ ७,२४२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ सम्मरीमाई गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[करौता]] (१-३, ९) || ५,१०३ || ५.५९ || ९१२.८८ |- | २ || [[करौता]] (४-८) || ७,१५६ || ५.७४ || १,२४६.६९ |- | ३ || [[थुमहवा पिप्रहवा]] || ४,८७१ || ६.३१ || ७७१.९५ |- | ४ || [[फरेना]] || ५,३३३ || ५.३४ || ९९८.६९ |- | ५ || [[रोइनिहवा]] || ६,३३७ || ५.६५ || १,१२१.५९ |- | ६ || [[असुरैना]] || ८,३०० || १२.७७ || ६५०.०० |- | ७ || [[बेतकुइया]] || ५,९४४ || ९.३८ || ६३३.६९ |- ! कुल !! !! ४३,०४४ !! ५०.७८ !! ८४७.६६ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcrupandehi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, रुपन्देही, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200810060843/http://ddcrupandehi.gov.np/ |date=2020-08-10 }} {{रुपन्देही जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:रुपन्देही जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] j5sft7ijt4xgf9e5148j59jp3bb5aex 0 128825 1395507 1371191 2026-11-10T03:32:50Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395507 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = रुपन्देही जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-rupandehi/siyari?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240823153129/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-rupandehi/siyari?lng=nep|archive-date=2024-08-23}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = थानेश्‍वर घिमिरे <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = तारा थारु <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 66.17<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=54&municipality=7|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 44985 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.566241|N|83.401469|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०७१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[हर्नैया]] गाविसको कार्यालय | website = [https://siyarimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[लुम्बिनी प्रदेश]]को [[रुपन्देही जिल्ला|रूपन्देही जिल्ला]]का १० [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[मैनहिया]], [[हर्नैया]], [[चिल्हिया]], [[पश्चिम अमुवा]] र [[दयानगर]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४४,९८५ रहेको छ भने यहाँ ९,०१९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ सियारी गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[चिल्हिया]] || ६,५६२ || ९.२६ || ७०८.६४ |- | २ || [[मैनहिया]] || ८,४९० || ११.२३ || ७५६.०१ |- | ३ || [[हर्नैया]] || ५,५६३ || ११.२८ || ४९३.१७ |- | ४ || [[दयानगर]] (३-४, ६-८) || ६,४५१ || ९.१४ || ७०५.८० |- | ५ || [[दयानगर]] (१-२, ५, ९) || ४,६२३ || ७.६५ || ६०४.३१ |- | ६ || [[पश्चिम अमुवा]] (१-३, ९) || ६,०५५ || ८.९५ || ६७६.५४ |- | ७ || [[पश्चिम अमुवा]] (४-८) || ७,२४१ || ८.८७ || ८१६.३५ |- ! कुल !! !! ४४,९८५ !! ६६.३५ !! ६७७.९९ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcrupandehi.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, रुपन्देही, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200810060843/http://ddcrupandehi.gov.np/ |date=2020-08-10 }} {{रुपन्देही जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:रुपन्देही जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] 32kqd2aq93x0149rl43ehzosr4vnjkm 0 128840 1395525 1371177 2026-11-10T04:08:38Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395525 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = रोल्पा जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-rolpa/sunil-smriti?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240822132115/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-rolpa/sunil-smriti?lng=nep|archive-date=2024-08-22}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = मणिराम बुढाथोकी<small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = मिना थपा <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 156.55<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=48&municipality=9|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 30617 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.48|82.72|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = वडा नं. ४ सुलिचौर | website = [https://www.sunilsmritimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[रोल्पा जिल्ला]]का ९ [[नेपालका गाउँपालिकाहरू|गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा [[अरेश]], [[खुङ्ग्री]], [[घोडागाउँ]], [[तेवाङ]], [[गजुल]], [[फगाम]]-१ र [[मिझिङ]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३०,६१७ रहेको छ भने यहाँ ७,००९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ सुनील स्मृति गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[घोडागाउँ]] || ३,३४३ || १८.८४ || १७७.४४ |- | २ || [[खुङ्ग्री]] || ३,९८७ || ३०.०१ || १३२.८६ |- | ३ || [[मिझिङ]] (१-६) || ४,०५१ || १४.९९ || २७०.२५ |- | ४ || [[मिझिङ]] (७-९) || ४,३२३ || १७.३८ || २४८.७३ |- | ५ || [[गजुल]] (२,७-९) र [[फगाम]] (१) || ३,३०६ || २३.३८ || १४१.४० |- | ६ || [[गजुल]] (१,३-६) || २,७३४ || १८.५६ || १४७.३१ |- | ७ || [[तेवाङ]] || ४,३१७ || १८.३७ || २३५.०० |- | ८ || [[अरेश]] || ४,५५६ || १५.०४ || ३०२.९३ |- ! कुल !! !! ३०,६१७ !! १५६.५७ !! १९५.५५ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcrolpa.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, रोल्पा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200920230302/http://ddcrolpa.gov.np/ |date=2020-09-20 }} {{रोल्पा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:रोल्पा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] ltrfmxdfcs0g87h3j27bqlac44pwqyg 0 128986 1395511 1392505 2026-11-10T03:40:25Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395511 wikitext text/x-wiki {{Infobox constituency |name=सिराहा ३ |type= |constituency_link= |parl_name=<!-- name of the law making body --> |map1= |map2= |map3= |map4= |map_size=300 |map_entity= |map_year=वि.सं. २०७४ |image=Siraha3PratinidhiSabha.svg |image2= |image3= |image4= |caption=सिराहा जिल्लाको नक्सामा गाढा गरिएको भागमा निर्वाचन क्षेत्र |caption2= |caption3= |caption4= |district_label=प्रदेश<!-- can be State/Province, region, county --> |district=[[मधेश प्रदेश]] |region_label=जिल्ला<!-- can be State/Province, region, county --> |region=[[सिराहा जिल्ला]] |population= |electorate=१,१९,२५० |towns= |future= |year=वि.सं. २०४८ |abolished_label= |abolished= |elects_howmany= |seats= |party_label=<!-- defaults to "Party" --> |party=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |members_label=[[सांसद]] |members=[[शम्भुकुमार यादव]] |local_council_label= |local_council= |previous= |next= |blank1_name= |blank1_info= |blank2_name= |blank2_info= |blank3_name= |blank3_info= |blank4_name= |blank4_info= }} '''सिराहा ३''' [[नेपाल]]को [[सिराहा जिल्ला]]को चार मध्येको एक निर्वाचन क्षेत्र हो। वि.सं. २०७४ भदौ १५ मा निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगले [[नेपाल सरकार]]लाई प्रतिवेदन बुझाएपछि यो निर्वाचन क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो।'''<ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/5133|title=निर्वाचन क्षेत्र: जनसंख्यालाई ९०% र भूगोललाई १०%|last=न्यौपाने|first=तुफान|website=हिमाल खबर|language=नेपाली|accessdate=2022-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013061951/https://www.himalkhabar.com/news/5133|archive-date=2022-10-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pahilopost.com/content/-4847.html|title=१६५ निर्वाचन क्षेत्र बन्दा तपाईँको जिल्लामा कति वटा सिट?|website=पहिलो पोस्ट|language=नेपाली|accessdate=2022-11-18}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>''' == सम्मिलित क्षेत्रहरू == सिरहा ३ निर्वाचन क्षेत्रमामा [[सिराहा नगरपालिका|सिरहा नगरपालिका]], [[नरहा गाउँपालिका]]को वडा नं. १ र २, [[विष्णुपुर गाउँपालिका, सिराहा|विष्णुपुर गाउँपालिका]]को वडा नं. १ र ५, [[अर्नमा गाउँपालिका]]को वडा नं. १–३ र [[गोलबजार नगरपालिका]]को वडा नं. १–१२ समेटिएको छ । == प्रदेश सभा खण्डहरू == [[मधेश प्रदेश सभा]] क्षेत्रलाई निम्नलिखित खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ: * सिरहा ३ (क) * सिरहा ३ (ख) == संसद सदस्यहरू == === [[नेपालको सङ्घीय संसद|संसद/संविधान सभा]] === {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन ! सदस्य ! राजनीतिक दल |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[आम निर्वाचन २०४८]] | सुरेशचन्द्र दास | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- | style="background-color:gold" | | [[आम निर्वाचन २०५६]] | कृष्णचरण श्रेष्ठ | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] |- | style="background-color:orangered" | | [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४]] | विजय कुमार यादव | [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[संविधान सभा निर्वाचन २०७०]] | सीतादेवी यादव | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- | rowspan="4" style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}" | | [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४]] | rowspan="4" | [[लिलानाथ श्रेष्ठ]] | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |- | वि.सं.२०७५ वैशाख | [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] |- |वि.सं. २०७७ फागुन |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |- |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |- | style="background-color:{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}" | |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] |[[शम्भुकुमार यादव]] |[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |- |} === [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] === {{Col-begin}} {{Col-2}} ==== ३(क) ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन !सदस्य !दल |- | style="background-color:{{party color|नेकपा (माओवादी केन्द्र)}}" | |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] |रामकुमार यादव |[[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |- | style="background-color:{{party color|नेकपा (एमाले)}}" | |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] |मनोजकुमार सिंह |[[नेकपा (एमाले)]] |} {{Col-2}} ==== ३(ख) ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन !सदस्य !दल |- | style="background-color:{{party color|नेकपा (एमाले)}}" | |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|२०७४]] |प्रमोदकुमार यादव |[[नेकपा (एमाले)]] |- | style="background-color:{{party color|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)}}" | |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] |प्रमोदकुमार यादव |[[नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] |} {{Col-end}} == निर्वाचन परिणाम == ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] ==== {{Election results |cand1=[[शम्भुकुमार यादव]] |party1=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |votes1=32249 |cand2=[[लिलानाथ श्रेष्ठ]] |party2=[[नेकपा (एमाले)]] |votes2=10156 |cand3=विश्वनाथ साह |party3=[[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी]] |votes3=9942 |cand4=सुभाषचन्द्र यादव |party4=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |votes4=9879 |cand5=असेश्वर यादव |party5=[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |votes5=5671 |cand6=रोहित महतो |party6=[[जनमत पार्टी]] |votes6=820 |cand7=श्रवण पासवान |party7=[[उज्यालो नेपाल पार्टी]] |votes7=570 |cand8=दिपकुमार लामा |party8=[[श्रम संस्कृति पार्टी]] |votes8=287 |cand9=अन्य |votes9=703 |electorate=119250 |result=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] विजयी |majority=22093 |source=<ref name="2026el_siraha3">{{Cite web |title=सिराहा-३ मा रास्वपाका डा. शम्भु यादव विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-siraha/constituency-3?lng=nep |website=कान्तिपुर}}</ref> }} ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | [[लिलानाथ श्रेष्ठ]] |२८,०६४ |- | style="background-color:darkred" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] | विश्वनाथ शाह |२६,८८२ |- | style="background-color:{{party color|जनमत पार्टी}}" | |जनमत पार्टी |दिनेश कुमार यादव |११,१४६ |- | style="background-color:gold" | |[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | गोवर्धन दास तत्मा |१,२५९ |- | | colspan="2" |अन्य | |- | colspan="3" | अवैध मतहरू | |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | नेकपा (एमाले) विजयी |- | colspan="4" | स्रोत : [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx निर्वाचन आयोग] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221129072853/https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral2079.aspx |date=2022-11-29 }} |} ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | [[लिलानाथ श्रेष्ठ]] | २३,२७२ |- | style="background-color:pink" | | [[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] | अशेश्वर यादव | २१,२२० |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | अमर रेग्मी | ११,७७८ |- | | colspan="2" | अन्य | १,८६२ |- | colspan="3" | अवैध मतहरू | ३,६२० |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | नेकपा (एमाले) विजयी |- | colspan="4" | स्रोत : [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx निर्वाचन आयोग] |} ==== [[मधेश प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४]] ==== {{col-begin}} {{col-2}} ===== २ (क) ===== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |[[राम कुमार यादव]] |११,८६६ |- | style="background-color:pink" | |[[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] |मनोज कुमार सिंह |१०,९३३ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |मुस्ताक अंसारी |४,१५८ |- | | colspan="2" |अन्य |१,५७० |- | colspan="3" |अमान्य मत |१,५४७ |- ! colspan="2" |नतिजा ! colspan="2" |माओवादी केन्द्र विजयी |- | colspan="4" |स्रोत: [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx निर्वाचन आयोग] |} {{col-2}} ===== २ (ख) ===== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |प्रमोद कुमार यादव |११,९५४ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |शुभाषचन्द्र यादव |९,५८६ |- | style="background-color:pink" | |[[सङ्घीय समाजवादी फोरम, नेपाल]] |मनोरंजन गोइत |८,२६८ |- | | colspan="2" |अन्य |५८७ |- | colspan="3" |अमान्य मत |१,१९० |- ! colspan="2" |नतिजा ! colspan="2" |नेकपा (एमाले) विजयी |- | colspan="4" |स्रोत: [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx निर्वाचन आयोग] |} {{col-end}} ==== [[संविधान सभा निर्वाचन २०७०]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | सीतादेवी यादव | ११,१४२ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | प्रमोद कुमार यादव | ७,९६४ |- | style="background-color:darkred" | | [[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एनेकपा (माओवादी)]] | राम रिझन यादव | ४,४५७ |- | style="background-color:orangered" | | [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] | विजय कुमार यादव | ३,९६४ |- | style="background-color:#D74826" | | मधेशी जनअधिकार फोरम (गणतन्त्र) | मनोरञ्जन गोइत | २,४७० |- | style="background-color:darkorange" | | [[नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम|मधेसी जनअधिकार फोरम, नेपाल (लोकतान्त्रिक)]] | नवीनकुमार यादव | १,९५८ |- | style="background-color:gold" | | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | शम्भुप्रसाद यादव | १,८४० |- | | colspan="2" | अन्य | ३,६३६ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | काङ्ग्रेस विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: नेपाल समाचार <ref name=":0">{{Cite web|url=http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top|title=Nepalnews.com - News from Nepal as it happens|date=2015-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150325225411/http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top|archivedate=2015-03-25|accessdate=2020-11-23}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150325225411/http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top |date=2015-03-25 }}</ref> |} ==== [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:orangered" | | [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] | विजय कुमार यादव | १४,८८४ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | सीतादेवी यादव | १०,१२६ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | प्रमोद कुमार यादव | ८,०२९ |- | style="background-color:darkred" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी)]] | बोधमाया कुमारी यादव | २,३४२ |- | style="background-color:gold" | | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | विश्वेश्वर प्रसाद मारवैता | २,०८९ |- | style="background-color:firebrick" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (संयुक्त मार्क्सवादी)|नेकपा (संयुक्त मार्क्सवादी)]] | चन्द्रदेव कामती | १,७८९ |- | style="background-color:olivedrab" | | [[तराई-मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी|तराई मधेस लोकतान्त्रिक पार्टी]] | राजेन्द्र कुमार शाह | १,५४२ |- | style="background-color:tomato" | | [[जनमोर्चा नेपाल]] | राम रिजान शाह | १,३७७ |- | | अन्य | | ३,३७१ |- | colspan="3" | अवैध मतहरू | ४,०७५ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | मजफो लाभ |- | colspan="4" | स्रोत: निर्वाचन आयोग <ref>{{Cite web|url=http://www.election.gov.np/reports/CAResults/reportBody.php|title=Ca Election report|date=2009-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091003184536/http://www.election.gov.np/reports/CAResults/reportBody.php|archivedate=2009-10-03|accessdate=2020-11-15}}</ref> |} ==== [[आम निर्वाचन २०५६]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:gold" | | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | कृष्णचरण श्रेष्ठ | १४,३९६ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | सुरेन्द्रकुमार दास | १२,७५१ |- | style="background-color:firebrick" | | संयुक्त जनमोर्चा नेपाल | राम रिजन यादव | ९,५३९ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | जय चिमिरे | ९,०१२ |- | | colspan="2" | अन्य | १,६८७ |- | colspan="3" | अवैध मतहरू | २,१७१ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | राप्रपा विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: निर्वाचन आयोग <ref name="archive">{{Cite web|url=http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|title=Finalised Constituencies With Top Two Candidates|date=2008-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|archivedate=2008-01-24|accessdate=2020-11-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php |date=2008-01-24 }}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/ec/alldistconst.htm|title=Election Results'99|website=nepalresearch.org|accessdate=2020-11-15}}</ref> |} ==== [[आम निर्वाचन २०५१]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | सुरेशचन्द्र दास | १४,३५७ |- | style="background-color:gold" | | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | कृष्णचरण श्रेष्ठ | ९,३५२ |- | style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | धर्मनाथ यादव | ७,५९७ |- | style="background-color:firebrick" | | संयुक्त जनमोर्चा नेपाल | विश्वनाथ शाह | ४,८६१ |- | style="background-color:palevioletred" | | नेकपा (संयुक्त) | अशोक कुमार सिंह | ३,००४ |- | style="background-color:yellowgreen" | | [[नेपाल सद्भावना पार्टी]] | भोगेन्द्र ठाकुर | १,८१२ |- | | colspan="2" | अन्य | १,०४९ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | काङ्ग्रेस विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: निर्वाचन आयोग <ref name="archive"/> |} ==== [[आम निर्वाचन २०४८]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | सुरेशचन्द्र दास | १२,४८५ |- | style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | धर्मनाथ यादव | ७,६१३ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | काङ्ग्रेस विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: [http://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/election_1991_constituency_results_english.pdf] |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची|नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} == बाह्य कडीहरू == * [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/maps/SIRAHA.pdf सिराहाको निर्वाचन क्षेत्र नक्सा] {{मधेश प्रदेशका संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू}} [[श्रेणी:नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू]] [[श्रेणी:सिराहा जिल्ला]] n2l78cn4q316bm8p4jw7w69slulqrr4 0 129019 1395512 1345187 2026-11-10T03:40:26Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395512 wikitext text/x-wiki {{Infobox constituency |name=सिराहा ४ |type= |constituency_link= |parl_name=<!-- name of the law making body --> |map1= |map2= |map3= |map4= |map_size=300 |map_entity= |map_year=वि.सं. २०७४ |image=Siraha4PratinidhiSabha.svg |image2= |image3= |image4= |caption=सिराहा जिल्लाको नक्सामा गाढा गरिएको भागमा निर्वाचन क्षेत्र |caption2= |caption3= |caption4= |district_label=प्रदेश<!-- can be State/Province, region, county --> |district=[[मधेश प्रदेश]] |region_label=जिल्ला<!-- can be State/Province, region, county --> |region=[[सिराहा जिल्ला]] |population= |electorate=१,०६,६८६ |towns= |future= |year=वि.सं. २०४८ |abolished_label= |abolished= |elects_howmany= |seats= |party_label=<!-- defaults to "Party" --> |party=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |members_label=[[सांसद]] |members=[[तपेश्वर यादव]] |local_council_label= |local_council= |previous= |next= |blank1_name= |blank1_info= |blank2_name= |blank2_info= |blank3_name= |blank3_info= |blank4_name= |blank4_info= }} '''सिराहा ४''' [[नेपाल]]को [[सिराहा जिल्ला]]को चार मध्येको एक निर्वाचन क्षेत्र हो। वि.सं. २०७४ भदौ १५ मा [[निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोग]]ले [[नेपाल सरकार]]लाई प्रतिवेदन बुझाएपछि यो निर्वाचन क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो।'''<ref>{{Cite web|url=https://www.himalkhabar.com/news/5133|title=निर्वाचन क्षेत्र: जनसंख्यालाई ९०% र भूगोललाई १०%|last=न्यौपाने|first=तुफान|website=हिमाल खबर|language=नेपाली|accessdate=2022-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013061951/https://www.himalkhabar.com/news/5133|archive-date=2022-10-13}}</ref>''' == सम्मिलित क्षेत्रहरू == सिराहा ४ मा [[कर्जन्हा|कर्जन्हा नगरपालिका]], [[मिर्चैया नगरपालिका]], [[नरहा गाउँपालिका]]को वडा नं. ३–५ र [[विष्णुपुर गाउँपालिका, सिराहा|विष्णुपुर गाउँपालिका]]को वडा नं. २–४ वडा समेटिएको छ। == विधानसभा खण्डहरू == यसले निम्न [[मधेश प्रदेश सभा]] क्षेत्रलाई समेट्छ * सिराहा ४(क) * सिराहा ४(ख) == संसद सदस्यहरू == === [[नेपालको सङ्घीय संसद|संसद/संविधान सभा]] === {| class="wikitable" ! colspan="2" |चुनाव ! सदस्य ! राजनीतिक दल |- | style="background-color:{{party color|Independent}}" | | [[आम निर्वाचन २०४८]] | rowspan="2" | राजदेव गोइत | [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[आम निर्वाचन २०५१]] | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- | style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}" | | [[आम निर्वाचन २०५६]] | हेमनारायण यादव | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |- | style="background-color:orangered" | | [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४]] | rowspan="2" | शत्रुधन प्रसाद सिंह कोइरी | [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] |- | style="background-color:darkorange" | | वि.सं. २०६६ असार | [[नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम|मधेसी जनअधिकार फोरम, नेपाल (लोकतान्त्रिक)]] |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[संविधान सभा निर्वाचन २०७०]] | रामचन्द्र यादव | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] |- | style="background-color:#ffb300" | | [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४]] | rowspan="2" | [[राजकिशोर यादव]] | [[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] |- | style="background-color:pink" | | वि.सं. २०७७ वैशाख | [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |- | style="background-color:pink" | |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] |[[विरेन्द्र प्रसाद महतो]] |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |- | style="background-color:{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}" | |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] |[[तपेश्वर यादव]] |[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |- |} === [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] === {{col-begin}} {{col-2}} ==== ४ (क) ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन !सदस्य !राजनीतिक दल |- | style="background-color:darkred" | |[[मधेश प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|वि.सं. २०७४]] | rowspan="2" |[[दिलिप कुमार साह]] |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |- | style="background-color:{{party color|Nepal Communist Party}}" | |वि.सं. २०७५ जेठ |[[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] |- | style="background-color:{{party color|जनमत पार्टी}}" | |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|वि.सं. २०७९]] |त्रिभुवन साह |[[जनमत पार्टी]] |} {{col-2}} ==== ४ (ख) ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |निर्वाचन !सदस्य !राजनीतिक दल |- | style="background-color:#ffb300" | |[[मधेश प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४|वि.सं. २०७४]] | rowspan="2" |[[सुरेश कुमार मण्डल]] |[[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] |- |style="background-color:pink" | |वि.सं. २०७७ वैशाख |[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |- | style="background-color:{{party color|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल}}" | |[[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|वि.सं. २०७९]] |रामबाबु यादव |[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |} {{col-end}} == निर्वाचन परिणाम == ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] ==== {{Election results |cand1=[[तपेश्वर यादव]] |party1=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] |votes1=36210 |cand2=अजय शङ्कर नायक |party2=[[नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी]] |votes2=7972 |cand3=वीरेन्द्रप्रसाद महतो |party3=[[जनमत पार्टी]] |votes3=5041 |cand4=धर्मनाथप्रसाद साह |party4=[[नेकपा (एमाले)]] |votes4=4227 |cand5=चन्द्रकलाकुमारी यादव |party5=[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |votes5=4061 |cand6=[[राजकिशोर यादव]] |party6=[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] |votes6=3484 |cand7=अन्य |votes7=2170 |electorate=106686 |result=[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] विजयी |majority=28238 |source=<ref name="2026el_siraha4">{{Cite web |title=सिराहा-४ मा रास्वपाका तपेश्वर यादव विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-siraha/constituency-4 |website=कान्तिपुर}}</ref> }} ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:pink" | | [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]] | विरेन्द्र प्रसाद महतो |२४,१०२ |- | style="background-color:{{party color|जनमत पार्टी}}" | |जनमत पार्टी |वीरेन्द्र प्रसाद साह |१६,२९४ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] | धर्मनाथ प्रसाद शाह |१४,६५३ |- | style="background-color:{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}" | |[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] | विमल कुमार तिवारी |१,६८३ |- | | colspan="2" |अन्य | |- | colspan="3" | अवैध मतहरू | |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | जसपा विजयी |} ==== [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७४]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:#ffb300" | | [[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] | राजकिशोर यादव | २१,१४४ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] | अजय शंकर नायक | १७,५७५ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | मुख्तार अहमद | १०,०८८ |- | style="background-color:indianred" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | राम इकबाल यादव | २,२१९ |- | | colspan="2" | अन्य | १,५८५ |- | colspan="3" | अवैध मतहरू | ४,७४४ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | राजपा विजयी |- | colspan="4" | स्रोत : [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx निर्वाचन आयोग] |} ==== [[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७४]] ==== {{col-begin}} {{col-2}} ===== २(क) ===== {| class="wikitable" ! colspan="2" |दल !उम्मेदवार !मत |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] |[[दिलीप कुमार साह]] |११,१२१ |- | style="background-color:#ffb300" | |[[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] |राम कुमार मण्डल |९,९८३ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |कपिल देव शाह |३,७८८ |- | | colspan="2" |अन्य |१,६०५ |- | colspan="3" |बदर मत |१,८९४ |- ! colspan="2" |नतिजा ! colspan="2" |माओवादी केन्द्र विजयी |- | colspan="4" |स्रोत: [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx निर्वाचन आयोग] |} {{col-2}} ===== २(ख) ===== {| class="wikitable" ! colspan="2" |दल !उम्मेदवार !मत |- | style="background-color:#ffb300" | |[[राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल]] |[[सुरेश कुमार मण्डल]] |१०,४८० |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |[[नेपाली काङ्ग्रेस]] |गणेश कुमार मण्डल |७,४९९ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] |तुलसी प्रसाद यादव |७,४९२ |- | | colspan="2" |अन्य | |- | colspan="3" |बदर मत |१,७९१ |- ! colspan="2" |नतिजा ! colspan="2" |नेकपा (एमाले) विजयी |- | colspan="4" |स्रोत: [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx निर्वाचन आयोग] |} {{col-end}} ==== [[संविधान सभा निर्वाचन २०७०]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | रामचन्द्र यादव | ८,८०५ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | राम औतार यादव | ८,५६० |- | style="background-color:darkorange" | | [[नेपाल लोकतान्त्रिक फोरम|मधेसी जनअधिकार फोरम, नेपाल (लोकतान्त्रिक)]] | शत्रुधन प्रसाद सिंह | ६,५४३ |- | style="background-color:darkred" | | [[एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)|एनेकपा (माओवादी)]] | राम कुमार यादव | ५,६७९ |- | | colspan="2" | अन्य | ३,८३४ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | काङ्ग्रेस विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: नेपाल समाचार <ref name=":0">{{Cite web|url=http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top|title=Nepalnews.com - News from Nepal as it happens|date=2015-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150325225411/http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top|archivedate=2015-03-25|accessdate=2020-11-23}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150325225411/http://vote.nepalnews.com/election/pages/bhaktapur.php#top |date=2015-03-25 }}</ref> |} ==== [[संविधान सभा निर्वाचन, २०६४]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:orangered" | | [[मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल]] | शत्रुधन प्रसाद सिंह कोइरी | ११,७७९ |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | राम औतार यादव | ८,५४२ |- | style="background-color:tomato" | | [[जनमोर्चा नेपाल]] | राम रिझान यादव | ६,१७९ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | रामदयाल यादव | ५,६२१ |- | style="background-color:hotpink" | | [[सङ्घीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च]] | रामनन्द चौधरी | १,७०९ |- | style="background-color:olivedrab" | | [[तराई-मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी|तराई मधेस लोकतान्त्रिक पार्टी]] | कृष्ण बहादुर यादव | १,२०८ |- | style="background-color:yellowgreen" | | [[सद्भावना पार्टी]] | रामबहादुर महतो | १,१८६ |- | style="background-color:darkred" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी)]] | श्यामचन्द्र यादव | १,१७६ |- | | अन्य | | ३,५९१ |- | colspan="3" | अवैध मतहरू | ३,३९६ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | मजफो विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: निर्वाचन आयोग <ref>{{Cite web|url=http://www.election.gov.np/reports/CAResults/reportBody.php|title=Ca Election report|date=2009-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091003184536/http://www.election.gov.np/reports/CAResults/reportBody.php|archivedate=2009-10-03|accessdate=2020-11-15}}</ref> |} ==== [[आम निर्वाचन २०५६]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}" | | [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | हेमनारायण यादव | १९,२३५ |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | चन्द्रनारायण यादव | १६,८६६ |- | style="background-color:gold" | | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | राजदेव मारवैता यादव | ११,९२३ |- | | colspan="2" | अन्य | २,५५८ |- | colspan="3" | अवैध मतहरू | ९९८ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | नेकपा (एमाले) विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: निर्वाचन आयोग <ref name="archive">{{Cite web|url=http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|title=Finalised Constituencies With Top Two Candidates|date=2008-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php|archivedate=2008-01-24|accessdate=2020-11-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080124110554/http://www.election-commission.org.np/toptwo.php |date=2008-01-24 }}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/ec/alldistconst.htm|title=Election Results'99|website=nepalresearch.org|accessdate=2020-11-15}}</ref> |} ==== [[आम निर्वाचन २०५१]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | | [[नेपाली काङ्ग्रेस]] | राजदेव गोइत | ११,८२९ |- | style="background-color:gold" | | [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] | विश्वेश्वर प्रसाद मरवैता | ११,४७२ |- | style="background-color:yellowgreen" | | [[नेपाल सद्भावना पार्टी]] | हेमनारायण यादव | ८,८१० |- | | नेपाल जनवादी मोर्चा | [[रामराजाप्रसाद सिंह|रामराजा प्रसाद सिंह]] | ४,९२८ |- | style="background-color:firebrick" | | संयुक्त जनमोर्चा नेपाल | राम कुमार यादव | ३,२१७ |- | | colspan="2" | अन्य | ७५८ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | काङ्ग्रेस विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: निर्वाचन आयोग <ref name="archive"/> |} ==== [[आम निर्वाचन २०४८]] ==== {| class="wikitable" ! colspan="2" |राजनीतिक दल ! उम्मेदवार ! मत |- | style="background-color:{{party color|Independent}}" | | [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | राजदेव गोइत | ११,९१९ |- | style="background-color:firebrick" | | संयुक्त जनमोर्चा नेपाल | राम कुमार यादव | ८,८७२ |- ! colspan="2" | नतिजा ! colspan="2" | काङ्ग्रेस विजयी |- | colspan="4" | स्रोत: [http://nepalresearch.org/politics/background/elections_old/election_1991_constituency_results_english.pdf] |} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरूको सूची|नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} == बाह्य कडीहरू == * [http://www.election.gov.np/ecn/uploads/userfiles/maps/SIRAHA.pdf सिराहाको निर्वाचन क्षेत्र नक्सा] {{मधेश प्रदेशका संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू}} [[श्रेणी:नेपालको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रहरू]] [[श्रेणी:सिराहा जिल्ला]] 82c4nezscmz38d2icr6y1p8mo5ofdv4 0 130162 1395498 1393519 2026-11-10T03:04:54Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395498 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सल्यान जिल्ला#कर्णाली प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-salyan/dhorchaur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240814144323/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-salyan/dhorchaur?lng=nep|archive-date=2024-08-14}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = भरत गिरी<small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = राम वहादुर वस्नेत<small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 89.36<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&district=67&municipality=4|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 13127 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.43|82.18|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८८ | blank_name = केन्द्र | blank_info = ढोरचौर | website = [https://siddhakumakhmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[सल्यान जिल्ला]]को ७ [[नेपालका गाउँपालिकाहरू|गाउँपालिका]]हरू मध्येको एक गाउँपालिका हो। गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[बाँझकाँडा]], [[सिद्धेश्वर, सल्यान|सिद्धेश्वर]] र [[चाँदे|चाँदेकरेन्जी]] गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १३,१२७ रहेको छ भने यहाँ २,८९८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सिद्धकुमाख गाउँपालिकाको वडागत विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविक गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[बाँझकाँडा]] || ३,२९९ || १८.३ || १८०.२७ |- | २ || [[सिद्धेश्वर, सल्यान|सिद्धेश्वर]] (१-५) || २,०२९ || १४.६२ || १३८.७८ |- | ३ || [[सिद्धेश्वर, सल्यान|सिद्धेश्वर]] (६-९) || २,५९४ || १३.६९ || १८९.४८ |- | ४ || [[चाँदे|चाँदेकरेन्जी]] (१-४) || २,९०३ || २१.२ || १३६.९३ |- | ५ || [[चाँदे|चाँदेकरेन्जी]] (५-९) || २,३०२ || २१.५५ || १०६.८२ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १३,१२७ !! ८९.३६ !! १४६.९० |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://web.archive.org/web/20230117201330/https://siddhakumakhmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] {{सल्यान जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सल्यान जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सल्यान जिल्लाका ठाउँहरू]] [[श्रेणी:वि.सं. २०७४ मा घोषित गाउँपालिकाहरू]] a2v03uegr7oi3th5xe7tp66fd13iuco 0 130336 1395590 1391665 2026-11-10T06:46:51Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395590 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सिन्धुपाल्चोक जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-sindhupalchowk/helambu?lng=neplng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240814130044/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-sindhupalchowk/helambu?lng=neplng=nep|archive-date=2024-08-14}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = निमा ग्याजेन शेर्पा<small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = अप्सरा लम्साल लामिछाने <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 287.26<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=24&municipality=4|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 17497 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.05|85.53|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०११ | blank_name = केन्द्र | blank_info = बाहुन ढोडेनी | website = [https://helambumun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला]]को ९ [[नेपालका गाउँपालिकाहरू|गाउँपालिका]]हरू मध्येको एक गाउँपालिका हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[हेलम्बु]], [[किउल]], [[पाल्चोक]], [[इचोक]], र [[महाङ्काल, सिन्धुपाल्चोक|महाङ्काल]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १७,४९७ रहेको छ भने यहाँ ४,६९० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ हेलम्बु गाउँपालिकाको वडागत विवरण ! नयाँ वडा !! समावेश गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[हेलम्बु]] || २,३११ || ६७.८३ || ३४.०७ |- | २ || [[किउल]] || २,७५० || २६.१३ || १०५.२४ |- | ३ || [[पाल्चोक]] || १,९२९ || ९.८४ || १९६.०४ |- | ४ || [[महाङ्काल, सिन्धुपाल्चोक|महाङ्काल]] (१, २, ८, ९) || २,०५७ || ९.८२ || २०९.४७ |- | ५ || [[महाङ्काल, सिन्धुपाल्चोक|महाङ्काल]] (३-७) || २,६३३ || १८.५ || १४२.३२ |- | ६ || [[इचोक]] (१-५) || २,८२२ || २२.२४ || १२६.८९ |- | ७ || [[इचोक]] (६-९) || २,९९५ || १४.९५ || २००.३३ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १७,४९७ !! १६९.२४ !! १०३.३९ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://helambumun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] {{सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] tstlmtartayqs90p9t4e9dt68palris 0 130343 1395520 1391155 2026-11-10T03:59:27Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395520 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सिन्धुली जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-sindhuli/sunkoshi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240810155022/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-sindhuli/sunkoshi?lng=nep|archive-date=2024-08-10}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = दिपा बोहरा दाहाल<small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = कपिलकुमार कोइराला <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 154.68<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=33&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 18375 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- General information -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27|22|30|N|85|53|30|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[झागाझोली रातमाटा]] गाविसको कार्यालय | website = [https://sunkoshimunsindhuli.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''सुनकोशी गाउँपालिका''' [[सिन्धुली जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[कुशेश्वर दुम्जा]], [[झागाझोली रातमाटा]], [[पुरानो झागाझोली]], [[सितलपाटी, सिन्धुली|सितलपाटी]] र [[मझुवा]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १८,३७५ रहेको छ भने यहाँ ४,९८७ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ सुनकोशी गाउँपालिकाको वडागत विवरण ! नयाँ वडा !! समावेश गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[कुशेश्वर दुम्जा]] (२-५, ९) || २,५७६ || १३.२८ || १९३.९८ |- | २ || [[कुशेश्वर दुम्जा]] (१, ६-८) || १,६६९ || २२.०७ || ७५.६२ |- | ३ || [[झागाझोली रातमाटा]] (१-५) || २,६४१ || ९.३१ || २८३.६७ |- | ४ || [[झागाझोली रातमाटा]] (६-९) || १,८९० || २६.३५ || ७१.७३ |- | ५ || [[पुरानो झागाझोली]] || ४,१०९ || ३२.२७ || १२७.३३ |- | ६ || [[सितलपाटी, सिन्धुली|सितलपाटी]] || ३,५७१ || २६.१८ || १३६.४० |- | ७ || [[मझुवा]] || १,९१९ || २५.२९ || ७५.८८ |- ! colspan="2" | जम्मा !! १८,३७५ !! १५४.७ !! ११८.७८ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[http://www.dccsindhuli.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, सिन्धुली] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240518193832/https://dccsindhuli.gov.np/ |date=2024-05-18 }} {{सिन्धुली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सिन्धुली जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] oap67sbgdb4lrog62tmudm5hvqvm1ai 0 130344 1395578 1391531 2026-11-10T06:02:47Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395578 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सिन्धुली जिल्ला#बागमती प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[बागमती प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-sindhuli/hariharpurgadhi?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240810154317/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-3/district-sindhuli/hariharpurgadhi?lng=nep|archive-date=2024-08-10}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = बज्रध्वज वाइवा<small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = चेखबहादुर थिङ <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 343.9<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=3&district=33&municipality=9|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 26505 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- General information -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27|19|0|N|85|29|0|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४७ | blank_name = केन्द्र | blank_info = वडा नं. २ झनझने | website = [https://hariharpurgadhimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[सिन्धुली जिल्ला]]का ७ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍[[हरिहरपुरगढी]], [[क्यानेश्वर]], [[पिपलमाडी]] र [[महेन्द्र झयाडी]] [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २६,५०५ रहेको छ भने यहाँ ५,२९२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ हरिहरपुरगढी गाउँपालिकाको वडागत विवरण ! नयाँ वडा !! समावेश गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[हरिहरपुरगढी]] || ५,०१५ || ६५.१६ || ७६.९६ |- | २ || [[पिपलमाडी]] (१, २, ९) || ३,९४२ || ३३.१६ || ११८.८८ |- | ३ || [[पिपलमाडी]] (३-८) || ४,०१६ || ३९.६२ || १०१.३६ |- | ४ || [[ महेन्द्रझ्याडी]] (२-५) || २,४३८ || ३०.२४ || ८०.६२ |- | ५ || [[ महेन्द्रझ्याडी]] (१, ६-९) || ३,१९७ || ५२.२२ || ६१.२२ |- | ६ || [[क्यानेश्वर]] (६-८) || २,२४२ || २५.२३ || ८८.८६ |- | ७ || [[क्यानेश्वर]] (१, २, ९) || ३,१०० || ४०.८४ || ७५.९१ |- | ८ || [[क्यानेश्वर]] (३-५) || २,५५५ || ५७.४३ || ४४.४९ |- ! colspan="2" | जम्मा !! २६,५०५ !! ३४३.९ !! ७७.०७ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[http://www.dccsindhuli.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, सिन्धुली] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240518193832/https://dccsindhuli.gov.np/ |date=2024-05-18 }} {{सिन्धुली जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सिन्धुली जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] 9qhdvih9ay1606zt8t90ldqj7qz6cpr 0 130356 1395515 1371188 2026-11-10T03:47:18Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395515 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = पूर्वी रुकुम जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[पूर्वी रुकुम जिल्ला|पूर्वी रुकुम]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-eastern-rukum/sisne?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240823153949/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-eastern-rukum/sisne?lng=nep|archive-date=2024-08-23}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = कृष्ण रेग्मी <small> ([[नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = गोपाल रेउले <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 327.12<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=47&municipality=2|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 18534 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.61|82.62|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०७१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[रुकुमकोट]] गाविसको कार्यालय | website = [https://sisnemun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[लुम्बिनी प्रदेश]]को [[पूर्वी रुकुम जिल्ला]]का ३ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा [[सिस्ने, पूर्वी रुकुम|सिस्ने]], [[प्वाङ]], [[पोखरा, पूर्वी रुकुम|पोखरा]], [[रुकुमकोट|रुकुमकोट (शोभा)]] वडा नं. (१-३, ५-९) र [[स्यालापाखा]] वडा नं. (१,२, ५-९) [[गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या १८,५३४ रहेको छ भने यहाँ ४,२९९ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |+ सिस्ने गाउँपालिकाको वडा विवरण |- ! वडा नं. !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (प्रति व.कि.मी.) |- | १ || [[सिस्ने, पूर्वी रुकुम|सिस्ने]]|| २,२२३ || १७५.९२ || १२.६४ |- | २ || [[प्वाङ]] || १,७२२ || ६०.१३ || २८.६४ |- | ३ || [[पोखरा, पूर्वी रुकुम|पोखरा]] (१-४) || १,८७५ || ९.३८ || १९९.८९ |- | ४ || [[पोखरा, पूर्वी रुकुम|पोखरा]] (५-९) || २,८८३ || १९.३६ || १४८.९२ |- | ५ || [[रुकुमकोट]] (१, ३, ७, ९) || ३,४३६ || २८.७२ || ११९.६४ |- | ६ || [[रुकुमकोट]] (२, ५, ६, ८) || २,६३१ || ६.८४ || ३८४.६५ |- | ७ || [[स्यालापाखा]] (७-९) || १,४७८ || १०.२८ || १४३.७७ |- | ८ || [[स्यालापाखा]] (१, २, ५, ६) || २,२८६ || १६.५२ || १३८.३८ |- ! कुल !! !! १८,५३४ !! ३२७.१२ !! ५६.६६ |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcrukum.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, पूर्वी रुकुम, नेपाल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201012142418/http://ddcrukum.gov.np/ |date=2020-10-12 }} {{पूर्वी रुकुम जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:पूर्वी रुकुम जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎]] 9f7r0srz40s4xkg3ai3ypkkqw90lq0o 0 131000 1395458 1390532 2026-11-09T23:59:36Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395458 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = सुदूरपश्चिम प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map = दार्चुला जिल्ला#सुदूरपश्चिम प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-darchula/shailyashikhar?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240909145434/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-7/district-darchula/shailyashikhar?lng=nep|archive-date=2024-09-09}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = विजयसिंह धामी <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = शान्ति खडायत <small> ([[नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 117.81<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=7&district=71&municipality=7|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 21807 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|29.64|N|80.52|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=title,inline}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०९३ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[गोकुलेश्वर, दार्चुला|गोकुलेश्वर]] गाविसको कार्यालय | website = [https://shailyashikharmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[दार्चुला जिल्ला]]का २ [[नगरपालिका]]हरू मध्येको एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा [[शिखर]], [[देथला]], [[रानीशिखर]], [[ग्वानी]], [[बोहरीगाउँ]] र [[गोकुलेश्वर, दार्चुला|गोकुलेश्वर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २१,८०७ रहेको छ भने यहाँ ५,९८२ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ शैल्यशिखर नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[शिखर]] || २४८६ || १४.६४ || १६९.८१ |- | २ || [[देथला]] (१–६) || २०२३ || २१.९८ || ९२.०४ |- | ३ || [[देथला]] (७–९) || १६६१ || ५.४७ || ३०३.६६ |- | ४ || [[रानीशिखर]] || २६३८ || १३.१४ || २००.७६ |- | ५ || [[ग्वानी]] (६–९) || २१८९ || १५.५७ || १४०.५९ |- | ६ || [[ग्वानी]] (१–५) || २८९० || १५.०७ || १९१.७७ |- | ७ || [[बोहरीगाउँ]] (४,६–९) || १९५१ || १०.७६ || १८१.३२ |- | ८ || [[बोहरीगाउँ]] (१–३,५) || २०४६ || ८.११ || २५२.२८ |- | ९ || [[गोकुलेश्वर, दार्चुला|गोकुलेश्वर]] || ३९२३ || १३.०५ || ३००.६१ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२१,८०७''' || '''११७.७९''' || '''१८५.१३''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{दार्चुला जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcdarchula.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, दार्चुला] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200921133719/http://ddcdarchula.gov.np/ |date=2020-09-21 }} [[श्रेणी:दार्चुला जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] ail675xajudj13e3l9ervvovj1797rs 0 131358 1395436 1390433 2026-11-09T23:01:05Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395436 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = धनुषा जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusha/sahidnagar?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914131826/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusha/sahidnagar?lng=nep|archive-date=2024-09-14}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = दिनेशप्रसाद यादव <small> ([[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = सुनिताकुमारी सिँह <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 57.37<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=17&municipality=10|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 53812 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.83|86.00|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[यदुकुश]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.shahidnagarmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[धनुषा जिल्ला]]का ११ [[नगरपालिका]]हरू मध्येको एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा [[ननुपट्टी]], [[यदुकुश]], [[पचहर्वा]], [[चोराकोयलपुर]], [[बालाबाखर]], [[गोठकोयलपुर]], [[हठिपुर हडवाडा]], [[बिसरभोरा]], [[खरिहानी]] (६) र [[धबौली]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ५३,८१२ रहेको छ भने यहाँ ११,१२४ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ शहीदनगर नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[बालाबाखर]] || ८,७७६ || १५.०३ || ५८३.९० |- | २ || [[चोराकोयलपुर]] || ५,२६६ || ३.११ || १६९३.२५ |- | ३ || [[यदुकुश]] || ७,६३३ || ३.१९ || २३९२.७९ |- | ४ || [[खरिहानी]] (६) र [[ननुपट्टी]] (१–९) || ५,३५६ || ७.५९ || ७०५.६७ |- | ५ || [[पचहर्वा]] || ४,१९२ || ३.५९ || ११६७.६९ |- | ६ || [[हठिपुर हडवाडा]] || ४,५५० || ५.०८ || ८९५.६७ |- | ७ || [[धबौली]] || ८,३०२ || १०.०९ || ८२२.७९ |- | ८ || [[बिसरभोरा]] || ५,३७४ || ४.८४ || १११०.३३ |- | ९ || [[गोठकोयलपुर]] || ४,३६३ || ४.८४ || ९०१.४५ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''५३,८१२''' || '''५७.३६''' || '''९३८.१४''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcdhanusha.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, धनुषा]{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{धनुषा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:धनुषा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] fsmjqyl60wbhmjddkyabp8lh6xtj4ca 0 131359 1395565 1391461 2026-11-10T05:39:59Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395565 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = धनुषा जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusha/hansapur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240914135721/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusha/hansapur?lng=nep|archive-date=2024-09-14}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = प्रदीपकुमार यादव <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = दुर्गादेवी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 48.71<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=17&municipality=8|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 44949 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.83|86.00|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[बघचौडा]] गाविसको कार्यालय | website = [https://hansapurmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[धनुषा जिल्ला]]का ११ [[नगरपालिका]]हरू मध्येको एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा [[मानसिंहपट्टी]] (६-९), [[बघचौडा]], [[हंसपुर कठपुल्ला]], [[सुगा निकास]], [[झटियाही]], [[नौवाखोर पर्साही]], [[सुगा मधुकरही]] र [[सोनिगामा]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४४,९४९ रहेको छ भने यहाँ ७,६७१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ हंसपुर नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[मानसिंहपट्टी]] (६–९) || १,९८८ || १.२५ || १५९०.४० |- | २ || [[बघचौडा]] (१–७) || ५,६५६ || ५.७२ || ९८८.८१ |- | ३ || [[हंसपुर कठपुल्ला]] || ५,९५३ || ७.२६ || ८२०.२४ |- | ४ || [[सुगा मधुकरही]] || ६,५२५ || ७.०५ || ९२५.५३ |- | ५ || [[सुगा निकास]] र [[बघचौडा]] (८-९) || ६,१११ || ९.२८ || ६५८.५१ |- | ६ || [[सोनिगामा]] (१,३,८-९) || ३,८२६ || ४.१२ || ९२८.६४ |- | ७ || [[नौवाखोर पर्साही]] || ४,७४३ || ६.०१ || ७८९.१८ |- | ८ || [[झटियाही]] || ६,५२३ || ५.२५ || १२४२.४७ |- | ९ || [[सोनिगामा]] (२,४-७) || ३,६२४ || २.७६ || १३१३.०४ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''४४,९४९''' || '''-''' || '''-''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcdhanusa.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, धनुषा]{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{धनुषा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:धनुषा जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] man0u8r81jj848ytnrglrlwuqtgk51v 0 131372 1395562 1391437 2026-11-10T05:28:25Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395562 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = प्युठान जिल्ला#लुम्बिनी प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes = <ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-pyuthan/sworgadwary?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907113651/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-5/district-pyuthan/sworgadwary?lng=nep|archive-date=2024-09-07}}</ref> | government_type = | leader_title = [[नगरप्रमुख]] | leader_name = टेकप्रसाद भण्डारी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = [[उपप्रमुख]] | leader_name1 = मीनराज राना मगर <small> ([[राष्ट्रिय जनमोर्चा]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 224.07<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=5&district=49&municipality=5|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 32037 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|28.16|82.69|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०८६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[भिङ्ग्री]] गाविसको कार्यालय | website = [https://swargadwarimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[प्युठान जिल्ला]]का २ [[नगरपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/|archive-date=2017-03-12}}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा [[कोचिवाङ]], [[स्वर्गद्वारी खाल]], [[भिङ्ग्री]], [[सारी, प्युठान|सारी]], [[वेलबास]], [[वर्जिवाङ]] र [[गोठीवाङ]] गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३२,०३७ रहेको छ भने यहाँ ८,२१८ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ स्वर्गद्वारी नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[कोचिवाङ]] || ३,२५५ || ४३.२८ || ७५.२१ |- | २ || [[स्वर्गद्वारी खाल]] || ४,७१५ || ४०.६९ || ११५.८८ |- | ३ || [[भिङ्ग्री]] (३–९) || ४,०८५ || २५.५७ || १५९.७६ |- | ४ || [[भिङ्ग्री]] (१, २) र [[गोठीवाङ]] (४–६) || ३,९१३ || १३.७५ || २८४.५८ |- | ५ || [[सारी, प्युठान|सारी]] || ३,८३० || १७.८३ || २१४.८१ |- | ६ || [[वेलबास]] (१–४) || २,८९५ || १८.९ || १५३.१७ |- | ७ || [[वेलबास]] (५–९) || ३,०३४ || १६.२३ || १८६.९४ |- | ८ || [[वर्जिवाङ]] || २,४७० || १७.७६ || १३९.०८ |- | ९ || [[गोठीवाङ]] (१–३, ७–९) || ३,८४० || ३०.६९ || १२५.१२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''३२,०३७''' || '''२२४.७''' || '''१४२.५८''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://dccpyuthan.gov.np/ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, प्युठान] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241109183249/https://dccpyuthan.gov.np/ |date=2024-11-09 }} {{प्युठान जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:प्युठान जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎]] sdv123vi8h58oio1bdvn51bcbefj7m2 0 131424 1395606 1282993 2026-11-10T11:33:56Z बडा काजी 52836 + 1395606 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = रङ्गीत नदी | image = Rangeet River.jpg | pushpin_map = India Sikkim#India West Bengal#India | subdivision_type1 = देश | subdivision_name1 = [[भारत]] | subdivision_type2 = राज्य | subdivision_name2 = [[सिक्किम]] | source1 = [[हिमालय]] | source1_location = [[हिमालय]], [[सिक्किम]], [[भारत]] | source1_coordinates= {{coord|27.3639|88.3905}} | mouth = [[टिस्टा नदी]] | mouth_location = [[नाम्ची जिल्ला]], [[सिक्किम]], [[भारत]] | mouth_coordinates = {{coord|27.07952|88.4331}} }} '''रङ्गीत''' [[टिस्टा नदी]]को सहायक नदी हो, जुन [[भारत]]को [[सिक्किम|सिक्किम राज्य]]को सबैभन्दा ठुलो नदी हो।<ref>{{cite web|url=http://sikkim.nic.in/sws/glim_riv.htm|title=Rivers|work=sikkim.nic.in}}</ref> रङ्गीत नदी [[ग्याल्सिङ जिल्ला]]को हिमालय पर्वतमा उत्पन्न हुन्छ। नदीले सिक्किम र [[दार्जिलिङ जिल्ला]]को बीचमा पनि सिमाना बनाउँछ।<ref>{{cite web|url=http://www.sikkimpower.org/power/rangit.aspx|title=RANGIT|archive-url=https://web.archive.org/web/20110114141457/http://www.sikkimpower.org/power/rangit.aspx|archive-date=2011-01-14|access-date=2011-01-02|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110114141457/http://www.sikkimpower.org/power/rangit.aspx |date=2011-01-14 }}, Rangit Hydel Project.</ref> यो नदी [[जोरेथाङ|जोरथाङ]], पेलिङ र [[लेगसेप|लेगसिप]] सहर हुँदै बग्छ। यसको अन्तिम केही किलोमिटरको दौडान, यो त्रिवेणी नामक सङ्गममा टिस्टा नदीमा मिल्छ, जुन एक लोकप्रिय पिकनिक स्थल हो।<ref>{{cite web|url=http://sikkimtourism.gov.in/Webforms/General/SikkimAtAGlance/Rivers.aspx|title=Welcome to the Official Web Portal of Sikkim Tourism :: Sikkim at a Glance - Natures Bounty - Rivers|work=sikkimtourism.gov.in}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.darjeeling-tourism.com/darj_00002c.htm|title=Triveni - River Teesta and Rangeet Confluence|work=darjeeling-tourism.com|author=win7}}</ref> रङ्गित नदी नरसिंहनदीको पूर्वी किनारमा अवस्थित छ, जुन आठ हजार [[कञ्चनजङ्घा]]बाट लगभग २५ किलोमिटर दक्षिण-दक्षिणपूर्वमा अवस्थित छ। नदीलाई त्यहाँका हिमनदीहरूले भरिएको छ। रङ्गित नदीको पहिलो ६० किलोमिटर पश्चिम सिक्किमको हिमाली जिल्ला हुँदै दक्षिणमा बग्छ। लेगशिपभन्दा ३ किलोमिटर माथि, राथोङ चुले रङ्गितलाई दायाँबाट भेट्छ। त्यहाँ बाँध छ। जोरेथाङमा, सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सहायक नदी, राममाम, दायाँबाट रङ्गितमा बग्छ। रङ्गित नदी त्यसपछि पूर्वतिर मोडिन्छ र यसको तल्लो २० किलोमिटरमा दक्षिणमा छिमेकी राज्य पश्चिम बङ्गालसँग सिक्किमको सिमाना बनाउँछ। अन्तमा, रङ्गित टिस्टामा बग्छ, जुन दक्षिणतिर बग्छ। == जलविद्युत == रङ्गित नदीलाई राथोङ चुको सङ्गमभन्दा तल ४५ मिटर अग्लो रङ्गित बाँधले बाँधेको छ। सन् २० मा सञ्चालनमा आएको सो जलविद्युत् आयोजनामा २०/२० मेगावाटका तीनवटा टर्बाइन छन्। भण्डारण स्थान १.१७५ मिलियन वर्ग मिटर छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{सिक्किमको जलविज्ञान}} {{सिक्किम}} [[श्रेणी:भारतका नदीहरू]] [[श्रेणी:सिक्किमका नदीहरू]] [[श्रेणी:पश्चिम बङ्गालका नदीहरू]] 7fzbqgh75ropp4j1pddu384a78b71sk 0 131924 1395574 1380209 2026-11-10T05:57:02Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395574 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सर्लाही जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-sarlahi/haripur?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820142509/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-sarlahi/haripur?lng=nep|archive-date=2024-08-20}}</ref> | government_type = | leader_title = नगरप्रमुख | leader_name = गोपाल पजियार <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = निलमदेवी राय यादव <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 66.86<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=19&municipality=5|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 43233 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.01|85.56|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]] गाविसको कार्यालय | website = [https://haripurmun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[सर्लाही जिल्ला]]को ११ [[नगरपालिका]] मध्येको एक हो। नगरपालिका घोषणा गर्दा [[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]], [[लक्ष्मीपुर कोद्रहा]], [[फरहदवा]], [[पिडारी]] र [[जानकीनगर, सर्लाही|जानकीनगर]] (१,२,३ र ५) [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४३,२३३ रहेको छ भने यहाँ ८,३५० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ हरिपुर नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[जानकीनगर, सर्लाही|जानकीनगर]] (१, २, ३, ५) || ४,७५२ || २९.०७ || १६३.४७ |- | २ || [[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]] (७, ९) || ४,७८१ || ४.५७ || १०४६.१७ |- | ३ || [[फरहदवा]] (५–७, ९) || ३,६६८ || ४.४४ || ८२६.१३ |- | ४ || [[फरहदवा]] (१–४, ८) || ३,७१८ || ४.३९ || ८४६.९२ |- | ५ || [[लक्ष्मीपुर कोद्रहा]] (७–९) || ६,४२६ || ८.२३ || ७८०.८० |- | ६ || [[लक्ष्मीपुर कोद्रहा]] (१–६) || ५,४९३ || १.८८ || २९२१.८१ |- | ७ || [[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]] (२, ३, ४, ५, ६) || ५,०२५ || ३.४५ || १४५६.५२ |- | ८ || [[हरिपुर, सर्लाही|हरिपुर]] (१, ८) || ३,२९२ || ४.१० || ८०२.९३ |- | ९ || [[पिडारी]] || ६,०७८ || ६.७३ || ९०३.१२ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''४३,२३३''' || '''६६.८६''' || '''६४६.६२''' |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcsarlahi.gov.np/ जिल्ला विकास समिति, सर्लाही]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{सर्लाही जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] c5ngs3urhoq0gh7aq03yl7ete7etom4 0 131925 1395575 1372151 2026-11-10T05:58:41Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395575 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[नगरपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = | pushpin_map = सर्लाही जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-sarlahi/haripurwa?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक|archive-url=https://web.archive.org/web/20240820145708/https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-sarlahi/haripurwa?lng=nep|archive-date=2024-08-20}}</ref> | government_type = | leader_title = नगरप्रमुख | leader_name = विनोदकुमार साह तेली <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपप्रमुख | leader_name1 = सुमित्रादेवी ग्वारनी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 30.5<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=19&municipality=7|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 38714 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26|53|57|N|85|40|53|E|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०४६ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[हरिपुर्वा]] गाविसको कार्यलय | website = [https://haripurwamun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[सर्लाही जिल्ला]]को ११ [[नगरपालिका]] मध्येको एक हो। नगरपालिका घोषणा गर्दा [[धनकौल पुर्वाही|धनकौल पूर्व]], [[वसन्तपुर, सर्लाही|वसन्तपुर]] र [[हरिपुर्वा]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३८,७१४ रहेको छ भने यहाँ ७,१४० घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ हरिपुर्वा नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[हरिपुर्वा]] (१, २) || ३,४७३ || ३.०७ || ११३१.२७ |- | २ || [[हरिपुर्वा]] (८, ९) || २,९२४ || २.१ || १३९२.३८ |- | ३ || [[धनकौल पुर्वाही]] (१–५) || ४,१९२ || ३.४४ || १२१८.६० |- | ४ || [[धनकौल पुर्वाही]] (६–९) || ४,२२६ || ५.२३ || ८०८.०३ |- | ५ || [[हरिपुर्वा]] (३, ४, ७) || ६,६७० || २.८९ || २३०७.९६ |- | ६ || [[हरिपुर्वा]] (५, ६) || ४,००० || २.२ || १८१८.१८ |- | ७ || [[वसन्तपुर, सर्लाही|वसन्तपुर]] (२, ३, ८) || २,८४६ || २.०७ || १३७४.८८ |- | ८ || [[वसन्तपुर, सर्लाही|वसन्तपुर]] (७, ९) || ३,२५७ || १.३४ || २४३०.६० |- | ९ || [[वसन्तपुर, सर्लाही|वसन्तपुर]] (१, ४–६) || ७,१२६ || ८.१६ || ८७३.२८ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''३८,७१४''' || '''३०.५''' || '''१२६९.३१''' |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://ddcsarlahi.gov.np/ जिल्ला विकास समिति, सर्लाही]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{सर्लाही जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} [[श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका नगरपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू]] 1k9kkmcy9f0rick09hw2bc8fnmkr30h 0 132307 1395440 1390454 2026-11-09T23:08:34Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395440 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet |cabinet_type=मन्त्रिपरिषद् |political_parties={{Unbulleted list |{{colorbox|{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] (२१)<br/> '''गठबन्धन दलहरू:''' |{{colorbox|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली कांग्रेस]] (३७) |{{colorbox|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] (७) |{{colorbox|{{party color|Hamro Nepali Party}}}} [[हाम्रो नेपाली पार्टी]] (२) }} |previous=[[राजेन्द्र पाण्डे मन्त्रिपरिषद्]] |outgoing_formation= |incoming_formation= |advice_and_consent2=<!-- etc. --> |advice_and_consent1= |budget= |legislature_term=५ वर्ष |last_election= |election=[[बागमती प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]] |opposition_leader=जगन्नाथ थपलिया<ref>{{Cite web |last=अधिकारी |first=पोष्टराज |title=एमाले बागमती प्रदेश संसदीय दलको नेतामा जगन्नाथ थपलिया |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/103712/2022-12-29 |access-date=2023-04-20 |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420031408/https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/103712/2022-12-29 |archive-date=2023-04-20 }}</ref> |opposition_party={{colorbox|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] (२७) |opposition_cabinet= |legislature_status= ''[[बागमती प्रदेश सभा|प्रदेश सभा]]''<br />{{Composition bar|67|110|{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}|background-color=|border border-color=darkgray|width=|per=1}} |total_number= |cabinet_number=चौथौ |former_members_number= |members_number=४ |state_head_title= [[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रमुख]] |state_head=[[यादवचन्द्र शर्मा]] |government_head_title=[[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]] |government_head=[[शालिकराम जमकट्टेल]] |date_dissolved= |date_formed= वि.सं. २०७९ पुस २६ |caption=मुख्यमन्त्री जमकट्टेल |image_size=150px |image=ShalikramJamkattel.png |incumbent= |flag_border=true |flag= |jurisdiction=[[बागमती प्रदेश]] }} [[शालिकराम जमकट्टेल|'''शालिकराम जमकट्टेल''']]को मन्त्रिपरिषद् [[बागमती प्रदेश]]को चौथौ प्रदेश सरकार हो। शालिकराम जमकट्टेलले वि.सं. २०७९ पुस २६ मा बागमती प्रदेशको मुख्यमन्त्रीको सपथ लिएपछि मन्त्रिपरिषद्को गठन भएको हो।<ref>{{Cite web |title=बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री जमकट्टेलले लिए शपथ |url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1245460 |access-date=2023-04-20 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |title=शालिकराम जमकट्टेल बागमती प्रदेशको मुख्यमन्त्रीमा नियुक्त |url=https://www.lokpath.com/story/614328 |access-date=2023-04-20 |website=लोकपथ |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117200034/https://www.lokpath.com/story/614328 |archive-date=2023-01-17 }}</ref> == इतिहास == जमकट्टेल वि.सं. २०७९ पुस २६ मा बागमती प्रदेशको मुख्यमन्त्री नियुक्त भएका थिए। वि.सं. २०७९ पुस १६ गते [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] बागमती प्रदेश संसदीय दलको नेता छानिएपछि<ref>{{Cite web |title=बागमतीमा माआवोदी संसदीय दलको नेतामा जमकट्टेल |url=https://www.himalkhabar.com/news/133748 |access-date=2023-04-20 |website=हिमाल खबर |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419215553/https://www.himalkhabar.com/news/133748 |archive-date=2023-04-19 }}</ref> जमकट्टेलले वि.सं. २०७९ पुस २५ मा [[बागमती प्रदेश सभा]]मा नवनिर्वाचित ७० जना सभासदको समर्थन सहित मुख्यमन्त्रीको दावी पेश गरेका थिए।<ref>{{Cite web |last=मरासिनी |first=विकास |date=2023-01-09 |title=बागमती प्रदेशको मुख्यमन्त्रीमा शालिकराम जमकट्टेल नियुक्त |url=https://deshsanchar.com/2023/01/09/749209/ |access-date=2023-04-20 |website=देशसञ्चार |language=नेपाली}}</ref> वि.सं. २०७९ माघ ३ गते जमकट्टेलले पहिलो पटक विश्वासको मत प्राप्त गर्दा उनलाई [[नेपाली कांग्रेस]]सहित [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]], [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]], [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]], [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]] र [[हाम्रो नेपाली पार्टी]]का सभासदहरूले विश्वासको मत दिएका थिए। उनले बागमती प्रदेश सभामा उपस्थित १०९ सभासदहरूमध्ये १०५ जनाको समर्थन प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite web |last=पुडासैनी |first=सुजन |title=वाग्मतीका मुख्यमन्त्री जमकट्टेलले पाए विश्वासको मत |url=https://kantipurtv.com/politics/2023/01/17/1673952376.html |access-date=2023-04-20 |website=कान्तिपुर टेलिभिजन |language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |title=बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री जमकट्टेलले पाए विश्वासको मत |url=https://ekagaj.com/article/pradesh-3/127397/?v=1 |access-date=2023-04-20 |website=ई कागज |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420031357/https://ekagaj.com/article/pradesh-3/127397/?v=1 |archive-date=2023-04-20 }}</ref> वि.सं. २०७९ फागुन १३<ref>{{Cite web |title=बागमती प्रदेशमा राप्रपा सरकारबाट बाहिरियो |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/1097811-1677341180.html |access-date=2023-04-20 |website=नागरिक समाचार |language=नेपाली}}</ref> गते राप्रपाले सरकारलाई दिएको १३ सभासदको समर्थन र वि.सं. २०७९ चैत्र १०<ref>{{Cite web |title=बागमती सरकारबाट बाहिरियो एमाले |url=https://www.setopati.com/politics/297739/ |access-date=2023-04-20 |website=सेतोपाटी |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325024404/https://www.setopati.com/politics/297739 |archive-date=2023-03-25 }}</ref> गते नेकपा (एमाले)ले सरकारलाई दिएको २७ सभासदको समर्थन फिर्ता लिएपछि जमकट्टेलले पुनः दोस्रो पटक वि.सं. २०७९ चैत्र १० गते विश्वासको मत लिनुपरेको थियो। दोस्रो पटक विश्वासको मत प्रस्तावमा जमकट्टेलले सदनमा उपस्थित ९१ जना सभासदमध्ये ६७ जना सभासदको समर्थन प्राप्त गर्दै सरकारलाई निरन्तरता दिएका थिए। उनको प्रस्तावलाई [[नेपाली कांग्रेस]]सहित [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]], [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एस)]], [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]] र [[हाम्रो नेपाली पार्टी]]ले समर्थन गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=मुख्यमन्त्री जमकट्टेलले पाए विश्वासको मत, बागमती सरकारले पायो निरन्तरता |url=https://www.nepalviews.com/2023/03/24/145187/ |access-date=2023-04-20 |website=नेपाल भ्युज |language=नेपाली}}</ref> == मन्त्रालयहरू == === वर्तमान गठन === {| class="wikitable" !सि.नं. !जिम्मेवारी !धारक !colspan="2" |राजनीतिक दल !पदभार !पदमुक्त |- | colspan="7" bgcolor="darkgrey" |'''मन्त्रिपरिषद्को मन्त्री''' |- !१ |'''मुख्यमन्त्री'''<br>{{small|कृषि तथा पशुपक्षी विकास<br>स्वास्थ्य<br>श्रम, रोजगार तथा यातायात<br>पर्यटन, उद्योग तथा सहकारी<br>वन तथा वातावरण मन्त्रालय}} | [[शालिकराम जमकट्टेल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |{{Party shortname linked|नेकपा (माओवादी केन्द्र)}} | वि.सं. २०७९ पुस २६<ref>{{Cite web |last=मगर |first=कृष्ण सारु |title=बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री शालिकराम जम्कट्टेल को हुन्? |url=http://annapurnapost.com/news/222546/ |access-date=2023-04-20 |website=अन्नपूर्ण पोस्ट |language=नेपाली}}</ref><ref>{{Cite web |last=अधिकारी |first=पोष्टराज |title=बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्रीसहित तीन मन्त्रीले लिए शपथ |url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/104669/2023-01-10 |access-date=2023-04-20 |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20230110042530/https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/104669/2023-01-10 |archive-date=2023-01-10 }}</ref><ref>{{Cite web |last=दाहाल |first=राममणि |title=बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री जम्कट्टेलद्वारा शपथ |url=https://gorkhapatraonline.com/news/50605 |access-date=2023-04-20 |website=गोरखापत्र अनलाइन |language=नेपाली}}</ref> | पदासिन |- !२ |आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री |[[गङ्गानारायण श्रेष्ठ]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |{{Party shortname linked|नेकपा (माओवादी केन्द्र)}} |वि.सं. २०७९ माघ ११<ref name="पहिलो">{{Cite web |last=दुलाल |first=गणेश |title=बागमती मन्त्रिपरिषद्‍मा ८ नयाँ अनुहार, ३ जनाको दोस्रो इनिङ्स |url=https://www.ratopati.com/story/342960 |access-date=2023-04-20 |website=रातोपाटी |language=नेपाली}}</ref> |पदासिन |- !३ |सामाजिक विकास मन्त्री |[[कुमारी मुक्तान]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |{{Party shortname linked|नेकपा (माओवादी केन्द्र)}} |वि.सं. २०७९ माघ ११<ref name="पहिलो"/> |पदासिन |- !४ |भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्री |[[युवराज दुलाल]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}" | |{{Party shortname linked|नेकपा (माओवादी केन्द्र)}} |वि.सं. २०७९ माघ ११<ref name="पहिलो"/> |पदासिन |- !५ |आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री |[[बहादुरसिंह लामा]] |bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}} |वि.सं. २०७९ चैत्र २६<ref name="दोस्रो">{{Cite web |title=बागमती प्रदेशमा कांग्रेस पनि सहभागी, २ मन्त्रीले लिए शपथ |url=https://www.onlinekhabar.com/2023/04/1290023 |access-date=2023-04-20 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref><ref name="दोस्रो थप">{{Cite web |last=अधिकारी |first=पोष्टराज |title=बागमती प्रदेश सरकार विस्तार, कांग्रेसका दुई मन्त्रीले लिए शपथ |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/111795/2023-04-09 |access-date=2023-04-20 |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420035608/https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/111795/2023-04-09 |archive-date=2023-04-20 }}</ref> |पदासिन |- !६ |खानेपानी, उर्जा तथा सिँचाई मन्त्री |[[तीर्थबहादुर लामा]] |bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}" | |{{Party shortname linked|नेपाली कांग्रेस}} |वि.सं. २०७९ चैत्र २६<ref name="दोस्रो"/><ref name="दोस्रो थप"/> |पदासिन |} == दल अनुसार मन्त्री == {{Pie chart|value1=80|value2=20|color1={{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}|color2={{party color|Nepali Congress}}|label1=[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]]|label2=[[नेपाली कांग्रेस]]}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |राजनीतिक दल !मन्त्रिपरिषद्को मन्त्री !प्रदेश राज्य मन्त्री !जम्मा मन्त्रीहरू |- |width="4px" bgcolor="{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}"| |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माके)]] |४ |० |४ |- |width="4px" bgcolor="{{party color|Nepali Congress}}"| |[[नेपाली कांग्रेस]] |२ |० |२ |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{Nepalese provincial cabinets}} [[श्रेणी:नेपालका प्रादेशिक मन्त्रिपरिषद्हरू]] [[श्रेणी:बागमती प्रदेश सरकार]] fsx42l51081ov1irt7wqga266hiwts6 0 132309 1395594 1348285 2026-11-10T07:06:50Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395594 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२३ एसिया कप | image = | fromdate = ३० अगस्ट | todate = १७ सेप्टेम्बर २०२३ | administrator = [[एसियाली क्रिकेट परिषद्]] | cricket format = [[एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय]] | tournament format = ग्रुप स्टेज र फाइनल | host = [[पाकिस्तान]] <br> [[श्रीलङ्का]] | champions = {{cr|IND}} | count = ८ | runner up = {{cr|SL}} | participants = ६ | matches = १३ | player of the series = {{cricon|IND}} [[कुलदिप यादव]] | most runs = {{cricon|IND}} [[शुभमन गिल]] (२०३) | most wickets = {{cricon|SL}} मथिसा पथिराना (११) | previous_year = २०२२ | previous_tournament = २०२२ एसिया कप | next_year = २०२५ | next_tournament = २०२५ एसिया कप }} '''२०२३ एसिया कप''' एसिया कपको १६औँ संस्करण हो, खेलहरू [[पाकिस्तान|पाकिस्तानमा]] र [[श्रीलङ्का]]मा [[एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय|एक दिवसीय अन्तराष्ट्रियको]] रूपमा खेलाइएको थियो।<ref>{{Cite web|last=|first=|title=Pakistan to host Asia Cup 2023|url=https://bdcrictime.com/pakistan-to-host-asia-cup-2023 |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230106074155/https://www.bdcrictime.com/pakistan-to-host-asia-cup-2023|archive-date=6 January 2023|access-date=2023-01-06|website=BDCricTime|language=en}}</ref> प्रतियोगितामा ६ टोलीले प्रतिस्पर्धा गरेका थिए।<ref name=":0">{{Cite web|date=5 January 2023|title=Asia Cup 2023: 50-over format tournament in September; India-Pakistan in same group|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/asia-cup-2023-tournament-with-50-over-format-in-september-india-pakistan-in-same-group-8362757/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230106074158/https://indianexpress.com/article/sports/cricket/asia-cup-2023-tournament-with-50-over-format-in-september-india-pakistan-in-same-group-8362757/|archive-date=6 January 2023|access-date=2023-01-06|website=The Indian Express|language=en}}</ref> यो सेप्टेम्बर २०२३ मा, [[२०२३ क्रिकेट विश्वकप|२०२३ क्रिकेट विश्वकप]] अघि तयारी शृंखलाको रूपमा आयोजना गरिएको थियोे।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=5 January 2023 |title=50-over Asia Cup to be held in September |url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/50-over-asia-cup-be-held-september-3213316|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230106074210/https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/50-over-asia-cup-be-held-september-3213316|archive-date=6 January 2023|access-date=2023-01-06|website=The Daily Star|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Asia Cup to be held in September before ODI World Cup, confirms ACC chairman Jay Shah|url=https://www.wionews.com/sports/asia-cup-to-be-held-in-september-before-odi-world-cup-confirms-acc-chairman-jay-shah-549650|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230106074158/https://www.wionews.com/sports/asia-cup-to-be-held-in-september-before-odi-world-cup-confirms-acc-chairman-jay-shah-549650|archive-date=6 January 2023|access-date=2023-01-06 |website=WION}}</ref> [[श्रीलङ्का राष्ट्रिय क्रिकेट टोली|श्रीलङ्का]] डिफेन्डिङ च्याम्पियन हो।<ref>{{Cite web|title=Brilliant Sri Lanka clinch Asia Cup 2022 title |url=https://www.icc-cricket.com/news/2788151 |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230106095012/https://www.icc-cricket.com/news/2788151|archive-date=6 January 2023|access-date=2023-01-06|website=International Cricket Council|language=en}}</ref> प्रतियोगितामा एसियाली क्रिकेट परिषद्का पाँच पूर्ण सदस्य अफगानिस्तान, बङ्गलादेश, भारत, पाकिस्तान र श्रीलङ्काले भाग लिएका थिए। जनवरी २०२३ मा, एसियाली क्रिकेट काउन्सिल (एसीसी) ले २०२३ र २०२४<ref>{{Cite web|last=|date=|title=Asian Cricket Council announces new pathway structure and calendar for 2023 & 2024|url=https://asiancricket.org/asian-cricket-council-announces-new-pathway-structure-and-calendar-for-2023-2024/|access-date=६ जनवरी २०२३|website=Asian Cricket Council|language=en-US|archive-date=6 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230106015926/https://asiancricket.org/asian-cricket-council-announces-new-pathway-structure-and-calendar-for-2023-2024/|url-status=live}}</ref> को लागि मार्ग संरचना र क्यालेन्डर घोषणा गर्‍यो, जहाँ तिनीहरूले प्रतियोगिताको मिति र ढाँचा पुष्टि गरे। मूल रूपमा, प्रतियोगिता २०२१ मा हुने तालिका थियो, तर व्यस्त तालिकाको कारण २०२३ मा स्थगित भएको थियो, जसमा पाकिस्तान आयोजक थियो। == ढाँचा == प्रतियोगिताको समूह र ढाँचा ५ जनवरी २०२३ मा घोषणा गरिएको थियो, छ टोलीहरू तीनका दरले दुई समूहमा विभाजित गरिएका छन्। कुल १३ खेलहरू खेलिनेछन्, जसमा ६ लीग खेलहरू, ६ सुपर ४का खेलहरू, र १ फाइनल समावेश गरिएका छन्। छनोट प्रतियोगिता ([[२०२३ एसिसी पुरुष प्रिमियर कप]]) को च्याम्पियन नेपाल, भारत, र पाकिस्तानलाई समूह 'क' मा राखिएको छ, जबकि डिफेन्डिङ च्याम्पियन श्रीलङ्का समूह ख मा बङ्गलादेश र अफगानिस्तानसँग राखिएको छ। प्रत्येक समूहबाट शीर्ष दुई टोलीहरू सुपर ४ मा पुग्नेछन्। त्यहाँबाट, शीर्ष दुई टोलीहरू फाइनलमा एक अर्कासँग खेल्नेछन्। == टोलीहरू र योग्यता == {|class="wikitable" |+ ! योग्यता को माध्यम ! मिति ! आयोजक ! सङ्ख्या ! योग्य भएको |- | आईसीसीको पूर्ण सदस्यहरू | {{n/a}} | {{flagicon|PAK}} [[पाकिस्तान]] | style="text-align:center;" |५ | {{cr|AFG}}<br>{{cr|BAN}}<br>{{cr|IND}}<br>{{cr|PAK}}<br>{{cr|SL}} |- | [[२०२३ एसिसी पुरुष प्रिमियर कप]] | १८ अप्रिल — २ मे २०२३ | {{flagicon|NEP}} [[नेपाल]] | style="text-align:center;" |१ | {{cr|नेपाल}} |} ==खेलाडीहरू== {| class="wikitable" style="text-align:left" |- ! {{cr|AFG}}<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/asia-cup-karim-janat-sharafuddin-ashraf-back-in-afghanistan-odi-squad-1394391|title=Asia Cup: Karim Janat, Sharafuddin Ashraf back in Afghanistan squad |work=ESPNcricinfo |access-date= 27 August 2023}}</ref> ! {{cr|BAN}}<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-announce-their-mens-asia-cup-squad-1392035 |title=Tanzid and Naim step up as Bangladesh look to the future with Asia Cup squad |work=ESPNcricinfo |access-date= 12 August 2023}}</ref> ! {{cr|IND}}<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1392042.html |title=Rahul, Shreyas and Tilak make it to India's Asia Cup squad |work=ESPNcricinfo |date=21 August 2023 |access-date= 21 August 2023}}</ref> ! {{cr|NEP}}<ref>{{Cite web |title=Nepal pick Dhakal and Jora in Asia Cup squad |url=https://www.espncricinfo.com/story/asia-cup-2023-dhakal-and-jora-included-in-nepal-squad-led-by-rohit-paudel-1392548 |access-date=15 August 2023 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> ! {{cr|PAK}}<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1391447.html |title=Faheem Ashraf in, Shan Masood out as Pakistan name 18 for Asia Cup and Afghanistan ODIs |work=ESPNcricinfo |access-date= 9 August 2023}}</ref> ! {{cr|SL}}<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3658714|title=Key players out injured as Sri Lanka name Asia Cup squad|access-date=29 August 2023 |work=International Cricket Council}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[हस्मतुल्ला शाहिदी]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[रहमतुल्ला गुरबाज]] ([[Wicket-keeper|wk]]) * [[इब्राहिम जड्रान]] * [[रियाज हसन]] * [[रहमत शाह]] * [[नजीवुल्ला जड्रान]] * [[मोहम्मद नबी]] * [[इक्राम अलिखिल]] ([[Wicket-keeper|wk]]) * [[रशिद खान]] * [[गुल्बादिन नैब]] * [[करिम जन्नत]] * [[अब्दुल रहमाज]] * [[श्राफुद्दिन अस्रफ]] * [[मुजीव उर रहमान]] * [[नूर अहमद]] * [[मोहम्मद सलीम]] * [[फजलहक फारुखी]] | * [[शाकिव अल हसन]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[लिटन दास]] ([[Captain (cricket)#vice captain|vc]]) * [[एनामुल हक]] * [[तान्जिद हसन]] * [[नाजमुल होसैन शन्तो]] * [[ताउहिद हृदोय]] * [[मुसफिकुर रहिम]] ([[Wicket-keeper|wk]]) * [[मेहिदी हसन]] * [[तास्किन अहमद]] * [[मुस्ताफिजूर रहमान]] * [[हसन महमुद]] * [[मोहमद नैम]] * [[महेदी हसन]] * [[नासुम अहमद]] * [[शमिम होसैन]] * <s>[[एबादत होसैन]]</s> * [[अफिफ होसैन]] * [[शोरिफुल स्लाम]] * [[तान्जीव हसन शाकिब]] | * [[रोहित शर्मा]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[हार्दिक पाण्डेय]] ([[Captain (cricket)#Vice_captain|vc]]) * [[जसप्रित बुमराह]] * [[शुबमन गिल]] * [[श्रेयस ऐयर]] * [[रविन्द्र जडेजा]] * [[इशान किशन]] ([[Wicket-keeper|wk]]) * [[प्रसिद्ध कृष्ण]] * [[विराट कोहली]] * <s>[[अक्षर पटेल]]</s> * [[केएल राहुल]] ([[Wicket-keeper|wk]]) * [[मोहम्मद शमी]] * [[मोहम्मद सिराज]] * [[वाशिङ्टन सुन्दर]] * [[शार्दुल ठाकुर]] * [[तिलक वर्मा]] * [[कुल्दिप यादव]] * [[सूर्यकुमार यादव]] | * [[रोहितकुमार पौडेल]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[आसिफ शेख]] ([[Wicket-keeper|wk]]) * [[दीपेन्द्र सिंह ऐरी]] * [[कुशल भुर्तेल]] * [[मौसम ढकाल]] * [[प्रतिश जीसी]] * [[गुल्सन झा]] * [[सन्दीप जोरा]] * [[करन केसी]] * [[सोमपाल कामी]] * [[सन्दिप लामिछाने]] * [[किशोर महतो]] * [[कुशल मल्ल]] * [[ललित राजवंशी]] * [[आरिफ शेख]] * [[अर्जुन साउद]] ([[Wicket-keeper|wk]]) * [[भीम सार्की]] | * [[बाबर आजम]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[शदाब खान]] ([[Captain (cricket)#Vice_captain|vc]]) * [[सलमान अलि आघा]] * [[शाहीन अफ्रिदी]] * [[इफ्तिखर अहमद]] * [[फाहिम अश्रफ]] * [[इमाम उल हम]] * [[मोहम्मद हरिस]] * [[जमान खान]] * [[मोहम्मद नवाज]] * [[उसामा मिर]] * [[हरिस रौफ]] * [[मोहम्मद रिजवान]] ([[Wicket-keeper|wk]]) * [[अब्दुला सफिक]] * [[साउद सकील]] * [[नसिम शाह]] * [[मोहम्मद वसिम]] * [[फखर जमान]] | * [[दासुन सनका]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[कुसल मेन्डिस]] ([[Captain (cricket)#Vice_captain|vc]], [[Wicket-keeper|wk]]) * [[पथुम निसंका]] * [[दिमुथ करुणरत्ने]] * [[कुसल परेरा]] * [[सहान आर्चिगे]] * [[चरिथ असलंका]] * [[धनन्जय डि सिल्भा]] * [[सदीरा समराविक्रम]] * <s>[[महीस तिक्षणा]]</s> * [[दुनिथ वेल्लालागे]] * [[मथिशा पथिराणा]] * [[कसुन रजिथा]] * [[दुशान हेमन्थ]] * [[बिनुरा फेर्नान्डो]] * [[प्रमोद मदुसान]] |} ==खेल स्थान== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="2"| {{flagicon|PAK|size=15px}} पाकिस्तान ! colspan="2"| {{flagicon|SL|size=15px}} श्रीलङ्का |- ! [[लाहोर]] ! [[मुल्तान]] ! [[कोलम्बो]] ! [[क्यान्डी]] |- | [[गद्दाफी स्टेडियम]] | [[मुल्तान क्रिकेट स्टेडियम]] | [[आर. प्रेमादसा स्टेडियम]] | [[पल्लेकेला इन्टरनेशनल क्रिकेट स्टेडियम]] |- |क्षमता: २७,०००<ref>{{cite web|url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pcb-team-to-visit-bugti-stadium-next-week.html |title=PCB team to visit Bugti Stadium next week |work=Pakistan Cricket Board |date=10 January 2014 |access-date=20 July 2019}}</ref> |क्षमता: ३०,०००<ref>{{Cite web |title=Multan Cricket Stadium {{!}} Pakistan {{!}} Cricket Grounds {{!}} ESPNcricinfo.com |url=https://www.espncricinfo.com/pakistan/content/ground/58986.html |access-date=1 November 2022 |website=Cricinfo}}</ref> | क्षमता: ३५,००० | क्षमता: ३५,००० |- |खेलहरू: ३ |खेलहरू: १ |खेलहरू: ६ |खेलहरू: ३ |- |[[चित्र:Gaddafi stadium lahore.jpg|130px]] |[[चित्र: Multan Cricket Stadium in 2020.jpg|130px]] | [[चित्र:Block B, RPS Colombo.jpg|130x130px]] | [[चित्र:Pallekele International Cricket Stadium Main pavilion.jpg|130x130px]] |- ! colspan="2"| {{Location map+|Pakistan|width=300|float=center|caption=|places= {{Location map~|Pakistan|lat_deg=31|lat_min=33|lon_deg=74|lon_min=20|position=left|background=|label=[[लाहोर]]}} {{Location map~|Pakistan|lat_deg=30|lat_min=11|lon_deg=71|lon_min=28|position=left|background=|label=[[मुल्तान]]}} }} | colspan="2" |{{location map+ |Sri Lanka |float=center |width=300 |caption= |places= {{location map~ |Sri Lanka |lat=6.939667 |long=79.872028 |label=[[कोलम्बो]] |position=Top}} {{location map~ |Sri Lanka |lat=7.280278 |long=80.722222 |label=[[क्यान्डी]] |position=Top}}}} |} ==समूह चरण== ===समूह ए=== ====अङ्क तालिका==== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=150| क्र. सं. !width=150| टोली !width=20 | खेल !width=20 | जित !width=20 | हार !width=20 | टाइ !width=20 | न.बि. !width=20 | अङ्क !width=20 | नेट रन रेट !width=20 | क्वालिफिकेशन |- style="background:#ccffcc;" |align=left| १ || {{cr|PAK}} || २ || १ || ० || ० || १ || '''२''' || +४.७६० ||rowspan = "2"|सुपर ४ चरणमा प्रवेश |- style="background:#ccffcc;" |align=left| २ || {{cr|IND}} || २ || १ || ० || ० || १ || '''२''' || +१.०२८ |- |align=left| ३ || {{cr|NEP}} || २ || ० || २ || ० || ० || '''०''' || -३.५७२ ||rowspan = "1"| |} ===समूह बि=== ====अङ्क तालिका==== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=150| क्र. सं. !width=150| टोली !width=20 | खेल !width=20 | जित !width=20 | हार !width=20 | टाइ !width=20 | न.बि. !width=20 | अङ्क !width=20 | नेट रन रेट !width=20 | क्वालिफिकेशन |- style="background:#ccffcc;" |align=left| १ || {{cr|SL}} || २ || २ || ० || ० || ० || '''४''' || +०.५९४ ||rowspan = "2"|सुपर ४ चरणमा प्रवेश |- style="background:#ccffcc;" |align=left| २ || {{cr|BAN}} || २ || १ || १ || ० || ० || '''२''' || +०.३७३ |- |align=left| ३ || {{cr|AFG}} || २ || ० || २ || ० || ० || '''०''' || -०.९१० ||rowspan = "1"| |} ==सुपर ४ चरण== ====अङ्क तालिका==== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=150| क्र. सं. !width=150| टोली !width=20 | खेल !width=20 | जित !width=20 | हार !width=20 | टाइ !width=20 | न.बि. !width=20 | अङ्क !width=20 | नेट रन रेट !width=20 | क्वालिफिकेशन |- style="background:#ccffcc;" |align=left| १ || {{cr|IND}} || ३ || २ || १ || ० || ० || '''४''' || +१.७५९ ||rowspan = "2"|फाइनल चरणमा प्रवेश |- style="background:#ccffcc;" |align=left| २ || {{cr|SL}} || ३ || २ || १ || ० || ० || '''४''' || -०.१३४ |- |align=left| ३ || {{cr|BAN}} || ३ || १ || २ || ० || ० || '''२''' || -०.४६९ ||rowspan = "2"| |- |align=left| ४ || {{cr|PAK}} || ३ || १ || २ || ० || ० || '''२''' || -१.२८३ |} ==फाइनल== {{Single-innings cricket match | date = १७ सेप्टेम्बर २०२३ | time = १५:०० (एस.एल.एस.टी.) | daynight = y | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ५० (१५.२ ओभर) | runs1 = कुसल मेन्डिस १७ (३४) | wickets1 = मोहम्मद सिराज ६/२१ (७ ओभर) | score2 = ५१/० (६.१ ओभर) | runs2 = शुभमन गिल २७[[not out|*]] (१९) | wickets2 = | result = भारत १० विकेटले विजयी। | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388414.html स्कोरकार्ड and] | venue = [[:en:R. Premadasa Stadium|आर प्रेमादासा स्टेडियम]], [[कोलम्बो]] | umpires = [[:en:Richard Illingworth|रिचार्ड इलिङवर्थ]] ({{flagicon|ENG}}) र [[:en:Ahmed Shah Pakteen|अहमद शाह पकतिन]] ({{flagicon|AFG}}) | motm = मोहम्मद सिराज ({{cricon|IND}}) | toss = श्रीलङ्काले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो। | rain = | notes = [[रोहित शर्मा]] ({{cricon|IND}}) ले आफ्नो २५०औँ ओडिआइ खेलेको <ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/asia-cup-2023-final-rohit-sharma-9th-indian-to-250-odi-matches-india-vs-sri-lanka-colombo-2436829-2023-09-17|title=Asia Cup 2023 Final: Rohit Sharma becomes 9th Indian to play 250 ODI matches|work=India Today|access-date=17 September 2023}}</ref> * [[मोहम्मद सिराज]] ({{cricon|IND}}) बल बलिङल गरेको आधारमा छिटो ५० विकेट पुग्ने दोस्रो खेलाडी (१,००२ बल)।<ref> name="sportstar">{{cite news |last1=Sportstar |first1=Team |title=IND vs SL: Siraj becomes first Indian to bag four wickets in one over, equals fastest ODI five-wicket haul |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-vs-sri-lanka-asia-cup-2023-final-siraj-four-wickets-one-over-lasith-malinga-record/article67318112.ece |access-date=17 September 2023 |work=Sportstar |date=17 September 2023 |language=en}}</ref>उनले ओडिआई मा आफ्नो पहिलो ५ विकेट लिए,<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/asia-cup-2023-final-mohammed-siraj-picks-4-wickets-in-an-over-becomes-4th-fastest-indian-to-pick-50-odi-wickets-2436858-2023-09-17|title=Asia Cup 2023 Final: Mohammed Siraj picks 4 wickets in an over, becomes 4th fastest Indian to pick 50 ODI wickets|work=India Today|access-date=17 September 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sports.ndtv.com/asia-cup-2023/india-vs-sri-lanka-mohammed-siraj-lights-up-asia-cup-final-with-rapid-five-wicket-haul-watch-4398051/|title=India vs Sri Lanka: Mohammed Siraj Lights Up Asia Cup Final With Fastest 5-Wicket Haul In ODIs|work=NDTV Sports|access-date=17 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918205459/https://sports.ndtv.com/asia-cup-2023/india-vs-sri-lanka-mohammed-siraj-lights-up-asia-cup-final-with-rapid-five-wicket-haul-watch-4398051|archive-date=18 September 2023}}</ref>जुन बलिङ गरेको बलको आधारमा सयुक्त छिटो हो (१६ बल)। उनी ओडिआईमा एक ओभरमा ४ विकेट लिने पहिलो भारतिय बलर बने। * श्रीलङ्काको ५० ओडिआई प्रतियोगितामा दोस्रो कम जम्मा रन हो र एसिया कप प्रतियोगितामा सबैभन्दा कम जम्मा रन हो यसअघि २००० एसिया कपमा बङ्गलादेशको जम्मा ८७ रनको रेकर्ड थियो।।<ref>{{cite news |last1=Sportstar |first1=Team |title=IND vs SL: Sri Lanka 50 all out, records lowest Asia Cup total in final |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sri-lanka-50-all-out-asia-cup-2023-ind-vs-sl-lowest-team-scores-records-siraj-six-wickets/article67318262.ece |access-date=17 September 2023 |work=Sportstar |date=17 September 2023 |language=en}}</ref> यो श्रीलङ्काको बल फेस गरेको आधारमा सबैभन्दा छोटो इनिङ हो (९२ बल) .<ref>{{cite web |title=ODI matches {{!}} Team records {{!}} Shortest completed innings (by balls) |url=https://www.espncricinfo.com/records/shortest-completed-innings-by-balls-283160 |website=ESPNcricinfo |access-date=17 September 2023 |language=en}}</ref> * यो भारतको ओडिआईमा बल बांकी रहेको आधारमा (२६३ बल) सबैभन्दा बढी मार्जिनको जित हो .<ref>{{cite news |last1=Sportstar |first1=Team |title=Biggest ODI wins: India records best win chasing vs Sri Lanka in Asia Cup 2023 final |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/biggest-odi-wins-chasing-balls-remaining-india-vs-sri-lanka-asia-cup-2023-final-team-records/article67318407.ece |access-date=17 September 2023 |work=Sportstar |date=17 September 2023 |language=en}}</ref> }} ==तथ्यांक== ===अधिक रन=== प्रतियोगितामा उच्च रन स्कोर गर्ने ५ खेलाडी <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/asia-cup-2023-15623 |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN |title= Asia Cup 2023 — Most Runs — Records |access-date=31 August 2023}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:centre;" |- ! खेलाडी !रन|| इनिङ !नंं.|| औषत || स्ट्राइक रेट || उच्च स्कोर !१०० !५० !४<small>s</small> !६<small>s</small> |- style="background:gold;" | style="text-align:left" | {{cricon|IND}} शुवमन गिल | style="text-align:center;" |'''३०२''' | style="text-align:center;" | ६ | style="text-align:center;" | २ | ७५.५० || ९३.४९ || १२१ | style="text-align:center;" | १ | style="text-align:center;" | २ | style="text-align:center;" | ३५ | style="text-align:center;" | ६ |- | style="text-align:left" | {{cricon|SL}} कुसल मेन्डिस | style="text-align:center;" |'''२७०''' | style="text-align:center;" | ६ | style="text-align:center;" | ० | ४५.०० || ८५.७१ || ९२ | style="text-align:center;" | ० | style="text-align:center;" | ३ | style="text-align:center;" | २७ | style="text-align:center;" | ५ |- | style="text-align:left" | {{cricon|SL}} सदिरा समाविक्रमा | style="text-align:center;" |'''२१५''' | style="text-align:center;" | ६ | style="text-align:center;" | ० | ३५.८३ || ८९.२१ || ९३ | style="text-align:center;" | ० | style="text-align:center;" | २ | style="text-align:center;" | १९ | style="text-align:center;" | २ |- | style="text-align:left" | {{cricon|PAK}} [[बाबर आजम]] | style="text-align:center;" |'''२०७''' | style="text-align:center;" | ४ | style="text-align:center;" | ० | ५१.७५ || ९७.६४ || १५१ | style="text-align:center;" | १ | style="text-align:center;" | ० | style="text-align:center;" | २० | style="text-align:center;" | ४ |- | style="text-align:left" | {{cricon|PAK}} मोहम्मद रिजवान | style="text-align:center;" |'''१९५''' | style="text-align:center;" | ४ | style="text-align:center;" | २ | ९७.५० || ९४.२० || ८६[[not out|*]] | style="text-align:center;" | ० | style="text-align:center;" | २ | style="text-align:center;" | १९ | style="text-align:center;" | ३ |} ===अधिक विकेट=== प्रतियोगितामा उच्च विकेट लिने ७ खेलाडी<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/asia-cup-2023-15623 |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN |title= Asia Cup 2023 — Most Wickets — Records |access-date=31 August 2023}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:centre;" |- ! खेलाडी !विकेट || इनिङ !रन||ओभर || BBI || इकोनोमी !औषत !५विकेट |- style="background:gold;" | style="text-align:left" | {{cricon|SL}} मथिसा पथिराना | style="text-align:center;" |'''११''' | style="text-align:center;" | ६ | style="text-align:center;" | २७० | style="text-align:center;" | ४०.५ || ४/३२ || ६.६१ | style="text-align:center;" | २४.५४ | style="text-align:center;" | ० |- | style="text-align:left" | {{cricon|IND}} मोहम्मद सिराज | style="text-align:center;" rowspan="3" |'''१०''' | style="text-align:center;" | ४ | style="text-align:center;" | १२२ | style="text-align:center;" | २६.२ || ६/२१ || ४.६३ | style="text-align:center;" | १२.२० | style="text-align:center;" | १ |- | style="text-align:left" | {{cricon|SL}} दुनिथ वेल्लालागे | style="text-align:center;" | ६ | style="text-align:center;" | १७९ | style="text-align:center;" | ४२.० || ५/४० || ४.२६ | style="text-align:center;" | १७.९० | style="text-align:center;" | १ |- | style="text-align:left" | {{cricon|PAK}} शाहिन अफ्रिदी | style="text-align:center;" | ५ | style="text-align:center;" | २३५ | style="text-align:center;" | ४१.०० || ४/३५ || ५.७३ | style="text-align:center;" | २३.५० | style="text-align:center;" | ० |- | style="text-align:left" | {{cricon|IND}} कुलदिप यादव | style="text-align:center;" rowspan="3"|'''९''' | style="text-align:center;" | ४ | style="text-align:center;" | १०३ | style="text-align:center;" | २८.३ || ५/२५ || ३.६१ | style="text-align:center;" | ११.४४ | style="text-align:center;" | १ |- | style="text-align:left" | {{cricon|PAK}} हरिस रौफ | style="text-align:center;" | ४ | style="text-align:center;" | १२० | style="text-align:center;" | २५.०० || ४/१९ || ४.८० | style="text-align:center;" | १३.३३ | style="text-align:center;" | ० |- | style="text-align:left" | {{cricon|BAN}} तास्किन अहमद | style="text-align:center;" | ४ | style="text-align:center;" | १७२ | style="text-align:center;" | ३३.३ || ४/४४ || ५.१३ | style="text-align:center;" | १९.११ | style="text-align:center;" | ० |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:क्रिकेट]] [[श्रेणी:खेलकुद]] 2gwoq6twklaoyzf2mzc79i0iak95c9q 0 133779 1395516 1392803 2026-11-10T03:47:37Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395516 wikitext text/x-wiki {{Infobox television channel | name = सीबिएस | logo = CBS logo (2020).svg | headquarters = [[न्युयोर्क सहर]], [[न्यूयोर्क (राज्य)|न्यूयोर्क]] | country = {{USA}} | language = [[अंग्रेजी भाषा|अंग्रेजी]] | picture_format = [[४:३]] ([[५७६आई]], [[मानक परिभाषित टेलिभिजन|एसडिटिभी]])<br />[[१६:९]] ([[१०८०आई]], [[उच्च परिभाषित टेलिभिजन|एचडिटिभी]]) | network = | owner = [[प्यारामाउन्ट ग्लोबल]] | launch_date = १८ सेप्टेम्बर, १९२७ (रेडियो)<br /> १ साउन, १९४१ (टेलिभिजन) | terr_serv_1 = | terr_chan_1 = | online_serv_1 = | online_chan_1 = | website = {{URL|http://www.cbs.com}} }} '''सीबिएस''' ({{lang-en|CBS}}) वा '''कोलम्बिया ब्रोद्चस्तिंग सिस्टम''' (Columbia Broadcasting System) [[प्यारामाउन्ट ग्लोबल]]को स्वामित्वमा रहेको [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] टेलिभिजन नेटवर्क हो।<ref>{{cite web|title=CBS Entertainment|url=https://www.paramount.com/brand/cbs-entertainment|website=paramount.com|accessdate=2023-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528090243/https://www.paramount.com/brand/cbs-entertainment|archive-date=2023-05-28}}</ref> यो १८ सेप्टेम्बर, १९२७ मा स्थापित भएको थियो। यो [[न्युयोर्क सहर]] मा मुख्यालय छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{Commonscat|CBS}} [[श्रेणी:अमेरिकी टेलिभिजन च्यानलहरू]] rqiv4fhntocie7b430bk2c4ega5b3jb 0 134113 1395474 1390789 2026-11-10T01:40:20Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395474 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Saroj Rana Praja | image = Saroj Rana Praja.jpg | caption = Praja in the show Dancing with the Stars Nepal | native_name = सरोज राना प्रजा | native_name_lang = ne | birth_date = {{Birth date and age|1995|11|14}} | birth_place = Manahari,Nepal | nationality = Nepali | occupation = Dancer•Actor | years_active = 2016-Present | mother = Thulimaya Praja | father = Chandralal Praja }}'''सरोज राणा प्रजा''' ( [[नेपाली भाषा|नेपाली]] :सरोज राणा प्रजा; जन्म नोभेम्बर 14, 1995) एक नेपाली [[अभिनेता]] र [[नृत्य|नर्तक]] हुन् जो नेपाली नृत्य र संगीत उद्योगमा आफ्नो कामका लागि परिचित छन्। <ref>{{Cite web |last=दीपाश्री |first=बाह्रखरी :: रानीको ‘झिम परेली’मा किरण र |title=रानीको 'झिम परेली'मा किरण र दीपाश्री |trans-title=Kiran and Deepashree in Rani's 'Jhim Pareli' |url=https://baahrakhari.com/detail/388275/ |access-date=2023-07-03 |website=रानीको ‘झिम परेली’मा किरण र दीपाश्री |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703181005/https://baahrakhari.com/detail/388275/ |archive-date=2023-07-03 }}</ref> उनी रियो छमछमी सिजन ३ र डान्सिङ विथ द स्टार्स नेपालका विजेता हुन् । <ref>{{Cite web |last=Republica |title=Praja wins Rio Chamchami-3 |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/36490/ |access-date=2023-07-04 |website=My City |language=en }}{{Dead link|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=छिरिङ शेर्पा र सरोज प्रजाको जोडीले जित्यो डान्सिङ स्टार्स नेपालको उपाधि |trans-title=The pair of Chiring Sherpa and Saroj Praja won the Dancing Stars Nepal title |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/06/1147874 |access-date=2023-07-03 |website=Online Khabar |language=ne}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |title='डान्सिङ स्टार्स नेपाल'को ग्रान्ड फिनाले आज, तीन जोडीबीच प्रतिस्पर्धा |trans-title=Grand finale of 'Dancing Stars Nepal' today, competition between three couples |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/06/1147303 |access-date=2023-07-03 |website=Online Khabar |language=ne}}</ref> उनी कुरा काट्ने मनचेला कटुन म्युजिक भिडियोमा देखिएका छन् । <ref name=":2">{{Cite web |title='कुरा काट्ने मान्छेले काटुन २' मा सरोज र बिना |trans-title=Saroj and Bina in 'Kura Katne Manle Katoon 2' |url=https://khabarhub.com/2022/29/464135/ |access-date=2023-07-03 |website=Khabarhub |language=ne}}</ref> <ref>{{Cite web |title='डान्सिङ स्टार्स नेपाल'को ग्रान्ड फिनाले आज, तीन जोडीबीच प्रतिस्पर्धा |trans-title=Grand finale of 'Dancing Stars Nepal' today, competition between three couples |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/06/1147303 |access-date=2023-07-03 |website=Online Khabar |language=ne}}</ref> <ref>{{Cite web |title=विनालाई 'मेरो संसार' भनेर बोलाउँदै सरोज |trans-title=Saroj calling Bina 'my world' |url=https://www.ratopati.com/story/209030/music-video- |access-date=2023-07-04 |website=www.ratopati.com |language=Nepali}}</ref> == करियर == सरोजले आफ्नो पहिलो म्युजिक भिडियो दुख र कास्ता सार्वजनिक गरेका छन् । <ref name=":3">{{Cite web |title=अग्नी र अस्मिताको डिजे गीत 'र्‍याट्ट र्‍याट्ट' सार्वजनिक |trans-title=Agni and Asmita's DJ song 'Ratt Ratt' released |url=https://www.mazzakoonline.com/48791/ |access-date=2023-07-03 |website=Mazzakoonline |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703141710/https://www.mazzakoonline.com/48791/ |archive-date=2023-07-03 }}</ref> त्यसपछि उनले नेपाल नृत्य रियालिटी शो रियो छमछमी सिजन ३ (२०२२) मा भाग लिए, जहाँ उनी विजेता बने, जसले उनलाई व्यापक दर्शकमाझ चिन्यो। <ref>{{Cite web |last=Admin |date=2022-06-24 |title=The pair of Chiring Sherpa and Saroj Praja won the title of Dancing Stars Nepal |url=https://himalsanchar.com/the-pair-of-chiring-sherpa-and-saroj-praja-won-the-title-of-dancing-stars-nepal/ |access-date=2023-07-04 |website=Himal Sanchar |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704041204/https://himalsanchar.com/the-pair-of-chiring-sherpa-and-saroj-praja-won-the-title-of-dancing-stars-nepal/ |archive-date=2023-07-04 }}</ref> त्यसपछि उनलाई म्युजिक भिडियो र चलचित्रका धेरै अफर आए । २०२३ मा, उनले अर्को नेपाली नृत्य रियालिटी शो, डान्सिङ विथ द स्टार्स नेपालमा भाग लिए, जहाँ उनी विजेता बने। उन्को १०० भन्दा बढी म्युजिक-भिडियो सर्वजानिक भयेका छन्। <ref name=":1"/> <ref name=":0"/> <ref>{{Cite web |title=विन्ती र शान्ताकोे 'होेई मेरो संसारमा'मा रोेमान्टिक विना–सरोेज |trans-title=Vintee and Shanta's 'Hoei Mero Sanjala' is a romantic no-nonsense affair |url=https://www.onlinekhabar.com/2021/11/1045829 |access-date=2023-07-03 |website=Online Khabar |language=ne}}</ref> <ref name=":2"/> = पुरस्कारहरू = {| class="wikitable" |+ !वर्ष ! समारोह ! श्रेणी ! चलचित्र/गीत ! नतिजा ! सन्दर्भ(हरू) |- | २०२३ | मनमोहक सिर्जना पुरस्कार | ||{{Won}} | |- | २०२३ | राप्ती संगीत पुरस्कार | ||{{Won}} | |} == सन्दर्भहरू == <references /> [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९९५ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू]] ohgq86wpwmtm61m83ut36xxas9khmm0 0 135028 1395367 1321818 2026-11-09T13:56:00Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395367 wikitext text/x-wiki {{Infobox OS | name = फायर सञ्चालन प्रणाली | title = फायर | logo = [[File:Amazon-Fire-Logo.png|100px|center]] | screenshot = File: FireOS 7.3.1.7.jpg | caption = Fire OS 7.3.1.7 running on the Amazon Fire HD 8 Plus (10th generation) | collapsible = no | developer = [[अमेजन (कम्पनी)|अमेजन]] | programmed in = [[सि (प्रोग्रामिङ भाषा)|सि (कोर)]], [[सि++]], {{nowrap|[[जाभा (प्रोग्रामिङ भाषा)|जाभा (युआई)]]<ref>{{cite web|title=Android Code Analysis|url=http://www.ohloh.net/p/android/analyses/latest|access-date=June 6, 2012|archive-date=September 14, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130914185702/http://www.ohloh.net/p/android|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225023535/https://www.openhub.net/p/android/analyses/latest%20 |date=December 25, 2018 }}</ref>}} | family = [[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)|एन्ड्रोइड]] ([[लिनक्स]]) | working state = चालू | source model = [[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)|एन्ड्रोइड]]मा आधारित [[खुला स्रोत सफ्टवेयर|खुला स्रोत]] परियोजना,<ref name="philosophy">{{cite web |url=http://source.android.com/about/philosophy.html |title=Philosophy and Goals |work=Android Open Source Project |access-date=April 21, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120501080416/https://source.android.com/about/philosophy.html |archive-date=May 1, 2012 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120501080416/https://source.android.com/about/philosophy.html |date=May 1, 2012 }}</ref> सहित [[स्वामित्व सफ्टवेयर]] र [[अमुक्त स्रोत सफ्टवेयर]]का घटकहरू<ref name="ars-irongrip">{{cite web |title=Google's iron grip on Android: Controlling open source by any means necessary |url=https://arstechnica.com/gadgets/2013/10/googles-iron-grip-on-android-controlling-open-source-by-any-means-necessary |work=Ars Technica |access-date=December 8, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131208041123/http://arstechnica.com/gadgets/2013/10/googles-iron-grip-on-android-controlling-open-source-by-any-means-necessary/ |archive-date=December 8, 2013}}</ref><br> | latest release version = | latest release date = २८ अप्रिल २०२३ | marketing target = | language = ४६ भाषाहरू | package manager = [[एपिके (फाइल ढाँचा)|एपिके]] | supported platforms = | kernel type = [[मोनोथिलिक कर्नेल|मोनोथिलिक]] (परिष्कृत [[लिनक्स कर्नेल]]) | website = {{URL|developer.amazon.com/docs/fire-tv/fire-os-overview.html}} }} '''अमेजन फायर''' वा '''फायर सञ्चालन प्रणाली''' [[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)|एन्ड्रोइड]] आधारित मोबाइल सञ्चालन प्रणाली हो। यसलाई अमेरिकी कम्पनी [[अमेजन (कम्पनी)|अमेजन]]ले यसको फायर फोन र फायर ब्रान्डका ट्याब्लेटहरूका लागि सृजना गरेको थियो जसमा, इको र इको डट, र फायर टिभी जस्ता अन्य सामग्री प्रदायक उपकरणहरू समावेश छन्।<ref>{{Cite web|title=Rapid Temporary Root for HD 8 & HD 10|url=https://forum.xda-developers.com/t/rapid-temporary-root-for-hd-8-hd-10.3904595/|access-date=September 13, 2021|website=XDA Forums|date=February 26, 2019 |language=en-US}}</ref> यसलाई खुला स्रोत एन्ड्रोइड सञ्चालन प्रणालीबाट बनाइएको थियो र यसमा स्वामित्व सफ्टवेयर, अनुकूलित प्रयोगकर्ता दृश्य, मुख्य रूपमा सामग्री खपतमा केन्द्रित छ जसले अमेजनको आफ्नै भण्डार र सेवाहरूबाट उपलब्ध सामग्रीमा ठूलो सम्बन्ध समावेश गर्दछ। किन्डल फायर श्रृङ्खलाले [[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)|एन्ड्रोइड]]को अनुकूलित वितरणको प्रयोग गर्दछ। अमेजनले केवल किन्डल फायर ट्याब्लेटको तेस्रो पुनरावृत्तिको साथ वितरणलाई फायर सञ्चालन प्रणालीको रूपमा सान्दर्भित गर्न सुरू गरेको थियो। अघिल्लो किन्डल फायर नमूनाहरू भन्दा फरक, जसको सञ्चालन प्रणाली "एन्ड्रोइड"को आधारमा "सूचीबद्धको रहेको छ जबकि फायर ओएस ३.० "सञ्चालन प्रणाली" एन्ड्रोइडसँग उपयुक्त हुँदै सूचीबद्ध छ। किन्डल विद्युतीय-पाठकहरूको ट्याब्लेट संस्करणहरू फायरको श्रङ्खला भित्र पर्दछन्। == विशेषता == फायर सञ्चालन प्रणालीले अमेजन अनुप्रयोग भण्डार, अमेजन भिडियो, अमेजन सङ्गीत र श्रव्य, र किन्डल भण्डार जस्ता अमेजनका सेवाहरूको माध्यमबाट उपलब्ध सामग्री प्रवर्द्धन गर्नका लागि सृजना गरिएको एक अनुकूलित प्रयोगकर्ता दृश्यको प्रयोग गर्दछ। स्थापित अनुप्रयोगहरू मध्येको "मनपर्ने अनुप्रयोग" को साथ यसले [[गृहपृष्ठ|गृह पृष्ठ]]मा हालसालै प्रयोग गरिएको सामग्री र अनुप्रयोगहरूमा विस्तृत सुविधा दिन्छ। अनुप्रयोग, खेल, सङ्गीत, श्रव्य पुस्तक, र अन्यहरूका बीच, खण्डहरू विभिन्न प्रकारका सामग्रीका लागि प्रदान गरिएको छ। खोजी कार्यले प्रयोगकर्ताहरूलाई उनीहरूको स्थानीय सामग्री पुस्तकालय वा अमेजन भण्डारहरूमा खोजी गर्न अनुमति दिन्छ। एन्ड्रोइडको समान, पृष्ठको शीर्षबाट खिचावटले द्रुत सेटिङ र सूचनाहरू उजागर गर्दछ। फायर ओएसले अमेजनको गुडरिड्स, [[फेसबुक]], र [[ट्विटर]]को साथ एकीकरण प्रदान गर्दछ। एक्स-रे नामक नयाँ सेवा यसको प्रवाहमा थपिँदै एकीकृत गरिएको छ जसले प्रयोगकर्ताहरूलाई उनीहरूले हाल अवलोकन गरिरहेका कुरामा पूरक जानकारीहरू पहुँच गर्न अनुमति दिन्छ। एन्ड्रोइडको संस्करण ५.० मा आधारितर फायर सञ्चालन प्रणालीले अद्यावधिक सुविधाहरूको प्रयोग गरेको थियो।<ref>{{cite web |title=Fire OS Overview |url=https://developer.amazon.com/docs/fire-tv/fire-os-overview.html |website=Amazon Appstore Developer Portal |publisher=Amazon.com, Inc. |access-date=November 20, 2021}}</ref> गृह पृष्ठले हाल परम्परागत अनुप्रयोग सूची र सामग्री प्रकारका लागि पृष्ठहरू फिर्ता गर्दछ जुन अघिल्लो विस्तृत दृश्य पहुँचको विपरित हो। यसले "अन डेक" नामक एक सेवाको सार्वजनिक गरेको थियो जसले, नयाँ सामग्री, द्रुत पठन उपकरण "शब्द गणक", र रङ्ग छनोट भण्डारण गर्नका लागि अफलाइन भण्डारणबाट सामग्री स्वचालित रूपमा सार्दछ। अभिभावकीय नियन्त्रणहरू नयाँ वेब ब्राउजरको साथ फ्रि-टाइम नामक (अनुवादित शीर्षक = स्वतन्त्र समय) रिति लागि बृद्धि गरिएको थियो जसमा बालबालिकाहरूमा लागि अनुपयुक्त सामग्रीको काँटछाँट गरिन्छ भने यसका साथसाथै सेवा अन्तर्गत "गतिविधि केन्द्र" पनि समावेश छ जसले बालबालिकाहरूलाई निगरानी गर्न प्रयोग गरिन्छ।<ref name="pl-fireos5">{{cite web|title=What's new in Amazon Fire OS 5 Bellini?|url=http://www.pocket-lint.com/news/135336-what-s-new-in-amazon-fire-os-5-bellini|website=Pocket-lint|date=September 17, 2015 |access-date=January 28, 2016}}</ref><ref name="fortune-raremisfire">{{cite web|title=Amazon's Fire HD 10 tablet a rare misfire for company|url=http://fortune.com/2015/09/29/amazon-10-tablet-review/|website=Fortune|access-date=January 28, 2016}}</ref><ref name="pcworld-kidstablet">{{cite web|title=Feature-stuffed Fire OS update makes Amazon's tablets even more kid-friendly|url=http://www.pcworld.com/article/3011171/tablets/feature-stuffed-fire-os-update-makes-amazons-tablets-even-more-kid-friendly.html|website=PC World|access-date=January 28, 2016}}</ref> फायर सञ्चालन प्रणाली ५ ले उपकरण कूटबद्धीकरण/गुप्तिकरण सेवा हटाएको थियो। एक अमेजन प्रवक्ताका अनुसार गुप्तिकरण एक उद्यम उन्मुख विशेषता हो जुन अयोग्य थियो। मार्च २०१६ मा, हटाएको जानकारी सार्वजनिक गरिएसँगै, एफबीआई – [[एप्पल (कम्पनी)|एप्पल]] गुप्तिकरण विवादको कारण यो आलोचित बन्न पुगेको थियो। आलोचाना खेपेको कम्पनीले आगामी संस्करणमा यसलाई निरन्तरता दिने घोषणा गरेको थियो।<ref name="verge-removed">{{cite web|title=Amazon quietly disabled encryption in the latest version of Fire OS|url=https://www.theverge.com/2016/3/3/11157752/amazon-fire-os-encryption-removed-upgrade|website=The Verge|date=March 3, 2016 |access-date=March 29, 2016}}</ref><ref name="verge-nodeviceencryption">{{cite web|title=Amazon pledges to bring device encryption back to Fire OS this spring|url=https://www.theverge.com/2016/3/5/11165598/amazon-fire-os-encryption-feature-update|website=The Verge|date=March 5, 2016 |access-date=March 29, 2016}}</ref> == पूनर्निर्धारित सामग्रीहरू == फायर सञ्चालन प्रणालीमा उपकरणहरू अमेजनको सफ्टवेयर र सामग्रीहरूको विस्तृत श्रृङ्खलाहरूका साथ आउँदछन्, उदाहरणका लागि यसमा पूनर्निर्धारित रूपमा [[हियर विगो]] नामक एक नक्सा अनुप्रयोग स्थापित भएको हुन्छ। एन्ड्रोइडमा आधारित रहेको यस सञ्चालन प्रणालीले, उपकरणहरूमा एन्ड्रोइडको व्यापारीक प्रतिक प्रयोग गर्न सक्दैन।<ref>{{Cite web|url=https://www.lifewire.com/history-of-fire-os-4582380|title=Here's What You Need to Know About Amazon's Fire OS|website=Lifewire|access-date=March 3, 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://computer.howstuffworks.com/tablets/kindle-fire.htm|title=How the Kindle Fire Works|date=August 22, 2012|website=HowStuffWorks|access-date=March 3, 2021}}</ref> फायरका उपकरणहरूमा गुगल मोबाइलका सेवाहरू समावेश छैनन्, उदाहरणका लागि यसमा पूर्वनिर्धारित रूपमा गुगलका विभिन्न मोबाइल अनुप्रयोगहरू जस्तै [[गुगल खोज]], गुगल नक्सा, अनुप्रयोग भण्डार स्थापित छैनन्।<ref>{{cite web |last=Segan |first=Sascha |date=December 2013 |title=How To Run Free Android Apps On the Kindle Fire |url=https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2396276,00.asp |website=PC Magazine}}</ref> गुगल अनुप्रयोग भण्डार यसमा स्थापना गर्न सकिन्छ तथापि, तृ-पक्षीय अनुप्रयोगहरू विभिन्न अन्य वेबसाइटहरू मार्फत अभिभारण गरि यसमा स्थापनम गर्न सकिन्छ। यद्यपि अनुप्रयोग गुगल सेवाहरूमा निर्भर छ भन्ने बारेमा पूर्ण अनुकूलताको सुनिश्चितता छैन। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * {{Official website|https://developer.amazon.com/docs/fire-tv/fire-os-overview.html}} {{Amazon}} {{Mobile operating systems}} [[श्रेणी:अमेजन (कम्पनी)]] [[श्रेणी:एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)]] [[श्रेणी:मोबाइल सञ्चालन प्रणालीहरू]] lwf2odmazfwkwoyjrmkwwusf5ieagxx 0 136112 1395533 1352067 2026-11-10T04:27:12Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395533 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[माननीय]] | name = सुरेन्द्रराज पाण्डे | image = | office = [[गण्डकी प्रदेशको मुख्यमन्त्री]] | termstart = २७ अप्रिल २०२३ | termend = | governor = [[पृथ्वीमान गुरुङ]] | predecessor = [[खगराज अधिकारी]] | birth_date = | nationality = नेपाली | party = [[नेपाली कांग्रेस]] | birth_place = खोपलाङ, गोरखा }} '''सुरेन्द्रराज पाण्डे''' [[नेपाली कांग्रेस]]का एक [[राजनीतिज्ञ|नेपाली राजनीतिज्ञ]] हुन्। उनि [[गण्डकी प्रदेश]]का वर्तमान मुख्यमन्त्री हुन् र २०२३ अप्रिल २७ मा उक्त पदमा नियुक्त हुनुभएको थियो। पाण्डे यस प्रदेशमा [[नेपाली कांग्रेस]]को संसदीय दलका नेता र [[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २ (ख)]] बाट सदस्य हुन्। पाण्डे यसअघि [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा विपक्षी दलको नेता भइसकेका छन्।<ref>{{Cite web |last= |first= |title=राष्ट्रिय सभामा प्रमुख प्रतिपक्षी दलको नेतामा सुरेन्द्रराज पाण्डे |url=https://www.setopati.com/politics/161351/ |access-date=2023-11-03 |website=सेतोपाटी |language= }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यसमिति सदस्य समेत हुन्।<ref>{{Cite web |last= |first= |title=गण्डकीको मुख्यमन्त्रीमा सुरेन्द्रराज पाण्डे नियुक्त |url=https://www.himalkhabar.com/news/135536/ |access-date=2023-11-03 |website=हिमालखबर |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103115855/https://www.himalkhabar.com/news/135536 |archive-date=2023-11-03}}</ref> == निर्वाचन इतिहास == === [[प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९]] === {| class="wikitable" ! colspan="4" |[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २ (ख)]] |- ! colspan="2" |राजनीतिक दल !उम्मेदवार !मतदान |- | style="background-color:{{party color|Nepali Congress}}" | |'''[[नेपाली कांग्रेस]]''' |'''सुरेन्द्रराज पाण्डे''' |'''१६,८८२''' |- | style="background-color:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}" | |[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा एमाले]] |बसन्तकुमार गुरुङ |५,७६७ |- | | colspan="2" |अन्य/अवैध |३,५५६ |- ! colspan="2" |परिणाम ! colspan="2" |कांग्रेसको जित |- | colspan="4" |स्रोत: [https://result.election.gov.np/ElectionResultCentral.aspx निर्वाचन आयोग] |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका वर्तमान मुख्यमन्त्री र प्रदेश प्रमुखहरू}} {{ढाँचा:गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्रीहरू}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नेपाली कांग्रेस राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेश सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] 1xzwpsfvwgyvput7tzo5flnb9om3mdf 0 136387 1395403 1390577 2026-11-09T16:39:20Z Blackknight12 40152 Fix 1395403 wikitext text/x-wiki {{Infobox flag | Name = [[श्रीलङ्का]] | Article = | Image = Flag of Sri Lanka.svg | Nickname = सिंह झन्डा | Morenicks = | Use = नागरिक र राज्य झन्डा | Symbol = {{FIAV|110100}} | Proportion = १:२ | Adoption = २२ मे १९७२ | Design = दुई प्यानलहरू भएको सुनको क्षेत्र: सानो फहराई-साइड प्यानलमा चिया र सुन्तलाको दुईवटा ठाडो ब्यान्डहरू छन् र ठुलो फ्लाई-साइड प्यानलमा दायाँ अगाडिको पन्जामा कास्ताने तरवार समातेको सुनको सिंह चित्रण गरिएको मरुन क्षेत्र हो। प्रत्येक कुनामा चार पिपल रूखका पातहरू छन् र सुनौलो क्षेत्र सम्पूर्ण झन्डाको वरिपरि सीमानाको रूपमा देखिन्छ र दुई प्यानलहरू बीचमा फैलिएको छ, सबै एकसाथ सीमानामा। | Designer = | Image3 = Government Ensign of Sri Lanka.svg | Nickname3 = | Morenicks3 = | Use3 = रिजर्व नौसेना अधिकारी द्वारा आदेश गरिएको व्यापारी जहाज द्वारा प्रयोग गरिएको सहायक झन्डा | Symbol3 = | Proportion3 = १:२ | Adoption3 = सन् १९७२ | Design3 = क्यान्टोनमा श्रीलङ्काको झन्डा भएको निलो क्षेत्र। | Designer3 = | Image4 = Sri Lankan Army Flag.svg | Nickname4 = | Morenicks4 = | Use4 = राष्ट्रपतिको झन्डा | Symbol4 = | Proportion4 = १:२ | Adoption4 = सन् १९७२ | Design4 = श्रीलङ्काको प्रतीकचिह्न संग श्रीलङ्काको झन्डा | Designer4 = | Image5 = Naval Ensign of Sri Lanka.svg | Nickname5 = | Morenicks5 = | Use5 = 000001 | Symbol5 = {{FIAV|000001}} | Proportion5 = १:२ | Adoption5 = सन् १९७२ | Design5 = क्यान्टोनमा श्रीलङ्काको झन्डा भएको सेतो क्षेत्र। | Designer5 = | Image6 = Civil Ensign of Sri Lanka.svg | Nickname6 = | Morenicks6 = | Use6 = 000100 | Symbol6 = {{FIAV|000100}} | Proportion6 = १:२ | Adoption6 = सन् १९७२ | Design6 = क्यान्टोनमा श्रीलङ्काको झन्डासहितको रातो मैदान। | Designer6 = }} '''श्रीलङ्काको झन्डा'''लाई '''सिंह झन्डा''' पनि भनिन्छ, ({{lang-si|ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික කොඩිය}}, {{lang-ta|இலங்கையின் தேசியக்கொடி}}) जसमा [[सिंह|सुनको सिंह]] हुन्छ जसको दाहिने अग्रपन्जामा कास्टने तरवार राखिएको हुन्छ जसमा चारवटा सुनका [[पिपल|पिपल पात]]हरू छन्, प्रत्येक कुनामा एक। यो सुनले घेरिएको छ, र यसको बाँयामा चिया र सुन्तला रङको समान आकारको दुई ठाडो पट्टीहरू छन्, सुन्तला रङको पट्टी सिंहको सबैभन्दा नजिक छ। सिंह र मरुन पृष्ठभूमिले [[सिंहली जाति|सिंहली]]लाई प्रतिनिधित्व गर्दछ, जबकि केसरको सिमाना र चार बो पातले क्रमशः मेथ, करुणा, मुदिता र उपेकाको अवधारणालाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। पट्टीहरूले देशका दुई ठुला अल्पसङ्ख्यकहरूलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ, सुन्तलाले श्रीलङ्कामा बसोबास गर्ने [[तमिल जाति|तमिल]]हरूलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ - दुबै श्रीलङ्काली तमिलहरू र श्रीलङ्काका भारतीय तमिलहरू - र हरियो पट्टीले श्रीलङ्काका मुरहरू (श्रीलङ्काका मुस्लिमहरू) को प्रतिनिधित्व गर्दछ। सुनौलो पहेँलो सिमानाले देशका अन्य अल्पसङ्ख्यक समुदायको प्रतिनिधित्व गर्छ। == इतिहास == डम्बुला विहारयाको गुफा नम्बर २ मा रहेको भित्ति चित्रमा राजा दुतुगेमुनुले इलालन विरुद्धको आफ्नो अभियानमा, १६२ ईसापूर्वमा आक्रमण गर्ने दक्षिण भारतीय शासकलाई दायाँ अग्रभागमा तरवार बोकेको सिंहको चित्र भएको ब्यानरमा चित्रण गरिएको छ। यो झन्डा सिंहलीहरूको सिंहली झन्डाको एक मात्र पुरातन झन्डाको रूपमा चिनिन्थ्यो तर सन् १९५७ मा, यसमाथिको सिंहको चित्रलाई तोडफोडले विकृत गरेको थियो।<ref>{{cite book|last=Seneviratna|first=Anuradha|title=Golden Rock Temple of Dambulla: Caves of infinite Buddhas|publisher=Central Cultural Fund|year=1983|page=9}}</ref> यो आधारभूत डिजाइन सन् १८१५ सम्म प्रयोगमा जारी रह्यो, जब कन्डयन कन्भेन्सनले देशको अन्तिम स्वदेशी राजा, श्री विक्रम राजसिंहाको शासन समाप्त गर्यो, राष्ट्रको स्वीकृत झन्डाको रूपमा सङ्घको झन्डाले आफ्नो शाही मानकलाई प्रतिस्थापन गर्यो। ब्रिटिस सिलोन सरकारले पछि आफ्नै झन्डा स्थापना गर्यो, जबकि श्री विक्रम राजसिंहाको मानक इङ्गल्यान्ड लगियो र रोयल अस्पताल चेल्सीमा राखियो।<ref name="sundaytimes">{{cite news|url=http://www.sundaytimes.lk/180204/funday-times/the-sri-lankan-national-flag-279417.html|title=The Sri Lankan National Flag|date=4 February 2018|access-date=27 April 2018|publisher=sundaytimes.lk|agency=The Sunday Times}}</ref> == प्रतीकवाद == श्रीलङ्काको राष्ट्रिय झन्डाले देश र यसको सम्पदालाई र्याली उपकरणको रूपमा प्रतिनिधित्व गर्दछ। झन्डामा भएका अधिकांश प्रतीकहरूलाई विशिष्ट अर्थ दिइएको छ।<ref>{{cite web |title=National symbols of Sri Lanka |url=http://www.labour.gov.lk/web/index.php?option=com_content&view=article&id=192%3Anational-symbols-of-sri-lanka&catid=69%3Asri-lanka-facts&lang=en |access-date=27 April 2018 |website=gov.lk |publisher=Government of Sri Lanka |archive-url=https://web.archive.org/web/20180428093704/http://www.labour.gov.lk/web/index.php?option=com_content&view=article&id=192%3Anational-symbols-of-sri-lanka&catid=69%3Asri-lanka-facts&lang=en |archive-date=28 April 2018 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thesundayleader.lk/2015/04/26/controversy-over-flag-at-demo/|title=Controversy Over Flag At Demo|last1=Karunarathne|first1=Waruni|date=27 April 2015|access-date=27 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160326043703/http://www.thesundayleader.lk/2015/04/26/controversy-over-flag-at-demo/|archive-date=26 March 2016|publisher=thesundayleader.lk|agency=Sunday Leader}}</ref> {| class="wikitable" width="70%" style="background:#f9f9f9; text-align:left; margin:1em auto;" ! width="30%" height="40px" align="center" |प्रतीक ! align="center" |प्रतिनिधित्व |- |सिंह |सिंहली जाति र राष्ट्रको शक्ति |- |पिपलको पात |दया, करुणा, सहानुभूतिपूर्ण आनन्द र समानताका चार बौद्ध गुणहरू |- |सिंहको तरवार |राष्ट्रको सार्वभौमसत्ता |- |सिंहको टाउकोमा घुमेको कपाल |धार्मिक पालन, बुद्धि र ध्यान |- |सिंहको पुच्छरमा आठ वटा कपाल |आर्याष्टाङ्गमार्ग |- |सिंहको दाह्री |शब्दको शुद्धता |- |तरवारको हात |जल, अग्नि, वायु र पृथ्वीका तत्वहरू |- |सिंहको नाक |बुद्धि |- |सिंहको अगाडि दुईवटा पन्जा |धन सम्पदामा शुद्धता |- |सुन्तला पट्टी |[[तमिल जाति]] (भारतीय वंशका पहाडी देश तमिलहरू सहित) |- |गाढा हरियो-निलो रङ पट्टी |मुर जाति |- |केसर पट्टी |बुद्ध धर्म र जनता बीच एकता |- |लाल रङको पट्टी |[[सिंहली जाति]] |- |सुनौलो पहेँलो किनारा |श्रीलङ्काका अन्य अल्पसङ्ख्यक समुदायहरू, जस्तै मलाय, बर्गेर, आदिवासी वेद, काफिर र, श्रीलङ्काका चिनियाँहरू, जो १७औँ-१९औँ शताब्दीमा श्रीलङ्कामा बसाइँ सरेका थिए। |} == ऐतिहासिक झन्डाहरू == <gallery class="center" widths="150px" heights="80px" caption="राजतन्त्र युग"> चित्र:Flag_of_Dutthagamani.png|कडी=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Flag_of_Dutthagamani.png|पाठ= चित्र:Flag of the Kingdom of Raigama (1521-1538).svg|कडी=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Flag_of_the_Kingdom_of_Raigama.svg|पाठ= चित्र:Flag_of_Kotte.svg|कडी=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Flag_of_Kotte.svg|पाठ= चित्र:Flag_of_Sitawaka_Kingdom_(1521_-_1594).png|कडी=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Flag_of_Sitawaka_Kingdom_(1521_-_1594).png|पाठ= चित्र:King_of_Kandy.svg|कडी=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:King_of_Kandy.svg|पाठ= </gallery><gallery class="center" widths="150px" heights="80px" caption="ब्रिटिस सिलोन अवधि"> चित्र:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|कडी=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|पाठ= चित्र:Flag_of_Ceylon_(1875–1948).svg|कडी=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Flag_of_Ceylon_(1875%E2%80%931948).svg|पाठ= </gallery><gallery class="center" widths="150px" heights="80px" caption="श्रीलङ्का (सन् १९४८ देखि)"> चित्र:Flag_of_Ceylon_(1948–1951).svg|कडी=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Flag_of_Ceylon_(1948%E2%80%931951).svg|पाठ= चित्र:Flag_of_Ceylon_1951-1972.svg|कडी=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Flag_of_Ceylon_1951-1972.svg|पाठ= </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{Asia topic||को झण्डा}} [[श्रेणी:श्रीलङ्काका झन्डाहरू]] nw6irirpo7br3euuowlten47ngqumnb 0 136765 1395553 1391283 2026-11-10T04:44:46Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395553 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = सृजना दनुवार | image = | caption = आधिकारिक चित्र, २०७९ | office = २ औं [[कोशी प्रदेश सभाका उपसभामुख]] | term_start = १७ पुष २०७९ | term_end = | governor = [[परशुराम खापुङ]] | 1blankname = मुख्यमन्त्री | 1namedata = [[हिक्मतकुमार कार्की]]<br/>[[उद्धव थापा]]<br/>[[केदार कार्की]] | 2blankname = सभामुख | 2namedata = बाबुराम गौतम <br/>[[अम्बरबहादुर विष्ट]] | predecessor = [[सरस्वती पोखरेल]] | successor = | office1 = [[कोशी प्रदेश सभा]]का सदस्य | term_start1 = ११ पुष २०७९ | term_end1 = | birth_date = {{Birth date and age|15 October 1977}} | birth_place = [[उदयपुर जिल्ला]] | nationality = [[नेपाली]] | party = [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] | other_party = [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] }} '''सृजना दनुवार''' एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन् र हाल [[कोशी प्रदेश सभाका उपसभामुख|कोशी प्रदेश सभाका २ औं उपसभामुख]]को रूपमा सेवा गरिरहेकी छन्।<ref>{{Cite web |title=प्रदेश १ को उपसभामुखमा एमालेकी सृजना दनुवार निर्वाचित |url=https://ekagaj.com/article/pradesh-1/127067/?v=1%3Fv%3D1 |access-date=2023-12-19 |website=ekagaj |archive-url=https://web.archive.org/web/20231219091202/https://ekagaj.com/article/pradesh-1/127067/?v=1%3Fv%3D1 |archive-date=2023-12-19 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Sirjana Danuwar elected Deputy Speaker of Province 1 |url=http://english.ratopati.com/story/26179 |access-date=2023-12-19 |website=english.ratopati.com |language=Nepali}}</ref><ref>{{Cite web |title=प्रदेश १ को उपसभामुखमा एमालेकी सिर्जना दनुवार निर्वाचित |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/105032/2023-01-14 |access-date=2023-12-19 |website=Naya Patrika |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215232217/https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/105032/2023-01-14 |archive-date=2023-12-15 }}</ref> == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} bm1nvfbbqf07rcmckydchq2kocgrc3g 0 136818 1395595 1394666 2026-11-10T07:07:22Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395595 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२४ आइसिसी पुरुष टि२० विश्वकप | image = 2024 ICC Men's T20 World Cup logo.svg | caption = | fromdate = सन् २०२४ जुन १ | todate = सन् २०२४ जुन २९ | administrator = [[अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद्]] | cricket format = [[ट्वान्टी२० अन्तर्राष्ट्रिय]] | tournament format = [[समूह चरण]], सुपर ८ र [[नक आउट]] | host = {{flag|वेस्ट इन्डिज}}<br>{{flag|अमेरिका}} | champions = {{cr|IND}} | runner up = {{cr|SA}} | count = २ | player of the series ={{cricon|IND}} जसप्रित बुमराह | most runs = {{cricon|AFG}} रहमानुल्लाह गुरबाज (२८१ रन) | most wickets ={{cricon|AFG}} फझलहक फारुखी (१७ विकेट) <br>{{cricon|IND}} अर्शदिप सिंह (१७ विकेट) | participants = २० | matches = ५५ | previous_year = २०२२ | previous_tournament = २०२२ आइसिसी पुरुष टि२० विश्वकप | next_year = २०२६ | next_tournament = २०२६ आइसिसी पुरुष टि२० विश्वकप | website = {{URL|https://t20worldcup.com/|t20worldcup.com}} }} '''२०२४ आइसिसी पुरुष विश्वकप''' [[अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद्]]ले आयोजना गरेको [[आइसिसी पुरुष टि२० विश्वकप]]को नवौं संस्करण थियो। यो विश्वकप क्रिकेट [[वेस्ट इन्डिज]] र [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]]ले संयुक्त रुपमा आयोजना गरेका थिए। यो प्रतियोगिता सन् २०२४ जुन देखि सन् २०२४ जुन २९ सम्म चलेको थियो।<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/61083748 |title=2024 T20 World Cup: USA granted automatic qualification |work=BBC Sport |access-date=12 April 2022 |archive-date=12 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412134824/https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/61083748 |url-status=live }}</ref>यस प्रतियोगिताको अन्तिम खेलमा [[दक्षिण अफ्रिका]]लाई पराजित गर्दै [[भारत]] दोस्रो पटक टि२० विश्वकप विजेता बनेको हो। ==टोली छनौट== {| class="wikitable" |+ !योग्यताकाे आधार !मिति !स्थान !टोलीहरू !योग्य टोलीहरू |- |आयोजक |नोभेम्बर २०२१ | |style="text-align:center"|२ |nowrap|{{cr|USA}}<br>{{cr|WIN}} |- |[[२०२२ आइसिसी पुरुष टि२० विश्वकप]]<br><small>(पछिल्लो टूर्नामेंटका शीर्ष ८ टोली)</small> |नोभेम्बर २०२२ |nowrap|{{flagicon|AUS}} [[अस्ट्रेलिया]] |style="text-align:center"|८ |nowrap| {{cr|AUS}}<br>{{cr|ENG}}<br>{{cr|IND}}<br>{{cr|NED}}<br>{{cr|NZ}}<br>{{cr|PAK}}<br>{{cr|SA}}<br>{{cr|SL}} |- |nowrap|[[आइसिसी टि२० अन्तर्राष्ट्रिय च्याम्पियनसिप]]<br><small>(रेंकिङका अतिरिक्त २ टोली)</small> |nowrap|१४ नोभेम्बर २०२२ | |style="text-align:center"|२ |nowrap|{{cr|AFG}}<br>{{cr|BAN}} |- |[[2022-23 आईसीसी पुरुष टी20 विश्व कप युरोप क्वालीफायर|युरोप क्वालीफायर]] |२०–२८ जुलाई २०२३ |nowrap|{{flagicon|SCO}} [[स्कटल्यान्ड|स्कटल्यान्ड]] |style="text-align:center"|२ |{{Cr|SCO}} {{Cr|IRE}} |- |[[2022-23 आईसीसी पुरुष टी20 विश्व कप पूर्वी एसिया-प्रशान्त क्वालीफायर|पूर्वी एसिया-प्रशान्त क्वालीफायर]] |२२–२९ जुलाई २०२३ |nowrap|{{Cr|PNG}} |style="text-align:center"|१ |{{Cr|PNG}} |- |[[2023 आईसीसी पुरुष टी20 विश्व कप अमेरिका क्वालीफायर|अमेरिका क्वालीफायर]] |२८ सेप्टेम्बर–८ अक्टोबर २०२३ |nowrap|{{flagicon|BER}} [[बर्मुडा]] |style="text-align:center"|१ |{{Cr|CAN}} |- |[[2023 आईसीसी पुरुष टी20 विश्व कप एसिया क्वालीफायर|एसिया क्वालीफायर]] |१–१० नोभेम्बर २०२३ |nowrap|{{flagicon|NEP}} [[नेपाल]] |style="text-align:center"|२ |{{flagicon|NEP}} [[नेपाल]]<br>{{flagicon|OMA}} [[ओमान]] |- |[[2022-23 आईसीसी पुरुष टी20 विश्व कप अफ्रीका क्वालीफायर|अफ्रीका क्वालीफायर]] |२० नोभेम्बर–१ डिसेम्बर २०२३ |nowrap|{{flagicon|NAM}} [[नामिबिया]] |style="text-align:center"|२ |{{flagicon|NAM}} [[नामिबिया]] |- !कुल ! ! !२० ! |} == म्याच पदाधिकारी == ३ मे २०२४ मा आइसिसिले पहिलो चरणको खेलहरूको लागि रेफ्री र अम्पायर को सूची सार्वजनिक गरेको हो।<ref name="ICC">{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/match-officials-revealed-for-the-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |title=Match officials revealed for the ICC Men's T20 World Cup 2024 |work=International Cricket Council |date=3 May 2024 |access-date=3 May 2024}}</ref> '''म्याच रेफ्री''' * {{Flagicon|AUS}} डेविड बुन * {{Flagicon|NZ}} जेफ क्रोई * {{Flagicon|SL}} राजन मदुगल्ले * {{Flagicon|ZIM}} एण्डी पाइक्रफ्ट * {{Flagicon|WIN}} रिची रिचर्डसन * {{Flagicon|IND}} जवागल श्रिनाथ '''अम्पायरहरू''' {{div col|colwidth=22em}} * {{Flagicon|NZ}} क्रिस ब्राउन * {{Flagicon|SL}} कुमार धरमसेना * {{Flagicon|NZ}} क्रिस ग्याफेनी * {{flagicon|ENG}} माइकल गोझ * {{Flagicon|SA}} एड्रियन होल्डस्टोक * {{Flagicon|ENG}} रिचर्ड इलिङवर्थ * {{Flagicon|SA}} अल्लाहुदिन पलेकर * {{Flagicon|ENG}} रिचर्ड किटलबोरोघ * {{Flagicon|IND}} जयरमन मदनगोपाल * {{Flagicon|IND}} नीतिन मेनन * {{Flagicon|AUS}} साम नोगाज्स्की * {{Flagicon|PAK}} अहसान राजा * {{Flagicon|PAK}} रसिद रियाज * {{Flagicon|AUS}} पल रेइफेल * {{Flagicon|ZIM}} लङटोन रुसेरे * {{Flagicon|BAN}} श्रफुदुल्ला * {{Flagicon|AUS}} रोड टुक्कर * {{Flagicon|ENG}} एलेक्स वर्फ * {{Flagicon|WIN}} जोल विलसन * {{Flagicon|PAK}} आसिफ याकुव {{div col end}} ==स्थान== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:0 auto;" ! style="width:20%;" | [[एन्टिगुवा र बार्बुडा]] ! style="width:20%;" | [[बार्बाडोस]] ! style="width:20%;" | [[गयाना]] ! style="width:20%;" | [[सेन्ट लुसिया]] ! style="width:20%;" | [[सेन्ट भिन्सेन्ट]] |- | [[:en:North Sound|नर्थ साउण्ड]] | [[:en:Bridgetown|ब्रिजटाउन]] | [[:en:Georgetown, Guyana|जर्जटाउन]] | [[:en:Gros-Islet|ग्रोज आइलेट]] | [[:en:Kingstown|किङ्सटाउन]] |- | [[:en:Sir Vivian Richards Stadium|सर भिभियन रिचर्ड्स स्टेडियम]] | [[:en:Kensington Oval|केन्सिङ्टन ओभल]] | [[:en:Providence Stadium|प्रोभिडेन्स स्टेडियम]] | [[:en:Daren Sammy Cricket Ground|ड्यारेन सामी क्रिकेट ग्राउन्ड]] | [[:en:Arnos Vale Stadium|आर्नोज भेल स्टेडियम]] |- | [[चित्र:SVRStadium.jpg|175x175px]] | [[चित्र:Kensington Oval yes.jpg|175px]] | [[चित्र:Providence Stadium outside.jpg|175x175px]] | [[चित्र:Beausejour_Stadium_Cricket_St_Lucia.jpg|175px]] | [[चित्र:Arnos vale ground.jpg|175px]] |- | दर्शक क्षमता: १०,००० | दर्शक क्षमता: २८,००० | दर्शक क्षमता: २०,००० | दर्शक क्षमता: १५,००० | दर्शक क्षमता: १८,००० |- | म्याच: ८ | म्याच: ९ | म्याच: ६ | म्याच: ६ | म्याच: ५ |- | colspan="5" | {{location map+ |Caribbean|float=left |width=426 |caption=विश्वकपका लागि वेस्टइन्डिजमा खेल स्थलहरू |places= {{location map~ |Caribbean|lat=14.081 |long=-60.953 |label=[[:en:St Lucia|सेन्ट लुसिया]] |position=top}} {{location map~ |Caribbean|lat=13.0947 |long=-59.6175 |label=[[:en:Barbados|बार्बाडोस]] |position=bottom |outside=1}} {{location map~ |Caribbean|lat=17.12 |long=-61.7797 |label=[[:en:Antigua|एन्टिगुवा]] |position=left}} {{location map~ |Caribbean|lat=6.8046 |long=-58.1551 |label=[[:en:Guyana|गयाना]] |position=left}} {{location map~ |Caribbean|lat=10.17 |long=-61.28 |label=[[:en:San Fernando, Trinidad and Tobago|ट्रिनिडाड]] |position=bottom}} {{location map~ |Caribbean|lat=13.0928 |long=-61.1330 |label=[[:en:Saint Vincent (Saint Vincent and the Grenadines)|सेन्ट भिन्सेन्ट]] |position=left}} }} {{location map+ |USA|float=right |width=435 |caption=विश्वकपका लागि अमेरिकामा खेल स्थलहरू |places= {{location map~ |USA|lat=32.738773 |long=-97.003098 |label=[[:en:Grand Prairie|ग्रान्ड प्रेयरी, टेक्सस]] |position=right}} {{location map~ |USA|lat=26.956 |long=-80.1357 |label=[[:en:Lauderhill, Florida|लाउडरहिल, फ्लोरिडा]] |position=left}} {{location map~ |USA|lat=40.4249 |long=-73.3321 |label=[[:en:East Meadow, New York|इष्ट मेडो, न्युयोर्क]] |position=left}} |AlternativeMap=USA edcp location map lite.svg}} |- ! colspan="2" style="width:20%;" | [[ट्रिनिडाड र टोबागो]] ! colspan="3" style="width:80%;" | [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] |- | colspan="2" | [[:en:San Fernando, Trinidad and Tobago|सान फेर्नान्डो]] | [[टेक्सस]] | [[फ्लोरिडा]] | [[न्युयोर्क सहर|न्युयोर्क]] |- | colspan="2" | [[:en:Brian Lara Cricket Academy|ब्रायन लारा क्रिकेट एकेडेमी]] | [[:en:Grand Prairie Stadium|ग्रान्ड प्रेयरी स्टेडियम]] | [[:en:Central Broward Park|सेन्ट्रल ब्राउवर्ड पार्क]] | [[:en:Eisenhower Park|आइसनहावर पार्क]] |- | colspan="2" | [[चित्र:Brian Lara Stadium.jpg|175px]] | [[चित्र:Quiktrip panorama.jpg|400px]] | [[चित्र:CBRegionalPark.jpg|175px]] | [[चित्र:Eisenhower Park Main Entrance.jpg|175x175px]] |- | colspan="2" | दर्शक क्षमता: १५,००० | दर्शक क्षमता: १५,००० | दर्शक क्षमता: ४०,००० | दर्शक क्षमता: ३४,००० |- | colspan="2" | म्याच: ५ | म्याच: ४ | म्याच: ४ | म्याच: ८ |} ==वार्म अफ म्याच== २७ मे देखि १ जुन सम्म वार्मअप म्याच खेलाइएको थियो।<ref>{{Cite web |title= Warm-up fixtures announced for the ICC Men's T20 World Cup 2024 |url=https://www.icc-cricket.com/news/warm-up-fixtures-announced-for-the-icc-men-s-t20-world-cup-2024?sf188549109=1 |access-date=16 May 2024 |work=[[International Cricket Council]]}}</ref> [[पाकिस्तान]], [[इङ्ल्यान्ड]], [[न्युजिल्यान्ड]], र [[दक्षिण अफ्रिका]] ले वार्मअप म्याच खेलेनन सिधै समूह चरणको खेलहरू खेलेका थिए। {{hidden begin|title = म्याचहरू|titlestyle = background:lightblue;}} {{Limited overs matches | date = 27 May 2024 | time = {{UTZ|10:30|-5}} | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = 183/7 (20 overs) | runs1 = [[Nicholas Kirton]] 52 (39) | wickets1 = [[Abinash Bohara]] 2/27 (3 overs) | score2 = 120 (19.3 overs) | runs2 = [[Kushal Malla]] 37 (30) | wickets2 = [[Dillon Heyliger]] 4/20 (2.3 overs) | result = Canada won by 63 runs | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434090.html Scorecard] | venue = [[Grand Prairie Stadium]], [[Dallas]], [[Texas]], [[United States]] | umpires = Jermaine Lindo (USA) and Rushane Samuels (WI) | motm = | toss = Nepal won the toss and elected to field. | rain = }} ---- {{Limited overs matches | date = 27 May 2024 | time = {{UTZ|15:00|-4}} | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = 137/9 (20 overs) | runs1 = [[Lega Siaka]] 28 (24) | wickets1 = [[Aqib Ilyas]] 3/22 (4 overs) | score2 = 141/7 (19.1 overs) | runs2 = [[Zeeshan Maqsood]] 45 (42) | wickets2 = [[Alei Nao]] 2/12 (3 overs) | result = Oman won by 3 wickets | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434091.html Scorecard] | venue = [[Brian Lara Cricket Academy]], [[San Fernando, Trinidad and Tobago|San Fernando]], [[Trinidad and Tobago]] | umpires = Christopher Taylor (WI) and [[Carl Tuckett]] (WI) | motm = | toss = Oman won the toss and elected to field. | rain = }} ---- {{Limited overs matches | date = 27 May 2024 | time = {{UTZ|19:00|-4}} | night = y | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = 134/8 (20 overs) | runs1 = [[Roger Mukasa]] 53[[not out|*]] (41) | wickets1 = [[Jack Brassell]] 2/16 (4 overs) | score2 = 135/5 (18.5 overs) | runs2 = [[Niko Davin]] 54 (34) | wickets2 = [[Henry Ssenyondo]] 2/14 (3 overs) | result = Namibia won by 5 wickets | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434092.html Scorecard] | venue = [[Brian Lara Cricket Academy]], [[San Fernando, Trinidad and Tobago|San Fernando]], [[Trinidad and Tobago]] | umpires = [[Zahid Bassarath]] (WI) and [[Deighton Butler]] (WI) | motm = [[Niko Davin]] (Nam) | toss = Namibia won the toss and elected to field. | rain = }} ---- {{Limited overs matches | date = 28 May 2024 | time = {{UTZ|10:30|-4}} | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = 181/5 (20 overs) | runs1 = [[Michael Levitt]] 55 (28) | wickets1 = [[Dilshan Madushanka]] 2/39 (4 overs) | score2 = 161 (18.5 overs) | runs2 = [[Wanindu Hasaranga]] 43 (15) | wickets2 = [[Aryan Dutt]] 3/20 (2 overs) | result = Netherlands won by 20 runs | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434093.html Scorecard] | venue = [[Central Broward Regional Park Stadium]], [[Lauderhill]], [[Florida]], [[United States]] | umpires = Aditya Gajjar (USA) and [[Janapareddy Tarakeswara Rao|Tarakeswara Rao]] (Ind) | motm = | toss = Sri Lanka won the toss and elected to field. | rain = }} ---- {{Limited overs matches | date = 28 May 2024 | time = {{UTZ|10:30|-5}} | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = Match abandoned | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434094.html Scorecard] | venue = [[Grand Prairie Stadium]], [[Dallas]], [[Texas]], [[United States]] | umpires = Owen Brown (USA) and Jermaine Lindo (USA) | motm = | toss = No toss. | rain = Match abandoned due to bad weather. }} ---- {{Limited overs matches | date = 28 May 2024 | time = {{UTZ|19:00|-4}} | night = y | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = 119/9 (20 overs) | runs1 = [[Zane Green]] 38 (30) | wickets1 = [[Adam Zampa]] 3/25 (4 overs) | score2 = 123/3 (10 overs) | runs2 = [[David Warner (cricketer)|David Warner]] 54[[not out|*]] (21) | wickets2 = [[Bernard Scholtz]] 2/16 (2 overs) | result = Australia won by 7 wickets | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434095.html Scorecard] | venue = [[Queen's Park Oval]], [[Port of Spain]], [[Trinidad and Tobago]] | umpires = Christopher Taylor (WI) and [[Carl Tuckett]] (WI) | motm = [[David Warner (cricketer)|David Warner]] (Aus) | toss = Australia won the toss and elected to field. | rain = }} ---- {{Limited overs matches | date = 29 May 2024 | time = {{UTZ|13:00|-4}} | team1 = {{cr-rt|OMN}} | team2 = {{cr|AFG}} | score1 = 154/3 (20 overs) | runs1 = [[Aqib Ilyas]] 66[[not out|*]] (48) | wickets1 = [[Azmatullah Omarzai]] 1/23 (2 overs) | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = No result | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434097.html Scorecard] | venue = [[Queen's Park Oval]], [[Port of Spain]], [[Trinidad and Tobago]] | umpires = [[Zahid Bassarath]] (WI) and [[Deighton Butler]] (WI) | motm = | toss = Afghanistan won the toss and elected to field. | rain = Rain prevented any further play. }} ---- {{Limited overs matches | date = 30 May 2024 | time = {{UTZ|10:30|-5}} | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = No result | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434098.html Scorecard] | venue = [[Grand Prairie Stadium]], [[Dallas]], [[Texas]], [[United States]] | umpires = Owen Brown (USA) and Rushane Samuels (WI) | motm = | toss = United States won the toss and elected to bat. | rain = No play was possible due to rain. }} ---- {{Limited overs matches | date = 30 May 2024 | time = {{UTZ|10:30|-4}} | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = 90/5 (18 overs) | runs1 = [[Riazat Ali Shah]] 22 (34) | wickets1 = [[Safyaan Sharif]] 2/16 (3 overs) | score2 = 27/0 (1.5 overs) | runs2 = [[Oli Hairs]] 20[[not out|*]] (7) | wickets2 = | result = No result | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434099.html Scorecard] | venue = [[Brian Lara Cricket Academy]], [[San Fernando, Trinidad and Tobago|San Fernando]], [[Trinidad and Tobago]] | umpires = Christopher Taylor (WI) and [[Carl Tuckett]] (WI) | motm = | toss = Scotland won the toss and elected to field. | rain = The match was reduced to 18 overs per side due to rain. * Rain prevented any further play. }} ---- {{Limited overs matches | date = 30 May 2024 | time = {{UTZ|15:00|-5}} | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = Match abandoned | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434100.html Scorecard] | venue = [[Grand Prairie Stadium]], [[Dallas]], [[Texas]], [[United States]] | umpires = Jermaine Lindo (USA) and Rushane Samuels (WI) | motm = | toss = No toss. | rain = No play was possible due to rain. }} ---- {{Limited overs matches | date = 30 May 2024 | time = {{UTZ|15:00|-4}} | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = 109/7 (20 overs) | runs1 = [[Sese Bau]] 29 (25) | wickets1 = [[David Wiese]] 2/8 (3 overs) | score2 = 93/6 (16.5 overs) | runs2 = [[Jan Frylinck]] 36 (39) | wickets2 = [[Alei Nao]] 2/9 (2 overs) | result = Namibia won by 3 runs ([[Duckworth–Lewis–Stern method|DLS method]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434101.html Scorecard] | venue = [[Brian Lara Cricket Academy]], [[San Fernando, Trinidad and Tobago|San Fernando]], [[Trinidad and Tobago]] | umpires = Christopher Taylor (WI) and [[Carl Tuckett]] (WI) | motm = | toss = Namibia won the toss and elected to field. | rain = Namibia were set a revised target of 91. }} ---- {{Limited overs matches | date = 30 May 2024 | time = {{UTZ|19:00|-4}} | night = y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = 257/4 (20 overs) | runs1 = [[Nicholas Pooran]] 75 (25) | wickets1 = [[Adam Zampa]] 2/62 (4 overs) | score2 = 222/7 (20 overs) | runs2 = [[Josh Inglis]] 55 (30) | wickets2 = [[Gudakesh Motie]] 2/31 (4 overs) | result = West Indies won by 35 runs | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434102.html Scorecard] | venue = [[Queen's Park Oval]], [[Port of Spain]], [[Trinidad and Tobago]] | umpires = [[Zahid Bassarath]] (WI) and [[Deighton Butler]] (WI) | motm = [[Nicholas Pooran]] (WI) | toss = Australia won the toss and elected to field. | rain = }} ---- {{Limited overs matches | date = 31 May 2024 | time = {{UTZ|10:30|-4}} | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = 163/8 (20 overs) | runs1 = [[Angelo Mathews]] 32[[Not out|*]] (30) | wickets1 = [[Barry McCarthy]] 2/31 (2.4 overs) | score2 = 122 (18.2 overs) | runs2 = [[Curtis Campher]] 26 (26) | wickets2 = [[Dasun Shanaka]] 4/23 (3.2 overs) | result = Sri Lanka won by 41 runs | report = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-warm-up-matches-2024-1434088/ireland-vs-sri-lanka-warm-up-1434103/live-cricket-score Scorecard] | venue = [[Central Broward Regional Park Stadium]], [[Lauderhill]], [[Florida]], [[United States]] | umpires = Aditya Gajjar (USA) and [[Janapareddy Tarakeswara Rao]] (Ind) | motm = | toss = Ireland won the toss and elected to field. | rain = }} ---- {{Limited overs matches | date = 31 May 2024 | time = {{UTZ|10:30|-4}} | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = 178/8 (20 overs) | runs1 = [[Gulbadin Naib]] 69 (30) | wickets1 = [[Chris Sole]] 3/35 (4 overs) | score2 = 123/9 (20 overs) | runs2 = [[Mark Watt]] 34 (25) | wickets2 = [[Karim Janat]] 2/13 (2 overs) | result = Afghanistan won by 55 runs | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434104.html Scorecard] | venue = [[Queen's Park Oval]], [[Port of Spain]], [[Trinidad and Tobago]] | umpires = [[Zahid Bassarath]] (WI) and [[Deighton Butler]] (WI) | motm = [[Gulbadin Naib]] (Afg) | toss = Afghanistan won the toss and elected to bat. | rain = }} ---- {{Limited overs matches | date = 1 June 2024 | time = {{UTZ|10:30|-4}} | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = 182/5 (20 overs) | runs1 = [[Rishabh Pant]] 53 (32) | wickets1 = [[Mahmudullah]] 1/16 (2 overs) | score2 = 122/9 (20 overs) | runs2 = [[Mahmudullah]] 40 (28) | wickets2 = [[Arshdeep Singh (cricketer)|Arshdeep Singh]] 2/12 (3 overs) | result = India won by 60 runs | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1434105.html Scorecard] | venue = [[Nassau County International Cricket Stadium]], [[East Meadow, New York]], [[United States]] | umpires = [[Chris Brown (cricketer, born 1973)|Chris Brown]] (NZ) and [[Richard Kettleborough]] (Eng) | motm = | toss = India won the toss and elected to bat. | rain = }} {{hidden end}} ==टोली== === समूह A === ==== क्यानडा ==== क्यमनडाले २३ मे २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="CAN">{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/debutants-canada-name-squad-for-t20-world-cup-tilt |title=Debutants Canada name squad for T20 World Cup tilt |work=[[International Cricket Council]] |date=2 May 2024 |access-date=2 May 2024}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|SL}} [[:en:Pubudu Dassanayake|पुबुदु दस्सानायके]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! नं !खेलाडी !जन्म मिति !ब्याटिङ !बलिङ ![[Global T20 Canada|GT20C]] टीम |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान |- | २३ || [[:en:Saad Bin Zafar|सयद विन झफर]] ([[captain (cricket)|c]]) | {{Birth date|1986|11|10|df=y}} ({{Age|1986|11|10|2024|5|1}}) || बायाँ || लेफ्ट आर्म अर्थोडक्स || [[:en:Toronto Nationals (cricket)|टोरन्टो नेशनल]] |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | ८४ || [[:en:Dilpreet Bajwa|दिलप्रित बाजवा]] | {{Birth date|2001|1|4|df=y}}({{Age|2001|1|4|2024|5|1}}) || दायाँ || राइट आर्म अफब्रेक || [[:en:Montreal Tigers|मन्टेरिया टाइगर्स]] |- | ३७ || [[:en:Navneet Dhaliwal|नवनित ढलिवाल]] | {{Birth date|1988|10|10|df=y}}({{Age|1988|10|10|2024|5|1}}) || दायाँ || राइट आर्म मिडियम || [[:en:Global T20 Canada|मिसिसाउगा प्यान्थर्स]] |- | ४५ || [[:en:Aaron Johnson (cricketer)|आरोन जोनसन]] | {{Birth date|1991|3|16|df=y}}({{Age|1991|3|16|2024|5|1}}) || दायाँ || राइट आर्म अफब्रेक || [[:en:Brampton Wolves|ब्रमटन वुल्भ्स]] |- | ९८ || [[:en:Nicholas Kirton|निकोलस क्रिटोन]] | {{Birth date|1998|5|6|df=y}}({{Age|1998|5|6|2024|5|1}}) || बायाँ || राइट आर्म अफब्रेक || [[:en:Toronto Nationals (cricket)|टोरन्टो नेशनल्स]] |- | ३ || [[:en:Pargat Singh (cricketer)|प्रगत सिंह]] | {{Birth date|1992|4|13|df=y}} ({{Age|1992|4|13|2024|5|1}})|| दायाँ || राइट आर्म अफब्रेक || [[:en:Surrey Jaguars|सुरिय जगवर्स]] |- | ४९ || [[:en:Ravinderpal Singh|रविन्द्रपाल सिंह]] | {{Birth date|1988|10|14|df=y}}({{Age|1988|10|14|2024|5|1}}) || दायाँ || राइट आर्म मिडियम|| [[:en:Vancouver Knights|व्याङकोबार नाईट्स]] |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|विकेट किपर |- | ४३ || [[:en:Shreyas Movva|श्रेयस मोव्वा]] ([[Wicket-keeper|wk]]) | {{Birth date|1993|9|4|df=y}} ({{Age|1993|9|4|2024|5|1}})|| दायाँ || – || [[:en:Global T20 Canada|मिसिसाउगा प्यान्थर्स]] |- |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउण्डर |- | ६ || [[:en:Rayyan Pathan|रायन पठान]] | {{Birth date|1991|12|6|df=y}}({{Age|1991|12|6|2024|5|1}}) || दायाँ || राइट आर्म मिडियम || [[:en:Vancouver Knights|व्याङकोभर नाईट्स]] |- |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | १३ || [[:en:Nikhil Dutta|निखिल दत्त]] | {{Birth date|1994|10|13|df=y}} ({{Age|1994|10|13|2024|5|1}})|| दायाँ || राइट आर्म अफब्रेक || [[:en:Global T20 Canada|मिसिसाउगा प्यान्थर्स]] |- | ८१ || [[:en:Junaid Siddiqui|जुनैद सिद्दिकी]] | {{Birth date|1985|3|25|df=y}} ({{Age|1985|3|25|2024|5|1}})|| दायाँ || राइट आर्म लेगब्रेक || - |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | १९ || [[:en:Jeremy Gordon|जेरिमी गोरडन]] | {{Birth date|1987|1|20|df=y}} ({{Age|1987|1|20|2024|5|1}})|| दायाँ || राइट आर्म फास्ट || [[:en:Brampton Wolves|बरमटन उल्भ्स]] |- | २० || [[:en:Dillon Heyliger|दिलोन हेलिङ्गर]] | {{Birth date|1989|10|21|df=y}} ({{Age|1989|10|21|2024|5|1}})|| दायाँ || राइट आर्म मिडियम फास्ट|| [[:en:Surrey Jaguars|सुरिया जगवर्स]] |- | ११ || [[:en:Rishiv Joshi|रिशिव जोशी]] | {{Birth date|2000|10|4|df=y}} ({{Age|2000|10|4|2024|5|1}})|| दायाँ || लेफ्ट आर्म मिडियम फास्ट || [[:en:Brampton Wolves|बरमटन उल्भ्स]] |- | ५ || [[:en:Kaleem Sana|कलिम सना]] | {{Birth date|1994|1|1|df=y}} ({{Age|1994|1|1|2024|5|1}})|| दायाँ || लेफ्ट आर्म मिडियम फास्ट || [[:en:Montreal Tigers|मन्टेरियल्स टाइगर्स]] |- style="background:#aad0ff;" |- |} ---- ==== भारत ==== भारतले ३० अप्रिल २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="IND">{{cite web |url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/v1TOmATw |title=India’s squad for ICC Men’s T20 World Cup 2024 announced |access-date=30 April 2024 |work=[[Board of Control for Cricket in India]] |date=30 April 2024 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''कोच''': {{flagicon|IND}} [[राहुल द्रविड]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! नं !खेलाडी !जन्म मिति !ब्याटिङ !बलिङ तरिका ![[:en:First-class cricket|FC]] टोली / [[:en:Indian Premier League|IPL]] टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान उप कप्तान |- | ४५ || [[रोहित शर्मा]] ([[captain (cricket)|c]]) | {{Birth date|1987|4|30|df=y}} <br>({{Age|1987|4|30|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइट आर्म अफस्पिन || मुम्बई / [[मुम्बई इन्डियन्स]] |- | ३३ || [[हार्दिक पाण्डेय]] ([[captain (cricket)#Vice-captain|vc]]) || {{Birth date|1993|10|11|df=y}} <br>({{Age|1993|10|11|2024|4|30}} वर्ष)|| दायाँ || राइट आर्म फास्ट मिडियम|| बरोदा / [[मुम्बई इन्डियन्स]] |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर्स |- | ६४ ||यशस्वी जैसवाल || {{Birth date|2001|12|28|df=y}} <br>({{Age|2001|12|28|2024|4|30}} वर्ष)|| Left || राइट आर्म लेगब्रेक || मुम्बई / [[राजस्थान रोयल्स]] |- | १८ || [[विराट कोहली]] || {{Birth date|1988|11|5|df=y}} <br>({{Age|1988|11|5|2024|4|30}} वर्ष)|| दायाँ || राइट आर्म मिडियम || दिल्ली / [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] |- | ६३ || [[सूर्यकुमार यादव]] || {{Birth date|1990|9|14|df=y}}<br>({{Age|1990|9|14|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइट आर्म मिडियम || मुम्बई / [[मुम्बई इन्डियन्स]] |- |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|विकेट किपर |- | १७ ||रिशभ पन्त ([[Wicketkeeper|wk]]) || {{Birth date|1997|10|4|df=y}}<br>({{Age|1997|10|4|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || – || दिल्ली / [[दिल्ली क्यापिटल्स]] |- | ९ || सञ्जु सामसन ([[Wicketkeeper|wk]]) || {{Birth date|1994|11|11|df=y}}<br>({{Age|1994|11|11|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइट आर्म अफ स्पिन || केरला / [[राजस्थान रोयल्स]] |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउण्डर |- | २५ || शिवम दुबे || {{Birth date |1993|6|26|df=y}}<br>({{Age|1993|6|26|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || राइट आर्म मिडियम || मुम्बई / [[चेन्नई सुपर किङ्स]] |- | ८ ||[[रविन्द्र जडेजा]] || {{Birth date|1988|12|6|df=y}}<br>({{Age|1988|12|6|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्ट आर्म अर्थोडक्स || सौराष्ट्र / [[चेन्नई सुपर किङ्स]] |- | २० || अक्षर पटेल || {{Birth date |1994|1|20|df=y}}<br>({{Age|1994|1|20|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || गुजरात / [[दिल्ली क्यापिटल्स]] |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | ९३ || [[जसप्रित बुमराह]] || {{Birth date|1993|12|6|df=y}}<br>({{Age|1993|12|6|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइट आर्म फास्ट|| गुजरात / [[मुम्बई इन्डियन्स]] |- | २ || अर्शदिप सिंह || {{Birth date |1999|02|5|df=y}}<br>({{Age|1999|2|5|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्ट आर्म मिडियम फास्ट || पन्जाब / [[पन्जाब किङ्स|पन्जाब किङ्स]] |- | ७३ || मोहमद सिराज || {{Birth date |1994|3|13|df=y}}<br>({{Age|1994|3|13|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइट आर्म मिडियम फास्ट || हैदराबाद / [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | ३ || युजवेन्दर चहल || {{Birth date |1990|7|23|df=y}}<br>({{Age|1990|7|23|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइट आर्म लेग ब्रेक || हरयाणा / [[राजस्थान रोयल्स]] |- | २३ || कुलदिप यादव || {{Birth date |1994|12|14|df=y}}<br>({{Age|1994|12|14|2024|4|30}} वर्ष) || Left || लेफ्ट आर्म रिस्ट स्पिन || उत्तर प्रदेश / [[दिल्ली क्यापिटल्स]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |अतिरिक्त खेलाडी <ref name="IND" /> |- | ७१ || खालिद अहमद || {{Birth date |1997|12|5|df=y}}<br>({{Age|1997|12|5|2024|4|30}} वर्ष)|| दायाँ || लेफ्ट आर्म फास्ट मिडियम || राजस्थान / [[दिल्ली क्यापिटल्स]] |- | ७७ || शुवमन गिल || {{Birth date |1999|9|8|df=y}}<br>({{Age|1999|9|8|2024|4|30}} वर्ष)|| दायाँ || राइट आर्म अफ स्पिन || पन्जाब / [[गुजरात टाइटन्स]] |- | ६५ || अवेश खान || {{Birth date |1996|12|13|df=y}}<br>({{Age|1996|12|13|2024|4|30}} वर्ष)|| दायाँ || राइट आर्म फास्ट मिडियम || मध्ये प्रदेश / [[राजस्थान रोयल्स]] |- | ३५ || रिङ्कु सिंह || {{Birth date |1997|10|12|df=y}}<br>({{Age|1997|10|12|2024|4|30}} वर्ष)|| बायाँ || राइट आर्म अफ स्पिन || उत्तर प्रदेश / [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] |- |} ---- === आयरल्यान्ड === आयरल्यान्डले ७ मे २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="IRE">{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/ireland-announce-squad-for-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |title=Ireland announce squad for ICC Men's T20 World Cup 2024 |work=[[International Cricket Council]] |date=7 May 2024 |access-date=7 May 2024}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|SA}} [[:en:Heinrich Malan|हेनरिक मलन]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! नं ! खेलाडी ! जन्म मिति ! ब्याटिङ ! बलिङ तरिका ![[First-class cricket|FC]] टोली / [[Inter-Provincial Trophy|IPT20]] टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान |- | १ || [[:en:Paul Stirling|पल स्टिरलिङ ]]([[Captain (cricket)|c]]) || {{Birth date|1990|9|3|df=y}} <br> ({{Age|1990|9|3|2024|5|6}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || [[:en:Northern Knights (cricket team)|नर्दन नाइट्र]] |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | १५ || [[:en:Ross Adair|रोस अडेर]] || {{Birth date|1994|4|21|df=y}} <br> ({{Age|1994|4|21|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ|| - || [[:en:Northern Knights (cricket team)|नर्दन नाइट्स]] |- | ६३ || [[:en:Andrew Balbirnie|एन्ड्रु बलविरनाई]] || {{Birth date |1990|12|28|df=y}}<br> ({{Age|1990|12|28|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ|| राइटआर्म अफब्रेक || [[:en:Leinster Lightning|लिनस्टर लाइटनिङ]] |- | १३ || [[:en:Harry Tector|ह्यारी टेक्टर]] || {{Birth date |1999|12|6|df=y}}<br> ({{Age|1999|12|6|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ|| राइटआर्म अफब्रेक || [[:en:Leinster Lightning|लिनस्टर लाइटनिङ]] |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|विकेटकिपर |- | ५ || [[:en:Neil Rock|निल रक ]]([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |2000|9|24|df=y}}<br> ({{Age|2000|9|24|2024|5|6}} वर्ष)|| बायाँ|| - || [[:en:Northern Knights (cricket team)|नर्दन नाइट्स]] |- | ३ || [[:en:Lorcan Tucker|लोरकन टुकर]] ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1996|9|10|df=y}}<br> ({{Age|1996|9|10|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ|| - || [[:en:Leinster Lightning|लिनस्टर लाइटनिङ]] |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउन्डर्स |- | ८५ || [[:en:Curtis Campher|कुरटिस कम्फर]] || {{Birth date|1999|4|20|df=y}}<br> ({{Age|1999|4|20|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ|| राइटआर्म फास्ट मिडियम || [[:en:Munster Reds|मनस्टर रेड्स]] |- | ६४ || [[:en:Gareth Delany|गेराथ डेलानी]] || {{Birth date |1997|4|28|df=y}}<br> ({{Age|1997|4|28|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ|| राइटआर्म लेगब्रेक || [[:en:Munster Reds|मनस्टर रेड्स]] |- | ५० || [[:en:George Dockrell|जर्ज डोकरेल]] || {{Birth date |1992|7|22|df=y}}<br> ({{Age|1992|7|22|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ|| लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || [[:en:Leinster Lightning|लनस्टर लाइटनिङ]] |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | ३२ || [[:en:Mark Adair|मार्क अडेर]] || {{Birth date |1996|3|27|df=y}}<br> ({{Age|1996|3|27|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ|| राइटआर्म फास्ट मिडियम || [[:en:Northern Knights (cricket team)|नर्दन नाइट्स]] |- | ४१ || [[:en:Graham Hume|ग्राहम हुमे]] || {{Birth date |1990|11|23|df=y}}<br> ({{Age|1990|11|23|2024|5|6}} वर्ष)|| बायाँ|| राइटआर्म फास्ट मिडियम || [[:en:North West Warriors|नर्थवेस्ट वारियर्स]] |- | ८२ || [[:en:Josh Little|जोश लिटल]] || {{Birth date |1999|11|1|df=y}}<br> ({{Age|1999|11|1|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ|| लेफ्टआर्म फास्ट मिडियम || [[:en:Leinster Lightning|लेनस्टर लाइटनिङ]] |- | ६० || [[:en:Barry McCarthy|ब्यारी म्याकार्थी]] || {{Birth date |1992|9|13|df=y}}<br> ({{Age|1992|9|13|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ|| राइटआर्म फास्ट मिडियम || [[:en:Leinster Lightning|लेनस्टर लाइटनिङ]] |- | ४४ || [[:en:Craig Young (cricketer)|क्रेग योङ]] || {{Birth date |1990|4|4|df=y}}<br> ({{Age|1990|4|4|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ|| राइटआर्म फास्ट मिडियम || [[:en:North West Warriors|नर्थवेस्ट वारियर्स]] |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | ८६ || [[:en:Ben White (cricketer)|बेन ह्वाइट]] || {{Birth date |1998|8|29|df=y}}<br> ({{Age|1990|8|29|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ|| राइटआर्म लेगब्रेक || [[:en:Northern Knights (cricket team)|नर्दन नाइट्स]] |- |} ---- === पाकिस्तान === पाकिस्तान ले २४ मे २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="PAK">{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/pakistan-name-15-member-t20-world-cup-squad?sf189015291=1|title= Pakistan name 15-member T20 World Cup squad|date=24 May 2024|access-date=24 May 2024|work=[[International Cricket Council]]|language=en}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|SA}} [[:en:Gary Kirsten|ग्यरी किरस्टन]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! नं !खेलाडी !जन्म मिति !ब्याटिङ !बलिङ तरिका ![[First-class cricket|FC]] टोली / [[Pakistan Super League|PSL]] टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान |- | ५६ || [[बाबर आजम]] ([[captain (cricket)|c]]) || {{Birth date |1994|10|15|df=y}} <br> ({{Age|1994|10|15|2024|5|24}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || - / पेसावर जालमी |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | ६३|| साइम अयुब|| {{Birth date |24|2002|5|24|df=y}}<br> ({{Age|2002|5|24|2024|5|24}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्टआर्म अफब्रेक || कराँची ह्वाइट्स / पेसावर जालमी |- | ७८|| उसमान खान|| {{Birth date |1995|5|10|df=y}}<br> ({{Age|1995|5|10|2024|5|24}} वर्ष)|| दायाँ|| राइटआर्म अफब्रेक|| - / मुल्तान सुल्तान्स |- |३९ || फखर जमान|| {{Birth date |1990|4|10|df=y}}<br> ({{Age|1990|4|10|2024|5|24}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || अब्बोटाबाद / पेसावर जालमी |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|विकेट किपर |- | ७७|| आजम खान ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1998|8|10|df=y}}<br> ({{Age|1998|8|10|2024|5|24}} वर्ष)|| दायाँ|| - || कराँची ह्वाइट्स / इस्लामाबाद युनाईटेड |- | १६ || [[मोहम्मद रिजवान]] ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1992|6|1|df=y}}<br> ({{Age|1992|6|1|2024|5|24}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम || पेसावर / मुल्तान सुल्तान्स |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउन्डर |- | ९५ || इफ्तिखर अहमद || {{Birth date |1990|9|3|df=y}}<br> ({{Age|1990|9|3|2024|5|24}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || पेसावर / मुल्तान सुल्तान्स |- | ७ || शादाब खान || {{Birth date |1998|10|4|df=y}} <br> ({{Age|1998|10|4|2024|5|24}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म लेगब्रेक || रावलपिन्डी / इस्लामाबाद युनाईटेड |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | ५५ || अब्बास अफ्रिदी || {{Birth date |2001|5|4|df=y}}<br> ({{Age|2001|5|4|2024|5|24}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || पेसावर / मुल्तान सुल्तान्स |- | १० || [[शाहीन अफ्रिदी]] || {{Birth date |2000|4|6|df=y}}<br> ({{Age|2000|4|6|2024|5|24}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म फास्ट || [[:en:Federally Administered Tribal Areas cricket team|FATA]] / लाहोर कलन्दर्स |- | ५|| मोहम्मद अमिर|| {{Birth date |1992|4|13|df=y}}<br> ({{Age|1992|4|13|2024|5|24}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्टआर्म फास्ट मिडियम || - / क्वेटा ग्ल्याडियटर्स |- | ९७ || हरिस रौफ || {{Birth date |1993|11|7|df=y}}<br> ({{Age|1993|11|7|2024|5|24}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट || इस्लामाबाद / लाहोर कलन्दर्स |- | ७१ || नसिम शाह|| {{Birth date |2003|2|15|df=y}}<br> ({{Age|2003|2|15|2024|5|24}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट || - / इस्लामाबाद युनाइटेड |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | ४० || अब्रार अहमद|| {{Birth date |1998|9|11|df=y}}<br> ({{Age|1998|9|11|2024|5|24}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म लेगब्रेक || कराँची ह्वाइट्स / क्वेटा ग्ल्याडियटर्स |- | ९|| इमाद वासिम|| {{Birth date |1988|12|18|df=y}}<br> ({{Age|1988|12|18|2024|5|24}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स|| इस्लामाबाद / इस्लामाबाद युनाइटेड |} ---- === यु एस ए === युएसए ले ३ मे २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="USA">{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/world-cup-finalist-named-in-usa-t20-world-cup-2024-squad |title=World Cup finalist named in USA T20 World Cup 2024 squad |work=[[International Cricket Council]] |date=3 May 2024 |access-date=3 May 2024}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|AUS}} [[:en:Stuart Law|स्टुअर्ट ल]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! नं !खेलाडी !जन्म मिति !ब्याटिङ !बलिङ तरिका ![[First-class cricket|FC]] टोली / [[Major League Cricket|MLC]] टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान र उपकप्तान |- | १ || [[:en:Monank Patel|मोनान्क पटेल ]]([[captain (cricket)|c]], [[Wicket-keeper|wk]]) | {{Birth date |1993|5|1|df=y}}<br> ({{Age|1993|5|1|2024|5|3}} वर्ष) || दायाँ || — || मिड एट्लान्टिक जोन / एमआई न्युयोर्क |- | ८५ || [[:en:Aaron Jones (cricketer)|आरोन जोनस]] ([[captain (cricket)#Vice-captain|vc]]) | {{Birth date|1994|10|19|df=y}} <br> ({{Age|1994|10|19|2024|5|3}} वर्ष)|| दायाँ || राइट आर्म लेग स्पिन || साउथ जोन / सिटलर वरकास |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | ६८ || [[:en:Andries Gous|एन्ड्रिज गोज]] | {{Birth date|1994|11|24|df=y}}<br> ({{Age|1994|11|24|2024|5|3}} वर्ष) || दायाँ || — || साउथवेस्ट जोन / वासिङ्टन फ्रिडम |- | १४ || [[:en:Milind Kumar|मिलिन्ड कुमार]] | {{Birth date |1991|2|15|df=y}}<br> ({{Age|1991|2|15|2024|5|3}} वर्ष) || दायाँ || राइट आर्म अफब्रेक || साउथवेस्ट जोन / टेक्सास सुपर किङ्स |- | २१ || [[:en:Nitish Kumar (cricketer)|नीतिस कुमार]] | {{Birth date|1994|5|21|df=y}}<br> ({{Age|1994|5|21|2024|5|3}} वर्ष) || दायाँ || राइट आर्म अफब्रेक || साउथवेस्ट जोन / लसएन्जलस नाइट राइडर्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|विकेट किपर |- | ३० || [[:en:Shayan Jahangir|सायन जहङ्गिर]] ([[Wicket-keeper|wk]]) | {{Birth date |1994|12|24|df=y}}<br> ({{Age|1994|12|24|2024|5|3}} वर्ष) || दायाँ || राइट आर्म फास्ट मिडियम || साउथवेस्ट जोन / एमआई न्युयोर्क |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउन्डर्स |- | ७८ || [[:en:Corey Anderson (cricketer)|कोरे एन्डर्सन]] | {{Birth date |1990|12|13|df=y}}<br> ({{Age|1990|12|13|2024|5|3}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्ट आर्म फास्ट मिडियम || साउथवेस्ट जोन / सानफ्रान्सिस्को युनिकर्न |- | ८९ || [[:en:Shadley van Schalkwyk|स्यडले वान चकयक ]] | {{Birth date|1988|7|5|df=y}}<br> ({{Age|1988|7|5|2024|5|3}} वर्ष) || बायाँ || राइट आर्म मिडियम || वेस्ट जोन / लसएन्जलस नाइट राइडर्स |- | ८ || [[:en:Steven Taylor (American cricketer)|स्टेवन टेलर]] | {{Birth date|1993|11|9|df=y}} <br> ({{Age|1993|11|9|2024|5|3}} वर्ष)|| बायाँ || राइट आर्म अफब्रेक || साउथ जोन / एमआई न्युयोर्क |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | २३ || [[:en:Ali Khan (American cricketer)|अलि खान]] | {{Birth date |1990|12|13|df=y}}<br> ({{Age|1990|12|13|2024|5|3}} वर्ष) || दायाँ || राइट आर्म फास्ट मिडियम || — / लसएन्जलस नाइट राइडर्स |- | २० || [[:en:Saurabh Netravalkar|सौरभ नेत्रवलकर ]] | {{Birth date|1991|10|16|df=y}}<br> ({{Age|1991|10|16|2024|5|3}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्ट आर्म फास्ट मिडियम || वेस्ट जोन / वासिङ्टन फ्रिडम |- | २९ || [[Jessy Singh|जेस्सी सिंह]] | {{Birth date|1993|2|10|df=y}}<br> ({{Age|1993|2|10|2024|5|3}} वर्ष) || दायाँ || राइट आर्म मिडियम || मिड एटलान्टिक जोन / — |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | ६४ || [[:enNoshtush Kenjige|नोशतुष केन्जिगे]] | {{Birth date |1991|3|2|df=y}}<br> ({{Age|1991|3|2|2024|5|3}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्ट आर्म अर्थोडक्स || साउथ वेस्ट जोन / एमआई न्युयोर्क |- | ७ || [[:en:Nisarg Patel|निसर्ग पटेल]] | {{Birth date |1988|4|20|df=y}}<br> ({{Age|1988|4|20|2024|5|3}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्ट आर्म अर्थोडक्स|| वेस्ट जोन / — |- | २७ || [[:en:Harmeet Singh Baddhan|हरमित सिंह]] | {{Birth date |1992|9|7|df=y}} <br> ({{Age|1992|9|7|2024|5|3}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्ट आर्म अर्थोडक्स || साउथवेस्ट जोन / सिटल वर्कास |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |अतिरिक्त खेलाडी <ref name="USA" /> |- | || जुनोय ड्यारेजडेल | {{Birth date|1992|1|5|df=y}}<br> ({{Age|1992|1|5|2024|5|3}} वर्ष) || दायाँ || राइट आर्म मिडियम || इस्ट जोन / — |- | ८८ || [[:en:Yasir Mohammad|यासिर मोहम्मद]] | {{Birth date |2002|10|10|df=y}}<br> ({{Age|2002|10|10|2024|5|3}} वर्ष) || बायाँ || राइट आर्म लेगब्रेक || मिड एटलान्टिक जोन / वासिङटन फ्रिडम |- | ४६ || [[:en:Gajanand Singh|गजानन्द सिंह]] | {{Birth date |1987|10|3|df=y}}<br> ({{Age|1987|10|3|2024|5|3}} वर्ष) || बायाँ || राइट आर्म अफस्पिन || इस्ट जोन / — |} ===समूह B=== === अस्ट्रेलिया === अस्ट्रेलिया ले १ मे २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="AUS">{{Cite web |date=2024-05-01 |title=Aussies reveal T20 World Cup squad, Marsh to lead |url=https://www.cricket.com.au/news/3990756/australia-squad-reveal-mens-t20-world-cup-2024-caribbean-usa-mitch-marsh-named-captain |access-date=2024-05-01 |website=[[Cricket Australia]]}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|AUS}} [[:en:Andrew McDonald (cricketer)|एन्ड्रयु म्याकडोनाल्ड]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! नं ! खेलाडी ! जन्म मिति ! ब्याटिङ ! बलिङ तरिका ! [[First-class cricket|FC]] टोली / [[Big Bash League|BBL]] टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान |- | ८ || [[मिचेल मार्स]] ([[captain (cricket)|c]]) || {{Birth date |1991|10|20|df=y}}<br>({{Age|1991|10|20|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || वेष्टर्न अस्ट्रेलिया / पर्थ स्कोर्चर्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | ८५ || [[:en:Tim David|टोली डेविड]]|| {{Birth date |1996|3|16|df=y}}<br>({{Age|1996|3|16|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || — / होबार्ट हुरिकेन |- | ६२ || [[:en:Travis Head|ट्राविस हेड]]|| {{Birth date |1993|12|29|df=y}}<br>({{Age|1993|12|29|2024|5|1}} वर्ष)|| बायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || साउथ अस्ट्रेलिया / एडेलेड स्टाइकर्स |- | ३१ || [[डेभिड वार्नर]]|| {{Birth date |1986|10|27|df=y}}<br>({{Age|1986|10|27|2024|5|1}} वर्ष)|| बायाँ || - || — / सिड्नी थन्डर्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|विकेटकिपर |- | ४८ || जोश इङलिस ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1995|3|4|df=y}}<br>({{Age|1995|3|4|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || – || वेष्टर्न अस्ट्रेलिया / पर्थ स्कोर्चर्स |- | १३ || म्याथु वाडे ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1987|12|22|df=y}}<br>({{Age|1987|12|22|2024|5|1}} वर्ष)|| बायाँ || राइटआर्म मिडियम || तास्मानिया क्रिकेट टोली / होबर्ट हुरिक्यान्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउन्डर्स |- | ३० || प्याट कमिन्स|| {{Birth date |1993|5|8|df=y}}<br>({{Age|1993|5|8|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म फास्ट || न्यु साउथ वेल्स / — |- | ४२ || क्यामरुन ग्रिन|| {{Birth date |1999|6|3|df=y}}<br>({{Age|1999|6|3|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || वेस्टर्न अस्ट्रेलिया / पर्थ स्कोर्चर्स |- | ३२ || [[ग्लेन म्याक्सवेल]]|| {{Birth date |1988|10|14|df=y}}<br>({{Age|1988|10|14|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || भिक्टोरिया / मेलबर्न स्टार्स |- | १७ || मार्कस स्टोइनिस|| {{Birth date |1989|8|16|df=y}}<br>({{Age|1989|8|16|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || वेस्टर्न अस्ट्रेलिया / मेलवर्न स्टार्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | १२ || नाथन एलिस|| {{Birth date |1994|9|22|df=y}}<br>({{Age|1994|9|22|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || तास्मानिया / होबर्ट हुरिक्यान्स |- | ३८ || जोश हेजलउड|| {{Birth date |1991|5|3|df=y}}<br>({{Age|1991|5|3|2024|5|1}} वर्ष)|| बायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || न्यु साउथ वेल्स / — |- | ५६ || [[मिचेल स्टार्क]]|| {{Birth date|1990|1|30|df=y}}<br>({{Age|1990|1|30|2024|5|1}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्ट आर्म फास्ट || न्यु साउथ वेल्स / — |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | ४६ || आस्तोन अगर|| {{Birth date |1993|10|14|df=y}}<br>({{Age|1993|10|24|2024|5|1}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || वेस्टर्न अस्ट्रेलिया /पर्थ स्कोर्चर्स |- | ८८ || एडम जम्पा|| {{Birth date |1992|3|31|df=y}}<br>({{Age|1992|3|31|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म लेगब्रेक || न्यु साउथ वेल्स / मेनवर्न रेनेगडस |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |अतिरिक्त खेलाडी <ref name="AUS2">{{Cite web |date=2024-05-21 |title=Australia name JFM, Short as T20 World Cup reserves |url=https://www.cricket.com.au/news/4024834/jake-fraser-mcgurk-matthew-short-world-cup-travelling-reserves-sangha-kuhnemann-icc-trinidad-warm-up-matches |access-date=2024-05-21 |website=[[Cricket Australia]]}}</ref> |- | || ज्या फ्रेसर म्याकगर्क ¹ || {{Birth date |2002|4|11|df=y}}<br>({{Age|2002|4|11|2024|5|1}} वर्ष) || Right || राइटआर्म लेगब्रेक || साउथ अस्ट्रेलिया / मेलवर्न रेनेगड्स |- | ५ || म्याथु सर्ट ¹ || {{Birth date|1995|11|8|df=y}} <br>({{Age|1995|11|8|2024|5|1}} वर्ष)|| Right || राइटआर्म अफब्रेक || भिक्टोरिया / एडेलेड स्टाइकर्स |- |} ¹ज्याक फ्रेसर म्याकगर्क र म्याथु सर्ट रिजर्भ को लागि छनोट।<ref name="AUS3">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/reserves-added-as-australia-finalise-squad-for-t20-world-cup |title=Reserves added as Australia finalise squad for T20 World Cup, no room for big names |access-date=22 May 2024 |work=International Cricket Council}}</ref> ---- === इङ्ल्यान्ड === इङ्ल्यान्ड ले ३० अप्रिल २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="ENG">{{Cite web |title=England Men name preliminary ICC Men’s T20 World Cup squad |url=https://www.ecb.co.uk/news/3990061/england-men-name-preliminary-icc-mens-t20-world-cup-squad |access-date=30 April 2024|date=30 April 2024|website=[[England and Wales Cricket Board]]}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|AUS}} [[:en:Matthew Mott|म्याथु मोट]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! नं ! खेलाडी ! जन्म मिति ! ब्याटिङ ! बलिङ तरिका ! [[:en:Vitality T20 Blast|घरेलु]] team |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान र उपकप्तान |- | ६३ || [[जोस बट्लर]] ([[captain (cricket)|c]], [[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1990|9|8|df=y}} <br>({{Age|1990|9|8|2024|4|30}} वर्ष)|| दायाँ || - || लङ्केसाइर लाइटनिङ |- | १८ || [[मोईन अली]] ([[captain (cricket)#Vice-captain|vc]]) || {{Birth date |1987|6|18|df=y}}<br>({{Age|1987|6|18|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || ब्रिङघम बियर्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर्स |- | ८८ || ह्यारी ब्रुक || {{Birth date |1999|02|22|df=y}}<br>({{Age|1999|02|22|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम || योर्कसायर बिकिङ |- | १७ || बेन डकेट || {{Birth date |1994|10|17|df=y}}<br>({{Age|1994|10|17|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म लेगब्रेक || नट आउटलज |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|विकेट किपर |- | ५१ || जोनी बेरस्टो ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date|1989|9|26|df=y}} <br>({{Age|1989|9|26|2024|4|30}} वर्ष)|| दायाँ || – || योर्कसायर विकिङ्स |- | ६१ || फिल साल्ट ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1996|08|28|df=y}} <br>({{Age|1996|8|28|2024|4|30}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || लङ्कसायर लाइटनिङ |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउन्डर्स |- | ५८ || साम करन || {{Birth date |1998|6|3|df=y}}<br>({{Age|1998|6|3|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म मिडियम फास्ट || सुरे |- | ८५ || विल ज्याक्स || {{Birth date |1998|11|21|df=y}} <br>({{Age|1998|11|21|2024|4|30}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || सुरे |- | २३ || लाइम लिभिङ स्टोन || {{Birth date |1993|8|4|df=y}}<br>({{Age|1993|8|4|2024|4|30}} वर्ष) || Right || राइटआर्म लेग ब्रेक || लङकेसायर लाइटनिङ |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | २२ || जोफ्रा आर्चर || {{Birth date |1995|4|1|df=y}}<br>({{Age|1995|4|1|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट || ससेक्स सार्क |- | ३४ || [[:en:Chris Jordan (cricketer)|क्रिस जोर्डन]] || {{Birth date |1988|10|4|df=y}}<br>({{Age|1988|10|4|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || सुरे |- | ३८ || रिस टोप्ले || {{Birth date |1994|2|21|df=y}}<br>({{Age|1994|2|21|2024|4|30}} वर्ष) || Right || लेफ्टआर्म मिडियम फास्ट || सुरे |- | ३३ || मार्क उड || {{Birth date |1990|1|11|df=y}}<br>({{Age|1990|1|11|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट || डर्बन |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | ७९ || टोम हार्टली || {{Birth date |1999|5|3|df=y}}<br>({{Age|1999|5|3|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || लङकेसायर लाइटनिङ |- | ९५ || आदिल रसिद || {{Birth date |1988|2|17|df=y}}<br>({{Age|1988|2|17|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म लेगब्रेक || योर्कसायर बिकिङ्स |- |} ---- === नामिबिया === नामिबियाले १० मे २०२४ मा टोलि घोषणा गर्यो।<ref name="NAM">{{Cite web |title=Erasmus to skipper as Namibia name squad for T20 World Cup |url=https://www.icc-cricket.com/news/erasmus-to-skipper-as-namibia-name-squad-for-t20-world-cup |access-date=10 May 2024 |date=10 May 2024 |work=[[International Cricket Council]]}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|SA}} [[:en:Pierre de Bruyn|पेरी डे ब्रुयन]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! नं !खेलाडी !जन्म मिति !ब्याटिङ !बलिङ तरिका !घरेलु टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान र उपकप्तान |- | ७ || [[:en:Gerhard Erasmus|गेरार्ड एरसमस]] || {{Birth date |1995|4|11|df=y}}<br>({{Age|1995|4|11|2024|5|10}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || - |- | १२ || [[:en:JJ Smit|जेजे स्मित ]]([[captain (cricket)#Vice-captain|vc]]) || {{Birth date |1995|11|10|df=y}}<br>({{Age|1995|11|10|2024|5|10}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्टआर्म मिडियम फास्ट || - |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | ६४ || [[:en:Niko Davin|निको डेविन]] || {{Birth date |1997|12|19|df=y}} <br>({{Age|1997|12|19|2024|5|10}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म लेग ब्रेक || - |- | ५ || [[:en:Malan Kruger|मलन क्रुगर]] || {{Birth date |1995|8|12|df=y}} <br>({{Age|1995|8|12|2024|5|10}} वर्ष)|| दायाँ || - || - |- | २२ || [[:en:Dylan Leicher|डेलन लेचर]] || {{Birth date |2004|3|3|df=y}}<br>({{Age|2004|3|3|2024|5|10}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम ||- |- | ६३ || [[:en:Michael van Lingen|माइकल वाल लिङ्गेन]] || {{Birth date |1997|10|24|df=y}}<br>({{Age|1997|10|24|2024|5|10}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म मिडियम ||- |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|विकेट किपर |- | ४८ || [[:en:Zane Green|जान ग्रिन]] ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1996|10|11|df=y}}<br>({{Age|1996|10|11|2024|5|10}} वर्ष) || बायाँ || - || - |- | ८ || [[:en:Jean-Pierre Kotze|जिन पेरे कोत्जे]] ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1994|4|23|df=y}}<br>({{Age|1994|4|23|2024|5|10}} वर्ष) || बायाँ || - || - |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउण्डर |- | ४९ || [[:en:Jan Frylinck|जन फ्राइलिङ्क ]] || {{Birth date |1994|4|6|df=y}}<br>({{Age|1994|4|6|2024|5|10}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म मिडियम फास्ट || - |- | ९६ || [[:en:David Wiese|डेविड विसे]] || {{Birth date |1985|5|18|df=y}}<br>({{Age|1985|5|18|2024|5|10}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम ||- |- |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | ४ || [[:en:Jack Brassell|ज्याक ब्रसेल]] || {{Birth date |2005|3|31|df=y}}<br>({{Age|2005|3|31|2024|5|10}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम|| - |- | ९ || [[:en:Tangeni Lungameni|टन्गेनी लुङ्गामेनी]] || {{Birth date |1992|4|17|df=y}}<br>({{Age|1992|4|17|2024|5|10}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म मिडियम || - |- | ४७ || [[:en:Ben Shikongo|बेन सिकोनगो]] || {{Birth date |2000|5|8|df=y}} <br>({{Age|2000|5|8|2024|5|10}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || - |- | ७० || [[:en:Ruben Trumpelmann|रूबेन ट्रुम्पेलमन]] || {{Birth date |1998|2|1|df=y}}<br>({{Age|1998|2|1|2024|5|10}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्टआर्म फास्ट मिडियम || - |- |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | || [[:en:Peter-Daniel Blignaut|पिटर डेनियल बिलिग्नट ]] || {{Birth date |2005|10|21|df=y}}<br>({{Age|2005|10|21|2024|5|10}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || - |- | १ || [[:en:Bernard Scholtz|बेरनार्ड स्कोल्ट]] || {{Birth date |1990|10|3|df=y}}<br>({{Age|1990|10|3|2024|5|10}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || - |} ---- === ओमन === ओमनले १ मे २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="OMA">{{Cite web |date=2024-05-01 |title= Ilyas to lead Oman at T20 World Cup |url= https://timesofoman.com/article/145028-ilyas-to-lead-oman-at-t20-world-cup |access-date=2024-05-01 |website=[[Times of Oman]]}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|SL}} [[:en:Duleep Mendis|दुलिप मेन्डिस]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |नं !width=20%|खेलाडी !width=24%|जन्म मिति !width=6%|ब्याटिङ !width=20%|बलिङ तरिका !width=20%|घरेलु टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान |- | ४७ || [[:en:Aqib Ilyas|अकिब इलियास]] ([[captain (cricket)|c]]) || {{Birth date|1992|9|5|df=y}}<br>({{Age|1992|9|5|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | ३६ || [[:en:Khalid Kail|खालिद कैल]] || {{Birth date |1996|10|13|df=y}}<br>({{Age|1996|10|13|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || - || रुवि रेन्जर्स |- | ६ || [[:en:Shoaib Khan (Omani cricketer)|शोयब खान]] || {{Birth date |1992|12|6|df=y}} <br>({{Age|1992|12|6|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || कुरम थन्डर्स |- | ८ || [[:en:Kashyap Prajapati|कस्यप प्रजापति ]] || {{Birth date |1995|10|11|df=y}} <br>({{Age|1995|10|11|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || कुरम थन्डर्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|विकेटकिपर |- | २७ || [[:en:Pratik Athavale|प्रतिक अठवाले]] ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date|1997|4|20|df=y}}<br>({{Age|1997|4|20|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || अमिरात रोयल्स |- | ८६ || [[:en:Naseem Khushi|नासिम खुशी ]] ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1982|8|11|df=y}}<br>({{Age|1982|8|11|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || - || |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउन्डर |- | ३० || [[:en:Ayaan Khan|आयान खान]] || {{Birth date |1992|8|31|df=y}} <br>({{Age|1992|8|31|2024|5|1}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || कुरम थन्डर्स |- | १४ || [[:en:Mehran Khan|मेहरान खान]] || {{Birth date |1987|4|13|df=y}}<br>({{Age|1987|4|13|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || खुवायर वारियर्स |- | १२ || [[:en:Zeeshan Maqsood|जिशान मकसुद]] || {{Birth date |1987|10|24|df=y}}<br>({{Age|1987|10|24|2024|5|1}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || दर्सेट टाइटन्स |- | ९९ || [[:en:Mohammad Nadeem (Omani cricketer)|मोहम्मद नादिम]] || {{Birth date|1982|9|4|df=y}}<br>({{Age|1982|9|4|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || |- | २० || [[:en:Rafiullah (cricketer)|रफिउल्ला]] || {{Birth date|1996|8|16|df=y}}<br>({{Age|1996|8|16|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम || अमिरात रोयल्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | १ || [[:en:Fayyaz Butt|फयाज बट]] || {{Birth date|1993|8|17|df=y}}<br>({{Age|1993|8|17|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || बौसेर बस्टर्स |- | २२ || [[:en:Kaleemullah (cricketer)|कालिमुल्ला]] || {{Birth date |1990|12|24|df=y}}<br>({{Age|1990|12|24|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम || रुवि रेन्जर्स |- | १८ || [[:en:Bilal Khan (cricketer)|बिलाल खान]] || {{Birth date |1987|4|10|df=y}}<br>({{Age|1987|4|10|2024|5|1}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म मिडियम फास्ट || रुवि रेन्जर्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|Spinners |- | १० || [[:en:Shakeel Ahmed (Omani cricketer)|सकिल अहमद]] || {{Birth date|1988|2|4|df=y}} <br>({{Age|1988|2|4|2024|5|1}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स|| अमिरात रोयल्स |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |Standby players<ref name="OMA" /> |- | २१ || [[:en:Sufyan Mehmood|सुफयान मेहमुद]] || {{Birth date |1991|10|21|df=y}}<br>({{Age|1991|10|21|2024|5|1}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म मिडियम || बौसेर बस्टर्स |- | ५ || [[:en:Jay Odedra|जय ओडेडरा]] || {{Birth date |1989|11|5|df=y}}<br>({{Age|1989|11|5|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || अमिरात रोयल्स |- | १५ || [[:en:Samay Shrivastava|समय श्रिवास्तव]] || {{Birth date |1991|3|13|df=y}}<br>({{Age|1991|3|13|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || लेगब्रेक || कुरम थन्डर्स |- | १० || [[:en:Jatinder Singh|जतिन्दर सिंह]] || {{Birth date |1989|3|5|df=y}}<br>({{Age|1989|3|5|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || कुरम थन्डर्स |} ---- === स्कटल्यान्ड === स्कटल्यान्डले ६ मे २०२४ मा आफ्नो टोले घोषणा गर्यो।<ref name="SCO">{{cite web|url= https://www.icc-cricket.com/news/key-players-return-to-scotland-s-squad-for-t20-world-cup |title= Key players return to Scotland's squad for T20 World Cup |work=[[International Cricket Council]] |access-date=6 May 2024 |date=6 May 2024}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|RSA}} [[:en:Doug Watson (cricketer)|डोग वाटशन]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |नं !width=20%|खेलाडी !width=24%|जन्म मिति !width=6%|ब्याटिङ !width=20%|बलिङ तरिका !width=20%|घरेलुु टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान |- | ४४ || [[:en:Richie Berrington|रिचि बेरिङटन]] ([[captain (cricket)|c]]) || {{Birth date |1987|4|3|df=y}}<br>({{Age|1987|4|3|2024|5|6}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || [[:en:Clydesdale Cricket Club|क्लाडसडेल]] |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | १४ || [[:en:Oli Hairs|ओली ह्यारिस]] || {{Birth date |1991|4|14|df=y}}<br>({{Age|1991|4|14|2024|5|6}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || वाट्सोनियन |- | ४९ || [[:en:Michael Jones (cricketer)|माइकल जोन्स]] || {{Birth date |1998|1|5|df=y}}<br>({{Age|1998|1|5|2024|5|6}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || - |- | ९३ || [[:en:George Munsey|जर्ज मुन्से]] || {{Birth date |1993|2|21|df=y}}<br>({{Age|1993|2|21|2024|5|6}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || रोयल हाइ कोरस्टोरफाइन |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|विकेट किपर |- | ९ || [[:en:Matthew Cross (cricketer)|म्याथु क्रस]] ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1992|10|15|df=y}}<br>({{Age|1992|10|15|2024|5|6}} वर्ष) || दायाँ || - || [[:en:Heriot's Cricket Club|हेरिवट्स]] |- | २४ || [[:en:Charlie Tear|चार्ली टियर]] ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date|2004|6|12|df=y}}<br>({{Age|2004|6|12|2024|5|6}} वर्ष) || दायाँ || - || - |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउण्डर |- | ६६ || [[:en:Jack Jarvis (cricketer)|ज्याक जर्विस]] || {{Birth date |2003|5|29|df=y}}<br>({{Age|2003|5|29|2024|5|6}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || [[:en:The Grange Club|द ग्यारेन्ज]] |- | २९ || [[:en:Michael Leask|माइकल लिस्क]] || {{Birth date |1990|10|29|df=y}}<br>({{Age|1990|10|29|2024|5|6}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || फोरफारसायर |- | २१ || [[:en:Brandon McMullen|ब्रेन्डन म्याकमुलन]] || {{Birth date |1999|10|18|df=y}}<br>({{Age|1999|10|18|2024|5|6}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || रोयल हाइ कोरस्टोरफाइन |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | ४ || [[:en:Brad Currie|ब्राड कुरी]] || {{Birth date |1998|11|8|df=y}}<br>({{Age|1998|11|8|2024|5|6}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्टआर्म मिडियम फास्ट || - |- | ५० || [[:en:Safyaan Sharif|सफयान सरिफ]] || {{Birth date |1991|5|24|df=y}} <br>({{Age|1991|5|24|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || पर्थ डु कट |- | ६९ || [[:en:Chris Sole|क्रिस सोल]] || {{Birth date |1994|2|27|df=y}}<br>({{Age|1994|2|27|2024|5|6}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट || [[:en:The Grange Club|द ग्रेन्ज]] |- | ५८ || [[:en:Brad Wheal|ब्राड ह्विल]] || {{Birth date |1996|8|28|df=y}}<br>({{Age|1996|8|28|2024|5|6}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || - |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | १३ || [[:en:Chris Greaves (cricketer)|क्रिस ग्रेविस]] || {{Birth date|1990|10|12|df=y}}<br>({{Age|1990|10|12|2024|5|6}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म लेगब्रेक || [[:en:The Grange Club|द ग्रेन्ज]] |- | ५१ || [[:en:Mark Watt|मार्क वाट]] || {{Birth date |1996|7|29|df=y}}<br>({{Age|1996|7|29|2024|5|6}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || [[:en:Heriot's Cricket Club|हेरिवट्स]] |- |} ===समूह C=== === अफगानिस्तान === अफगानिस्तान ले ३० अप्रिल २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="AFG">{{Cite web |title=Afghanistan announce T20 World Cup 2024 squad |url=https://www.icc-cricket.com/news/afghanistan-announce-t20-world-cup-2024-squad |access-date=30 April 2024 |date=30 April 2024 |website=[[International Cricket Council]]}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|ENG}} जोनाथन ट्रोट {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |नं !width=20%|खेलाडी !width=24%|जन्म मिति !width=6%|ब्याटिङ !width=20%|बलिङ तरिका !width=20%|घरेलु टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान |- | १९ || राशिद खान ([[captain (cricket)|c]]) || {{Birth date |1998|9|20|df=y}}<br>({{Age|1998|9|20|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म लेगब्रेक || बन्दे अमिर ड्रयागन्स |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर्स |- | १८ || इब्राहिम जड्रान || {{Birth date|2001|12|12|df=y}}<br>({{Age|2000|12|12|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || काबुल इगल्स |- | १ || नजीवुल्लाह जड्रान || {{Birth date |1993|2|28|df=y}}<br>({{Age|1993|2|28|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म अफ स्पिन || स्पेङ्घर टाइगर्स |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|विकेटकिपर |- | २१ || रहमानुल्लाह गुरबाज ([[Wicketkeeper|wk]]) || {{Birth date |2001|11|28|df=y}}<br>({{Age|2001|11|28|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || – || काबुल इगल्स |- | ६३ || मोहम्मद इशाक ([[Wicketkeeper|wk]]) || {{Birth date |2005|2|1|df=y}}<br>({{Age|2005|2|1|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || – || बुस्ट डिफेन्डर्स |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउन्डर्स |- | ११ || करिम जनत || {{Birth date |1994|8|10|df=y}}<br>({{Age|1994|8|1०|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म फास्ट मिडियम || बन्दे अमिर ड्रयागन्स |- | १४ || गुलबादिन नैब || {{Birth date |1991|3|16|df=y}}<br>({{Age|1991|3|16|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || मिस ऐनाक नाइट्स |- | ९ || अजमतुल्लाह उमरजयी || {{Birth date |2000|3|24|df=y}}<br>({{Age|2000|3|24|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || मिस ऐनाक नाइट्स |- | ७ || मोहम्मद नबी || {{Birth date |1985|1|1|df=y}}<br>({{Age|1985|1|1|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफ स्पिन || काबुल इगल्स |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | ५६ || फरडिन अहमद || {{Birth date |1994|8|10|df=y}}<br>({{Age|1994|8|10|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्ट आर्म फास्ट मिडियम || स्पेङघर टाइगर्स |- | ५ || फजलहक फारुकी || {{Birth date |2000|9|22|df=y}}<br>({{Age|2000|9|22|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्टआर्म फास्ट मिडियम || बुस्ट डिफेन्डर्स |- | ७८ || नविन उलहक || {{Birth date|1999|9|23|df=y}}<br>({{Age|1999|9|23|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || काबुल इगल्स |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर्स |- | १५ || नसर अहमद || {{Birth date |2005|1|3|df=y}}<br>({{Age|2005|1|3|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्ट आर्म अर्थोडक्स || मिस ऐननक नाइट्स |- | १२ || नाङ्गिअलाई खरोटी || {{Birth date |2004|4|25|df=y}}<br>({{Age|2004|4|25|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || लृफ्टआर्म अर्थोडक्स || काबुल इगल्स |- | ८८ || मुजीव उर रहमान || {{Birth date |2001|3|28|df=y}}<br>({{Age|2001|3|28|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || हिन्दुकुस स्टार्स |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |अतिरिक्त खेलाडी <ref name="AFG" /> |- | २६ || सेडिकुल्ला अताल || {{Birth date |2001|8|12|df=y}}<br>({{Age|2001|8|12|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || – || काबुल इगल्स |- | ६८ || मोहम्मद सलिम || {{Birth date |2002|9|9|df=y}}<br>({{Age|2002|9|9|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट|| बुस्ट डिफेन्डर्स |- | ३ || हजरतुल्ला जजई || {{Birth date |1998|3|23|df=y}}<br>({{Age|1998|3|23|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्ट आर्म अर्थोडक्स || हिन्दकुस स्टार्स |- |} ---- === न्युजिल्यान्ड === न्युजिल्यान्ड ले २९ अप्रिल २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="NZ">{{Cite web|title=Williamson to lead experienced squad to ICC T20 World Cup|url=https://www.nzc.nz/news-items/williamson-to-lead-experienced-squad-to-icc-t20-world-cup/|access-date=29 April 2024|date=29 April 2024|website=[[New Zealand Cricket]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429030854/https://www.nzc.nz/news-items/williamson-to-lead-experienced-squad-to-icc-t20-world-cup/|archive-date=29 April 2024}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|NZL}} ग्रे स्टेड {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |नं !width=20%|खेलाडी !width=24%|जन्म मिति !width=6%|ब्याटिङ !width=20%|बलिङ तरिका !width=20%|घरेलु टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान |- | २२ || केन विलियमसन ([[captain (cricket)|c]]) || {{Birth date |1990|8|8|df=y}}<br>({{Age|1990|8|8|2024|4|29}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || नर्दन नाइट्स |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | ८० || मार्क चपम्यान || {{Birth date |1994|6|27|df=y}}<br>({{Age|1994|6|27|2024|4|29}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || अकल्यान्ड एसिज |- | २३ || ग्लेन फिलिप्स || {{Birth date |1996|12|6|df=y}}<br>({{Age|1996|12|6|2024|4|29}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || ओटागो भोल्ट्स |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|बिकेट किपर |- | १६ || फिन एलन ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1999|4|22|df=y}}<br>({{Age|1999|4|22|2024|4|29}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || अकल्यान्ड एसिज |- | ८८ || डेवोन कोनवे ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date|1991|7|8|df=y}}<br>({{Age|1991|7|8|2024|4|29}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म मिडियम || विलिङटन फायरबर्डस |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउन्डर्स |- | ४ || माइकल ब्रसवेल || {{Birth date |1991|2|14|df=y}}<br>({{Age|1991|2|14|2024|4|29}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || विलिङटन फाइरबर्ड |- | ७५ || ड्यारेल मिचेल || {{Birth date |1991|5|20|df=y}}<br>({{Age|1991|5|20|2024|4|29}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम || केन्टरकुरी किङ्स |- | ५० || जेम निसाम्स || {{Birth date |1990|9|17|df=y}}<br>({{Age|1990|9|17|2024|4|29}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट|| अकल्यान्ड एसिज |- | ८ || रचिन रबिन्द्र || {{Birth date |1999|11|18|df=y}}<br>({{Age|1999|11|18|2024|4|29}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || विलिङटन फायरबर्ड |- | ७४ || मिचेल सेन्टनर || {{Birth date |1992|2|5|df=y}}<br>({{Age|1992|2|5|2024|4|29}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || नर्दन नाइट्स |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | १८ || ट्रेन्ट बोल्ट || {{Birth date |1989|7|22|df=y}}<br>({{Age|1989|7|22|2024|4|29}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्टआर्म मिडियम || नर्दन नाइट्स |- | ६९ || लोक्की फर्गुसन || {{Birth date |1991|6|13|df=y}}<br>({{Age|1991|6|13|2024|4|29}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट || अकल्यान्ड एसिज |- | २१ || म्याट हेनरी || {{Birth date |1991|12|14|df=y}}<br>({{Age|1991|12|14|2024|4|29}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || केन्टबुरी किङ्स |- |३८ || टोली साउथी || {{Birth date |1988|12|11|df=y}}<br>({{Age|1988|12|11|2024|4|29}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || नर्दन नाइट्स |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | ६१ || इश सोढी || {{Birth date |1992|10|31|df=y}}<br>({{Age|1992|10|31|2024|4|29}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म लेगब्रेक || नर्दन नाइट्स |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |अतिरिक्त खेलाडी <ref name="NZ" /> |- | १४ || बेन सियर्स || {{Birth date |1998|2|11|df=y}}<br>({{Age|1998|2|11|2024|4|29}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || विलिङटन फायरबर्डस |- |} ---- ==== पपुवा न्युगेनी ==== पपुवा न्युगेनीले ७ मे २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="PNG">{{Cite web |date= 7 May 2024 |title= Papua New Guinea stick with experience in T20 World Cup 2024 squad |url= https://www.icc-cricket.com/news/papua-new-guinea-stick-with-experience-in-t20-world-cup-2024-squad |access-date=7 May 2024 |work=[[International Cricket Council]]}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|ZIM}} [[:en:Tatenda Taibu|टटेन्डा तैबु]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |नं !width=20%|खेलाडी !width=24%|जन्म मिति !width=6%|ब्याटिङ !width=20%|बलिङ तरिका !width=20%|घरेलु टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान र उपकप्तान |- | 13 || [[:en:Assad Vala|असद वेला]] ([[Captain (cricket)|c]]) || {{Birth date|1987|8|5|df=y}}<br>({{Age|1987|8|5|2024|5|7}} वर्ष)|| बायाँ|| राइटआर्म अफब्रेक || मरिनर्स |- | 92 || [[:en:Charles Amini|चार्लस अमिनी]] ([[Captain (cricket)#Vice-captain|vc]]) || {{Birth date |1992|4|14|df=y}}<br>({{Age|1992|4|14|2024|5|7}} वर्ष)|| बायाँ|| राइटआर्म लेगब्रेक || मडमेन |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | 34 || [[:en:Sese Bau|सेसे बाउ]] || {{Birth date|1992|6|23|df=y}}<br>({{Age|1992|6|23|2024|5|7}} वर्ष)|| बायाँ || राइटआर्म मिडियम || बल्याक बस |- | 44 || [[:en:Hiri Hiri|हिरि हिरि]] || {{Birth date |1995|5|1|df=y}}<br>({{Age|1995|5|1|2024|5|7}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || कस्सोवारिस |- | 6 || [[:en:Lega Siaka|लेगा सियका]] || {{Birth date|1992|12|21|df=y}}<br>({{Age|1992|12|21|2024|5|7}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म लेगब्रेक || कस्सोवारिस |- | 4 || [[:en:Tony Ura|टोनी उरा]] || {{Birth date |1989|10|15|df=y}}<br>({{Age|1989|10|15|2024|5|7}} वर्ष)|| दायाँ || - || बल्याक बस |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|विकेटकिपर |- | 45 || [[:en:Kiplin Doriga|किप्लिन डोरिगा]] ([[Wicket-keeper|wk]])|| {{Birth date|1995|9|18|df=y}}<br>({{Age|1995|9|18|2024|5|7}} वर्ष)|| दायाँ || - || मडमेन |- | 67 || [[:en:Hila Vare|हिला वरे]] ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |2001|8|10|df=y}}<br>({{Age|2001|8|10|2024|5|7}} वर्ष)|| बायाँ || - || कस्सोवारिस |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउन्डर |- | 14 || [[:en:Jack Gardner (cricketer)|ज्याकगार्डनर]]|| {{Birth date|2000|12|23|df=y}}<br>({{Age|2000|12|23|2024|5|7}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || मडमेन |- | 77 || [[:en:Chad Soper|चाड सोपर]] || {{Birth date |1991|11|19|df=y}}<br>({{Age|1991|11|19|2024|5|7}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || कस्सोवारिस |- | 2 || [[:en:Norman Vanua|नोरमन वनुआ]] || {{Birth date |1993|12|2|df=y}}<br>({{Age|1993|12|2|2024|5|7}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || बल्याक बस |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | 5 || [[:en:Semo Kamea|सेमो कमेआ]] || {{Birth date |2001|8|21|df=y}}<br>({{Age|2001|8|21|2024|5|7}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्टआर्म फास्ट || मरिनर्स |- | 16 || [[:en:Kabua Morea|कबुआ मोरिया]] || {{Birth date |1993|9|30|df=y}}<br>({{Age|1993|9|30|2024|5|7}} वर्ष)|| दायाँ || लेफ्टआर्म मिडियम || बल्याक बस |- | 8 || [[:en:Alei Nao|अलइ नाओ]] || {{Birth date|1993|12|9|df=y}}<br>({{Age|1993|12|9|2024|5|7}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || कस्सोवारिस |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | 75 || [[:en:John Kariko|जोन कारिको]] || {{Birth date |2004|1|16|df=y}}<br>({{Age|2004|1|16|2024|5|7}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्टआर्म अस्थोडक्स || मरिनर्स |} ---- ==== युगान्डा ==== युगान्डाले ६ मे २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="UGA">{{Cite web |date=2024-05-06 |title=Uganda name squad for historic T20 World Cup appearance |url= https://www.icc-cricket.com/news/uganda-name-squad-for-historic-t20-world-cup-appearance |access-date=2024-05-06 |work=[[International Cricket Council]]}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|IND}} [[:en:Abhay Sharma|अभय शर्मा]] {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |नं !width=20%|खेलाडी !width=24%|जन्म मिति !width=6%|ब्याटिङ !width=20%|बलिङ तरिका !width=20%|घरेलु टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान र उपकप्तान |- | 49 || [[:en:Brian Masaba|ब्रायन मसब]] ([[Captain (cricket)|c]]) || {{Birth date|1991|9|22|df=y}}<br>({{Age|1991|9|22|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || - |- | 22 || [[:en:Riazat Ali Shah|रियाजत अलि शाह]] ([[Captain (cricket)#Vice-captain|vc]]) || {{Birth date|1998|2|20|df=y}}<br>({{Age|1998|2|20|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || - |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | 37 || [[:en:Roger Mukasa|रोजर मुकासा]] ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1989|5|22|df=y}}<br>({{Age|1989|5|22|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || - |- | 82 || [[:en:Robinson Obuya|रोविनसन ओबुया]] || {{Birth date |2000|12|12|df=y}}<br>({{Age|2000|12|12|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ || - || - |- | 7 || [[:en:Ronak Patel|रोनक पटेल]] ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date|1988|8|18|df=y}}<br>({{Age|1988|8|18|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || - |- | 24 || [[:en:Simon Ssesazi|सिमोन सेसाजी]] || {{Birth date|1996|6|6|df=y}}<br>({{Age|1996|6|6|2024|5|6}} वर्ष)|| बायाँ || राइटआर्म स्लो || - |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|विकेटकिपर |- | 46 || [[:en:Fred Achelam|फ्रेड अकेलम]] ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |2001|1|27|df=y}}<br>({{Age|2001|1|27|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ || - || - |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउण्डर |- | 69 || [[:en:Alpesh Ramjani|अल्पेश रामजानी]] || {{Birth date |1994|9|24|df=y}}<br>({{Age|1994|9|24|2024|5|6}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || - |- | 8 || [[:en:Kenneth Waiswa|केन्नथ वाइसवा]] || {{Birth dqte|1998|11|11|df=y}}<br>({{Age|1998|11|11|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || - |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | 99 || [[:en:Bilal Hassan|बिलाल हसन]] || {{Birth date |1990|4|15|df=y}}<br>({{Age|1990|4|15|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || - |- | 39 || [[:en:Cosmas Kyewuta|कोसमोस केवुटा]] || {{Birth date |2001|12|28|df=y}}<br>({{Age|2001|12|28|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || - |- | 57 || [[:en:Juma Miyagi|जुमा मियागी]] || {{Birth date |2003|4|5|df=y}}<br>({{Age|2003|4|5|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || - |- | 19 || [[:en:Dinesh Nakrani|दिनेश नकर्नी]] || {{Birth date |1991|9|21|df=y}}<br>({{Age|1991|9|21|2024|5|6}} वर्ष)|| बायाँ || लेपुफ्टआर्म मिडियम || - |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | 14 || [[:en:Frank Nsubuga|फ्रेन्क नसुबुगा]] || {{Birth date |1980|8|20|df=y}}<br>({{Age|1980|8|20|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || - |- | 4 || [[:en:Henry Ssenyondo|हेनरी सेनयोन्डो]] || {{Birth date |1993|8|12|df=y}}<br>({{Age|1993|8|12|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || - |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |अतिरिक्त खेलाडी <ref name="UGA" /> |- | TBA || रोनाल्ड लुटाया || {{Birth date and (|2003|3|15|df=y}}<br>({{Age|2006|5|6|2024|5|6}} वर्ष)|| बायाँ || - || - |- | TBA || इन्नोसेन्ट मेवाजे || {{Birth date|2003|8|24|df=y}}<br>({{Age|2003|8|24|2024|5|6}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || - |- |} ---- ==== वेस्ट इन्डिज ==== वेस्टइन्डिजले ३ मे २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="WIN">{{Cite web |title=Co-hosts West Indies announce squad for T20 World Cup |url=https://www.icc-cricket.com/news/co-hosts-west-indies-announce-squad-for-t20-world-cup |access-date=3 May 2024 |date=3 May 2024 |work=[[International Cricket Council]]}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|WIN}} ड्यारेन सम्मी {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! नं !खेलाडी !जन्म मिति !ब्याटिङ !बलिङ तरिका ![[First-class cricket|FC]] टोली / [[Caribbean Premier League|CPL]] team |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान र उपकप्तान |- | ५२|| रोवमन पवेल ([[Captain (cricket)|c]]) || {{Birth date |1993|7|23|df=y}}<br>({{Age|1993|7|23|2024|5|3}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || जमाईका / बारबाडोस रोयल्स |- | ८|| अल्जारी जोसेफ ([[Captain (cricket)|vc]]) || {{Birth date |1996|11|20|df=y}}<br>({{Age|1996|11|20|2024|5|3}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म फास्ट || लिवार्ड आइसल्यान्ड / सेन्ट लुसिका किङ्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | २|| शिमरोन हेटमायर|| {{Birth date |1996|12|26|df=y}}<br>({{Age|1996|12|26|2024|5|3}} वर्ष)|| बायाँ || –|| गुयना / गुयना अमेजन वारियर्स |- | ५३|| ब्रेन्डन किङ्स|| {{Birth date |1994|12|16|df=y}}<br>({{Age|1994|12|16|2024|5|3}} वर्ष)|| दायाँ || –|| जमाईका / जमाईका तल्लावाह |- | ५०|| शेरफेन रुदरफोर्ड|| {{Birth date |1998|8|15|df=y}}<br>({{Age|1998|8|15|2024|5|3}} वर्ष)|| बायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || गुयना / सेन्ट किट एण्ड नेभिस प्याट्रिवट |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|विकेट किपर |- | २५|| जोनशन चार्लिज ([[Wicket-keeper|wk]])|| {{Birth date |1989|1|14|df=y}}<br>({{Age|1989|1|14|2024|5|3}} वर्ष)|| दायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || विनवार्ड आइसल्यान्ड / सेन्ट लुसिका किङ्स |- | ४|| साई होप ([[Wicket-keeper|wk]])|| {{Birth date |1993|11|10|df=y}}<br>({{Age|1993|11|10|2024|5|3}} वर्ष)|| दायाँ || –|| बारबाडोस / गुयना अमेजन वारियर्स |- | २९|| निकोलस पुरन ([[Wicket-keeper|wk]])|| {{Birth date |1994|10|2|df=y}}<br>({{Age|1994|10|2|2024|5|3}} वर्ष)|| बायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || त्रिनिदाद एण्ड टोबागो/ त्रिनबागो नाइट राइडर्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउन्डर्स |- | १०|| रोस्टोन चेस|| {{Birth date |1992|3|22|df=y}}<br>({{Age|1992|3|22|2024|5|3}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || बारबाडोस / सेन्ट लुसिका किङ्स |- | ९८|| जसोन होल्डर|| {{Birth date |1991|11|5|df=y}}<br>({{Age|1991|11|5|2024|5|3}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || बारबाडोस / बारबाडोस रोयल्स |- | १२|| आन्द्रे रसेल|| {{Birth date |1988|4|29|df=y}}<br>({{Age|1988|4|29|2024|5|3}} वर्ष)1|| दायाँ || राइटआर्म फास्ट || जमाइका / त्रिनबागो नाइट राइडर्स |- | १६|| रोमियो शेफर्ड|| {{Birth date |1994|11|26|df=y}}<br>({{Age|1994|11|26|2024|5|3}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || गुयना / गुयना अमेजन वारियर्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | ७०|| समार जोसेफ|| {{Birth date |1999|8|31|df=y}}<br>({{Age|1999|8|31|2024|5|3}} वर्ष)|| बायाँ || राइटआर्म फास्ट|| गुयना / गुयना अमेजन वारियर्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | ७|| अकिल होसेन|| {{Birth date |1993|4|25|df=y}}<br>({{Age|1993|4|25|2024|5|3}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || त्रिनिदाद एण्ड टोबागो/ त्रिनबागो नाइट राइडर्स |- | ६४|| गुदाकेस मोटी|| {{Birth date |1995|3|29|df=y}}<br>({{Age|1995|3|29|2024|5|3}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || गुयना / गुयना अमेजन बारियर्स |} ===समूह D=== ====बङ्गलादेश ==== बङ्गलादेश ले १४ मे २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="BAN">{{cite web |access-date= 14 May 2024 |title=Shanto to lead Bangladesh's squad for T20 World Cup |url=https://www.icc-cricket.com/news/shanto-to-lead-bangladesh-s-squad-for-t20-world-cup?sf188479758=1 |date= 14 May 2024 |website=International Cricket Council}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|SL}} चन्डिका हथुरुसिङ्गा {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! नं ! खेलाडी ! जन्म मिति ! ब्याटिङ ! बलिङ तरिका ![[Bangladesh Premier League|BPL]] टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान र उपकप्तान |- |- | ९९ || नाजमुल होसेन शन्तो ([[captain (cricket)|c]])|| {{Birth date |1998|8|25|df=y}}<br>({{Age|1998|8|25|2024|5|14}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || सैलहेट स्ट्राइकर |- | ३ || तास्किन अहमद ([[Captain (cricket)#Vice-captain|vc]]) || {{Birth date |1995|4|3|df=y}}<br>({{Age|1995|4|3|2024|5|14}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म फास्ट || दुरदन्तो ढाका |- |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | ३१ || तान्जिद हसन|| {{Birth date |2000|12|1|df=y}}<br>({{Age|2000|6|1|2024|5|14}} वर्ष) || बायाँ || – || चट्टोग्राम च्यालेन्जर्स |- | ७७|| ताउहिद हृदोय || {{Birth date |2000|12|4|df=y}}<br>({{Age|2000|12|4|2024|5|14}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || कोमिल्ला भिक्टोरियन्स |- | ५९ || सोम्य सरकार || {{Birth date |1993|2|25|df=y}}<br>({{Age|1993|2|25|2024|5|14}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म मिडियम || फोनचुन बरिसाल |- |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|विकेटकिपर |- | ५१|| जाकिर अली ([[Wicketkeeper|wk]]) || {{Birth date|1998|2|22|df=y}}<br>({{Age|1998|2|22|2024|5|14}} वर्ष) || दायाँ || — || कोमिला भिक्टोरियन्स |- | १६ || लिट्टोन दास ([[Wicketkeeper|wk]]) || {{Birth date |1994|10|13|df=y}}<br>({{Age|1994|10|13|2024|5|14}} वर्ष) || दायाँ || — || कोमिल्ला भिक्टोरियन्स |- |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउज्डर्स |- | ३० || महमुदुल्ला || {{Birth date |1986|2|4|df=y}}<br>({{Age|1986|2|4|2024|5|14}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || फोरचुन बरिसाल |- | ७५ || शाकिब अल हसन || {{Birth date |1987|3|24|df=y}}<br>({{Age|1987|3|24|2024|5|14}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्ट आर्म अर्थोडक्स || रङगापुर राइडर्स |- | ५५ || मेहेदी हसन || {{Birth date |1994|12|12|df=y}}<br>({{Age|1994|12|12|2024|5|14}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || रङगापुर राइडर्स |- |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | ६०|| तानविर स्लाम || {{Birth date |1996|10|25|df=y}}<br>({{Age|1996|10|25|2024|5|14}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्ट आर्म अर्थोडक्स || कोमिला भिक्टोरियन्स |- | २२ || रिशाद होसेन || {{Birth date |2002|7|15|df=y}}<br>({{Age|2002|7|15|2024|5|14}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म लेगब्रेक || कोमिला भिक्टोरियन्स |- |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|'''पेसर''' |- | ९० || मुस्ताफिजुर रहमान || {{Birth date |1995|9|6|df=y}}<br>({{Age|1995|9|6|2024|5|14}} वर्ष) || बायाँ|| लेफ्ट आर्म फास्ट मिडियम || कोमिला भिक्टोरियन्स |- | ४७ || शोरिफुल स्लाम || {{Birth date |2001|6|3|df=y}}<br>({{Age|2001|6|3|2024|5|14}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्ट आर्म मिडियम फास्ट || दुरदन्तो ढाका |- | ४१|| तान्जिम हसन साकिब || {{Birth date |2002|10|20|df=y}}<br>({{Age|2002|10|20|2024|5|14}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || सैलहेट स्ट्राइकर्स |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |अतिरिक्त खेलाडी <ref name="BAN" /> |- | ८८|| अफिफ होसेन || {{Birth date |1999|9|22|df=y}}<br>({{Age|1999|9|22|2024|5|14}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || खुलना टाइगर्स |- | ९१|| हसन महमुद || {{Birth date |1999|10|12|df=y}}<br>({{Age|1999|10|11|2024|5|14}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट || रङ्गपुर राइडर्स |- |} ---- ==== नेपाल ==== नेपालले १ मे २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="NEP">{{Cite web |date= 5 May 2024 |title= Nepal put forward strong squad on T20 World Cup return |url= https://www.icc-cricket.com/news/nepal-put-forward-squad-in-t20-world-cup-return |access-date=5 May 2024 |work=[[International Cricket Council]]}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|IND}} मोन्टी देसाई {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! नं ! खेलाडी ! जन्म मिति ! ब्याटिङ ! बलिङ तरिका ! [[:en:Nepal T20 League|घरेलु]] टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान |- | १७ || [[रोहितकुमार पौडेल]] ([[Captain (cricket)|c]]) || {{Birth date |2002|9|2|df=y}}<br> ({{Age|2002|9|2|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || बिराटनगर सुपर किङ्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | १४ || [[कुशल भुर्तेल]] || {{Birth date |1997|1|22|df=y}} <br> ({{Age|1997|1|22|2024|5|1}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म लेगब्रेक || लुम्बिनी अल स्टार |- | २१ || [[सन्दीप जोरा]] || {{Birth date |2001|10|22|df=y}}<br> ({{Age|2001|10|22|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || – || जनकपुर रोयल्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|विकेट किपर |- | १६ || [[अनिल साह]] ([[wicketkeeper|wk]]) || {{Birth date |1998|11|17|df=y}}<br> ({{Age|1998|11|17|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || लुम्बिनी अल स्टार |- | ९ || [[आसिफ शेख]] ([[wicketkeeper|wk]]) || {{Birth date |2001|1|22|df=y}}<br> ({{Age|2001|1|22|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || – || पोखरा एभेन्जर्स |- |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउन्डर |- | १५ || [[गुलसन झा]] || {{Birth date|2006|2|17|df=y}} <br> ({{Age|2006|2|17|2024|5|1}} वर्ष)|| बायाँ || राइटआर्म मिडियम || लुम्बिनी अल स्टार |- | २ || [[कुशल मल्ल ]] || {{Birth date |2004|3|5|df=y}}<br> ({{Age|2004|3|5|2024|5|1}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्ट आर्म अर्थोडक्स || पोखरा एभेन्जर्स |- | ४५ || [[दीपेन्द्र सिंह ऐरी]] || {{Birth date |2000|1|24|df=y}}<br> ({{Age|2000|1|24|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || लुम्बिनी अल स्टार |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | ९४ || [[कमल सिंह ऐरी]] || {{Birth date |2000|12|19|df=y}}<br> ({{Age|2000|12|19|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || काठमाडौँ नाइट्स |- | १३ || [[अविनाश बोहरा]] || {{Birth date |1997|7|30|df=y}}<br> ({{Age|1997|7|30|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम || काठमाडौँ नाइट्स |- | ३३ || [[करन केसी]] || {{Birth date |1991|10|10|df=y}}<br> ({{Age|1991|10|10|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम || फारवेस्ट युनाइटेड |- | ३७ || [[प्रतिश जीसी]] || {{Birth date |2004|5|22|df=y}}<br> ({{Age|2004|5|22|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्टआर्म मिडियम || पोखरा एभेन्जर्स |- | १० || [[सोमपाल कामी]] || {{Birth date |1996|2|2|df=y}}<br> ({{Age|1996|2|2|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम || जनकपुर रोयल्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | ८ || [[सागर ढकाल]]|| {{Birth date |2001|1|12|df=y}}<br> ({{Age|2001|1|12|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || - |- | २७ || [[ललित राजवंशी]] || {{Birth date|1999|2|27|df=y}}<br> ({{Age|1999|2|27|2024|5|1}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || जनकपुर रोयल्स |- |} ---- ====नेदरल्यान्ड==== नेदरल्यान्ड ले १३ मे २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="NED">{{Cite web |date=13 May 2024 |title=Big names miss out as Netherlands announce squad for T20 World Cup |url=https://www.icc-cricket.com/news/big-names-miss-out-as-netherlands-announce-squad-for-t20-world-cup |access-date= 13 May 2024 |work=[[International Cricket Council]]}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|SA}} रायन कुक {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! scope="col" width="5%" |नं !width=20%|खेलाडी !width=24%|जन्म मिति !width=6%|ब्याटिङ !width=20%|बलिङ तरिका !width=20%|घरेलु टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान |- | 35 || [[:en:Scott Edwards (cricketer)|स्कट एडवार्ड]] ([[Captain (cricket)|c]], [[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1996|8|23|df=y}}<br>({{Age|1996|8|23|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || [[:en:SV Kampong|एसभि कामपोङ]] |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | 72 || [[:en:Sybrand Engelbrecht (cricketer)|स्याब्रान्ड इङ्गलब्रेक्ट]] || {{Birth date|1988|9|15|df=y}}<br>({{Age|1988|9|15|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || [[:en:Voorburg Cricket Club|वुरबर्ग]] |- | 55 || [[:en:Michael Levitt (cricketer)|माइकल लिभिट]] || {{Birth date|2003|6|19|df=y}}<br>({{Age|2003|6|19|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || [[:en:Voorburg Cricket Club|वुरबर्ग]] |- | 4 || [[:en:Max O'Dowd|म्याक्स ओ दाउद]] || {{Birth date |1994|3|4|df=y}}<br>({{Age|1994|3|4|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म लेगब्रेक || [[:en:SV Kampong|एस भप कामपोङ]] |- | 7 || [[:en:Vikramjit Singh|वक्रमजित सिंह]] || {{Birth date |2003|1|9|df=y}}<br>({{Age|2003|1|9|2024|5|13}} वर्ष)|| बायाँ || राइटआर्म मिडियम || [[:en:VRA Amsterdam|भिआरए]] |- | 25 || [[:en:Teja Nidamanuru|तेजा नपदामनरु]] || {{Birth date |1994|8|22|df=y}}<br>({{Age|1994|8|22|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || [[:en:VRA Amsterdam|भिआरए]] |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|विकेटकिपर |- | 34 || [[:en:Wesley Barresi|वेस्ले बरेसी]] ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1984|5|3|df=y}}<br>({{Age|1984|5|3|2024|5|13}} वर्ष)|| Right|| राइटआर्म अफब्रेक || [[:en:HBS Craeyenhout|एचबिएस]] |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउन्डर |- | 5 || [[:en:Bas de Leede|बस डे लिडे]] || {{Birth date|1999|11|15|df=y}}<br>({{Age|1999|11|15|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || [[:en:Durham County Cricket Club|दुरहम]] |- | 11 || [[:en:Tim Pringle|टोली प्रिङगल]] || {{Birth date |2002|8|29|df=y}}<br>({{Age|2002|8|29|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || [[:en:Northern Districts men's cricket team|नर्दन डिस्टिक्स]] |- | 66 || [[:en:Saqib Zulfiqar|सकिब जुल्फकर]]¹ || {{Birth date |1997|3|28|df=y}}<br>({{Age|1997|3|28|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म लेगब्रेक || पन्जाब सिसिआर |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | 23 || [[:en:Vivian Kingma|विविन किङ्मा]] || {{Birth date |1994|10|23|df=y}}<br>({{Age|1994|10|23|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || [[:en:Voorburg Cricket Club|वुरबर्ग]] |- | 1 || [[:en:Kyle Klein|केल केलिन]]² || {{Birth date |2001|7|3|df=y}}<br>({{Age|2001|7|3|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || [[:en:HBS Craeyenhout|एचबिएस]] |- | 17 || [[:en:Logan van Beek|लोगन वान बिक]] || {{Birth date |1990|9|7|df=y}}<br>({{Age|1990|9|7|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || [[:en:Wellington cricket team|विलिङटन]] |- | 47 || [[:en:Paul van Meekeren|पल वान मेकेरन]] || {{Birth date|1993|1|15|df=y}}<br>({{Age|1993|1|15|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || वेस्टर्न सुपर मरे सिसि |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | 88 || [[:en:Aryan Dutt|आर्यन दत्त]] || {{Birth date |2003|5|17|df=y}}<br>({{Age|2003|5|17|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || [[:en:Hermes DVS|हेरमिस]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |अतिरिक्त खेलाडी <ref name="NED2" /> |- | 15 || [[:en:Ryan Klein|रियान केलिन]]³ || {{Birth date |1997|6|15|df=y}}<br>({{Age|1997|6|15|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम फास्ट || [[:en:Voorburg Cricket Club|वुरबर्ग]] |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |हटाइएको खेलाडीहरू |- | 33 || [[:en:Daniel Doram|डेनिल डोरम]]¹ || {{Birth date |1997|10|13|df=y}}<br>({{Age|1997|10|13|2024|5|13}} वर्ष)|| बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || [[:en:Leeward Islands cricket team|लिवार्ड आइसल्यान्ड]] |- | 12 || [[:en:Fred Klaassen|फ्रेड क्लासेन]]² || {{Birth date |1992|11|13|df=y}}<br>({{Age|1992|11|13|2024|5|13}} वर्ष)|| दायाँ || लेफ्टआर्म मिडियम फास्ट || [[:en:Kent County Cricket Club|केन्ट]] |} ¹[[:en:Daniel Doram|डेनिल डोरम]] लाई चोटका कारण प्रतिस्थापन गरेर [[:en:Saqib Zulfiqar|सकिब जुल्फकर]]लाई लिइयो।<ref name="NED2">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/injuries-force-two-changes-to-netherlands-t20-wo%E0%A5%83%E0%A4%A7rld-cup-squad |title=Injuries force two changes to Netherlands’ T20 World Cup squad |access-date=22 May 2024 |work=International Cricket Council |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529014942/https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/injuries-force-two-changes-to-netherlands-t20-wo%E0%A5%83%E0%A4%A7rld-cup-squad |archive-date=29 May 2024 }}</ref> ²[[:en:Kyle Klein|केल केलिन]]लाई चोटका कारण अतिरिक्त खेलाडी बाट प्रतिस्थापन गरेर [[:en:Fred Klaassen|फ्रेड क्लासेन]] लाई लिइयो।<ref name="NED2"/> ³[[:en:Ryan Klein|रियान क्लासेन]] लाई अतिरिक्त खेलाडी मा थपियो।।<ref name="NED2"/> ---- ==== दक्षिण अफ्रिका ==== दक्षिण अफ्रिका ले ३० अप्रिल २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="SA">{{cite web |url=https://cricket.co.za/proteas-mens-squad-named-for-2024-t20-world-cup/ |title=Proteas men’s squad named for 2024 T20 World Cup |work=[[Cricket South Africa]] |access-date=30 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240811054157/https://cricket.co.za/proteas-mens-squad-named-for-2024-t20-world-cup/ |archive-date=11 August 2024 }}</ref> '''कोच''': {{flagicon|SA}} रोब वाल्टर {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! नं !खेलाडी !जन्म मिति !ब्याटिङ !बलिङ तरिका ![[First-class cricket|FC]] टोली / [[SA20]] टोली |- style="background:#B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान |- | ४ || एडेन मारकरम ([[Captain (cricket)|c]]) || {{Birth date|1994|10|4|df=y}}<br>({{Age|1994|10|4|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || टाइटन्स / सनराइजर्स इन्टर्न केप |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटिङ |- | १७ || रेजा हेन्डरिक्स || {{Birth date |1989|8|14|df=y}}<br>({{Age|1989|8|14|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || ईम्पेरियल लायन्स / जोबुर्ग सुपर किङ्स |- | १० || डेविड मिलर || {{Birth date |1989|6|10|df=y}}<br>({{Age|1989|6|10|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म स्पिन || डोल्फिन / पर्ल रोयल्स |- | ४४ || रायन रिकेल्टन || {{Birth date |1996|7|11|df=y}}<br>({{Age|1996|7|11|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || इम्पेरियल लायन्स / एआई केपटाउन |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|विकेट किपर |- | १२ || क्विन्टन डिकक ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1992|12|17|df=y}}<br>({{Age|1992|12|17|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || टाइटन्स / डर्बन सुपर जायन्टणस |- | ४५ || हेनरिक क्लासेन ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1991|7|30|df=y}}<br>({{Age|1991|7|30|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || टाइटन्स / डर्बन सुपर जायन्ट्स |- | ३० || त्रिस्टान स्टब्स ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |2000|8|14|df=y}}<br>({{Age|2000|8|14|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफस्पिन || वारियर्स / सनराइजर्स इस्टर्न केप |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउन्डर |- | ७० || मार्को जेनसन || {{Birth date |2000|5|1|df=y}}<br>({{Age|2000|5|1|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ ||लृफ्टआर्म फास्ट || वारियर्स / सनराइजर्स इस्टर्न केप |- | १६ || केशव महाराज || {{Birth date |1990|2|7|df=y}}<br>({{Age|1990|2|7|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || डोल्फिन्स / डर्बन सुपर जायन्ट्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | ४१ || ओटनिल बार्टमेन || {{Birth date |1993|3|18|df=y}}<br>({{Age|1993|3|18|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || डोल्फिन्स / सनराइजर्स इस्टर्न केप |- | ६२ || गेराल्ड कोत्जी || {{Birth date |2000|10|2|df=y}}<br>({{Age|2000|10|2|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट || टाइटन्स / जोबर सुपर किङ्स |- | २० || एनरिच नर्टजे || {{Birth date |1993|11|16|df=y}}<br>({{Age|1993|11|16|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट || वारियर्स / प्रेटोरिया क्यापिटल्स |- | २५ || कागिसो राबाडा || {{Birth date |1995|5|25|df=y}}<br>({{Age|1995|5|25|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट || इम्पेरियल लायन्स / एमआई केप टाउन |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | ७७ || बिजोर्न फर्टुइन || {{Birth date |1994|10|21|df=y}}<br>({{Age|1994|10|21|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || इम्पेरियल लायन्स / पार्ल रोयल्स |- | २६ || तबरेज शम्सी || {{Birth date |1990|2|18|df=y}}<br>({{Age|1990|2|18|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || टाइटन्स / पार्ल रोयल्स |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |अतिरिक्त खेलाडी <ref name="SA" /> |- | ७१ ||नन्द्रे बर्गर || {{Birth date |1995|8|11|df=y}}<br>({{Age|1995|8|11|2024|4|30}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म फास्ट || वेस्टर्न प्रोभिन्स / जोबर्ग सुपर किङ्स |- | २२ ||लुङ्गी एङगिडी || {{Birth date |1996|3|29|df=y}}<br>({{Age|1996|3|29|2024|4|30}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट || टाइटन्स / पार्ल रोयल्स |- |} ---- ==== श्रीलङ्का ==== श्रीलङ्का ले ९ मे २०२४ मा टोली घोषणा गर्यो।<ref name="SL">{{Cite web |date= 9 May 2024 |title= Sri Lanka name star-studded squad for ICC Men's T20 World Cup 2024 |url= https://www.icc-cricket.com/news/sri-lanka-name-star-studded-squad-for-icc-men-s-t20-world-cup-2024?sf188382583=1 |access-date=9 May 2024 |work=[[International Cricket Council]]}}</ref> '''कोच''': {{flagicon|ENG}} कृष सिल्भरउड {| class="sortable" style="width:85%;" border="0" cellspacing="2" cellpadding="2" |- style="background:#aad0ff;" ! नं !खेलाडी !जन्म मिति !ब्याटिङ !बलिङ तरिका ![[First-class cricket|FC]] टोली / [[Lanka Premier League|LPL]] टोली |- |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|कप्तान र उपकप्तान |- | ४९ || वानिन्दु हर्सरङ्गा ([[captain (cricket)|c]]) || {{Birth date |1997|7|29|df=y}}<br>({{Age|1997|7|29|2024|5|9}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म लेगब्रेक || कोलम्बो / विलभ केन्डी |- | ७२ || चरिथ असलङ्का ([[Vice Captain (cricket)|vc]]) || {{Birth date|1997|6|29|df=y}}<br>({{Age|1997|6|29|2024|5|9}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || सिंहालिज / जफना किङ्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|ब्याटर |- | १८ || पथुम निसङ्का || {{Birth date |1998|5|18|df=y}}<br>({{Age|1998|5|18|2024|5|9}} वर्ष) || दायाँ || - || नोन्देस्क्रिप्ट / कोलम्बो |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|विकेट किपर |- | १३ || कुसल मेन्डिस ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1995|2|2|df=y}} <br>({{Age|1995|2|2|2024|5|9}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म लेग ब्रेक || - / दम्बुला थण्डर |- | २३ || सदिरा समराविक्रमा ([[Wicket-keeper|wk]]) || {{Birth date |1995|8|30|df=y}}<br>({{Age|1995|8|30|2024|5|9}} वर्ष)|| दायाँ || - || तमिल युनियन / दम्बुला थण्डर |- |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|अलराउज्डर |- | ७५ || धनन्जय डे सिल्भा || {{Birth date|1991|9|6|df=y}}<br>({{Age|1991|9|6|2024|5|9}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || तमिल युनियन / दम्बुला थण्डर |- | ६९ || एन्जेलो म्याथुज || {{Birth date |1987|6|2|df=y}}<br>({{Age|1987|6|2|2024|5|9}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म मिडियम || - / विलभ केन्डी |- | २१ || कमिन्दु मेन्डिस || {{Birth date |1998|9|30|df=y}}<br>({{Age|1998|9|30|2024|5|9}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स, राइटआर्म अफब्रेक || कोलम्बो / विलभ केन्डी |- | ७ || दसुन सनका || {{Birth date |1991|9|9|df=y}}<br>({{Age|1991|9|9|2024|5|9}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म मिडियम || सिङहालिज स्पोर्ट्स / गल्ले मार्वल्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|पेसर |- | ५ || दुशमन्था चमिरा || {{Birth date |1992|1|11|df=y}}<br>({{Age|1992|1|11|2024|5|9}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म फास्ट || - / विलभ केन्डी |- | ९८ || दिलशान मधुशंका || {{Birth date |2000|9|18|df=y}}<br>({{Age|2000|9|18|2024|5|9}} वर्ष)|| दायाँ || लेफ्टआर्म फास्ट मिडियम || कोल्ट्स / जफना किङ्स |- | ८१ || मथिसा पथिराना || {{Birth date |2002|12|18|df=y}}<br>({{Age|2002|12|18|2024|5|9}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट || नन्देस्क्रिप्ट्स / कोलम्बो स्ट्राइकर |- | ५३ || नुवान तुसारा || {{Birth date |1994|8|6|df=y}} <br>({{Age|1994|8|6|2024|5|9}} वर्ष)|| दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || - / जफना किङ्स |- style="background: #B2FFFF;" ! colspan=6|स्पिनर |- | ६१ || महिस तिक्षणा || {{Birth date |2000|8|1|df=y}}<br>({{Age|2000|8|1|2024|5|9}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म अफब्रेक || - / जफना किङ्स |- | १ || दुनिथ विल्लालागे || {{Birth date |2003|1|9|df=y}}<br>({{Age|2003|1|9|2024|5|9}} वर्ष) || बायाँ || लेफ्टआर्म अर्थोडक्स || कोल्ट्स / जफना किङ्स |- style="background:#aad0ff;" ! colspan="6" |अतिरिक्त खेलाडी <ref name="SL" /> |- | ५४ || भानुका राजापाक्ष || {{Birth date |1991|10|24|df=y}}<br>({{Age|1991|10|24|2024|5|9}} वर्ष) || बायाँ || राइटआर्म मिडियम || - / गल्ले मार्वल्स |- | ७८ || असिथ फरनाण्डो || {{Birth date |1997|7|31|df=y}}<br>({{Age|1997|7|31|2024|5|9}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || कोलम्बो / जफना किङ्स |- | ६७ || जनिथ लियानगे || {{Birth date |1995|7|12|df=y}}<br>({{Age|1995|7|12|2024|5|9}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म फास्ट मिडियम || रगामा / दम्बुला थण्डर |- | ५५ || विजयकान्त वियासकान्त || {{Birth date|2001|12|5|df=y}}<br>({{Age|2001|12|5|2024|5|9}} वर्ष) || दायाँ || राइटआर्म लेग ब्रेक || तमिल युनियन / जफना किङ्स |} ==समूह चरण== ===समूह A=== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=15| स्थिति !width=15| टोली !width=20 | खेल !width=20 | जित !width=20 | हार !width=20 | नतिजा बिहिन !width=20 | अङ्क !width=20 | नेट रन रेट !width=200 | छनौट |- style="background:#ccffcc;" | १ || {{cr|IND}} || ४ || ३ || ० || १ || '''७''' || +१.१३७ ||rowspan = "2"|सुपर ८ चरणमा प्रवेश |- style="background:#ccffcc;" | २ || {{cr|USA}} || ४ || २ || १ || १ || '''५''' || +०.१२७ |- | ३ || {{cr|PAK}} || ४ || २ || २ || ० || '''४''' || +०.२९४||rowspan = "3"|समूह चरणबाट बाहिरिएको |- | ४ ||{{cr|CAN}} || ४ || १ || २ || १ || '''३''' || -०.४९३ |- | ५ || {{cr|IRE}} || ४ || ० || ३ || १ || '''१''' || -१.२९३ |- |} ===म्याच विवरण=== {{Single-innings cricket match | date = १ जुन २०२४ | time = | night = y | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = १९४/५ (२० ओभर) | runs1 = [[:en:Navneet Dhaliwal|नवनित ढलिवाल]] ६१ (४५) | wickets1 = [[:en:Harmeet Singh Baddhan|हर्मित सिंह]] १/२७ (४ ओभर) | score2 = १९७/३ (१७.४ ओभर) | runs2 = [[:en:Aaron Jones (cricketer)|आरोन जोन्स]] ९४[[not out|*]] (४०) | wickets2 = [[:en:Dillon Heyliger|दिलोन हेलिगर]] १/१९ (३ ओभर) | result = अमेरिका ७ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415701.html Scorecard] | venue = [[:en:Grand Prairie Stadium|ग्राण्ड प्रेरी स्टेडियम]], [[:en:Dallas|डेलस]], [[:en:Texas|टेक्सस]] | umpires = [[:en:Richard Illingworth|रिचर्ड ईलिङवर्थ]] ({{flagicon|ENG}}) र [[:en:Sharfuddoula|श्रफुदुल्ला]] ({{flagicon|BAN}}) | motm =[[:en:Aaron Jones (cricketer)|आरोन जोन्स]] (USA) | toss = अमेरिकाले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match1}}'''म्याच १''' | notes = यो प्रतियोगिता बाट [[:en:United States national cricket team|अमेरिका]] र [[:en:Canada national cricket team|क्यानडा]] टि२० वर्ल्डकप डेव्यू गरेको। }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ९६ (१६ ओभर) | runs1 = गरेथ डेलानी २६ (१६) | wickets1 = हार्दिक पाण्डेय ३/२७ (४ ओभर) | score2 = ९७/२ (१२.२ ओभर) | runs2 = रोहित शर्मा ५२ (३७) | wickets2 = बेन्जामिन ह्वाइट १/६ (१ ओभर) | result = भारत ८ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415708.html Scorecard] | venue = [[:en:Eisenhower Park|आइसनहोवर पार्क]], [[:en:East Meadow|इस्ट मिडो]], [[:en:New York (state)|न्युयोर्क ]] | umpires = क्रिस ग्याफेनी ({{flagicon|NZ}})र एलेक्स वर्फ ({{flagicon|ENG}}) | motm = जसप्रित बुमराह (भारत) | toss = भारतले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match8}}'''म्याच ८''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = १५९/७ (२० ओभर) & १३/१ (सुपर ओभर) | runs1 = बाबर आजम ४४ (४३) & इफ्तिखर अहमद ४ (३) | wickets1 = नोसतुश केन्जिगे ३/३० (४ ओभर) & सौरभ नेत्रवल्कर १/९ (सुपर ओभर) | score2 = १५९/३ (२० ओभर) & १८/१ (सुपर ओभर) | runs2 = मोनांक पटेल ५० (३८) & आरोन जोन्स ११ (६) | wickets2 = मोहम्मद अमिर १/२५ (४ ओभर) & मोहम्मद आमिर ०/१८ (सुपर ओभर) | result = अमेरिका सुपर ओभरमा ५ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415711.html Scorecard] | venue = [[:en:Grand Prairie Stadium|ग्राण्ड प्रेरी स्टेडियम]], [[:en:Dallas|डेलस]], [[:en:Texas|टेक्सास]] | umpires = माइकल गोच ({{flagicon|ENG}}) र अलाउदिप पलेकर ({{flagicon|SA}}) | motm = मोनांक पटेल (अमेरिका) | toss = अमेरिकाले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | round = '''म्याच ११''' | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ७ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = १३७/७ (२० ओभर) | runs1 = निकोलस किरटन ४९ (२५) | wickets1 = ब्यारि म्याकार्थी २/२४ (४ ओभर) | score2 = १२५/७ (२० ओभर) | runs2 = मार्क अडैर ३४ (२४) | wickets2 = जेरेमी गोरडन २/१६ (४ ओभर) | result = क्यानडा १२ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415713.html Scorecard] | venue = [[:en:Eisenhower Park|आइसेनहाेवर पार्क]], [[:en:East Meadow|इस्ट मिडो]], [[:en:New York (state)|न्युयोर्क]] | umpires = रिचर्ड किटलबोराेज ({{flagicon|ENG}}) र साम नोगाजास्की ({{flagicon|AUS}}) | motm = निकोलस किरटन (क्यानडा) | toss = आयरल्यान्डले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match13}}'''म्याच १३''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ९ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = ११९ (१९ ओभर) | runs1 = रिसभ पन्त ४२ (३१) | wickets1 = नसिम शाह ३/२१ (४ ओभर) | score2 = ११३/७ (२० ओभर) | runs2 = मोहम्मद रिजवान ३१ (४४) | wickets2 = जसप्रित बुमराह ३/१४ (४ ओभर) | result = भारत ६ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415719.html Scorecard] | venue = [[:en:Eisenhower Park|आइनेसहोयर पार्क]], [[:en:East Meadow|इस्ट मिडो]], [[:en:New York (state)|न्युयोर्क]] | umpires = रिचर्ड इलिङवर्थ ({{flagicon|ENG}}) र रड टुकर ({{flagicon|AUS}}) | motm = जसप्रित बुमराह (भारत) | toss = पाकिस्तान ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match19}}'''म्याच १९''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ११ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = १०६/७ (२० ओभर) | runs1 = आरोन जोनसन ५२ (४४) | wickets1 = मोहम्मद आमिर २/१३ (४ ओभर) | score2 = १०७/३ (१७.३ ओभर) | runs2 = मोहम्मद रिजवान ५३* (५३) | wickets2 = डिलोन हेलिङ्गर २/१८ (४ ओभर) | result = पाकिस्तान ७ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415722.html Scorecard] | venue = [[:en:Eisenhower Park|आइनेसहोयर पार्क]], [[:en:East Meadow|इस्ट मिडो]], [[:en:New York (state)|न्युयोर्क]] | umpires = कुमार धरमसेना ({{flagicon|SL}}) र एड्रिएन होल्डस्टोक ({{flagicon|SA}}) | motm = मोहम्मद आमिर (पाकिस्तान) | toss = पाकिस्तान ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match202}}'''म्याच २२''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १२ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ११०/८ (२० ओभर) | runs1 = नीतिस कुमार (२७ (२३) | wickets1 = अर्शदिप सिंह (भारत) | score2 = १११/३ (१८.२ ओभर) | runs2 = सूर्यकुमार यादव ५०* (४९) | wickets2 = सौरभ नेत्रवलकर २/१८ (४ ओभर) | result = भारत ७ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415725.html Scorecard] | venue = [[:en:Eisenhower Park|आइसेनहाेवर पार्क]], [[:en:East Meadow|इस्ट मिडो]], [[:en:New York (state)|न्युयोर्क]] | umpires = कुमार धरमसेना ({{flagicon|SL}}) र पल राइफल ({{flagicon|AUS}}) | motm = अर्शदिप सिंह (भारत) | toss = भारतले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match205}}'''म्याच २५''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १४ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|IRE}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = खेल नभएको। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415730.html Scorecard] | venue = [[:en:Central Broward Park|सेन्टर ब्रोवार्ड पार्क]], [[:en:Lauderhill|लाउडरहिल]], [[:en:Florida|फ्लोरिडा]] | umpires = श्रफुदुल्ला ({{flagicon|BAN}}) र रड टुकर ({{flagicon|AUS}}) | motm = | toss = टस नभएको। | rain = वर्षाका कारण खेल सम्भव नभएको। | round = {{anchor|match30}}'''म्याच ३०''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १५ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = खेल नखेलिएको। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415733.html Scorecard] | venue = [[:en:Central Broward Park|सेन्टर ब्रोवार्ड पार्क]], [[:en:Lauderhill|लाउडरहिल]], [[:en:Florida|फ्लोरिडा]] | umpires = रिचर्ड केटलबोरोज ({{flagicon|ENG}}) र श्रफदुल्ला ({{flagicon|BAN}}) | motm = | toss = टस नभएको। | rain = वर्षाका कारण खेल सम्भव नभएको। | round = '''म्याच ३३''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १६ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = १०६/९ (२० ओभर) | runs1 = गरेथ डेलानी ३१ (१९) | wickets1 = इमाद वासिम ३/८ (४ ओभर) | score2 = १११/७ (१८.५ ओभर) | runs2 = बाबर आजम ३२ (३४) | wickets2 = ब्यारी म्याकार्थी ३/१५ (४ ओभर) | result = पाकिस्तान ३ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415736.html Scorecard] | venue = [[:en:Central Broward Park|सेन्टर ब्रोवार्ड पार्क]], [[:en:Lauderhill|लाउडरहिल]], [[:en:Florida|फ्लोरिडा]] | umpires = क्रिस ग्पाफेनी ({{flagicon|NZ}}) र रड टुकर ({{flagicon|AUS}}) | motm = शाहिन शाह अफ्रिदी (पाकिस्तान) | toss = पाकिस्तान ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | notes = | round = '''म्याच ३६''' }} ===समूह B=== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=15| स्थिति !width=15| टोली !width=20 | खेल !width=20 | जित !width=20 | नतिजा बिहिन !width=20 | टाइ !width=20 | अङ्क !width=20 | नेट रन रेट !width=200 | छनौट |- style="background:#ccffcc;" | १ || {{cr|AUS}} || ४ || ४ || ० || ० || '''८''' || +२.७९१ ||rowspan = "2"|सुपर ८ चरणमा प्रवेश |- style="background:#ccffcc;" | २ || {{cr|ENG}} || ४ || २ || १ || १ || '''५''' || +३.६११ |- | ३ || {{cr|SCO}} || ४ || २ || १ || १ || '''५''' || +१.२५५||rowspan = "3"|समूह चरणबाट बाहिरिएको |- | ४ ||{{cr|NAM}} || ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || -२.५८५ |- | ५ || {{cr|OMA}} || ४ || ० || ४ || ० || '''०''' || +३.०६२ |} ===म्याच विवरण=== {{Single-innings cricket match | date = २ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|OMA}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १०९ (१९.४ ओभर) & १०/१ (सुपर ओभर) | runs1 = खालिद कैल ३४ (३९) & डेविड वेसे १३ (४) | wickets1 = रुबेन ट्रम्पेलम्यान ४/२१ (४ ओभर) & विलाल खान ०/२१ (१ ओभर) | score2 = १०९/६ (२० ओभर) & २१/० (सुपर ओभर) | runs2 = जान फ्राइलिङ्क ४५ (४८) & अकिब इलियास ७ (२) | wickets2 = मेान खान ३/७ (३ ओभर) & डेविड वैसे १ /१० (१ ओभर) | result = म्याच टाई नामिबिया सुपर ओभरमा विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415703.html Scorecard] | venue = [[:en:Kensington Oval|केनसिनटन ओभल]], [[:en:Bridgetown|ब्रिजटाउन]], [[:en:Barbados|बारबाडोस]] | umpires = जयरमन मदनगोपाल ({{flagicon|IND}}) र जोल विलसन ({{flagicon|WIN}}) | motm = डेविड वेसे (नामिबिया) | toss = नामिबियाले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = '''म्याच ३''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ४ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ९०/० (१०) | runs1 = माइकल जोन्स ४५* (३०) | wickets1 = मार्क उड ०/११ (२ ओभर) | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = नतिजा बिहिन। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415706.html Scorecard] | venue = [[:en:Kensington Oval|किनसिनटोन ओभल]], [[:en:Bridgetown|ब्रिजटाउन]], [[:en:Barbados|बार्बडोस]] | umpires = नीतिन मेनन ({{flagicon|IND}}) र आसिफ याकुब ({{flagicon|PAK}}) | motm = | toss = स्कटल्यान्डले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो। | rain = वर्षाका कारण खेल अबरुद्ध। | round = '''म्याच ६''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = १६४/५ (२० ओभर) | runs1 = मार्कस स्टोइनिस ६७* (३६) | wickets1 = मेहरान खान २/३८ (४ ओभर) | score2 = १२५/९ (२० ओभर) | runs2 = आयान खान ३६ (३० ओभर) | wickets2 = मार्कस स्टोइनिस ३/१९ (३ ओभर) | result = अस्ट्रेलिया ३९ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415710.html Scorecard] | venue = [[:en:Kensington Oval|किनसिनटोन ओभल]], [[:en:Bridgetown|ब्रिजटाउन]], [[:en:Barbados|बार्बाडोस]] | umpires = जोल विलसन ({{flagicon|WIN}}) र आसिफ याकुव ({{flagicon|PAK}}) | motm = मार्कस स्टोइनिस (अस्ट्रेलिया) | toss = ओमानले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = '''म्याच १०''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = १५५/९ (२० ओभर) | runs1 = गेरहनर्ड इरसमस ५२ (३१) | wickets1 = ब्रड ह्विल ३/३३ (४ ओभर) | score2 = १५७/५ (१८.३ ओभर) | runs2 = रिची बेरिङटोन ४७* (३५) | wickets2 = गेरहार्ड इरसमस २/२९ (४ ओभर) | result = स्कटल्यान्ड ५ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415712.html Scorecard] | venue = [[:en:Kensington Oval|किन्सिनटोन ओभल]], [[:en:Bridgetown|ब्रिजटाउन]], [[:en:Barbados|बरबाडोस]] | umpires = नीतिन मेनन ({{flagicon|IND}}) र जयरमन मदनगोपाल ({{flagicon|IND}}) | motm = माइकल लिस्क (स्कटल्यान्ड) | toss = नामिबियाले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो। | round = '''म्याच १२''' | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ८ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = २०१/७ (२० ओभर) | runs1 = डेविड वार्नर ३९ (१६) | wickets1 = कृष जोर्डन २/४४ (४ ओभर) | score2 = १६५/६ (२० ओभर) | runs2 = जोस बटलर ४२ (२८) | wickets2 = प्याट कमिन्स २/२३ (४ ओभर) | result = अस्ट्रेलिया ३६ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415717.html Scorecard] | venue = [[:en:Kensington Oval|केनसिङटोन ओभल]], [[:en:Bridgetown|ब्रिजटाउन]], [[:en:Barbados|बारबाडोस]] | umpires = नीतिन मेनन ({{flagicon|IND}}) र जोल विलसन ({{flagicon|WIN}}) | motm = आडम जम्पा (अस्ट्रेलिया) | toss = इङ्ल्यान्डले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match17}}'''म्याच १७''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ९ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|OMA}} | team2 = {{cr|SCO}} | score1 = १५०/७ (२० ओभर) | runs1 = प्रतीक अठवाले ५४ (४०) | wickets1 = सफयान सरिफ २/४० (४ ओभर) | score2 = १५३/३ (१३.१ ओभर) | runs2 = ब्रेन्डन म्याकमुलन ६१ (३१) | wickets2 = बिलाल खान १/१२ (२.१ ओभर) | result = स्कटल्यान्ड ७ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match1415720.html Scorecard] | venue = [[:en:Sir Vivian Richards Stadium|सर विविन रिचर्ड स्टेडियम]], [[:en:North Sound, Antigua|नर्थ साउन्ड]], [[:en:Antigua|एन्टिगुवा]] | umpires = क्रिस ब्राउन ({{flagicon|NZ}}) र अलाउदिन पलेकर ({{flagicon|SA}}) | motm = ब्रेन्डन म्याकमुलन (स्कटल्यान्ड) | toss = ओमनले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match20}}'''म्याच २०''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ११ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|NAM}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = ७२ (१७ ओभर) | runs1 = गिरार्ड एरसमस ३६ (४३) | wickets1 = आडम जम्पा ४/१२ (४ ओभर) | score2 = ७४/१ (५.४ ओभर) | runs2 = ट्राविस हेड ३४ (१७) | wickets2 = डेविड वेसे १/१५ (१ ओभर) | result = अस्ट्रेलिया ९ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415724.html Scorecard] | venue = [[:en:Sir Vivian Richards Stadium|सर विविन रिचर्ड स्टेडियम]], [[:en:North Sound, Antigua|नर्थ साउन्ड]], [[:en:Antigua|एन्टिगुवा]] | umpires = नीतिन मेनन ({{flagicon|IND}}) र रसिद रियाज ({{flagicon|PAK}}) | motm = आडम जम्पा (अस्ट्रेलिया) | toss = अस्ट्रेलिया ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match24}}'''म्याच २४''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १३ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|OMA}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ४७ (१३.२ ओभर) | runs1 = शोयव खान ११ (२३) | wickets1 = आदिल रशिद ४/११ (४ ओभर) | score2 = ५०/२ (३.१ ओभर) | runs2 = जोस बट्लर २४* (४) | wickets2 = कालेमुल्ला १/१० (१ ओभर) | result = इङ्ल्यान्ड ८ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415727.html Scorecard] | venue = [[:en:Sir Vivian Richards Stadium|सर विविन रिचर्ड स्टेडियम]], [[:en:North Sound, Antigua|नर्थ साउण्ड]], [[:en:Antigua|एन्टिगुवा]] | umpires = लङटोन रुसेसे ({{flagicon|ZIM}}) र आसिफ याकुब ({{flagicon|PAK}}) | motm = आदिल रशिद (इङ्ल्यान्ड) | toss = इङ्ल्यान्डले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match28}}'''म्याच २८''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १५ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|NAM}} | score1 = १२२/५ (१० ओभर) | runs1 = ह्यारी ब्रुक ४७ (२०) | wickets1 = रुबेन ट्रम्पलमेन २/३१ (२ ओभर) | score2 = ८४/३ (१० ओभर) <br> लक्ष्य १२६ | runs2 = माइकल वान लिङगेन ३३ (२९) | wickets2 = जोफ्रा आर्चर १/१५ (२ ओभर) | result = इङ्ल्यान्ड ४१ रनले विजयी। (DLS) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415734.html Scorecard] | venue = [[:en:Sir Vivian Richards Stadium|सर विविन रिचर्ड स्टेडियम]], [[:en:North Sound, Antigua|नर्थ साउण्ड]], [[:en:Antigua|एन्टिगुवा]] | umpires = एड्रिएन होल्डस्टोक ({{flagicon|SA}}) र लङटोन रुसेरे ({{flagicon|ZIM}}) | motm = ह्यारी ब्रुक (इङ्ल्यान्ड) | toss = नामिबियाले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = वर्षाका कारण नामिबियालाई १० ओभरमा १२६ रनको लक्ष्य निर्धारण गरियो। | notes = | round = '''म्याच ३४''' }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १५ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|SCO}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = १८०/५ (२० ओभर) | runs1 = ब्रेन्डन म्याकमुलन ६० (३४) | wickets1 = ग्लेन म्याक्सवेल २/४४ (४ ओभर) | score2 = १८६/५ (१९.४ ओभर) | runs2 = ट्राविस हेड ६८ (४९) | wickets2 = मार्क वाट २/३४ (४ ओभर) | result = अस्ट्रेलिया ५ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415735.html Scorecard] | venue = [[:en:Daren Sammy Cricket Ground|ड्यारेज सम्मी क्रिकेट ग्राउन्ड]], [[:en:Gros Islet|ग्रोस आइलेट]], [[:en:Saint Lucia|सेन्ट लुसिया]] | umpires = माइकल गोच ({{flagicon|ENG}}) र आसिफ याकुब ({{flagicon|PAK}}) | motm = मार्कस स्टोइनिस (अस्ट्रेलिया) | toss = अस्ट्रेलिया ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | notes = | round = '''म्याच ३५''' }} ===समूह C=== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=15| स्थिति !width=15| टोली !width=20 | खेल !width=20 | जित !width=20 | हार !width=20 | नतिजा बिहिन !width=20 | अङ्क !width=20 | नेट रन रेट !width=200 | छनौट |- style="background:#ccffcc;" | १ || {{cr|WIN}} || ४ || ४ || ० || ० || '''८''' || +३.२५७ ||rowspan = "2"|सुपर ८ चरणमा प्रवेश |- style="background:#ccffcc;" | २ || {{cr|AFG}} || ४ || ३ || १ || ० || '''६''' || +१.८३५ |- | ३ || {{cr|NZ}} || ४ || २ || २ || ० || '''४''' || +०.४१५||rowspan = "3"|समूह चरणबाट बाहिरिएको |- | ४ ||{{cr|UGA}} || ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || -४.५१० |- | ५ || {{cr|PNG}} || ४ || ० || ४ || ० || '''०''' || -१.२६८ |} ===म्याच विवरण=== {{Single-innings cricket match | date = २ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = १३६/८ (२० ओभर) | runs1 = सेसे वाउ ५० (४३) | wickets1 = आन्द्रे रशेल २/१९ (३ ओभर) | score2 = १३७/५ (१९ ओभर) | runs2 = रोस्टन चेस ४२* (२७) | wickets2 = असद वाला २/२८ (४ ओभर) | result = वेस्ट इन्डिज ५ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415702.html Scorecard] | venue = [[:en:Providence Stadium|प्रोभिडेन्स स्टेडियम]], [[:en:Georgetown, Guyana|जर्जटाउन]], [[:en:Guyana|गुयना]] | umpires = एड्रिन होल्डस्टोक ({{flagicon|SA}}) र राशिद रियाज ({{flagicon|PAK}}) | motm = रोस्टन चेस (वेस्ट इन्डिज) | toss = वेस्ट इन्डिजले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = '''म्याच २''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|UGA}} | score1 = १८३/५ (२० ओभर) | runs1 = रहमानुल्लाह गुरबाज ७६ (४५) | wickets1 = ब्रेन मसाबा २/२१ (४ ओभर) | score2 = ५८ (१६ ओभर) | runs2 = रोविन्सन ओबुय १४ (२५) | wickets2 = फझलहक फारुखी ५/९ (४ ओभर) | result = अफगानिस्तान १२५ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415705.html Scorecard] | venue = [[:en:Providence Stadium|प्रोभिडेन्स स्टेडियम]], [[:en:Georgetown, Guyana|जर्जटाउन]], [[:en:Guyana|गुयाना]] | umpires = कुमार धरमसेना ({{flagicon|SL}}) र आसान राजा ({{flagicon|PAK}}) | motm = फझलहक फारुकी (अफगानिस्तान) | toss = युगान्डाले टस जितेर बलिङ रोज्यो। | rain = | round = '''म्याच ५''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|UGA}} | score1 = ७७ (१९.१ ओभर) | runs1 = हिरि हिरि १५ (१९) | wickets1 = फ्राङ्क सुबुगा २/४ (४ ओभर) | score2 = ७८/७ (१८.२ ओभर) | runs2 = रियाजत अलि शाह ३३ (५६) | wickets2 = अली नाओ २/१६ (४ ओभर) | result = युगान्डा ३ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415709.html Scorecard] | venue = [[:en:Providence Stadium|प्रोभिडेन्स स्टेडियम]], [[:en:Georgetown, Guyana|जर्जटाउन]], [[:en:Guyana|गुयना]] | umpires = एड्रिएन होल्डस्टोक ({{flagicon|SA}}) र रसिद रियाज ({{flagicon|PAK}}) | motm = रियाजत अलि शाह (युगान्डा) | toss = युगान्डाले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = '''म्याच ९''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ७ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = १५९/६ (२० ओभर) | runs1 = रहमनुल्ला गुरबाज ८० (५६) | wickets1 = ट्रेन्ट बोल्ट २/२२ (४ ओभर) | score2 = ७५ (१५.२ ओभर) | runs2 = ग्लेन फिलिप १८ (१८) | wickets2 = फजलहक फारुकी ४/१७ (३.२ ओभर) | result = अफगानिस्तान ८४ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415714.html Scorecard] | venue = [[:en:Providence Stadium|प्रोभिडेन्स स्टेडियम]], [[:en:Georgetown, Guyana|जर्जटाउन]], [[:en:Guyana|गुयना]] | umpires = कुमार धरमसेना ({{flagicon|SL}}) र आसान राजा ({{flagicon|PAK}}) | motm = रहमनुल्ला गुरबाज (अफगानिस्तान) | toss = न्युजिल्यान्ड ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match14}}'''म्याच १४''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ८ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|UGA}} | score1 = १७३/५ (२० ओभर) | runs1 = जोनसन चाल्स ४४ (२२) | wickets1 = ब्रेन मसाबा २/३१ (४ ओभर) | score2 = ३९ (१२ ओभर) | runs2 = जुमा मियागी १३ (२०) | wickets2 = अकिल हुसेन ५/११ (४ ओभर) | result = वेष्ट इन्डिज १३४ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415718.html Scorecard] | venue = [[:en:Providence Stadium|प्रोभिडेन्स स्टेडियम]], [[:en:Georgetown, Guyana|जर्जटाउन]], [[:en:Guyana|गुयना]] | umpires = कुमार धरमसेना ({{flagicon|SL}}) र रसिद रियाज ({{flagicon|PAK}}) | motm = अकिल हुसेन (वेष्ट इन्डिज) | toss = वेष्ट इन्डिजले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match18}}'''म्याच १८''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १२ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = १४९/९ (२० ओभर) | runs1 = शेरफेन रुदरफोर्ड ६८* (३९) | wickets1 = ट्रेन्ट बोल्ट ३/१६ (४ ओभर) | score2 = १३६/९ (२० ओभर) | runs2 = ग्लेन फिलिप ४० (३३) | wickets2 = अल्जारी जोसेफ ४/१९ (४ ओभर) | result = वेस्ट इन्डिज १३ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415726.html Scorecard] | venue = [[:en:Brian Lara Cricket Academy|ब्रेन लारा क्रिकेट एकेडेमी]], [[:en:San Fernando, Trinidad and Tobago|सान फरनाण्डो]], [[:en:Trinidad|त्रिनिदाद]] | umpires = आसान राजा ({{flagicon|PAK}}) र एलेक्स वर्फ ({{flagicon|ENG}}) | motm = शेरफेन रुदरफोर्ड (वेस्ट इन्डिज) | toss = न्युजिल्यान्ड ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match206}}'''म्याच २६''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १३ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|AFG}} | score1 = ९५ (१९.५ ओभर) | runs1 = किप्लिन डोरिगा २६ (३२) | wickets1 = फजलहक फारुकी ३/१६ (४ ओभर) | score2 = १०१/३ (१५.१ ओभर) | runs2 = गुलबादिन नैब ४९ (३६) | wickets2 = सेमो कमिया १/१६ (३ ओभर) | result = अफगानिस्तान ७ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415729.html Scorecard] | venue = [[:en:Brian Lara Cricket Academy|ब्रेन लारा क्रिकेट एकेडेमी]], [[:en:San Fernando, Trinidad and Tobago|सान फरनाण्डो]], [[:en:Trinidad|त्रिनिदाद]] | umpires = माइकल गोच ({{flagicon|ENG}}) र एलेक्स वर्फ ({{flagicon|ENG}}) | motm = फजलहक फारुकी (अफगानिस्तान) | toss = अफगानिस्तान ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match209}}'''म्याच २९''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १४ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = ४० (१८.४ ओभर) | runs1 = केन्नथ वेसवा ११ (१८) | wickets1 = टोली साउथी ३/४ (४ ओभर) | score2 = ४१/१ (५.२ ओभर) | runs2 = डेवोन कोनवे २२* (१५) | wickets2 = रियाजत अलि शाह १/१० (१ ओभर) | result = न्युजिल्यान्ड ९ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415732.html Scorecard] | venue = [[:en:Brian Lara Cricket Academy|ब्रेन लारा क्रिकेट एकेडेमी]], [[:en:San Fernando, Trinidad and Tobago|सान फरनाण्डो]], [[:en:Trinidad|त्रिनिदाद]] | umpires = रिचर्ड इलिङवर्थ ({{flagicon|ENG}}) र पल राइफल ({{flagicon|AUS}}) | motm = टोली साउथी (न्युजिल्यान्ड) | toss = न्युजिल्यान्ड ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = '''म्याच ३२''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १७ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|PNG}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = ७८ (१९.४ ओभर) | runs1 = चार्ल्स अमिनी १७ (२५) | wickets1 = लोक्की फरगुसन ३/० (४ ओभर) | score2 = ७९/३ (१२.२ ओभर) | runs2 = डेवोन कोनवे ३५ (३२) | wickets2 = कबुवा मोरिया २/४ (२.२ ओभर) | result = न्युजिल्यान्ड ७ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415739.html Scorecard] | venue = [[:en:Brian Lara Cricket Academy|ब्रेन लारा क्रिकेट एकेडेमी]], [[:en:San Fernando, Trinidad and Tobago|सान फरनाण्डो]], [[:en:Trinidad|त्रिनिदाद]] | umpires = पल राइफल ({{flagicon|AUS}}) र लङटोन रुसेरे ({{flagicon|ZIM}}) | motm = लोक्की फरगुन (न्युजिल्यान्ड) | toss = न्युजिल्यान्ड ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | notes = | round = '''म्याच ३९''' }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १७ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|AFG}} | score1 = २१८/५ (२० ओभर) | runs1 = निकोलस पुरन ९८ (५३) | wickets1 = गुलबादिन नैब २/१४ (२ ओभर) | score2 = ११४ (१६.२ ओभर) | runs2 = इब्राहिम जड्रान ३८ (२८) | wickets2 = ओबेड म्याककोय ३/१४ (३ ओभर) | result = वेस्ट इन्डिज १०४ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415740.html Scorecard] | venue = [[:en:Daren Sammy Cricket Ground|डरेन समी क्रिकेट ग्राउन्ड]], [[:en:Gros Islet|ग्रोस आइलेट]], [[:en:Saint Lucia|सेन्ट लुसिया]] | umpires = क्रिस ब्राउन ({{flagicon|NZ}}) र लङटोन रुसेरे ({{flagicon|SA}}) | motm = निकोलस पुरन (वेस्ट इन्डिज) | toss = अफगानिस्तान ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | notes = | round = '''म्याच ४०''' }} ===समूह D=== {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=15| स्थिति !width=15| टोली !width=20 | खेल !width=20 | जित !width=20 | हार !width=20 | टाइ !width=20 | अङ्क !width=20 | नेट रन रेट !width=200 | छनौट |- style="background:#ccffcc;" | १ || {{cr|SA}} || ४ || ४ || ० || ० || '''८''' || +०.४७० ||rowspan = "2"|सुपर ८ चरणमा प्रवेश |- style="background:#ccffcc;" | २ || {{cr|BAN}} || ४ || ३ || १ || ० || '''६''' || +०.६१६ |- | ३ || {{cr|SL}} || ४ || १ || २ || १ || '''३''' || +०.८६३||rowspan = "3"|समूह चरणबाट बाहिरिएको |- | ४ ||{{cr|NED}} || ४ || १ || ३ || ० || '''२''' || -१.३५८ |- | ५ || {{cr|NEP}} || ० || ० || ० || ० || '''०''' || -०.५४२ |} ===खेल विवरण=== {{Single-innings cricket match | date = ३ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = ७७ (१९.१ ओभर) | runs1 = कुशल मेन्डिज १९ (३०) | wickets1 = एनरिच नर्टजी ४/७ (४ ओभर) | score2 = ८०/४ (१६.२ ओभर) | runs2 = क्विन्टन डिकक २० (२७) | wickets2 = वनिन्दु हसरंगा२/२२ (३.२ ओभर) | result = दक्षिण अफ्रिका ६ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415704.html Scorecard] | venue = [[:en:Eisenhower Park|इसेनहोयर पार्क]], [[:en:East Meadow|इस्ट मिडो]], [[:en:New York (state)|न्युयोर्क ]] | umpires = क्रिस ब्राउन ({{flagicon|NZ}}) र रिचर्ड केटलबोरोज ({{flagicon|ENG}}) | motm = एनरिच टर्टजी (दक्षिण अफ्रिका) | toss = श्रीलङ्काले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो। | rain = | round = '''म्याच ४''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ४ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १०६ (१९.२ ओभर) | runs1 = रोहित पौडेल ३५ (३७) | wickets1 = लोगन भान बिक ३/१८ (३.२ ओभर) | score2 = १०९/४ (१८.४ ओभर) | runs2 = म्याक्स ओदावद ५४* (४८) | wickets2 = दिपेन्द्र सिंह ऐरी १/६ (२ ओभर) | result = नेदरल्यान्ड ६ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415707.html Scorecard] | venue = [[:en:Grand Prairie Stadium|ग्राण्ड प्रेरि स्टेडियम]], [[:en:Dallas|डेलस]], [[:en:Texas|टेक्सास]] | umpires = लङटोन रुसेरे ({{flagicon|ZIM}}) र रड टुकर ({{flagicon|AUS}}) | motm = टोली प्रिङ्गल (नेदरल्यान्ड) | toss = नेदरल्यान्डसले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = '''म्याच ७''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ७ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = १२४/९ (२० ओभर) | runs1 = पाथुम निशंमा ४७ (२८) | wickets1 = मुस्ताफिजुर रहमान ३/१७ (४ ओभर) | score2 = १२५/८ (१९ ओभर) | runs2 = ताविद हृदोय ४० (२०) | wickets2 = नुवान तुसारा ४/१८ (४ ओभर) | result = बङ्गलादेश २ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415715.html Scorecard] | venue = [[:en:Grand Prairie Stadium|ग्राण्ड प्रेरि स्टेडियम]], [[:en:Dallas|डेलस]], [[:en:Texas|टेक्सास]] | umpires = माइकल गोच ({{flagicon|ENG}}) र पल राइफल ({{flagicon|AUS}}) | motm = रिशाद हुसेन (बङ्गलादेश) | toss = बङ्गलादेश ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match15}}'''म्याच १५''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ८ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|NED}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = १०३/९ (२० ओभर) | runs1 = स्याब्रेन्ड इङगलब्रिच ४० (४५) | wickets1 = ओटनिल बार्टमेन ४/११ (४ ओभर) | score2 = १०६/६ (१८.५ ओभर) | runs2 = डेविड मिलर ५९ (५१) | wickets2 = विविन किङमा २/१२ (४ ओभर) | result = दक्षिण अफ्रिका ४ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415716.html Scorecard] | venue = [[:en:Eisenhower Park|आइनेसहाेयर पार्क]], [[:en:East Meadow|इस्ट मिडो]], [[:en:New York (state)|न्युयोर्क]] | umpires = क्रिस ग्याफेनी ({{flagicon|NZ}}) र श्रफदुल्ला ({{flagicon|BAN}}) | motm = डेविड मिलर (दक्षिण अफ्रिका) | toss = दक्षिण अफ्रिकाले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match16}}'''म्याच १६''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १० जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = ११३/६ (२० ओभर) | runs1 = हेनरिक क्लासेन ४६ (४४) | wickets1 = तान्जिम हसन साकिब ३/१८ (४ ओभर) | score2 = १०९/७ (२० ओभर) | runs2 = ताविद हृदोय ३७ (३४) | wickets2 = केशव महाराज ३/२७ (४ ओभर) | result = दक्षिण अफ्रिका ४ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415721.html Scorecard] | venue = [[:en:Eisenhower Park|आइनेसहोयर पार्क]], [[:en:East Meadow|इस्ट मिडो]], [[:en:New York (state)|न्युयोर्क]] | umpires = रिचर्ड इलिङवर्थ ({{flagicon|ENG}}) र साम नोगास्की ({{flagicon|SA}}) | motm = हेनरिक क्लासेन (दक्षिण अफ्रिका) | toss = दक्षिण अफ्रिकाले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match201}}'''म्याच २१''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ११ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = खेल नखेलिएको। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415723.html Scorecard] | venue = [[:en:Central Broward Park|सेन्टर ब्रोवार्ड पार्क]], [[:en:Lauderhill|लाउडर हिल]], [[:en:Florida|फ्लोरिडा]] | umpires = क्रिस ग्याफेनी ({{flagicon|NZ}}) र रिचर्ड इलिङवर्थ ({{flagicon|ENG}}) | motm = | toss = टस नभएको। | rain = वर्षाका कारण खेल सम्भव नभएको। | round = {{anchor|match203}}'''म्याच २३''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १३ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = १५९/५ (२० ओभर) | runs1 = शाकिब अल हसन ६४* (४६) | wickets1 = पल वान मिकिरन १/१५ (४ ओभर) | score2 = १३४/८ (२० ओभर) | runs2 = सिब्रन्ड इङगलब्रिच ३३ (२२) | wickets2 = रिशाद हुसेन ३/३३ (४ ओभर) | result = बङ्गलादेश २५ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415728.html Scorecard] | venue = [[:en:Arnos Vale Stadium|आर्नोस वाले स्टेडियम]], [[:en:Kingstown|किङ्सटाउन]], [[:en:Saint Vincent (Saint Vincent and the Grenadines)|सेन्ट भिसेन्ट]] | umpires = क्रिस ब्राउन ({{flagicon|NZ}}) र जयरमन मदनगोपाल ({{flagicon|IND}}) | motm = शाकिब अल हसन (बङ्गलादेश) | toss = नेदरल्यान्ड ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | round = {{anchor|match27}}'''म्याच २७''' | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १४ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = ११५/७ (२० ओभर) | runs1 = रेजा हेन्ड्रिक्स ४३ (४९) | wickets1 = कुशल भुर्तेल ४/१९ (४ ओभर) | score2 = ११४/७ (२० ओभर) | runs2 = आशिफ शेख ४२ (४९) | wickets2 = तबरेज शम्सी ४/१९ (४ ओभर) | result = दक्षिण अफ्रिका १ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415731.html Scorecard] | venue = [[:en:Arnos Vale Stadium|आर्नोस वाले स्टेडियम]], [[:en:Kingstown|किङ्सटाउन]], [[:en:Saint Vincent (Saint Vincent and the Grenadines)|सेन्ट भिसेन्ट]] | umpires = जयरमन मदनगोपाल ({{flagicon|IND}}) र जोल विलसन ({{flagicon|WIN}}) | motm = तबरेज शम्सी (दक्षिण अफ्रिका) | toss = नेपालले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | round = '''म्याच ३१''' | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १६ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १०६ (१९.३ ओभर) | runs1 = शाकिब अल हसन १७ (२२) | wickets1 = सोमपाल कामी २/१० (३ ओभर) | score2 = ८५ (१९.२ ओभर) | runs2 = कुशल मल्ल २७ (४०) | wickets2 = तान्जिम हसन साकिब ४/७ (४ ओभर) | result = बङ्गलादेश २१ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415737.html Scorecard] | venue = [[:en:Arnos Vale Stadium|आर्नोस वाले स्टेडियम]], [[:en:Kingstown|किङ्सटाउन]], [[:en:Saint Vincent (Saint Vincent and the Grenadines)|सेन्ट भिसेन्ट]] | umpires = साम नागास्की ({{flagicon|AUS}}) र आसान राजा ({{flagicon|PAK}}) | motm = जान्जिम हसन साकिब (बङ्गलादेश) | toss = नेपालले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | notes = | round = '''म्याच ३७''' }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १६ जुन २०२४ | time= | daynight = | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|NED}} | score1 = २०१/६ (२० ओभर) | runs1 = चरिथ असलंका ४६ (२१) | wickets1 = लोगन वान बिक २/४५ (४ ओभर) | score2 = ११८ (१६.४ ओभर) | runs2 = माइकल लेभिट ३१ (२३) | wickets2 = नुवान तुषारा ३/२४ (३.४ ओभर) | result = श्रीलङ्का ८३ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415738.html Scorecard] | venue = [[:en:Daren Sammy Cricket Ground|ड्यारेन सम्मी क्रिकेट ग्राउन्ड]], [[:en:Gros Islet|ग्रस आइसलेट]], [[:en:Saint Lucia|सेन्ट लुसिया]] | umpires = अलाउदिन पलेकर ({{flagicon|SA}}) र एलेक्स वर्फ ({{flagicon|ENG}}) | motm = चरिथ असलङ्का (श्रीलङ्का) | toss = नेदरल्यान्डले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = | notes = | round = '''म्याच ३८''' }} ==सुपर ८== {| class="wikitable" |- ! rowspan=2|छनोट ! colspan=2|सुपर ८ |- ! समूह १ ! समूह २ |- |rowspan="4" style="text align:center"| ''' [[#समूह चरण|समूह चरण]] बाट छनौट'''<br /><small>(शिर्ष ८ टोली)</small> | {{cr|IND}} <small></small> | {{cr|USA}} <small></small> |- | {{cr|AUS}} <small></small> | {{cr|ENG}} <small></small> |- | {{cr|AFG}} <small></small> | {{cr|WIN}} <small></small> |- | {{cr|BAN}} <small></small> | {{cr|SA}} <small></small> |} === समूह १ === {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=15| स्थिति !width=15| टोली !width=20 | खेल !width=20 | जित !width=20 | हार !width=20 | टाइ !width=20 | अङ्क !width=20 | नेट रन रेट !width=200 | छनौट |- style="background:#ccffcc;" | १ || {{cr|IND}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || +२.०१७ ||rowspan = "2"|नकआउट चरणमा प्रवेश |- style="background:#ccffcc;" | २ || {{cr|AFG}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || -०.३०५ |- | ३ || {{cr|AUS}} || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || -०.३३१||rowspan = "2"|सुपर ८ चरणबाट बाहिरिएको |- | ४ ||{{cr|BAN}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || -१.७०९ |- |} ===खेल विवरण=== {{Single-innings cricket match | date = २० जुन २०२४ | time= | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|AFG}} | score1 = १८१/८ (२० ओभर) | runs1 = सूर्यकुमार यादव ५३ (२८) | wickets1 = राशिद खान ३/२६ (४ ओभर) | score2 = १३४ (२० ओभर) | runs2 = अझमतुल्ला ओमरजायी २६ (२०) | wickets2 = जसप्रित बुमराह ३/७ (४ ओभर) | result = भारत ४७ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415743.html Scorecard] | venue = [[:en:Kensington Oval|किङ्सटन ओभल]], [[:en:Bridgetown|ब्रिजटाउन]] | umpires = [[:en:Paul Reiffel|पल राइफल]] ({{flagicon|AUS}}) र [[:en:Rod Tucker|रड टुकर]] ({{flagicon|AUS}}) | motm = सूर्यकुमार यादव (भारत) | toss = भारतले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो। | round = '''म्याच ४३''' }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २० जुन २०२४ | time= | night = y | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = १४०/८ (२० ओभर) | runs1 = नाजमुल होसेन सन्तो ४१ (३६) | wickets1 = प्याट कमिन्स ३/२९ (४ ओभर) | score2 = १००/२ (११.२ ओभर) | runs2 = डेविड वार्नर ५३[[not out|*]] (३५) | wickets2 = रिशाद होसेन २/२३ (३ ओभर) | result = अस्ट्रेलिया २८ रनले विजयी ([[:en:Duckworth–Lewis–Stern method|DLS तरिका]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415744.html Scorecard] | venue = [[:en:Sir Vivian Richards Stadium|सर विविन रिचार्ड स्टेडियम]], [[:en:North Sound|नर्थ साउण्ड]] | umpires = [[:en:Michael Gough (cricketer)|माइकल गोझ]] ({{flagicon|ENG}}) र [[:en:Richard Illingworth|रिचार्ड इलिङवर्थ]] ({{flagicon|ENG}}) | motm = प्याट कमिन्स (अस्ट्रेलिया) | toss = अस्ट्रेलिया ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = वर्षाका कारण खेल बिचमा रोकियो। * अस्ट्रेलिया ११.२ ओभरमा ७२ रनको DLS स्कोर भन्दा माथि। | notes = प्याट कमिन्स (अस्ट्रेलिया) पहिलो ह्याटि्रक [[:en:List of Twenty20 International cricket hat-tricks#Chronological list of hat-tricks|ह्याटि्रक T20Is]] पूरा गरे। यो २०२४ विश्वकपमा पहिलो र टि२० विश्वकपको इतिहासमा ७औँ हो।<ref>{{Cite web |title=Pat Cummins Makes History With T20 World Cup Hat-trick, Enters Record Books. Watch {{!}} Cricket News |url=https://sports.ndtv.com/cricket/pat-cummins-makes-history-with-t20-world-cup-hat-trick-enters-record-books-watch-5935817 |access-date=2024-06-21 |work=NDTVSports |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20240621031721/https://sports.ndtv.com/cricket/pat-cummins-makes-history-with-t20-world-cup-hat-trick-enters-record-books-watch-5935817 |archive-date=2024-06-21 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Cummins takes first hat-trick of T20 World Cup 2024 |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-australia-fast-bowler-pat-cummins-stars-with-hat-trick-against-bangladesh-1439994 |access-date=2024-06-21 |work=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> | round = '''म्याच ४४''' }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २२ जुन २०२४ | time= | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = १९६/५ (२० ओभर) | runs1 = हार्दिक पाण्डेय ५०[[not out|*]] (२७) | wickets1 = तान्जिद हसन शाकिब २/३२ (४ ओभर) | score2 = १४६/८ (२० ओभर) | runs2 = नाजमुल होसेन सन्तो ४० (३२) | wickets2 = कुलदिप यादव ३/१९ (४ ओभर) | result = भारत ५० रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415747.html Scorecard] | venue = [[:en:Sir Vivian Richards Stadium|सर विविन रिचार्ड स्टेडियम]], [[:en:North Sound|नर्थ साउण्ड]] | umpires = [[:en:Michael Gough (cricketer)|माइकल गोझ]] ({{flagicon|ENG}}) र [[:en:Adrian Holdstock|एड्रियन होल्डस्टक]] ({{flagicon|SA}}) | motm = हार्दिक पाण्डेय ({{flagicon|IND}}) | toss = बङ्गलादेश ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | notes = शाकिव अल हसन (बङ्गलादेश) टि२० विश्वकप इतिहासमा ५० विकेट लिने पहिलो बलर बने।<ref>{{cite web |access-date=22 June 2024 |date=22 June 2024 |title=Shakib Al Hasan becomes first bowler to pick 50 wickets in T20 World Cup history |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/ind-vs-ban-shakib-al-hasan-record-50-wickets-t20-world-cup-stats-india-v-bangladesh-rohit-sharma/article68320741.ece/ |work=SportStar}}</ref> | round = '''म्याच ४७''' }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २२ जुन २०२४ | time= | night = y | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = १४८/६ (२० ओभर) | runs1 = रहमानुल्लाह गुरबाज ६० (४९) | wickets1 = प्याट कमिन्स ३/२८ (४ ओभर) | score2 = १२७ (१९.२ ओभर) | runs2 = ग्लेन म्याक्सवेल ५९ (४१) | wickets2 = गुलबदिन नैब ४/२० (४ ओभर) | result = अफगानिस्तान २१ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415748.html Scorecard] | venue = [[:en:Arnos Vale Stadium|आर्नोस वेल स्टेडियम]], [[:en:Kingstown|किङ्सटाउन]] | umpires = [[:en:Kumar Dharmasena|कुमार धरमसेना]] ({{flagicon|SL}}) र [[:en:Ahsan Raza|आसान राजा]] ({{flagicon|PAK}}) | motm = गुलबदिन नैब (Afg) | toss = अस्ट्रेलिया ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | notes = प्याट कमिन्स (अस्ट्रेलिया) ले लगातार दोस्रो ह्याटि्रक [[:en:List of Twenty20 International cricket hat-tricks#Chronological list of hat-tricks|ह्याटि्रक T20Is]] पुरा गरे टि२० विश्वकपमा एक भन्दा बढी ह्याटि्रक गर्ने पहिलो खेलाडी बने। यो चालू विश्वकपको दोस्रो र टि२० विश्वकप इटिहासको ८औँ ह्याटि्रक हो।<ref>{{cite web |access-date=23 June 2024 |title=Cummins creates history with second consecutive T20 World Cup hat-trick |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/cummins-creates-history-with-second-consecutive-t20-world-cup-hat-trick |work=International Cricket Council}}</ref> * यो अफगानिस्तान को अस्ट्रेलिया विरुद्ध टि२०आईमा पहिलो जित हो।<ref>{{cite web |access-date=23 June 2024 |title=AUS vs AFG: Afghanistan secure historic win vs Australia to stay alive in T20 World Cup |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/t20-world-cup-australia-afghanistan-history-gurbaz-maxwell-2556817-2024-06-23 |work=India Today}}</ref> | round = '''म्याच ४८''' }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २४ जुन २०२५ | time= | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = २०५/६ (२० ओभर) | runs1 = रोहित शर्मा ९२ (४१) | wickets1 = मिचेल स्टार्क २/४५ (४ ओभर) | score2 = १८१/७ (२० ओभर) | runs2 = ट्राविस हेड ७६ (४३) | wickets2 = अर्सदिप सिंह ३/३७ (४ ओभर) | result = भारत २४ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415751.html Scorecard] | venue = [[:en:Daren Sammy Cricket Ground|ड्यारेन सामी क्रिकेट ग्राउण्ड]], [[:en:Gros Islet|ग्रोस आइलेट]] | umpires = [[:en:Richard Illingworth|रिच्रड इलिङवर्थ]] ({{flagicon|ENG}}) र [[:en:Richard Kettleborough|रिचर्ड किटरब्रोज]] ({{flagicon|ENG}}) | motm = रोहित शर्मा ({{flagicon|IND}}) | toss = अस्ट्रेलिया ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | notes = डेविड वार्नर (अस्ट्रेलिया) अन्तिम T20I म्याच खेले।<ref>{{Cite web |last=ICC |date=2024-01-01 |title=Warner confirms ODI retirement to add to Test farewell |url=https://www.icc-cricket.com/ |access-date=2024-01-07 |website=www.icc-cricket.com |language=en}}</ref> * रोहित शर्मा (भारत) T20Is मा २०० छक्का प्रहार गर्ने पहिलो खेलाडी बने।<ref>{{cite web |access-date=24 June 2024 |title=IND vs AUS, T20 World Cup 2024: Rohit Sharma becomes first to hit 200 sixes in T20Is |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/rohit-sharma-most-sixes-t20i-record-stats-ind-vs-aus-t20-world-cup/article68328504.ece |work=SportStar}}</ref> र उनी बाबर आजमलाई पछि पार्दै T20Is मा सर्वाधिक रन बनाउने खेलाडी बने। <ref>{{cite web |access-date=24 June 2024 |title=Stat Pack: Rohit Sharma goes past Babar Azam in demolition job vs Australia |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/t20-world-cup-2024-india-vs-australia-rohit-sharma-stat-pack-2557533-2024-06-24 |work=India Today}}</ref> * यो खेलको नतिजा सँगै भारत सेमिफाइनल चरण प्रवेश।<ref>{{Cite web |last=PTI |title=T20 World Cup 2024: India beat Australia to qualify for semi-finals |url=https://www.deccanherald.com/sports/cricket/t20-world-cup-2024-india-beat-australia-to-qualify-for-semi-finals-3079267 |access-date=2024-06-25 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> | round = '''म्याच ५१''' }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २४ जुन २०२४ | time= | night = y | team1 = {{cr-rt|AFG}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = ११५/५ (२० ओभर) | runs1 = रहमानुल्लाह गुरबाज ४३ (५५) | wickets1 = रिशाद होसेन ३/२६ (४ ओभर) | score2 = १०५ (१७.५ ओभर) | runs2 = लिटोन दास ५४[[not out|*]] (४९) | wickets2 = राशिद खान ४/२३ (४ ओभर) | result = अफगानिस्तान ८ रनले विजयी। ([[:en:Duckworth–Lewis–Stern method|DLS]] तरिका) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415752.html Scorecard] | venue = [[:en:Arnos Vale Stadium|आर्नोस वेले स्टेडियम]], [[:en:Kingstown|किङ्सटाउन]] | umpires = [[:en:Nitin Menon|नीतिन मेनन]] ({{flagicon|IND}}) र [[:en:Langton Rusere|लाङटोन रुसेरे]] ({{flagicon|ZIM}}) | motm = नविनउल हक ({{flagicon|AFG}}) | toss = अफगानिस्तान ले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो। | rain = वर्षाका कारण बङ्गलादेश लाई १९ ओभरमा ११४ रनको लक्ष्य निर्धारण गरियो। | notes = राशिद खान (अफगानिस्तान) दे T20Is मा १५० विकेट पूरा गरे।<ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/rashid-khan-creates-history-becomes-first-spinner-in-the-world-to-article-111247496 |title=Rashid Khan Creates History, Becomes First Spinner In The World To... |work=Times Now |access-date=25 June 2024}}</ref> * यो खेलको नतिजा सँगै अफगानिस्तान सेमिफाइनल प्रवेश गर्यो। बङ्गलादेश र अस्ट्रेलिया प्रतियोगिता बाट बनहिरिए।<ref name=AFG-Q>{{Cite web |date=2024-06-25 |title=T20 World Cup results: Afghanistan reach semi-final for first time |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckvvvg717wno |access-date=2024-06-25 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> * यो अफगानिस्तान को बङ्गलादेश विरुद्ध टि२० विश्वकपमा पहिलो जितलहो।<ref>{{Cite web |date=2024-06-25 |title=AFG vs BAN highlights - Afghanistan knock out Australia, Bangladesh to make maiden semi-final of T20 World Cup |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-bangladesh-52nd-match-super-eights-group-1-1415752/live-match-blog |access-date=2024-06-25 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> * अफगानिस्तान क्रिकेट इतिहासमा आइसिसिको प्रमुख टुर्नामेन्टमा पहिलोपटक सेमिफाइनल प्रपेश।<ref name=AFG-Q/> | round = '''म्याच ५२''' }} === समूह २ === {|class="wikitable" style="text-align: center;" |- !width=15| स्थिति !width=15| टोली !width=20 | खेल !width=20 | जित !width=20 | हार !width=20 | टाइ !width=20 | अङ्क !width=20 | नेट रन रेट !width=200 | छनौट |- style="background:#ccffcc;" | १ || {{cr|SA}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || +०.५९९ ||rowspan = "2"|नकआउट चरणमा प्रवेश |- style="background:#ccffcc;" | २ || {{cr|ENG}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +१.९९२ |- | ३ || {{cr|WIN}} || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || +०.९६३||rowspan = "2"|सुपर ८ चरणबाट बाहिरिएको |- | ४ ||{{cr|USA}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || -३.९०६ |- |} ===खेल विवरण=== {{Single-innings cricket match | date = १९ जुन २०२४ | time = | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|USA}} | score1 = १९४/४ (२० ओभर) | runs1 = क्विन्टन डि कोक ७४ (४०) | wickets1 = सौरभ नेत्रवल्कर २/२१ (४ ओभर) | score2 = १७६/६ (२० ओभर) | runs2 = एन्डरिज गोज ८०[[not out|*]] (४७) | wickets2 = कागिसो राबाडा ३/१८ (४ ओभर) | result = दक्षिण अफ्रिका १८ रनले विजयी। | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415741.html Scorecard] | venue = [[:en:Sir Vivian Richards Stadium|सर विविनल रिचर्ड स्टेडियम]], [[:en:North Sound|नर्थ साउण्ड]] | umpires = [[:en:Chris Gaffaney|क्रिस ग्याफेनी]] ({{flagicon|NZ}})। [[:en:Richard Kettleborough|रिचर्ड केटलब्रोज]] ({{flagicon|ENG}}) | motm = क्विन्टन डि कोक ({{flagicon|SA}}) | toss = अमेरिकाले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | notes = यो म्याचमा पहिलो पटक अमेरिका र दक्षिण अफ्रिका बिच टि२० म्याच सामाना।<ref>{{Cite web |date=2024-06-19 |title=South Africa vs United States Highlights, T20 World Cup 2024: Kagiso Rabada snaps three wickets as SA beat USA by 18 runs |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/south-africa-vs-united-states-live-score-t20-world-cup-2024-match-41-today-sa-vs-usa-latest-scorecard-updates-9401373/ |access-date=2024-06-24 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> | round = '''म्याच ४१''' }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १९ जुन २०२४ | time= | night = y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = १८०/४ (२० ओभर) | runs1 = जोजसन चार्ल्स ३८ (३४) | wickets1 = मोइन अली १/१५ (२ ओभर) | score2 = १८१/२ (१७.३ ओभर) | runs2 = फिल सल्ट ८७[[not out|*]] (४७) | wickets2 = रोस्टन चेस १/१९ (३ ओभर) | result = इङ्ग्ल्यान्ड ८ विकेटले विजयी। | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415742.html Scorecard] | venue = [[:en:Daren Sammy Cricket Ground|ड्यारेन सामी स्टेडियम]], [[:en:Gros Islet|ग्रुज आइलेट]] | umpires = [[:en:Nitin Menon|नीतिन मेनन]] ({{flagicon|IND}}) र [[:en:Ahsan Raza|आसान राजा]] ({{flagicon|PAK}}) | motm = फिल सल्ट ({{flagicon|ENG}}) | toss = इङ्ल्यान्डले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | round = '''म्याच ४२''' }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २१ जुन २०२४ | time= | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = १६३/६ (२० ओभर) | runs1 = क्विन्टन डि कोक ६५ (३८) | wickets1 = जोफ्रा आर्चर ३/४० (४ ओभर) | score2 = १५६/६ (२० ओभर) | runs2 = ह्यारी ब्रुक ५३ (३७) | wickets2 = केशव महाराज २/२५ (४ ओभर) | result = दक्षिण अफ्रिका ७ रनले विजयी। | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415745.html Scorecard] | venue = [[:en:Daren Sammy Cricket Ground|ड्यारेन सामी स्टेडियम]], [[:en:Gros Islet|ग्रुज आइलेट]] | umpires = [[:en:Chris Brown (cricketer, born 1973)|क्रिस ब्राउन]] ({{flagicon|NZ}}) र [[:en:Sharfuddoula|श्रफदुल्लाह]] ({{flagicon|BAN}}) | motm = क्विन्टन डिकोक (दक्षिण अफ्रिका) | toss = इङ्ल्यान्डले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | round = '''म्याच ४५''' }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २१ जुन २०२४ | time= | night = y | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = १२८ (१९.५ ओभर) | runs1 = एन्ड्रिज गोज २९ (१६) | wickets1 = रोस्टन चेस ३/१९ (४ ओभर) | score2 = १३०/१ (१०.५ ओभर) | runs2 = साई होप ८२[[not out|*]] (३९) | wickets2 = हर्मित सिंह १/१८ (२ ओभर) | result = वेस्ट इन्डिज ९ विकेटले विजयी। | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415746.html Scorecard] | venue = [[:en:Kensington Oval|किनसिङटोन ओभल]], [[:en:Bridgetown|ब्रिजटाृन]] | umpires = [[:en:Allahudien Paleker|अलाउदिन पलेकर]] ({{flagicon|SA}}) र [[:en:Paul Reiffel|पल राइफल]] ({{flagicon|AUS}}) | motm = रोस्टन चेस ({{flagicon|WIN}}) | toss = वेस्ट इन्डिजले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | notes = टि२० आई मा वेस्ट इन्डिज र अमेरिका बिच पहिलो पटक सामना।<ref>{{Cite web |date=2024-06-22 |title=United States vs West Indies Highlights, T20 World Cup 2024: Shai Hope powers West Indies to 9-wicket victory |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/united-states-vs-west-indies-live-score-t20-world-cup-2024-match-46-today-usa-vs-wi-latest-scorecard-updates-9407418/ |access-date=2024-06-24 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> | round = '''म्याच ४६''' }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २३ जुन २०२४ | time= | team1 = {{cr-rt|USA}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ११५ (१८.५ ओभर) | runs1 = नीतिस कुमार ३० (२४) | wickets1 = क्रिस जोर्डन ४/१० (२.५ ओभर) | score2 = ११७/० (९.४ ओभर) | runs2 = जोस बटलर ८३[[not out|*]] (३८) | result = इङ्ल्यान्ड १० विकेटले विजयी। | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415749.html Scorecard] | venue = [[:en:Kensington Oval]], [[:en:Bridgetown]] | umpires = [[:en:Chris Gaffaney|क्रिस ग्याफेनी]] ({{flagicon|NZ}}) र [[:en:Joel Wilson (umpire)|जोल विलसन]] ({{flagicon|AUS}}) | motm = आदिल रसिद ({{flagicon|ENG}}) | toss = इङ्ल्यान्डले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | notes = टि२०आईमा अमेरिका र इङ्ल्यान्ड बिच पहिलो पटक सामना।<ref>{{Cite web |date=2024-06-23 |title=United States vs England Highlights, T20 World Cup 2024: Jos Buttler stars with blistering knock as England thrash USA in 9.4 overs to qualify for semifinals |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/united-states-vs-england-live-score-t20-world-cup-2024-match-49-today-usa-vs-eng-latest-scorecard-updates-9409957/ |access-date=2024-06-24 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> * क्रिस जोर्डन (इङ्ल्यान्ड) ले पहिलो [[:en:List of Twenty20 International cricket hat-tricks#Chronological list of hat-tricks|ह्याटि्रक T20Is]] लिए र टि२० विश्वकपमा ह्याटि्रक गर्ने इङ्ल्यान्डको पहिलो खेलाडी बने। यो टुर्नामेन्टको तेस्रो र समग्र टि२० विश्वकपको नबौँ ह्याटि्रक हो।<ref>{{cite web |access-date=23 June 2024 |title=ENG vs USA: Chris Jordan becomes second bowler to take hat-trick in T20 World Cup 2024 |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/chris-jordan-hattrick-record-t20-world-cup-2024-eng-vs-usa-stats/article68324922.ece |work=SportStar}}</ref> * यो म्याचको नतिजा सँगै इङ्ल्यान्ड सेमिफाइनल प्रवेश र अमेरिका खेलबाट बाहिरियो।<ref>{{Cite web |date=2024-06-23 |title=Jordan, Rashid and Buttler lead England's charge into the semis |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-united-states-of-america-49th-match-super-eights-group-2-1415749/match-report |acces८s-date=2024-06-24 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> | round = '''म्याच ४९''' }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २३ जुन २०२४ | time= | night= y | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = १३५/८ (२० ओभर) | runs1 = रोस्टन चेस ५२ (४२) | wickets1 = तबरेज सम्शी ३/२७ (४ ओभर) | score2 = १२४/७ (१६.१ ओभर) | runs2 = ट्रिस्टान स्टब्स २९ (२७) | wickets2 = रोस्टन चेस ३/१२ (३ ओभर) | result = दक्षिण अफ्रिका ३ विकेटले विजयी ([[:en:Duckworth-Lewis-Stern method|DLS]] तरिका) | report =[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415750.html Scorecard] | venue = [[:en:Sir Vivian Richards Stadium|सर विविन रिचर्ड स्टेडियम]], [[:en:North Sound|नर्थ साउन्ड]] | umpires = [[:en:Rod Tucker|रड टुकर]] ({{flagicon|AUS}}) र [[:en:Alex Wharf|एलेक्स वर्फ]] ({{flagicon|ENG}}) | motm = तबरेज सम्शी ({{flagicon|SA}}) | toss = दक्षिण अफ्रिकाले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | rain = वर्षाका कारण दक्षिण अफ्रिकाको लागि१७ ओभरमा १२३ रनको लक्ष राखियो। | notes = यो म्याचको नतिजा सँगै दक्षिण अफ्रिका सेमिफाइनल चरणमा प्रवेश र वेस्ट इन्डिज खेलबाट बाहिरियो।<ref>{{Cite web |title=South Africa knock West Indies out to enter semi-final with nervy win |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-south-africa-50th-match-super-eights-group-2-1415750/match-report |access-date=2024-06-24 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> | round = '''म्याच ५०''' }} ==नकआउट== {{4TeamBracket |team-width=150px |score-width=120px |RD1=[[#Semi-finals|सेमिफाइनल]] |RD1-text1= |RD1-seed1='''१-१ ''' |RD1-team1= '''{{cr|SA}}''' |RD1-score1='''६०/१ (८.५ ओभर)''' |RD1-seed2=२-२ |RD1-team2= {{cr|AFG}} |RD1-score2=५६ (११.५ ओभर) |RD1-text2= |RD1-seed3='''२-१ ''' |RD1-team3=''' {{cr|IND}} ''' |RD1-score3='''१७१/७ (२० ओभर)''' |RD1-seed4=१-२ |RD1-team4= {{cr|ENG}} |RD1-score4=१०३ (१६.४ ओभर) |RD2=[[#Final|फाइनल]] |RD2-text2= |RD2-seed1= SF1W |RD2-team1= {{cr|SA}} |RD2-score1= १६९/८ (२० ओभर) |RD2-seed2= '''SF2W''' |RD2-team2= '''{{cr|IND}}''' |RD2-score2= '''१७६/७ (२० ओभर)''' }} ===सेमिफाइनल=== {{Single-innings cricket match | round = {{Anchor|match53}}'''सेमिफाइनल १ (म्याच ५३)''' | date = २६ जुन २०२४ | time = | night = y | team1 = {{cr-rt|AFG}} | score1 = ५६ (११.५ ओभर) | runs1 = अजमतुल्ला ओमरजायी १० (१२) | wickets1 = तबरेज सम्शी ३/६ (१.५ ओभर) | team2 = {{cr|SA}} | score2 = ६०/१ (८.५ ओभर) | runs2 = रिजा हेन्ड्रिक्स २९[[not out|*]] (२५) | wickets2 = फझलहक फारुखी १/११ (२ ओभर) | result = दक्षिण अफ्रिका ९ विकेटले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415753.html Scorecard] | venue = [[:en:Brian Lara Cricket Academy|ब्रेन लारा क्रिकेट एकेडेमी]], [[:en:San Fernando, Trinidad and Tobago|सान फर्नाडो]] | umpires = [[:en:Richard Illingworth|रिचर्ड इलिङवर्थ]] ({{flagicon|ENG}}) र [[:en:Nitin Menon|नीतिन मेनन]] ({{flagicon|IND}}) | motm = मार्को जनसन ({{flagicon|SA}}) | toss = अफगानिस्तान ले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो। | notes = पहिलोपटक अफगानिस्तानले आइसिसीको प्रमुख प्रतियोगितामा सेमिफाइनल खेलेको।<ref>{{Cite web |date=2024-06-25 |title=T20 World Cup results: Afghanistan reach semi-final for first time |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckvvvg717wno |access-date=2024-06-27 |website=BBC Sport |language=en-GB}}</ref> * अफगानिस्तान ले टि२०आईमा न्युन स्कोर बनाएको।<ref>{{Cite web |title=Stats - South Africa men's maiden World Cup final, Afghanistan's lowest T20I total |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-semi-final-stats-south-africa-men-maiden-world-cup-final-afghanistan-lowest-t20i-total-1441083 |access-date=2024-06-27 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> * दक्षिण अफ्रिका पहिलोपटक टि२० विश्वकपको फाइनल प्रवेश गरेको।<ref>{{Cite web |title=South Africa demolish Afghanistan to enter their maiden men's World Cup final |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-south-africa-1st-semi-final-1415753/match-report |access-date=2024-06-27 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> }} ---- ---- {{Single-innings cricket match |round = '''सेमिफाइनल २ (म्याच ५४)''' | date = २७ जुन २०२४ | time = | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = १७१/७ (२० ओभर) | runs1 = रोहित शर्मा ५७ (३९) | wickets1 = क्रिस जोर्डन ३/३७ (३ ओभर) | score2 = १०३ (१६.४ ओभर) | runs2 = ह्यारी ब्रुक २५ (१९) | wickets2 = कुलदिप यादव ३/१९ (४ ओभर) | result = भारत ६८ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415754.html Scorecard] | venue = [[:en:Providence Stadium|प्रोभिडेन्स स्टेडियम]], [[:en:Guyana|गुयाना]] | umpires = [[:en:Chris Gaffaney|क्रिस ग्याफेनी]] ({{flagicon|NZ}}) र [[:en:Rod Tucker|रड टुकर]] ({{flagicon|AUS}}) | motm = अक्षर पटेल ({{flagicon|IND}}) | toss = इङ्ल्यान्डले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो। | notes = }} ---- ===फाइनल=== {{Single-innings cricket match | round = {{Anchor|match55}}'''फाइनल (म्याच ५५)''' | date = २९ जुन २०२४ | time = | daynight = | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = १७६/७ (२० ओभर) | runs1 = विराट कोहली ७६ (५९) | wickets1 = केशव महाराज २/२३ (३ ओभर) | score2 = १६९/८ (२० ओभर) | runs2 = हेनरिक क्लासन ५२ (२७) | wickets2 = हार्दिक पाण्डेय ३/२० (४ ओभर) | result = भारत ७ रनले विजयी। | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1415755.html Scorecard] | venue = [[:en:Kensington Oval|केनसिनटोन ओभल]], [[:en:Bridgetown|ब्रिजटाउन]] | umpires = [[:en:Chris Gaffaney|क्रिस ग्याफेनी]] ({{flagicon|NZ}}) र [[:en:Richard Illingworth|रिचर्ड इलिङवर्थ]] ({{flagicon|ENG}}) | motm = विराट कोहली ({{flagicon|IND}}) | toss = भारतले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो। | notes = यो दक्षिण अफ्रिकाको पहिलो टि२० विश्वकप फाइनल हो।<ref>{{Cite web |title=South Africa demolish Afghanistan to enter their maiden men's World Cup final |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-south-africa-1st-semi-final-1415753/match-report |access-date=2024-06-29 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> * हार्दिक पाण्डेय (भारत) ले १००औँ टि२० म्याच खेले।<ref>{{Cite web |date=2024-06-29 |title=Hardik Pandya Features in His 100th T20 International, Achieves Feat During IND vs SA ICC T20 World Cup 2024 Final {{!}} 🏏 LatestLY |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/hardik-pandya-features-in-his-100th-t20-international-achieves-feat-during-ind-vs-sa-icc-t20-world-cup-2024-final-6073741.html |access-date=2024-06-29 |website=LatestLY |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629164816/https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/hardik-pandya-features-in-his-100th-t20-international-achieves-feat-during-ind-vs-sa-icc-t20-world-cup-2024-final-6073741.html |archive-date=2024-06-29}}</ref> * भारतले टि२० विश्वकप फाइनलको उच्च स्कोर को रेकर्ड कायम गर्यो (१७६)। यस अघि अस्ट्रेलिया ले [[:en:2021 ICC Men's T20 World Cup final|२०२१]] विश्वकपमा १७२ रनको उच्च स्कोरको रेकर्ड कायम गरेको थियोे।<ref>{{Cite news |date=2024-06-29 |title=India register highest team total in T20 World Cup final |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-mens-t20-world-cup/india-register-highest-team-total-in-t20-world-cup-final/articleshow/111368485.cms#:~:text=In%20a%20historic%20achievement,%20India,dominance%20in%20the%20T20%20format. |access-date=2024-06-29 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> }} ==तथ्यांक == ===अधिक रन=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;font-size:90%; |+ २०२४ टि२० विश्वकपमा अधिक रन स्कोर गर्ने खेलाडी हरू ! scope=col | रन ! scope=col | खेलाडी ! scope=col | {{Abbr|इनिङ |Innings}} ! scope=col | {{Abbr|HS|High score}} ! scope=col | [[Batting average (cricket)|{{Abbr|औसत|Average}}]] ! scope=col | [[Strike rate|{{Abbr|SR|Strike Rate}}]] ! scope=col | [[Century (cricket)|{{Abbr|१००|Hundreds scored}}]] ! scope=col | {{Abbr|५०|Fiftys scored}} ! scope=col | [[Boundary (cricket)|{{Abbr|४|Fours hit}}]] ! scope=col | {{Abbr|६|Sixes hit}} |- ! scope=row | २८१ | {{cricon|AFG}} [[:en:Rahmanullah Gurbaz|रहमानुल्लाह गुरबाज]] || ८ || ८० || align=center |'''३५.१२''' || १२४.३३ || {{n/a}} || ३ || १८ || १६ |- ! scope=row | २५७ | {{cricon|IND}} [[:en:Rohit Sharma|रोहित शर्मा]] || ८ || ९२ || align=center | '''३६.७१''' || १५६.७० || {{n/a}} || ३ || २४ || १५ |- ! scope=row | २५५ | {{cricon|AUS}} [[:en:Travis Head|ट्राविस हेड]] || ७ || ७६ || align=center |'''४२.५०''' || १५८.३८ || {{n/a}} || २ || २६ || १५ |- ! scope=row | २४३ | {{cricon|SA}} [[:en:Quinton de Kock|क्विन्टन डिकोक]] || ९ || ७४ || align=center | '''२७.००''' || १४०.४६ || {{n/a}} || २ || २१ || १३ |- ! scope=row | २३१ | {{cricon|AFG}} [[:en:Ibrahim Zadran|ईब्राहिम जड्रान]] || ८ || ७० || align=center |'''२८.८७''' || १०७.४४ || {{n/a}} || २ || २५ || ४ |- |} ===अधिक विकेट=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;font-size:90%; |+ २०२४ टि२० विश्पकपमा अधिक विकेट लिने खेलाडीहरू ! scope=col | {{Abbr|विकेट|Wickets}} ! scope=col | खेलाडी ! scope=col | {{Abbr|ईनिङ|Innings}} ! scope=col | {{Abbr|ओभर|Overs}} ! scope=col | {{Abbr|रन|Runs Conceded}} ! scope=col | {{Abbr|BBI|Best Bowling Innings}} ! scope=col | [[Bowling average|{{Abbr|औसत|Bowling Average}}]] ! scope=col | [[Strike rate|{{Abbr|SR|Bowling Strike rate}}]] ! scope=col | [[Economy rate|{{Abbr|इकोनोमी|Economy}}]] ! scope=col | {{Abbr|४विकेट|Four wicket hauls}} ! scope=col | [[Five-wicket haul|{{Abbr|५विकेट|Five wicket hauls}}]] |- !rowspan=2| १७ | {{cricon|AFG}} [[:en:Fazalhaq Farooqi|फझलहक फारुखी]] || ८ || २५.२ || १६० || ५/९ || align=center |'''९.४१''' || ८.९४ || ६.३१ || १ || १ |- | {{cricon|IND}} [[:en:Arshdeep Singh (cricketer)|अर्शदिप सिंह]] || ८ || ३०.० || २१५ || ४/९ || align=center | '''१२.६४''' || १०.५८ || ७.१६ || १ || ० |- ! scope=row rowspan=2| १५ | {{cricon|IND}} [[:en:Jasprit Bumrah|जसप्रित बुमराह]] || ८ || २९.४ || १२४ || ३/७ || align=center |'''८.२६''' || ११.८६ || ४.१७ || ० || ० |- | {{cricon|RSA}} [[:en:Anrich Nortje|एनरिक नर्टिय]] || ९ || ३५.० || २०१ || ४/७ || align=center | '''१३.४०''' || १४.०० || ५.७४ || १ || ० |- ! scope=row | १४ | {{cricon|AFG}} [[:en:Rashid Khan|राशिद खान]] || ८ || २९.० || १७९ || ४/१७ || align=center | '''१२.७८''' || १२.४२ || ६.१७ || २ || ० |- |} ==टोली अफ द टुर्नामेन्ट== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;font-size:90%; |+ टोली अफ द टुर्नामेन्ट टि२० विश्वमप २०२४ ! scope=col | खेलाडी ! scope=col | भूमिका |- | {{cricon|IND}} रोहित शर्मा || ब्याट्सम्यान / कप्तान |- | {{cricon|AFG}} रहमानुल्लाह गुरबाज || ब्याट्सम्यान / विकेटकिपर |- | {{cricon|WIN}} निकोलस पुरन || ब्याट्सम्यान |- | {{cricon|IND}} सूर्यकुमार यादव || ब्याट्सम्यान |- | {{cricon|AUS}} मार्कस स्टोइनिस || अलराउन्डर |- | {{cricon|IND}} हार्दिक पाण्डेय || अलराउन्डर |- | {{cricon|IND}} अक्षर पटेल || अलराउन्डर |- | {{cricon|AFG}} राशिद खान || बलर |- | {{cricon|IND}} जसप्रित बुमराह || बलर |- | {{cricon|IND}} अर्शदिप सिंह || बलर |- | {{cricon|AFG}} फझलहक फारुखी || बलर |- | {{cricon|SA}} एनरिच नर्टजे || बलर / १२ म्यान |} ==सन्दर्भ सामाग्री == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:आइसिसी पुरुष टि२० विश्वकप]] cjexuqjal64mfpb78wk1vonf8zmb61k 0 137057 1395596 1391808 2026-11-10T07:07:38Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395596 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२४ भारतीय प्रिमियर लिग | image = Ipl.svg | fromdate = २२ मार्च २०२४ | todate = २६ मे २०२४ | administrator = [[भारतीय क्रिकेट नियन्त्रण बोर्ड]] | cricket format = [[ट्वान्टी२०]] | tournament format = [[समूह चरण]] र [[प्लेअफ]] | host = {{झण्डा|भारत}} | participants = १० | matches = ७४ | champions = [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] (३औँ उपाधी) | runner up = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | matches = ७४ | player of the series = सुनिन नारायण (कोलकाता नाइट राइडर्स) | most runs = विराट कोहली (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर) (७४१) | most wickets = हर्षल पटेल (पञ्जाब किङ्स) (२४) | previous_year = सन् २०२३ | previous_tournament = २०२३ इन्डियन प्रिमियर लिग | next_year= २०२५ | next_tournament =२०२५ इन्डियन प्रिमियर लिग | website = {{URL|iplt20.com}} }} '''२०२४ भारतीय प्रिमियर लिग''' क्रिकेट प्रतियोगिता [[इन्डियन प्रिमियर लिग|भारतीय प्रिमियर लिग]] को १७औँ संस्करण हो जुन प्रतियोगिता [[भारतीय क्रिकेट नियन्त्रण बोर्ड]]ले आयोजना गरेको हो ।<ref>{{cite web |title=IPL 2024 auction scheduled for December 19 in Dubai |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2024-auction-scheduled-for-december-19-in-dubai-1405529 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> यस प्रतियोगिताको अघिल्लो संस्करणको विजेता [[चेन्नई सुपर किङ्स]] रहेको छ। यस प्रतियोगितामा १० टोलीहरूले सहभागिता जनाएका छन् भने प्रतियोगिता २२ मार्च देखि २६ मे २०२४ सम्म जारी रहने समय तालिका सार्वजनिक गरिएको हो । ==सहभागी टिमहरू== {| class="wikitable" |- ! फ्रेन्चाइज टिम !प्रमुख कोच !कप्तान |- | [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | {{cricon|NZL}} [[स्टिफन फ्लेमिङ]] | {{cricon|IND}} [[महेन्द्र सिंह धोनी]] |- | [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | {{cricon|AUS}} [[रिकी पोन्टिङ]] | {{cricon|AUS}} [[रिशव पन्त]] |- | [[गुजरात टाइटन्स]]<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/ipl-hardik-pandya-bids-adieu-to-gujarat-titans-kane-williamson-named-as-captain/articleshow/105529961.cms|title=Hardik Pandya traded to Mumbai Indians, Kane Williamson named captain of Gujarat Titans|date=28 November 2023|work=Times of India|access-date=28 November 2023}}</ref> | {{cricon|IND}} [[आशिष नेहरा]] | {{cricon|NZL}} [[शुभमन गिल]] |- | [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | {{cricon|IND}} [[चन्द्रकान्त पण्डित]] | {{cricon|IND}} [[श्रेयस ऐयर]] |- | [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] | {{cricon|AUS}} [[जष्टिन लङ्गर]] | {{cricon|IND}} [[केएल राहुल]] |- | [[मुम्बई इन्डियन्स]] | {{cricon|RSA}} [[मार्क बौचर]] | {{cricon|IND}} [[हार्दिक पाण्डेय]] |- | [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] | {{cricon|AUS}} [[ट्रेवोर बेलिस]] | {{cricon|IND}} [[शिखर धवन]] |- | [[राजस्थान रोयल्स]] | {{cricon|SL}} [[कुमार संगाकारा]] | {{cricon|IND}} [[सञ्जु सामसन]] |- | [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | {{cricon|ZIM}} [[एण्डी फ्लोवेर]] | {{cricon|RSA}} [[फाफ डू प्लेसी]] |- | [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | {{cricon|NZL}} [[डेनियल विट्टोरी]] | {{cricon|RSA}} [[प्याट कमिन्स]] |} ==खेल मैदान== {| class="wikitable"style="text-align:center;margin:auto;font-size:87.5%; ! colspan="5" |{{Flag|भारत}} |- ![[अहमदाबाद]] ! [[बेङ्गलोर]] ! [[चेन्नई]] ! [[दिल्ली]] ! [[हैदराबाद]] |- | [[गुजरात टाइटन्स]] | [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | [[सनराइजर्स हैदराबाद]] |- | नरेन्द्र मोदी स्टेडियम | एम चिन्नास्वामी स्टेडियम | एम ए चिदम्बरम स्टेडियम | अरुण जेट्ली स्टेडियम | राजिव गान्धी स्टेडियम |- | क्षमता: १३२,००० | क्षमता: ३५,००० | क्षमता: ३९,००० | क्षमता: ३५,२०० | क्षमता: ५५,००० |- |[[File:Narendra modi stadium 2023 Final between India and Australia.jpg|150px]] | [[File:Chinnaswamy Stadium.jpg|150px]] | [[File:M.A.Chidambaram Stadium before IND vs AUS 3rd ODI 2023.jpg|150px]] | [[File:India vs Afghanistan on 11th October 2023.jpg|145px]] | [[File:Panorama of rajiv gandhi stadium.jpg|145px]] |- ![[जयपुर]] ! colspan="3" rowspan="5" | {{location map+ |India|float=center|caption=|width=400|places= {{location map~ |India |lat=23.05 |long=72.35 |label=[[अहमदाबाद]] |position=left}} {{Location map~ |India |lat=12.96 |long=77.56 |label=[[बेङ्गलोर]] |position=left}} {{location map~ |India |lat=13.08 |long=80.27 |label=[[चेन्नई]] |position=right}} {{Location map~ |India |lat=28.61 |long=77.23 |label=[[दिल्ली]] |position=left}} {{Location map~ |India |lat=17.40 |long=78.45 |label=[[हैदराबाद]] |position=left}} {{location map~ |India |lat=26.92 |long=75.82 |label=[[जयपुर]] |position=left}} {{Location map~ |India |lat=22.5646 |long=88.3433 |label=[[कोलकाता]] |position=right}} {{location map~ |India |lat=26.84 |long=80.94 |label=[[लखनऊ]] |position=right}} {{Location map~ |India |lat=30.7790 |long=76.7237 |label=[[मोहाली]] |position=left}} {{Location map~ |India |lat=30.7789 |long=76.7242 |label=[[मुल्लनपुर]] |position=right}} {{Location map~ |India |lat=18.97 |long=72.82 |label=[[मुम्बई]] |position=left}} {{location map~ |India |lat=17.68 |long=83.21 |label=[[विशाखापट्टनम|विशाखपट्नम]] |position=right}} }} ! [[कोलकाता]] |- |[[राजस्थान रोयल्स]] |[[कोलकाता नाइट राइडर्स]] |- | सवाई मानसिह स्टेडियम | इडन गार्डेन्स |- | क्षमता: २५,००० | क्षमता: ६८,००० |- |[[File:Sawai-Mansingh-Stadium-Jaipur.jpg|150px]] | [[File:ইডেন গার্ডেনে বাংলাদেশ ও পাকিস্তানের খেলা ৫.jpg|150px]] |- ![[लखनऊ]] ![[मोहाली]] ![[मुल्लनपुर]] ![[मुम्बई]] ![[विशाखापट्टनम|विशाखपट्नम]] |- |[[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] |[[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] |[[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] |[[मुम्बई इन्डियन्स]] |[[दिल्ली क्यापिटल्स]] |- |एकाना क्रिकेट स्टेडियम |इन्दरजित सिंह ब्रिन्दा स्टेडियम |महाराजा यादविन्द्र सिंह अस्टेडियम |वानखेडे स्टेडियम |डब्लुएसिए भिडिसिय क्रिकेट स्टेडियम |- | क्षमता: ५०,००० | क्षमता: २६,००० | क्षमता: ३८,०००<ref>{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2024-02-26 |title=IPL 2024: Punjab Kings to play home games at newly-developed stadium in Mullanpur |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/punjab-kings-home-games-ipl-2024-new-stadium-mullanpur-mohali-inauguration-march-23-pbks/article67888549.ece |access-date=2024-02-27 |website=Sportstar |language=en}}</ref> | क्षमता: ३३,१०८ | क्षमता: २७,५०० |- |[[File:Ekana cricket stadium .jpg|150px]] |[[File:LightsMohali.png|150px]] | |[[File:Wankhede ICC WCF.jpg|150px]] |[[File:Vizag2ndInnings-2016Nov21.jpg|150px]] |} ==अङ्क तालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=30 |स्थान !width=150 |टोली !width=30 abbr="Played" |खेलेको खेल !width=30 abbr="Won" |जित !width=30 abbr="Lost" |हार !width=30 abbr="Tied" |बराबर !width=30 abbr="No result" |नतिजा बिहिन !width=40 |अङ्क !width=60 abbr="Net run rate" |कुल रन दर !छनौट |- |- style="background-color:#cfc |१ | align="left" |[[कोलकाता नाइट राइडर्स]] || १४ || ९ || ३ || ० || २ || २० ||१.४२८ ||rowspan = "2"|क्वालिफाएर १ चरणमा प्रवेश |- |- style="background-color:#cfc |२ | align="left" |[[सनराइजर्स हैदराबाद]] || १४ || ८ || ५ || ० || १ || १७ ||०.४१४ |- |- style="background-color:#ffc |३ | align="left" |[[राजस्थान रोयल्स]] || १४ || ८ || ५ || ० || १ || १७ ||०.२७३ ||rowspan = "2"|इलिमिनेटर चरणमा प्रवेश |- |- style="background-color:#ffc |४ | align="left" |[[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] || १४ || ७ || ७ || ० || ० || १४ || ०.४५९ |- |- style="background-color:#FF8888;" |५ | align="left" |[[चेन्नई सुपर किङ्स]] || १४ || ७ || ७ || ० || ० || १४ ||०.३९२ || rowspan = "6"| |- style="background-color:#FF8888;" |६ | align="left" |[[दिल्ली क्यापिटल्स]] || १४ || ७ || ७ || ० || ० || १४ || -०.३७७ |- |- style="background-color:#FF8888;" |७ | align="left" |[[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] || १४ || ७ || ७ || ० || ० || १४ || -०.६६७ |- |- style="background-color:#FF8888;" |८ | align="left" |[[गुजरात टाइटन्स]] || १४ || ५ || ५ || ० || २ || १२ ||-१.०६३ |- |- style="background-color:#FF8888;" |९ | align="left" |[[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] || १४ || ५ || ९ || ० || ० || १० || -०.३५३ |- |- style="background-color:#FF8888;" |१० | align="left" |[[मुम्बई इन्डियन्स]]|| १४ || ४ || १० || ० || ० || ८ ||-०.३१८ |- |} ==लिग चरण== {{Single-innings cricket match | date = २२ मार्च २०२४ | time = २०:०० | night = y | team1 = [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | team2 = [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | score1 = १७३/६ (२० ओभर) | runs1 = अनुज रावत ४८ (२५) | wickets1 = [[मुस्ताफिजूर रहमान]] ४/२९ (४ ओभर) | score2 = १७६/४ (१८.४ ओभर) | runs2 = रचिन रविन्द्र ३७ (१५) | wickets2 = क्यामरोन ग्रिन २/२७ (३ ओभर) | result = चेन्नई सुपर किङ्स ६ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422119.html Scorecard] | venue = एम चिन्नास्वामी स्टेडियम [[चेन्नई]] | umpires = सैयल खालिद ({{flagicon|IND}}) र विरेन्दर शर्मा ({{flagicon|IND}}) | motm = [[मुस्ताफिजूर रहमान]] (चेन्नई सुपर किङ्स) | toss = रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोरले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | rain = | notes = बिराट कोहलीले टि२० मा १२००० रन पुरा गरे ।<ref>{{Cite web |title=Virat Kohli becomes first Indian to 12000 runs in T20 cricket | url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/virat-kohli-becomes-first-indian-to-score-12000-runs-in-t20-cricket/articleshow/108714263.cms|access-date=22 March 2024 |website=Times of India |language=en}}</ref> * मुस्ताफिजुर रहमानले आईपिएल मा ५० विकेट पुरा गरे।<ref>{{cite web | url=https://www.tbsnews.net/sports/mustafizur-returns-4-30-csk-ipl-2024-opener-813511 | title=Mustafizur returns 4-30 for CSK in IPL 2024 opener | work=The Business Standard | accessdate=22 March 2024}}</ref> | round = {{anchor|match1}}'''म्याच १''' }} ---- <section begin=match2/>{{Single-innings cricket match | date = २३ मार्च २०२४ | time = १५:३० | daynight = y | team1 = [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | team2 = [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] (H) | score1 = १७४/९ (२० ओभर) | runs1 = शाई होप ३३ (२५) | wickets1 = अर्शदिप सिंह २/२८ (४ ओभर) | score2 = १७७/६ (१९.२ ओभर) | runs2 = साम कुरन ६३ (४७) | wickets2 = कुलदिप यादव २/२० (४ ओभर) | result = पञ्जाब किङ्स ४ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422120.html Scorecard] | venue = पञ्जाब क्रिकेट एसोसिएशन स्टेडियम, [[मुल्लनपुर]] | umpires = जयरमन मदनगोपाल ({{flagicon|IND}}) र निखिल पटवर्धन ({{flagicon|IND}}) | motm = साम कुरन (पञ्जाब किङ्स) | toss = पञ्जाब किङ्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | rain = | notes = | round = {{anchor|match2}}'''म्याच २''' }}<section end=match2/> ---- <section begin=match3/>{{Single-innings cricket match | date = २३ मार्च २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | team2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | score1 = २०८/७ (२० ओभर) | runs1 = [[आन्द्रे रसेल]] ६४[[not out|*]] (२५) | wickets1 = टि. नटराजन ३/३२ (४ ओभर) | score2 = २०४/७ (२० ओभर) | runs2 = हेनरिक्स क्लासन ६३ (२९) | wickets2 = हर्शित राणा ३/३३ (४ ओभर) | result = कोलकाता नाइटराइडर्स ४ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422121.html Scorecard] | venue = [[इडेन गार्डेन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = यशवन्त बर्डे ({{flagicon|IND}}) र रोहन पण्डित ({{flagicon|IND}}) | motm = [[आन्द्रे रसेल]] (कोलकाता नाइटराइडर्स) | toss = सनराइजर्स हैदराबादले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | rain = | notes = | round = {{anchor|match3}}'''म्याच ३''' }}<section end=match3/> ---- <section begin=match4/>{{Single-innings cricket match | date = २४ मार्च २०२४ | time = १५:३० | daynight = y | team1 = (H) [[राजस्थान रोयल्स]] | team2 = [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] | score1 = १९३/४ (२० ओभर) | runs1 = सञ्जु सामसन ८२[[not out|*]] (५२) | wickets1 = नविन उलहक २/४१ (४ ओभर) | score2 = १७३/६ (२० ओभर) | runs2 = निकोलस पुरन ६४[[not out|*]] (४१) | wickets2 = [[ट्रेन्ट बोल्ट]] २/३५ (४ ओभर) | result = राजस्थान रोयल्स २० रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422122.html Scorecard] | venue = सवाई मानसिंह स्टेडियम, [[जयपुर]] | umpires = कुमार धरमसेना ({{flagicon|SL}}) र अक्ष टोटरे ({{flagicon|IND}}) | motm = सञ्जु सामसन (राजस्थान रोयल्स) | toss = राजस्थान रोयल्सले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | rain = | notes = | round = {{anchor|match4}}'''म्याच ४''' }}<section end=match4/> ---- <section begin=match5/>{{Single-innings cricket match | date = २४ मार्च २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[गुजरात टाइटन्स]] | team2 = [[मुम्बई इन्डियन्स]] | score1 = १६८/६ (२० ओभर) | runs1 = साइ सुदर्सन ४५ (३९) | wickets1 = [[जसप्रित बुमराह]] 3/14 (4 ओभर) | score2 = १६२/९ (२० ओभर) | runs2 = डेवाल्ड ब्रेभिस ४६ (३८) | wickets2 = स्पेन्सर जोनसन २/२५ (२ ओभर) | result = गुजरात टाइटान्स ६ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422123.html Scorecard] | venue = नरेन्द्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]] | umpires = विनित कुलकर्णी ({{flagicon|IND}}) र विरेन्दर शर्मा ({{flagicon|IND}}) | motm = साइ सुदर्सन (गुजरात टाइटान्स) | toss = मुम्बई इन्डियन्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | rain = | notes = | round = {{anchor|match5}}'''म्याच ५''' }}<section end=match5/> ---- <section begin=match6/>{{Single-innings cricket match | date = २५ मार्च २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = पञ्जाब किङ्स | team2 = रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर (H) | score1 = १७६/६ (२० ओभर) | runs1 = शिखर धवन ४५ (३७) | wickets1 = मोहम्मद सिराज २/२६ (४ ओभर) | score2 = १७८/६ (१९.२ ओभर) | runs2 = विराट कोहली ७७ (४९) | wickets2 = हरप्रित बरार २/१३ (४ ओभर) | result = रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर ४ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422124.html Scorecard] | venue = एम चिन्नास्वामी स्टेडियम, [[बेङ्गलोर]] | umpires = अनिल चौधरी ({{flagicon|IND}}) र साइदर्शन कुमार ({{flagicon|IND}}) | motm = [[विराट कोहली]] (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर) | toss = रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोरले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | rain = | notes = | round = {{anchor|match6}}'''म्याच ६''' }}<section end=match6/> ---- <section begin=match7/>{{Single-innings cricket match | date = २६ मार्च २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | team2 = [[गुजरात टाइटन्स]] | score1 = २०६/६ (२० ओभर) | runs1 = शिवम दुबे ५१ (२३) | wickets1 = रशिद खान २/४९ (४ ओभर) | score2 = १४३/८ (२० ओभर) | runs2 = साई सुधर्सन ३७ (३१) | wickets2 = तुषार देशपाण्डे २/२१ (४ ओभर) | result = चेन्नई सुपर किङ्स ६३ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422125.html Scorecard] | venue = एम ए चिडम्बरम स्टेडियम, [[चेन्नई]] | umpires = तपन शर्मा ({{flagicon|IND}}) र एलेक्स वार्फ ({{flagicon|ENG}}) | motm = शिवम दुबे (चेन्नई सुपर किङ्स) | toss = गुजरात टाइटान्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | rain = | notes = | round = {{anchor|match7}}'''म्याच ७''' }}<section end=match7/> ---- <section begin=match8/>{{Single-innings cricket match | date = २७ मार्च २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | team2 = [[मुम्बई इन्डियन्स]] | score1 = २७७/३ (२० ओभर) | runs1 = हेनरिक क्लासेन ८०[[not out|*]] (३४) | wickets1 = पियुश चावला १/३४ (२ ओभर) | score2 = २४६/५ (२० ओभर) | runs2 = तिलक बर्मा ६४ (३४) | wickets2 = प्याट कमिन्स २/३५ (४ ओभर) | result = सनराइजर्स हैदराबाद ३१ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422126.html Scorecard] | venue = राजिव गान्धी स्टेडियम, [[हैदराबाद]] | umpires = के. एन. अनन्तपदमनभन ({{flagicon|IND}}) र उल्हास गान्धी ({{flagicon|IND}}) | motm = अभिशेख शर्मा (सनराइजर्स हैदराबाद) | toss = मुम्बई इन्डियन्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | rain = | notes = | round = {{anchor|match8}}'''म्याच ८''' }}<section end=match8/> ---- <section begin=match9/>{{Single-innings cricket match | date = २८ मार्च २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[राजस्थान रोयल्स]] | team2 = [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | score1 = १८५/५ (२० ओभर) | runs1 = रियान पराग ८४[[not out|*]] (४५) | wickets1 = अक्षर पटेल १/२१ (४ ओभर) | score2 = १७३/५ (२० ओभर) | runs2 = डेविड वार्नर ४९ (३४) | wickets2 = युजवेन्दर चहल २/१९ (३ ओभर) | result = राजस्थान रोयल्स १२ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422127.html Scorecard] | venue = सवाई मानसिंह स्टेडियम, [[जयपुर]] | umpires = नन्द किशोर ({{flagicon|IND}}) र नितिन मेनन ({{flagicon|IND}}) | motm = रियान पराग (राजस्थान रोयल्स) | toss = दिल्ली क्यापिटल्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | rain = | notes = | round = {{anchor|match9}}'''म्याच ९''' }}<section end=match9/> ---- <section begin=match10/>{{Single-innings cricket match | date = २९ मार्च २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | team2 = [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | score1 = १८२/६ (२० ओभर) | runs1 = [[विराट कोहली]] ८३[[not out|*]] (५९) | wickets1 = आन्द्रे रसेल २/२९ (४ ओभर) | score2 = १८६/३ (१६.५ ओभर) | runs2 = वेंकटेश ऐयर ५० (३०) | wickets2 = विजयकुमार वैशक १/२३ (४ ओभर) | result = कोलकाता नाइट राइडर्स ७ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422128.html Scorecard] | venue = एम चिन्नास्वामी स्टेडियम, [[बेङ्गलोर]] | umpires = अनिल चौधरी ({{flagicon|IND}}) र रोहन पण्डित ({{flagicon|IND}}) | motm = सुनिल नारायण (कोलकाता नाइट राइडर्स) | toss = कोलकाता नाइट राइडर्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | rain = | notes = सुनिल नारायण (कोलकाता नाइट राइडर्स) ५०० टि२० म्पाच खेल्ने चौथो खेलाडी बने । <ref>{{cite web | url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/ipl-2024-sunil-narine-set-to-complete-massive-personal-milestone-vs-rcb-2024-03-29-923681 | title=IPL 2024: Sunil Narine set to complete massive personal milestone vs RCB | work=India Today | accessdate=29 March 2024}}</ref> | round = {{anchor|match10}}'''म्याच १०''' }}<section end=match10/> ---- <section begin=match11/>{{Single-innings cricket match | date = ३० मार्च २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] | team2 = [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] | score1 = १९९/८ (२० ओभर) | runs1 = क्विन्टन डिकोक ५४ (३८) | wickets1 = साम करण ३/२८ (४ ओभर) | score2 = १७८/५ (२० ओभर) | runs2 = शिखर धवन ७० (५०) | wickets2 = मयांक यादव ३/२७ (४ ओभर) | result = लखनऊ सुपर जायन्ट्स २१ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422129.html Scorecard] | venue = [[एकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनऊ]] | umpires = जयरमन मदनगोपाल ({{flagicon|IND}}) र नवदिप सिंह ({{flagicon|IND}}) | motm = मयांक यादव (लखनऊ सुपर जायन्ट्स) | toss = लखनऊ सुपर जायन्ट्सले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | rain = | notes = शिखर धवन (पञ्जाब किङ्स) ले आइपिएलमा १५० छक्का पुरा गरे । | round = {{anchor|match11}}'''म्याच ११''' }}<section end=match11/> ---- <section begin=match12/>{{Single-innings cricket match | date = ३१ मार्च २०२४ | time = १५:३० | daynight = y | team1 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | team2 = [[गुजरात टाइटन्स]] (H) | score1 = १६२/८ (२० ओभर) | runs1 = अब्दुल समाद २९ (१४) | wickets1 = मोहित शर्मा ३/२५ (४ ओभर) | score2 = १६८/३ (१९.१ ओभर) | runs2 = साई सुधर्शन ४५ (३६) | wickets2 = सहबाज अहमद १/२० (३ ओभर) | result = गुजरात टाइटन्स ७ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422130.html Scorecard] | venue = नरेन्द्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]] | umpires = सैयद खालिद ({{flagicon|IND}}) र विरेन्दर शर्मा ({{flagicon|IND}}) | motm = मोहित शर्मा (गुजरात टाइटन्स) | toss = सनराइजर्स हैदराबादले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | rain = | notes = | round = {{anchor|match12}}'''म्याच १२''' }}<section end=match12/> ---- <section begin=match13/>{{Single-innings cricket match | date = ३१ मार्च २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | team2 = [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | score1 = १९१/५ (२० ओभर) | runs1 = डेविड वार्नर ५२ (३५) | wickets1 = मथिसा पथिराना ३/३१ (४ ओभर) | score2 = १७१/६ (२० ओभर) | runs2 = अजिंके राहाणे ४५ (३०) | wickets2 = मुकेश कुमार ३/२१ (३ ओभर) | result = दिल्ली क्यापिटल्स २० रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422131.html Scorecard] | venue = एसिए-भिडिसिए क्रिकेट स्टेडियम, [[विशाखापट्टनम]] | umpires = कुमार धरमसेना ({{flagicon|SL}}) र विनोद सेशन ({{flagicon|IND}}) | motm = खालिल अहमद (दिल्ली क्यापिटल्स) | toss = दिल्ली क्यापिटल्सले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | rain = | notes = | round = {{anchor|match13}}'''म्याच १३''' }}<section end=match13/> ---- <section begin=match14/>{{Single-innings cricket match | date = १ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[मुम्बई इन्डियन्स]] | team2 = [[राजस्थान रोयल्स]] | score1 = १२५/९ (२० ओभर) | runs1 = हार्दिक पाण्डेया ३४ (२१) | wickets1 = युजवेन्दर चहल ३/११ (४ ओभर) | score2 = १२७/४ (१५.३ ओभर) | runs2 = रियान पराज ५४[[not out|*]] (३९) | wickets2 = आकाश मढवाल ३/२० (४ ओभर) | result = राजस्थान रोयल्स ६ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422132.html Scorecard] | venue = वानखेडे स्टेडियम, [[मुम्बई]] | umpires = यासवन्त बार्डे ({{flagicon|IND}}) र साइदर्शन कुमार ({{flagicon|IND}}) | motm = ट्रेन्ट बोल्ट (राजस्थान रोयल्स) | toss = राजस्थान रोयल्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | rain = | notes = मुम्बई इन्डियन्स आइपिएल इतिहासमा २५० टि२० म्याच खेल्ने पहिलो टिम बन्यो ।<ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/mumbai-indians-first-team-in-ipl-history-to-achieve-this-feat/articleshow/108951503.cms | title=Mumbai Indians First Team In IPL History To Achieve This Feat| work=The Times of India| access-date=1 April 2024}}</ref> | round = {{anchor|match14}}'''म्याच १४''' }}<section end=match14/> ---- <section begin=match15/>{{Single-innings cricket match | date = २ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] | team2 = [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] (H) | score1 = १८१/५ (२० ओभर) | runs1 = क्विन्टन डिकोक ८१ (५६) | wickets1 = [[ग्लेन म्याक्सवेल]] २/२३ (4 ओभर) | score2 = १५३ (१९.४ ओभर) | runs2 = महिपाल लोमरोर ३३ (१३) | wickets2 = मयांक यादव ३/१४ (४ ओभर) | result = लखनऊ सुपर जायन्ट्स २८ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422133.html Scorecard] | venue = एम चिन्नास्वामी स्टेडियम, [[बेङ्गलोर]] | umpires = जयरमन मदनगोपाल ({{flagicon|IND}}) र निखिल पटवर्धन ({{flagicon|IND}}) | motm = मयांक यादव (लखनऊ सुपर जायन्ट्स) | toss = रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोरले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | rain = | notes = निकोलस पुरन (लखनऊ सुपर जायन्ट्स) ले आइपिएलमा १०० छक्का पुरा गरे ।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/watch-nicholas-pooran-hits-a-massive-106m-six-joins-club-100-in-ipl/articleshow/108982210.cms |title=Nicholas Pooran Hits A Massive 106m Six, Joins 'Club 100' In IPL |work=The Times of India |access-date=2 April 2024}}</ref> * [[विराट कोहली]] (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर) ले यो मैदानमा १०० खेल पुरा गरे।<ref>{{Cite web| title= Kohli plays his 100th T20 match at M. Chinnaswamy stadium during RCB vs LSG|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/virat-kohli-100th-t20-m-chinnaswamy-stadium-rcb-7500-runs-ipl-2024-bangalore-royal-challengers-bengaluru/article68020235.ece/|access-date=2 April 2024|website=Spotstar|date=3 April 2024 |language=en}}</ref> | round = {{anchor|match15}}'''म्याच १५''' }}<section end=match15/> ---- <section begin=match16/>{{Single-innings cricket match | date = ३ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | team2 = [[दिल्ली क्यापिटल्स]] (H) | score1 = २७२/७ (२० ओभर) | runs1 = सुनिल नारायण ८५ (३९) | wickets1 = एनरिच नर्टजी ३/५९ (४ ओभर) | score2 = १६६ (१७.२ ओभर) | runs2 = रिशव पन्त ५५ (२५) | wickets2 = वैभव अरोरा ३/२७ (४ ओभर) | result = कोलकाता नाइट राइडर्स १०६ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422134.html Scorecard] | venue = एसिए-भिडिसिए क्रिकेट स्टेडियम, [[विशाखापट्टनम]] | umpires = उलहास गान्धी ({{flagicon|IND}}) र अक्ष टोटरे ({{flagicon|IND}}) | motm = सुनिल नारायण (कोलकाता नाइट राइडर्स) | toss = कोलकाता नाइट राइडर्सले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | rain = | notes =केकेआरले आईपिएल मा दोस्रो सर्वाधिक इनिङ स्कोर पुरा गर्यो । (२७२).<ref>{{cite web |access-date=3 April 2024 |title=Sunil Narine carnage helps KKR post 2nd-highest total in IPL history. |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/sunil-narine-dc-v-kkr-stats-2nd-highest-ipl-total-2523101-2024-04-04 |website=India Today}}</ref> | round = {{anchor|match16}}'''म्याच १६''' }}<section end=match16/> ---- <section begin=match17/>{{Single-innings cricket match | date = ४ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[गुजरात टाइटन्स]] | team2 = [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] | score1 = १९९/४ (२० ओभर) | runs1 = शुवमन गिल ८९[[not out|*]] (४८) | wickets1 = कागिसो राबाडा २/४४ (४ ओभर) | score2 = २००/७ (१९.५ ओभर) | runs2 = शशांक सिंह ६१[[not out|*]] (२९) | wickets2 = नुर अहमद २/३२ (४ ओभर) | result = पञ्जाब किङ्स ३ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422135.html Scorecard] | venue = नरेन्द्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]] | umpires = विनित कुलकर्णी ({{flagicon|IND}}) र नितिन मेनन({{flagicon|IND}}) | motm = शशांक सिंह (पञ्जाब किङ्स) | toss = पञ्जाब किङ्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | rain = | notes = | round = {{anchor|match17}}'''म्याच १७''' }}<section end=match17/> ---- <section begin=match18/>{{Single-innings cricket match | date = ५ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | team2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] (H) | score1 = १६५/५ (२० ओभर) | runs1 = शिवम दुबे ४५ (२४) | wickets1 = शहबाज अहमद १/११ (१ ओभर) | score2 = १६६/४ (१८.१ ओभर) | runs2 = एडिन मारकरम ५० (३६) | wickets2 = मोइन अली २/२३ (३ ओभर) | result = सनराइजर्स हैदराबाद ६ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422136.html Scorecard] | venue = राजिव गान्धी क्रिकेट स्टेडियम, [[हैदराबाद]] | umpires = यशवंत बार्डे ({{flagicon|IND}}) र रोहन पण्डित ({{flagicon|IND}}) | motm = अभिशेक शर्मा (सनराइजर्स हैदराबाद) | toss = सनराइजर्स हैदराबादले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | rain = | notes = | round = {{anchor|match18}}'''म्याच १८''' }}<section end=match18/> ---- <section begin=match19/>{{Single-innings cricket match | date = ६ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | team2 = [[राजस्थान रोयल्स]] (H) | score1 = १८३/३ (२० ओभर) | runs1 = [[विराट कोहली]] ११३[[not out|*]] (७२) | wickets1 = युजवेन्दर चहल २/३४ (४ ओभर) | score2 = १८९/४ (१९.१ ओभर) | runs2 = जोस बट्लर १००[[not out|*]] (५८) | wickets2 =रिस टोप्ले २/२७ (४ ओभर) | result = राजस्थान रोयल ६ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422137.html Scorecard] | venue = सवाई मानसिंह स्टेडियम, [[जयपुर]] | umpires = तपन शर्मा ({{flagicon|IND}}) र एलेक्स वार्फ ({{flagicon|ENG}}) | motm = जोस बट्लर (राजस्थान रोयल्स) | toss = राजस्थान रोयल्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | rain = | notes = जोस बट्लर (राजस्थान रोयल्स) ले १०० औँ आइपिएल म्याच खेले ।<ref>{{cite web|url=https://m.thesportstak.com/cricket-news/ipl-2024-jos-buttler-set-to-create-history-will-become-first-english-player-to-play-100-ipl-matches-rr-vs-rcb |title=Jos Buttler set to create history in RR vs RCB match, will become first English player to reach this iconic IPL milestone |work= The Sports Tak |access-date=6 April 2024}}</ref> * विराट कोहली (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर) ले आइपिएलमा ७,५०० रन पुरा गरे । <ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/rr-vs-rcb-virat-kohli-fifty-jaipur-7500-runs-ipl-faf-du-plessis-2524213-2024-04-06|title=Virat Kohli ends Jaipur jinx with fifty, goes past 7500 runs in IPL|work= India Today|access-date=6 April 2024}}</ref> * सन्जु स्यामसन (राजस्थान रोयल्स) ले आइपिएलमा ४,००० रन पुरा गरे । <ref>{{cite web|url=https://www.crictracker.com/cricket-news/rr-vs-rcb-sanju-samson-breaches-4000-run-mark-in-ipl/ |title=Sanju Samson breaches 4000 run mark in IPL |work=CricTracker |date=6 April 2024 |accessdate=6 April 2024}}</ref> | round = {{anchor|match19}}'''म्याच १९''' }}<section end=match19/> ---- <section begin=match20/>{{Single-innings cricket match | date = ७ अप्रिल २०२४ | time = १५:३० | daynight = y | team1 = (H) [[मुम्बई इन्डियन्स]] | team2 = [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | score1 = २३४/५ (२० ओभर) | runs1 = [[रोहित शर्मा]] ४९ (२७) | wickets1 = अक्षर पटेल २/३५ (४ ओभर) | score2 = २०५/८ (२० ओभर) | runs2 = टिरिस्टान स्टब ७१[[not out|*]] (२५) | wickets2 = गेराल्ड कोत्जी ४/३४ (४ ओभर) | result = मुम्बई इन्डियन्स २९ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422138.html Scorecard] | venue = वानखेडे स्टेडियम, [[मुम्बई]] | umpires = कुमार धरमसेना ({{flagicon|SL}}) र उल्हास गान्धी ({{flagicon|IND}}) | motm = रोमारियो शेफर्ड (मुम्बई इन्डियन्स) | toss = दिल्ली क्यापिटल्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | rain = | notes = जसप्रित बुमराह (मुम्बई इन्डियन्स) ले आइपिएलमा १२० विकेट पुरा गरे । <ref>{{cite web|url=https://www.etvbharat.com/en/!sports/jasprit-bumrah-third-fastest-bowler-to-achieve-150-wickets-landmark-in-ipl-enn24032702644|title=Jasprit Bumrah Becomes First Indian Pacer To Take 150 IPL Wickets|work= ETV Bharat|date=7 April 2024 |access-date=7 April 2024}}</ref> | round = {{anchor|match20}}'''म्याच २०''' }}<section end=match20/> ---- <section begin=match21/>{{Single-innings cricket match | date = ७ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] | team2 = [[गुजरात टाइटन्स]] | score1 = १६३/५ (२० ओभर) | runs1 = मार्कस स्टोइनिस ५८ (४३) | wickets1 = दर्शन नलकन्डे २/२१ (२ ओभर) | score2 = १३० (१८.५ ओभर) | runs2 = साई सुधर्शन ३१ (२३) | wickets2 = यस ठाकुर ५/३० (३.५ ओभर) | result = लखनऊ सुपर जायन्ट्स ३३ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1422139.html Scorecard] | venue = एकाना क्रिकेट स्टेडियम [[लखनऊ]] | umpires = नन्द किशोर ({{flagicon|IND}}) र विरेन्दर शर्मा ({{flagicon|IND}}) | motm = यश ठाकुर (लखनऊ सुपर जायन्ट्स) | toss = लखनऊ सुपर जायन्ट्सले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | rain = | notes = | round = {{anchor|match21}}'''म्याच २१''' }}<section end=match21/> ---- <section begin=match22/> {{Single-innings cricket match | date = ८ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | team2 = [[चेन्नई सुपर किङ्स]] (H) | score1 = १३७/९ (२० ओभर) | runs1 = श्रेयस ऐयर ३४ (३२) | wickets1 = रविन्द्र जडेजा ३/१८ (४ ओभर) | score2 = १४१/३ (१७.४ ओभर) | runs2 = रुतुराज गायकवाड ६७[[not out|*]] (५८) | wickets2 = वैभव अरोरा २/२८ (४ ओभर) | result = चेन्नई सुपर किङ्स ७ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426260.html Scorecard] | venue = एम ए चिडम्बरम स्टेडियम, [[चेन्नई]] | umpires = अनिल चौधरी ({{flagicon|IND}}) र साइदर्शन कुमार ({{flagicon|IND}}) | motm = रविन्द्र जडेजा (चेन्नई सुपर किङ्स) | toss = चेन्नई सुपर किङ्स ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match22}} '''म्याच २२''' | rain = | notes = }} <section end=match22/> ---- <section begin=match23/> {{Single-innings cricket match | date = ९ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | team2 = [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] (H) | score1 = १८२/९ (२० ओभर) | runs1 = नितिश कुमार रेड्डी ६४ (३७) | wickets1 = अर्शदिप सिंह ४/२९ (४ ओभर) | score2 = १८०/६ (२० ओभर) | runs2 = शशांक सिंह ४६[[not out|*]] (२५) | wickets2 = भुवनेश्वर कुमार २/३२ (४ ओभर) | result = सनराइजर्स हैदराबाद २ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426261.html Scorecard] | venue = महाराजा यादवेन्दर सिंह स्टेडियम, मुल्लनपुर | umpires = निखिल पटवर्धन ({{flagicon|IND}}) र नवदिप सिंह ({{flagicon|IND}}) | motm = नितिस कुमार रेड्डी (सनराइजर्स हैदराबाद) | toss = पञ्जाब किङ्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match23}} '''म्याच २३''' | rain = | notes = अभिशेक शर्मा (सनराइजर्स हैदराबाद) आइपिएलमा सनराइजर्सको लागि १००० रन पुरा गर्ने अनक्याप खेलाडी बने ।<ref>{{cite news|url=https://cricketaddictor.com/ipl-2024/abhishek-sharma-creates-history-becomes-first-player-to-achieve-this-feat-for-srh/ |title=Abhishek Sharma creates history, becomes first player to achieve this feat for SRH |work=Cricket Addictor |date=9 April 2024 |access-date=9 April 2024}}</ref> }} <section end=match23/> ---- <section begin=match24/> {{Single-innings cricket match | date = १० अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[राजस्थान रोयल्स]] | team2 = [[गुजरात टाइटन्स]] | score1 = १९६/३ (२० ओभर) | runs1 = रियान पराग ७६ (४८) | wickets1 = रशिद खान १/१८ (४ ओभर) | score2 =१९९/७ (२० ओभर) | runs2 = शुवमन गिल ७२ (४४) | wickets2 = कुलदिप सेन ३/४१ (४ ओभर) | result = गुजरात टाइटन्स ३ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426262.html Scorecard] | venue = सवाई मानसिंह स्टेडियम, [[जयपुर]] | umpires = कुमार धरमसेना ({{flagicon|SL}}) र विनोद सेशन ({{flagicon|IND}}) | motm = रशिद खान (गुजरात टाइटन्स) | toss = गुजरात टाइटन्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match24}} '''म्याच २४''' | rain = | notes = }} <section end=match24/> ---- <section begin=match25/> {{Single-innings cricket match | date = ११ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | team2 = [[मुम्बई इन्डियन्स]] (H) | score1 = १९६/८ (२० ओभर) | runs1 = फाप डु प्लेसिज ६१ (४०) | wickets1 = जसप्रित बुमराह ५/२१ (४ ओभर) | score2 = १९९/३ (१५.३ ओभर) | runs2 = इशान किशन ६९ (३६) | wickets2 = विल ज्याक १/२४ (२ ओभर) | result = मुम्बई इन्डियन्स ७ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426263.html Scorecard] | venue = वानखेडे स्टेडियम, [[मुम्बई]] | umpires = नितिन मेनन ({{flagicon|IND}}) र विनित कुलकर्नी ({{flagicon|IND}}) | motm = जसप्रित बुमराह (मुम्बई इन्डियन्स) | toss = मुम्बई इन्डियन्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match25}} '''म्याच २५''' | rain = | notes = }} <section end=match25/> ---- <section begin=match26/> {{Single-innings cricket match | date = १२ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] | team2 = [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | score1 = १६७/७ (२० ओभर) | runs1 = आयुश बडोनी ५५[[not out|*]] (३५) | wickets1 = कुलदिप यादव ३/२० (४ ओभर) | score2 = १७०/४ (१८.१ ओभर) | runs2 = ज्याक फ्ररसेर म्यागर्क ५५ (३५) | wickets2 = रवि वश्नोई २/२५ (४ ओभर) | result = दिल्ली क्यापिटल्स ६ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426264.html Scorecard] | venue = एकाना क्रिकेट स्टेडियम, [[लखनऊ]] | umpires = यसवन्त बर्डे ({{flagicon|IND}}) र रोहन पण्डित ({{flagicon|IND}}) | motm = कुलदिप यादव (दिल्ली क्यापिटल्स) | toss = लखनऊ सुपर जायन्ट्सले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match26}} '''म्याच २६''' | rain = | notes = रिशव पन्त (दिल्ली क्यापिटल्स) दिल्ली क्यापिटल्सको लागि ३००० रन पुरा गर्ने पहिलो खेलाडी बने ।<ref>{{cite news|url=https://english.jagran.com/cricket/lsg-vs-dc-ipl-2024-rishabh-pant-becomes-fastest-indian-player-to-complete-3000-ipl-runs-10153905|title=Rishabh Pant becomes quickest Indian player to complete 3000 IPL runs|work=Jagran|date=12 April 2024 |access-date=12 April 2024}}</ref> }} <section end=match26/> ---- <section begin=match27/> {{Single-innings cricket match | date = १३ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] | team2 = [[राजस्थान रोयल्स]] | score1 = १४७/८ (२० ओभर) | runs1 = आशुतोष शर्मा ३१ (१६) | wickets1 = केशव महाराज २/२३ (४ ओभर) | score2 = १५२/७ (१९.५ ओभर) | runs2 = यशस्वी जैसवाल ३९ (२८) | wickets2 = कागिसो राबडा २/१८ (४ ओभर) | result = राजस्थान रोयल्स ३ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426265.html Scorecard] | venue = महाराजा यादवेन्दर सिंह स्टेडियम, मुल्लनपुर | umpires = अनिल चौधरी ({{flagicon|IND}}) र तपन शर्मा ({{flagicon|IND}}) | motm = शिमरन हेटमायर (राजस्थान रोयल्स) | toss = राजस्थान रोयल्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match27}} '''म्याच २७''' | rain = | notes = }} <section end=match27/> ---- <section begin=match28/> {{Single-innings cricket match | date = १४ अप्रिल २०२४ | time = १५:३० | daynight = y | team1 = [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] | team2 = [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] (H) | score1 = १६१/७ (२० ओभर) | runs1 = निकोलस पुरन ४५ (३२) | wickets1 = मिचेल स्टार्क ३/२८ (४ ओभर) | score2 = १६२/२ (१५.४ ओभर) | runs2 = फिल साल्ट ८९[[not out|*]] (४७) | wickets2 = मोशिन खान २/२९ (४ ओभर) | result = कोलकाता नाइट राइडर्स ८ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426266.html Scorecard] | venue = इडन गार्डेन्स, [[कोलकाता]] | umpires = विनोद सेशन ({{flagicon|IND}}) र अक्ष टोटरे ({{flagicon|IND}}) | motm = फिल साल्ट (कोलकाता नाइट राइडर्स) | toss = कोलकाता नाइट राइडर्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match28}} '''म्याच २८''' | rain = | notes = }} <section end=match28/> ---- <section begin=match29/> {{Single-innings cricket match | date = १४ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | team2 = [[मुम्बई इन्डियन्स]] (H) | score1 = २०६/४ (२० ओभर) | runs1 = रुतुराज गायकवाड ६९ (४०) | wickets1 = हार्दिक पाण्डेय २/४३ (३ ओभर) | score2 = १८६/६ (२० ओभर) | runs2 = रोहित शर्मा १०५[[not out|*]] (६३) | wickets2 = मथिशा पथिराना ४/२८ (४ ओभर) | result = चेन्नई सुपर किङ्स २० रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426267.html Scorecard] | venue = वानखेडे स्टेडियम, [[मुम्बई]] | umpires = साइयद खालिद ({{flagicon|IND}}) र नितिन मेनन ({{flagicon|IND}}) | motm = मथिसा पथिराना (चेन्नई सुपर किङ्स) | toss = मुम्बई ईन्डियन्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match29}} '''म्याच २९''' | rain = | notes = महेन्द्र सिंह धोनी (चेन्नई सुपर किङ्स) २५० म्याच पुरा गर्ने दोस्रो खेलाडी बने ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ms-dhoni-matches-virat-kohli-becomes-second-to-play-250-t20-matches-for-single-team-2527159-2024-04-14 |title=MS Dhoni matches Virat Kohli, becomes second to play 250 T20 matches for single team |work=India Today |access-date=14 April 2024}}</ref> र चेन्नई सुपर किङ्सको लागि ५००० रन पुरा गरे ।<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/ms-dhoni-5000-runs-csk-ipl-2024-chennai-super-kings-mi-stats-batting-records-cricket-news/article68064975.ece |title=MS Dhoni completes 5000 runs for Chennai Super Kings |work=Sportstar |date=14 April 2024 |access-date=14 April 2024}}</ref> * रुतुराज गायकवाड (चेन्नइ सुपर किङ्स) आपिएलमा छिटो २००० रन पुरा गर्ने खेलाडी बने (५७)<ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/ruturaj-gaikwad-creates-history-becomes-fastest-indian-to-complete-2000-ipl-runs-article-109291159 |title=Ruturaj Gaikwad Creates History; Becomes Fastest Indian To Achieve Massive Feat |work=Times Now |date=14 April 2024 |access-date=14 April 2024}}</ref> * रोहित शर्मा (मुम्बई इन्डियन्स) टि२० मा ५०० छक्का प्रहार गर्ने पहिलो खेलाडी बने ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ipl-2024-mi-vs-csk-rohit-sharma-500-sixes-2527176-2024-04-14|title=Rohit Sharma becomes first Indian to hit 500 sixes in T20 cricket|work=India Today|access-date=14 April 2024}}</ref> }} <section end=match29/> ---- <section begin=match30/> {{Single-innings cricket match | date = १५ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | team2 = [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] (H) | score1 = २८७/३ (२० ओभर) | runs1 = ट्राविस हेड १०२ (४१) | wickets1 = लोक्की फरगुसन २/५२ (४ ओभर) | score2 = २६२/७ (२० ओभर) | runs2 = दिनेश कार्तिक ८३ (३५) | wickets2 = प्याट कमिन्स ३/४३ (४ ओभर) | result = सनराइजर्स हैदराबाद २५ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426268.html Scorecard] | venue = एम चिन्नास्वामी स्टेडियम, [[बेङ्गलोर]] | umpires = अनिल चौधरी ({{flagicon|IND}}) र रोहन पण्डित ({{flagicon|IND}}) | motm = ट्राविस हेड (सनराइजर्स हैदराबाद) | toss = रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोरले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match30}} '''म्याच ३०''' | rain = | notes = सनराइजर्स हैदराबादले आफ्नो २७७ रनको उच्च स्कोर को रेकर्ड पार गर्दै २८८ रनको रेकर्ड कायम गर्यो ।<ref>{{cite web |access-date=15 April 2024 |title=Sunrisers Hyderabad's 287/3 vs RCB the highest IPL total in history: Check top 5 scores as SRH better their own record |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/sunrisers-hyderabad-287-3-vs-rcb-the-highest-ipl-total-in-history-check-top-5-scores-as-srh-better-their-own-record-101713197325333.html |website=Hindustan Times|date=15 April 2024 }}</ref> * राजस्थान रोयल्सले दोस्रो इनिङको मुम्बई इन्डियन्सको २४६ रनको रेकर्ड पार गर्दै २६२ रनको रेकड कायम गर्यो र यो पराजित टिमको उच्च स्कोर बन्यो ।<ref>{{Cite web |access-date=15 April 2024 |title=Many Firsts! SRH-RCB Blockbuster Rewrites IPL Record Books In Run-Fest |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/many-firsts-srh-rcb-blockbuster-rewrites-ipl-record-books-in-run-fest/articleshow/109323084.cms |website=Times of India}}</ref> * यो म्याचले आईपिएल मा सनराइजर्स हैदराबार र मुम्बई इन्डियन् को २०२४ को म्याचमा कायम भएको कुल ५२३ रनमो रेकर्ड पार गर्दै ५४९ रनको रेकर्ड कायम गर्यो ।<ref>{{cite web |access-date=15 April 2024 |title=RCB vs SRH HIGHLIGHTS, IPL 2024: Sunrisers thump Bengaluru with record-breaking T20 score, Karthik's 83 in vain |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/rcb-vs-srh-live-score-ipl-2024-match-30-today-royal-challengers-bengaluru-vs-sunrisers-hyderabad-scorecard-updates-9270959/ |website=The Indian Express|date=15 April 2024 }}</ref> * सनराइजर्स हैदराबादले १ इनिङ मा सर्वाधिक छक्का २२ प्रहार गर्दै रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर को २०१३ मा पुणे वारियर्स विरुद्ध को २१ छक्का को रेकर्ड पार गर्यो ।<ref>{{cite web |access-date=15 April 2024 |title=IPL 2024: Sunrisers Hyderabad Demolish IPL Record For Most Sixes in an Innings With 22 Sixes vs RCB |url=https://www.news18.com/cricket/ipl-2024-sunrisers-hyderabad-demolish-ipl-record-for-most-sixes-in-an-innings-with-22-sixes-vs-rcb-8852813.html |website=News18}}</ref> * यो म्याचमा टि२० प्रतियोगितामा सर्वाधिक छक्का प्रहार भए (कुल ३८ हैदराबाद २२ र बेङ्गलोर १६) र यो म्याचले आइपिएलमा सर्वाधिक बाउन्ड्री को रेकर्ड कायम गर्यो (८१) यसअघि चेन्नइ र राजस्थान २०१० र सनराइजर्स र मुम्बई २०२४ को रेकर्ड थियो ।<ref>{{cite web |access-date=16 April 2024 |title=549 runs and 81 boundaries: Sunrisers Hyderabad and Royal Challengers Bengaluru tear apart record books, write their own |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/sunrisers-hyderabad-and-royal-challengers-bengaluru-smash-record-books-at-chinnaswamy-rcb-vs-srh-ipl-2024-101713205176036.html |website=Hindustan Times}}</ref> }} <section end=match30/> ---- <section begin=match31/> {{Single-innings cricket match | date = १६ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | team2 = [[राजस्थान रोयल्स]] | score1 = २२३/६ (२० ओभर) | runs1 = सुनिल नारायण १०९ (५६) | wickets1 = अवेश खान २/३५ (४ ओभर) | score2 = २२४/८ (२० ओभर) | runs2 = जोश बट्लर १०७[[not out|*]] (६०) | wickets2 = सुनिल नारायण २/३० (४ ओभर) | result = राजस्थान रोयल्स २ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426269.html Scorecard] | venue = इडन गार्डेन्स, [[कोलकाता]] | umpires = उलहास गान्धी ({{flagicon|IND}}) र माईकल गोच ({{flagicon|ENG}}) | motm = जोस बट्लर (राजस्थान रोयल्स) | toss = राजस्थान रोयल्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match31}} '''म्याच ३१''' | rain = | notes = सुनिल नारायण (कोलकाता नाइट राइडर्स)ले टि२० मा आफ्नो पहिलो सतक प्रहार गरे । <ref>{{cite web|url=https://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/sunil-narine-scores-first-century-of-his-career-kkr-vs-rcb-ipl-2024-13760365.html |title=Sunil Narine scores first century of his career in KKR vs RR match |work=Firstpost |access-date=15 April 2024}}</ref> * राजस्थान रोयल्स ले आइपिएलमा उच्च रन चेसको रेकर्ड कायम गर्यो ।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/ipl/highest-successful-ipl-run-chases-full-list-rajasthan-royals-224-chase-kkr-vs-rr-2024-9274319/lite/ |title=Highest successful IPL run-chases: Rajasthan Royals equals record vs KKR in IPL 2024 |work=The Indian Express |access-date=16 April 2024}}</ref> }} <section end=match31/> ---- <section begin=match32/> {{Single-innings cricket match | date = १७ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[गुजरात टाइटन्स]] | team2 = [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | score1 = ८९ (१७.३ ओभर) | runs1 = रशिद खान ३१ (२४) | wickets1 = मुकेश कुमार ३/१४ (२.३ ओभर) | score2 = ९२/४ (८.५ ओभर) | runs2 = ज्याक फ्रासेर म्यागर्क २० (१०) | wickets2 = सन्दिप वारियर्स २/४० (३ ओभर) | result = दिल्ली क्यापिटल्स ६ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426270.html Scorecard] | venue = नरेन्द्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]] | umpires = विरेन्दर शर्मा ({{flagicon|IND}}) र निखिल पटवर्धन ({{flagicon|IND}}) | motm = रिशव पन्त (दिल्ली क्यापिटल्स) | toss = दिल्ली क्यापिटल्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match32}} '''म्याच ३२''' | rain = | notes = गुजरात टाइटन्सले आफ्नो आइपिएल इतिहासको न्युन स्कोरको रेकर्ड कायम गर्यो ।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/ipl/ipl-lowest-total-full-list-gujarat-titans-delhi-capitals-9276126/ |title=IPL Lowest Total: Where does Gujarat Titans’ 89 all out vs Delhi Capitals rank in list of lowest ever IPL scores |work=The Indian Express |access-date=17 April 2024}}</ref> }} <section end=match32/> ---- <section begin=match33/> {{Single-innings cricket match | date = १८ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[मुम्बई इन्डियन्स]] | team2 = [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] (H) | score1 = १९२/७ (२० ओभर) | runs1 = सुर्यकुमार यादव ७८ (५३) | wickets1 = हर्शल पटेल ३/३१ (४ ओभर) | score2 = १८३ (१९.१ ओभर) | runs2 = आशुतोष शर्मा ६१ (२८) | wickets2 = जसप्रित बुमराह ३/२१ (४ ओभर) | result = मुम्बई इन्डियन्स ९ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426271.html Scorecard] | venue = महाराजा यादवेन्दर सिंह स्टेडियम, मुल्लनपुर | umpires = नन्द किशोर ({{flagicon|IND}}) र विनित कुलकर्णी ({{flagicon|IND}}) | motm = जसप्रित बुमराह (मुम्बई इन्डियन्स) | toss = पञ्जाब किङ्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match33}} '''म्याच ३३''' | rain = | notes = }} <section end=match33/> ---- <section begin=match34/> {{Single-innings cricket match | date = १९ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | team2 = [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] (H) | score1 = १७६/६ (२० ओभर) | runs1 = रविन्द्र जडेजा ५७[[not out|*]] (४०) | wickets1 = कुर्णाल पाण्डेय २/१६ (३ ओभर) | score2 = १८०/२ (१९ ओभर) | runs2 = केएल राहुल ८२ (५३) | wickets2 = मथिसा पथिराना १/२९ (४ ओभर) | result = लखनऊ सुपर जायन्ट्स ८ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426272.html Scorecard] | venue = एकाना क्रिकेट स्टेडियम, [[लखनऊ]] | umpires = अनिल चौधरी ({{flagicon|IND}}) र रोहन पण्डित ({{flagicon|IND}}) | motm = केएल राहुल (लखनऊ सुपर जायन्ट्स) | toss = लखनऊ सुपर जायन्ट्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match34}} '''म्याच ३४''' | rain = | notes = एमएस धोनी (चेन्नई सुपर किङ्स) ले विकेटकिपर ब्याटरको रुपमा आइपिएलमा ५००० रन पुरा गरे ।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/aged-42-ms-dhoni-pockets-another-massive-ipl-milestone/articleshow/109441572.cms |title=Aged 42, MS Dhoni Pockets Another Massive IPL Milestone |work=The Times of India |access-date=20 April 2024}}</ref> }} ---- <section begin=match35/>{{Single-innings cricket match | date = २० अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = सनराइजर्स हैदराबाद | team2 = दिल्ली क्यापिटल्स (H) | score1 = २६६/७ (२० ओभर) | runs1 = ट्राविस हेड ८९ (३२) | wickets1 = कुलदिप यादव ४/५५ (४ ओभर) | score2 = १९९ (१९.१ ओभर) | runs2 = ज्याक फ्रेसर म्याकगर्ग ६५ (१८) | wickets2 = टि नटराजन ४/१९ (४ ओभर) | result = सनराइजरर्स हैदराबाद ६७ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426273.html Scorecard] | venue = अरुण जेट्ली स्टेडियम, [[दिल्ली]] | umpires = जयरमन मदनगोपाल ({{flagicon|IND}}) र नवदिप सिंह ({{flagicon|IND}}) | motm = ट्राविस हेड (सनराइजर्स हैदराबाद) | toss = दिल्ली क्यापिटल्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match35}} '''म्याच ३५''' | rain = | notes = सनराइजर्स हैदराबादले पावरप्ले ओभरमा (१२५) रन जोड्दै टि२० क्रिकेटमा मनटिङघम साइर कन्ट्री क्रिकेट कलब को रेकर्ड पार गर्यो (१०६)। <ref name="SRHDCDelhi">{{cite web |title=125 in 6 overs: Head and Sunrisers shatter T20 powerplay records |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2024-stats-sunrisers-hyderabad-shatter-t20-powerplay-records-1430085 |website=ESPNcricinfo |access-date=21 April 2024 |language=en}}</ref> * ट्राविस हेड ले अभिशेक शर्माको बराबरी बल सामना गरेको आधारमा फास्टेस्ट अर्धशतक पुरा गरे (१६) ।<ref name="SRHDCDelhi"/> * सनराइजर्स हैदराबादले एक इनिङमा अधिक छक्का को रेकर्ड बराबरी गरे (२२)।<ref name="SRHDCDelhi"/> * ज्यक फ्रेसर म्याकगर्कले दिल्ली क्यापिटल्स बाट बल सामना गरेको आधारमा फास्ट अर्धशतक को रेकर्ड कायम गरे (१५) यस अघि क्रिस मोरिस को नाममा रेकर्ड रहेको (१७)।<ref name="SRHDCDelhi"/> }}<section end=match35/> ---- <section begin=match36/>{{Single-innings cricket match | date = २१ अप्रिल २०२४ | time = १५:३० | daynight = y | team1 = (H) [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | team2 = [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | score1 = २२२/६ (२० ओभर) | runs1 = श्रेयष ऐयर ५० (३६) | wickets1 = क्यामरोन ग्रिन २/३५ (४ ओभर) | score2 = २२१ (२० ओभर) | runs2 = विल ज्याकस ५५ (३२) | wickets2 = आन्द्रे रसेल ३/२५ (३ ओभर) | result = कोलकाता नाइट राइडर्स १ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426274.html Scorecard] | venue = [[इडन गार्डेन्स]], [[कोलकाता]] | umpires = विनोद सेशन ({{flagicon|IND}}) र अक्ष टोटरे ({{flagicon|IND}}) | motm = आन्द्रे रसेल (कोलकाता नाइट राइडर्स) | toss = रोयल च्यालेन्जर्स ब्याङ्गलोर ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match36}} '''म्याच ३६''' | rain = | notes = दिनेश कार्तिक (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्लोर) २५० आइपिएल म्याच खेल्ने तेस्रो खेलाडी बने ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/dinesh-karthik-250-matches-ipl-rohit-sharma-ms-dhoni-2529856-2024-04-21 |title=Dinesh Karthik becomes 3rd player after Dhoni, Rohit to play 250 IPL matches |work=India Today |date=21 April 2024 |access-date=21 April 2024}}</ref> * सुनिल नारायण (कोलकाता नाइट राइडर्स)ले एक फ्रेन्चाइजको तर्फबाट अधिक विकेट लिएको लक्षित मलिङ्गाको रेकर्ड पार गरे (१७२) ।<ref>{{cite web |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/sunil-narine-becomes-bowler-with-most-wickets-for-single-franchise-in-ipl-history20240421210344 |title=Sunil Narine becomes bowler with most wickets for single franchise in IPL history |work=[[Asian News International|ANI]] |access-date=21 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240421154803/https://www.aninews.in/news/sports/cricket/sunil-narine-becomes-bowler-with-most-wickets-for-single-franchise-in-ipl-history20240421210344/ |archive-date=21 April 2024 }}</ref> * रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर ले २०/२० क्रिकेटमा अधिक २००+ रन पुरा गरेको मिडिलसेक्स कन्ट्री क्रिकेट कल्बको रेकर्ड पार गरे ।<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/struggling-rcb-go-past-middlesex-for-this-unwanted-record-in-t20-cricket-history/articleshow/109478302.cms |title=Struggling RCB go past Middlesex for this unwanted record in T20 cricket history |work=[[Times of India]] |date=21 April 2024 |access-date=21 April 2024}}</ref> * यो कोलकाता नाइट राइडर्सको आइपिएलमा गृहमैदानमा ५० औँ जित हो ।<ref>{{cite web|url=https://www.crictracker.com/cricket-stats-mania/kolkata-knight-riders-ipl-records-and-stats-at-eden-gardens/ |title=Kolkata Knight Riders' IPL Records and Stats at Eden Gardens Stadium, Kolkata |work=CricTracker |date=21 April 2024 |access-date=29 April 2024}}</ref> }}<section end=match36/> ---- <section begin=match37/>{{Single-innings cricket match | date = २१ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] | team2 = [[गुजरात टाइटन्स]] | score1 = १४२ (२० ओभर) | runs1 = प्रभसिमरन सिंह ३५ (२१) | wickets1 = साई किशोर ४/३३ (४ ओभर) | score2 = १४६/७ (१९.१ ओभर) | runs2 = राहुल तेवतिया ३६[[not out|*]] (१८) | wickets2 = हर्शल पटेल ३/१५ (३ ओभर) | result = गुजरात टाइटन ३ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426275.html Scorecard] | venue = महाराजा यादविन्दर सिंह स्टेडियम, मुल्लनपुर | umpires = नन्द किशोर ({{flagicon|IND}}) र विनित कुलकर्णी ({{flagicon|IND}}) | motm = साई किशोर (गुजरात टाइटन्स) | toss = पञ्जाब किङ्सले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match37}} '''म्याच ३७''' | rain = | notes = हर्षल पटेल (पञ्जाब किङ्स) ले १०० औँ आइपिएल म्याच खेले । <ref>{{cite web|url=https://www.crictracker.com/cricket-stats-mania/ipl-2024-match-37-pbks-vs-gt-stats-preview-of-players-records-and-approaching-milestones/|title=IPL 2024: Match 37, PBKS vs GT - Stats Preview of Players' Records and Approaching Milestones |work=CricTracker |date=21 April 2024 |access-date=21 April 2024}}</ref> }}<section end=match37/> ---- <section begin=match38/>{{Single-innings cricket match | date = २२ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[मुम्बई इन्डियन्स]] | team2 = [[राजस्थान रोयल्स]] (H) | score1 = १७९/९ (२० ओभर) | runs1 = तिलक वर्मा ६५ (४५) | wickets1 = सन्दिप शर्मा ५/१८ (४ ओभर) | score2 = १८३/१ (१८.४ ओभर) | runs2 = यशस्वी जैसवाल १०४[[not out|*]] (६०) | wickets2 = पियुश चावला १/३३ (४ ओभर) | result = राजस्थान रोयल्स ९ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426276.html Scorecard] | venue = सवाई मानसिंह स्टेडियम, [[जयपुर]] | umpires = अनिल चौधरी ({{flagicon|IND}}) र साईधर्शन कुमार ({{flagicon|IND}}) | motm = सन्दिप शर्मा (राजस्थान रोयल्स) | toss = मुम्बई इन्डियन्सले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match38}} '''म्याच ३८''' | rain = | notes = हार्दिक पाण्डेय ले आइपिएलमा मुम्बई इन्डियन्सको लागि १०० म्याच पुरा गरे । <ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/hardik-pandya-mumbai-indians-100-matches-ipl-debut-2015/article68094631.ece |title=IPL 2024: Hardik Pandya plays 100th match for Mumbai Indians |work=Sportstar |date=22 April 2024 |access-date=23 April 2024}}</ref> * युजवेन्दर चहल (राजस्थान रोयल्स) आइपिएलमा २०० विकेट लिने पहिलो बलर बने । <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2024-rr-vs-mi-yuzvendra-chahal-becomes-first-bowler-to-to-take-200-wickets-in-ipl-1430353 |title=Chahal becomes first bowler to take 200 wickets in IPL |work=ESPNcricinfo |date=22 April 2024 |access-date=22 April 2024}}</ref> * यशस्वी जैसवाल (राजस्थान रोयल्स) आइपिएलमा बहु सतक प्रहार गर्ने युवा खेलाडी बने ।<ref>{{cite news |title=Yashasvi Jaiswal becomes youngest to slam multiple IPL tons |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/yashasvi-jaiswal-creates-history-becomes-1st-cricketer-in-the-world-to-article-109515117 |agency=Times Now |date=23 April 2024}}</ref> * तिलक बर्मा (मुम्बई इन्डियन्स)ले आइपिएलमा १००० रन पुरा गरे । <ref>{{cite web |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/mis-tilak-varma-brings-up-1000-ipl-runs-during-rr-clash20240422214631/ |title=MI's Tilak Varma brings up 1,000 IPL runs during RR clash |work=ANI News |access-date=22 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422171952/https://www.aninews.in/news/sports/cricket/mis-tilak-varma-brings-up-1000-ipl-runs-during-rr-clash20240422214631/ |archive-date=22 April 2024 }}</ref> }}<section end=match38/> ---- <section begin=match39/>{{Single-innings cricket match | date = २३ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | team2 = [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] | score1 = २१०/४ (२० ओभर) | runs1 = रुतुराज गायकवाड १०८[[not out|*]] (६०) | wickets1 = म्याट हेनरी १/२८ (४ ओभर) | score2 = २१३/४ (१९.३ ओभर) | runs2 = मार्कस स्टोइनिस १२४[[not out|*]] (६३) | wickets2 = मथिसा पथिराना २/३५ (४ ओभर) | result = लखनऊ सुपर जायन्ट्स ६ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426277.html Scorecard] | venue = एम ए चिडम्बरम स्टेडियम, [[चेन्नई]] | umpires = निखिल पटवर्धन ({{flagicon|IND}}) र तपन शर्मा ({{flagicon|IND}}) | motm = मार्कस स्टोइनिस (लखनऊ सुपर जायन्ट्स) | toss = लखनऊ सुपर जायन्ट्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match39}} '''म्याच ३९''' | rain = | notes = शिवम दुवे (चेन्नई सुपर किङ्स) ले आइपिएलमा १००० रन पुरा गरे ।<ref>{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/shivam-dube-completes-1-000-runs-for-chennai-super-kings-in-ipl-101713929510558.html |title=Shivam Dube completes 1,000 runs for Chennai Super Kings in IPL |work=Hindustan Times |date=24 April 2024 |access-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424041910/https://www.hindustantimes.com/cricket/shivam-dube-completes-1-000-runs-for-chennai-super-kings-in-ipl-101713929510558.html |archive-date=24 April 2024 }}</ref> * मार्कस स्टोइनिस (लखनऊ सुपर जायन्ट्स)ले आइपिएलमा पल वेल्थी को दोस्रो स्थानमा ब्याटिङ गर्दा अधिक रन (१२०) को रेकर्ड पार गरे (१२४)।<ref>{{cite news |title=CSK vs LSG: Stoinis records highest individual score in an IPL run chase |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/csk-vs-lsg-stoinis-records-highest-score-in-run-chase-in-ipl-century-against-chennai-super-kings/article68099616.ece |access-date=25 April 2024 |work=Sportstar |date=23 April 2024 |language=en}}</ref> }}<section end=match39/> ---- <section begin=match40/>{{Single-innings cricket match | date = २४ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | team2 = [[गुजरात टाइटन्स]] | score1 = २२४/४ (२० ओभर) | runs1 = रिशभ पन्त ८८[[not out|*]] (४३) | wickets1 = सन्दिप वारियर्स ३/१५ (३ ओभर) | score2 = २२०/८ (२० ओभर) | runs2 = साई सुधर्सन ६५ (३९) | wickets2 = रसिख सलिम ३/४४ (४ ओभर) | result = दिल्ली क्यापिटल्स ४ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426278.html Scorecard] | venue = अरुण जेट्ली स्टेडियम, [[दिल्ली]] | umpires = के एन अन्नतपदमनभन ({{flagicon|IND}}) र उल्हास गान्धी ({{flagicon|IND}}) | motm = रिशभ पन्त (दिल्ली क्यापिटल्स) | toss = गुजरात टाइटन्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match40}} '''म्याच ४०''' | rain = | notes = शुवमन गिल (गुजरात टाइटन्स) ले आइपिएलमा १०० औँ म्याच खेले । <ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ipl-2024-dc-vs-gt-shubman-gill-100th-match-delhi-2531279-2024-04-24 |title=Shubman Gill thrilled to play 100th IPL match in DC vs GT: Still a long way to go |work=India Today |date=24 April 2024 |access-date=24 April 2024}}</ref> }}<section end=match40/> ---- <section begin=match41/>{{Single-innings cricket match | date = २५ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | team2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] (H) | score1 = २०६/७ (२० ओभर) | runs1 = विराट कोहली ५१ (४३) | wickets1 = जयदेव उनडकट ३/३० (४ ओभर) | score2 = १७१/८ (२० ओभर) | runs2 = सहबाज अहमद ४०[[not out|*]] (३७) | wickets2 = क्यामरोन ग्रिन २/१२ (२ ओभर) | result = रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर ३५ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426279.html Scorecard] | venue = राजिव गान्धी स्टेडियम, [[हैदराबाद]] | umpires = नितिन मेनन ({{flagicon|IND}}) र सैयद खालिद ({{flagicon|IND}}) | motm = रजत पटिदार (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर) | toss = रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोरले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match41}} '''म्याच ४१''' | rain = | notes = जयदेव उनडकट (सनराइजर्स हैदराबाद) ले आइपिएलमा १०० औँ म्याच खेले ।<ref>{{cite web|url=https://www.timesnowhindi.com/sports/cricket/ipl-2024-jaidev-unadkat-shines-in-his-100th-ipl-match-article-109601157 |title=IPL 2024: 100वें मैच में चमके जयदेव उनादकट, कराई सनराइजर्स हैदराबाद की वापसी |trans-title=IPL 2024: Jaydev Unadkat shines in 100th match, makes Sunrisers Hyderabad comeback |work=Times Now Navbharat |date=25 April 2024 |access-date=25 April 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/jaydev-unadkat-completes-100-matches-in-indian-premier-league-achieves-feat-during-srh-vs-rcb-ipl-2024-match-5920265.html |title=Jaydev Unadkat Completes 100 Matches in Indian Premier League, Achieves Feat During SRH vs RCB IPL 2024 Match |work=LatestLY |date=25 April 2024 |access-date=25 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240425191949/https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/jaydev-unadkat-completes-100-matches-in-indian-premier-league-achieves-feat-during-srh-vs-rcb-ipl-2024-match-5920265.html |archive-date=25 April 2024}}</ref> * रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोरले आइपिएलमा २५० औँ म्याच खेल्यो ।<ref>{{cite web|url=https://www.mykhel.com/cricket/ipl-2024-rcb-secure-win-in-250th-ipl-match-seasons-wise-performance-top-performers-over-the-years-279055.html |title=IPL 2024: RCB Secure Win In 250th IPL Match |work=myKhel |access-date=25 April 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://thedailyguardian.com/ipl-2024-rcb-plays-250th-ipl-matches/ |title=IPL 2024: RCB Plays 250th IPL matches |work=[[The Daily Guardian]] |access-date=25 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426043706/https://thedailyguardian.com/ipl-2024-rcb-plays-250th-ipl-matches/ |archive-date=26 April 2024 }}</ref> }}<section end=match41/> ---- <section begin=match42/>{{Single-innings cricket match | date = २६ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | team2 = [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] | score1 = २६१/६ (२० ओभर) | runs1 = फिल सल्ट ७५ (३७) | wickets1 = अर्शदिप सिंह २/४५ (४ ओभर) | score2 = २६२/२ (१८.४ ओभर) | runs2 = जोन्नी वेरस्टो २०८[[not out|*]] (४८) | wickets2 = सुनिल नारायण १/२४ (४ ओभर) | result = पञ्जाब किङ्स ८ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426280.html Scorecard] | venue = इडन गार्डेन्स, [[कोलकाता]] | umpires = यशवन्त बर्डे ({{flagicon|IND}}) र अनिल चौधरी ({{flagicon|IND}}) | motm = जोनी बेरस्टो (पञ्जाब किङ्स) | toss = पञ्जाब किङ्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match42}} '''म्याच ४२''' | rain = | notes = पञ्जाब किङ्सले [[List of Indian Premier League records and statistics#Highest successful chases|आइपिएलमा उच्च रन चेस]],को राजस्थान रोयल्सको रेकर्ड पार गर्यो (२२३)।<ref>{{cite web |access-date=26 April 2024 |title=Punjab to Rajasthan: Highest successful run-chase in IPL, T20 cricket |url=https://www.business-standard.com/cricket/ipl/punjab-to-rajasthan-highest-successful-run-chase-in-ipl-t20-cricket-124042601467_1.html |website=Business Standard}}</ref> * पञ्जाब किङ्स ले २०/२० क्रिकेटमा उच्च रन चेस को दक्षिण अफ्रिका को रेकर्ड पार गर्यो (२५९) ।<ref>{{cite web |access-date=26 April 2024 |title=Highest successful IPL, T20 run-chases: Punjab Kings break world record in 262 chase vs Kolkata Knight Riders Bairstow hundred |url=https://indianexpress.com/article/sports/ipl/highest-successful-ipl-t20-run-chases-full-list-punjab-kings-kolkata-9292792/ |website=The Indian Express|date=26 April 2024 }}</ref> * पञ्जाब किङ्स ले आइपिएल इनिङमा सनराइजर्स हैदराबादको रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर विरुद्धको अधिक छक्का (२२) को रेकर्ड पार गर्यो (२४) ।<ref>{{cite web |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/ipl-2024-match-between-kkr-vs-pbks-break-record-of-most-sixes-in-t2020240427002946/ |title=IPL 2024: Match between KKR vs PBKS break record of most sixes in T20 |work=ANI News |access-date=26 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426193436/https://www.aninews.in/news/sports/cricket/ipl-2024-match-between-kkr-vs-pbks-break-record-of-most-sixes-in-t2020240427002946/ |archive-date=26 April 2024 }}</ref> * टि२० म्याचमा सर्वाधिक छक्का को रेकर्ड कायम (जम्मा ४२, कोलकाता १८, पञ्जाब २४)।<ref>{{cite web |access-date=26 April 2024 |title=IPL 2024: KKR vs PBKS match breaks record of most sixes hit in a T20 match |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/most-sixes-in-t20-match-record-stats-kkr-vs-pbks-ipl-2024/article68111812.ece |website=SportStar|date=26 April 2024 }}</ref> }}<section end=match42/> ---- <section begin=match43/>{{Single-innings cricket match | date = २७ अप्रिल २०२४ | time = १५:३० | daynight = y | team1 = (H) [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | team2 = [[मुम्बई इन्डियन्स]] | score1 = २५७/४ (२० ओभर) | runs1 = ज्याक फ्रेसर म्यागर्क ८४ (२७) | wickets1 = मोहम्मद नबी १/२० (२ ओभर) | score2 = २४७/९ (२० ओभर) | runs2 = तिलक बर्मा ६३ (३२) | wickets2 = रसिख सलिम ३/३४ (४ ओभर) | result = दिल्ली क्यापिटल्स १० रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426281.html Scorecard] | venue = अरुण जेटली स्टेडियम, [[दिल्ली]] | umpires = निखिल पटवर्धन ({{flagicon|IND}}) र नवदिप सिंह ({{flagicon|IND}}) | motm = ज्याक फ्रेसर म्याकगर्क (दिल्ली क्यापिटल्स) | toss = मुम्बई इन्डियन्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match43}} '''म्याच ४३''' | rain = | notes = इशान किशान (मुम्बई इन्डियन्स)ले १०० औँ आइपिएल म्याच खेले । <ref>{{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/ishan-kishan-completes-100-matches-in-indian-premier-league-achieves-feat-during-dc-vs-mi-ipl-2024-match-5924067.html |title=Ishan Kishan Completes 100 Matches in Indian Premier League, Achieves Feat During DC vs MI IPL 2024 Match |work=LatestLY |date=27 April 2024 |access-date=27 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240427123056/https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/ishan-kishan-completes-100-matches-in-indian-premier-league-achieves-feat-during-dc-vs-mi-ipl-2024-match-5924067.html |archive-date=27 April 2024}}</ref> * दिल्ली क्यापिटल्सले आइपिएल मा आफ्नो उच्च स्कोर बनायो ।<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/delhi-capitals-highest-team-total-record-stats-ipl-history-dc-vs-mi-2024-match-full-list-of-top-scores/article68114188.ece |title=DC vs MI: Delhi Capitals registers its highest total during IPL 2024 match against Mumbai Indians |work=Sportstar |date=27 April 2024 |access-date=29 April 2024}}</ref> * सुर्यकुमार यादव (मुम्बई इन्डियन्स) ले मुम्बई इन्डियन्सको लागि १०० औँ छक्का प्रहार गरे ।<ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/suryakumar-yadav-needs-2-sixes-to-join-rohit-sharma-hardik-pandya-in-elite-list-article-109641813 |title=Suryakumar Yadav Needs 2 Sixes To Join Rohit Sharma, Hardik Pandya In Elite List|work=[[Times Now]] |date=27 April 2024 |access-date=27 April 2024}}</ref> }}<section end=match43/> ---- <section begin=match44/>{{Single-innings cricket match | date = २७ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] | team2 = [[राजस्थान रोयल्स]] | score1 = १९६/५ (२० ओभर) | runs1 = के एल राहुल ७६ (४८) | wickets1 = सन्दिप शर्मा २/३१ (४ ओभर) | score2 = १९९/३ (१९ ओभर) | runs2 = सञ्जु सामसन ७१[[not out|*]] (३३) | wickets2 = मार्कस स्टोइनिस १/३३ (१ ओभर) | result = राजस्थान रोयल्स ७ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426282.html Scorecard] | venue = एकाना क्रिकेट स्टेडियम, [[लखनऊ]] | umpires = केएन अनन्तपदमनभन ({{flagicon|IND}}) र माइकल गोझ ({{flagicon|ENG}}) | motm = सञ्जु सामसन (राजस्थान रोयल्स) | toss = राजस्थान रोयल्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match44}} '''म्याच ४४''' | rain = | notes = }}<section end=match44/> ---- <section begin=match45/>{{Single-innings cricket match | date = २८ अप्रिल २०२४ | time = १५:३० | daynight = y | team1 = (H) [[गुजरात टाइटन्स]] | team2 = [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | score1 = २००/३ (२० ओभर) | runs1 = साई सुधर्सन ८४[[not out|*]] (४९) | wickets1 = स्वपनिल सिंह १/२३ (३ ओभर) | score2 = २०६/१ (१६ ओभर) | runs2 = विल ज्याक्स १००[[not out|*]] (४१) | wickets2 = साई किशोर १/३० (३ ओभर) | result = रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर ९ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426283.html Scorecard] | venue = नरेन्द्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]] | umpires = नितिन मेनन ({{flagicon|IND}}) र विरेन्दर शर्मा ({{flagicon|IND}}) | motm = विल ज्याक (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर) | toss = रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोरले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match45}} '''म्याच ४५''' | rain = | notes = विल ज्याक (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर)ले आफ्नो पहिलो आइपिएल [[century (cricket)|सतक]]पुरा गरे ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ipl-2024-gt-vs-rcb-virat-kohli-reaction-will-jacks-hundred-ahmedabad-2532770-2024-04-28 |title=GT vs RCB: Virat Kohli's reaction to Will Jacks's fiery century goes viral |work=India Today |date=28 April 2024 |access-date=28 April 2024}}</ref> }}<section end=match45/> ---- <section begin=match46/>{{Single-innings cricket match | date = २८ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | team2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | score1 = २१२/३ (२० ओभर) | runs1 = रुतुराज गायकवाड ९८ (५४) | wickets1 = भुवनेश्वर कुमार १/३८ (४ ओभर)<br/>जयदेव उनडकट १/३८ (४ ओभर) | score2 = १३४ (१८.५ ओभर) | runs2 = एडिन मारकरम ३२ (२६) | wickets2 = तुषार देशपाण्डेय ४/२७ (३ ओभर) | result = चेन्नई सुपर किङ्स ७८ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426284.html Scorecard] | venue = एम ए चिडम्बरम स्टेडियम, [[चेन्नई]] | umpires = साईधर्शन कुमार ({{flagicon|IND}}) र रोहन पण्डित ({{flagicon|IND}}) | motm = रुतुराज गायकवाड (चेन्नई सुपर किङ्स) | toss = सनराइजर्स हैदराबादले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match46}} '''म्याच ४६''' | rain = | notes = डेरिल मिचेल (चेन्नई सुपर किङ्स) ले टि२० मा १०० औँ क्याच पुरा गरे । <ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/csk-vs-srh-ipl-live-score-2024-match-46-chennai-super-kings-vs-sunrisers-hyderabad-ipl-match-live-28-april-101714294567393.html |title=CSK vs SRH, IPL 2024 highlights: Tushar Deshpande stuns Hyderabad with career-best figures as Chennai thrash Sunrisers |work=Hindustan Times |date=28 April 2024 |access-date=29 April 2024}}</ref> र आइपिएलमा एक इनिङमा अधिक क्याचको रेकर्ड बराबरी गरे ५ ।<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/daryl-mitchell-ipl-2024-5-catches-csk-vs-srh-highest-most-in-1-innings-record-sangakkara-nabi-chennai-super-kings/article68118891.ece |title=Daryl Mitchell equals record of taking most catches in an IPL innings |work=Sportstar |date=28 April 2024 |access-date=29 April 2024}}</ref> * एम एस धोनी आइपिएलमा १५० जितमा सहभागी बन्ने पहिलो खेलाडी बने । <ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ipl-2024-csk-vs-srh-ms-dhoni-record-150-wins-player-chennai-2532850-2024-04-29 |title=CSK vs SRH: MS Dhoni sets new IPL record, becomes first player to be part of 150 victories |work=India Today |date=29 April 2024 |access-date=29 April 2024}}</ref> * यो चेन्नई सुपर किङ्सको आइपिएलमा गृह मैदानमा ५० औँ जित हो ।<ref>{{cite web |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/ipl-2024-csk-registers-50th-win-at-their-home-ground-ma-chiambaram-stadium-after-winning-srh-clash20240429151604/ |title=IPL 2024: CSK registers 50th win at their home ground MA Chiambaram Stadium after winning SRH clash |work=ANI News |access-date=12 May 2024 |date=29 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240429095355/https://www.aninews.in/news/sports/cricket/ipl-2024-csk-registers-50th-win-at-their-home-ground-ma-chiambaram-stadium-after-winning-srh-clash20240429151604/ |archive-date=29 April 2024 }}</ref> * रुतुराज गायकवाड (चेन्नई सुपर किङ्स) ले आइपिएलमा २०० औँ चौका पुरा गरे । <ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ipl-2024-csk-vs-srh-ruturaj-gaikwad-century-successive-matches-2532821-2024-04-28 |title=CSK vs SRH: Ruturaj Gaikwad hits 54-ball 98, misses rare IPL record by a whisker |work=India Today |date=28 April 2024 |access-date=28 April 2024}}</ref> }}<section end=match46/> ---- <section begin=match47/>{{Single-innings cricket match | date = २९ अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | team2 = [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] (H) | score1 = १५३/९ (२० ओभर) | runs1 = कुलदिप यादव ३५[[not out|*]] (२६) | wickets1 = वरुण चक्रवर्ती ३/१६ (४ ओभर) | score2 = १५७/३ (१६.३ ओभर) | runs2 = फिल साल्ट ६८ (३३) | wickets2 = अक्षर पटेल २/२५ (४ ओभर) | result = कोलकाता नाइट राइडर्स ७ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426285.html Scorecard] | venue = इडन गार्डेन्स, [[कोलकाता]] | umpires = तपन शर्मा ({{flagicon|IND}}) र नवोदिप सिंह ({{flagicon|IND}}) | motm = वरुण चक्रवर्ती (कोलकाता नाइट राइडर्स) | toss = दिल्ली क्यापिटल्सले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match47}} '''म्याच ४७''' | rain = | notes = श्रेयस ऐयर (कोलकाता नाइट राइडर्स)ले आइपिएलमा ३००० रन पुरा गरे ।<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/kkr-vs-dc-shreyas-iyer-completes-3000-ipl-runs/article68123635.ece#:~:text=Kolkata%20Knight%20Riders%20(KKR)%20skipper,home%20ground%20of%20Eden%20Gardens. |title=KKR vs DC - Shreyas Iyer completes 3000 IPL runs |work=The Hindu |date=30 April 2024 |access-date=30 April 2024}}</ref> }}<section end=match47/> ---- <section begin=match48/>{{Single-innings cricket match | date = ३० अप्रिल २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[मुम्बई इन्डियन्स]] | team2 = [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] (H) | score1 = १४४/७ (२० ओभर) | runs1 = नेहाल वढेरा ४६ (४१) | wickets1 = मोहसिन खान २/३६ (४ ओभर) | score2 = १४५/६ (१९.२ ओभर) | runs2 = मार्कस स्टोइनिस ६२ (४५) | wickets2 = हार्दिक पाण्डेय २/२६ (४ ओभर) | result = लखनऊ सुपर जायन्ट्स ४ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426286.html Scorecard] | venue = एकाना क्रिकेट स्टेडियम, [[लखनऊ]] | umpires = उलहास गान्धी ({{flagicon|IND}}) र माइकल गोझ ({{flagicon|ENG}}) | motm = मार्कस स्टोइनिस (लखनऊ सुपर जायन्ट्स) | toss = लखनऊ सुपर जायन्ट्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match48}} '''म्याच ४८''' | rain = | notes = }}<section end=match48/> ---- <section begin=match49/>{{Single-innings cricket match | date = १ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | team2 = [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] | score1 = १६२/७ (२० ओभर) | runs1 = रुतुराज गायकवाड ६२ (४८) | wickets1 = राहुल चहर २/१६ (४ ओभर) | score2 = १६३/३ (१७.५ ओभर) | runs2 = जोनी वेरस्टो ४६ (३०) | wickets2 = शिवम दुवे १/१४ (१ ओभर) | result = पञ्जाब किङ्स ७ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426287.html Scorecard] | venue = एम ए चिडम्बरम स्टेडियम, [[चेन्नई]] | umpires = सैयद खालिद ({{flagicon|IND}}) र विरेन्दर शर्मा ({{flagicon|IND}}) | motm = हरप्रित ब्रार (पञ्जाब किङ्स) | toss = पञ्जाब किङ्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match49}} '''म्याच ४९''' | rain = | notes = }}<section end=match49/> ---- <section begin=match50/>{{Single-innings cricket match | date = २ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | team2 = [[राजस्थान रोयल्स]] | score1 = २०१/३ (२० ओभर) | runs1 = नितिन कुमार रेड्डी ७६[[not out|*]] (४२) | wickets1 = अवेश खान २/३९ (४ ओभर) | score2 = २००/७ (२० ओभर) | runs2 = रियान पराग ७७ (४९) | wickets2 = भुवनेश्वर कुमार ३/४१ (४ ओभर) | result = सनराइजर्स हैदराबाद १ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426288.html Scorecard] | venue = राजिव गान्धी स्टेडियम, [[हैदराबाद]] | umpires = यशवन्त बर्डे ({{flagicon|IND}}) र अनिल चौधरी ({{flagicon|IND}}) | motm = भुवनेश्वर कुमार (सनराइजर्स हैदराबाद) | toss = सनराइजर्स हैदराबादले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match50}} '''म्याच ५०''' | rain = | notes = युजवेन्दर चहल (राजस्थान रोयल्स) ले ३०० औँ म्याच खेले । <ref>{{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/yuzvendra-chahal-completes-300-matches-in-t20-cricket-achieves-feat-during-srh-vs-rr-ipl-2024-match-5936190.html |title=Yuzvendra Chahal Completes 300 Matches in T20 Cricket, Achieves Feat During SRH vs RR IPL 2024 Match |work=LatestLY |access-date=2 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502183520/https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/yuzvendra-chahal-completes-300-matches-in-t20-cricket-achieves-feat-during-srh-vs-rr-ipl-2024-match-5936190.html |archive-date=2 May 2024}}</ref> * रियान पराग (राजस्थान रोयल्स)ले आइपिएलमा १००० रन पुरा गरे । <ref>{{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/ipl-2024-rr-all-rounder-riyan-parag-s-breakout-season-continues-101714708886576.html |title=IPL 2024: RR all-rounder Riyan Parag's breakout season continues |work=Hindustan Times |date=3 May 2024 |access-date=3 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503053833/https://www.hindustantimes.com/cricket/ipl-2024-rr-all-rounder-riyan-parag-s-breakout-season-continues-101714708886576.html |archive-date=3 May 2024 }}</ref> }}<section end=match50/> ---- <section begin=match51/>{{Single-innings cricket match | date = ३ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | team2 = [[मुम्बई इन्डियन्स]] (H) | score1 = १६९ (१९.५ ओभर) | runs1 = वेङकटेश ऐयर ७० (५२) | wickets1 = जसप्रित बुमराह ३/१८ (३.५ ओभर) | score2 = १४५ (१८.५ ओभर) | runs2 = सुर्यकुमार यादव ५६ (३५) | wickets2 = मिचेल स्टार्क ४/३३ (३.५ ओभर) | result = कोलकाता नाइट राइडर्स २४ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426289.html Scorecard] | venue = वानखेडे स्टेडियम, [[मुम्बई]] | umpires = जयरमन मदनगोपाल ({{flagicon|IND}}) र तपन शर्मा ({{flagicon|IND}}) | motm = वेङ्कटेस ऐयर (कोलकाता नाइट राइडर्स) | toss = मुम्बई इन्डियन्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match51}} '''म्याच ५१''' | rain = | notes = }}<section end=match51/> ---- <section begin=match52/>{{Single-innings cricket match | date = ४ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[गुजरात टाइटन्स]] | team2 = [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] (H) | score1 = १४७ (१९.३ ओभर) | runs1 = शाहरुख खान ३७ (२४) | wickets1 = यश दयाल २/२१ (४ ओभर) | score2 = १५२/६ (१३.४ ओभर) | runs2 = फ्याप डु प्लेसिज ६४ (२३) | wickets2 = जोश लिटल ४/४५ (४ ओभर) | result = रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर ४ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426290.html Scorecard] | venue = एम चिन्नास्वामी स्टेडियम, [[बेङ्गलोर]] | umpires = विनोद सेशन ({{flagicon|IND}}) र अक्ष टोटरे ({{flagicon|IND}}) | motm = मोहम्मद सिराज (रोयल च्याफेन्जर्स बेङ्गलोर) | toss = रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोरले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match52}} '''म्याच ५२''' | rain = | notes = गुजरात टाइटन्स ले आफ्नो आइपिएल इतिहातकै न्युन पावरप्ले स्कोर कायम गर्यो (२३/३) ।<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/rcb-vs-gt-gujarat-titans-lowest-powerplay-score-23-3-ipl-2024-indian-premier-league-royal-challengers-bangalore-bengaluru-m-chinnaswamy-stadium/article68139840.ece|title=Gujarat Titans records lowest score in PowerPlay in IPL 2024|work=Sport Star|date=4 May 2024 |access-date=4 May 2024}}</ref> * राहुल तेवतिया (गुजरात टाइटन्स)ले आइपिएलमा १००० रन पुरा गरे ।<ref>{{cite web |url=https://cricket.one/match-hub/rahul-tewatia-crosses-1000-run-milestone-in-ipl-through-breezy-knock-vs-rcb/66369ac8fdc09c66a5323067 |title=Rahul Tewatia Crosses 1000-Run Milestone In IPL Through Breezy Knock vs RCB |work=OneCricket |date=5 May 2024 |access-date=5 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240505142503/https://cricket.one/match-hub/rahul-tewatia-crosses-1000-run-milestone-in-ipl-through-breezy-knock-vs-rcb/66369ac8fdc09c66a5323067 |archive-date=5 May 2024 }}</ref> * फ्याफ डु प्लेसिज (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर) ले आफ्नो १०००० टि२० रन पुरा गरे । <ref>{{cite web |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/ipl-2024-rcb-skipper-faf-du-plessis-completes-10000-t20-runs20240504224533/ |title=IPL 2024: RCB skipper Faf Du Plessis completes 10,000 T20 runs |work=[[Asian News International|ANI News]] |access-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240504195403/https://www.aninews.in/news/sports/cricket/ipl-2024-rcb-skipper-faf-du-plessis-completes-10000-t20-runs20240504224533/ |archive-date=4 May 2024 }}</ref> * रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर ले आफ्नो आइपिएल इतिहास कै उच्च पावरप्ले स्कोर कायम गर्यो (९२/१) ।<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/rcb-vs-gt-ipl-2024-highest-powerplay-score-total-six-overs-royal-challengers-bangalore-kohli-du-plessis/article68140301.ece|title=Royal Challengers Bengaluru registers its highest PowerPlay score|work=Sport Star|date=4 May 2024 |access-date=4 May 2024}}</ref> }}<section end=match52/> ---- <section begin=match53/>{{Single-innings cricket match | date = ५ मे २०२४ | time = १५:३० | night = y | team1 = [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | team2 = [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] (H) | score1 = १६७/९ (२० ओभर) | runs1 = रबिन्द्र जडेजा ४३ (२६) | wickets1 = राहुल चहर ३/२३ (४ ओभर) | score2 = १३९/९ (२० ओभर) | runs2 = प्रभसिमरन सिंह ३० (२३) | wickets2 = रबिन्द्र जडेजा ३/२० (४ ओभर) | result = चेन्नई सुपर किङ्स २८ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426291.html Scorecard] | venue = हिमाञ्चल प्रदेश क्रिकेट स्टेडियम, [[धरमशाला]] | umpires = नन्द कोशोर ({{flagicon|IND}}) र विनित कुलकणी ({{flagicon|IND}}) | motm = रविन्द्र जडेजा (चेन्नई सुपर किङ्स) | toss = पञ्जाब किङ्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match53}} '''म्याच ५३''' | rain = | notes = एम एस धोनी (चेन्नई सुपर किङ्स) आइपिएलमा १५० क्याच पुरा गर्ने पहिलो खेलाडी बने । <ref>{{cite web|url=https://www.sportskeeda.com/cricket/news-ms-dhoni-becomes-first-player-take-150-catches-ipl |title=MS Dhoni becomes the first player to take 150 catches in IPL |work=[[Sportskeeda]] |access-date=9 May 2024}}</ref> }}<section end=match53/> ---- <section begin=match54/>{{Single-innings cricket match | date = ५ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | team2 = [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] (H) | score1 = २३५/६ (२० ओभर) | runs1 = सुनिल नारायण ८१ (३९) | wickets1 = नविन उलहक ३/४९ (४ ओभर) | score2 = १३७ (१६.१ ओभर) | runs2 = मार्कस स्टोइनिस ३६ (२१) | wickets2 = हर्षित राणा ३/२४ (३.१ ओभर) | result = कोलकाता नाइट राइडर्स ९८ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426292.html Scorecard] | venue = एकाना क्रिकेट स्टेडियम, [[लखनऊ]] | umpires = यशवन्त बर्डे ({{flagicon|IND}}) र साईधर्शन कुमार ({{flagicon|IND}}) | motm = सुनिल नारायण (कोलकाता नाइट राइडर्स) | toss = लखनऊ सुपर जायन्ट्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match54}} '''म्याच ५४''' | rain = | notes = }}<section end=match54/> ---- <section begin=match55/>{{Single-innings cricket match | date = ६ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | team2 = [[मुम्बई इन्डियन्स]] (H) | score1 = १७३/८ (२० ओभर) | runs1 = ट्राविस हेड ४८ (३०) | wickets1 = हार्दिक पाण्डेय ३/३१ (४ ओभर) | score2 = १७४/३ (१७.२ ओभर) | runs2 = सुर्यकुमार यादव १०२[[not out|*]] (५१) | wickets2 = भुवनेश्वर कुमार १/२२ (४ ओभर) | result = मुम्बई इन्डियन्स ७ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426293.html Scorecard] | venue = वानखेडे स्टेडियम, [[मुम्बई]] | umpires = तपन शर्मा ({{flagicon|IND}}) र नवदिप सिंह ({{flagicon|IND}}) | motm = सुर्यकुमार यादव (मुम्बई इन्डियन्स) | toss = मुम्बई इन्डियन्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match55}} '''म्याच ५५''' | rain = | notes = }}<section end=match55/> ---- <section begin=match56/>{{Single-innings cricket match | date = ७ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | team2 = [[राजस्थान रोयल्स]] | score1 = २२१/८ (२० ओभर) | runs1 = अभिशेख पोरेल ६५ (३६) | wickets1 = रविचन्द्रन अश्विन ३/२४ (४ ओभर) | score2 = २०१/८ (२० ओभर) | runs2 = सञ्जु सामसन ८६ (४६) | wickets2 = कुलदिप यादव २/२५ (४ ओभर) | result = दिल्ली क्यापिटल्स २० रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426294.html Scorecard] | venue = अरुण जेटली स्टेडियम, [[दिल्ली]] | umpires = केएन अनन्तपदमनभन ({{flagicon|IND}}) र उल्हास गान्धी ({{flagicon|IND}}) | motm = कुलदिप यादव (दिल्ली क्यापिटल्स) | toss = राजस्थान रोयल्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match56}} '''म्याच ५६''' | rain = | notes = }}<section end=match56/> ---- <section begin=match57/>{{Single-innings cricket match | date = ८ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] | team2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] (H) | score1 = १६५/४ (२० ओभर) | runs1 = आयुश बडोनी ५५[[not out|*]] (३०) | wickets1 = भुवनेश्वर कुमार २/१२ (४ ओभर) | score2 = १६७/० (९.४ ओभर) | runs2 = ट्राविस हेड ८९[[not out|*]] (३०) | wickets2 = | result = सनराइजर्स हैदराबाद १० विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426295.html Scorecard] | venue = राजिव गान्धी स्टेडियम, [[हैदराबाद]] | umpires = यशवन्त बर्डे ({{flagicon|IND}}) र साईधर्शन कुमार ({{flagicon|IND}}) | motm = ट्राविस हेड (सनराइजर्स हैदराबाद) | toss = लखनऊ सुपर जायन्ट्सले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match57}} '''म्याच ५७''' | rain = | notes = सनराइजर्स हैदराबाद ले १५०+ स्कोर छिटो चेस गरेको रेकर्ड कायम गर्यो ।<ref>{{cite web |access-date=8 May 2024 |title=SRH vs LSG, IPL 2024: Sunrisers completes fastest chase of a 150+ score in IPL history |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/srh-vs-lsg-fastest-chase-150-score-ipl-2024-balls-left-stats-records-sunrisers-hyderabad-cricket-news/article68154806.ece/ |website=SportStar|date=8 May 2024 }}</ref> * यो म्याचको रिजल्ट संगै मुम्बई इन्डियन्स प्लेअफको लागि इलिमिनेट भयो ।<ref>{{cite web |access-date=8 May 2024 |title=Mumbai Indians knocked out after SRH demolish LSG |url=https://www.espncricinfo.com/story/mumbai-indians-knocked-out-after-srh-demolish-lsg-1432920 |website=[[ESPN Cricinfo]]}}</ref> }}<section end=match57/> ---- <section begin=match58/>{{Single-innings cricket match | date = ९ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | team2 = [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] (H) | score1 = २४१/७ (२० ओभर) | runs1 = विराट कोहली ९२ (४७) | wickets1 = हर्षल पटेल ३/३८ (४ ओभर) | score2 =१८१ (१७ ओभर) | runs2 = रिली रोस्सो ६१ (२७) | wickets2 = मोहम्मद सिराज ३/४३ (४ ओभर) | result = रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर ६० रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426296.html Scorecard] | venue = हिमाञ्चल प्रदेश क्रिकेट स्टेडियम, [[धरमशाला]] | umpires = सैयद खालिद ({{flagicon|IND}}) र नितिन मेनन ({{flagicon|IND}}) | motm = विराट कोहली (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर) | toss = पञ्जाब किङ्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match58}} '''म्याच ५८''' | rain = | notes = यो म्याचको नतिजा संगै पञ्जाब किङ्स प्लेअफको लागि इलिमिनेट भयो ।<ref>{{cite web |access-date=9 May 2024 |title=PBKS vs RCB, IPL 2024: Punjab Kings knocked out of playoffs contention after loss to Royal Challengers Bengaluru |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/pbks-vs-rcb-ipl-2024-punjab-kings-eliminated-playoff-race-qualification-scenario-cricket-news/article68158358.ece/ |website=SportStar|date=9 May 2024 }}</ref> }}<section end=match58/> ---- <section begin=match59/>{{Single-innings cricket match | date = १० मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[गुजरात टाइटन्स]] | team2 = [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | score1 = २३१/३ (२० ओभर) | runs1 = शुवमन गिल १०४ (५५) | wickets1 = तुषार देशपाण्डेय २/३३ (४ ओभर) | score2 = १९६/८ (२० ओभर) | runs2 = ड्यारेल मिचेल ६३ (३४) | wickets2 = मोहित शर्मा ३/३१ (४ ओभर) | result = गुजरात टाइटन्स ३५ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426297.html Scorecard] | venue = नरेन्द्र मोदी स्टेडियम [[अहमदाबाद]] | umpires = केएन अनन्तपदमनभन ({{flagicon|IND}}) र निखिल पटवर्धन ({{flagicon|IND}}) | motm = शुवमन गिल (गुजरात टाइटन्स) | toss = चेन्नई सुपर किङ्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match59}} '''म्याच ५९''' | rain = | notes = साइ सुधर्सन (गुजरात टाइटन्स) ले आइपिएलमा १००० रन पुरा गरे इनिङ का आधारमा सो पुरा गर्ने उनि फास्टेस्ट भारतिय खेलाडी बने (२५)।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/ipl/ipl-2024-sai-sudharsan-fastest-1000-runs-breaks-sachin-tendulkar-ruturaj-records-gt-vs-csk-9320842/ |title=IPL 2024: Sai Sudharsan becomes fastest Indian to reach 1000 runs, breaks Sachin Tendulkar record |work=The Indian Express |date=10 May 2024 |access-date=10 May 2024}}</ref> * शिवम दुबे (चेन्नई सुपर किङ्स) बल फेस गरेको आधारमा आइपिएलमा १०० छक्का प्रहार गर्ने तिब्र भारतिय खेलाडी बने (९९२)।<ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/shivam-dube-creates-ipl-history-overtakes-hardik-pandya-to-become-fastest-indian-to-hit-100-sixes-article-110027495 |title=Shivam Dube Creates IPL HISTORY, Overtakes Hardik Pandya To Become... |work=[[Times Now]] |access-date=12 May 2024}}</ref> }}<section end=match59/> ---- <section begin=match60/>{{Single-innings cricket match | date = ११ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | team2 = [[मुम्बई इन्डियन्स]] | score1 = १५७/७ (१६ ओभर) | runs1 = वेङ्कटेश ऐयर ४२ (२१) | wickets1 = पियुश चावला २/२८ (३ ओभर) | score2 = १३९/८ (१६ ओभर) | runs2 = इशान किशन ४० (२२) | wickets2 = वरुण चक्रवर्ती २/१७ (४ ओभर) | result = कोलकाता नाइट राइडर्स १८ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426298.html Scorecard] | venue = इडन गार्डेन्स, [[कोलकाता]] | umpires = उलहास गान्धी ({{flagicon|IND}}) र विनोद सेशन ({{flagicon|IND}}) | motm = वरुण चक्रवर्ती (कोलकाता नाइट राइडर्स) | toss = मुम्बई इन्डियन्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match60}} '''म्याच ६०''' | rain = वर्षाका कारण यो म्याच १६ ओभरमा झारियो । | notes = यो म्याचको नतिजा संगै कोलकाता नाइट राइडर्स प्लेअफ चरणको लागि छनोट भयो । <ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ipl-2024-kkr-vs-mi-kolkata-playoffs-qualification-eden-gardens-2538070-2024-05-12 |title=KKR become 1st team to qualify for IPL 2024 playoffs after MI win |work=India Today |date=12 May 2024 |access-date=12 May 2024}}</ref> }}<section end=match60/> ---- <section begin=match61/>{{Single-innings cricket match | date = १२ मे २०२४ | time = १५:३० | daynight = y | team1 = [[राजस्थान रोयल्स]] | team2 = [[चेन्नई सुपर किङ्स]] (H) | score1 = १४१/५ (२० ओभर) | runs1 = रियान पराग ४७[[not out|*]] (३५) | wickets1 = सिमरजित सिंह ३/२६ (४ ओभर) | score2 = १४५/५ (१८.२ ओभर) | runs2 = रुतुराज गायकवाड ४२[[not out|*]] (४१) | wickets2 = रविचन्द्रन अश्विन २/३५ (४ ओभर) | result = चेन्नई सुपर किङ्स ५ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426299.html Scorecard] | venue = एम ए चिडम्बरम स्टेडियम, [[चेन्नई]] | umpires = यशवन्त बर्डे ({{flagicon|IND}}) र रोहन पण्डित ({{flagicon|IND}}) | motm = सिमरजित सिंह (चेन्नई सुपर किङ्स) | toss = राजस्थान रोयल्सले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match61}} '''म्याच ६१''' | rain = | notes = ट्रेन्ट बोल्ट (राजस्थान रोयल्स) ले १०० औँ आइपिएल म्याच खेले ।<ref>{{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/trent-boult-completes-100-matches-in-indian-premier-league-achieves-feat-during-csk-vs-rr-ipl-2024-match-5959082.html |title=Trent Boult Completes 100 Matches in Indian Premier League, Achieves Feat During CSK vs RR IPL 2024 Match |work=LatestLY |access-date=12 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512111954/https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/trent-boult-completes-100-matches-in-indian-premier-league-achieves-feat-during-csk-vs-rr-ipl-2024-match-5959082.html |archive-date=12 May 2024}}</ref> * यो चेन्नई सुपर किङ्सको आइपिएलमा घरेलु मैदानमा ५०औँ जित हो ।<ref>{{cite web |url=https://sports.ndtv.com/ipl-2024/ms-dhoni-announcement-on-the-way-chennai-super-kings-stay-back-post-leaves-fans-guessing-5646032 |title=Chennai Super Kings Ask Fans To 'Stay Back' After IPL Game. MS Dhoni And Co Do This Next... |work=NDTV sports |access-date=12 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512104721/https://sports.ndtv.com/ipl-2024/ms-dhoni-announcement-on-the-way-chennai-super-kings-stay-back-post-leaves-fans-guessing-5646032 |archive-date=12 May 2024 }}</ref> }}<section end=match61/> ---- <section begin=match62/>{{Single-innings cricket match | date = १२ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | team2 = [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | score1 = १८७/९ (२० ओभर) | runs1 = रजत पटिदार ५२ (३२) | wickets1 = रसिख सलाम २/२३ (३ ओभर) | score2 = १४० (१९.१ ओभर) | runs2 = अक्षर पटेल ५७ (३९) | wickets2 = यश दयाल ३/२० (३.१ ओभर) | result = रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर ४७ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426300.html Scorecard] | venue = एम चिन्नास्वामी स्टेडियम, [[बेङ्गलोर]] | umpires = नन्द कोशोर ({{flagicon|IND}}) र विनित कुलकर्णी ({{flagicon|IND}}) | motm = क्यामेरुन ग्रिन (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर) | toss = दिल्ली क्यापिटल्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match62}} '''म्याच ६२''' | rain = | notes = विराट कोहली (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर) २५० औँ आइपिएल म्याच खेले ।<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/rcb-vs-dc-virat-kohli-250-matches-royal-challengers-bengaluru-ipl-2024-record-stats-news-updates/article68167890.ece|title=Virat Kohli becomes first player to play 250 IPL matches for same team|work=SportStar|date=12 May 2024 |access-date=12 May 2024}}</ref> }}<section end=match62/> ---- <section begin=match63/>{{Single-innings cricket match | date = १३ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[गुजरात टाइटन्स]] | team2 = [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = म्याच नखेलिएको । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426301.html Scorecard] | venue = नरेन्द्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]] | umpires = निखिल पटवर्धन ({{flagicon|IND}}) र नवदिप सिंह ({{flagicon|IND}}) | motm = | toss = टस नभएको । | round = {{anchor|match63}} '''म्याच ६३''' | rain = वर्षाका कारण खेल सम्भव नभएको । | notes = यो म्याचको नतिता बाट कोलकाता नाइट राइडर्स क्वालिफाएर १ चरणमा प्रवेश गर्यो भने गुजरात टाइटन्स प्लेअफ चरणका लागि इलिमिनेट भयो ।<ref>{{Cite web |date=2024-05-13 |title=IPL 2024 points table update: KKR book place in Qualifier 1, GT out of playoffs race after rain abandons their match |url=https://indianexpress.com/article/sports/ipl/ipl-2024-points-table-kkr-gt-qualifier-1-playoffs-9326557/ |access-date=2024-05-14 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> }}<section end=match63/> ---- <section begin=match64/>{{Single-innings cricket match | date = १४ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | team2 = [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] | score1 = २०८/४ (२० ओभर) | runs1 = अविशेख पोरेल ५८ (३३) | wickets1 = नविन उलहक २/५१ (४ ओभर) | score2 = १८९/९ (२० ओभर) | runs2 = निकोलस पुरन ६१ (२७) | wickets2 = इशान्त शर्मा ३/३४ (४ ओभर) | result = दिल्ली क्यापिटल्स १९ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426302.html Scorecard] | venue = अरुण जेटली स्टेडियम, [[दिल्ली]] | umpires = विनोद सेशन ({{flagicon|IND}}) र अक्ष टोटरे ({{flagicon|IND}}) | motm = इशान्त शर्मा (दिल्ली क्यापिटल्स) | toss = लखनऊ सुपर जायन्टसले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match64}} '''म्याच ६४''' | rain = | notes = यो म्याचको नतिजा संगै राजस्थान रोयल प्लेअफ चरण प्रवेश गर्यो ।<ref>{{cite web|url=https://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/ipl-2024-rajasthan-royals-playoffs-delhi-capitals-vs-lucknow-super-giants-result-13770868.html/amp |title=IPL 2024: Rajasthan Royals qualify for playoffs after Delhi Capitals' win over Lucknow Super Giants |work=Firstpost |access-date=14 May 2024}}</ref> }}<section end=match64/> ---- <section begin=match65/>{{Single-innings cricket match | date = १५ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[राजस्थान रोयल्स]] | team2 = [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] | score1 = १४४/९ (२० ओभर) | runs1 = रियान पराग ४८ (३४) | wickets1 = साम कुरन २/२४ (३ ओभर) | score2 = १४५/५ (१८.५ ओभर) | runs2 = साम कुरन ६३[[not out|*]] (४१) | wickets2 = अवेश खान २/२८ (३.५ ओभर) | result = पञ्जाब किङ्स ५ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426303.html Scorecard] | venue = आसाम क्रिकेट एशोसियशन स्टेडियम, [[गुवाहाटी]] | umpires = साइधर्शन कुमार ({{flagicon|IND}}) र रोहन पण्डित ({{flagicon|IND}}) | motm = साम कुरन (पञ्जाब किङ्स) | toss = राजस्थान रोयल्सले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match65}} '''म्याच ६५''' | rain = | notes = }}<section end=match65/> ---- <section begin=match66/>{{Single-innings cricket match | date = १६ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | team2 = [[गुजरात टाइटन्स]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = म्याच नखेलिएको । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426304.html Scorecard] | venue = राजिव गान्धी स्टेडियम, [[हैदराबाद]] | umpires = नन्द कोशोर ({{flagicon|IND}}) र विरेन्दर शर्मा ({{flagicon|IND}}) | motm = | toss = टस नभएको । | round = {{anchor|match66}} '''म्याच ६६''' | rain = वर्षाका कारण खेल सम्भव नभएको । | notes = यो म्याचको नतिता संगै सनराइजर्स हैदराबाद प्लेअफ चरण प्रवेश गर्यो भने दिल्ली क्यापिटल्स प्लेअफ चरणका लागि इलिमिनेट भयो ।<ref>{{Cite web |date=16 May 2024 |title=SRH qualify for playoffs after washout; DC and LSG eliminated |url=https://www.cricket.com/news/ipl-2024-srh-qualify-for-playoffs-dc-and-lsg-eliminated-5162024-1715878782854 |access-date=17 May 2024 |website=www.cricket.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609191640/https://www.cricket.com/news/ipl-2024-srh-qualify-for-playoffs-dc-and-lsg-eliminated-5162024-1715878782854 |archive-date=9 June 2024 }}</ref> }}<section end=match66/> ---- <section begin=match67/>{{Single-innings cricket match | date = १७ मे २०२४ | time = १९:३ | night = y | team1 = [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] | team2 = [[मुम्बई इन्डियन्स]] (H) | score1 = २१४/६ (२० ओभर) | runs1 = निकोलस पुरन ७५ (२९) | wickets1 = नुवान तुषारा ३/२८ (४ ओभर) | score2 = १९६/६ (२० ओभर) | runs2 = रोहित शर्मा ६८ (३८) | wickets2 = रवि विश्नोई २/३७ (४ ओभर) | result = लखनऊ सुपर जायन्ट्स १८ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426305.html Scorecard] | venue = वानखेडे स्टेडियम, [[मुम्बई]] | umpires = रोहन पण्डित ({{flagicon|IND}}) र नवदिप सिंह ({{flagicon|IND}}) | motm = निकोलस पुरन (लखनऊ सुपर जायन्ट्स) | toss = मुम्बई इन्डियन्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match67}} '''म्याच ६७''' | rain = | notes = सुर्यकुमार यादव (मुम्बई इन्डियन्स)ले १५० औँ आइपिएल म्याच खेले । <ref>{{cite web |url=https://cricket.one/match-hub/sky-unlocks-another-milestone-set-to-play-his-150th-ipl-match-vs-lsg/66476bcf28e6c8360e49b37b |title=SKY Unlocks Another Milestone; Set To Play His 150th IPL Match Vs LSG |work=OneCricket |date=17 May 2024 |access-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517143934/https://cricket.one/match-hub/sky-unlocks-another-milestone-set-to-play-his-150th-ipl-match-vs-lsg/66476bcf28e6c8360e49b37b |archive-date=17 May 2024 }}</ref> * यो म्याचको नतिजा संगै लखनऊ सुपर जायन्ट प्लेअफ चरणका लागि इलिमिनेट भयो । }}<section end=match67/> ---- <section begin=match68/>{{Single-innings cricket match | date = १८ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | team2 = [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | score1 = २१८/५ (२० ओभर) | runs1 = फ्यनप डु प्लेसिज ५४ (३९) | wickets1 = शार्दुल ठाकुर २/६१ (४ ओभर) | score2 = १९१/७ (२० ओभर) | runs2 = रचिन रविन्द्र ६१ (३७) | wickets2 = यश दयाल २/४२ (४ ओभर) | result = रोयल च्यालेन्जर्र बेङ्गलोर २७ रनले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426306.html Scorecard] | venue = एम चिन्नास्वामी स्टेडियम, [[बेङ्गलोर]] | umpires = केएन अनन्तपदमनभन ({{flagicon|IND}}) र अक्ष टोटरे ({{flagicon|IND}}) | motm = फ्याप डु प्लेसिज (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर) | toss = चेन्नई सुपर किङ्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match68}} '''म्याच ६८''' | rain = | notes = दिनेश कार्तिक (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर) ४०० टि२० म्याच खेल्ने दोस्रो भारतिय खेलाडी बने ।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatv.in/sports/cricket/dinesh-karthik-play-400th-t20-match-only-2nd-indian-player-after-rohit-sharma-2024-05-18-1046263 |title=दिनेश कार्तिक ये रिकॉर्ड बनाने वाले सिर्फ दूसरे भारतीय, रोहित के बाद T20 क्रिकेट में किया कमाल |trans-title=Dinesh Karthik is only the second Indian to make this record, after Rohit he did wonders in T20 cricket. |work=India TV Hindi |language=hindi |access-date=18 May 2024}}</ref><ref>{{cite tweet|user=weRcricket |number=1791826406416277607 |date=18 May 2024 |title=𝗗𝗞 𝗘𝗡𝗧𝗘𝗥𝗦 𝟰𝟬𝟬 𝗖𝗟𝗨𝗕! Dinesh Karthik becomes only second Indian cricketer to feature in 400 T20 matches, and 19th overall |access-date=18 May 2024}}</ref> * विराट कोहली (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर) यो मैदानमा आइपिएलमा ३००० रन र १२८ छक्का प्रहार गर्ने पहिलो खेलाडी बने ।<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/rcb-vs-csk-virat-kohli-scripts-history-becomes-first-player-to-score-3000-runs-at-a-venue-in-ipl-101716043121964.html |title=RCB vs CSK: Virat Kohli scripts history, becomes first player to score 3000 runs at a venue in IPL |work=Hindustan Times |access-date=18 May 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.crictracker.com/cricket-stats-mania/ipl-2024-match-68-stats-review-most-runs-at-bengaluru-and-other-stats-from-rcb-vs-csk/?amp=1 |title=IPL 2024: Match 68, Stats Review: Most runs at Bengaluru and other stats from RCB vs CSK |work=CricTracker |access-date=19 May 2024}}</ref> र आइपिएलमा ७०० चौका प्रहार गर्ने दोस्रो खेलाडी बने ।<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/virat-kohli-700-fours-record-ipl-history-rcb-vs-csk-stats-most-boundaries-bengaluru-v-chennai-super-kings/article68190785.ece |title=RCB vs CSK: Virat Kohli becomes second batter in IPL history to smash 700 fours |work=Sportstar |access-date=18 May 2024}}</ref> उनी भारतमा ९००० रनपुरा गर्ने पहिलो खेलाडी बने। <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2024-rcb-vs-csk-stats-rcbs-six-win-streak-and-virat-kohlis-season-topping-six-count-1434386 |title=Stats - RCB do six in a row, and Kohli does it in sixes |work=ESPNcricinfo |access-date=19 May 2024}}</ref> * यो म्याचको नतिजा बाट रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर प्लेअफ चरण प्रवेश गर्यो भने चेन्नई सुपर किङ्स प्लेअफ चरणको लागि इलिमिनेट भयो ।<ref>{{cite web |access-date=18 May 2024 |title=RCB vs CSK Live Score, IPL 2024: Royal Challengers Bengaluru qualify for playoffs |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/rcb-vs-csk-live-score-ipl-2024-match-68-today-royal-challengers-bengaluru-vs-chennai-super-kings-scorecard-updates-9336783/ |website=The Indian Express}}</ref> }}<section end=match68/> ---- <section begin=match69/>{{Single-innings cricket match | date = १९ मे २०२४ | time = १५:३० | daynight = y | team1 = [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] | team2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] (H) | score1 = २१४/५ (२० ओभर) | runs1 = प्रभसिमरन सिंह ७१ (४५) | wickets1 = टि नटराजन २/३३ (४ ओभर) | score2 = २१५/६ (१९.१ ओभर) | runs2 = अभिशेख शर्मा ६६ (२८) | wickets2 = अर्शदिप सिंह २/३७ (४ ओभर) | result = सनराइजर्स हैदराबाद ४ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426307.html Scorecard] | venue = राजिव गान्धी स्टेडियम, [[हैदराबाद]] | umpires = नितिन मेनन ({{flagicon|IND}}) र विरेन्दर शर्मा ({{flagicon|IND}}) | motm = अभिशेख शर्मा (सनराइजर्स हैदराबाद) | toss = पञ्जाब किङ्सले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match69}} '''म्याच ६९''' | rain = | notes = }}<section end=match69/> ---- <section begin=match70/>{{Single-innings cricket match | date = १९ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = (H) [[राजस्थान रोयल्स]] | team2 = [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = म्याच नखेलिएको । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426308.html Scorecard] | venue = आसाम क्रिकेट एसोसिएसन स्टेडियम, [[गुवाहाटी]] | umpires = अनिल चौधरी ({{flagicon|IND}}) र साईधर्शन कुमार ({{flagicon|IND}}) | motm = | toss = कोलकाता नाइट राइडर्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match70}} '''म्याच ७०''' | rain = वर्षाका कारण खेल संचालन हुन सकेन । | notes = यो म्याचको नतिजा बाट सनराइजर्स हैदराबाद क्वालिफाएर १ चरण प्रवेश । }}<section end=match70/> ==प्लेअफ== {{IPL playoffs | P1Date = २१-मे २०२४ | P1Venue = [[अहमदाबाद]] | P1Team1 = '''[[कोलकाता नाइट राइडर्स]]''' | P1Score1 = '''१६४ (१३.४ ओभर)''' | P1Team2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | P1Score2 = १५९/२ (१९.३ ओभर) | P1Winner = | P1Margin = | P1Matchno= | P1Special= | P2Date = २२ मे २०२४ | P2Venue = [[अहमदाबाद]] | P2Team1 = '''[[राजस्थान रोयल्स]]''' | P2Score1 = '''१७४/६ (१९ ओभर)''' | P2Team2 = [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | P2Score2 = १७२/८ (२० ओभर) | P2Winner = | P2Margin = | P2Matchno= | P2Special= | P3Date = २४ मे २०२४ | P3Seed1 = Q1L |P3Seed2 = EW | P3Venue = [[चेन्नई]] | P3Team1 ='''[[सनराइजर्स हैदराबाद]]''' | P3Score1 = '''१७५/९ (२० ओभर)''' | P3Team2 =[[राजस्थान रोयल्स]] | P3Score2 = १३९/७ (२० ओभर) | P3Winner = | P3Margin = | P3Matchno= | P3Special= | FinalDate = २६ मे २०२४ |FinalSeed1 = Q1W |FinalSeed2 = Q2W | FinalVenue = [[चेन्नई]] | FinalTeam1 =''' [[कोलकाता नाइट राइडर्स]]''' | FinalScore1 = '''११४/२ (१०.३ ओभर)''' | FinalTeam2 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | FinalScore2 =११३ (१८.३ ओभर) | FinalWinner = | FinalMargin = | FinalMatchno= | FinalSpecial= }} === क्वालिफाएर १ === <section begin=match71/>{{Single-innings cricket match | date = २१ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | team2 = [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | score1 = १५९ (१९.३ ओभर) | runs1 = राहुल त्रिपाठी ५५ (३५) | wickets1 = मिचेल स्टार्क ३/३४ (४ ओभर) | score2 = १६४/२ (१३.४ ओभर) | runs2 = श्रेयस ऐयर ५८[[not out|*]] (२४) | wickets2 = टि नटराजन १/२२ (३ ओभर) | result = कोलकाता नाइट राइडर्स ८ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426309.html Scorecard] | venue = नरेन्द्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]] | umpires = अनिल चौधरी ({{flagicon|IND}}) र रोहन पण्डित ({{flagicon|IND}}) | motm = मिचेल स्टार्क (कोलकाता नाइट राइडर्स) | toss = सनराइजर्स हैदराबादले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match71}} '''क्वालिफाएर १''' | rain = | notes = }}<section end=match71/> === इलिमिनेटर === <section begin=match72/>{{Single-innings cricket match | date = २२ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | team2 = [[राजस्थान रोयल्स]] | score1 = १७२/८ (२० ओभर) | runs1 = रजत पटिदार ३४ (२२) | wickets1 = अवेश खान ३/४४ (४ ओभर) | score2 = १७४/६ (१९ ओभर) | runs2 = यशस्वी जैसवाल ४५ (३०) | wickets2 = मोहम्मद सिराज २/३३ (४ ओभर) | result = राजस्थान रोयल्स ४ विकेटले विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426310.html Scorecard] | venue = नरेन्द्र मोदी स्टेडियम, [[अहमदाबाद]] | umpires = के एन अनन्तपदमनभन ({{flagicon|IND}}) र साइधर्शन कुमार ({{flagicon|IND}}) | motm = रविचन्द्रन अश्विन (राजस्थान रोयल्स) | toss = राजस्थान रोयल्सले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो | round = {{anchor|match72}} '''इलिमिनेटर''' | rain = | notes = विराट कोहली (रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर) ले आइपिएल मा ८००० रन पुरा गरे।<ref>{{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/ipl/virat-kohli-first-to-8000-runs-ipl-records-9345426/ |title=Virat Kohli becomes first batter to reach 8000 runs in IPL history |access-date=1 April 2024 |work=The Indian Express |access-date=22 May 2024}}</ref> }}<section end=match72/> === कवालिफाईर २ === <section begin=match73/>{{Single-innings cricket match | date = २४ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | team2 = [[राजस्थान रोयल्स]] | score1 = १७५/९ (२० ओभर) | runs1 = हेनरिच क्लासन ५० (३४) | wickets1 = अवेश खान ३/२७ (४ ओभर) | score2 = १३९/७ (२० ओभर) | runs2 = धुर्ब जुरेल ५६[[not out|*]] (३५) | wickets2 = सहबाज अहमद ३/२३ (४ ओभर) | result = सनराइजर्स हदराबाद ३६ रनले विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426311.html Scorecard] | venue = एम ए चिडम्बरम स्टेडियम, [[चेन्नई]] | umpires = नितिन मेनन ({{flagicon|IND}}) र विरेन्दर शर्मा ({{flagicon|IND}}) | motm = सहबाज अहमद (सनराइजर्स हैदराबाद) | toss = राजस्थान रोयल्स ले टस जितेर फिल्डिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match73}} '''क्वालिफाएर २''' | rain = | notes = आइपिएल इतिहास मा सनराइजर्स हैदराबाद तेस्रो पटक फाइनल प्रवेश । }}<section end=match73/> ===फाइनल=== <section begin=match74/>{{Single-innings cricket match | date = २६ मे २०२४ | time = १९:३० | night = y | team1 = [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | team2 = [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | score1 = ११३ (१८.३ ओभर) | runs1 = प्याट कमिन्स २४ (१९) | wickets1 = आन्द्रे रशेल ३/१९ (२.३ ओभर) | score2 = ११४/२ (१०.३ ओभर) | runs2 = वेङ्कटेश ऐयर ५२[[not out|*]] (२६) | wickets2 = प्याट कमिन्स १/१८ (२ ओभर) | result = कोलकाता नाइट राइडर्स ८ विकेटले विजयी । | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426312.html Scorecard] | venue = एम ए चिडम्बरम स्टेडियम, [[चेन्नई]] | umpires = जयरमन मदनगोपाल ({{flagicon|IND}}) र नितिन मेनन ({{flagicon|IND}}) | motm = मिचेल स्टार्क (कोलकाता नाइट राइडर्स) | toss = सनराइजर्स हैदराबादले टस जितेर ब्याटिङ रोज्यो । | round = {{anchor|match74}} '''फाइनल''' | rain = | notes = सनराइजर्स हैदराबादले आइपिएल फाइनलमा न्युन स्कोर बनायो ।<ref>{{cite web |access-date=26 May 2024 |title=Sunrisers Hyderabad's 113 vs KKR the lowest score in IPL Final history: Check 5 weakest totals in league's title clashes |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/sunrisers-hyderabads-113-vs-kkr-the-lowest-score-in-ipl-final-history-check-5-weakest-totals-in-leagues-title-clashes-101716736282808.html |website=Hindustan Times}}</ref> * कोलकाता नाइट राइडर्सले तेर्सो उपाधी जित्यो ।<ref>{{cite web |access-date=26 May 2024 |title=IPL 2024 Final: Kolkata Knight Riders registers comfortable win over Sunrisers Hyderabad, wins third title |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/ipl-2024-final-result-kolkata-knight-riders-beats-sunrisers-hyderabad-wins-third-title-after-10-years-scorecard/article68219328.ece |website=SportStar}}</ref> }}<section end=match74/> == तथ्यांक == {{Hatnote|Top 5 tiers in each category are listed}} === अधिक रन === * {{Color box|#FF8C00|border=darkgray}} '''ओरेन्ज क्याप विजेता ''' {| class="wikitable"style="text-align:left;font-size:90%; |- !रन !खेलाडी !टिम !{{Abbr|इनिङ |Innings}} !{{Abbr|उच्च स्कोर|High score}} !{{Abbr|एभरेज|Average}} !{{Abbr|SR|Strike Rate}} !{{Abbr|१००|Hundreds scored}}/{{Abbr|५०|Fiftys scored}} !{{Abbr|४|Fours hit}} !{{Abbr|६|Sixes hit}} |- style="background:#FF8C00" !style="background:#FF8C00"| {{nts|741}} | {{cricon|IND}} [[विराट कोहली]] | [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | {{nts|15}} | {{nts|113[[Not out|*]]}} !style="background:#FF8C00"| {{nts|61.75}} | {{nts|154.69}} | {{nts|1}}/{{nts|5}} | {{nts|62}} | {{nts|38}} |- ! {{nts|583}} | {{cricon|IND}} रूतुराज गायकवाड | [[चेन्नई सुपर किङ्स]] | rowspan=2|{{nts|14}} | {{nts|108[[not out|*]]}} ! {{nts|58.30}} | {{nts|141.50}} | {{nts|1}}/{{nts|4}} | {{nts|58}} | {{nts|18}} |- ! {{nts|573}} | {{cricon|IND}} रियान पराग | [[राजस्थान रोयल्स]] | {{nts|84[[Not out|*]]}} ! {{nts|52.09}} | {{nts|149.21}} | {{nts|0}}/{{nts|4}} | {{nts|40}} | {{nts|33}} |- ! {{nts|567}} | {{cricon|AUS}} ट्राविस हेड | [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | rowspan=2|{{nts|15}} | {{nts|102}} ! {{nts|40.50}} | {{nts|192.20}} | {{nts|1}}/{{nts|4}} | {{nts|64}} | {{nts|32}} |- ! {{nts|531}} | {{cricon|IND}} सञ्जु सामसन | [[राजस्थान रोयल्स]] | {{nts|86}} ! {{nts|48.27}} | {{nts|153.46}} | {{nts|0}}/{{nts|5}} | {{nts|48}} | {{nts|24}} |- | colspan="14" |<small>{{center|अन्तिम अपडेट २६ मे २०२४, स्रोत : ''ESPNcricinfo''<ref>{{Cite web |title=Indian Premier League, 2024 batting most runs career Records |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/indian-premier-league-2024-15940 |access-date=2024-05-06 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref>}}</small> |} === अधिक विकेट === * {{Color box|#D6ADFF|border=darkgray}} '''पर्पल क्याप विजेता''' {| class="wikitable"style="text-align:left;font-size:90%; |- !{{Abbr|विकेट|Wickets}} !खेलाडी !टिम !{{Abbr|इनिङ |Innings}} !{{Abbr|ओभर|Overs}} !{{Abbr|रन|Runs Conceded}} !{{Abbr|BBI|Best Bowling Innings}} !{{Abbr|एभरेज|Bowling Average}} !{{Abbr|इकोनोमी|Economy}} !{{Abbr|SR|Bowling Strike rate}} !{{Abbr|४ विकेट|Four wicket hauls}} !{{Abbr|५ विकेट|Five wicket hauls}} |- |- style="background:#D6ADFF" !style="background:#D6ADFF"|{{nts|24}} | {{cricon|IND}} हर्षल पटेल | [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] |{{nts|14}} | {{nts|49}} | {{nts|477}} | {{nts|3}}/{{nts|15}} !style="background:#D6ADFF"| {{nts|19.87}} | {{nts|9.73}} | {{nts|12.25}} | {{nts|0}} | {{nts|0}} |- ! {{nts|21}} | {{cricon|IND}} वरुण चक्रवर्ती | [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | {{nts|14}} | {{nts|50}} | {{nts|402}} | {{nts|3}}/{{nts|16}} ! {{nts|19.14}} | {{nts|8.04}} | {{nts|14.28}} | {{nts|0}} | {{nts|0}} |- ! {{nts|20}} | {{cricon|IND}} जसप्रित बुमराह | [[मुम्बई इन्डियन्स]] |{{nts|13}} | {{nts|51.5}} | {{nts|336}} | {{nts|5}}/{{nts|21}} !{{nts|16.80}} | {{nts|6.48}} | {{nts|15.55}} | {{nts|0}} | {{nts|1}} |- ! rowspan=2| {{nts|19}} | {{cricon|IND}} टि नटराजन | [[सनराइजर्स हैदराबाद]] |{{nts|14}} | {{nts|51.2}} | {{nts|465}} | {{nts|4}}/{{nts|19}} ! {{nts|24.47}} | {{nts|9.05}} | {{nts|16.21}} | {{nts|1}} | {{nts|0}} |- | {{cricon|IND}} हर्षित राना | [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | {{nts|11}} | {{nts|42.1}} | {{nts|383}} | {{nts|3}}/{{nts|24}} ! {{nts|20.15}} | {{nts|9.08}} | {{nts|13.31}} | {{nts|0}} | {{nts|0}} |- | colspan="14" |<small>{{center|अन्तिम अपडेट: २६ मे २०२४, स्रोत: ''ESPNcricinfo''<ref>{{Cite web |title=Indian Premier League, 2024 bowling most wickets career Records |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/indian-premier-league-2024-15940 |access-date=2024-05-04 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref>}}</small> |} === अधिक मुल्यवान खेलाडी === {| class="wikitable"style="text-align:left;font-size:90%; |- !अङ्क !खेलाडी !टिम !म्याच |- ! {{nts|450.0}} | {{cricon|WIN}} सुनिल नारायण || [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] || rowspan=3|{{nts|15}} |- ! {{nts|315.5}} | {{cricon|IND}} [[विराट कोहली]] || [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] |- !{{nts|274.0}} |{{cricon|AUS}} ट्रेविस हेड || rowspan=3|[[सनराइजर्स हैदराबाद]] |- !{{nts|273.5}} |{{cricon|IND}} अभिशेख शर्मा || rowspan=2|{{nts|16}} |- !{{nts|259.0}} | {{cricon|AUS}} प्याट कमिन्स |- | colspan="14" |<small>{{center|अन्तिम अपडेट: २६ मे २०२४, स्रोत: ''IPLT20''<ref>{{cite web|url=https://www.iplt20.com/stats/2024/playerPoints?stats_type=bowling|title=Indian Premier League 2024 Stats -Most Valuable Player|work=[[Indian Premier League]]|access-date=12 April 2024}}</ref>}}</small> |} === अधिक वाउण्डरी === {{div col}} {| class="wikitable"style="text-align:left;font-size:90%; |- ! colspan="4" |जम्मा चौका |- | colspan="4" style="text-align:center;" |'''{{nts|2,174}}''' |- ! चौका ! class="unsortable" |खेलाडी ! टिम ! इनिङ |- ! {{nts|64}} |{{cricon|AUS}} ट्राविस हेड ||[[सनराइजर्स हैदराबाद]] || {{nts|14}} |- !{{nts|62}} |{{cricon|IND}} [[विराट कोहली]] || [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] || {{nts|15}} |- !{{nts|58}} |{{cricon|IND}} रूतुराज गायकवाड || [[चेन्नई सुपर किङ्स]] || {{nts|14}} |- !{{nts|54}} |{{cricon|IND}} यशस्वी जयसवाल || [[राजस्थान रोयल्स]] || {{nts|15}} |- !{{nts|50}} |{{cricon|WIN}} सुनिल नारायण || [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] || {{nts|14}} |- | colspan="5" |<small>{{center|अन्तिम अपडेट: २६ मे २०२४, Source: ''CricTracker''<ref>{{Cite web |title=IPL 2024 Most Fours {{!}} Most Fours in IPL 2024 Players List |url=https://www.crictracker.com/t20/ipl-indian-premier-league/stats/batting-most-fours/ |access-date=2024-05-01 |website=CricTracker |language=en}}</ref>}}</small> |} {| class="wikitable"style="text-align:left;font-size:90%; |- ! colspan="4" |जम्मा छक्का |- | colspan="4" style="text-align:center;" |'''{{nts|1,260}}''' |- ! छक्का ! class="unsortable" |खेलाडी ! टिम ! इनिङ |- ! {{nts|42}} |{{cricon|IND}} अभिशेख शर्मा || [[सनराइजर्स हैदराबाद]] || rowspan=3|{{nts|15}} |- ! rowspan=2|{{nts|38}} |{{cricon|IND}} [[विराट कोहली]] || [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] |- |{{cricon|RSA}} हेनरिक क्लासेन || [[सनराइजर्स हैदराबाद]] |- ! {{nts|36}} |{{cricon|WIN}} निकोलस पुरन || [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] || rowspan=2|{{nts|14}} |- ! {{nts|33}} |{{cricon|IND}} रियान पराग || [[राजस्थान रोयल्स]] |- | colspan="5" |<small>{{center|अन्तिम अपडेट: २६ मे २०२४, Source: ''CricTracker''<ref>{{Cite web |title=IPL 2024 Most Sixes {{!}} Most Sixes in IPL 2024 Players List |url=https://www.crictracker.com/t20/ipl-indian-premier-league/stats/batting-most-sixes/ |access-date=2024-05-01 |website=CricTracker |language=en}}</ref>}}</small> |} {{div col end}} ===सेशन समाप्ति अवार्ड === {| class="wikitable"style="font-size:95%; |- ! खेलाडी ! टिम ! अवार्ड ! पुरस्कार |- | नितिश कुमार रेड्डी | [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | इमर्जिङ प्लेअर अफ द सेशन | {{INRConvert|10|l}} |- | ज्याक फ्रेसर म्याकगर्क | [[दिल्ली क्यापिटल्स]] | इलेक्ट्रिक स्टाइकर अफ द शेसन | {{INRConvert|10|l}}, ट्रफि र कार |- | [[सुनिल नारायण]] | [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | अल्टिमेट फन्टासी प्लेअर अफ द शेसन | {{INRConvert|10|l}} र ट्रफि |- | अभिशेख शर्मा | [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | अधिक छक्का | {{INRConvert|10|l}} र ट्रफि |- | ट्राविस हेड | [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | अधिक चौका | {{INRConvert|10|l}} र ट्रफि |- | रमनदिप सिंह | [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | क्याच अफ द शेसन | {{INRConvert|10|l}} र ट्रफि |- | प्याट कमिन्स | [[सनराइजर्स हैदराबाद]] | टिम फेअरप्ले अवार्ड | {{INRConvert|10|l}} |- | हर्षल पटेल | [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]] | पर्पल क्याप (अधिक विकेट) | {{INRConvert|10|l}} |- | [[विराट कोहली]] | [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] | ओरेन्ज क्याप (अधिक रन) | {{INRConvert|10|l}} |- | सुनिल नारायण | [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] | मोस्ट भ्यालुएबल प्लेअर अफ द शेसन | {{INRConvert|10|l}} र ट्रफि |} *स्रोत : Sportstar<ref>{{cite web |access-date=27 May 2024 |date=27 May 2024 |title=IPL 2024 Final, Presentation Ceremony Full List of Awards: Sunil Narine gets Most Valuable Player of the Season; Virat Kohli wins Orange Cap |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-news/ipl-final-2024-full-list-of-award-winners-presentation-orange-purple-cap-mvp-sixes-fours-catch-emerging-player-fairplay/article68218334.ece |website=SportStar}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{इन्डियन प्रिमियर लिग}} [[श्रेणी:इन्डियन प्रिमियर लिगका संस्करणहरू]] sl2rsuvrlb5qhe4b0tki092b01pjv0g 0 137808 1395425 1393937 2026-11-09T20:42:07Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395425 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislative session |name=राष्ट्रिय पञ्चायत |website= |membership2= |chamber1_leader4=[[सूर्यबहादुर थापा]] <br/> [[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] <br/> [[नगेन्द्रप्रसाद रिजाल]] |chamber1_leader4_type=[[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] |chamber1_leader1=[[मरिचमान सिंह श्रेष्ठ]] <br/> [[तुल्सी गिरी|तुलसी गिरी]] |chamber1_leader2_type=उपाध्यक्ष |chamber1_leader2=गोपालचन्द्र सिंह राजवंशी<ref>{{Cite web|title=गोपाल चन्द्रलाई पञ्चायतको उपाध्यक्षमा नियुक्त|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=16245|access-date=2020-12-14|website=राजपत्र|archive-url=https://web.archive.org/web/20200119144952/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=16245|archive-date=2020-01-19}}</ref> |chamber1_leader1_type=अध्यक्ष |control1= |membership1=१४० |chamber1=[[राष्ट्रिय पञ्चायत]] |after=[[राष्ट्रिय पञ्चायत निर्वाचन २०४३ का निर्वाचित सांसदहरू|तेस्रो पञ्चायत]] |image=Pratinidhisabha.JPG |before=[[राष्ट्रिय पञ्चायत निर्वाचन २०२८ का निर्वाचित सांसदहरू|पहिलो पञ्चायत]] |term_end=२०४३ |term_start=२०३८ जेठ २९ |government= |election=[[राष्ट्रिय पञ्चायत निर्वाचन, २०३८]] |meeting_place=[[सिंहदरबार#ग्यालरी बैठक|ग्यालरी बैठक]] |state= |country={{flagicon|Nepal}} [[नेपाल अधिराज्य]] |body=[[राष्ट्रिय पञ्चायत]] |caption=ग्यालरी बैठक |image_size=140px |control2= }} [[File:Arjun Narasingha KC giving a speech in Nuwakot, Nepal.jpg|thumb|पूर्वमन्त्री तथा वरिष्ठ काङ्ग्रेस नेता [[अर्जुननरसिंह केसी]] युवा मतदातामाझ सबैभन्दा कान्छो सांसदका रूपमा निर्वाचित भएका थिए।]] यो सूची नेपालको [[राष्ट्रिय पञ्चायत निर्वाचन, २०३८]] र त्यसपछिको उपनिर्वाचनमा [[राष्ट्रिय पञ्चायत]]मा निर्वाचित सदस्यहरूको सूची हो। निर्वाचित सदस्यका लागि जिल्ला र मनोनीत सदस्यका लागि क्षेत्र निर्धारण गरिएको थियो। [[मरिचमान सिंह श्रेष्ठ]] र [[तुल्सी गिरी|तुलसी गिरी]] अध्यक्षमा निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=राष्ट्रिय पञ्चायतको अध्यक्षमा मरिचमानलाई नियुक्त|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=16243|archive-url=https://web.archive.org/web/20200119144756/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=16243|archive-date=2020-01-19|access-date=2020-12-14|website=राजपत्र}}</ref> पञ्चायतकालमा [[सूर्यबहादुर थापा]], [[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] र [[नगेन्द्रप्रसाद रिजाल]] प्रधानमन्त्री थिए। == निर्वाचित सदस्यहरूको सूची == {| class="wikitable" !जिल्ला !सदस्यहरू<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=राष्ट्रिय पञ्चायत सदस्यको नामावली प्रकाशित|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=16228|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202095744/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=16228|archive-date=2021-12-02|access-date=2020-12-14|website=राजपत्र}}</ref> |- |[[ताप्लेजुङ जिल्ला|ताप्लेजुङ]] |विष्णु मर्दन |- |[[पाँचथर जिल्ला|पाँचथर]] |पद्मसुन्दर लावती |- | rowspan="2" |[[इलाम जिल्ला|इलाम]] |सोमनाथ बास्तोला |- |भगवती दास श्रेष्ठ |- | rowspan="2" |[[झापा जिल्ला|झापा]] |गोपालचन्द्रसिंह राजवंशी |- |पुहाटु चौधरी |- |[[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |गैरीमान राई |- |[[तेह्रथुम जिल्ला|तेह्रथुम]] |तुलसी सुब्बा |- | rowspan="2" |[[भोजपुर जिल्ला (स्पष्टता)|भोजपुर]] |ध्यानबहादुर राई |- |मुकुन्दबहादुुु बस्नेत |- |[[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] |[[सूर्यबहादुर थापा]] |- | rowspan="2" |[[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |बद्रीप्रसाद मण्डल |- |कर्णबहादुर धिमाल |- | rowspan="2" |[[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]] |दिलबहादुर श्रेष्ठ |- |श्यामप्रसाद गुप्ता |- |[[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]] |चक्रबहादुर बस्नेत |- |[[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]] |छिरिङ तेन्जिन लामा |- |[[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]] |भोलामान सिंह थापा |- | rowspan="2" |[[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] |इन्द्रदेवप्रसाद यादव |- |चन्द्रनारायण चौधरी |- | rowspan="2" |[[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]] |परशुराम राई |- |केदार राई |- | rowspan="2" |[[सिराहा जिल्ला|सिराहा]] |डम्बरनारायण यादव |- |कृष्णचरण श्रेष्ठ |- |[[सिन्धुली जिल्ला|सिन्धुली]] |भद्रकुमारि घले |- |[[दोलखा जिल्ला|दोलखा]] |कृष्णप्रसाद उप्रेती |- | rowspan="2" |[[रामेछाप जिल्ला|रामेछाप]] |[[नवराज सुवेदी]] |- |तिलकबहादुर खत्री |- | rowspan="2" |[[धनुषा जिल्ला|धनुषा]] |हेमबहादुर मल्ल |- |देवनारायण यादव |- | rowspan="2" |[[सर्लाही जिल्ला|सर्लाही]] |रामचन्द्र राय |- |रामध्यान राय |- | rowspan="2" |[[महोत्तरी जिल्ला|महोत्तरी]] |[[शरतसिंह भण्डारी]] |- |इस्लाम अन्सारी |- | rowspan="2" |[[मकवानपुर जिल्ला|मकवानपुर]] |तिलबहादुर नेगी |- |रुपनचन्द्र विस्ट |- | rowspan="2" |[[चितवन जिल्ला|चितवन]] |गुणराज पाठक |- |सन्तकुमार चौधरी |- | rowspan="2" |[[बारा जिल्ला|बारा]] |भगवतप्रसाद यादव |- |रामानन्दप्रसाद यादव |- | rowspan="2" |[[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] |चन्द्रदेव चौधरी |- |मोहनलाल चौधरी |- | rowspan="2" |[[रौतहट जिल्ला|रौतहट]] |द्रोण शमशेर जबरा |- |शेख सराजुल |- | rowspan="2" |[[सिन्धुपाल्चोक जिल्ला|सिन्धुपाल्चोक]] |[[पशुपति शमशेर जङ्गबहादुर राणा]] |- |नेत्रविक्रम थापा |- | rowspan="2" |[[काभ्रेपलान्चोक जिल्ला|काभ्रेपलान्चोक]] |सत्यमान लामा |- |गोविन्दनाथ उप्रेती |- |[[भक्तपुर जिल्ला|भक्तपुर]] |कर्णप्रसाद हेजु |- |[[ललितपुर जिल्ला|ललितपुर]] |केशरबहादुर विस्ट |- | rowspan="2" |[[काठमाडौँ जिल्ला|काठमाडौँ]] |नानीमैया दाहाल |- |जोगमेहर श्रेष्ठ |- | rowspan="2" |[[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]] |[[अर्जुननरसिंह केसी]] |- |[[प्रकाशचन्द्र लोहनी]] |- |[[रसुवा जिल्ला|रसुवा]] |लायुल तामाङ |- | rowspan="2" |[[धादिङ जिल्ला|धादिङ]] |हरिबहादुर थापा क्षेत्री |- |बुद्धिमान तामाङ |- | rowspan="2" |[[गोरखा जिल्ला|गोरखा]] |नारायण मल्ल |- |यदुप्रसाद भट्ट |- |[[लमजुङ जिल्ला|लमजुङ]] |डम्बरजङ्ग गुरुङ |- | rowspan="2" |[[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]] |श्रीभद्र शर्मा खनाल |- |नरबहादुर गुरुङ |- | rowspan="2" |[[कास्की जिल्ला|कास्की]] |राधेश्याम कमारो |- |गणेश शेरचन |- | rowspan="2" |[[स्याङ्जा जिल्ला|स्याङ्जा]] |पीताम्बर थापा |- |शोभाकान्त उपाध्याय |- |[[मनाङ जिल्ला|मनाङ]] |पेमाछिरिङ गुरुङ |- | rowspan="2" |[[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]] |बैकुण्ठबहादुर चन्द |- |श्रीप्रसाद बुढाथोकी |- |[[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] |काशीनाथ गौतम |- | rowspan="2" |[[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |त्रिवेणी कुर्मी |- |[[दीपक बोहरा]] |- | rowspan="2" |[[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] |त्रियुगीनारायण चौधरी |- |मानबहादुर प्रधान |- | rowspan="2" |[[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] |हरिबहादुर थापा |- |यादवसिंह रायमाझी |- | rowspan="2" |[[कपिलवस्तु जिल्ला|कपिलवस्तु]] |राघवेन्द्र प्रताप शाह |- |भगवानदास गुप्ता |- |[[मुस्ताङ जिल्ला|मुस्ताङ]] |नरबहादुर हरिचन |- |[[पर्वत जिल्ला|पर्वत]] |डम्बरबहादुर मल्ल |- | rowspan="2" |[[बागलुङ जिल्ला|बागलुङ]] |तेजेन्द्रबहादुर खड्का |- |तेजाव गौचन |- |[[म्याग्दी जिल्ला|म्याग्दी]] |भीमप्रसाद गौचन |- |[[सल्यान जिल्ला|सल्यान]] |[[मरिचमान सिंह श्रेष्ठ]] |- |[[प्युठान जिल्ला|प्युठान]] |टेकबहादुर विस्ट |- |[[रुकुम जिल्ला|रुकुम]] |गोपालजी जङ्ग शाह |- | rowspan="2" |[[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] |बलराम घर्ती मगर |- |रेगबहादुर सुवेदी |- | rowspan="2" |[[दाङ जिल्ला|दाङ]] |रणबहादुर शाह |- |एकराज शर्मा |- |[[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]] |चन्द्रबहादुर बुढा |- | rowspan="2" |[[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] |केशवबहादुर शाह |- |कर्णबहादुर सिंह |- |[[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] |दमनध्वज चन्द |- |[[जाजरकोट जिल्ला|जाजरकोट]] |दीपबहादुर सिंह |- |[[बाँके जिल्ला|बाँके]] |फतेहसिंह थारू |- |[[हुम्ला जिल्ला|हुम्ला]] |सुरवीर शाही |- |[[जुम्ला जिल्ला|जुम्ला]] |हरिशचन्द्र महत |- |[[डोल्पा जिल्ला|डोल्पा]] |मोतीप्रसाद पहाडी |- |[[कालिकोट जिल्ला|कालिकोट]] |धर्मदत्त उपाध्याय |- |[[मुगु जिल्ला|मुगु]] |तेजबहादुर भाम |- |[[बझाङ जिल्ला|बझाङ]] |गगनजङ्गबहादुर सिंह |- |[[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] |मोहनराज मल्ल |- | rowspan="2" |[[अछाम जिल्ला|अछाम]] |नैनाबहादुर स्वाँर |- |देवेन्द्रबहादुर शाह |- |[[डोटी जिल्ला|डोटी]] |नारायणदत्त भट्ट |- |[[बाजुरा जिल्ला|बाजुरा]] |नरसिंह गिरी |- |[[दार्चुला जिल्ला|दार्चुला]] |कमानबहादुर पाल |- | rowspan="2" |[[बैतडी जिल्ला|बैतडी]] |[[लोकेन्द्रबहादुर चन्द]] |- |गणेशदत्त लेखक |- |[[डडेल्धुरा जिल्ला|डडेल्धुरा]] |लालबहादुर कडायत |- |[[कञ्चनपुर जिल्ला|कञ्चनपुर]] |लवारू राना थारू |} == मनोनीत सदस्यहरूको सूची == {| class="wikitable" !अञ्चल !सदस्यहरू<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=राष्ट्रिय पञ्चायतको सदस्यमा मनोनीत|url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=16232|archive-url=https://web.archive.org/web/20200119143412/http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=16232|archive-date=2020-01-19|access-date=2020-12-14|website=राजपत्र}}</ref> |- |[[मेची अञ्चल|मेची]] |सरस्वती राई |- |[[कोशी अञ्चल|कोशी]] |हीरालाल विश्वकर्मा |- |[[कोशी अञ्चल|कोशी]] |भरत ध्वज इबाहाङ |- |[[सगरमाथा अञ्चल|सगरमाथा]] |अङबाङ शेर्पा |- |[[सगरमाथा अञ्चल|सगरमाथा]] |कुञ्जबिहारीप्रसाद सिंह |- |[[जनकपुर अञ्चल|जनकपुर]] |रुद्रप्रसाद गिरी |- |[[जनकपुर अञ्चल|जनकपुर]] |भोलानाथ झ |- |[[बागमती अञ्चल|बागमती]] |कमल शाह |- |[[बागमती अञ्चल|बागमती]] |श्रीधर शमशेर जबरा |- |[[बागमती अञ्चल|बागमती]] |[[रणधीर सुब्बा]] |- |[[बागमती अञ्चल|बागमती]] |उपेन्द्र दैवज्ञ |- |[[बागमती अञ्चल|बागमती]] |रामशङ्कर श्रेष्ठ |- |[[बागमती अञ्चल|बागमती]] |पदमबहादुर खत्री |- |[[बागमती अञ्चल|बागमती]] |प्रेमबहादुर विस्ट |- |[[बागमती अञ्चल|बागमती]] |[[रमेशनाथ पाण्डे]] |- |[[नारायणी अञ्चल|नारायणी]] |लिलाराज विस्ट |- |[[गण्डकी अञ्चल|गण्डकी]] |वैद्यदेवी देवकोटा |- |[[धौलागिरी अञ्चल|धौलागिरी]] |लालसिंह गुरुङ |- |[[लुम्बिनी अञ्चल|लुम्बिनी]] |यादवप्रताप पन्त |- |[[कर्णाली अञ्चल|कर्णाली]] |छविलाल लामा तामाङ |- |[[राप्ती अञ्चल|राप्ती]] |बमकुमारी बुढा मगर |- |[[राप्ती अञ्चल|राप्ती]] |देवबहादुर केसी |- |[[राप्ती अञ्चल|राप्ती]] |परशुनारायण चौधरी |- |[[भेरी अञ्चल|भेरी]] |मोहम्मद इक्बाल इराकी |- |[[सेती अञ्चल|सेती]] |जनकबहादुर शाह |- |[[महाकाली अञ्चल|महाकाली]] |कल्पना विष्ट |} == उप-निर्वाचन == {| class="wikitable" !जिल्ला !बहालवाला !निर्वाचित !मिति |- |[[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] |तीर्थबहादुर सापकोटा |दमनध्वज चन्द | rowspan="2" |वि.सं २०३८ |- |[[रुपन्देही जिल्ला|रुपन्देही]] |[[कुँवर इन्द्रजीत सिंह]] |त्रिवेणी कुर्मी |- |[[चितवन जिल्ला|चितवन]] |बखानसिंह गुरुङ |गुणराज पाठक |वि.सं २०४० |- |[[सङ्खुवासभा जिल्ला|सङ्खुवासभा]] |गोविन्दमान सिंह अधिकारी |गैरीमान राई | rowspan="2" |वि.सं २०४१ |- |[[सप्तरी जिल्ला|सप्तरी]] | |देवेन्द्र झा |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [https://election.gov.np/source/Resources%20Other/%E0%A4%87%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B8.pdf नेपालको निर्वाचनको इतिहास] {{Lists of Nepalese legislators}} * [[श्रेणी:नेपाल सरकार सम्बन्धित सूचीहरू|आम निर्वाचन]] [[श्रेणी:राष्ट्रिय पञ्चायतका सदस्यहरू]] 4sul897eqfdv5a9lj2mu3uttjevx7kb 0 137868 1395399 1392624 2026-11-09T16:35:54Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395399 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = भूपेन हाजरिका | image = Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg | caption = हजारिका नोभेम्बर २०११ मा | birth_date = {{Birth date|df=y|1926|09|08}} | birth_place = [[सादिया]], [[आसाम प्रान्त|आसाम]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिश भारत]] | death_date = {{Death date and age|df=y|2011|11|05|1926|09|08}} | death_place = [[कोकिलाबेन धीरुभाई अम्बानी अस्पताल]], [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]<ref name=death>{{cite news|title=Acclaimed singer Bhupen Hazarika dies at 85|url=http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20111106193926/http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html|url-status=dead|archive-date=6 November 2011|date=5 November 1986|newspaper=[[CNN-IBN]]|access-date=5 November 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111106193926/http://ibnlive.in.com/news/acclaimed-singer-bhupen-hazarika-dies-at-85/199577-8-66.html |date=6 November 2011 }}</ref> | other_names = सुधा कोन्थो | education = [[कटन कलेज, गुवाहाटी|कटन कलेज]], [[काशी हिन्दु विश्वविद्यालय|बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]], [[कोलम्बिया विश्वविद्यालय]] | occupation = [[कवि]], [[गीतकार]], [[गीतकार]], [[सङ्गीतकार|संगीतकार]], [[गायक]], [[संगीत निर्देशक]], [[फिल्म निर्माता]], [[राजनीतिज्ञ]] | years_active = १९३९–२०१० | notable_works = ''[[रुदाली]]''<br />''[[दरमियाँ: बीच में]]''<br />''[[गजगामिनी]]''<br />''[[दमन (२००१) फिल्म)|दमन]]''<br />''[[इन्द्रमालती]]'' | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] {{nowrap|(२००४–२०११)}}<ref>{{cite news |title=Bhupen Hazarika joins BJP |url=https://www.outlookindia.com/newswire/story/bhupen-hazarika-joins-bjp/204181 |work=Outlook |date=27 February 2004 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114124644/https://www.outlookindia.com/newswire/story/bhupen-hazarika-joins-bjp/204181 |archive-date=14 January 2021 |access-date=3 March 2024}}</ref> | movement = [[भारतीय जनता थिएटर संघ]] | spouse = प्रियमवदा पटेल | children = १ | parents = | relatives = [[सुदक्षिणा सरमा]] (बहिनी) [[जयन्त हजारिका]] (भाइ) | awards = [[भारत रत्न]] (२०१९) (मरणोपरान्त)<br />[[पद्म विभूषण]] (२०१२) (मरणोपरान्त)<br />[[पद्म भूषण|पद्मभूषण]] (२००१)<br />[[पद्म श्री|पद्मश्री]] (१९७७)<br />[[दादा साहेब फाल्के पुरस्कार]] (१९९२)<br />[[संगीत नाटक अकादमी साथीहरूको सूची|संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप]] (2008)<br />[[असोम रत्न]] (२००९)<br />[[फ़्रेंड्स ऑफ़ लिबरेशन वॉर ऑनर]](२०११) | website = {{URL|bhupenhazarika.com}} | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | constituency1 = नाओबोइचा (विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र) | office1 = [[असम विधान सभा]] का सदस्य | predecessor1 = 'निर्वाचन क्षेत्र स्थापना' | successor1 = लिलाकान्त दास | term_start1 = १९६७ | term_end1 = १९७२ }} }} {{Listen | type = music | filename = সাগর সঙ্গমে সাঁতার কেটেছি কত.mp3 | title = सागर संगमें संतर केटेछी कत ( मम कति पटक समुन्द्रमा पौडी खेलेको छु) | description = गीतकार पुलक बनर्जी, संगीतकार, गायक भूपेन हजारिका | pos = }} ''भूपेन हजारिका'' (८ सेप्टेम्बर १९२६ – ५ नोभेम्बर २०११) एक भारतीय पार्श्व गायक, गीतकार, संगीतकार, कवि, अभिनेता, कलाकार, सम्पादक, फिल्म निर्माता, प्रोफेसर र राजनीतिज्ञ थिए। उनका गीतहरू मुख्यतया असमिया भाषामा आफैले लेखेका र गाएका थिए, मानवता र विश्वव्यापी भ्रातृत्वद्वारा चिन्हित छन् र धेरै भाषाहरूमा अनुवाद र गाइएका छन्, विशेष गरी [[बङ्गाली भाषा|बंगाली]] र [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]।<ref>{{cite news |title=Bhupen Hazarika: The Bard of Brahmaputra |url=https://www.hindustantimes.com/inspiring-lives/bhupen-hazarika-the-bard-of-brahmaputra/story-8IkggPd3dEu49dZN9D1sHJ.html |work=Hindustan Times |date=17 September 2019 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Who is Bharat Ratna Bhupen Hazarika? Key things to know about him |url=https://www.indiatoday.in/fyi/story/who-is-bharat-ratna-bhupen-hazarika-1439591-2019-01-25 |work=India Today |language=en}}</ref> साम्प्रदायिक सद्भाव, विश्वव्यापी न्याय र समानुभूतिको विषयवस्तुमा आधारित उनका गीतहरू विशेष गरी [[असम]], [[पश्चिम बङ्गाल|पश्चिम बंगाल]] र [[बङ्गलादेश|बंगलादेश]]का मानिसहरूमाझ लोकप्रिय छन्। उनले असम र [[उत्तरपूर्वी भारत|उत्तरपूर्व भारत]] को संस्कृति र लोक संगीतलाई राष्ट्रिय स्तरमा हिन्दी सिनेमामा परिचय गराएको पनि स्वीकार गरिन्छ। उनले 1975 मा [[सर्वश्रेष्ठ संगीत निर्देशनको लागि राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]], संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार (1987), [[पद्म श्री|पद्मश्री]] (1977), र [[पद्म भूषण|पद्मभूषण]] (2001) प्राप्त गरे। ,<ref name="Padma Awards">{{cite web |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Awards |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |year=2015 |access-date=21 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 October 2015 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019215108/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |date=19 October 2017 }}</ref> [[दादा साहेब फाल्के अवार्ड]] (१९९२), भारतको सिनेमाको लागि सर्वोच्च पुरस्कार र [[संगीत नाटक अकादमी साथीहरूको सूची|संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप]] (२००८), [[संगीत नाटक अकादमी]] को सर्वोच्च पुरस्कार ।उहाँलाई मरणोपरान्त दुबै [[पद्म विभूषण]], भारतको दोस्रो-सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार, २०१२ मा<ref>{{cite web|url= http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=79881|title= Padma Awards|publisher=pib|date= 27 January 2013 |access-date= 27 January 2013 }}</ref> र [[भारत रत्न]], भारतको सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार, २०१९ मा सम्मानित गरिएको थियो।<ref>{{cite web | url=https://www.timesnownews.com/india/article/bharat-ratna-pranab-mukherjee-bhupen-hazarika-nanaji-deshmukh-ram-nath-kovind-republic-day-2019/354087 | title=Bharat Ratna for Pranab Mukherjee, Nanaji Deshmukh and Bhupen Hazarika | publisher=Times Now | date=25 January 2019 | access-date=25 January 2019 | archive-date=31 August 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200831133139/https://www.timesnownews.com/india/article/bharat-ratna-pranab-mukherjee-bhupen-hazarika-nanaji-deshmukh-ram-nath-kovind-republic-day/354087 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200831133139/https://www.timesnownews.com/india/article/bharat-ratna-pranab-mukherjee-bhupen-hazarika-nanaji-deshmukh-ram-nath-kovind-republic-day/354087 |date=31 August 2020 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://risingnortheast.com/assam-celebrates-late-bhupen-hazarika-being-awarded-with-bharat-ratna/|title=Assam Celebrates Late Bhupen Hazarika being awarded with Bharat Ratna " Rising NorthEast|first=Newsdesk Rising|last=Northeast|date=26 January 2019|access-date=11 February 2019|archive-date=12 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190212011646/https://risingnortheast.com/assam-celebrates-late-bhupen-hazarika-being-awarded-with-bharat-ratna/|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190212011646/https://risingnortheast.com/assam-celebrates-late-bhupen-hazarika-being-awarded-with-bharat-ratna/ |date=12 February 2019 }}</ref> हजारिकाले डिसेम्बर १९९८ देखि डिसेम्बर २००३ सम्म [[संगीत नाटक अकादमी]] को अध्यक्षको पद पनि सम्हालिन्।<ref>[http://www.india-north-east.com/2010/10/dr-bhupen-hazarika-legend-of-assam.html Dr. Bhupen Hazarika – the Legend of Assam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140826120440/http://www.india-north-east.com/2010/10/dr-bhupen-hazarika-legend-of-assam.html |date=26 August 2014 }} ''India-north-east.com''</ref> ==बाल्यकाल== हजारिकाको जन्म ८ सेप्टेम्बर १९२६ मा नीलकान्त र शान्तिप्रिया हजारिकाको घरमा [[सदिया]], [[असम|आसाम]] नदीको किनारमा रहेको एउटा भित्री सहर [[[ब्रह्मपुत्र]] मा भएको थियो।<ref name="telegraphindia.com">{{cite news| url=http://www.telegraphindia.com/1111112/jsp/northeast/story_14737522.jsp | archive-url=https://archive.today/20130203145357/http://www.telegraphindia.com/1111112/jsp/northeast/story_14737522.jsp | url-status=dead | archive-date=3 February 2013 | location=Calcutta, India | work=The Telegraph | title=As ashes merge into rivers | date=12 November 2011}}</ref> उनका बुबा मूल रूपमा [[नाजिरा]], [[शिवसागर जिल्ला]] मा अवस्थित सहरका थिए। दश सन्तानमध्ये जेठो, भूपेन हजारिका (साथै उनका भाइबहिनी) आफ्नी आमाको सांगीतिक प्रभावमा परेका थिए।<ref>{{cite news |title=Celebrated Indian singer Bhupen Hazarika dies |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15606150 |work=BBC News |date=5 November 2011 |access-date=25 December 2012}}</ref> उनका बुबा 1929 मा [[गुवाहाटी]] को [[भरालुमुख]] क्षेत्रमा, <ref name="telegraphindia.com" /> राम्रो सम्भावनाको खोजीमा सरे, जहाँ भूपेन हजारिकाले आफ्नो प्रारम्भिक बाल्यकाल बिताए। 1932 मा, उनका बुबा [[धुब्री]] मा सरे,<ref name="Brahmaputra Balladeer">Sushanta Talukdar, ''[http://www.thehindu.com/arts/article2615591.ece Brahmaputra Balladeer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110154532/http://www.thehindu.com/arts/article2615591.ece |date=2013-11-10 }}'', The Hindu, 10 November 2011</ref> ==शिक्षा र जीवनवृति== हजारिकाले गुवाहाटीको सोनाराम हाई स्कूल, धुबरी सरकारी हाई स्कूल <ref name="telegraphindia.com"/> र १९४० मा तेजपुर हाई स्कूलबाट म्याट्रिक गरे। उनले १९४२ मा [[कटन कलेज, गुवाहाटी|कटन कलेज]] बाट आफ्नो इन्टरमिडिएट आर्ट्स, र [[काशी हिन्दु विश्वविद्यालय|बनारस हिन्दू विश्वविद्यालय]] बाट राजनीति शास्त्रमा बीए (१९४४) र एमए (१९४६) पूरा गरे। छोटो अवधिको लागि, उनले [[अल इन्डिया रेडियो]], गुवाहाटीमा काम गरे जब उनले [[कोलम्बिया विश्वविद्यालय]] बाट छात्रवृत्ति प्राप्त गरे र १९४९ मा न्यूयोर्कको लागि यात्रा गरे। त्यहाँ उनले आफ्नो "वयस्क शिक्षामा श्रव्य-भिजुअल प्रविधिहरू प्रयोग गर्न भारतको आधारभूत शिक्षाको तयारीका लागि प्रस्तावहरू" मा पीएचडी (1952) गरे। न्यूयोर्कमा, भूपेन हजारिकाले उहाँलाई प्रभावित गर्ने प्रख्यात नागरिक अधिकार कार्यकर्ता [[पल रोबेसन]] सँग मित्रता राखे।<ref name="Brahmaputra Balladeer"/> उनले संगीतलाई "सामाजिक परिवर्तनको साधन" को रूपमा प्रयोग गरे पल रोबेसनको मार्ग पछ्याउँदै जसले उनलाई एक पटक आफ्नो बारेमा बताउनुभयो। गितार - “Guitar is not a musical instrument, it is a social instrument.”<ref>{{Cite journal|title=Revolutionary Artist Dr. Bhupen Hazarika: Voicing the Silence of the Subaltern|url=https://ajhss.org/pdfs/Vol2Issue4/6.pdf|journal=Asian Journal of Humanities and Social Sciences|pages=9|archive-url=https://web.archive.org/web/20230509022839/https://ajhss.org/pdfs/Vol2Issue4/6.pdf|archive-date=2023-05-09|access-date=2024-03-03}}</ref> कोलम्बिया विश्वविद्यालयमा, उनले प्रियमवदा पटेललाई भेटे, जसलाई उनले 1950 मा विवाह गरे। तिनीहरूको एक्लो सन्तान तेज हजारिकाको जन्म सन् १९५२ मा भएको थियो,<ref name="Bhupen Hazarika obituary">Asjad Nazir, [https://www.theguardian.com/world/2011/nov/06/bhupen-hazarika Bhupen Hazarika obituary], ''The Guardian'', 6 November 2011</ref> र उनी १९५३ मा [[भारत]] फर्किए। ==मृत्यु== हजारिकालाई सन् २०११ मा [[मुम्बई]] कोकिलाबेन धिरुभाई अम्बानी अस्पताल र मेडिकल रिसर्च इन्स्टिच्युटमा भर्ना गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20110187488&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=music&nid=147298 |title=Hazarika's death plunges Kolkata into gloom |publisher=Movies.ndtv.com |date=6 November 2011 |access-date=25 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111107200206/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20110187488&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=music&nid=147298 |archive-date=7 November 2011 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111107200206/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?Section=Movies&ID=ENTEN20110187488&subcatg=MOVIESINDIA&keyword=music&nid=147298 |date=7 November 2011 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.cathnewsindia.com/2011/11/07/church-condoles-hazarikas-death/ |title=अभिलेख प्रतिलिपि |access-date=2024-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261005110230/http://www.cathnewsindia.com/2011/11/07/church-condoles-hazarikas-death/ |archive-date=2026-10-05}}</ref> उनलाई ३० जुन २०११ मा [[सघन उपचार इकाई]] मा भर्ना गरिएको थियो। उनको ५ नोभेम्बर २०११ मा बहु-अंग विफलताको कारण मृत्यु भयो।<ref>{{cite web|title=Music Legend Bhupen Hazarika passes away|date=5 November 2011|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/bhupen-hazarika-passes-away|publisher=Bollywood Life|access-date=5 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107004759/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/bhupen-hazarika-passes-away/|archive-date=7 November 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|title=Bhupen Hazarika is no more.|date=5 November 2011|publisher=Indiavision news|access-date=5 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107192641/http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more|archive-date=7 November 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111107192641/http://www.indiavision.com/news/article/entertainment/245379/bhupen-hazarika-is-no-more |date=7 November 2011 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15606150 |work=BBC News |title=Celebrated Indian singer Bhupen Hazarika dies |date=5 November 2011}}</ref> उनको शव गुवाहाटीको जज फिल्डमा राज्यमा राखिएको थियो र [[गौहाटी विश्वविद्यालय]] द्वारा दान गरिएको जग्गामा [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र नदी]] नजिकै ९ नोभेम्बर २०११ मा दाहसंस्कार गरियो। उनको अन्त्येष्टिमा करिब आधा लाख मानिसको उपस्थिति रहेको थियो ।<ref>{{cite web |url=http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/Lakhs_Attend_Bhupen_Hazarika_s_Funeral-3175.html |title=Lakhs aend Bhupen Hazarika's funeral |date=9 November 2011 |publisher=indiatv |access-date=13 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120408191933/http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/Lakhs_Attend_Bhupen_Hazarika_s_Funeral-3175.html |archive-date=8 April 2012 }}</ref><ref>{{cite web |author=Smitha |url=http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |title=Bollywood pays tribute to Bhupen Hazarika&nbsp;— Oneindia Entertainment |publisher=Entertainment.oneindia.in |date=29 December 2011 |access-date=25 December 2012 |archive-date=6 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106082731/http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106082731/http://entertainment.oneindia.in/music/indian/2011/bhupen-hazarika-tribute-bollywood-291211.html |date=6 January 2012 }}</ref> [[File:Bhupen Hazarika 2013 stamp of India.jpg|thumb|An Indian Postal Stamp commemorating Dr. Bhupen Hazarika]] ==पुरस्कार र सम्मान== ===राष्ट्रिय र राज्य सम्मान=== *[[नवौं राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]] (१९६१) मा [[आसामीमा सर्वश्रेष्ठ फिचर फिल्मको लागि राष्ट्रिय फिल्म पुरस्कार|असामीमा सर्वश्रेष्ठ फिचर फिल्म]] (''शकुन्तला''; भूपेन हजारिका द्वारा निर्देशित) को लागि पुरस्कार।<ref name="9thaward">{{cite web|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|title=9th National Film Awards|publisher=[[International Film Festival of India]]|access-date=8 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx|archive-date=2 December 2016|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161202115652/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm9thNFAAward.aspx |date=2 December 2016 }}</ref> * २३ औं [[राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]] (१९७५) मा "चमेली मेमसाब" (''चमेली मेमसाब''; भूपेन हजारिकाको संगीत) को लागि सर्वश्रेष्ठ संगीत निर्देशक राष्ट्रिय पुरस्कार।<ref>{{cite web|title=NFA archives|url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm23rdNFAAward.aspx?PdfName=23NFA.pdf|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]|access-date=5 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110526091043/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm23rdNFAAward.aspx?PdfName=23NFA.pdf|archive-date=26 May 2011|url-status=dead}}</ref> * [[पद्म श्री|पद्मश्री]] – भारत गणतन्त्रको चौथो सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार (१९७७) * [[अरुणाचल प्रदेश]] राज्य सरकारबाट स्वर्ण पदक "आदिवासी कल्याणमा उत्कृष्ट योगदान, र सिनेमा र संगीत मार्फत आदिवासी संस्कृतिको उत्थान" को लागी। (१९७९)<ref>{{cite news |title=Arunachal Pradesh mourns Hazarika's death |url=http://www.thehindu.com/arts/music/article2603749.ece |work=The Hindu |location=Chennai, India |date=6 November 2011 |access-date=6 November 2011}}</ref> * [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार]] (१९८७) * [[दादा साहेब फाल्के पुरस्कार]] (१९९२) * [[पद्म भूषण]] – गणतन्त्र भारतको तेस्रो सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार (२००१) * [[संगीत नाटक अकादमी फेलोहरूको सूची|संगीत नाटक अकादमी फेलोशिप]] (२००८) * [[असोम रत्न]]&nbsp;— [[असम]] राज्यको सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार, भारत (२००९) * [[फ्रेन्ड्स अफ लिबरेशन वार सम्मान]], [[बंगलादेश सरकार]] (२०११)<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraphindia.com/north-east/royal-elegy-for-bhupen/cid/327487 |title=Royal elegy for Bhupen|work=The Telegraph |access-date=1 January 2020}}</ref> * [[पद्म विभूषण]] – गणतन्त्र भारतको दोस्रो सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार (२०१२, मरणोपरान्त)<ref>{{cite web |title=Padma Awards Directory (1954–2009) |publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]] |url=http://www.mha.nic.in/pdfs/LST-PDAWD.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510095705/http://www.mha.nic.in/pdfs/LST-PDAWD.pdf |archive-date=10 May 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510095705/http://www.mha.nic.in/pdfs/LST-PDAWD.pdf |date=10 May 2013 }}</ref> * [[भारत रत्न]] [[File:IND Bharat Ratna BAR.png|50px]],भारत गणतन्त्रको सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार (२०१९, मरणोपरान्त)<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/pranab-mukherjee-nanaji-deshmukh-bhupen-hazarika-conferred-bharat-ratna/article28905370.ece|title=Pranab Mukherjee, Nanaji Deshmukh, Bhupen Hazarika conferred Bharat Ratna|date=8 August 2019|work=The Hindu|access-date=14 August 2019|issn=0971-751X}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{भारत रत्न सम्मानित}} [[श्रेणी:सम्मान]] [[श्रेणी:भारत रत्न]] [[श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित]] [[श्रेणी:सन् १९२६ मा जन्म]] it61f0ydvswdqnbpqhnw852a5kx39mx 0 138020 1395580 1338116 2026-11-10T06:07:03Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395580 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = हर्पन खोला | image = Harpan khola and Lake Fewa in Pokhara as seen from Paudurkot, Kaski.jpg | source1_coordinates = {{coord|28|13|26.14|N|83|51|35.25|E|}} | mouth_location = [[फेवा ताल]] }} '''हर्पन खोला''' (नदी) [[पोखरा]]को [[फेवाताल]]को मुख्यस्रोत नदी हो।<ref>{{Cite web |title=हर्पन खोला बस्ती थर्काउँदै बग्छ, आडैको खेत बाँझै |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1213638 |access-date=2024-03-11 |website=अनलाइनखबर |language=}}</ref> फेवातालका अन्य जलस्रोत खहरे, लौरुक र बेत्यायिनी खोला हुन्।<ref>{{Cite web |title=सम्पादकीय: फेवा संरक्षणको नाममा दोहन नहोस् |url=https://www.samadhannews.com/2022/06/24/48223/ |access-date=2024-03-11 |website=समाधान}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=फेवा जोगाउने नाममा बदमासी |url=https://www.himalkhabar.com/news/127188/ |access-date=2024-03-11 |website=हिमालखबर}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{ठुटो}} [[श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नदीहरू]] 5iz4f68t7pxhjlzqlegya3so2htv188 0 139485 1395546 1354733 2026-11-10T04:36:39Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395546 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = सुहाङ नेम्बाङ | honorific_suffix = [[नेपालको प्रतिनिधि सभा|सांसद]] | office = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]] | term_start = २०८१ बैशाख २६ (८ मे २०२४) | constituency = [[इलाम २ (निर्वाचन क्षेत्र)]] | predecessor = [[सुवासचन्द्र नेम्वाङ]] | party = [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)]] | birth_date = ६ फाल्गुन २०४६ | birth_place = [[काठमाडौं]], नेपाल | nationality = नेपाली | father = [[सुवासचन्द्र नेम्वाङ]] }} '''सुहाङ नेम्बाङ''' एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा वकिल हुन्। उनी २०८१ सालमा [[इलाम २ (निर्वाचन क्षेत्र)|इलाम २]] बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित भएका हुन्। उनी [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)]]का तर्फबाट उम्मेदवार बनेका थिए।<ref name="rising">[https://risingnepaldaily.com/news/42306 सुहाङ नेम्बाङ इलाम २ बाट निर्वाचित], ''दि राइजिङ नेपाल'', १ मे २०२४</ref> उनले आफ्ना पिता [[सुवासचन्द्र नेम्वाङ]]को निधनपछि भएको उपनिर्वाचनमा उम्मेदवारी दिएका थिए।<ref name="khabarhub">[https://english.khabarhub.com/2024/24/347724/ सांसद नेम्बाङले शपथ लिए], ''खबरहब'', २४ अप्रिल २०२४</ref> == प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा == सुहाङ नेम्बाङको जन्म १७ फेब्रुअरी १९९० मा [[काठमाडौं]]मा भएको हो। उनी [[सुवासचन्द्र नेम्वाङ]]का कान्छा छोरा हुन्।<ref name="gorkhapatra2024">[https://gorkhapatraonline.com/news/105884 सुवासको इच्छा पूरा गर्न सुहाङ राजनीतिमा], ''गोरखापत्र'', ३० अप्रिल २०२४। पहुँच मिति: ८ मे २०२५।</ref> उनले जगत मन्दिर माध्यमिक विद्यालयबाट [[एसएलसी]] उत्तीर्ण गरेपछि ज्ञानोदय बाल बाटिका स्कुलबाट उच्च माध्यमिक शिक्षा प्राप्त गरे। उनले उच्च शिक्षा अध्ययनका लागि [[अष्ट्रेलिया]] गएका थिए, तर पछि नेपाल फर्किएर काठमाण्डौ स्कूल अफ ल मा BALLB (ब्याचलर अफ आर्ट्स एण्ड ल) र LLM (वाणिज्य कानुनमा विशेषज्ञता) पूरा गरे।<ref name="republica">[https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/suhang-nembang-s-journey-from-a-lawyer-to-a-lawmaker सुहाङ नेम्बाङको यात्रा], ''माय रिपब्लिका'', ३ मे २०२४</ref><ref name="kantipurfeature">[https://ekantipur.com/en/feature/2025/05/06/a-mother-who-wants-to-see-suhang-nemwang-on-the-same-path-as-his-father-suwas-21-12.html आमाको चाहना], ''कान्तिपुर'', ६ मे २०२५</ref> == वकालत करियर == राजनीतिमा आउनु अघि नेम्बाङले कानुनी क्षेत्रमा काम गरेका थिए। उनले कान्तिपुर ल असोसिएट्स एण्ड रिसर्च सेन्टर स्थापना गरी वाणिज्य तथा संवैधानिक मामिलामा अभ्यास गरे। साथै उनी एमालेको कानुनी विभागका केन्द्रीय सदस्यसमेत थिए।<ref name="nepalpage">[https://www.nepalpage.com/2024/04/30/229598/ नयाँ पुस्ताको नेतृत्व] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250508135736/https://www.nepalpage.com/2024/04/30/229598/ |date=2025-05-08 }}, ''नेपालपेज'', ३० अप्रिल २०२४</ref><ref name="himalayantimes">[https://thehimalayantimes.com/nepal/hor-newly-elected-member-nembang-pledges-to-respect-ballots-in-his-favor मतको सम्मान गर्ने वाचा], ''हिमालयन टाइम्स'', ८ मे २०२४</ref> == राजनीतिक यात्रा == उनले आफ्ना बुबाको निधनपछि सक्रिय राजनीतिमा प्रवेश गरे। पहिलोपटक उम्मेदवार बनेरै राष्ट्रिय स्तरमा चासोको विषय बने।<ref name="makalukhabar">[https://english.makalukhabar.com/2024/03/179656/ पिता सुवासचन्द्रको बाटोमा छोरा सुहाङ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250508135736/https://english.makalukhabar.com/2024/03/179656/ |date=2025-05-08 }}, ''मकालुखबर'', २७ मार्च २०२४</ref> === २०८१ उपनिर्वाचन === इलाम २ मा २०८१ साल वैशाख १४ गते उपनिर्वाचन सम्पन्न भएको थियो। नेम्बाङले २७,७७२ मत ल्याएर नेपाली कांग्रेसका डम्बरबहादुर खड्कालाई ५,८३० मतान्तरले पराजित गरे। उनको उम्मेदवारीलाई एमाले पार्टीले भावनात्मक, पीढीगत र कानुनी पृष्ठभूमिको मिश्रणको रूपमा प्रस्तुत गरेको थियो।<ref name="setopati2">[https://www.setopati.com/politics/323688 UML को भावनात्मक उम्मेदवारी: सुहाङ नेम्बाङको जित], ''सेतोपाटी'', ३० अप्रिल २०२४। पहुँच मिति: ८ मे २०२५।</ref><ref name="setopati">[https://en.setopati.com/political/163037 इलाम २ मा नेम्बाङ विजयी], ''सेतोपाटी'', ३० अप्रिल २०२४</ref> === सांसदको प्राथमिकता === २०८१ वैशाख २६ मा शपथ लिएपछि उनले स्थानीय विकास, कानुनी सुधार, युवा सहभागिता र सुशासनलाई प्रमुख प्राथमिकता दिने बताए।<ref name="onlinekhabar">[https://english.onlinekhabar.com/after-the-oath-mp-suhang-nembang-reveals-his-priorities.html सांसद नेम्बाङको प्राथमिकता], ''अनलाइन खबर'', ८ मे २०२४</ref><ref name="ekantipur">[https://ekantipur.com/news/2024/05/08/i-will-follow-my-fathers-guidance-mp-nembang-06-55.html बुबाको पदचिन्हमा हिँड्ने], ''कान्तिपुर'', ८ मे २०२४</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी]] lilqpbs66j7cgapoqbbrxrko0n19zl6 0 141430 1395587 1391642 2026-11-10T06:32:05Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395587 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | type = | holiday_name = महिषासुर जयंती | observedby =[[असुर]], [[सान्ताल]] र अन्य [[आदिवासी]] जनजातिहरू | date = [[दुर्गा पूजा]] वरिपरि मनाइन्छ। | relatedto = [[दुर्गा पूजा]], [[नवरात्रि]] | image = Mahishasura statue at the Chamundeswari Temple, Mysuru, Karnataka, India (2005).jpg | caption = मैसूरको चामुंडी पहाडमा महिषासुरको मूर्ति }} '''हुदुर दुर्गा''' [[संथाल]] मानिसहरूको देवता हो, जसलाई हिन्दू धर्ममा [[महिषासुर]] भनिन्छ। तिनीहरू हिन्दू देवी [[दुर्गा]] लाई खलनायक मान्छन् र उल्टो महिषासुरको पूजा गर्छन्।<ref>{{cite news |title=দুর্গাপূজার সময়ে যেভাবে শোক পালন করেন 'মহিষাসুরের বংশধরেরা' |url=https://www.bbc.com/bengali/news-54690291.amp |accessdate=10 मार्च 2021 |work=BBC News বাংলা |date=26 अक्टूबर 2020 |language=bn}}</ref><ref>{{cite news |title=दुर्गा नहीं महिषासुर की जय |url=https://www.bbc.com/hindi/india/2009/09/090927_festival_mourners_adas |accessdate=10 मार्च 2021 |work=BBC News हिंदी |date=27 सितम्बर 2009 |language=hi}}</ref><ref>{{cite news |title=क्या सच में महिषासुर दलित या आदिवासी था? |url=https://hindi.news18.com/amp/news/knowledge/was-mahishasura-really-dalit-or-adivasi-why-godess-durga-killed-asur-buffalo-king-dlva-2486425.html |accessdate=10 मार्च 2021 |work=News18 India |date=5 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250425225815/https://hindi.news18.com/amp/news/knowledge/was-mahishasura-really-dalit-or-adivasi-why-godess-durga-killed-asur-buffalo-king-dlva-2486425.html |archive-date=25 April 2025 }}</ref><ref>{{cite news |title= Not Durga Puja! It's Mahishasura's martyrdom that these tribals observe |url= https://www.newindianexpress.com/nation/2019/oct/08/not-durga-puja-its-mahishasuras-martyrdom-that-these-tribals-observe-2044705.html |access-date=9 March 2021 |work=[[The New Indian Express]] |date=8 October 2019 |language=en}}</ref> ==ध्वनिशास्त्र == हुदुर शब्दको अर्थ बिजुली हो। र दुर्गा शब्दको अर्थ रक्षक हो। शब्दको संयुक्त अर्थ वज्र रक्षक हो।<ref>{{cite news |title= Descendant of Mahishasur to inaugurate puja at an east Kolkata pandal | url= https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/descendant-of-mahishasur-to-inaugurate-puja-at-an-east-kolkata-pandal/articleshow/54654058.cms |access-date=9 March 2021 |work=[[The Times Of India]] |date=3 October 2016 |language=en}}</ref> == किंवदन्ती == [[File:Dasai Dance at the streets of Purulia district 03.JPG|thumb|[[पुरुलिया]] जिल्लाको दसैँ नाच]] भारतको झारखण्डका खेरवाल सन्ताल र असुर जनजातिहरूका अनुसार हुदुर दुर्गा उनीहरूका हजार वर्ष पुरानो पुर्खा, चचम्पा नामक गाउँका राजा थिए। उहाँ धेरै शक्तिशाली र शक्तिशाली राजा हुनुहुन्थ्यो। भारत आएपछि [[आर्य]] ले उनलाई हराउन सकेनन्। त्यसपछि तिनीहरूले राजालाई विभिन्न तरिकाले मार्ने उपायहरू सोच्न थाले। उनीहरूले थाहा पाए कि राजा धेरै नारी थिए र उनको समाजमा महिलाहरूलाई उच्च सम्मान गरिन्छ। त्यसैले आर्यहरूले राजाको हत्या गर्न एउटी सुन्दर महिलालाई जासुसको रूपमा पठाए, कतिपय अवस्थामा ती महिला वेश्यावृत्तिमा संलग्न थिए। आर्यहरूले राजालाई विवाहको प्रस्ताव राखे र राजाले महिलाको रूप देखेर प्रभावित भएर उनीसँग विवाह गर्न राजी भए। विवाहपछि सात दिनसम्म राजाले महिलासँग रात बिताए र सातौं दिन महिलाले राजाको हत्या गरिन् । राजाको मृत्युको खबर सुनेर, आर्यहरूले राज्य कब्जा गर्न आक्रमण गरे र राज्यका पुरुषहरूले आफ्ना गुरुको सल्लाहमा [[सरस्वती नदी]] नारीको भेषमा नुहाएर आर्यहरूले अतिरञ्जित गरेको दाबी गरे घटनामा महिलालाई देवी दुर्गा र राजालाई महिषासुरको रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ र उनीहरूले राजा हुदुर दुर्गाको नाम गलत रूपमा महिलाको रूपमा उल्लेख गरेको दाबी गर्छन्। दुर्गा पूजाको समयमा दुर्गाको पूजा गर्दैनन् तर महिषासुरको पूजा गर्छन् र बाटोमा दशै नृत्य गरेर महिलाहरूलाई शोक गर्छन्।<ref>{{cite news |title=Myth against myth | url=https://www.dhakatribune.com/opinion/op-ed/2019/10/02/myth-against-myth |access-date=9 March 2021 |work=[[Dhaka Tribune]] |date=2 October 2019 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=For The Asurs of Bengal, Durga Puja Is The Time To Celebrate The ‘Demon God’ Durga Slayed |url=https://www.scoopwhoop.com/For-The-Asurs-of-Bengal-Durga-Puja-Is-The-Time-To-Celebrate-The-Demon-God-Durga-Slayed/ |access-date=9 March 2021 |work=[[ScoopWhoop]] |date=7 October 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210716121438/https://www.scoopwhoop.com/For-The-Asurs-of-Bengal-Durga-Puja-Is-The-Time-To-Celebrate-The-Demon-God-Durga-Slayed/ |archive-date=16 July 2021 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Chattopadhyay |first1=Arunava |title=DURGA: Ekti Obolokon |date=2018 |publisher=Atmajaa Publishers |pages=48, 49 |url=https://books.google.com.bd/books?id=pj5vDwAAQBAJ&pg=PT48&dq=হুদুর+দুর্গা&hl=bn&sa=X&ved=2ahUKEwi5qqP04bfvAhWQGFkFHdGZCPIQ6AEwAHoECAIQAg#v=onepage&q=হুদুর%20দুর্গা&f=false |accessdate=17 मार्च 2021 |language=bn}}</ref> र धेरै दाबी अनुसार महिला गणिका भएकोले हिन्दूहरूले दुर्गा पूजामा दुर्गाको मूर्ति बनाउन गौमूत्र, गंगाजल, गाईको गोबर र गणिकाले (गणिकागृह) को माटो प्रयोग गर्छन्। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[आर्य प्रवास सिद्धान्त]] ==सन्दर्भ == {{reflist}} [[श्रेणी:हिन्दू धर्मको आलोचना]] [[श्रेणी:दुर्गा]] ilqskpl86ip7k2x3e7ocat9le3nkyfd 0 141501 1395503 1253070 2026-11-10T03:21:55Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395503 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|त्रिशूली नदीमा खसेर भएको दुर्घटना}} {{Infobox event | date = २०८१ असार १८ | time = ३:३० पूर्वाह्न | timezone = [[नेपाली समय]] | Location = [[चितवन जिल्ला]], [[नेपाल]] | cause = वर्षाका कारण आएको पहिरोको कारण भएको दुर्घटना | reported deaths = ११+ | reported injuries = ३ | missing = ५१ }} २०८१ असार २८ मा [[चितवन जिल्ला]]को [[भरतपुर महानगरपालिका]] - २९ स्थित सिमलताल भन्ने ठाउँ अर्थात् [[मदन आश्रित राजमार्ग]]मा ६५ जना यात्रु बोकेका दुईवटा बस ठुलो पहिरो जाँदा [[त्रिशूली नदी]]मा खसेर बेपत्ता भएको थियो।<ref>{{cite web|author=|title=सिमलताल दुर्घटना: दुवै बसमा सवार ६५ यात्रुको विवरण सार्वजनिक (सूचीसहित)|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/social-affairs/1442251-1721121261.html?click_from=popular|website=नागरिक दैनिक|publisher=|language=नेपाली|accessdate=११ असोज २०८१}}</ref> यस विपत्तिमा कम्तीमा ११ जनाको मृत्यु भएको थियो जसमध्ये तीन जना घाइते भएका थिए भने ५१ जना बेपत्ता भएका थिए। २२ साउन २०८१ मा, सडक खन्दा गरिएको लापरवाहीका कारण सिमलताल दुर्घटना घटेको छानबिन प्रतिवेदनले निष्कर्ष निकालेको थियो।<ref>{{cite web|author=मानबहादुर बस्नेत|title=छानबिन प्रतिवेदनको निष्कर्ष: सडक खन्दा गरिएको लापरवाहीले सिमलताल दुर्घटना|url=https://www.himalkhabar.com/news/142598|website=हिमाल खबर|publisher=|language=नेपाली|accessdate=११ असोज २०८१|archive-url=https://web.archive.org/web/20241004202959/https://www.himalkhabar.com/news/142598|archive-date=2024-10-04}}</ref> == पृष्ठभूमि == नेपालमा मनसुनका कारण वर्षेनी जेठ देखि भदौसम्म ठूलो मात्रामा वर्षा हुने गरेको छ, जसका कारण हिमाली पहिरो जाने र नदीमा पानीको सतह बढ्ने गरेको छ। दुर्घटना हुनुभन्दा २४ घण्टाको अवधिमा नेपालमा गएको पहिरोमा परी १७ जनाको मृत्यु भएको थियो। [[मदन आश्रित राजमार्ग]] नेपालको सबैभन्दा व्यस्त अन्तर्राष्ट्रिय सडक सञ्जाल हो। यसले दैनिक लगभग २०,००० सवारी साधनहरू बोक्छ, जुन अन्तर्राष्ट्रिय ट्राफिकको लगभग ९०% हो। [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगन्ज]]बाट काठमाडौँ तर्फ आउँदै गरेको बागमती प्रदेश ०३-००६ ख १५१६ नम्बरको एन्जल डिलक्स बसमा ३८ जना सवार रहेका थिए भने [[काठमाडौँ]]बाट [[गौर नगरपालिका|गौर]] तर्फ जाँदै गरेको बागमती प्रदेश ०३-००१ ख २४९५ नम्बरको गणपति डिलक्स बसमा २७ जना सवार रहेका थिए।<ref>{{cite web|author=|title=सडक विस्तारको लापरबाहीका कारण सिमलताल दुर्घटना|url=https://www.onlinekhabar.com/2024/07/1515966/simaltal-accident-due-to-negligence-of-road-widening|website=अनलाइन खबर|publisher=|language=नेपाली|accessdate=११ असोज २०८१}}</ref> एन्जल डिलक्समा ७ जना [[भारतीय]] नागरिकहरू सवार थिए।<ref name=":0">{{Cite news |last= |first= |date=2024-07-12 |title=Seven Indians among 60 people believed to be missing after landslide in Nepal: Media reports |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/seven-indians-among-60-people-believed-to-be-missing-after-landslide-in-nepal-media-reports/articleshow/111695660.cms?from=mdr |access-date=2024-07-12 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> == दुर्घटना == [[चितवन जिल्ला|चितवन]]को [[नारायणगढ मुग्लिन सडकखण्ड]]मा गुडिरहेका दुई बसलाई स्थानीय समयानुसार बिहान ३ः३० बजे तिर ठूलो पहिरोले सडकबाट करिब १०० फिट तल त्रिशूली नदीमा खसालेको थियो।<ref>{{Cite web |date=12 July 2024 |title=More than 60 missing as Nepal landslide sweeps buses into river |url=https://www.bbc.com/news/articles/c978l5mpqe7o |access-date=2024-07-12 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last= |date=2024-07-12 |title=63 missing as Nepal landslide sweeps two buses into river |url=https://www.gulf-times.com/article/686539/international/63-missing-as-nepal-landslide-sweeps-two-buses-into-river |access-date=2024-07-12 |website=Gulf Times |language=en}}</ref> नदीको छेउमा रहेको ठाडो तटबन्ध भत्काउनुअघि बसहरू कङ्क्रिटको अवरोधबाट धकेलिएका थिए। गणपति डिलक्स बसमा सवार तीन जना यात्रुगाडीबाट हामफालेर पौडी खेलेर बाँच्न सफल भएका थिए भने स्थानीयले उनीहरूलाई उपचारका लागि अस्पताल लगेका थिए।<ref name="11dead">{{Cite web |date=July 15, 2024 |title=Rescuers in Nepal recover 11 bodies after a landslide swept 2 buses full of people into a river |website=Associated Press|url=https://apnews.com/article/nepal-landslide-buses-river-search-recover-bodies-abd9abbc55fad3a2ca5dda21553df475 }}</ref> पहिरोबाट करिब ५० किलोमिटर तल एक जनाको शव फेला परेको थियो। असार ३० सम्ममा कम्तीमा ११ जनाको शव फेला परेको थियो, जसमध्ये एक शव १०० किलोमिटर टाढा भारतसँगको सीमा नजिकै फेला परेको थियो।<ref name=":3">{{Cite web |date=2024-07-13 |title=Rescuers recover first body from 2 buses that were hit by landslide and fell into a river in Nepal |url=https://apnews.com/article/nepal-landslide-buses-river-95f77f955e2d957ed0d7e07e3b089f8d |access-date=2024-07-13 |website=AP News |language=en}}</ref> मृत्यु हुनेमा कम्तीमा तीन जना भारतीय नागरिक रहेको बताइएको थियो। सोही राजमार्गको नजिकैको भागमा अर्को पहिरोले तेस्रो बसलाई ठक्कर दिँदा चालकको मृत्यु भएको थियो।<ref name=":1">{{Cite web |date=2024-07-12 |title=2 buses carrying more than 50 people were swept into a river by a landslide in Nepal |url=https://apnews.com/article/nepal-landslide-buses-d137967a9a0975f45cf8ff75f812fed4 |access-date=2024-07-12 |website=AP News |language=en}}</ref> == प्रतिक्रिया == प्रधानमन्त्री [[पुष्पकमल दाहाल]] 'प्रचण्ड'ले सबै सरकारी निकायलाई उद्धारको लागि निर्देशन दिँदै [[नेपाल सशस्त्र प्रहरी बल]] र [[नेपाली सेना]]को गोताखोर टोलीसहित ५०० भन्दा बढी उद्धारकर्मीलाई घटनास्थलमा परिचालन गरेका थिए<ref name=":0" /><ref name=":1" />र लगातारको भारी वर्षा र [[त्रिशूली नदी]]मा पानीको बहाव उच्च हुनुका साथै यस क्षेत्रमा अन्य पहिरोका कारण व्यापक भग्नावशेषका कारण उद्धार कार्यमा ढिलाइ भएको थियो। राजमार्गबाट पहिरो पन्छाएपछि एकतर्फी यातायात सञ्चालन गरिएको थियो।<ref name=":0" /> == यो पनि हेर्नुहोस् == {{Portal|नेपाल}} * [[सुनकोशी पहिरो]] * [[मेलम्ची बाढी २०७८]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालमा प्राकृतिक प्रकोपहरू]] [[श्रेणी:नेपालमा गएका पहिरोहरू]] [[श्रेणी:नेपालमा भएका सडक दुर्घटनाहरू]] [[श्रेणी:चितवन जिल्ला]] 9aopl7gs6cl0mdusddjbhhy4ip8ps1x 0 141942 1395540 1261892 2026-11-10T04:33:34Z CommonsDelinker 144 Najir_Miya.jpg हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No license since 2 November 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1395540 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[माननीय]] | name = नजिर मियाँ | image = | caption = नजिर मियाँ | office = [[प्रदेश प्रमुख (सुदूरपश्चिम प्रदेश)]] | termstart = फागुन २८, २०८० | president = [[रामचन्द्र पौडेल]] | predecessor = [[देवराज जोशी]] | death_date = | death_place = | nationality = नेपाली | party = [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)]] }} '''नजिर मियाँ''' एक नेपाली [[राजनीतिज्ञ]] हुन् जो वर्तमान [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]]को [[प्रदेश प्रमुख (नेपाल)|प्रदेश प्रमुख]]को रूपमा कार्यरत छन्। उनी फागुन २८, २०८० मा सुदूरपश्चिम प्रदेशको प्रदेश प्रमुखमा नियुक्त भएका थिए।<ref>{{Cite web |last= |date= |title=सुदूरपश्चिमका नजिर मियाँ प्रदेश प्रमुख नियुक्त |url=https://www.onlinepana.com/content/294955/ |access-date=2024-11-28 |website=अनलाइनपाना |language=ne}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालका वर्तमान मुख्यमन्त्री र प्रदेश प्रमुखहरू}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)का राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालको पहिलो संविधान सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका प्रदेश प्रमुखहरू]] or04kbzod33m8xdljvipbg83oiaate7 0 142896 1395321 1272998 2026-11-09T12:28:53Z Madeshi Brahman 78174 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1395321 wikitext text/x-wiki [[File:Jess and Ninja (52900837145) (cropped) (2).jpg|thumb|upright|[[निन्जा (गेमर)|निन्जा]] सर्वाधिक पछ्याइएको ट्विच च्यानल हो<ref>{{Cite journal |last=Thorne |first=Sarah |date=January 29, 2023 |editor-last=Murray |editor-first=Brittany |title=#Emotional: Exploitation & Burnout in Creator Culture |url=https://docs.lib.purdue.edu/clcweb/vol24/iss4/7 |journal=CLCWeb: Comparative Literature and Culture |language=en |publisher=Purdue University Press |volume=24 |issue=4 |doi=10.7771/1481-4374.4088 |issn=1481-4374 |s2cid=256449706 |quote="Ninja, one of the most successful video game streamers with more than 18.6 million followers" |access-date=April 23, 2023 |archive-date=February 5, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205002016/https://docs.lib.purdue.edu/clcweb/vol24/iss4/7/ |url-status=live |doi-access=free }}</ref>]] प्रत्यक्ष प्रसारण [[सामाजिक सञ्जाल]] ट्विच सन् २०११ मा सार्वजनिक गरिएको थियो र यो डिजिटल मनोरञ्जनको लागि एक महत्वपूर्ण मञ्च हो।<ref>{{Cite journal |last1=Orduña-Malea |first1=Enrique |last2=Lopezosa |first2=Carlos |date=January 3, 2024 |title=Uncovering the potential of Twitch as a source for social media metrics |url=https://firstmonday.org/ojs/index.php/fm/article/view/13214 |journal=First Monday |doi=10.5210/fm.v29i1.13214 |issn=1396-0466|doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Sjöblom |first1=Max |last2=Törhönen |first2=Maria |last3=Hamari |first3=Juho |last4=Macey |first4=Joseph |date=2019 |title=The ingredients of Twitch streaming: Affordances of game streams |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0747563218304965 |journal=Computers in Human Behavior |language=en |volume=92 |pages=20–28 |doi=10.1016/j.chb.2018.10.012 |s2cid=59528379 |access-date=April 23, 2023 |archive-date=August 8, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808050513/https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0747563218304965 |url-status=live }}</ref> [[ट्विच]]मा सबै प्रसारकहरूमा अनुयायीहरूको वितरणले शक्ति नियमको अनुसरण गर्दछ,<ref>{{cite arXiv |author-link= |eprint=2111.05939 |title= A study on Channel Popularity in Twitch|class= cs.SI|last1= Le|first1= Ha|last2= Wu|first2= Junming|last3= Yu|first3= Louis|last4= Lynn|first4= Melissa|year= 2021}}</ref> र मञ्चमा प्रसारकको लोकप्रियताको आकलन गर्नको लागि एक उपयोगी मेट्रिक हो।<ref>{{Cite journal |last1=Zhao |first1=Keran |last2=Hu |first2=Yuheng |last3=Hong |first3=Yili |last4=Westland |first4=Christopher |date=2021 |title=Understanding Characteristics of Popular Streamers on Live Streaming Platforms: Evidence from Twitch.tv |url=https://aisel.aisnet.org/jais/vol22/iss4/4/ |journal=Journal of the Association for Information Systems |language=en |volume=22 |issue=4 |pages=1076–1098 |doi=10.17705/1jais.00689 |access-date=April 28, 2023 |archive-date=April 28, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230428194504/https://aisel.aisnet.org/jais/vol22/iss4/4/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Houssard |first1=A. |last2=Pilati |first2=F. |last3=Tartari |first3=M. |last4=Sacco |first4=P. L. |last5=Gallotti |first5=R. |date=January 20, 2023 |title=Monetization in online streaming platforms: an exploration of inequalities in Twitch.tv |journal=Scientific Reports |language=en |volume=13 |issue=1 |pages=1103 |doi=10.1038/s41598-022-26727-5 |issn=2045-2322 |pmc=9852796 |pmid=36670140|bibcode=2023NatSR..13.1103H }}</ref> मार्च २०२४ सम्म, सबैभन्दा धेरै पछ्याइएको च्यानल निन्जा हो जसको १.९ करोड भन्दा बढी अनुयायीहरू छन्। सबैभन्दा धेरै पछ्याइने महिला प्रयोगकर्ता पोकिमान हुन् जसको निन्जाको आधा भन्दा कम अनुयायीहरू अर्थात् ९३ लाख छन्।<ref name="SocialBlade">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Top 100 Twitch Users by Followers|url=https://socialblade.com/twitch/top/100/followers|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190118202311/https://socialblade.com/twitch/top/100/followers|archive-date=January 18, 2019|access-date=October 10, 2022|website=[[सोसल ब्लेड]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Twitch streamers with the most followers, April 2023 |url=https://twitchtracker.com/channels/most-followers |website=TwitchTracker |access-date=April 4, 2023 |archive-date=December 16, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201216204719/https://twitchtracker.com/channels/most-followers |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite magazine |last1=Woodrow |first1=Ryan |last2=Wutz |first2=Marco |date=January 5, 2023 |title=Top Twitch streamers: the Twitch streamers with the most followers |url=https://videogames.si.com/guides/top-twitch-streamers |url-status=live |magazine=Sports Illustrated |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419125652/https://videogames.si.com/guides/top-twitch-streamers |archive-date=April 19, 2023 |access-date=April 22, 2023 }}</ref> सन् २०२२ सम्ममा सबैभन्दा बढी ट्विच प्रयोगकर्ता भएका देशहरूमा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] (९ करोड ३० लाख), [[ब्राजिल]] (१ करोड ६९ लाख), [[जर्मनी]] (१ करोड ६८ लाख), [[फ्रान्स]] (१ करोड ५४ लाख), [[बेलायत]] (१ करोड ३४ लाख), [[रुस]] (१ करोड ५ लाख), [[स्पेन]] (१ करोड ५ लाख), [[अर्जेन्टिना]] (१ करोड), [[मेक्सिको]] (९२ लाख) र [[इटाली]] (८३ लाख प्रयोगकर्ता) रहेका छन्।<ref name=":2">{{cite web |date=September 26, 2023 |title=Twitch Users By Country 2023 |url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/twitch-users-by-country |access-date=September 26, 2023}}</ref> संयुक्त राज्य अमेरिकाले सबै ट्विच प्रयोगकर्ताहरूको लगभग ३६% हिस्सा ओगटेको छ।<ref name=":2" /> ==यो पनि हेर्नुहोस् == * सर्वाधिक सदस्यता भएका ट्विच च्यानलहरूको सूची * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका फेसबुक पृष्ठहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका इन्स्टाग्राम खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका टिकटक खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक अनुसरण गरिएका ट्विटर खाताहरूको सूची]] * [[सर्वाधिक सदस्यता भएका युट्युब च्यानलहरूको सूची]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{Most popular social media accounts}} [[श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची]] [[श्रेणी:ट्विच]] bw2uaqowcgf3h3fa1axa5o32t8f3rwr 0 142994 1395316 1275379 2026-11-09T12:26:52Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395316 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|माइक्रोसफ्टद्वारा प्रदान गरिने सदस्यतामा आधारित सेवाहरू}} {{Infobox software | name = {{पृष्ठको नाम}} | logo = | logo caption = | screenshot = Office 365 app logos.svg | caption = माथि देखि बायाँ सम्म: [[आउटलुक]], [[माइक्रोसफ्ट वान ड्राइभ|वान ड्राइभ]], [[माइक्रोसफ्ट वर्ड|वर्ड]], [[माइक्रोसफ्ट एक्सल|एक्सल]], [[माइक्रोसफ्ट पावरपोइन्ट|पावरपोइन्ट]], [[माइक्रोसफ्ट वान नोट|वान नोट]], [[माइक्रोसफ्ट सेयरपोइन्ट|सेयरपोइन्ट]], [[माइक्रोसफ्ट टिम्स|टिम्स]], र [[भिभा इङ्गेज]] | collapsible = | developer = [[माइक्रोसफ्ट]] | released = {{Start date and age|2017|7|10}}<ref>{{cite web |url=https://blogs.microsoft.com/blog/2017/07/10/microsoft-puts-partners-center-4-5-trillion-transformation-opportunity/ |title=Microsoft puts partners at the center of $4.5 trillion transformation opportunity |last=Althoff |first=Judson |date=2017-07-10 |access-date=2020-04-22 |archive-date=2020-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030084830/https://blogs.microsoft.com/blog/2017/07/10/microsoft-puts-partners-center-4-5-trillion-transformation-opportunity/ |url-status=live }}</ref> | discontinued = | operating system = [[विन्डोज]], [[म्याकओएस]], [[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)|एन्ड्रोइड]], [[आइओएस]] | replaces = [[माइक्रोसफ्ट अफिस]] | platform = | size = | language = | language count = | language footnote = | genre = [[सेवाको रूपमा सफ्टवेयर]] सम्झौता | license = <!--It is a form of license itself--> | alexa = | website = {{URL|https://microsoft365.com}} | standard = | AsOf = }} '''माइक्रोसफ्ट ३६५''' [[माइक्रोसफ्ट]]को स्वामित्वमा रहेको उत्पादकता सफ्टवेयर, सहकार्य र क्लाउडमा आधारित सेवाहरूको उत्पादन शृङ्खला वा परिवार हो। यसले [[आउटलुक]], [[वान ड्राइभ]], माइक्रोसफ्ट टिम्स, [[माइक्रोसफ्ट अफिस]] नाम अन्तर्गत पहिले बजारीकरण गरिएका कार्यक्रमहरू ([[माइक्रोसफ्ट विन्डोज]], [[म्याकओएस]], मोबाइल उपकरणहरू र वेबमा [[माइक्रोसफ्ट वर्ड|वर्ड]], [[माइक्रोसफ्ट एक्सल|एक्सल]], [[माइक्रोसफ्ट|पावरपोइन्ट]] र [[आउटलुक]] जस्ता एपहरू सहित) जस्ता अनलाइन सेवाहरू र यी उत्पादनहरूसँग सम्बन्धित उत्पादनहरू र सेवाहरू जस्तै एक्सचेन्ज सर्भर, सेयरपोइन्ट, र भिभा इन्गेज समावेश गर्दछ। माइक्रोसफ्ट ३६५ ले यी उत्पादनहरूमा सदस्यता योजनाहरू पनि समावेश गर्दछ, जसमा डेस्कटप र मोबाइल सफ्टवेयरको सदस्यतामा आधारित अनुमतिपत्र, र इमेल सेवा प्रदायक र इन्ट्रानेट सेवाहरू पर्दछन्। पुनः गठित अफिस ३६५ सन् २०१० मा बजारको लागि सेवा प्रदायको रूपमा सदस्यतामा आधारित सफ्टवेयरलाई सन्दर्भित गर्नको लागि पेश गरिएको थियो, जसमा एक्सचेन्ज, सेयरपोइन्ट, र लिन्क सर्भर, र वेबमा कार्यालय जस्ता प्रदान गरिने सेवाहरू समावेश छन्। केही योजनाहरूमा माइक्रोसफ्ट अफिस २०१० सफ्टवेयरको लागि अनुमतिपत्र पनि समावेश थियो। अफिस २०१३ को जारी पछि, माइक्रोसफ्टले माइक्रोसफ्ट अफिस सुइटको लागि प्राथमिक वितरण मोडेलको रूपमा सेवालाई बढावा दिन थालेको थियो। उपभोक्ता केन्द्रित योजनाहरू वान ड्राइभ र [[स्काइप]] जस्ता सेवाहरूसँग एकीकृत गर्दै, र चलिरहेको सुविधा अद्यावधिकहरूमा जोड दिँदै सो कार्य गरिएको थियो जहाँ गैर-सदस्यता इजाजतपत्रको विपरीत, जहाँ नयाँ संस्करणहरूलाई नयाँ अनुमतिपत्रको खरीद आवश्यक पर्दछ, र सुविधा अद्यावधिकहरू प्राप्त गर्दैन। जुलाई २०१७ मा, माइक्रोसफ्टले माइक्रोसफ्ट ३६५ को रूपमा चिनिने उद्यम बजारको लागि सदस्यता सेवाहरूको दोस्रो ब्रान्ड प्रस्तुत गरेको थियो, जसले अफिस ३६५ लाई विन्डोज १० इन्टरप्राइज भोल्युम अनुमतिपत्र र अन्य क्लाउडमा आधारित सुरक्षा र उपकरण व्यवस्थापन उत्पादनहरूसँग संयोजन गरेको थियो। २१ अप्रिल २०२० मा, अफिस ३६५ लाई माइक्रोसफ्ट ३६५ को रूपमा पुन: ब्रान्ड गरिएको थियो, जसले मूफ माइक्रोसफ्ट अफिस सफ्टवेयर परिवार (क्लाउडमा आधारित उत्पादकता उपकरणहरू र कृत्रिम बुद्धिमत्ता सुविधाहरू सहित) भन्दा बाहिर उत्पादनहरू र सेवाहरूको सेवाको हालको समावेशमा जोड दिन्छ। अफिस ३६५ भनिने अधिकांश उत्पादनहरूको नाम सोही दिन माइक्रोसफ्ट ३६५ राखिएको थियो। अक्टोबर २०२२ मा, माइक्रोसफ्टले जनवरी २०२३ सम्ममा "माइक्रोसफ्ट अफिस" ब्रान्ड बन्द गर्ने घोषणा गरेको थियो।<ref>{{Cite web|title=Microsoft Office 365 is a part of Microsoft 365|url=https://www.microsoft.com/en-us/microsoft-365/office-365|access-date=2020-10-22|website=www.microsoft.com|language=en-us|archive-date=2020-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022030805/https://www.microsoft.com/en-us/microsoft-365/office-365|url-status=live}}</ref> यसको अधिकांश उत्पादनहरू र अनलाइन उत्पादकता सेवाहरू मुख्य रूपमा "माइक्रोसफ्ट ३६५" ब्रान्ड अन्तर्गत बजारीकरण गरिएको थियो।<ref>{{cite web | last=Mearian | first=Lucas | date=2022-10-13 | url=https://www.computerworld.com/article/3676828/office-to-be-rebranded-microsoft-365.html | title=Office to be rebranded Microsoft 365 | work=Computerworld | publisher=IDG Publications | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221013183648/https://www.computerworld.com/article/3676828/office-to-be-rebranded-microsoft-365.html | archivedate=2022-10-13}}</ref><ref>{{cite web | last=Cunningham | first=Andrew | date=2022-10-13 | url=https://arstechnica.com/gadgets/2022/10/rip-to-microsoft-office-henceforth-to-be-known-as-microsoft-365/ | title=32 years in, Microsoft has decided to rebrand 'Microsoft Office' | work=Ars Technica| publisher=Condé Nast | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221013162826/https://arstechnica.com/gadgets/2022/10/rip-to-microsoft-office-henceforth-to-be-known-as-microsoft-365/ | archivedate=2022-10-13}}</ref><ref>{{cite web | archive-url=https://web.archive.org/web/20221012164919/https://www.microsoft.com/en-us/microsoft-365/microsoft-365-faqs | url=https://www.microsoft.com/en-us/microsoft-365/microsoft-365-faqs | archive-date=2022-10-12 | title=Introducing the new Microsoft 365 app| website=[[माइक्रोसफ्ट]] }}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[https://microsoft365.com आधिकारिक वेबसाइट] [[श्रेणी:माइक्रोसफ्टका सेवाहरू]] [[श्रेणी:अफिस ३६५| ]] [[श्रेणी:माइक्रोसफ्ट अफिस|३६५]] bqcjcy24mqpeuwe3d4ko6qui1zkuwse 1395317 1395316 2026-11-09T12:27:02Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395317 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|माइक्रोसफ्टद्वारा प्रदान गरिने सदस्यतामा आधारित सेवाहरू}} {{Infobox software | name = {{पृष्ठको नाम}} | logo = | logo caption = | screenshot = Office 365 app logos.svg | caption = माथि देखि बायाँ सम्म: [[आउटलुक]], [[माइक्रोसफ्ट वान ड्राइभ|वान ड्राइभ]], [[माइक्रोसफ्ट वर्ड|वर्ड]], [[माइक्रोसफ्ट एक्सल|एक्सल]], [[माइक्रोसफ्ट पावरपोइन्ट|पावरपोइन्ट]], [[माइक्रोसफ्ट वान नोट|वान नोट]], [[माइक्रोसफ्ट सेयरपोइन्ट|सेयरपोइन्ट]], [[माइक्रोसफ्ट टिम्स|टिम्स]], र [[भिभा इङ्गेज]] | collapsible = | developer = [[माइक्रोसफ्ट]] | released = {{Start date and age|2017|7|10}}<ref>{{cite web |url=https://blogs.microsoft.com/blog/2017/07/10/microsoft-puts-partners-center-4-5-trillion-transformation-opportunity/ |title=Microsoft puts partners at the center of $4.5 trillion transformation opportunity |last=Althoff |first=Judson |date=2017-07-10 |access-date=2020-04-22 |archive-date=2020-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030084830/https://blogs.microsoft.com/blog/2017/07/10/microsoft-puts-partners-center-4-5-trillion-transformation-opportunity/ |url-status=live }}</ref> | discontinued = | operating system = [[विन्डोज]], [[म्याकओएस]], [[एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली)|एन्ड्रोइड]], [[आइओएस]] | replaces = [[माइक्रोसफ्ट अफिस]] | platform = | size = | language = | language count = | language footnote = | genre = [[सेवाको रूपमा सफ्टवेयर]] सम्झौता | license = <!--It is a form of license itself--> | alexa = | website = {{URL|https://microsoft365.com}} | standard = | AsOf = }} '''माइक्रोसफ्ट ३६५''' [[माइक्रोसफ्ट]]को स्वामित्वमा रहेको उत्पादकता सफ्टवेयर, सहकार्य र क्लाउडमा आधारित सेवाहरूको उत्पादन शृङ्खला वा परिवार हो। यसले [[आउटलुक]], वान ड्राइभ, माइक्रोसफ्ट टिम्स, [[माइक्रोसफ्ट अफिस]] नाम अन्तर्गत पहिले बजारीकरण गरिएका कार्यक्रमहरू ([[माइक्रोसफ्ट विन्डोज]], [[म्याकओएस]], मोबाइल उपकरणहरू र वेबमा [[माइक्रोसफ्ट वर्ड|वर्ड]], [[माइक्रोसफ्ट एक्सल|एक्सल]], [[माइक्रोसफ्ट|पावरपोइन्ट]] र [[आउटलुक]] जस्ता एपहरू सहित) जस्ता अनलाइन सेवाहरू र यी उत्पादनहरूसँग सम्बन्धित उत्पादनहरू र सेवाहरू जस्तै एक्सचेन्ज सर्भर, सेयरपोइन्ट, र भिभा इन्गेज समावेश गर्दछ। माइक्रोसफ्ट ३६५ ले यी उत्पादनहरूमा सदस्यता योजनाहरू पनि समावेश गर्दछ, जसमा डेस्कटप र मोबाइल सफ्टवेयरको सदस्यतामा आधारित अनुमतिपत्र, र इमेल सेवा प्रदायक र इन्ट्रानेट सेवाहरू पर्दछन्। पुनः गठित अफिस ३६५ सन् २०१० मा बजारको लागि सेवा प्रदायको रूपमा सदस्यतामा आधारित सफ्टवेयरलाई सन्दर्भित गर्नको लागि पेश गरिएको थियो, जसमा एक्सचेन्ज, सेयरपोइन्ट, र लिन्क सर्भर, र वेबमा कार्यालय जस्ता प्रदान गरिने सेवाहरू समावेश छन्। केही योजनाहरूमा माइक्रोसफ्ट अफिस २०१० सफ्टवेयरको लागि अनुमतिपत्र पनि समावेश थियो। अफिस २०१३ को जारी पछि, माइक्रोसफ्टले माइक्रोसफ्ट अफिस सुइटको लागि प्राथमिक वितरण मोडेलको रूपमा सेवालाई बढावा दिन थालेको थियो। उपभोक्ता केन्द्रित योजनाहरू वान ड्राइभ र [[स्काइप]] जस्ता सेवाहरूसँग एकीकृत गर्दै, र चलिरहेको सुविधा अद्यावधिकहरूमा जोड दिँदै सो कार्य गरिएको थियो जहाँ गैर-सदस्यता इजाजतपत्रको विपरीत, जहाँ नयाँ संस्करणहरूलाई नयाँ अनुमतिपत्रको खरीद आवश्यक पर्दछ, र सुविधा अद्यावधिकहरू प्राप्त गर्दैन। जुलाई २०१७ मा, माइक्रोसफ्टले माइक्रोसफ्ट ३६५ को रूपमा चिनिने उद्यम बजारको लागि सदस्यता सेवाहरूको दोस्रो ब्रान्ड प्रस्तुत गरेको थियो, जसले अफिस ३६५ लाई विन्डोज १० इन्टरप्राइज भोल्युम अनुमतिपत्र र अन्य क्लाउडमा आधारित सुरक्षा र उपकरण व्यवस्थापन उत्पादनहरूसँग संयोजन गरेको थियो। २१ अप्रिल २०२० मा, अफिस ३६५ लाई माइक्रोसफ्ट ३६५ को रूपमा पुन: ब्रान्ड गरिएको थियो, जसले मूफ माइक्रोसफ्ट अफिस सफ्टवेयर परिवार (क्लाउडमा आधारित उत्पादकता उपकरणहरू र कृत्रिम बुद्धिमत्ता सुविधाहरू सहित) भन्दा बाहिर उत्पादनहरू र सेवाहरूको सेवाको हालको समावेशमा जोड दिन्छ। अफिस ३६५ भनिने अधिकांश उत्पादनहरूको नाम सोही दिन माइक्रोसफ्ट ३६५ राखिएको थियो। अक्टोबर २०२२ मा, माइक्रोसफ्टले जनवरी २०२३ सम्ममा "माइक्रोसफ्ट अफिस" ब्रान्ड बन्द गर्ने घोषणा गरेको थियो।<ref>{{Cite web|title=Microsoft Office 365 is a part of Microsoft 365|url=https://www.microsoft.com/en-us/microsoft-365/office-365|access-date=2020-10-22|website=www.microsoft.com|language=en-us|archive-date=2020-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022030805/https://www.microsoft.com/en-us/microsoft-365/office-365|url-status=live}}</ref> यसको अधिकांश उत्पादनहरू र अनलाइन उत्पादकता सेवाहरू मुख्य रूपमा "माइक्रोसफ्ट ३६५" ब्रान्ड अन्तर्गत बजारीकरण गरिएको थियो।<ref>{{cite web | last=Mearian | first=Lucas | date=2022-10-13 | url=https://www.computerworld.com/article/3676828/office-to-be-rebranded-microsoft-365.html | title=Office to be rebranded Microsoft 365 | work=Computerworld | publisher=IDG Publications | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221013183648/https://www.computerworld.com/article/3676828/office-to-be-rebranded-microsoft-365.html | archivedate=2022-10-13}}</ref><ref>{{cite web | last=Cunningham | first=Andrew | date=2022-10-13 | url=https://arstechnica.com/gadgets/2022/10/rip-to-microsoft-office-henceforth-to-be-known-as-microsoft-365/ | title=32 years in, Microsoft has decided to rebrand 'Microsoft Office' | work=Ars Technica| publisher=Condé Nast | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221013162826/https://arstechnica.com/gadgets/2022/10/rip-to-microsoft-office-henceforth-to-be-known-as-microsoft-365/ | archivedate=2022-10-13}}</ref><ref>{{cite web | archive-url=https://web.archive.org/web/20221012164919/https://www.microsoft.com/en-us/microsoft-365/microsoft-365-faqs | url=https://www.microsoft.com/en-us/microsoft-365/microsoft-365-faqs | archive-date=2022-10-12 | title=Introducing the new Microsoft 365 app| website=[[माइक्रोसफ्ट]] }}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == *[https://microsoft365.com आधिकारिक वेबसाइट] [[श्रेणी:माइक्रोसफ्टका सेवाहरू]] [[श्रेणी:अफिस ३६५| ]] [[श्रेणी:माइक्रोसफ्ट अफिस|३६५]] 46y7rvmqflmfz9e18dop509cct574gw 0 143006 1395597 1357337 2026-11-10T07:07:53Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395597 wikitext text/x-wiki '''२०२५ भारतीय प्रिमियर लिग''' क्रिकेट प्रतियोगिता [[इन्डियन प्रिमियर लिग|भारतीय प्रिमियर लिग]] को १८औँ संस्करण हो जुन प्रतियोगिता भारतीय क्रिकेट नियन्त्रण बोर्डले आयोजना गरेको हो । यस प्रतियोगिताको अघिल्लो संस्करणको विजेता कोलकाता नाइट राइडर्स रहेको छ। यस प्रतियोगितामा १० टोलीहरूले सहभागिता जनाएका छन् भने प्रतियोगिता २१ मार्च देखि २५ मे २०२५ सम्म जारी रहने समय तालिका रहेको छ । {{Infobox cricket tournament | name = २०२५ भारतीय प्रिमियर लिग | image = Ipl.svg | fromdate = २१ मार्च २०२५ | todate = २५ मे २०२५ | administrator = [[भारतीय क्रिकेट नियन्त्रण बोर्ड]] | cricket format = [[ट्वान्टी२०]] | tournament format = [[समूह चरण]] र [[प्लेअफ]] | host = {{झण्डा|भारत}} | participants = १० | matches = ७४ | champions = रोयल च्यालेन्जर्स बेंगलुरु (१औँ उपाधी) | runner up = पञ्जाब किङ्स | matches = ७४ | player of the series = सुर्यकुमार यादव (मुम्बई इन्डियन्स) | most runs = साई सुदर्शन (गुजरात टाइटन्स) (७५९) | most wickets = प्रसिद्ध कृष्ण (गुजराट टाइटन्स) (२५) | previous_year = सन् २०२४ | previous_tournament = २०२४ इन्डियन प्रिमियर लिग | next_year= सन् २०२६ | next_tournament =२०२६ इन्डियन प्रिमियर लिग | website = {{URL|iplt20.com}} }} ==टिम == {| class="wikitable" !समुह !टिम ![[२०२४ इन्डियन प्रिमियर लिग|२०२४]] प्रदर्शन <ref>{{ESPNcricinfo 2|series|ref=indian-premier-league-2024-1410320/points-table-standings|title=2024 Indian Premier League points table standings|access-date=2025-01-14}}</ref> !प्रमुख प्रशिक्षक<ref name=Cricinfo-squads/> !कप्तान<ref name=Cricinfo-squads/> |- ! rowspan="5" | A | [[:en:2025 Chennai Super Kings season|चेन्नई सुपर किङ्स]] || {{center|५औँ}} || [[:en:Stephen Fleming|स्टेफन फ्लेमिङ]] || [[:en:Ruturaj Gaikwad|रुतुराज गायकवाड]] |- | [[:en:2025 Kolkata Knight Riders season|कोलकाता नाइट राइडर्स]] || {{center|'''विजेता'''}} || [[:en:Chandrakant Pandit|चन्द्रकान्त पण्डित ]] || [[अजिंक्य रहाने]] |- | [[:en:2025 Punjab Kings season|पञ्जाब किङ्स]] || {{center|९औँ}} || [[रिकी पोन्टिङ]] || [[:en:Shreyas Iyer|श्रेयस ऐयर]]<ref>{{Cite web |date=2025-01-12 |title=Shreyas Iyer appointed Punjab Kings captain for IPL 2025 |url=https://www.espncricinfo.com/story/shreyas-iyer-appointed-captain-of-punjab-kings-for-ipl-2025-1468199 |access-date=2025-01-13 |website=[[ESPNcricinfo]] |language=en}}</ref> |- | [[:en:2025 Rajasthan Royals season|राजस्थान रोयल्स]] || {{center|३औँ}} || [[राहुल द्रविड]]|| [[:en:Sanju Samson|सञ्जु सामसोन]] |- | [[:en:2025 Royal Challengers Bangalore season|रोयल च्यालेन्जर्स बेंगलोर]] || {{center|४औँ}} || [[:en:Andy Flower|एण्डी फ्लावर]] || [[:en:Rajat Patidar|रजत पाटिदार]] |- ! rowspan="5"|B | [[:en:2025 Delhi Capitals season|दिल्ली क्यापिटल्स]] || {{center|६औँ}} || [[:en:Hemang Badani|हेमांग बडानी]] || [[अक्षर पटेल]] |- | [[:en:2025 Gujarat Titans season|गुजरात टाइटन्स]] || {{center|८औँ}} || [[आशिष नेहरा]] || [[:en:Shubman Gill|शुवमन गिल]] |- | [[:en:2025 Lucknow Super Giants season|लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] || {{center|७औँ}} || [[:en:Justin Langer|जस्टिन लङ्गर]] || [[:en:Rishabh Pant|रिशभ पन्त]]<ref>{{Cite web |date=2025-01-20 |title=Rishabh Pant named captain of Lucknow Super Giants |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/rishabh-pant-named-captain-of-lucknow-super-giants/article69119148.ece |access-date=2025-01-20 |website=[[:en:The Hindu|द हिन्दु]] |language=en}}</ref> |- | [[:en:2025 Mumbai Indians season|मुम्बई इन्डियन्स]] || {{center|१०औँ}} || [[माहेला जयवर्दने]] || [[:en:Hardik Pandya|हार्दिक पाण्डेय]] |- | [[:en:2025 Sunrisers Hyderabad season|सनराइजर्स हैदराबाद]] || {{center|'''उप विजेता'''}} || [[डेनियल विट्टोरी]] || [[:en:Pat Cummins|प्याट कमिन्स]] |} == खेलाडीहरू == <!-- keep the list here, until all season articles are created --> {| class="wikitable" |+ Squads for the 2025 Indian Premier League<ref name="S2025">{{ESPNcricinfo 2|series|ref=ipl-2025-1449924/squads|title=2025 Indian Premier League squads|access-date=2025-03-22}}</ref> ![[Chennai Super Kings]] ![[Delhi Capitals]] ![[Gujarat Titans]] ![[Kolkata Knight Riders]] ![[Lucknow Super Giants]] |- | valign=top| * <s>[[Ruturaj Gaikwad]] ([[Captain (cricket)|c]])</s>{{efn|name=Gaikwad|[[Ruturaj Gaikwad]] got ruled out due to an elbow injury, and he was replaced by [[Ayush Mhatre]].<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/ayush-mhatre-replaces-injured-ruturaj-gaikwad-in-csk-squad-for-remainder-of-ipl-2025/articleshow/120286330.cms|title=Ayush Mhatre replaces injured Ruturaj Gaikwad in CSK squad for remainder of IPL 2025|publisher=[[The Times of India]]|date=15 April 2025|language=en}}</ref>}} * [[MS Dhoni]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[Matheesha Pathirana]] * [[Noor Ahmad]] * [[Khaleel Ahmed]] * [[Ravichandran Ashwin]] * Vansh Bedi * [[Mukesh Choudhary]] * [[Devon Conway]] * [[Sam Curran]] * [[Shivam Dube]] * [[Nathan Ellis]] * Ramakrishna Ghosh * [[Shreyas Gopal]] * [[Deepak Hooda]] * [[Ravindra Jadeja]] * [[Anshul Kamboj]] * [[Kamlesh Nagarkoti]] * [[Jamie Overton]] * [[Shaik Rasheed]] * [[Rachin Ravindra]] * [[Vijay Shankar]] * Andre Siddarth * <s>[[Gurjapneet Singh]]</s>{{efn|name=Gurjapneet|[[Gurjapneet Singh]] got ruled out due to an injury, and he was replaced by [[Dewald Brevis]].<ref>{{cite web|title=Chennai Super Kings Sign Dewald Brevis As Replacement For Injured Gurjapneet Singh|work=[[ETV Network|ETV Bharat]]|url=https://www.etvbharat.com/en/!sports/chennai-super-kings-sign-dewald-brevis-as-replacement-for-injured-gurjapneet-singh-enn25041803729|date=18 April 2025}}</ref>}} * [[Rahul Tripathi]] <small>'''Replacements:'''</small> * [[Ayush Mhatre]]{{efn|name=Gaikwad}} * [[Dewald Brevis]]{{efn|name=Gurjapneet}} | valign=top| * [[Axar Patel]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[Dushmantha Chameera]] * [[Faf du Plessis]] * [[Donovan Ferreira]] * [[Jake Fraser-McGurk]] * [[Mukesh Kumar (cricketer)|Mukesh Kumar]] * Manvanth Kumar L * [[Ajay Mandal]] * [[Karun Nair]] * [[Darshan Nalkande]] * [[T. Natarajan]] * Vipraj Nigam * [[Abhishek Porel]] * [[KL Rahul]] * [[Sameer Rizvi]] * [[Ashutosh Sharma (cricketer)|Ashutosh Sharma]] * [[Mohit Sharma]] * [[Mitchell Starc]] * Madhav Tiwari * [[Tristan Stubbs]] * [[Tripurana Vijay]] * [[Kuldeep Yadav]] * <s>[[Harry Brook]]</s><ref>{{Cite web|title=Harry Brook pulls out of IPL for second year running|url= https://www.espncricinfo.com/story/harry-brook-pulls-out-of-ipl-for-second-year-running-1476573 |publisher=[[ESPNcricinfo]]|language=en|date=10 March 2024}}</ref> | valign=top| * [[Shubman Gill]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[Gurnoor Brar]] * [[Jos Buttler]] * [[Gerald Coetzee]] * [[Karim Janat]] * [[Arshad Khan (Indian cricketer)|Arshad Khan]] * [[Rashid Khan]] * [[Shahrukh Khan (cricketer)|Shahrukh Khan]] * [[Kulwant Khejroliya]] * [[Sai Kishore]] * [[Prasidh Krishna]] * [[Kumar Kushagra]] * [[Mahipal Lomror]] * <s>[[Glenn Phillips (cricketer)|Glenn Phillips]]</s>{{efn|name=Phillips|[[Glenn Phillips (cricketer)|Glenn Phillips]] got ruled out due to a groin injury, and he was replaced by [[Dasun Shanaka]].<ref name="gtreplacement">{{cite web|url=https://sports.ndtv.com/cricket/dasun-shanaka-roped-in-as-glenn-phillips-replacement-by-gujarat-titans-for-remainder-of-ipl-2025-8191177|title=Dasun Shanaka Roped In As Glenn Phillips' Replacement By Gujarat Titans For Remainder Of IPL 2025|publisher=[[NDTV Sports]]|date=18 April 2025|language=en|access-date=28 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250419032322/https://sports.ndtv.com/cricket/dasun-shanaka-roped-in-as-glenn-phillips-replacement-by-gujarat-titans-for-remainder-of-ipl-2025-8191177|archive-date=19 April 2025}}</ref>}} * [[Kagiso Rabada]] * [[Anuj Rawat]] * [[Sherfane Rutherford]] * [[Ishant Sharma]] * [[Nishant Sindhu]] * [[Mohammed Siraj]] * [[Sai Sudharsan]] * [[Washington Sundar]] * [[Manav Suthar]] * [[Rahul Tewatia]] * [[Jayant Yadav]] <small>'''Replacements:'''</small> * [[Dasun Shanaka]]{{efn|name=Phillips}} | valign=top| * [[Ajinkya Rahane]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[Moeen Ali]] * [[Vaibhav Arora]] * [[Varun Chakravarthy]] * [[Quinton de Kock]] * [[Rahmanullah Gurbaz]] * [[Venkatesh Iyer]] * [[Spencer Johnson (cricketer)|Spencer Johnson]] * <s>[[Umran Malik]]</s>{{efn|name=Umran|[[Umran Malik]] got ruled out of the season due to an injury, and he was replaced by [[Chetan Sakariya]].<ref name="kkrreplacement">{{cite web|url=https://cricbuzz.com/cricket-news/133765/kkr-sign-chetan-sakariya-as-replacement-for-umran-malik|title=KKR sign Chetan Sakariya as replacement for Umran Malik|publisher=[[Cricbuzz]]|date=16 March 2025|language=en}}</ref>}} * [[Mayank Markande]] * [[Sunil Narine]] * [[Anrich Nortje]] * [[Manish Pandey]] * [[Rovman Powell]] * [[Angkrish Raghuvanshi]] * [[Harshit Rana]] * [[Anukul Roy]] * [[Andre Russell]] * [[Ramandeep Singh (cricketer)|Ramandeep Singh]] * [[Rinku Singh (cricketer)|Rinku Singh]] * [[Luvnith Sisodia]] <small>'''Replacements:'''</small> * [[Chetan Sakariya]]{{efn|name=Umran}} | valign=top| * [[Rishabh Pant]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[Shahbaz Ahmed]] * [[Ayush Badoni]] * [[Ravi Bishnoi]] * [[Matthew Breetzke]] * [[Yuvraj Chaudhary]] * [[Akash Deep]] * [[Rajvardhan Hangargekar]] * [[Avesh Khan]] * <s>[[Mohsin Khan (Indian cricketer)|Mohsin Khan]]</s>{{efn|name=Mohsin|[[Mohsin Khan (Indian cricketer)|Mohsin Khan]] got ruled out of the season due to an injury, and he was replaced by [[Shardul Thakur]].<ref name="lsgreplacement">{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2025-shardul-thakur-set-to-join-lsg-as-replacement-for-injured-mohsin-khan-1477738|title=Shardul Thakur joins LSG as replacement for injured Mohsin Khan|publisher=[[ESPNcricinfo]]|date=22 March 2025|language=en}}</ref>}} * [[Arshin Kulkarni]]<ref>{{Cite web |title=Arshin Kulkarni: The Rising Indian All Rounder Shaping the Future of Cricket |url=https://recognitionradar.com/arshin-kulkarni-the-rising-indian-all-rounder-shaping-the-future-of-cricket/ |website=Recognition Radar |date=2026-05-24 |access-date=2026-05-24 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20260524153442/https://recognitionradar.com/arshin-kulkarni-the-rising-indian-all-rounder-shaping-the-future-of-cricket/ |archive-date=2026-05-24 |url-status=live}}</ref> * [[Shamar Joseph]] * [[Aryan Juyal]] * [[Aiden Markram]] * [[Mitchell Marsh]] * [[David Miller (South African cricketer)|David Miller]] * [[Nicholas Pooran]] * [[Abdul Samad (Indian cricketer)|Abdul Samad]] * [[Manimaran Siddharth|M Siddharth]] * [[Akash Singh (cricketer, born 2002)|Akash Singh]] * Digvesh Singh * [[Himmat Singh (cricketer)|Himmat Singh]] * [[Mayank Yadav]] * Prince Yadav<ref name="Who is Prince Yadav? Lucknow Super Giants IPL 2025 debutant from Delhi Premier League">{{cite news |title=Who is Prince Yadav? Lucknow Super Giants IPL 2025 debutant from Delhi Premier League |url=https://indianexpress.com/article/sports/ipl/who-is-prince-yadav-lucknow-super-giants-new-pacer-from-delhi-premier-league-9903704/ |publisher=The Indian Express |date=24 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250410164009/https://indianexpress.com/article/sports/ipl/who-is-prince-yadav-lucknow-super-giants-new-pacer-from-delhi-premier-league-9903704/ |archive-date=10 April 2025 |language=en}}</ref> <small>'''Replacements:'''</small> * [[Shardul Thakur]] {{efn|name=Mohsin}} |- ![[Mumbai Indians]] ![[Punjab Kings]] ![[Rajasthan Royals]] ![[Royal Challengers Bengaluru]] ![[Sunrisers Hyderabad]] |- | valign=top| * [[Hardik Pandya]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[Raj Angad Bawa]] * [[Trent Boult]] * [[Jasprit Bumrah]] * [[Deepak Chahar]] * [[Naman Dhir]] * <s>[[Allah Mohammad Ghazanfar]]</s>{{efn|name=Ghazanfar|[[Allah Ghazanfar]] got ruled out of the season due to a back injury, and he was replaced by [[Mujeeb Ur Rahman]].<ref>{{cite web |title=Mujeeb-Ur-Rahman Replaces Allah Ghazanfar In Mumbai Indians |url=https://www.iplt20.com/news/4113/mujeeb-ur-rahman-replaces-allah-ghazanfar-in-mumbai-indians |publisher=[[IPLT20.com]] |date=3 March 2025}}</ref>}} * [[Will Jacks]] * [[Bevon Jacobs]] * [[Ashwani Kumar (cricketer)|Ashwani Kumar]] * Robin Minz * [[Vignesh Puthur]] * Satyanarayana Raju * [[Ryan Rickelton]] * [[Mitchell Santner]] * [[Karn Sharma]] * [[Rohit Sharma]] * [[Krishnan Shrijith]] * [[Arjun Tendulkar]] * [[Reece Topley]] * [[Tilak Varma]] * <s>[[Lizaad Williams]]</s>{{efn|name=Lizaad|[[Lizaad Williams]] got ruled out of the season due to a knee injury, and he was replaced by [[Corbin Bosch]].<ref>{{cite web |title=Mumbai Indians Pick Corbin Bosch As Replacement For Lizaad Williams |url=https://www.iplt20.com/news/4117/mumbai-indians-pick-corbin-bosch-as-replacement-for-lizaad-williams |publisher=[[IPLT20.com]] |date=10 March 2025}}</ref>}} * [[Suryakumar Yadav]] <small>'''Replacements:'''</small> * [[Mujeeb Ur Rahman]]{{Efn|name=Ghazanfar}} * [[Corbin Bosch]]{{Efn|name=Lizaad}} | valign=top| * [[Shreyas Iyer]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[Priyansh Arya]] * Pyla Avinash * [[Xavier Bartlett]] * [[Harpreet Brar]] * [[Yuzvendra Chahal]] * [[Praveen Dubey]] * [[Lockie Ferguson]] * [[Aaron Hardie]] * [[Josh Inglis]] * [[Marco Jansen]] * [[Musheer Khan]] * [[Glenn Maxwell]] * [[Azmatullah Omarzai]] * [[Kuldeep Sen]] * [[Suryansh Shedge]] * [[Arshdeep Singh (cricketer)|Arshdeep Singh]] * [[Harnoor Singh]] * [[Prabhsimran Singh]] * [[Shashank Singh]] * [[Marcus Stoinis]] * [[Yash Thakur]] * [[Vishnu Vinod]] * [[Nehal Wadhera]] * [[Vijaykumar Vyshak]] | valign=top| * [[Sanju Samson]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[Jofra Archer]] * [[Yudhvir Singh (cricketer)|Yudhvir Charak]] * [[Tushar Deshpande]] * [[Shubham Dubey]] * [[Fazalhaq Farooqi]] * [[Wanindu Hasaranga]] * [[Shimron Hetmyer]] * [[Yashasvi Jaiswal]] * [[Dhruv Jurel]] * [[Kumar Kartikeya]] * [[Akash Madhwal]] * [[Kwena Maphaka]] * [[Riyan Parag]] * [[Nitish Rana]] * Kunal Rathore * Ashok Sharma * [[Sandeep Sharma]] * [[Vaibhav Suryavanshi]] * [[Maheesh Theekshana]] | valign=top| * [[Rajat Patidar]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[Virat Kohli]] * [[Jacob Bethell]] * [[Manoj Bhandage]] * [[Swastik Chikara]] * [[Rasikh Salam Dar]] * [[Tim David]] * [[Yash Dayal]] * [[Josh Hazlewood]] * [[Bhuvneshwar Kumar]] * [[Liam Livingstone]] * [[Lungi Ngidi]] * [[Devdutt Padikkal]] * [[Krunal Pandya]] * [[Mohit Rathee]] * [[Phil Salt]] * [[Jitesh Sharma]] * [[Suyash Sharma]] * [[Romario Shepherd]] * [[Abhinandan Singh]] * [[Swapnil Singh]] * [[Nuwan Thushara]] | valign=top| * [[Pat Cummins]] ([[Captain (cricket)|c]]) * [[Zeeshan Ansari]] * [[Sachin Baby]] * <s>[[Brydon Carse]]</s>{{efn|name=Carse|[[Brydon Carse]] got ruled out of the season due to a toe injury, and he was replaced by [[Wiaan Mulder]].<ref>{{cite web |title=Injured Carse ruled out of IPL 2025, SRH sign Mulder as replacement |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2025-wiaan-mulder-replaces-injured-brydon-carse-for-srh-1476166 |publisher=[[ESPNcricinfo]] |date=6 March 2025}}</ref>}} * [[Rahul Chahar]] * [[Travis Head]] * [[Ishan Kishan]] * [[Heinrich Klaasen]] * [[Eshan Malinga]] * [[Abhinav Manohar]] * [[Kamindu Mendis]] * [[Harshal Patel]] * [[Nitish Kumar Reddy]] * [[Mohammad Shami]] * [[Abhishek Sharma]] * [[Simarjeet Singh]] * [[Atharva Taide]] * [[Jaydev Unadkat]] * Aniket Verma<ref name="Aniket Verma's inspirational journey: Grandmother's love, uncle's sacrifices, and Hardik Pandya's Maggi story">{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/aniket-vermas-inspirational-journey-grandmothers-love-uncles-sacrifices-and-hardik-pandyas-maggi-story/articleshow/119853288.cms|title=Aniket Verma's inspirational journey: Grandmother's love, uncle's sacrifices, and Hardik Pandya's Maggi story|date=1 April 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250416161902/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/aniket-vermas-inspirational-journey-grandmothers-love-uncles-sacrifices-and-hardik-pandyas-maggi-story/articleshow/119853288.cms|archivedate=16 April 2025|publisher=The Times of India}}</ref> * <s>[[Adam Zampa]]</s>{{efn|name=Zampa|[[Adam Zampa]] got ruled out due to a shoulder injury, and he was replaced by Ravichandran Smaran.<ref>{{cite web |title=Smaran Ravichandran Named Replacement After Adam Zampa Gets Ruled Out Of IPL 2025 |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2025-ayush-mhatre-replaces-ruturaj-gaikwad-at-csk-r-smaran-replaces-adam-zampa-at-srh-1481190 |publisher=[[News 24 (Indian TV channel)|News 24]] |date=15 April 2025}}</ref>}} <small>'''Replacements:'''</small> * [[Wiaan Mulder]]{{Efn|name=Carse}} * Ravichandran Smaran{{Efn|name=Zampa}} |} ==खेल स्थल== {| class="wikitable" style="text-align:center;margin:auto;font-size:85%;" ! [[अहमदाबाद]] || [[बेङ्गलोर]] || [[चेन्नई]] || [[दिल्ली]] || [[धर्मशाला]] |- | [[गुजरात टाइटन्स]] || [[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] || [[चेन्नई सुपर किङ्स]] || [[दिल्ली क्यापिटल्स]] || [[पन्जाब किङ्स]] |- | [[नरेन्द्र मोदी स्टेडियम]] || [[एम चिन्नास्वामी रङ्गशाला]] || [[:en:M. A. Chidambaram Stadium|एम.ए. चिदम्बरम स्टेडियम]] || [[अरुण जेटली रङ्गशाला]] || [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट एसोसिएशन स्टेडियम]] |- | क्षमता: १३२,००० || क्षमता: ४०,००० || क्षमता: ३९,००० || क्षमता: ३५,२०० || क्षमता: २१,२०० |- | [[File:Narendra modi stadium 2023 Final between India and Australia.jpg|150px]] || [[File:Chinnaswamy Stadium.jpg|150px]] || [[File:M.A.Chidambaram Stadium before IND vs AUS 3rd ODI 2023.jpg|150px]] || [[File:India vs Afghanistan on 11th October 2023.jpg|150px]] || [[File:Dharamshala stadium,himachal pradesh.jpg|150px]] |- ! [[गुवाहाटी]] || colspan="3" rowspan="10" | {{location map+ |India |float=center|caption=|width=500|places= {{location map~ |India |lat=23.05 |long=72.35 |label=[[अहमदाबाद]] |position=left}} {{Location map~ |India |lat=12.96 |long=77.56 |label=[[बेङ्गलोर]] |position=left}} {{location map~ |India |lat=13.08 |long=80.27 |label=[[चेन्नई]] |position=right}} {{Location map~ |India |lat=28.61 |long=77.23 |label=[[दिल्ली]] |position=left}} {{Location map~ |India |lat=32.20 |long=76.33 |label=[[धर्मशाला]] |position=left}} {{Location map~ |India |lat=26.13 |long=91.73 |label=[[गुवाहाटी]] |position=right}} {{Location map~ |India |lat=17.40 |long=78.45 |label=[[हैदराबाद]] |position=left}} {{location map~ |India |lat=26.92 |long=75.82 |label=[[जयपुर]] |position=left}} {{Location map~ |India |lat=22.5646 |long=88.3433 |label=[[कोलकाता]] |position=right}} {{location map~ |India |lat=26.84 |long=80.94 |label=[[लखनऊ]] |position=right}} {{Location map~ |India |lat=30.7789 |long=76.7242 |label=[[:en:Mullanpur Garibdass|मुल्लनपुर]] |position=right}} {{Location map~ |India |lat=18.97 |long=72.82 |label=[[मुम्बई]] |position=left}} {{location map~ |India |lat=17.68 |long=83.21 |label=[[विशाखापट्नम]] |position=right}} }} || [[हैदराबाद]] |- | [[राजस्थान रोयल्स]] || [[सनराइजर्स हैदराबाद]] |- | [[:en:Assam Cricket Association Stadium, Guwahati|आसाम क्रिकेट स्टेडियम]] || [[राजीव गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट स्टेडियम]] |- | क्षमता: ४६,००० || क्षमता: ५५,००० |- | [[File:Barsapara Cricket Stadium match under floodlights.jpg|150px]] || [[File:Uppal stadium Rajiv Gandhi International Cricket Stadium.jpg|150px]] |- ! [[जयपुर]] || [[कोलकाता]] |- | [[राजस्थान रोयल्स]] || [[कोलकाता नाइट राइडर्स]] |- | [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]] || [[इडेन गार्डेन्स]] |- | क्षमता: २५,००० || क्षमता: ६८,००० |- | [[File:Sawai-Mansingh-Stadium-Jaipur.jpg|150px]] || [[File:ইডেন গার্ডেনে বাংলাদেশ ও পাকিস্তানের খেলা ৫.jpg|150px]] |- ! [[लखनऊ]] || [[:en:Mullanpur Garibdass|मुल्लनपुर]] || [[मुम्बई]] || colspan="2" | [[विशाखापट्टनम]] |- | [[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] || [[पन्जाब किङ्स]] || [[मुम्बई इन्डियन्स]] || colspan="2" | [[दिल्ली क्यापिटल्स]] |- | [[:en:Ekana Cricket Stadium|एकाना क्रिकेट स्टेडिया]] || [[:en:Maharaja Yadavindra Singh International Cricket Stadium|महाराज यादवेन्द्र सिंह स्टेडियम]] || [[वानखेडे स्टेडियम]] || colspan="2" | [[:en:ACA–VDCA Cricket Stadium|विशाखापट्नम स्टेडियम]] |- | क्षमता: ५०,००० || क्षमता: ३८,००० || क्षमता: ३३,१०८ || colspan="2" | क्षमता: २७,५०० |- | [[File:Ekana cricket stadium .jpg|150px]] || || [[File:Wankhede ICC WCF.jpg|150px]] || colspan="2" | [[File:Vizag2ndInnings-2016Nov21.jpg|150px]] |} ==अङ्क तालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !width=30 |स्थान !width=150 |टोली !width=30 abbr="Played" |खेलेको खेल !width=30 abbr="Won" |जित !width=30 abbr="Lost" |हार !width=30 abbr="Tied" |बराबर !width=30 abbr="No result" |नतिजा बिहिन !width=40 |अङ्क !width=60 abbr="Net run rate" |कुल रन दर !छनौट |- |- style="background-color:#cfc |१ | align="left" | [[पन्जाब किङ्स|पञ्जाब किङ्स]]|| १४ || ९ || ४ || १ || ० || १९ ||०.३७२ ||rowspan = "2"|क्वालिफाएर १ चरणमा प्रवेश |- |- style="background-color:#cfc |२ | align="left" |[[रोयल च्यालेन्जर्स बेङ्गलोर]] || १४ || ९ || ४ || १ || ० || १९ ||०.३०१ |- |- style="background-color:#ffc |३ | align="left" |[[गुजरात टाइटन्स]] || १४ || ९ || ५ || ० || ० || १८ ||०.२५४ ||rowspan = "2"|इलिमिनेटर चरणमा प्रवेश |- |- style="background-color:#ffc |४ | align="left" |[[मुम्बई इन्डियन्स]] || १४ || ८ || ६ || ० || ० || १६ || १.१४२ |- |- style="background-color:#FF8888;" |५ | align="left" |[[दिल्ली क्यापिटल्स]] || १४ || ७ || ६ || १ || ० || १५ ||-०.०११ || rowspan = "6"| समूह चरणबाट बाहिरिएको |- style="background-color:#FF8888;" |६ | align="left" |[[सनराइजर्स हैदराबाद]] || १४ || ६ || ७ || १ || ० || १३ || -०.२४२ |- |- style="background-color:#FF8888;" |७ | align="left" |[[लखनऊ सुपर जायन्ट्स]] || १४ || ६ || ८ || ० || ० || १२ || -०.३७६ |- |- style="background-color:#FF8888;" |८ | align="left" | [[कोलकाता नाइट राइडर्स]]|| १४ || ५ || ७ || २ || ० || १२ ||-०.३०५ |- |- style="background-color:#FF8888;" |९ | align="left" | [[राजस्थान रोयल्स]]|| १४ || ४ || १० || ० || ० || ८ || -०.५४९ |- |- style="background-color:#FF8888;" |१० | align="left" |[[चेन्नई सुपर किङ्स]]|| १४ || ४ || १० || ० || ० || ८ ||-०.६४७ |- |} ==प्ले अफ== {{4TeamBracket-PagePlayoff | team-width=150px | score-width=150px | RD1= '''[[#क्वालिफायर १|क्वालिफायर १]]''' | RD1-text1= - | RD1-seed1= १ | RD1-team1= पञ्जाब किङ्स | RD1-score1= १०१ (१४.१ ओभर) | RD1-seed2= '''२''' | RD1-team2= '''रोयल च्यालेन्जर्स बेंगलुरु''' | RD1-score2= '''१०६/२ (१० ओभर)''' | P1Winner= | P1Margin= | P1Matchno= | RD1b= '''[[#इलिमिनेटर|इलिमिनेटर]]''' | RD1b-text1= - | RD1b-seed1= ३ | RD1b-team1= गुजरात टाइटन्स | RD1b-score1= २०८/६ (२० ओभर) | RD1b-seed2= '''४''' | RD1b-team2= '''मुम्बई इन्डियन्स''' | RD1b-score2= '''२२८/५ (२० ओभर)''' | P2Winner= | P2Margin= | P2Matchno= | RD2= '''[[#क्वालिफायर २|क्वालिफायर २]]''' | RD2-text1= - | RD2-seed1= '''Q1L''' | RD2-team1= '''पञ्जाब किङ्स''' | RD2-score1= '''२०७/५ (१९ ओभर)''' | RD2-seed2= E | RD2-team2= मुम्बई इन्डियन्स | RD2-score2= २०३/६ (२० ओभर) | P3Winner= | P3Margin= | P3Matchno= | RD3= '''[[#फाइनल|फाइनल]]''' | RD3-text1= - | RD3-seed1= '''Q1W''' | RD3-team1= '''रोयल च्यालेन्जर्स बेंगलुरु''' | RD3-score1= '''१९०/९ (२० ओभर)''' | RD3-seed2= Q2W | RD3-team2= पञ्जाब किङ्स | RD3-score2= १८४/७ (२० ओभर) | FinalWinner= | FinalMargin= | FinalMatchno= }} ==सन्दर्भ सामाग्री == {{reflist}} [[श्रेणी:इन्डियन प्रिमियर लिगका संस्करणहरू]] bapcvlhm5q6yf93ma3k0mesvr7dshac 0 145433 1395419 1300275 2026-11-09T18:16:33Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395419 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|माल्दिभ्समा महिलाहरूको अवस्था}} {{Infobox women |image =International Womens Day March (6831093702).jpg |caption =[[माले]] सहरमा सन् २०१२ मा, माल्दिभ्सका महिलाहरू [[अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस]]को जुलुसमा भाग लिँदै |gii = ०.३४८ (सन् २०२१) |gii_rank = १९१ मा ८३औँ |matdeath = ६० (सन् २०१०) |womparl = ६.५% (सन् २०१२) |femed = २०.७% (सन् २०१०) |womlab = ५५.७% (सन् २०११) | ggg = ०.६४८ (सन् २०२२) | ggg_rank = १४६ मा ११७औँ | ggg_ref = <ref>{{cite web|title=Global Gender Gap Report 2022|url=https://www3.weforum.org/docs/WEF_GGGR_2022.pdf|publisher=World Economic Forum|access-date=1 March 2023}}</ref>|image_size=250|gii_ref=<ref>{{cite web|title=Human Development Report 2021/2022|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|publisher=HUMAN DEVELOPMENT REPORTS|access-date=9 December 2022}}</ref>}} '''माल्दिभ्समा महिला'''को स्थिति परम्परागत रूपमा धेरै उच्च थियो, जसको प्रमाण चार सुल्तानाको अस्तित्वले दिन्छ।<ref name=":1">{{cite encyclopedia|title=Indian Ocean: five island countries|publisher=[[Federal Research Division]], [[Library of Congress]]|location=Washington, D.C.|url=https://www.loc.gov/item/95016570/|last=Ryavec|first=Karl E.|date=1995|editor-last=Metz|editor-first=Helen Chapin|editor-link=Helen Chapin Metz|edition=3rd|pages=266–267|isbn=0-8444-0857-3|oclc=32508646|postscript=. {{PD-notice}}|entry=Maldives: Social Structure}}</ref> == पोशाक सम्बन्धि कानुन == हाल अधिकांश [[माल्दिभ्स]]का महिलाहरूले बुर्का वा सामान्यतया हिजाब भनेर चिनिने कुरा लगाउँछन्,<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.state.gov/documents/organization/269180.pdf|title=MALDIVES 2016 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT|date=2016|website=US Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171236/https://www.state.gov/documents/organization/269180.pdf|archive-date=2017-08-15|url-status=dead}}</ref> यो विगत दुई दशक वा सोभन्दा बढी समयमा अनुभव गरिएको हालैको घटना हो, सम्भवतः बढ्दो धार्मिक रूढिवादीताको प्रतिक्रियाको रूपमा यसलाई लिइन्छ।<ref name="auto">Emma Fulu ''[https://books.google.com/books?id=EVVtAAAAQBAJ&dq=women+veil+maldives&pg=PA101 Domestic Violence in Asia: Globalization, Gender and Islam in the Maldives]'', p. 101-103</ref> [[माल्दिभ्सको संविधान]]मा महिलाहरूले टाउको ढाक्नुपर्ने कुनै आधिकारिक कानुन छैन, तर २१औँ शताब्दीको सुरुवातदेखि नै माल्दिभ्सका महिलाहरूले सार्वजनिक रूपमा हिजाब र निकाब लगाउने गरेका छन्। १२औँ शताब्दीमा माल्दिभ्सको ठूलो भाग मुस्लिममा परिणत भएको थियो, तर महिलाहरूले हिजाबले आफ्नो टाउको ढाक्नु अझै सामान्य भइसकेको थिएन।<ref>Guity Nashat Becker, Guity Nashat, Judith E. Tucker: ''[https://books.google.com/books?id=ndqLZK3ba8gC&dq=maldives+unveiled+women&pg=PA55 Women in the Middle East and North Africa: Restoring Women to History]'', s. 55</ref> सन् १३३७ मा, मुस्लिम यात्री इब्न बतुताले माल्दिभ्सका मुस्लिम महिलाहरूले आफ्नो टाउको ढाक्न नचाहेको र आफ्नो शरीरको तल्लो आधा भागमा [[स्कर्ट]] (फेयली पनि भभिन्छ) लगाउने निर्णय गरेको र उनीहरूलाई ढाक्न आदेश दिने कुराबाट कुनैपनि सफलता हात नपरेको बताएका थिए।<ref name="auto1">Emma Fulu ''[https://books.google.com/books?id=EVVtAAAAQBAJ&dq=women+veil+maldives&pg=PA101 Domestic Violence in Asia: Globalization, Gender and Islam in the Maldives]'', p. 101</ref> १७औँ शताब्दीमा महिलाहरूलाई हिजाब लगाउन बाध्य पार्ने असफल प्रयास बाहेक, २०औँ शताब्दीसम्म माल्दिभ्सका महिलाहरूमाझ आफ्नो टाउको ढाक्नु असामान्य नै रहेको थियो।<ref name="auto1"/> सन् १९८० को दशकदेखि, बढ्दो इस्लामी रूढिवादका कारण माल्दिभ्समा हिजाब लगाउने चलन बढ्दै गएको थियो। २१औँ शताब्दीको सुरुवातमा, महिला र केटीहरूलाई बुर्का लगाउने बढ्दो सामाजिक दबाबको सामना गर्नु परेको थियो, जसको परिणामस्वरूप सन् २००६ सम्ममा हिजाब र कालो लुगाहरू सामान्य सार्वजनिक पहिरन बन्न पुगेको थियो।<ref name="auto"/> सन् २००७ मा, अमेरिकी विदेश विभागको वार्षिक अन्तर्राष्ट्रिय धार्मिक स्वतन्त्रता प्रतिवेदनले एउटा घटनालाई उल्लेख गरेको थियो जहाँ एक महिला छात्रालाई टाउकोको बुर्का लगाएको कारणले विद्यालय जानबाट प्रतिबन्ध लगाइएको थियो, यद्यपि सरकारी कर्मचारीहरूले काममा कुनै समस्या बिना नै बुर्का लगाएका थिए।<ref>{{cite web|title=Maldives|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2007/90231.htm|website=U.S. Department of State}}</ref><ref>{{cite web|title=MALDIVES: Children's rights in the Special Procedures' reports|publisher=CRIN|url=https://www.crin.org/en/library/publications/maldives-childrens-rights-special-procedures-reports|date=31 August 2023 }}</ref> यसको विपरीत, नजिकका आफन्तहरूद्वारा महिलाहरूलाई आफूलाई ढाक्न दबाब दिइएको; टाउको नढाकेका महिलाहरूलाई दुर्व्यवहार गरिएको, र स्कुले केटीहरूलाई उनीहरूका शिक्षकहरूले टाउको ढाक्न दबाब दिएको प्रतिवेदनहरू सार्वजनिक भएका थिए।<ref>{{cite news |title=Hijab and the Maldives: stigma, shaming and the struggle to take it off |url=https://maldivesindependent.com/feature-comment/hijab-and-the-maldives-stigma-shaming-and-the-struggle-to-take-it-off-135211 |access-date=18 October 2018 |work=Maldives Independent|date=17 January 2018}}</ref> महिलाहरूलाई कडाईका साथ अलग राखिएको छैन, तर केहि घटनाहरूमा सार्वजनिक स्थानहरूमा महिलाहरूका लागि विशेष खण्डहरू आरक्षित गरिन्छ।<ref name=":1" /> तर, जो महिलाहरूले बुर्का लगाउन अस्विकार गर्छन् वा हटाउने निर्णय गर्छन्, उनीहरूले आफ्नो परिवार र सार्वजनिकका सदस्यबाट सामाजिक कलङ्कको सामना गर्नुपर्दछ।<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|url=http://maldivesindependent.com/feature-comment/hijab-and-the-maldives-stigma-shaming-and-the-struggle-to-take-it-off-135211|title=Hijab and the Maldives: stigma, shaming and the struggle to take it off|work=Maldives Independent|date=17 January 2018 |language=en-US|access-date=2018-05-15}}</ref> == यौन अधिकार == माल्दिभ्समा बहुविवाह कानुनी छ, तर धेरै दुर्लभ छ। [[माल्दिभ्स]]मा वेश्यावृत्ति र समलैङ्गिकता गैरकानुनी छ। महिलाहरूले विवाह पछि आफ्ना पतिहरूको नाम अपनाउँदैनन् भने उनीहरूले आफ्नो जन्मको नाम कायम राख्छन्।<ref name=":1" /> सम्पत्तिको उत्तराधिकार पुरुष र महिला दुवै मार्फत हुन्छ।<ref name=":1" /> देशमा संसारमा सबैभन्दा उच्च सम्बन्ध विच्छेद दरहरू मध्ये एक भएकोले, सामान्यतया महिलाहरूले विवाह र सम्बन्ध विच्छेद अधिकारको उपयोग गरेका छन्। सम्बन्ध विच्छेद भएका पुरुष र महिला दुवैले कुनै कलङ्कको सामना गर्नुपर्दैन र ऐतिहासिक रूपमा महिलाहरूलाई पनि सम्बन्ध विच्छेद सुरु गर्ने अधिकार प्रदान गरिएको छ।<ref>{{cite book |last1=Metz |first1=Chapin |title=Indian Ocean : five island countries |date=August 1994 |publisher=Federal Research Division, Library of Congress : For sale by the Supt. of Docs., U.S. G.P.O, [1995] |location=Washington, D.C. |isbn=9780849061998 |pages=268–269 |url=https://www.loc.gov/resource/frdcstdy.indianoceanfivei00metz_0/?sp=309&st=image&r=-0.212,0.216,0.497,0.226,0}}</ref> माल्दिभ्समा स्वदेशी र विदेशी महिलाहरूका लागि सडक उत्पीडन र यौन उत्पीडन प्रमुख समस्याहरू हुन्। माल्दिभ्सका कुल ९६% महिलाहरूले आफ्नो जीवनको कुनै न कुनै समयमा सडकमा उत्पीडन भएको जनाएका छन्, जसमध्ये ६०% ले १६ वर्ष पुग्नुअघि नै उत्पीडनको सामना गर्नुपरेको र ४०% ले १० वर्ष पुग्नुअघि नै यौन उत्पीडन भएको जनाएका थिए।<ref>{{Cite web|url=http://maldives.unfpa.org/en/news/maldivian-women-say-metoo|title=UNFPA Maldives {{!}} Maldivian Women say #MeToo|website=maldives.unfpa.org|language=en|access-date=2018-05-15}}</ref> सबै उमेरका पुरुषहरूले विशेष गरी [[माले]]मा सडक उत्पीडनलाई पूर्ण रूपमा स्वीकार्य ठान्छन्। महिलाहरूलाई उत्पीडन गर्ने व्यक्तिहरू विरुद्ध थोरै मात्र कारबाही गरिन्छ र यौन आक्रमण र बलात्कारको सङ्ख्या बढ्दै गएको छ।<ref>{{Cite web|url=http://maldivesindependent.com/crime-2/womens-group-speaks-out-over-sexual-abuse-135293|title=Women's group speaks out over sexual abuse|work=Maldives Independent|date=22 January 2018 |language=en-US|access-date=2018-05-15}}</ref> सन् २०१३ मा, एक १५ वर्षीया बलात्कार पीडितले परगमनको लागि १०० कोर्राको सजाय पाएकी थिइन्। अभाज नामक संस्थाको नेतृत्वमा अन्तर्राष्ट्रिय निवेदन अभियान पछि, माल्दिभ्सको उच्च अदालतले पछि यो सजाय उल्टाएको थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/maldives-rape-victim-spared-the-lash-after-global-anger-8783406.html|title=Maldives rape victim spared the lash after global anger|work=[[The Independent]]|date=2013-08-24}}</ref> पुरुषहरूको तुलनामा विवाहेत्तर यौन सम्बन्धको लागि सार्वजनिक कोर्रा हान्ने महिलाहरूको सङ्ख्या असमान छ।<ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/150-women-face-adultery-flogging-on-maldives-1757150.html|title=150 women face adultery flogging on Maldives|date=2009-07-22|work=The Independent|access-date=2018-05-15|language=en-GB}}</ref> विवाहेत्तर यौन सम्बन्धको आरोप लागेका अधिकांश पुरुषहरू निर्दोष ठहरिन्छन्। == शिक्षा == माध्यमिक विद्यालयको स्तरमा भर्ना र शिक्षा पूरा गर्ने पुरुष महिला अनुपात बराबर नै छ, यद्यपि सरकारको प्रथम श्रेणी योजनामा महिलाहरूको भर्ना निरन्तर उच्च छ<ref>{{cite web |url=https://mohe.gov.mv/images/resources/resources/Statistics%20Booklet%202019-2023.pdf |title=Statistics Booklet 2019 - 2023 |publisher=Ministry of Higher Education}}</ref><ref>{{cite web |url=https://statisticsmaldives.gov.mv/yearbook/2018/wp-content/uploads/sites/5/2018/08/7.23.pdf |title=TABLE 7.23: STUDENT ENROLMENT AND GRADUATE OUTPUT IN HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS IN MALDIVES BY SEX, 2017 |publisher=Department of Higher Education}}</ref> तर सम्भवतः केही दशक अघि उच्च पुरुष शिक्षा स्तरको परिणामस्वरूप औसतमा उनीहरूले कार्यस्थलमा पुरुषहरूको तलबको आधाभन्दा कम कमाउँछन्।<ref>{{Cite web|url=http://aceproject.org/ace-en/topics/es/annex/esy/maldives-women2019s-representation-in-political|title=Maldives: Women's Representation in Political Processes|website=aceproject.org|language=en|access-date=2018-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517121602/http://aceproject.org/ace-en/topics/es/annex/esy/maldives-women2019s-representation-in-political|archive-date=2019-05-17}}</ref> यद्यपि, उच्च शिक्षा लिने महिलाहरूको सङ्ख्या बढ्दै जाँदा, यो निकट भविष्यमा परिवर्तन हुने सम्भावना छ। यो परिवर्तन जन्मदरमा पनि सकारात्मक रूपमा देखिएको छ। लामो शैक्षिक अवधि र सामाजिक मान्यताहरूमा परिवर्तनको कारण हाल माल्दिभ्समा जन्मदर ऋृणात्मक रहेको छ।<ref>{{cite web |title=Population growth (annual %) |url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.GROW |publisher=World Bank |access-date=4 December 2024}}</ref> == राजनीति == हाल समाजमा केही महिलाहरू सरकारी सेवा र व्यवसायमा विभिन्न पदहरूमा छन्, तर तिनीहरूको प्रतिनिधित्व अत्यन्तै कम छ। सन् २०१६ सम्ममा महिलाहरू १४ सरकारी मन्त्रीहरूमध्ये तीन जना, ८५ सांसदहरूमध्ये पाँच जना र १८० भन्दा बढी न्यायाधीशहरू मध्ये छ जना मात्र थिए।<ref>{{Cite web|url=http://maldivesindependent.com/politics/female-candidates-win-majorities-on-four-island-councils-130572|title=Female candidates win majorities on four island councils|work=Maldives Independent|date=14 May 2017 |language=en-US|access-date=2018-05-15}}</ref> यद्यपि, निजामती कर्मचारीहरूको विशाल बहुमत महिला कर्मचारीहरू छन्। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{Asia topic|महिला}} {{माल्दिभ्स विषय}} [[श्रेणी:देशानुसार महिला| ]] [[श्रेणी:माल्दिभ्स]] [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] 8k245pp8s3xdriqsoer89ezuseliynu 0 146649 1395545 1393528 2026-11-10T04:36:14Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395545 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet |incumbent=२६ भदौ २०८२-वर्तमान | jurisdiction = नेपाल | flag = Flag_of_Nepal.svg | image = Hon. Sushila Karki (profile).jpg | date_formed = २६ भदौ २०८२ | date_dissolved = | government_head_title = प्रधानमन्त्री | government_head = [[सुशीला कार्की]] | state_head_title = राष्ट्रपति | state_head = [[रामचन्द्र पौडेल]] | former_members_number = | total_number = | political_party = [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | legislature_status = [[नेपालको अन्तरिम सरकार]] | opposition_cabinet = | opposition_party = | opposition_leader = | election = | legislature_term = | outgoing_formation = | previous = [[चौथो ओली मन्त्रिपरिषद्]] | successor = [[बालेन शाह मन्त्रिपरिषद्]] }} '''सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२''' [[नेपाल]]को वर्तमान मन्त्रिपरिषद् हो। [[नेपालमा जेन जी आन्दोलन|नेपाली युवा र गतिविधिहरूको व्यापक विरोध]]पछि २६ भदौ २०८२ मा [[सुशीला कार्की]]को नेतृत्वमा नेपालको अन्तरिम सरकार गठन भएको थियो। २६ भदौ २०८२ मा [[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद विघटन]] भएपछि, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|आम चुनाव पछि नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्त नभएसम्म अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]] पदमा रहनेछ।<ref>{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title='जेन जी' ले चयन गरेर अन्तरिम सरकारको नेतृत्व गर्न सिफारिस गरेका सुशीला कार्की हो हुन्? |url=https://www.bbc.com/nepali/articles/c04qzpl16eeo |access-date=२७ भदौ २०८२ |website=बीबीसी नेपाली |language=नेपाली}}</ref> संवत् २०८२ भदौ २७ गते गठित मौजुदा मन्त्रिपरिषद्‌मा प्रधानमन्त्री [[सुशीला कार्की]]को सिफारिसमा २०८२ साल भदौ ३० गते मन्त्रीहरूको नियुक्ति, हेरफेर र कार्यविभाजन गरी राष्ट्रपति [[रामचन्द्र पौडेल]]द्वारा ३ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन भएको थियो। जस अनुसार [[रामेश्वर खनाल]]ले अर्थ मन्त्रालय, [[कुलमान घिसिङ]]ले ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाइ मन्त्रालय, भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय र सहरी विकास मन्त्रालय तथा [[ओम प्रकाश अर्याल]]ले गृह मन्त्रालय र कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालयको जिम्मेवारी पाएका थिए।<ref>{{cite web |url=https://president.gov.np/%e0%a4%ae%e0%a5%8c%e0%a4%9c%e0%a5%81%e0%a4%a6%e0%a4%be-%e0%a4%ae%e0%a4%a8%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%aa%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%b7%e0%a4%a6%e0%a5%8d%e0%a4%ae%e0%a4%be-6/ |title=मौजुदा मन्त्रिपरिषद्‌मा नियुक्ति, हेरफेर र कार्यविभाजन तथा शपथ |last= |first= |date=2025-09-15 |website=https://president.gov.np/ |publisher= |access-date=2025-09-15 |quote= |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007153840/https://president.gov.np/%E0%A4%AE%E0%A5%8C%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A6%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AE%E0%A4%BE-6/ |archive-date=2025-10-07}}</ref> == पृष्ठभूमि == {{मुख्य|नेपालमा जेन जी आन्दोलन}} प्रधानमन्त्री [[केपी शर्मा ओली]]को नेतृत्वमा भएको भ्रष्टाचार र नेतृत्व विरुद्धको ठुलो स्तरको निराशाले आन्दोलनको जन्म दिएको थियो। अन्ततः [[नेपालमा जेन जी आन्दोलन|जेन जी आन्दोलन]]मा परिणत भएको थियो जसले विद्यमान सरकारको राजीनामा र स्वतन्त्र र निष्पक्ष निर्वाचनको निरीक्षण गर्न सक्ने सङ्क्रमणकालीन नेतृत्व चाहन्थ्यो। बढ्दो दबाबसँगै, २७ भदौ २०८२ मा [[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद]] विघटन गरिएको थियो। प्रतिक्रियामा, राष्ट्रपति [[रामचन्द्र पौडेल]]ले नेपालमा प्रधानन्यायाधीश र सरकार प्रमुख दुवै बन्ने पहिलो महिला [[सुशीला कार्की]]को नेतृत्वमा अन्तरिम सरकार नियुक्त गरेका थिए। यो अन्तरिम सरकारलाई देशलाई स्थिर बनाउने र आम चुनावको तयारी गर्ने जिम्मेवारी दिइएको थियो।<ref>{{Cite web |date=2025-09-12 |title=सुशीला कार्कीको मिसन-०८२|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1764411/sushila-karkis-mission-082 |access-date=३१ भदौ २०८२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> == निर्वाचन == कार्कीलाई प्रदर्शनकारीहरूले सामाजिक सञ्जाल [[डिस्कर्ड]]मा एक मतदान मार्फत नेपालका अन्तरिम प्रधानमन्त्रीको रूपमा चयन गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=https://clickmandu.com/2025/09/410866.html |title=सामाजिक सञ्जालमा भोटिङ गरेर प्रधानमन्त्री छान्ने विश्वको पहिलो देश बन्यो नेपाल! |date=२५ भदौ २०८२ |access-date=२६ भदौ २०८२}}</ref> उनको नियुक्ति [[नेपाली सेना]]सँगको वार्तामा सहमति गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=२६ भदौ २०८२ |title=जेनजी भर्चुअल बैठक: बालेन सम्पर्कमा आउन चाहेनन्, सुशीला कार्की सरकारको नेतृत्व गर्न तयार|url=https://clickmandu.com/2025/09/410316.html |access-date=२७ भदौ २०८२ |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}</ref> ''र्‍यान्डम नेपाली'' अर्थात् राष्ट्रविमोचन तिमल्सिनाले उनले कहिल्यै यो पदको लागि दाबी नगरेको बताएका थिए।<ref>{{Cite instagram |postid=DObKir6Eoq4 |user=random.nepali |title=Regardig news of me vying for interim head position! Not true! |date=२५ भदौ २०८२ |access-date=२८ भदौ २०८२ }}</ref> {{Election results |cand1='''[[सुशीला कार्की]]'''|votes1=3833 |cand2=राष्ट्रविमोचन तिमिल्सिना{{efn|[[युट्युब]], [[इन्स्टाग्राम]] जस्ता सामाजिक सञ्जाल र उनको पोडकास्ट उनी "यादृच्छिक नेपाली" भनेर चिनिन्छन्।}}|votes2=2022 |cand3=सागर ढकाल|votes3=1098 |cand4=[[हर्क साम्पाङ]]|votes4=487 |cand5=[[महावीर पुन]]|votes5=273 |source=<ref>{{Cite news |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1763360/discord-where-the-genji-movement-spread |title=डिस्कर्ड : जहाँबाट फैलियो जेनजी आन्दोलन |date=२६ भदौ २०८२|access-date=२७ भदौ २०८२ |newspaper=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> }} == मन्त्रीहरू == {| class="wikitable mw-collapsible" !क्रम !मन्त्रालय !मन्त्री ! colspan="2"|राजनीतिक दल !पृष्ठभुमि !पदभार ग्रहण !पद छोडेको !वेबसाइट |- | colspan="9" bgcolor="darkgrey" |'''प्रधानमन्त्री''' |- |१ |'''[[नेपालको प्रधानमन्त्री]]''' |[[सुशीला कार्की]] | width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |[[नेपालको प्रधानन्यायाधीश|पूर्व प्रधानन्यायाधीश]] |२६ भदौ २०८२ |बहालवाला |[https://www.opmcm.gov.np/en/ आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221226140929/https://www.opmcm.gov.np/en/ |date=2022-12-26 }} |- | colspan="9" bgcolor="darkgrey" |'''मन्त्रिपरिषद्का मन्त्रीहरू''' |- |२ |[[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ]] मन्त्री |[[रामेश्वर खनाल|रामेश्वर खनाल]]<ref name=":0">{{Cite web |title=नवनियुक्त मन्त्रीहरुको शपथ साढे ११ बजे |url=https://ekantipur.com/politics/2025/09/15/202509151757906467.html |access-date=2025-09-15 |website=ekantipur.com |language=ne}}</ref> |width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |पूर्व अर्थसचिव |३० भदौ २०८२ |बहालवाला |[https://mof.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] |- |३ |[[सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|सञ्चार तथा सूचना प्रविधि]] मन्त्री |[[जगदीश खरेल]] | width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |पत्रकार |६ असोज २०८२ |५ माघ २०८२ |[https://mocit.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250602180315/https://mocit.gov.np/ |date=2025-06-02 }} |- |४ |[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह]] मन्त्री |[[ओमप्रकाश अर्याल]]<ref name=":0" /> | width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |अधिवक्ता |३० भदौ २०८२ |बहालवाला |[http://www.moha.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |- |५ |[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा]] मन्त्री |राजेन्द्रसिंह भण्डारी | width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |पूर्व प्रहरी अतिरिक्त महानिरिक्षक |२६ मङ्सिर २०८२ |बहालवाला |[https://www.moless.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |- |६ |[[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र]] मन्त्री |बालानन्द शर्मा | width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | |२०८२ पुस ११ |बहालवाला |[https://www.mofa.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |- |७ |[[खानेपानी मन्त्रालय (नेपाल)|खानेपानी]] मन्त्री | | | | | | |[https://www.mowss.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120061451/https://mowss.gov.np/ |date=2023-01-20 }} |- |८ |[[भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण]] मन्त्री |कुमार इङ्नाम | width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |कानुन विशेषज्ञ |२६ मङ्सिर २०८२ |बहालवाला |[https://www.molcpa.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |- |९ |[[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति]] मन्त्री |[[अनिलकुमार सिन्हा]] | width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | |२o८२ असोज ६ |बहालवाला |[https://moics.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] |- |१० |[[महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालय (नेपाल)|महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक]] मन्त्री |श्रद्धा श्रेष्ठ | |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |नेपाल पर्यटन बोर्डकी वरिष्ठ प्रबन्धक |२o८२ असोज ६ |बहालवाला |[https://www.mowcsc.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |- |११ |[[भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय (नेपाल)|भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात]] मन्त्री |[[कुलमान घिसिङ]] |width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |[[नेपाल विद्युत प्राधिकरण|नेविप्रा]]को पूर्व कार्यकारी निर्देशक |३० भदौ २०८२ |२३ पुस २०८२ |[https://www.mopit.gov.np// आधिकारिक वेबसाइट] |- |१२ |[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद]] मन्त्री |बब्लु गुप्ता | width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | |९ कात्तिक २०८२ |५ माघ २०८२ |[https://moys.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] |- |१३ |[[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या]] मन्त्री |सुधा शर्मा | width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | |९ कात्तिक २०८२ |बहालवाला |[https://mohp.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] |- |१४ |[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला]] मन्त्री |[[अनिलकुमार सिन्हा]] |width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | |३० भदौ २०८२ |बहालवाला |[https://web.archive.org/web/20240314081333/https://www.moljpa.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |- |१५ |[[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन]] मन्त्री | | | | | | |[https://www.tourism.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |- |१६ |[[कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि तथा पशुपन्छी विकास]] मन्त्री |[[मदन परियार]] | width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | |२o८२ असोज ६ |बहालवाला |[https://www.moald.gov.np// आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230117092337/https://moald.gov.np/ |date=2023-01-17 }} |- |१७ |[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि]] मन्त्री |[[महावीर पुन]] | width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] |वैज्ञानिक |२o८२ असोज ६ |६ माघ २०८२ |[https://www.moest.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |- |१८ |[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा]] मन्त्री | | | | | | |[https://mod.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |- |१९ |[[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय (नेपाल)|ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ]] मन्त्री |[[कुलमान घिसिङ]]<ref name=":0" /> |width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | |३० भदौ २०८२ |२३ पुस २०८२ |[https://www.moewri.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230117110112/https://www.moewri.gov.np/ |date=2023-01-17 }} |- |२० |[[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन]] मन्त्री | | | | | | |[https://www.mofaga.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240715224030/https://mofaga.gov.np/ |date=2024-07-15 }} |- |२१ |[[वन तथा वातावरण मन्त्रालय (नेपाल)|वन तथा वातावरण]] मन्त्री |माधव चौलागाई | |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | |२६ मङ्सिर २०८२ |बहालवाला |[https://mofe.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] |- |२२ |[[सहरी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|सहरी विकास]] मन्त्री |[[कुलमान घिसिङ]] |width="4px" bgcolor="{{party color|Independent}}"| |[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]] | |३० भदौ २०८२ |२३ पुस २०८२ |[https://www.moud.gov.np आधिकारिक वेबसाइट] |- | colspan="9" |स्रोत:<ref>{{Cite web |title=को हुन् सुशीला कार्की ? |url=https://www.nayapatrikadaily.com/news-details/177669/2025-09-13 |access-date=२८ भदौ २०८२ |website=नयाँ पत्रिका |language=नेपाली |archive-url=https://web.archive.org/web/20250913015657/http://www.nayapatrikadaily.com/news-details/177669/2025-09-13 |archive-date=2025-09-13 }}</ref><ref>{{Cite web |title=शीलतनिवासको खण्डहर भवन बाहिर तीन मन्त्रीले लिए शपथ |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1764903/three-ministers-take-oath-outside-the-dilapidated-building-of-sheelat-niwas |access-date=३० भदौ २०८२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}</ref> |} == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}} [[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]] 1t0klmf3u8djv3o80txerotrzfo5j74 0 147164 1395432 1380247 2026-11-09T21:33:13Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395432 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = लालन | honorific_suffix = साई, शाह | image = Fakir Lalon Shah.jpg | image_size = | caption = लालन शाहको जीवितकालमा बनाइएको उनको एकमात्र चित्र जसलाई सन् १८८९ मा ज्योतिरिन्द्रनाथ ठाकुरले बनाएका थिए। | birth_name = | birth_date = १७ अक्टोबर १७७४ | birth_place = [[बङ्गाल]]<ref>বসন্তকুমার পাল। মহাত্মা লালন ফকির। শান্তিপুর: (১৯৫৬),ঢাকা (১৯৫৬) পাঠক সমাবেশ।</ref> | death_date = {{death date and age|1890|10|17|1772|df=y}} | death_place = छेउडिया, कुमारखाली, [[कुष्टिया जिल्ला|कुष्टिया]], [[बङ्गाल]] | death_cause = बुढ्यौली | resting_place = छेउडिया, [[कुष्टिया जिल्ला|कुष्टिया]] | resting_place_coordinates = {{coord|23|53|44|N|89|09|07|E|type:landmark|display=inline}} | other_names = लालन फकिर, लालन साई, फकिर लालन शाह | occupation = साधक, गायक, गीतकार, सङ्गीतकार, कवि, दार्शनिक | years_active = | known_for = मानवधर्म दर्शनका प्रवर्तक, मानवतावाद | notable_works = | style = | title = फकिर, महात्मा, फकिर सम्राट | spouse = विशाखा }} '''लालन''' ({{भाषा-बङ्गाली|লালন}}) (१७ अक्टोबर १७७४ – १७ अक्टोबर १८९०)<ref>{{cite book|last=বসন্তকুমার পাল|first=শ্রী|last2=চৌধুরী|first2=আবুল আহসান (সম্পাদক)|title=মহাত্মা লালন পত্রিকা|date=2012|publisher=গাংচিল|location=কলকাতা|isbn=9789381346280|url=https://books.google.com.bd/books/about/Mahātmā_Lālana_Phakira.html?id=ojRkMwEACAAJ|accessdate=30 June 2015}}</ref>, (जसलाई '''फकिर लालन''', '''लालन साई''', '''महात्मा लालन''' आदि नामले पनि चिनिन्छ) एक [[बङ्गाली जाति|बङ्गाली]] बहुप्रतिभाशाली आध्यात्मिक साधक, मानवतावादी, समाज सुधारक, दार्शनिक र रहस्यमय कवि थिए। उनी अनगिन्ती गीतहरूका लेखक, सङ्गीतकार र गायक पनि थिए। लालनलाई बाउल गीतका अगुवाहरू मध्ये एक मानिन्छ र उनका गीत १९औँ शताब्दीमा अत्याधिक लोकप्रिय बनेका थिए।<ref name="autogenerated6">{{cite web|url=https://books.google.com.bd/books?id=sg9XW7MmVoIC&pg=PA256&dq=baul+song&hl=en&sa=X&ei=6JEXUsaFMZCGrAfjh4CABA|title=Encyclopaedia of India, Pakistan and Bangladesh|first=ওম|last=গুপ্ত|date=1 April 2006|publisher=জ্ঞান পাবলিশিং হাউজ}}</ref><ref name="autogenerated8">{{cite web|url=https://books.google.com.bd/books?id=5Gcj3LJDheYC&pg=PA1370&dq=baul+lalon&hl=en&sa=X&ei=BY8XUrmXNsTSrQeT6oHgBQ|title=Encyclopaedia of India, Pakistan and Bangladesh|first=ওম|last=গুপ্ত|date=1 April 2006|publisher=জ্ঞান পাবলিশিং হাউজ}}</ref> लालनको मानवता दर्शनले जात, वर्ग र धर्मका सबै भेदभावलाई अस्वीकार गर्छ र धार्मिक द्वन्द्व तथा जातिवादको विरोध गर्दछ। यसले आत्माको खोजीमा सबै सांसारिक मामिलाहरूलाई अस्वीकार गर्दछ र उपमहाद्वीपीय भक्त र सूफी परम्पराको सामाजिक रुपान्तरणकारी भूमिकालाई मूर्त रूप दिन्छ। एक मानवतावादी साधकको नाताले लालनले धर्म, जात, गोत्र लगायत सबै प्रकारका जातीय विभेदबाट टाढा रहेर मानवतालाई सर्वोच्च स्थान दिएका थिए। असाम्प्रदायिकको यो दृष्टिकोणबाटै उनले आफ्नो गीतहरू रचना गरेका थिए। उनका गीत र दर्शनले युगौँ युगसम्म रवीन्द्रनाथ ठाकुर, काजी नजरुल इसलाम र एलेन गिन्सबर्ग जस्ता धेरै प्रख्यात कवि, साहित्यकार, दार्शनिक, बुद्धिजीवी लगायत असङ्ख्य मानिसहरूलाई प्रभावित पारेको छ। उनका गीतहरू युगौँ युगसम्म धेरै सङ्गीतकलाकारहरूको स्वरमा लालनका यी गीतहरू उच्चारित भएका छन्।<ref name="Choudhury 1992,p. 59">{{cite book |last1=Caudhurī |first1=Ābadula Āhasāna |title=Lālana Śāha, 1774 – 1890 |date=1992 |publisher=Bāṃlā Ekāḍemī |location=Ḍhākā |isbn=978-9840725977 |edition=1. punarmudraṇa. |oclc=246442470}}</ref><ref>{{cite book |last1=Urban |first1=Hugh B. |title=Songs of ecstasy tantric and devotional songs from colonial Bengal |year=2001 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=978-0-19-513901-3 |page=18 |url=https://books.google.com/books?id=ivG6mAEACAAJ |access-date=30 June 2015}}</ref><ref>{{cite book |last1=Tagore |first1=Rabindranath |last2=K. Stewart |first2=Tony (Translation) |last3=Twichell |first3=Chase (Translation) |title=The lover of God |date=2003 |publisher=Consortium Book Sales & Dist. |location=Port Townsend, Wash. |isbn=978-1556591969 |page=94 |url=https://books.google.com/books?id=UrZjAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{cite book |last1=Hossain |first1=Abu Ishahaq |title=Lalon Shah, the great poet |date=2009 |publisher=Palal Prokashoni |location=Dhaka |isbn=978-9846030679 |page=148 |url=https://books.google.com/books?id=avyppwAACAAJ |access-date=30 June 2015}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ginsberg |first1=Allen |last2=Foley |first2=Jack |date=Winter–Spring 1998 |title=Same Multiple Identity: An Interview with Allen Ginsberg |journal=Discourse |volume=20 |issue=1/2, The Silent Beat |pages=158–181 |issn=1522-5321 |jstor=41389881}}</ref> [[महात्मा गान्धी|गान्धी]] भन्दा २५ वर्ष पहिले, [[भारतीय उपमहाद्वीप]] सर्वप्रथम उनलाई 'महात्मा' उपाधि दिइएको थियो। कुष्टिया रेलवे स्टेसनदेखि लगभग २ किलोमिटर (१.२ माइल) दक्षिण-पश्चिम बङ्गलादेशमा अवस्थित चुरियामा ''लालन अखडा'' भनेर चिनिने संस्थाको स्थापना गरेका थिए। उनका शिष्यहरू प्रायः बङ्गलादेश र भारतीय राज्यहरू [[पश्चिम बङ्गाल]], [[त्रिपुरा]] र असमको बराक उपत्यकामा बसोबास गर्दछन्। उनको पुण्यतिथिको अवसरमा प्रत्येक वर्ष उनका हजारौँ शिष्य र अनुयायीहरू लालन अखडामा जम्मा हुन्छन् र तीन दिनसम्म उनका गीत र दर्शनको चर्चा गर्दै उनको सम्मान विशेष कार्यक्रमहरूको सञ्चालन गर्दछन्।<ref name=":0">{{cite book |last1=Ahmed |first1=Wakil |last2=Karim |first2=Anwarul |year=2012 |chapter=Lalon Shah |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Lalon_Shah |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=Asiatic Society of Bangladesh}}</ref> सन् २००४ मा, बीबीसीको सर्वकालिन महान बङ्गालीहरूको सर्वेक्षणमा लालनलाई १२औँ स्थानमा राखिएको थियो।<ref>{{Cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3623345.stm |title=Listeners name 'greatest Bengali' |date=14 April 2004 |access-date=11 January 2018 |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://archive.thedailystar.net/2004/04/16/d4041601066.htm |title=The Daily Star Web Edition Vol. 4 Num 313 |work=The Daily Star |access-date=11 January 2018 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225011711/http://archive.thedailystar.net/2004/04/16/d4041601066.htm }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225011711/http://archive.thedailystar.net/2004/04/16/d4041601066.htm |date=25 December 2018 }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.thehindu.com/2004/04/17/stories/2004041703001700.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225011708/https://www.thehindu.com/2004/04/17/stories/2004041703001700.htm |url-status=dead |archive-date=25 December 2018 |work=The Hindu |title=International : Mujib, Tagore, Bose among 'greatest Bengalis of all time' |date=17 April 2004 |access-date=11 January 2018}}</ref> == समालोचना == धार्मिक साम्प्रदायिकका कट्टरहरूले लालनको असाम्प्रदायिक दृष्टिकोणका कारण उनलाई सबैभन्दा बढी आलोचना गर्छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2005/09/07_sudipto.shtml|शीर्षक=09.07.2005 - Indian plays' return to UC Berkeley stage|कार्य=www.berkeley.edu}}</ref> लालनले आफ्नो जीवनकालमा आफ्नो धार्मिक पहिचान कसैमाझ सार्वजनिक गरेनन्। उनको धर्मबारे विश्वास हालसम्म पनि एक विवादास्पद विषय बनिरहेको छ। लालनको असाम्प्रदायिकता र लैङ्गिक भेदभावको विरोध जस्ता कारणले उनलाई जीवनमा कट्टरपन्थी धार्मिक समुदाय र मौलिकवादी हिन्दु-मुस्लिम समुदायबाट घृणा, अन्याय र आक्रमण भोग्नुपरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.universityofcalifornia.edu/news/article/7454|शीर्षक=University of California - UC Newsroom - Indian plays' return to Berkeley stage<!-- Bot generated title -->|प्रकाशक=|पहुँचमिति=८ जुन २०१३|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20130420001458/http://www.universityofcalifornia.edu/news/article/7454|अभिलेखमिति=२० अप्रिल २०१३}}</ref> त्यसैगरी उनको धर्मनिरपेक्ष मानवतावादी दृष्टिकोण, भगवान र धर्म आदि सम्बन्धि उठाएका विभिन्न प्रश्नका कारण धेरै धार्मिक कट्टरहरूले उनलाई नास्तिक भनेर वर्णन गर्छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.secularvoiceofbangladesh.org/article_main.htm|शीर्षक=Untitled Document|प्रकाशक=|पहुँचमिति=८ जुन २०१३|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20130615040759/http://www.secularvoiceofbangladesh.org/article_main.htm|अभिलेखमिति=१५ जुन २०१३}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी|Lalon|लालन}} * [https://web.archive.org/web/20121126023103/http://www.lalongeeti.com/ लालनगीति सङ्ग्रह] * [http://lalonshah.com/ फकिर लालन शाह सम्बन्धि तथ्य] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121227200700/http://lalonshah.com/ |date=२७ डिसेम्बर २०१२ }} [[श्रेणी:बङ्गाली मानिसहरू]] [[श्रेणी:बङ्गलादेशको संस्कृति]] [[श्रेणी:सन् १८९० मा मृत्यु]] ioqtu1ytfug22l3akq938ia3lb0n6f9 0 151139 1395410 1369030 2026-11-09T17:31:28Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395410 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = मसला डोसा | image = Masala Dosa 2023.jpg | image_size = 300px | caption = नरिवलको [[चटनी]] र [[साम्भर]]सँग परोसिएको मसला डोसा | alternate_name = मसले डोसे | type = [[डोसा]] | place_of_origin = | region = [[दक्षिण भारत]] | associated_cuisine = | creator = | course = [[चटनी]], [[साम्भर]], आलुको तरकारी | served = तातो | main_ingredient = चामल र विभिन्न दलहन (कालो मास, रहर, चना) को किण्वित घोल, विभिन्न मसलाहरू (मेथी, रातो खुर्सानी) | variations = रवा मसला डोसा, प्याज मसला डोसा, पेपर मसला डोसा | calories = | other = }} '''मसला डोसा''' ([[तमिल भाषा|तमिल]]: மசாலா தோசை, masala dhōsai, {{langx|kn|ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ}}, {{transliteration|kn|masāle dōse}}) [[दक्षिण भारत]]को एक परिकार हो, जसमा मसलेदार आलुको भुटाइ भरिएको स्वादिलो [[डोसा]] हुन्छ। यो दक्षिण भारतमा लोकप्रिय नास्ताको परिकार हो, तर दिनको जुनसुकै समयमा पनि खान सकिन्छ र भारतका अन्य धेरै भागहरू<ref name=Ramnath2010 /><ref>{{cite web|title=What A Masala dosa Costs Around The World|url=http://www.huffingtonpost.in/2015/03/16/masala-dosa-sarvana-bhava_n_6875582.html|website=Huffingtonpost.in|date=16 March 2015 |publisher=Huffingtonpost India}}</ref> तथा विदेशमा पनि पाइन्छ।<ref>{{cite news|title=Masala dosa to Die For |url=https://www.nytimes.com/2014/05/11/magazine/masala-dosa-to-die-for.html?_r=0 |website=[[The New York Times]]|first=Rollo|last=Romig|date=7 May 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Dosa's complex spices hit the spot|url=http://www.sfchronicle.com/entertainment/article/Dosa-s-complex-spices-hit-the-spot-6158614.php|website=Sfchronicle.com/|date=25 March 2015 |publisher=San Francisco chronicle}}</ref> ==इतिहास== सन् १९३० को दशकमा मद्रास (हालको चेन्नई) मा लोकप्रिय उडुपी शैलीको होटल श्री कृष्ण विलास होटल (माउन्ट रोड)<ref>{{Cite web |date=3 January 2021 |title=Krishna Rao of Woodlands — Man who took iconic Udupi cuisine to global palate |url=https://www.dtnext.in/city/2021/01/03/krishna-rao-of-woodlands--man-who-took-iconic-udupi-cuisine-to-global-palate |website=www.dtnext.in}}</ref> तथा पछि न्यु वुडल्यान्ड्स होटल सञ्चालन गर्ने रेस्टुराँ व्यवसायी के. कृष्ण रावले यस परिकारको सिर्जना तथा लोकप्रियकरण गरेका थिए। यी दुवै होटल उडुपी खानाको अग्रणी मानिन्थे। रावलाई मसला डोसाका सर्जकका रूपमा पनि मानिन्छ।<ref name=":0">{{Cite web |last=Socians |first=The |date=2019-11-15 |title=Origin of Masala Dosa: Know How From a Sin Accompanied by a Bad Habit to Delicious South Indian Food |url=https://www.thesocians.com/post/origin-of-masala-dosa-know-how-from-a-sin-accompanied-by-a-bad-habit-to-delicious-south-indian-food |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221117054423/https://www.thesocians.com/post/origin-of-masala-dosa-know-how-from-a-sin-accompanied-by-a-bad-habit-to-delicious-south-indian-food |archive-date=17 November 2022 |access-date=2022-11-17 |website=Socians |language=en |quote=K. Krishna Rao who is also regarded as the originator of the masala dosa in its modern form, ran Old Woodlands in Chennai during the early 1940s. }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117054423/https://www.thesocians.com/post/origin-of-masala-dosa-know-how-from-a-sin-accompanied-by-a-bad-habit-to-delicious-south-indian-food |date=2022-11-17 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2004-02-02 |title=India's new offering to curry Western flavor |url=http://atimes.com/atimes/South_Asia/FA24Df05.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040202122118/http://atimes.com/atimes/South_Asia/FA24Df05.html |archive-date=2 February 2004 |access-date=2023-01-22 |work=[[Asia Times Online]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040202122118/http://atimes.com/atimes/South_Asia/FA24Df05.html |date=2004-02-02 }}</ref><ref>{{Cite book |last=Nair |first=P. Thankappan |url=https://books.google.com/books?id=swNuAAAAMAAJ |title=South Indians in Kolkata: History of Kannadigas, Konkanis, Malayalees, Tamilians, Telugus, South Indian Dishes, and Tippoo Sultan's Heirs in Calcutta |date=2004 |publisher=Punthi Pustak |isbn=978-81-86791-50-9 |language=en}}</ref> एउटा कथाअनुसार यसको उत्पत्ति मैसुरका राजा सोमेश्वर तृतीय (सन् ११२६–११३८) का भान्सेहरूले बाँकी रहेको तरकारीलाई डोसासँग मिसाएर बनाएका कारण भएको मानिन्छ।<ref>[https://gulfnews.com/food/crispy-masala-dosa-an-indian-breakfast-dish-with-mysterious-origins-1.1645453006485 Crispy masala dosa: An Indian breakfast dish with mysterious origins]</ref> यद्यपि, उनको शासनकालमा सङ्कलित ''मानसोल्लास'' मा ''दोसक'' (''Dosaka'') नामक डोसासँग मिल्दोजुल्दो परिकारको उल्लेख पाइन्छ, आलु भने नयाँ विश्वको बोट भएकाले १६औँ शताब्दीमा पोर्तुगालीहरूको आगमनपछि मात्र भारतमा भित्रिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.adigas.in/from-batter-to-bliss-the-story-of-masala-dosa/|title=The Journey of Masala Dosa: From Batter to Bliss|date=15 April 2025|access-date=6 August 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260723082846/https://adigas.in/from-batter-to-bliss-the-story-of-masala-dosa/|archive-date=23 July 2026}}</ref> ==तयारी== सहरअनुसार यसको विधिमा केही भिन्नता पाइए पनि,<ref name="Ramnath2010">{{cite news|title=American Dosa|url=https://www.forbes.com/2010/12/16/forbes-india-hunt-for-perfect-dosa-in-nyc.html|website=[[Forbes]]|first=N.S.|last=Ramnath}}</ref> यसको आधारभूत विधि सामान्यतया उसिनेको [[चामल]], [[चिउरा]] र विभिन्न दलहन ([[मास]], [[रहर (दाल)|रहर]] र [[चना]]) को घोलबाट सुरु हुन्छ। स्वादका लागि [[मेथी]] र सुक्खा रातो खुर्सानीजस्ता विभिन्न मसलाहरू पनि मिसाइन्छन्। चामल र दलहनलाई रातभरि पानीमा भिजाएर किण्वन गरिन्छ, त्यसपछि पिसेर घोल तयार गरिन्छ। डोसा बनाउन तयार गरिएको घोललाई डाडु वा सानो कचौराको सहायताले तातो तवामा पातलो गरी फैलाइन्छ। यसलाई तवामा कुरकुरे हुने गरी सेकिएपछि आलुको तरकारीले भरिन्छ र [[चटनी]] तथा [[साम्भर]]सँग परोसिन्छ।<ref>{{cite news|title=Masala dosa slips out of reach|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/masala-dosa-slips-out-of-reach/article6110691.ece|work=The Hindu | location=Chennai, India|first1=M. P.|last1=Praveen|first2=G.|last2=Krishnakumar|date=13 June 2014}}</ref> यसको एउटा सामान्य प्रकार पेपर मसला डोसा हो, जुन अझ पातलो घोलबाट बनाइन्छ। यसले गर्दा तयार डोसा अत्यन्तै कुरकुरे र कागजजत्तिकै पातलो हुन्छ। == भिन्नताहरू == <gallery mode="packed"> File:Masala dosa (96279).jpg|आलुको तरकारीको भराइ देखिने गरी मोड्नुअघि तयार गरिएको मसला डोसा File:Paper Masala Dosa.jpg|पेपर मसला डोसा File:Madras special masala dosa.jpg|मद्रास विशेष मसला डोसा File:Rameshwaram Cafe Dosa.jpg|कर्नाटक शैलीको मसला डोसा File:MTR Masala Dosa.JPG|एमटीआर मसला डोसा </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{commons category|Masala Dosa}} [[श्रेणी:दक्षिण भारतीय खाना]] [[श्रेणी:केरलको खाना]] jmv7jo0ln8h6znofw0si32v6027saav 0 151419 1395598 1380582 2026-11-10T07:10:23Z InternetArchiveBot 53012 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 1395598 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा आएको विनाशकारी बाढी}} {{Current disaster|date=भदौ २०८३}} {{Infobox event | name = २०८३ नेपाल बाढी | image = 2026 Nepal floods.gif | thumbtime = 31 | mapframe-caption = लेदो प्रवाह र बाढीको विस्तार | image_caption = [[नेपाल-चीन सिमाना|नेपाल-चीन सीमा]]स्थित [[केरुङ बन्दरगाह]]मा आएको बाढी | date = {{start date|2026|08|26|df=y}}–वर्तमान | location = {{ubl |[[रसुवा जिल्ला]] र [[नुवाकोट जिल्ला]], नेपाल |[[केरुङ क्षेत्र]], [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र]], चीन }} | coordinates = {{coord|28.3|N|85.5|E|display=inline,title}}<ref name="USGS_est">{{Cite web |title=M 5.2 Landslide - 55 km NW of Kodāri̇̄, Nepal |publisher=United States Geological Survey |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000tbwb/executive }}</ref> | type = [[हिमपहिरो]] वा हिमनदी पतन | deaths = १,०२६+{{efn|{{hlist|नेपालमा ९३९+<ref name="BBCLive"/>|चीनमा १६+<ref name = "BBCLive"/>}}}} | injuries = १,४७३+ {{small|(नेपालमा)}}<ref name="BBCLive"/> | missing = ४,४६२+{{efn|{{hlist|नेपालमा ३,९२५|चीनमा ५४६<ref name = "BBCLive"/>}}}} | cause = अनुसन्धान जारी | property_damage = '''नेपाल:''' <br> [[नेपाली रुपैयाँ|रू]] २०० अर्ब+ {{small|($१.३ अर्ब+)}} <br> {{small|(२७ अगस्ट २०२६ सम्म)}} <br> जलविद्युत् संरचना, बाँध, पुल, सडक, विद्यालय, व्यवसाय, सरकारी कार्यालय, आवासीय भवन, देवीघाटको सम्पूर्ण सहर तथा गल्छीमा ठूलो क्षति भएको छ। काशीटार पर्यटन क्षेत्र तथा रिसोर्टहरूमा समेत बाढीले ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ।<ref name="onlinekhabar_bhotekoshi_2026">{{cite web |url=https://english.onlinekhabar.com/bhotekoshi-floods-massive-losses.html |title=Bhotekoshi floods cause massive human losses and billions in material damage |publisher=Online Khabar |date=27 August 2026 |access-date=27 August 2026 }}</ref> <br> '''चीन:''' ''{{abbr|निर्धारण हुन बाँकी}}'' }} २०८३ भदौ १० को बिहान [[त्रिशूली नदी]]को करिब {{cvt|45|mi|order=flip}} लामो क्षेत्रमा{{efn|नेपालमा त्रिशूली नदीको माथिल्लो भागलाई भोटेकोशी नदी भनेर पनि चिनिन्छ।}}<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/interactive/2026/08/26/world/asia/nepal-china-flash-flood.html |title=Maps and Images Show the Devastation in Nepal's Flooding |work=The New York Times |date=27 August 2026 |access-date=27 August 2026 |archive-date=26 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260826223119/https://www.nytimes.com/interactive/2026/08/26/world/asia/nepal-china-flash-flood.html |url-status=live }}</ref> एकपछि अर्को [[आकस्मिक बाढी|अचानक आएको बाढी]] र [[लेदो प्रवाह]]ले नेपालका [[रसुवा जिल्ला|रसुवा]], [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]], [[धादिङ जिल्ला|धादिङ]], [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]], [[तनहुँ जिल्ला|तनहुँ]], [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]] र [[चितवन जिल्ला|चितवन]] जिल्लाका दर्जनौँ बस्तीलाई प्रभावित बनाएको थियो जसकारण [[नेपाल-चीन सिमाना]]मा रहेको [[केरुङ बन्दरगाह]] परिसर पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएको थियो।<ref>{{cite news|date=१० भदौ २०८३|title=रसुवा बाढीबाट ६ प्रसारण लाइन अवरुद्ध, त्रिशूलीको २२० केभी सबस्टेसनमा पूर्ण क्षति|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/08/2004550/6-transmission-lines-disrupted-by-rasuwa-floods-trishulis-220-kv-substation-completely-damagedo|language=ne|publisher=अनलाइन खबर|access-date=१० भदौ २०८३}}</ref> <ref>{{Cite news |last1=Sharma |first1=Gopal |last2=Bajracharya |first2=Sahana |last3=Chitrakar |first3=Navesh |date=27 August 2026 |title=Hundreds killed and more than 1,000 missing after Himalayan flood |url=https://www.reuters.com/business/environment/rescuers-search-survivors-after-devastating-nepal-flood-2026-08-27/ |work=Reuters }}</ref> यो बन्दरगाह दुई देशबीच व्यापार तथा पर्यटनका लागि प्रमुख प्रवेशद्वार थियो। बाढीले केही पीडितका शवहरू छिमेकी भारतको भूभागमा {{cvt|150|mi|order=flip}} टाढासम्म पुर्‍याएको थियो। नेपालमा कम्तीमा ९३९ जनाको मृत्यु भएको र ३,९२५ जना बेपत्ता भएको पुष्टि भएको थियो भने चीनको [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र]]मा थप १६ जनाको मृत्यु र ५४६ जना बेपत्ता भएका थिए।<ref name="BBCLive">{{Cite web |last1=Whitehead |first1=Jamie |last2=Pandey |first2=Manish |last3=Nepali |first3=with reporting from BBC |last4=Kathmandu |first4=Azadeh Moshiri in |last5=Beijing |first5=Laura Bicker in |date=28 August 2026 |title=Nepal-Tibet floods: China suspends rescue efforts at border due to risk of second flood – follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/cr0qxd1y219kt |access-date=28 August 2026 |website=BBC News |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=28 August 2026 |title=Live: : Number of Australians missing climbs to 41with 3,000 unaccounted for in flood disaster |url=https://www.abc.net.au/news/2026-08-29/death-toll-rises-as-rescuers-work-through-flood-devastation/107092742 |access-date=29 August 2026 |work=ABC News |language=en}}</ref> नेपालका जिल्लाहरू रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, तनहुँ, नवलपरासी र चितवनका नदी किनारका समुदायहरूका लागि बाढीको चेतावनी जारी गरिएको थियो।<ref>{{cite web |url=https://msf.org.uk/article/nepal-floods-what-msf-doing-and-how-can-i-help |title=Nepal floods: What is MSF doing and how can I help? |access-date=27 August 2026 |website=Médecins Sans Frontieres }}</ref> यस घटनाको सम्भावित भौगर्भिक कारण [[हिमालय]]मा रहेको [[लाङटाङ लिरुङ]] नजिक भएको [[हिमनदी पतन]] मानिएको छ। यस घटनाले ५.२ परिमाणको कम्पन उत्पन्न गरेको थियो, जुन विश्वभरका [[भूकम्पमापक यन्त्र]]हरूले समेत अभिलेख गरेका थिए।<ref>{{Cite web |date=2026-08-27 |title=Extreme flooding in China and Nepal |url=https://www.gfz.de/en/press/news/details/extreme-sturzflut-in-china-und-nepal |access-date=2026-08-29 |website=GFZ |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-08-27 |title=26 agosto 2026: la frana in Nepal e l’analisi dei sismogrammi |trans-title=26 August 2026: the landslide in Nepal and the analysis of seismograms |url=https://ingvterremoti.com/2026/08/27/26-agosto-2026-la-frana-in-nepal-e-lanalisi-dei-sismogrammi/ |access-date=2026-08-29 |website=INGVterremoti |language=it}}</ref> == पृष्ठभूमि == === भूगोल र इतिहास === [[त्रिशूली नदी]]{{efn|name="Bhotekoshi"}}मा लेन्दे खोला (जसलाई लेन्दे नदी वा ल्हासा तिब्बतीमा ''दोङ्लिन साङ्पो'' पनि भनिन्छ) मिसिन्छ। यो नदी नेपाल प्रवेश गर्नुअघि तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रको [[केरुङ जिल्ला]]बाट उद्गम हुन्छ। त्यसपछि यो [[धुन्चे]] हुँदै बग्छ र यसको तल्लो भागमा त्रिशूली नदी प्रणालीको एक अंश निर्माण गर्दछ।<ref>{{cite news |date=26 August 2026 |title=रसुवामा भीषण बाढी, मुग्लिङसम्म सतर्कता |url=https://www.bbc.com/nepali/articles/c3wjp107jy9o |language=ne |publisher=BBC |access-date=26 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827045156/https://www.bbc.com/nepali/articles/c3wjp107jy9o |archive-date=27 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Two teenagers, 13 and 14, among 33 UK nationals missing in Nepal floods |url=https://www.bbc.com/news/articles/cnvlde5075no |website=[[BBC]] |access-date=27 August 2026 |date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827053510/https://www.bbc.com/news/articles/cnvlde5075no |archive-date=27 August 2026 |url-status=live |last1=Goldsmith |first1=Adam |last2=Atkinson |first2=Simon }}</ref> नेपालको [[रसुवा जिल्ला]] र केरुङलाई जोड्ने रणनीतिक सीमानाका केरुङ नाका—जुन त्रिशूली र लेन्दे खोलाको दोभानमा अवस्थित छ जसको वरिपरि [[आकस्मिक बाढी|अचानक आएको बाढी]] र [[पहिरो]] गएको थियो। यो नाकामा व्यापार र पर्यटनसँग सम्बन्धित दैनिक आवतजावत ठूलो मात्रामा हुने गर्दछ, विशेष गरी वोन, बौद्ध धर्म, हिन्दुु धर्म र जैन धर्ममा पवित्र स्थल मानिने [[कैलाश पर्वत]]को [[तीर्थयात्रा]]का लागि जाने पर्यटकहरूको भिडभाड हुने गर्छ।<ref>{{Cite news |url=https://apnews.com/article/mount-kailash-sacred-pilgrims-nepal-tibet-floods-259253eafa9dd331ec71033296da7c36 |title=What to know about the Mount Kailash pilgrimage site after floods in Nepal and Tibet |access-date=27 August 2026 |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827200151/https://apnews.com/article/mount-kailash-sacred-pilgrims-nepal-tibet-floods-259253eafa9dd331ec71033296da7c36 |url-status=live |last=Hernández|first=María Teresa|date=28 August 2026|work=Associated Press}}</ref> सन् १९०० देखि नेपाल र चीनको सीमा नजिक दर्जनौँ बाढीहरू आएका छन्।<ref>{{Cite news |last1=Joselow |first1=Maxine |last2=Sands |first2=Leo |date=27 August 2026 |title=Climate Change Raises Risk of Disasters Like Nepal Floods |url=https://www.nytimes.com/2026/08/27/climate/nepal-flooding-climate-change.html |access-date=27 August 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331 |url-access=subscription }}</ref> २०८३ मा पहिरो गएको स्थान नजिकै रहेको [[लाङटाङ लिरुङ]]मा [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|विसं २०७२ वैशाख १२]] र [[विसं २०७२ वैशाख २९ को भूकम्प|२९ वैशाख]]मा गएका भूकम्पहरूका कारण ठूलो [[हिमनदी पतन|हिमनदी ढल्ने घटना]] र हिमपहिरो गएको थियो। [[लाङटाङ]] उपत्यकामा गएको सो पहिरोले धेरै गाउँहरूलाई नष्ट र पुरिदिएको थियो जसमा ३५० भन्दा बढी मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो।<ref>{{cite journal |last1=Lacroix |first1=Pascal |title=Landslides triggered by the Gorkha earthquake in the Langtang valley, volumes and initiation processes |journal=Earth, Planets and Space |date=2016 |volume=68 |number=48 |article-number=46 |doi=10.1186/s40623-016-0423-3 |doi-access=free |bibcode=2016EP&S...68...46L }}</ref> २०८२ को रसुवागढी बाढी (जुन हिमनदी ताल फुटेर आएको थियो) ले सीमानाकामा रहेको पुललाई बगाएको थियो।<ref>{{Cite news |last=Sharma |first=Gopal |date=2025-07-10 |title=Tibetan glacial lake drainage triggered deadly flood in Nepal, climate body says |url=https://www.reuters.com/sustainability/climate-energy/tibetan-glacial-lake-drainage-triggered-deadly-flood-nepal-climate-body-says-2025-07-10/ |access-date=2026-08-29 |work=Reuters}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pandey |first=Upendra Raj |date=27 August 2026 |title=Bhotekoshi flood: What happened in Himalayas and what comes next? |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/27/bhotekoshi-flood-what-happened-in-nepal-s-himalayas-and-what-comes-next |access-date=2026-08-29 |website=The Kathmandu Post |language=English}}</ref> ==== चित्र दीर्घा ==== <gallery> File:बागमती प्रदेश.png|[[बागमती प्रदेश]]का जिल्लाहरू गण्डकी प्रदेश.png|[[गण्डकी प्रदेश]]का जिल्लाहरू File:Location of Gyirong within Xizang (China).png|{{unbulleted list|[[केरुङ काउन्टी]] (गुलाबी)|[[सिगात्से]] (पहेँलो)|[[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र|तिब्बत]] (हलुका खैरो)| [[चीन]] (गाढा खैरो)}} File:Mt. Lirung from Dhunche.jpg|[[रसुवा जिल्ला]]मा पर्ने त्रिशूली उपत्यका File:Nuwakot Valley.jpg|[[नुवाकोट जिल्ला]] File:River in Rasuwa.JPG|सन् २०१३ मा त्रिशूली नदी (बायाँ) र लेन्दे खोला (दायाँ) को दोभान </gallery> == क्षति == [[चित्र:Nepal_flood_2026_before_after.webm|thumb|बाढी आउनुअघिको र बाढीपछिको भू-उपग्रह तस्वीर। बायाँतर्फ [[त्रिशूली नदी|त्रिशूली]] (भोटेकोशी), माथि ल्हेन्दे खोला, माथि दायाँ छोचेन खोला, केन्द्र दायाँ सम्भावित हिमनदी कटान क्षेत्र र तल दायाँ [[लाङटाङ लिरुङ]] देखिन्छ।]] उत्पन्न भएको ध्वंसावशेष लगभग {{cvt|50|m/s|kph mph}} को गतिमा बगेको अनुमान गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Glacier collapse triggers mudslide hitting border port in China's Xizang: expert |url=https://english.news.cn/20260827/2f6b73e2813e4966931616e39209c7f1/c.html |access-date=27 August 2026 |website=Xinhua }}</ref> भू-उपग्रह तस्वीरहरूको विश्लेषणले बाढीका कारण देखिएको रङ परिवर्तनको प्रभाव उत्पत्तिस्थलबाट करिब {{cvt|7|km}} टाढाको एउटा उपत्यकामा {{cvt|800|m}} सम्मको उचाइमा पुगेको देखाएको छ।<ref>{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Expert: Impact of mudslides extends 80 km downstream in Nepal |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20260827_22/ |access-date=27 August 2026 |website=NHK }}</ref> बाढीपछि मुख्य विपद् प्रभावित क्षेत्रमा {{cvt|1.5|m}} भन्दा बढी बाक्लो माटो तथा सूक्ष्म ध्वंसावशेष जमेको थियो।<ref>{{Cite web |date=28 August 2026 |title=Explainer: What challenges await rescuers in China's Xizang border mudslide? |url=https://english.news.cn/20260828/7a94304ab7a94ef082074bfa039d817a/c.html |access-date=28 August 2026 |website=Xinhua }}</ref> बाढीको पानी नदीको सतहभन्दा {{Convert|270|ft|sigfig=1|order=flip}} सम्म माथि रहेका बस्तीहरूमा समेत पुगेको थियो।<ref name="Prasai-2026">{{Cite web |last1=Prasai |first1=Kamal |last2=Gautam |first2=Dinesh |date=26 August 2026 |title=Rasuwa flood leaves trail of destruction from Rasuwagadhi to Bidur |url=https://english.onlinekhabar.com/rasuwa-flood-in-pictures.html |access-date=26 August 2026 |website=Online Khabar |language=en}}</ref> नेपालमा आवासीय क्षेत्र तथा सडक लगायतका पूर्वाधारमा व्यापक क्षति पुगेको थियो।<ref name="RU26a">{{cite web |last=Sharma |first=Gopal |date=26 August 2026 |title=Nepal flash flood kills eight; damages roads, power projects |url=https://www.reuters.com/business/environment/nepal-flash-flood-washes-away-villages-project-sites-near-tibet-border-2026-08-26/ |website=Reuters |access-date=26 August 2026 }}</ref><ref name="Ratopati">{{Cite web |title=Flood Damages Property in Nuwakot Due to Rasuwa Border Overflow |url=http://english.ratopati.com/story/76358/nuwakot-cdo-says-there-has-been-a-lot-of-physical-damage |access-date=26 August 2026 |website=Ratopati |date=26 August 2026 }}</ref> बाढीबाट रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा र चितवन जिल्लाहरू प्रभावित भएका थिए।<ref>{{Cite web |date=27 August 2026 |title=भोटेकोशी-त्रिशूली बाढी : सम्पर्कविहीनको सङ्ख्या ८२६, कसरी गरिँदैछ तथ्याङ्क सङ्कलन |url=https://www.bbc.com/nepali/articles/c7506p6n6d2o |access-date=27 August 2026 |website=बीबीसी नेपाली |language=नेपाली }}</ref> नुवाकोटमा बाढीको पानी [[टिमुरे]], धुन्चे, [[मैलुङ खोला जलविद्युत केन्द्र|मैलुङ]], [[स्याफ्रु|स्याफ्रुबेसी]], [[बेत्रावती]], त्रिशूली र [[देवीघाट]] लगायतका क्षेत्रमा प्रवेश गरेको थियो।<ref name="Prasai-2026" /><ref name="Ratopati" /> नेपाल सरकारले गरेको प्रारम्भिक अनुमानअनुसार बाढीका कारण [[नेपाली रूपैयाँ|रू]] २०० अर्ब बराबरको क्षति भएको थियो।<ref name="Dev Bhattarai-2026">{{Cite web |last=Dev Bhattarai |first=Kamal |date=27 August 2026 |title=The aftermath of Nepal's deadly flash flood |url=https://annapurna-express.prixa.net/story/66702/ |access-date=27 August 2026 |website=The Annapurna Express }}</ref> [[सडक विभाग (नेपाल)|सडक विभाग]]का निर्देशक विजय जैसीले सडक तथा पुल पूर्वाधारमा प्रारम्भिक रूपमा रू १५ अर्बभन्दा बढीको क्षति भएको अनुमान गरिएको बताएका थिए।<ref name="BBC News नेपाली-2026a">{{Cite web |date=26 August 2026 |title=रसुवा बाढी : सडक र पुलमा रु १५ अर्बभन्दा बढीको क्षति भएको प्रारम्भिक आकलन |url=https://www.bbc.com/nepali/articles/c1wxn9705gyo |access-date=27 August 2026 |website=बीबीसी नेपाली |language=नेपाली }}</ref> यसबाट ४१ वटा पुल र {{cvt|42|km}} सडक प्रभावित भएका थिए।<ref name="BBC News नेपाली-2026a" /><ref name="Dev Bhattarai-2026" /> [[त्रिशूली करिडोर]] (राष्ट्रिय राजमार्ग ४२) अन्तर्गत पर्ने स्याफ्रुबेसी–[[रसुवागढी]] सडक, जुन २०८२ को बाढीबाट क्षतिग्रस्त भएपछि पुनर्निर्माण भइरहेको थियो, यस बाढीबाट थप क्षतिग्रस्त बनेको थियो।<ref name="BBC News नेपाली-2026a" /> त्रिशूली बजारसँग जोडिएको एउटा पुल पनि बाढीले बगाएको थियो।<ref name="Dahal-2026">{{Cite web |date=26 August 2026 |title=Hundreds missing and 98 dead as flash flood hits Nepal-Tibet border |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2zyerv2lmo |access-date=26 August 2026 |website=BBC News |first1=Phanindra |last1=Dahal |first2=Laura |last2=Bicker |language=en-GB |archive-date=26 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260826232500/https://www.bbc.com/news/articles/cx2zyerv2lmo |url-status=live }}</ref> [[पृथ्वी राजमार्ग]]को [[बैरेनी]]देखि [[मुग्लिङ]]सम्मको एक खण्ड २८ अगस्टसम्म अवरुद्ध भएको थियो।<ref>{{cite web |date=29 August 2026 |title=Washed-out bridges force flood-hit communities to rely on choppers|url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/29/washed-out-bridges-force-flood-hit-communities-to-rely-on-choppers |website=The Kathmandu Post |access-date=29 August 2026 }}</ref> मुग्लिङ र काठमाडौँबीचको राजमार्गको अर्को खण्ड भने त्रिशूली नदीको कटानका कारण बन्द भएको थियो।<ref>{{cite web |date=31 August 2026 |title=Trishuli flood severs Prithvi Highway, cutting off key route into Kathmandu|url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/30/trishuli-flood-severs-prithvi-highway-cutting-off-key-route-into-kathmandu |website=The Kathmandu Post |access-date=31 August 2026 }}</ref> कम्तीमा तीनवटा गाउँका करिब १,२०० मानिस विस्थापित भएका थिए। [[गोसाइँकुण्ड गाउँपालिका]] र [[उत्तरगया गाउँपालिका]]का गाउँपालिका कार्यालयहरू बाढीले बगाएको थियो।<ref>{{Cite web |date=29 August 2026 |title=Floods wipe out local governments' ability to lead rescue, relief |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/29/floods-wipe-out-local-governments-ability-to-lead-rescue-relief |access-date=2026-08-29 |website=The Kathmandu Post |language=English}}</ref> अर्थमन्त्री [[स्वर्णिम वाग्ले]]ले प्रारम्भिक पुनर्निर्माण लागत रू ७६२ अर्ब (५ अर्ब अमेरिकी डलर) सम्म पुग्न सक्ने अनुमान गरेका थिए।<ref>{{cite web |date=30 August 2026 |title=Nepal working on detailed assessment as Bhotekoshi flood reconstruction could cost up to $5 billion|url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/30/relief-priority-but-government-assessing-damage-inflicted-by-bhotekoshi-floods|website=The Kathmandu Post |access-date=31 August 2026 }}</ref> [[शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा मन्त्रालय]]का अनुसार रसुवा, नुवाकोट र धादिङ जिल्लामा कम्तीमा २० वटा विद्यालयमा क्षति पुगेको थियो।<ref>{{cite web |date=27 August 2026 |title=20 schools in three districts damaged by Wednesday's floods |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/27/20-schools-in-three-districts-damaged-by-wednesday's-floods |website=The Kathmandu Post |access-date=27 August 2026 }}</ref> विद्युत् उत्पादन, प्रसारण तथा वितरण पूर्वाधारमा भएको क्षतिका कारण प्रभावित क्षेत्रमा विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भएको थियो। [[नेपाल विद्युत प्राधिकरण]]का अनुसार १३ वटा जलविद्युत आयोजनामा क्षति पुगेको थियो, जसबाट सयौँ अर्ब रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको थियो।<ref>{{cite web |date=31 August 2026 |title=Flood damage to Nepal’s hydropower sector could run into billions |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/30/flood-damage-to-nepal-s-hydropower-sector-could-run-into-billions |website=The Kathmandu Post |access-date=31 August 2026 }}</ref> प्रभावित संरचनाहरूमा रसुवागढी, [[चिलिमे जलविद्युत केन्द्र|चिलिमे]], [[माथिल्लो त्रिशुली ३ ए जलविद्युत केन्द्र|त्रिशूली ३ए]], [[माथिल्लो त्रिशुली ३ बि जलविद्युत केन्द्र|त्रिशूली ३बी]] हब २२० [[भोल्ट|केभी]] सबस्टेसन, [[त्रिशुली जलविद्युत|त्रिशूली जलविद्युत केन्द्र]] र [[देवीघाट जलविद्युत|देवीघाट जलविद्युत केन्द्र]] रहेका थिए।<ref>{{cite web |date=26 August 2026 |title=Rasuwa flood damages 6 major hydropower, transmission facilities, disrupts power supply |url=https://english.nepalnews.com/s/business/rasuwa-flood-damages-6-major-hydropower-transmission-facilities-disrupts-power-supply/ |website=Nepal News |location=Kathmandu |access-date=26 August 2026 }}</ref> विद्युत प्राधिकरणका अनुसार ऊर्जा पूर्वाधारमा भएको क्षतिका कारण अनुमानित ४३१ मेगावाट विद्युत् राष्ट्रिय ग्रिडबाट बाहिरिएको थियो भने निर्माणाधीन आयोजनाहरूमा कुल ४७० मेगावाट क्षमतामा क्षति पुगेको थियो।<ref name="Dev Bhattarai-2026" /> रसुवागढी भन्सार कार्यालय पूर्ण रूपमा नष्ट भएको थियो।<ref name="Prasai-2026" /> त्यहाँ पालो कुरेर बसेका ३०० भन्दा बढी सवारीसाधन पनि बाढीले बगाएको थियो।<ref>{{cite web |date=27 August 2026 |title=Flood death toll continues to rise as Nepal reels from one of its worst disasters in years |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/nepal-flash-flood-kills-at-least-95-leaves-nearly-400-missing-including-foreign-tourists |website=The Kathmandu Post |access-date=27 August 2026 |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827020623/https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/nepal-flash-flood-kills-at-least-95-leaves-nearly-400-missing-including-foreign-tourists |url-status=live }}</ref> नेपालमा निर्यात गरिँदै गरेका करिब १,००० विद्युतीय सवारीसाधन तथा त्यस सम्बन्धित पाटपूर्जा बोकेका कन्टेनरहरू पनि बाढीबाट प्रभावित भएका थिए।<ref>{{cite web |date=31 August 2026 |title=The ‘all-weather’ Rasuwa-Kerung route is no more |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/30/the-all-weather-rasuwa-kerung-route-is-no-more |website=The Kathmandu Post |access-date=31 August 2026 }}</ref> चीनतर्फ बाढीका कारण सडक पहुँच, सञ्चार तथा विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भएको थियो।<ref name="Xinhua1">{{cite news |date=26 August 2026 |title=西藏多方力量赶赴吉隆口岸救援 |url=https://www.xinhuanet.com/20260826/9b9c3faea12240b288dca79dcacf09c8/c.html |access-date=26 August 2026 |language=zh |agency=Xinhua }}</ref><ref name="Sharma-2026">{{Cite news |last1=Sharma |first1=Gopal |last2=Bajracharya |first2=Sahana |last3=Chitrakar |first3=Navesh |date=26 August 2026 |title=Rescuers search for survivors after devastating Nepal flood |url=https://www.reuters.com/business/environment/rescuers-search-survivors-after-devastating-nepal-flood-2026-08-27/ |access-date=27 August 2026 |work=Reuters |url-access=subscription }}</ref> यसबाट चिनियाँ राष्ट्रिय राजमार्ग २१६ को एक खण्ड पनि प्रभावित भएको थियो।<ref>{{cite web |date=29 August 2026 |title=China Focus: Rescuers conduct sweeping search at mudslide-stricken Gyirong Port |url=https://english.news.cn/20260829/97e4b4afda9c41988fbafbc1a8bac76f/c.html |website=Xinhua |access-date=29 August 2026 }}</ref> २८ अगस्टमा उक्त क्षेत्रमा पुगेका चिनियाँ उद्धारकर्मीहरूले सीमावर्ती नाका परिसर नष्ट भएको पुष्टि गरेका थिए। एक उद्धारकर्मीले त्यहाँको अवस्था "भग्नावशेषबाहेक केही नरहेको" बताएका थिए।<ref>{{Cite news |agency=Reuters |date=29 August 2026 |title=Chinese rescuers find 'nothing but ruins' at border crossing as Nepal seeks help to ID and store the dead |url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/29/nepal-tibet-chinese-rescue-team-finds-nothing-but-ruins-after-reaching-border-crossing-hit-by-deadly-flood |access-date=29 August 2026 |work=The Guardian |language=en|issn=0261-3077 }}</ref><!--DO NOT REVERT TO "COMPLETELY DESTROYED"--> बाढीले क्यिरोङबाट रसुवागढीतर्फ जाने करिब {{cvt|5|km}} सडक नष्ट गरेपछि [[केरुङ]]मा करिब ८० वटा ट्रक रोकिएका थिए।<ref>{{cite web |date=28 August 2026 |title=Eighty container drivers stranded in Kerung plead for repatriation |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/28/eighty-container-drivers-stranded-in-kerung-plead-for-repatriation |website=The Kathmandu Post |access-date=28 August 2026 }}</ref> ३१ अगस्टमा पहिरोको जोखिमका कारण चिनियाँ अधिकारीहरूले [[तातोपानी, सिन्धुपाल्चोक|तातोपानी]] नाका बन्द गरेपछि [[मुस्ताङ जिल्ला]]मा रहेको [[कोरला]] नाका नेपाल–चीन सीमापार गर्ने एकमात्र खुला मार्ग बनेको थियो।<ref>{{cite web |date=31 August 2026 |title=China closes Tatopani border point citing landslides risk|url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/31/china-closes-tatopani-border-point-citing-landslides-risk |website=The Kathmandu Post |access-date=31 August 2026 }}</ref> == खोज तथा उद्धार कार्य == === नेपाल === [[नेपाल सरकार]]ले खोज, उद्धार तथा राहत कार्य सञ्चालन गर्न [[नेपाली सेना]], [[नेपाल सशस्त्र प्रहरी बल|सशस्त्र प्रहरी बल]] र [[नेपाल प्रहरी]]लाई हेलिकोप्टर र चिकित्सा टोलीको सहयोगमा परिचालन गरेको थियो।<ref name="Onlinekhabar">{{Cite web |date=26 August 2026 |title=Flood leaves parts of Rasuwa and Nuwakot cut off |url=https://english.onlinekhabar.com/flood-rasuwa-and-nuwakot.html |access-date=26 August 2026 |language=en |website=OnlineKhabar }}</ref><ref>{{Cite web |title=Rasuwa flashflood: NA teams, two choppers deployed for search, rescue |url=https://risingnepaldaily.com/news/85520 |access-date=26 August 2026 |website=The Rising Nepal |date=26 August 2026 }}</ref> उद्धार प्रयासमा सहयोग गर्न २०,८१९ भन्दा बढी सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएका थिए, जसमा सेनाका ८,७२२, प्रहरीका ७,८९४ र सशस्त्र प्रहरीका ४,२०३ कर्मीहरू समावेश थिए।<ref name="10krescued"/> [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्|मन्त्रिपरिषद्ले]] विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन ऐन, २०७४ अन्तर्गत उक्त क्षेत्रलाई तीन महिनाका लागि विपद् प्रभावित क्षेत्र घोषणा गरेको थियो।<ref name="The Himalayan Times-2026b">{{Cite web |date=26 August 2026 |title=Cabinet declares flood-hit areas disaster zones for three months |url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/cabinet-declares-flood-hit-areas-disaster-zones-for-three-months |access-date=27 August 2026 |website=The Himalayan Times |language=en |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827183511/https://thehimalayantimes.com/kathmandu/cabinet-declares-flood-hit-areas-disaster-zones-for-three-months |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Disaster Risk Reduction and Management Act, 2074 (2017) |url=https://leap.unep.org/en/countries/np/national-legislation/disaster-risk-reduction-and-management-act-2074-2017 |access-date=27 August 2026 |website=UNEP Law and Environment Assistance Platform |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827204158/https://leap.unep.org/en/countries/np/national-legislation/disaster-risk-reduction-and-management-act-2074-2017 |archive-date=27 August 2026 }}</ref> सरकारले घाइतेहरूको निःशुल्क उपचार र परिवारका सदस्य गुमाउने परिवारलाई आर्थिक सहायता प्रदान गर्ने निर्णय पनि गरेको थियो।<ref>{{Cite web |date=26 August 2026 |title=Government orders free treatment, emergency aid for Rasuwa flood victims |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/government-orders-free-treatment-emergency-aid-for-rasuwa-flood-victims |access-date=27 August 2026 |website=The Kathmandu Post |language=en |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827021233/https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/government-orders-free-treatment-emergency-aid-for-rasuwa-flood-victims |url-status=live }}</ref><ref name="The Himalayan Times-2026b" /> २७ अगस्टमा, प्रधानमन्त्री [[बालेन शाह]] अवस्थाको अनुगमन गर्न नुवाकोट जिल्ला पुगेका थिए।<ref>{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Balendra Shah heads to flood-hit Nuwakot to assess damage |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/27/balendra-shah-heads-to-flood-hit-nuwakot-for-on-site-assessment |access-date=27 August 2026 |website=The Kathmandu Post |language=en |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827135512/https://kathmandupost.com/national/2026/08/27/balendra-shah-heads-to-flood-hit-nuwakot-for-on-site-assessment |url-status=live }}</ref> सरकारले प्रधानमन्त्रीको प्राकृतिक विपद् राहत कोष सञ्चालनमा ल्याएको थियो, जसमा २९ अगस्टसम्म {{Currency|5.44 billion|NPR}} भन्दा बढी रकम जम्मा भएको थियो।<ref>{{Cite web |date=29 August 2026 |title=Over Rs 5 billion deposited in PM Disaster Relief Fund |url=https://risingnepaldaily.com/news/85767 |access-date=2026-08-29 |website=The Rising Nepal}}</ref> शाह र उनको मन्त्रिपरिषद्ले पनि उक्त कोषमा एक महिनाको तलब दान गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए।<ref>{{cite news |title=Cabinet members to donate a month's salary to disaster relief fund |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/28/cabinet-members-to-donate-a-month-s-salary-to-disaster-relief-fund |work=The Kathmandu Post |date=28 August 2026 |access-date=28 August 2026 }}</ref> सरकारले विपद् व्यवस्थापन कोषबाट पाँच प्रभावित जिल्लाका १५ स्थानीय तहलाई {{Currency|675 million|NPR}} रकम पनि निकासा गरेको थियो।<ref>{{cite news |title=Government releases Rs675 million to 15 local units hit by Bhotekoshi flood |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/30/government-releases-rs675-million-to-15-local-units-hit-by-bhotekoshi-flood |work=The Kathmandu Post |date=31 August 2026 |access-date=31 August 2026 }}</ref> नेपाली अधिकारीहरूले १०,४५१ भन्दा बढी मानिसको उद्धार गरिएको प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेका थिए।<ref name="10krescued">{{Cite web |title=Death toll from Bhotekoshi flood reaches 903|url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/31/death-toll-from-bhotekoshi-flood-reaches-903 |access-date=31 August 2026 |website=The Kathmandu Post |language=en |date=31 August 2026 }}</ref> प्रभावित क्षेत्रका अस्पताल र शवगृहहरू पूर्ण क्षमतामा पुगेपछि, बाँचेका घाइतेहरू र शवहरूलाई [[भैरहवा]], [[भरतपुर महानगरपालिका|भरतपुर]], [[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]], [[गोरखा नगरपालिका|गोरखा]], [[काठमाडौँ]], [[नवलपरासी जिल्ला|नवलपरासी]], [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]] र [[पोखरा]] लगायत अन्य स्थानहरूमा सारिएको थियो।<ref name=":3" /> कम्तीमा ६७५ शव फेला परेका थिए।<ref>{{Cite web |date=29 August 2026 |title=Nepal will preserve DNA before burial of unidentified flood victims, PM says |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/29/nepal-will-preserve-dna-before-burial-of-unidentified-flood-victims-pm-says |access-date=2026-08-29 |website=The Kathmandu Post |language=English}}</ref> चिस्यान भण्डारणको अभावका कारण, धेरै अज्ञात शवहरू पहिचान नभएसम्म अस्थायी रूपमा गाड्नु परेको थियो,<ref>{{Cite web |last=Chaulagain |first=Pusparaj |date=2026-08-29 |title=Why is the govt temporarily burying unidentified bodies recovered from Rasuwa floods? |url=https://english.onlinekhabar.com/govt-temporary-burying-bodies.html |access-date=2026-08-29 |website=OnlineKhabar |language=en}}</ref> जसमा शव पहिचानका लागि [[डिएनए परीक्षण]] प्रयोग गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=31 August 2026 |title=DNA testing begins to identify bodies recovered from Bhotekoshi flood |url=https://english.khabarhub.com/2026/31/565897/ |access-date=2026-08-31 |website=Khabarhub |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Nepal will preserve DNA before burial of unidentified flood victims, PM says |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/29/nepal-will-preserve-dna-before-burial-of-unidentified-flood-victims-pm-says |work=The Kathmandu Post |date=31 August 2026 |access-date=31 August 2026 }}</ref> नुवाकोट र धादिङमा विस्थापित व्यक्तिहरूका लागि शिविरहरू स्थापना गरिएका थिए।<ref>{{cite news |title=2,362 people still missing after Bhotekoshi floods, police say |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/29/2-362-people-still-missing-after-bhotekoshi-floods-police-say |work=The Kathmandu Post |date=31 August 2026 |access-date=31 August 2026 }}</ref> त्रिशूली बजारमा, बासिन्दाहरूले व्यवस्था कायम राख्न थोरै प्रहरी अधिकारी मात्र भएका घरहरूमा लुटपाट भएको रिपोर्ट गरेका थिए।<ref>{{cite news |title=Flood survivors face a second crisis as medicines, water run short |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/29/flood-survivors-face-a-second-crisis-as-medicines-water-run-short |work=The Kathmandu Post |date=29 August 2026 |access-date=29 August 2026 }}</ref> विपत्तिको केही दिनपछि, नुवाकोट जिल्लाको त्रिभुवन त्रिशूली माध्यमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापक राजेन्द्र दवाडीले बाढी आउनु दस मिनेट अघि ९०० बालबालिकालाई सुरक्षित स्थानमा लैजानका लागि प्रशंसा गरिएको थियो। उनले विद्यालयको ठीक माथिल्लो भागमा रहेको बेत्रावतीबाट आएको सहित चार फरक स्रोतबाट चेतावनी प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/30/headteacher-saves-children-flash-flood-nepal|title=Headteacher saves 900 children from deadly flash flood in Nepal|first=Harry|last=Cockburn|date=30 August 2026|work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5ymvdm5520o|title=Head teacher evacuated 900 children minutes before Nepal floods hit|date=30 August 2026|work=BBC News}}</ref> बाढीपछि, नेपाल [[सडक विभाग (नेपाल)|सडक विभाग]]ले भत्किएका पुलहरू प्रतिस्थापन गर्न [[बेली ब्रिज]]हरू जडान गर्न थालेको थियो।<ref name="BBC News नेपाली-2026a" /> नेपाली सेनाले २७ अगस्टसम्म रसुवामा आठ टन राहत सामग्री पुर्‍याएको थियो।<ref>{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Eight tonnes of relief supplies sent to Rasuwa flood-hit areas |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/eight-tonnes-of-relief-supplies-sent-to-rasuwa-flood-hit-areas |access-date=27 August 2026 |website=The Himalayan Times |language=en |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827181906/https://thehimalayantimes.com/nepal/eight-tonnes-of-relief-supplies-sent-to-rasuwa-flood-hit-areas |url-status=live }}</ref> सरकारले प्रवासी श्रमिकहरू र प्रभावित परिवारहरूका लागि मनोसामाजिक परामर्श र टेलिमेडिसिन सेवा कार्यक्रम सुरु गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Psychosocial, telemedicine services launched for Bhote Koshi flood-affected families |url=https://english.nepalnews.com/s/nation/psychosocial-telemedicine-services-launched-for-bhote-koshi-flood-affected-families/ |access-date=27 August 2026 |website=Nepal News |language=en }}</ref> [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्रालय]]ले २०७२ को [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|विनाशकारी भूकम्प]] पछिको संयुक्त उद्धार प्रयासमा खराब समन्वय र व्यवस्थापन भएको मुख्य कारण देखाउँदै धेरै देशहरूले राहत कार्यमा सहयोग गर्न पठाउन चाहेका खोज तथा उद्धार टोलीहरूलाई सुरुमा अस्वीकार गरेको थियो।<ref>{{cite news |last=Giri |first=Anil |title=Nepal declines foreign rescue teams, says its own security agencies can handle operation |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/27/nepal-declines-foreign-rescue-teams-says-its-own-security-agencies-can-handle-operation |work=The Kathmandu Post |date=27 August 2026 |access-date=27 August 2026 }}</ref><ref name="NPRhesitance">{{Cite news |last=Bhandari |first=Mamita |last2=Khandekar |first2=Omkar |date=2026-08-31 |title=Nepal's hesitance to accept foreign help for flood relief comes under scrutiny |url=https://www.npr.org/2026/08/31/nx-s1-5949971/nepals-hesitance-help-flood |access-date=2026-08-31 |work=NPR |language=en}}</ref> यद्यपि, नेपाल सरकारले सुरुङ उद्धार, डिएनए परीक्षण र फोरेन्सिक जाँचमा सहयोगका लागि भारत, चीन, अस्ट्रेलिया र दक्षिण कोरियाका विज्ञहरूको प्रवेशको अनुमति दिएको थियो।<ref>{{cite news |title=Nepal agrees to foreign help for flood rescue |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/28/diplomatic-pressure-pushes-nepal-to-seek-foreign-rescue-expertise |work=The Kathmandu Post |date=29 August 2026 |access-date=29 August 2026 }}</ref> यसले पृथक पर्वतीय क्षेत्रहरूमा राहत सामग्री पुर्‍याउन अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूबाट भारी-भार उठाउने कार्गो ड्रोनहरू पनि माग गरेको थियो।<ref>{{cite news |title=Nepal has not rejected foreign rescue aid, says foreign minister |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/29/nepal-has-not-rejected-foreign-rescue-aid-says-foreign-minister |work=The Kathmandu Post |date=29 August 2026 |access-date=29 August 2026 }}</ref> २९ अगस्टमा, [[राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण]]ले खोज कार्यमा सहयोग गर्न १८,७०० भन्दा बढी उद्धारकर्मी परिचालन गरिएको बताएको थियो।<ref name="BBCLive"/> उद्धार प्रयासहरू अविरल वर्षा<ref>{{cite news |title=Nepali Army rescues 2,697 people from flood-hit Rasuwa |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/30/nepali-army-rescues-2-697-people-from-flood-hit-rasuwa |work=The Kathmandu Post |date=30 August 2026 |access-date=31 August 2026 }}</ref> र नेपाल प्रहरीसँग उड्डयन स्रोतको अभावका कारण बाधित भएका थिए।<ref>{{cite news |title=Nepal flood rescuers battle treacherous terrain and shortages to find the missing |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/29/nepal-flood-rescuers-battle-treacherous-terrain-and-shortages-to-find-the-missing |work=The Kathmandu Post |date=30 August 2026 |access-date=31 August 2026 }}</ref> ३१ अगस्टको प्रारम्भिक घण्टाहरूमा, [[माथिल्लो त्रिशुली ३ ए जलविद्युत केन्द्र]]को एक सुरुङमा ९३३ बेपत्ता श्रमिकहरूको खोजी गर्न नियन्त्रित विस्फोट गरिएको थियो। त्यसपछि नेपाली सेनाले दुईवटा उत्खननकर्ताहरू प्रयोग गरी करिब {{cvt|10|m}} गहिरो खाडल खनेर सुरुङबाट पानी, हिलो र भग्नावशेष हटाउन थालेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cwrk34rzx3z2t|title=Nepal live updates: Controlled explosion at Nepali hydropower tunnel as rescuers look for 900 missing workers|first1=Imogen|last1=James|date=31 August 2026|website=BBC News}}</ref> == प्रतिक्रिया == === नेपाल === [[नेपाल सरकार]] ले हेलिकप्टर र चिकित्सकीय टोलीहरूको सहयोगमा खोजी, उद्धार तथा राहत कार्य सञ्चालन गर्न [[नेपाली सेना]], [[सशस्त्र प्रहरी बल, नेपाल|सशस्त्र प्रहरी बल]] र [[नेपाल प्रहरी]] परिचालन गर्‍यो।<ref name="Onlinekhabar"/><ref>{{Cite web |title=Rasuwa flashflood: NA teams, two choppers deployed for search, rescue |url=https://risingnepaldaily.com/news/85520 |access-date=26 August 2026 |website=The Rising Nepal |date=26 August 2026 }}</ref> उद्धार प्रयासमा सहयोग गर्न २१,४६५ भन्दा बढी सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको थियो, जसमा सेनाका ९,२८७, प्रहरीका ७,९१२ र एपीएफका ४,२०३ जना थिए।<ref name="kpost1355">{{Cite web |date=2026-09-05 |title=Nepal flood death toll rises to 1,355, nearly 5,000 unaccounted for |access-date=2026-09-05 |website=The Kathmandu Post |url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/07/nepal-flood-death-toll-rises-to-1-355-nearly-5-000-unaccounted-for |archive-date=7 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260907102102/https://kathmandupost.com/national/2026/09/07/nepal-flood-death-toll-rises-to-1-355-nearly-5-000-unaccounted-for |url-status=live }}</ref> [[विदुर]] सेनाको खोजी तथा उद्धार कार्यका लागि मुख्य [[Staging ground|स्टेजिङ]] [[Staging ground|मैदान]]को रूपमा प्रयोग भएको थियो।<ref>{{Cite web |last=BC |first=Ganga |date=September 1, 2026 |title=Floods-hit local units seek urgent supplies, power and infrastructure repairs |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/31/floods-hit-local-units-seek-urgent-supplies-power-and-infrastructure-repairs |access-date=2026-09-01 |website=The Kathmandu Post |language=English |archive-date=1 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260901153455/https://kathmandupost.com/national/2026/08/31/floods-hit-local-units-seek-urgent-supplies-power-and-infrastructure-repairs |url-status=live }}</ref> [[Council of Ministers of Nepal|मन्त्रिपरिषद्ले]] विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन ऐन, २०७४ (२०१७) अन्तर्गत उक्त क्षेत्रलाई तीन महिनाका लागि विपद्प्रभावित क्षेत्र घोषणा गर्‍यो।<ref name="The Himalayan Times-2026b"/><ref>{{Cite web |title=Disaster Risk Reduction and Management Act, 2074 (2017) |url=https://leap.unep.org/en/countries/np/national-legislation/disaster-risk-reduction-and-management-act-2074-2017 |access-date=27 August 2026 |website=UNEP Law and Environment Assistance Platform |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827204158/https://leap.unep.org/en/countries/np/national-legislation/disaster-risk-reduction-and-management-act-2074-2017 |archive-date=27 August 2026 }}</ref> सरकारले घाइतेहरूका लागि निःशुल्क उपचार र ज्यान गुमाएका व्यक्तिका परिवारलाई आर्थिक सहायता पनि प्रदान गर्‍यो।<ref name=":27">{{Cite web |date=26 August 2026 |title=Government orders free treatment, emergency aid for Rasuwa flood victims |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/government-orders-free-treatment-emergency-aid-for-rasuwa-flood-victims |access-date=27 August 2026 |website=The Kathmandu Post |language=en |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827021233/https://kathmandupost.com/national/2026/08/26/government-orders-free-treatment-emergency-aid-for-rasuwa-flood-victims |url-status=live }}</ref><ref name="The Himalayan Times-2026b" /> २७ अगस्टमा प्रधानमन्त्री [[Balen Shah]] क्षतिको अवस्था अनुगमन गर्न नुवाकोट जिल्ला पुगे।<ref>{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Balendra Shah heads to flood-hit Nuwakot to assess damage |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/27/balendra-shah-heads-to-flood-hit-nuwakot-for-on-site-assessment |access-date=27 August 2026 |website=The Kathmandu Post |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827135512/https://kathmandupost.com/national/2026/08/27/balendra-shah-heads-to-flood-hit-nuwakot-for-on-site-assessment |url-status=live }}</ref> सरकारले प्रधानमन्त्री प्राकृतिक विपद् राहत कोष स्थापना गर्‍यो, जसमा ११ सेप्टेम्बरसम्म विभिन्न खातामा {{Currency|9.68 billion|NPR|passthrough=yes}} भन्दा बढी र {{Currency|23.28 million|USD|passthrough=yes}} संकलन भई कुल {{Currency|13.23 billion|NPR|passthrough=yes}} ({{Currency|86.69 million|USD|passthrough=yes}}) पुगेको थियो।<ref>{{Cite web |date=11 September 2026 |title=Disaster Relief Fund records Rs 13.23 billion in deposits |url=https://english.khabarhub.com/2026/11/567454/ |access-date=2026-09-11 |website=Khabarhub |language=en}}</ref> शाह र उनका मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरूले पनि कोषमा एक महिनाको तलब दान गर्ने प्रतिबद्धता जनाए।<ref>{{cite news |title=Cabinet members to donate a month's salary to disaster relief fund |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/28/cabinet-members-to-donate-a-month-s-salary-to-disaster-relief-fund |work=The Kathmandu Post |date=28 August 2026 |access-date=28 August 2026 |archive-date=28 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260828103849/https://kathmandupost.com/national/2026/08/28/cabinet-members-to-donate-a-month-s-salary-to-disaster-relief-fund |url-status=live }}</ref> सरकारले आफ्नो विपद् व्यवस्थापन कोषबाट प्रभावित पाँच जिल्लाका १५ स्थानीय तहलाई {{Currency|675 million|NPR|passthrough=yes|linked=no}} पनि उपलब्ध गरायो।<ref>{{cite news |title=Government releases Rs675 million to 15 local units hit by Bhotekoshi flood |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/30/government-releases-rs675-million-to-15-local-units-hit-by-bhotekoshi-flood |work=The Kathmandu Post |date=31 August 2026 |access-date=31 August 2026 |archive-date=30 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830233056/https://kathmandupost.com/national/2026/08/30/government-releases-rs675-million-to-15-local-units-hit-by-bhotekoshi-flood |url-status=live }}</ref> बाढीका कारण विस्थापित वा अनाथ भएका बालबालिकालाई माध्यमिक तहसम्म निःशुल्क शिक्षा उपलब्ध गराउन सरकारले छात्रवृत्ति बैंक स्थापना गर्ने योजना घोषणा गर्‍यो।<ref name="scholarship">{{cite news |title=Nepal announces 'scholarship bank' for children orphaned or displaced by floods|url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/10/nepal-announces-scholarship-bank-for-children-orphaned-or-displaced-by-floods |work=The Kathmandu Post |date=10 September 2026 |access-date=10 September 2026 }}</ref> सरकारले घरहरू क्षतिग्रस्त भएका परिवारलाई प्रतिमहिना {{Currency|15,000|NPR|linked=no}} उपलब्ध गराउने घोषणा गर्‍यो।<ref>{{Cite web |last=Satyal |first=Manoj |date=2026-09-11 |title=Government to provide Rs 15,000 monthly relief to families affected by Bhotekoshi flood |url=https://en.setopati.com/social/167150/ |access-date=2026-09-11 |website=Setopati}}</ref> नेपाली अधिकारीहरूका अनुसार १२ सेप्टेम्बरसम्म १३,७२८ भन्दा बढी मानिसको उद्धार गरिएको थियो।<ref name="kpost1386" /> प्रारम्भिक उद्धार प्रयासहरू भारी वर्षा<ref>{{cite news |title=Nepali Army rescues 2,697 people from flood-hit Rasuwa |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/30/nepali-army-rescues-2-697-people-from-flood-hit-rasuwa |work=The Kathmandu Post |date=30 August 2026 |access-date=31 August 2026 |archive-date=31 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831041212/https://kathmandupost.com/national/2026/08/30/nepali-army-rescues-2-697-people-from-flood-hit-rasuwa |url-status=live }}</ref> र नेपाल प्रहरीसँग हवाई साधनको अभावका कारण प्रभावित भएका थिए।<ref>{{cite news |title=Nepal flood rescuers battle treacherous terrain and shortages to find the missing |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/29/nepal-flood-rescuers-battle-treacherous-terrain-and-shortages-to-find-the-missing |work=The Kathmandu Post |date=30 August 2026 |access-date=31 August 2026 |archive-date=30 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830230907/https://kathmandupost.com/national/2026/08/29/nepal-flood-rescuers-battle-treacherous-terrain-and-shortages-to-find-the-missing |url-status=live }}</ref> ९ सेप्टेम्बरसम्म उद्धार तथा राहत कार्यका क्रममा १,३४८ उडान सञ्चालन गरिएका थिए।<ref name=":23">{{Cite web |date=September 9, 2026 |title=Flood Death Toll Reaches 1,369, Thousands Still Missing |url=http://english.ratopati.com/story/78538/rasuwa-flood-update-death-toll-reaches-1369-13000-rescued |access-date=2026-09-09 |website=Ratopati}}</ref> प्रभावित क्षेत्रका अस्पताल तथा शवगृहहरू पूर्ण क्षमतामा पुगेपछि घाइते बाँचेकाहरू र शवहरू [[Bhairahawa|भैरहवा]], [[Bharatpur, Nepal|भरतपुर]], [[Butwal|बुटवल]], [[Gorkha Municipality|गोरखा]], [[Kathmandu|काठमाडौं]], [[Nawalparasi District|नवलपरासी]], [[Palpa District|पाल्पा]] र [[Pokhara|पोखरा]] लगायत अन्य स्थानमा सारिएका थिए।<ref name=":3" /> ९ सेप्टेम्बरसम्म कम्तीमा १,३६७ शव फेला परेका थिए।<ref name=":24">{{Cite web |last1=Pokharel |first1=Gaurav |last2=Pariyar |first2=Deepak |last3=Kumar Paudel |first3=Ramesh |date=September 9, 2026 |title=Two weeks on, families wait for DNA answers |url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/09/two-weeks-on-families-wait-for-dna-answers |access-date=2026-09-09 |website=The Kathmandu Post |language=English}}</ref> चिस्यान भण्डारणको अभावका कारण पहिचान हुन नसकेका धेरै शवहरू पहिचान नहुँदासम्म अस्थायी रूपमा गाडिएका थिए,<ref name=":26">{{Cite web |last=Chaulagain |first=Pusparaj |date=2026-08-29 |title=Why is the govt temporarily burying unidentified bodies recovered from Rasuwa floods? |url=https://english.onlinekhabar.com/govt-temporary-burying-bodies.html |access-date=2026-08-29 |website=OnlineKhabar |language=en-GB |archive-date=29 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260829192930/https://english.onlinekhabar.com/govt-temporary-burying-bodies.html |url-status=live }}</ref> शव पहिचानका लागि [[DNA testing|डीएनए परीक्षण]] र तस्बिरहरू प्रयोग गरिएका थिए।<ref>{{Cite web |date=31 August 2026 |title=DNA testing begins to identify bodies recovered from Bhotekoshi flood |url=https://english.khabarhub.com/2026/31/565897/ |access-date=2026-08-31 |website=Khabarhub |language=en |archive-date=1 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260901114124/https://english.khabarhub.com/2026/31/565897/ |url-status=live }}</ref><ref name=":9">{{Cite web |last1=Kafle |first1=Shristi |last2=Hussain |first2=Aijaz |date=2026-08-30 |title=In one Nepal district, flood catastrophe is measured in bodies and burial trenches |url=https://apnews.com/article/nepal-china-tibet-chitwan-flood-bodies-bhotekoshi-river-ad4f11f22f7e8e80e17d7557c396e966 |access-date=2026-09-02 |website=AP News |language=en |archive-date=2 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260902090636/https://apnews.com/article/nepal-china-tibet-chitwan-flood-bodies-bhotekoshi-river-ad4f11f22f7e8e80e17d7557c396e966 |url-status=live }}</ref> बेपत्ता व्यक्तिहरूको खोजी गर्न मानिसहरूले खोज्न सकून् भनेर शवका तस्बिरहरू सार्वजनिक अनलाइन डाटाबेसमा अपलोड गरिएका थिए।<ref>{{Cite news |last=Wong |first=Kat |date=2026-09-09 |title=An ocean away from Nepal, Sonia spends her spare time piecing together clues about missing flood victims: 'I wanted to be useful' |url=https://www.theguardian.com/world/2026/sep/10/nepal-flood-victims-identification-volunteers-facebook-groups-ntwnfb |access-date=2026-09-09 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ९ सेप्टेम्बरसम्म १०२ शवको पहिचान भइसकेको थियो।<ref name=":24" /> ७ सेप्टेम्बरसम्म १,०४४ शव गाडिएका र १,१८१ शवको डीएनए नमुना संकलन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |date=2026-09-07 |title=Nepal observes national mourning for Bhotekoshi flood victims |url=https://en.setopati.com/social/167115/ |access-date=2026-09-07 |website=Setopati |archive-date=7 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260907195727/https://en.setopati.com/social/167115 |url-status=live }}</ref> केही पीडितका परिवारजनले यस अभ्यासको आलोचना गर्दै यसले [[Hindu funeral|हिन्दु अन्त्येष्टि]] संस्कारलाई बेवास्ता गरेको बताएका थिए।<ref name=":9" /> मृतक आफन्तको शव फेला पार्न नसकेका केही परिवारहरूले अन्त्येष्टि संस्कारमा [[kusha grass|कुश घाँस]]बाट बनाइएका पुत्लाहरू प्रयोग गरे।<ref name="kusha">{{cite news |title=Nepal flood survivors lack space even to mourn their dead |url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/03/nepal-flood-survivors-lack-space-even-to-mourn-their-dead |work=The Kathmandu Post |date=3 September 2026 |access-date=3 September 2026 |archive-date=3 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260903023124/https://kathmandupost.com/national/2026/09/03/nepal-flood-survivors-lack-space-even-to-mourn-their-dead |url-status=live }}</ref> नुवाकोट, रसुवा र धादिङमा प्रभावित मानिसहरूलाई अस्थायी रूपमा राख्न ३७ वटा होल्डिङ सेन्टर स्थापना गरिएका थिए।<ref name=":23" /> [[Trishuli Bazar|त्रिशूली बजार]]का बासिन्दाहरूले घरमा लुटपाट भएको जानकारी दिँदै त्यहाँ धेरै थोरै प्रहरी अधिकारी उपस्थित रहेको बताएका थिए।<ref>{{cite news |title=Flood survivors face a second crisis as medicines, water run short |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/29/flood-survivors-face-a-second-crisis-as-medicines-water-run-short |work=The Kathmandu Post |date=29 August 2026 |access-date=29 August 2026 }}</ref> [[Rajendra Dawadi]], [[Nuwakot District|नुवाकोट जिल्ला]]स्थित त्रिभुवन त्रिशूली माध्यमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापकले आकस्मिक बाढी विद्यालयमा पुग्नुभन्दा दस मिनेटअघि करिब ९०० बालबालिकालाई सुरक्षित स्थानमा सारे। उनले विभिन्न स्रोतबाट चारवटा चेतावनी प्राप्त गरेका थिए, जसमा विद्यालयको सिधै माथिल्लो भागमा पर्ने [[Betrawati|बेत्रावती]] सहरबाट आएको चेतावनी पनि समावेश थियो।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/30/headteacher-saves-children-flash-flood-nepal|title=Headteacher saves 900 children from deadly flash flood in Nepal|first=Harry|last=Cockburn|date=30 August 2026|work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5ymvdm5520o|title=Head teacher evacuated 900 children minutes before Nepal floods hit|date=30 August 2026|work=BBC News|archive-date=30 August 2026|access-date=30 August 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260830205749/https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5ymvdm5520o|url-status=live}}</ref> बाढीपछि नेपाल [[Department of Roads (Nepal)|सडक विभाग]]ले भत्किएका पुलहरू प्रतिस्थापन गर्न [[bailey bridge|बेली पुल]]हरू जडान गर्न सुरु गर्‍यो।<ref name="BBC News नेपाली-2026a" /> नेपाली सेनाले २७ अगस्टसम्म रसुवामा आठ टन राहत सामग्री पुर्‍याएको थियो।<ref>{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Eight tonnes of relief supplies sent to Rasuwa flood-hit areas |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/eight-tonnes-of-relief-supplies-sent-to-rasuwa-flood-hit-areas |access-date=27 August 2026 |website=The Himalayan Times |language=en |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827181906/https://thehimalayantimes.com/nepal/eight-tonnes-of-relief-supplies-sent-to-rasuwa-flood-hit-areas |url-status=live }}</ref> सरकारले रसुवा र नुवाकोटमा १५० भन्दा बढी [[mental health professional|मानसिक स्वास्थ्य पेशेवर]] परिचालन गर्नुका साथै २४/७ मानसिक स्वास्थ्य [[helpline|हेल्पलाइन]] सञ्चालन गर्‍यो।<ref name=":23" /><ref>{{Cite web |last1=Chand |first1=Aarya |last2=Nepal |first2=Jony |date=September 1, 2026 |title=In Nepal's flood zone, the second disaster is psychological |url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/01/in-nepal-s-flood-zone-the-second-disaster-is-psychological |access-date=2026-09-01 |website=The Kathmandu Post |language= |archive-date=1 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260901144304/https://kathmandupost.com/national/2026/09/01/in-nepal-s-flood-zone-the-second-disaster-is-psychological |url-status=live }}</ref> ३ सेप्टेम्बरसम्म १,२३९ भन्दा बढी मानिसले [[psychological first aid|मनोवैज्ञानिक प्राथमिक सहायता]], परामर्श र मानसिक स्वास्थ्य सेवाहरू प्राप्त गरेका थिए।<ref name=":22">{{Cite web |last=दाहाल |first=विनिता |date=2026-09-03 |title=भोटेकोशी-त्रिशूली बाढीको विपद् भोगेकाहरूलाई भन्नुपर्ने र भन्न नहुने कुराहरू |script-title=ne:विपद्का बेला मनोसामाजिक र मानसिक स्वास्थ्यबारे थाहा पाउनुपर्ने कुरा |trans-title=What to Know About Psychosocial and Mental Health During Disasters |url=https://www.bbc.com/nepali/articles/clyj2880e4yo |access-date=2026-09-08 |website=BBC News नेपाली |language=ne |archive-date=8 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260908225910/https://www.bbc.com/nepali/articles/clyj2880e4yo |url-status=live }}</ref> रसुवा, नुवाकोट र धादिङमा उपचार खोज्ने मानिसका लागि स्वास्थ्य बीमा सहभुक्तानी र परिचयसम्बन्धी आवश्यकताहरूको कार्यान्वयन तीन महिनाका लागि स्थगित गर्ने सरकारले घोषणा गर्‍यो।<ref>{{cite news |title=Nepal waives health insurance fees in flood-hit districts|url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/09/nepal-waives-health-insurance-fees-in-flood-hit-districts |work=The Kathmandu Post |date=9 September 2026 |access-date=9 September 2026 }}</ref> घरधुरीहरूलाई विद्युत् उपलब्ध गराउने प्रयासस्वरूप रसुवामा ५०० वटा पोर्टेबल सौर्य प्रणाली पनि पठाइए,<ref name="solar">{{cite news |title=Nepal Prime Minister: Bhotekoshi flood was one of region's largest disasters |url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/01/nepal-prime-minister-bhote-koshi-flood-was-one-of-region-s-largest-disasters |work=The Kathmandu Post |date=1 September 2026 |access-date=2 September 2026 |archive-date=2 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260902044520/https://kathmandupost.com/national/2026/09/01/nepal-prime-minister-bhote-koshi-flood-was-one-of-region-s-largest-disasters |url-status=live }}</ref> र राहत कार्यमा संलग्न विमानहरूलाई इन्धन उपलब्ध गराउन त्रिशूलीमा इन्धन ट्याङ्कर परिचालन गरियो।<ref>{{cite news |title=In Nepal's flood zone, pilots are flying by their "own discipline" |url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/03/in-nepal-s-flood-zone-pilots-are-flying-by-their-own-discipline |work=The Kathmandu Post |date=3 September 2026 |access-date=3 September 2026 |archive-date=3 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260903080538/https://kathmandupost.com/national/2026/09/03/in-nepal-s-flood-zone-pilots-are-flying-by-their-own-discipline |url-status=live }}</ref> ९ सेप्टेम्बरसम्म [[Unmanned aerial vehicle|ड्रोन]]मार्फत गाउँहरूमा १,५९१ किलोग्राम खाद्य सामग्री पुर्‍याइएको थियो।<ref name=":29">{{Cite web |last=Hsu |first=Jeremy |date=2026-09-10 |title=China's drone supremacy shows in airlifting bodies and food after Nepal flood disaster |url=https://arstechnica.com/gadgets/2026/09/drones-deliver-food-and-remove-bodies-after-nepals-flood-disaster/ |access-date=2026-09-11 |website=Ars Technica |language=en}}</ref> [[Ministry of Foreign Affairs (Nepal)|परराष्ट्र मन्त्रालय]]ले सुरुमा राहत कार्यमा सहयोग गर्न आफ्ना खोज तथा उद्धार टोलीहरू पठाउने केही देशका प्रस्ताव अस्वीकार गर्‍यो। निर्णयका मुख्य कारणका रूपमा [[2015 Nepal Earthquake|२०१५ को भूकम्प]]पछिको संयुक्त उद्धार प्रयासमा भएको अव्यवस्था र कमजोर समन्वयलाई उल्लेख गरिएको थियो।<ref>{{cite news |last=Giri |first=Anil |title=Nepal declines foreign rescue teams, says its own security agencies can handle operation |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/27/nepal-declines-foreign-rescue-teams-says-its-own-security-agencies-can-handle-operation |work=The Kathmandu Post |date=27 August 2026 |access-date=27 August 2026 |archive-date=27 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827175138/https://kathmandupost.com/national/2026/08/27/nepal-declines-foreign-rescue-teams-says-its-own-security-agencies-can-handle-operation |url-status=live }}</ref><ref name="NPRhesitance"/> यद्यपि, नेपाली सरकारले सुरुङ उद्धार, डीएनए परीक्षण र फोरेन्सिक परीक्षणमा सहयोग गर्न भारत, चीन, अस्ट्रेलिया र दक्षिण कोरियाका विज्ञहरूलाई प्रवेश अनुमति दियो।<ref>{{cite news |title=Nepal agrees to foreign help for flood rescue |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/28/diplomatic-pressure-pushes-nepal-to-seek-foreign-rescue-expertise |work=The Kathmandu Post |date=29 August 2026 |access-date=29 August 2026 |archive-date=28 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260828215501/https://kathmandupost.com/national/2026/08/28/diplomatic-pressure-pushes-nepal-to-seek-foreign-rescue-expertise |url-status=live }}</ref> ३१ अगस्टको बिहान [[Upper Trishuli 3A Hydropower Station|अपर त्रिशूली ३ए जलविद्युत् केन्द्र]]को एउटा सुरुङमा ९३३ बेपत्ता कामदारको अवस्थिति पत्ता लगाउने प्रयासमा नियन्त्रित विस्फोट गराइएको थियो। त्यसपछि नेपाली सेनाले दुई वटा एक्स्काभेटर प्रयोग गरी करिब {{cvt|10|m}} गहिरो खाल्डो खनेर सुरुङभित्रको पानी, हिलो र भग्नावशेष हटाउन थालेको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cwrk34rzx3z2t|title=Nepal live updates: Controlled explosion at Nepali hydropower tunnel as rescuers look for 900 missing workers|first1=Imogen|last1=James|date=31 August 2026|website=BBC News|access-date=31 August 2026|archive-date=31 August 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260831142646/https://www.bbc.co.uk/news/live/cwrk34rzx3z2t|url-status=live}}</ref> ४ सेप्टेम्बरमा दुई जीवित व्यक्तिको सुरुङबाट उद्धार गरिएको थियो,<ref>{{cite news |title=How two Nepal hydropower workers survived nine days trapped underground |url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/04/how-two-nepal-hydropower-workers-survived-nine-days-trapped-underground |work=The Kathmandu Post |date=4 September 2026 |access-date=4 September 2026 |archive-date=4 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260904105352/https://kathmandupost.com/national/2026/09/04/how-two-nepal-hydropower-workers-survived-nine-days-trapped-underground |url-status=live }}</ref> भने अर्को दिन एक चिनियाँ नागरिकको सुरुङबाट उद्धार गरिएको थियो।<ref name=":30" /> उद्धारकर्ताहरूले जलविद्युत् सुरुङभित्र खोजी गर्न ड्रोन परिचालन गरे।<ref name=":29" /> [[Pulchowk Campus|पुल्चोक क्याम्पस]]का कर्मचारी र विद्यार्थीहरूले सुरुङबाट भग्नावशेष हटाउन स्वचालित मेसिन विकास गरे।<ref>{{Cite web |last=Bagale |first=Sanjib |date=Sep 11, 2026 |title=Pulchowk Campus builds machine overnight to remove mud from Chilime tunnel |url=https://en.setopati.com/social/167155/ |access-date=2026-09-11 |website=Setopati}}</ref> यसैबीच, ५ सेप्टेम्बरमा बेत्रावतीमा पुरिएको घरबाट एक महिलाको उद्धार गरिएको थियो।<ref name=":30">{{cite news |title=Two people rescued alive on 11th day after floods |url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/05/two-people-rescued-alive-on-11th-day-after-floods |work=The Kathmandu Post |date=5 September 2026 |access-date=5 September 2026 |archive-date=5 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260905110844/https://kathmandupost.com/national/2026/09/05/two-people-rescued-alive-on-11th-day-after-floods |url-status=live }}</ref> ४ सेप्टेम्बरसम्म [[Nepal Telecom|नेपाल टेलिकम]]ले प्रभावित भएका आफ्ना १२० मध्ये ११६ [[cellular towers|सेलुलर टावर]] पुनः सञ्चालनमा आएको जानकारी दिएको थियो र [[Ncell]]ले प्रभावित भएका ७८ मध्ये ७५ सेलुलर टावर पुनः सञ्चालनमा आएको जनाएको थियो।<ref name="kpost1287" /> ९ सेप्टेम्बरसम्म रसुवामा ८३% र नुवाकोटमा ९५% विद्युत् सेवा पुनः सञ्चालनमा आएको थियो।<ref>{{Cite web |last=Dulal |first=Durga |date=September 9, 2026 |title=Nepal restores power, rebuilds links in flood-hit Rasuwa and Nuwakot |url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/09/nepal-restores-power-rebuilds-links-in-flood-hit-rasuwa-and-nuwakot |access-date=2026-09-09 |website=The Kathmandu Post |language=English}}</ref> ७ सेप्टेम्बरमा नेपालमा विपद्का पीडितहरूको सम्झनामा राष्ट्रिय शोक दिवस मनाइएको थियो।<ref>{{Cite news |title=Nepal observes national day of mourning for victims of flash flood disaster |date=2026-09-07 |url=https://www.bbc.com/news/articles/c2kw1qek7gdo |access-date=2026-09-07 |work=[[BBC]] |archive-date=7 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260907141300/https://www.bbc.com/news/articles/c2kw1qek7gdo |url-status=live }}</ref> === चीन === [[General Secretary of the Chinese Communist Party|सीसीपी]]का महासचिव [[Xi Jinping|सी जिनपिङ]]ले बेपत्ता मानिसहरूको खोजी जारी राख्न तथा विपद् निगरानी र चेतावनी प्रणाली सुधार गर्न आह्वान गरे।<ref name="Xinhua">{{Cite web |url=https://www.news.cn/politics/leaders/20260826/e73cdedcfa6e4384b15cebedc9a13378/c.html |website=[[Xinhua News Agency]] |date=26 August 2026 |access-date=26 August 2026 |language=zh-cn |trans-title=Xi Jinping Issues Important Instructions Regarding the Mudslide Disaster in Jilong County, Shigatse City, Tibet |script-title=zh:习近平对西藏日喀则市吉隆县遭受泥石流灾害作出重要指示 |archive-date=26 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260826225255/https://www.news.cn/politics/leaders/20260826/e73cdedcfa6e4384b15cebedc9a13378/c.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |date=26 August 2026 |title=Hundreds missing and many feared dead after massive flash flood hits Nepal-China border |url=https://edition.cnn.com/2026/08/26/asia/nepal-flooding-flood-intl |website=CNN |access-date=26 August 2026 }}</ref> तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रमा करिब ८०० आपत्कालीन उद्धारकर्मी र १५० सवारीसाधनसँगै खोजी गर्ने कुकुर र स्पिडबोटहरू परिचालन गरिए।<ref>{{Cite web |date=26 August 2026 |title=Search for missing after Nepal-Tibet floods kill 165 |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260826-nepal-floods-at-china-border-kill-8-cause-major-casualties-in-tibet |access-date=27 August 2026 |website=France 24 |language=en }}</ref> [[People's Armed Police|जनसशस्त्र प्रहरी]],<ref>{{Cite web |date=29 August 2026 |title=China Focus: Rescue operations continue as death toll from mudslide rises |url=https://english.news.cn/20260829/87cc416274894831838af714fc195ef9/c.html |access-date=29 August 2026 |website=Xinhua |language=en |archive-date=28 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260828224952/https://english.news.cn/20260829/87cc416274894831838af714fc195ef9/c.html |url-status=live }}</ref> [[People's Liberation Army|जनमुक्ति सेना]] र छिमेकी [[Sichuan|सिचुआन प्रान्त]]का उद्धार टोलीहरू उद्धार कार्यमा सहयोग गर्न परिचालन गरिए।<ref>{{Cite web |date=26 August 2026 |title=PLA sends group to coordinate rescue efforts in mudslide-hit county in SW China's Xizang |url=https://english.news.cn/20260827/b78659433f3641859ce74e65efd59910/c.html |access-date=27 August 2026 |website=Xinhua |language=en }}</ref><ref name="Ormiston-2026">{{Cite web |last=Ormiston |first=Simon |date=28 August 2026 |title=At least 579 dead and 1,924 missing after Nepal-Tibet floods |url=https://www.euronews.com/2026/08/28/nepal-races-to-rescue-100-workers-trapped-in-a-tunnel-as-china-halts-tibet-operation |access-date=28 August 2026 |website=Euronews |language=en |archive-date=28 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260828084230/https://www.euronews.com/2026/08/28/nepal-races-to-rescue-100-workers-trapped-in-a-tunnel-as-china-halts-tibet-operation |url-status=live }}</ref> [[National Fire and Rescue Administration|राष्ट्रिय अग्नि तथा उद्धार प्रशासन]]ले पनि ६८१ कर्मचारी र १३ वटा उद्धार कुकुर पठायो भने [[Ministry of Emergency Management|आपत्कालीन व्यवस्थापन मन्त्रालय]]ले ६० कर्मचारी पठायो।<ref>{{Cite web |date=29 August 2026 |title=Rescuers push deeper into mudslide-hit areas at Xizang border port: emergency management official |url=https://english.news.cn/20260829/d711170c885442e7b50c7513afb17467/c.html |access-date=29 August 2026 |website=Xinhua |language=en |archive-date=29 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260829093554/https://english.news.cn/20260829/d711170c885442e7b50c7513afb17467/c.html |url-status=live }}</ref> ग्यिरोङ बन्दरगाहमा दुई जनाको उद्धार गरियो। करिब {{cvt|3|km}} माथिल्लो भागमा जम्मा भएको भग्नावशेषका कारण घटनास्थलमा पहुँच गर्न कठिनाइ भएको थियो।<ref>{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Rescuers arrive at mudslide-hit border port in SW China's Xizang |url=https://english.news.cn/20260827/a8eb0a7aedb34d9181793f5fbc01397a/c.html |access-date=27 August 2026 |website=Xinhua |language=en }}</ref> चिनियाँ [[state media|राज्य सञ्चारमाध्यम]]ले तिब्बतको उक्त क्षेत्रबाट ४९९ स्थानीय बासिन्दा र ५५५ पर्यटकलाई उद्धार गरी सुरक्षित स्थानमा सारिएको जनाएको थियो।<ref name="Ormiston-2026" /> प्रधानमन्त्री [[Li Qiang|ली छ्याङ]] २६ अगस्टमा ग्यिरोङ पुगे।<ref name="Xinhua2">{{Cite web |url=https://www.news.cn/20260827/6d1c5add2ee147dd88bf3ef3bd7b01ea/c.html |website=[[Xinhua News Agency]] |date=27 August 2026 |access-date=27 August 2026 |language=zh-cn |trans-title=Entrusted by General Secretary Xi Jinping, Li Qiang arrived in Gyirong, Tibet, to guide the disaster relief work |script-title=zh:受习近平总书记委托，李强抵达西藏吉隆指导抢险救灾工作 }}</ref><ref name="168 dead" /> [[China Meteorological Administration|चीन मौसम विज्ञान प्रशासन]]ले ग्यिरोङ बन्दरगाहमा पोर्टेबल स्वचालित मौसम स्टेशनहरू स्थापना गर्‍यो।<ref>{{Cite web |date=29 August 2026 |title=Weather monitoring, early warning stepped up for rescue at mudslide-hit Xizang port |url=https://english.news.cn/20260829/df478ee2739646429a15b3cbb8e2240f/c.html |access-date=29 August 2026 |website=Xinhua |language=en |archive-date=29 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260829124016/https://english.news.cn/20260829/df478ee2739646429a15b3cbb8e2240f/c.html |url-status=live }}</ref> अवरुद्ध सञ्चार पूर्वाधार पुनःस्थापना गर्न ग्यिरोङ काउन्टीमा [[4G]]/[[5G]] बेस स्टेसन स्थापना गरियो।<ref>{{Cite web |date=31 August 2026 |title=China sets up new 4G/5G base station near Kerung port |url=https://english.khabarhub.com/2026/31/565906/ |access-date=2026-08-31 |website=Khabarhub |language=en |archive-date=31 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831190547/https://english.khabarhub.com/2026/31/565906/ |url-status=live }}</ref> [[China National Space Administration|चीन राष्ट्रिय अन्तरिक्ष प्रशासन]]ले प्रभावित क्षेत्रमा आपत्कालीन तस्बिर खिच्न उपग्रह स्रोतहरू समन्वय र परिचालन गरेको जनाएको थियो।<ref>{{Cite web |date=29 August 2026 |title=China Deploys National Data Centers for Disaster Relief in Nepal-China Border Region |url=http://english.ratopati.com/story/76950/china-to-provide-emergency-services-for-rescue-through-national-data-centers-in-chirong-region |access-date=2026-08-29 |website=Ratopati |lang=ne|archive-date=29 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260829183623/https://english.ratopati.com/story/76950/china-to-provide-emergency-services-for-rescue-through-national-data-centers-in-chirong-region |url-status=live }}</ref> उद्धार सञ्चालक चाइना एनेङले सडक मर्मत गर्न १५८ कर्मचारी र ३३ [[heavy equipment|भारी उपकरण]] परिचालन गर्‍यो।<ref name=":7" /> सामान्य नदीको बहावभन्दा छ गुणासम्म तीव्र गतिमा नदी बगेका कारण सडक मर्मत प्रयासमा अवरोध आएको थियो।<ref name=":7" /> ग्यिरोङ बन्दरगाह जोड्ने अस्थायी सडक २ सेप्टेम्बरसम्म निर्माण सम्पन्न गरिएको थियो।<ref name=":11">{{Cite web |last1=Kafle |first1=Shristi |last2=Saaliq |first2=Sheikh |date=2026-09-02 |title=Symbolic funerals held in Nepal for those feared lost as some missing tourists make contact |url=https://apnews.com/article/nepal-china-flash-floods-4dadbf49cf21d37af218e0df3c2b2622 |access-date=2026-09-02 |website=AP News |language=en |archive-date=2 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260902195802/https://apnews.com/article/nepal-china-flash-floods-4dadbf49cf21d37af218e0df3c2b2622 |url-status=live }}</ref> चिनियाँ अधिकारीहरूले चीनमा अलपत्र परेका कम्तीमा ११४ नेपालीलाई तातोपानी नाका हुँदै स्वदेश फर्काउने व्यवस्था गरे,<ref>{{Cite web |title=114 Nepalis stranded in China return through Tatopani border |url=https://kathmandupost.com/province-no-3/2026/09/03/114-nepalis-stranded-in-china-return-through-tatopani-border |access-date=2026-09-03 |website=Kathmandu Post |archive-date=3 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260903134811/https://kathmandupost.com/province-no-3/2026/09/03/114-nepalis-stranded-in-china-return-through-tatopani-border |url-status=live }}</ref> भने अन्य ५७६ जनालाई कोदारी नाका हुँदै स्वदेश फर्काइयो।<ref>{{Cite web |title=576 Nepalis stranded in China after Bhotekoshi floods repatriated |url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/07/576-nepalis-stranded-in-china-after-bhotekoshi-floods-repatriated |access-date=2026-09-07 |website=Kathmandu Post |archive-date=7 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260907154505/https://kathmandupost.com/national/2026/09/07/576-nepalis-stranded-in-china-after-bhotekoshi-floods-repatriated |url-status=live }}</ref> ३० अगस्टको बिहान चीन सरकारले दुई [[Xi'an Y-20|शीआन वाई-२०]] ढुवानी विमानमार्फत काठमाडौंमा ५० टन आपत्कालीन राहत सामग्री पठायो। चिनियाँ राजदूत झाङ माओमिङले ती सामग्री नेपाली विज्ञानमन्त्री [[Mahabir Pun|महावीर पुन]]लाई हस्तान्तरण गरे।<ref>{{Cite web |title=China sends 50 tonnes of emergency relief supplies to flood-hit Nepal |url=https://kathmandupost.com/national/2026/08/30/china-sends-50-tonnes-of-emergency-relief-supplies-to-flood-hit-nepal |access-date=2026-09-01 |website=Kathmandu Post |lang=en |archive-date=1 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260901154533/https://kathmandupost.com/national/2026/08/30/china-sends-50-tonnes-of-emergency-relief-supplies-to-flood-hit-nepal |url-status=live }}</ref> सोही दिन पछि राजदूत झाङ माओमिङले चीन सरकारबाट नेपाललाई {{Currency|2 million|USD|passthrough=yes|linked=no}} बराबरको आपत्कालीन बाढी राहत सहायता नेपाली अर्थमन्त्री [[Swarnim Wagle|स्वर्णिम वाग्ले]]लाई हस्तान्तरण गरे। उनले [[Red Cross Society of China|चीन रेड क्रस सोसाइटी]]ले योगदान गरेको थप {{Currency|200000|USD|linked=no}} नेपाल प्रधानमन्त्री विपद् राहत कोषमा पनि हस्तान्तरण गरे।<ref name=":5">{{Cite web |date=August 30, 2026 |title=China provides Rs 336 million in cash aid to Nepal's flood victims |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/china-provides-rs-336-million-in-cash-aid-to-nepals-flood-victims-39-96.html |access-date=2026-08-31 |website=Republica |lang=en}}</ref> १ सेप्टेम्बरमा चीनबाट नेपालमा राहत सामग्रीको दोस्रो खेप पठाइयो, जसमा [[Unmanned aerial vehicle|ड्रोन]], डीएनए परीक्षण उपकरण र पानी शुद्धीकरण उपकरण समावेश थिए।<ref>{{Cite web |date=2026-09-01 |title=Second batch of China's relief supplies arrives including drones, DNA experts and testing tools |url=https://risingnepaldaily.com/news/85946 |access-date=2026-09-02 |website=The Rising Nepal |archive-date=2 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260902040435/https://risingnepaldaily.com/news/85946 |url-status=live }}</ref> सरकारले जलविद्युत् केन्द्रका सुरुङहरूमा उद्धार प्रयासमा सहयोग गर्न सुरुङ विज्ञहरूको टोली र नेपालमा फोरेन्सिक विज्ञहरूको टोली पनि परिचालन गर्‍यो,<ref name=":5" /><ref name=":13">{{Cite web |last=अधिकारी |first=नारायण |title=चीन, भारत र कोरियाका उद्धारकले कहाँ–कहाँ, कसरी गरेका छन् काम ? |trans-title=Where and how have rescuers from China, India, and Korea worked? |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/09/2009486/where-and-how-have-rescuers-from-china-india-and-korea-worked |access-date=2026-09-02 |website=Online Khabar |language=ne |archive-date=2 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260902202114/https://www.onlinekhabar.com/2026/09/2009486/where-and-how-have-rescuers-from-china-india-and-korea-worked |url-status=live }}</ref> साथै दुई [[bailey bridge|बेली पुल]] पनि पठाइए।<ref name=":20" /> [[National Climate Center|राष्ट्रिय जलवायु केन्द्र]]ले उद्धार तथा राहत प्रयासलाई सहयोग गर्न नेपाली समकक्षीहरूलाई निरन्तर जलवायु निगरानी र पूर्वानुमानसम्बन्धी सामग्री उपलब्ध गरायो।<ref>{{Cite web |date=10 September 2026 |title=China provides climate forecasts to support Nepal's post-mudslide relief |url=https://english.news.cn/20260910/fa9e26364e9942d38b670fc61d1800f3/c.html |access-date=10 September 2026 |website=Xinhua |language=en }}</ref> सरकारले सहायता सामग्री पुर्‍याउन र शवहरू निकाल्न नेपाललाई चारवटा [[DJI FlyCart]] १०० ड्रोन उपलब्ध गरायो।<ref name=":29" /> ==== सेन्सरशिप र राज्य सञ्चारमाध्यमको कभरेज ==== {{more|Censorship in China|Public opinion guidance}} चीनभित्र विपद्को समाचार कभरेज पूर्ण [[Censorship in China|सेन्सरशिप]]देखि [[Chinese Communist Party|चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी]]को "[[public opinion guidance|जनमत निर्देशन]]" अनुरूपको रिपोर्टिङसम्म फैलिएको थियो।<ref>{{Cite news |last1=Bandurski |first1=David |last2=Chiang |first2=Zack |date=September 8, 2026 |title=Taming News of a Border Tragedy |url=https://lingua-sinica.org/taming-news-of-a-border-tragedy/ |access-date=September 8, 2026 |work=Lingua Sinica |archive-date=9 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260909040510/https://lingua-sinica.org/taming-news-of-a-border-tragedy/ |url-status=live }}</ref> तिब्बतका स्थानीय बासिन्दाले खिचेका विपद्का भिडियो र प्रत्यक्षदर्शीका विवरणहरू [[Internet censorship in China|चीनको इन्टरनेट सेन्सरशिप]]अन्तर्गत [[Chinese social media platforms|चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरू]]मा सेन्सर गरिएका थिए।<ref name="NYTcensor">{{Cite news |last=Kuo |first=Lily |date=2026-08-27 |title=China's Information Control Could Hamper Flood Rescue Efforts in Tibet |url=https://www.nytimes.com/2026/08/27/world/asia/flood-disaster-china-censorship.html |access-date=2026-09-09 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref name="NYTcensor2">{{Cite news |last=Stevenson |first=Alexandra |date=2026-09-01 |title=Punishment and Silence: China Pulls Out the Disaster Playbook in Tibet |url=https://www.nytimes.com/2026/09/01/world/asia/china-tibet-floods-nepal-censorship.html |access-date=2026-09-09 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref name="BBCcensor">{{cite web |last=Bicker |first=Laura |date=28 August 2026 |title=Footage of Tibet floods isn't being shown in China - and we know little about victims there |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2z415w2gpo |work=[[BBC News]] |access-date=28 August 2026 |archive-date=28 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260828225313/https://www.bbc.com/news/articles/cx2z415w2gpo |url-status=live }}</ref> ''The New York Times''ले विदेशी पत्रकारहरू सरकारी निगरानीमा हुने यात्रामार्फत मात्र उक्त क्षेत्रमा प्रवेश गर्न सक्ने र उनीहरूसँग कुरा गरे तिब्बतीहरूले सजायको जोखिम बेहोर्नुपर्ने जनाएको थियो।<ref name=NYTcensor/><ref name="GuardianCensor">{{Cite news |last=Hawkins |first=Amy |date=2026-08-28 |title=Chinese control of information hampers assessment of Tibet flood damage |url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/28/chinese-controls-information-hamper-assessment-tibet-flood-damage |access-date=2026-09-09 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> साना चिनियाँ राज्य सञ्चारमाध्यमहरूले सुरुमा प्रत्यक्षदर्शीहरूसँगका अन्तर्वार्ता प्रकाशित गरे, तर ती सामग्री केही घण्टामै हटाइए।<ref name="ABCcensor" /> [[Ministry of Public Security (China)|सार्वजनिक सुरक्षा मन्त्रालय]]ले विपद्‌सम्बन्धी भ्रामक वा अवरोधकारी पोस्टहरू साझा गरेको आरोपमा कम्तीमा १० जनालाई कारबाही गरिएको जनाएको थियो।<ref name="VincentGuardian">{{Cite news |last=Vincent |first=Danny |date=2026-08-31 |title=China is concealing scale of flood disaster, say Tibet campaigners |url=https://www.theguardian.com/world/2026/aug/31/china-concealing-scale-nepal-flood-disaster-say-tibet-campaigners |access-date=2026-09-09 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077 |quote=Public discussion about the flash floods has been restricted, with security officials in Tibet announcing on Sunday that it had penalised at least 10 people for sharing "false disaster information". There was no further information on the nature of the penalties.}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.channelnewsasia.com/east-asia/nepal-tibet-disaster-china-punish-10-people-fake-news-6351776 |title=China punishes 10 people over Nepal-Tibet disaster 'rumours' amid misinformation crackdown |date=31 August 2026 |work=[[CNA (TV network)|CNA]] |quote=On Monday, the cybersecurity protection bureau under China’s Ministry of Public Security publicised 10 cases as it vowed to crack down on people fabricating “false disaster information” that could mislead members of the public and “disrupt online order”. |access-date=3 September 2026 |archive-date=3 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260903233834/https://www.channelnewsasia.com/east-asia/nepal-tibet-disaster-china-punish-10-people-fake-news-6351776 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20260901-tibetan-activists-accuse-china-of-underreporting-flood-death-toll |title=Tibetan activists accuse China of underreporting flood death toll |date=31 August 2026 |work=[[France 24]] |quote=Chinese authorities penalised 10 people accused of spreading misinformation online, suggesting that the number of missing or dead was vastly more than officially reported figures, according to the Ministry of Public Security. |agency=AFP |access-date=3 September 2026 |archive-date=4 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260904045113/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20260901-tibetan-activists-accuse-china-of-underreporting-flood-death-toll |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2026/08/31/china-penalises-10-people-for-misinformation-over-deadly-mudslide |title=China penalises 10 people for misinformation over deadly mudslide |date=31 August 2026 |work=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |quote=Chinese authorities penalised 10 people accused of spreading misinformation online, suggesting that the number of missing or dead was vastly more than officially reported figures, according to the Ministry of Public Security. |agency=AFP}}</ref> ''[[The Guardian]]''का अनुसार चीनले तिब्बतमा सूचनाको प्रवाह सीमित गरेको छ, जसलाई उसले [[1951 Chinese annexation of Tibet|१९५१ मा विलय]] गरेको थियो र [[Tibetan independence movement|स्वतन्त्रता आन्दोलनका प्रदर्शनहरू]] दबाउँछ। चिनियाँ राज्य सञ्चारमाध्यमहरूले विपद्का बारेमा धेरै प्रसारण गरे र प्रभावित क्षेत्रमा पत्रकारहरू पठाए, यद्यपि रिपोर्टहरू मुख्यतः विनाशको विस्तारभन्दा उद्धार प्रयासमा केन्द्रित थिए।<ref name=GuardianCensor/> पत्रकारहरू तथा सामाजिक सञ्जाल प्रभावशाली व्यक्तिहरूलाई आधिकारिक रूपमा घोषणा गरिएका तथ्याङ्कभन्दा फरक हताहतीको संख्या रिपोर्ट नगर्न चेतावनी दिइएको थियो।<ref name="NYTcensor2" /> चीनमा विपद्को कभरेज पूर्ण रूपमा सेन्सर गरिएको वर्णन गर्ने [[BBC]]को शीर्षकलाई चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरूको आलोचनापछि "भारी रूपमा सेन्सर गरिएको" भन्ने शीर्षकमा परिवर्तन गरिएको थियो।<ref name=":15">{{Cite news |last=Speelman |first=Tabitha |date=2026-08-31 |title=De vloedgolf kwam binnen zeven minuten en vaagde het grote douanegebouw weg. De kans is klein dat er in Tibet nog slachtoffers levend gevonden worden |url=https://www.nrc.nl/nieuws/2026/08/31/ook-aan-de-tibetaanse-kant-van-de-grens-lijkt-er-na-de-vloedgolf-weinig-hoop-op-veel-overlevenden-a4935509 |access-date=2026-09-01 |work=NRC |language=nl-NL |archive-date=2 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260902175834/https://www.nrc.nl/nieuws/2026/08/31/ook-aan-de-tibetaanse-kant-van-de-grens-lijkt-er-na-de-vloedgolf-weinig-hoop-op-veel-overlevenden-a4935509 |url-status=live }}</ref><ref name="BBCcensor" /> धेरै विदेशी पत्रकारहरूले कठिन भूभाग र थप बाढीको जोखिम देखाउँदै चिनियाँ अधिकारीहरूले प्रभावित क्षेत्रमा भ्रमण गर्ने आफ्ना अनुरोध अस्वीकार गरेको बताएका थिए।<ref name=ABCcensor>{{cite web |last=Horn |first=Allyson |date=29 August 2026 |title=Tibet flooding videos surface and then disappear in China |work=[[ABC News (Australia)|ABC News]] |url=https://www.abc.net.au/news/2026-08-29/china-censors-scrubbing-videos-of-tibet-nepal-flood/107090348}}</ref> स्वतन्त्र रिपोर्टिङमा लगाइएको प्रतिबन्धका कारण तिब्बती पक्षमा भएको क्षतिको वास्तविक परिमाण प्रमाणित गर्न कठिन भएको थियो।<ref name=GuardianCensor/><ref name="DibyeshConversation" /> [[International Campaign for Tibet|इन्टरनेसनल क्याम्पेन फर तिब्बत]]ले तिब्बतमा हताहती चीनले रिपोर्ट गरेकोभन्दा बढी रहेको र ३०० वटासम्म घर ध्वस्त भएको जनाएको थियो।<ref name=VincentGuardian/> [[Human Rights Watch|ह्युमन राइट्स वाच]]का एसिया उपनिर्देशकले चिनियाँ राज्य सञ्चारमाध्यमका पत्रकारहरूलाई बाँचेकाहरू वा उनीहरूका परिवारका सदस्यसँग अन्तर्वार्ता नगर्न भनिएको बताएका थिए।<ref name=NYTcensor2/> सेन्सरशिप र हताहती कम रिपोर्ट गरिएको आरोपको जवाफमा [[Guo Jiakun|गुओ जियाकुन]], [[Ministry of Foreign Affairs (China)|चीनको परराष्ट्र मन्त्रालय]]का प्रवक्ताले विपद्लाई "निन्दा अभियान र प्रचार"का लागि प्रयोग गर्न नहुने बताएका थिए।<ref name=VincentGuardian/> ६ सेप्टेम्बरमा चिनियाँ अधिकारीहरूले हिलोले ढाकिएको उद्धार क्षेत्रमा विदेशी पत्रकारहरूको एउटा समूहलाई भ्रमण गराए। फेला परेका शवहरूको पहिचान प्रक्रिया अझै जारी थियो।<ref name=":10">{{Cite news |last=McCarthy |first=Simone |date=2026-09-06 |title=On the ground in China's wiped-out border zone, the fate of hundreds is still unknown |url=https://www.cnn.com/2026/09/06/china/china-nepal-floods-gyirong-port-intl-hnk |access-date=2026-09-06 |work=CNN |language=en}}</ref> === अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू === [[International Charter Space and Major Disasters|इन्टरनेसनल चार्टर स्पेस एन्ड मेजर डिजास्टर्स]], जसले आवश्यकता परेको अवस्थामा व्यापक मानवीय उपग्रह कभरेज उपलब्ध गराउँछ, सक्रिय गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=https://disasterscharter.org/activations/flood-in-nepal-activation-1052- |title=Flood in Nepal – Charter Activations & The International Charter: Space And Major Disasters |website=disasterscharter.org }}</ref> संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव [[António Guterres|अन्तोनियो गुटेरेस]]ले संयुक्त राष्ट्रसंघका टोलीहरू र साझेदारहरूले नेपाल सरकार नेतृत्वको प्रतिक्रियालाई सहयोग गर्न सामग्री र कर्मचारी पठाइरहेको बताएका थिए।<ref name="Dahal-2026" /><ref name="Sharma-2026" /> संयुक्त राष्ट्रसंघको [[Central Emergency Response Fund|केन्द्रीय आपत्कालीन प्रतिक्रिया कोष]]ले चिकित्सकीय सेवा, आश्रय र पानीका लागि {{Currency|2 million|USD|passthrough=yes|linked=no}} जारी गर्‍यो।<ref name="168 dead" /> [[International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies|इन्टरनेसनल फेडरेसन अफ रेड क्रस एन्ड रेड क्रिसेन्ट सोसाइटीज]]ले {{Currency|1 million|CHF|passthrough=yes}} सहायता जारी गर्‍यो।<ref name="Reuters-2026" /> [[World Health Organization|विश्व स्वास्थ्य संगठन]]ले आवश्यक आपत्कालीन चिकित्सकीय सामग्री पठाउँदै {{Currency|150,000|USD|linked=no}} रकम जारी गर्‍यो।<ref name="Reuters-2026" /> [[Médecins Sans Frontières|मेधेँसा साँ फ्रन्तिएर]]ले नेपालमा आपत्कालीन टोली पठायो।<ref name="Reuters-2026" /> [[European Union|युरोपेली संघ]]ले {{Currency|2.5 million|EUR|passthrough=yes}} मानवीय राहतका लागि विनियोजन गर्‍यो,<ref name=":21" /> पुनःस्थापना प्रयासमा सहयोग गर्न [[Copernicus Programme|कोपर्निकस]] उपग्रह निगरानी प्रणाली सक्रिय गर्‍यो,<ref name="France 24-2026">{{Cite web |date=27 August 2026 |title=Nepal-Tibet disaster: what we know |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260827-nepal-tibet-disaster-what-we-know |access-date=27 August 2026 |website=France 24 |language=en-US }}</ref> र काठमाडौंमा मानवीय हवाई पुल आयोजना गर्‍यो।<ref>{{Cite web |date=3 September 2026 |title=EU provides additional Rs89 million in aid for Nepal flood victims |url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/03/eu-provides-additional-rs89-million-in-aid-for-nepal-flood-victims |access-date=3 September 2026 |website=The Kathmandu Post |archive-date=3 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260903144815/https://kathmandupost.com/national/2026/09/03/eu-provides-additional-rs89-million-in-aid-for-nepal-flood-victims |url-status=live }}</ref> [[Asian Development Bank|एसियाली विकास बैंक]]ले मानवीय सहायताका लागि {{Currency|5 million|USD|passthrough=yes|linked=no}} अनुदान जारी गर्‍यो।<ref>{{Cite web |title=भोटेकोशी बाढी : एडिबीको ७६ करोडको 'रेस्क्यु फन्ड' |trans-title=Bhotekoshi flood: ADB's 'rescue fund' of Rs 760 million |url=https://www.nepalpress.com/2026/08/28/758197/bhotekoshi-flood-adbs-rescue-fund-of-rs-760-million/ |access-date=28 August 2026 |website=Nepal Press |language=ne }}</ref> [[Welthungerhilfe]]ले आफ्नो आपत्कालीन राहत कोषबाट {{Currency|2 million|EUR|passthrough=yes|linked=no}} उपलब्ध गरायो।<ref name=":1" /> [[Humanitarian OpenStreetMap Team]]ले नेपाल सरकारसँगको समन्वयमा प्रभावित स्थान पहिचान गर्न उद्धारकर्ताहरूलाई सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यले उपग्रह तस्बिरबाट भवन र सडकहरूको नक्साङ्कन गर्ने कार्यक्रम सुरु गर्‍यो।<ref>{{Cite web |last=Pant |first=Shashwat |date=2026-08-29 |title=Want to help Nepal's flood response? Map buildings from home |url=https://english.onlinekhabar.com/mapping-help-nepal-flood-response.html |access-date=2026-08-29 |website=OnlineKhabar |language=en-GB |archive-date=29 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260829134911/https://english.onlinekhabar.com/mapping-help-nepal-flood-response.html |url-status=live }}</ref> [[Arsenal F.C.]]ले नेपाललाई मानवीय सहायता उपलब्ध गराउन [[Save the Children|सेभ द चिल्ड्रेन]]सँग सहकार्यमा कोष संकलन अभियान सुरु गर्‍यो।<ref>{{Cite web |date=2026-09-08 |title=Arsenal Foundation donates to Nepal flood relief |url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/08/arsenal-foundation-donates-to-nepal-flood-relief |access-date=2026-09-08 |website=The Kathmandu Post |language=en-GB |archive-date=8 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260908093606/https://kathmandupost.com/national/2026/09/08/arsenal-foundation-donates-to-nepal-flood-relief |url-status=live }}</ref> नेपालले संयुक्त राष्ट्रसंघको [[Loss and Damage Fund|लस एन्ड ड्यामेज फन्ड]]बाट {{Currency|20 million|USD|passthrough=yes|linked=no}} सहायता प्राप्त गर्‍यो।<ref>{{Cite web |last=Giri |first=Anil |date=September 9, 2026 |title=Nepal secures $20 million from Loss and Damage Fund, awaits decision on Bhotekoshi plea |url=https://kathmandupost.com/national/2026/09/09/nepal-secures-20-million-from-loss-and-damage-fund-awaits-decision-on-bhotekoshi-plea |access-date=2026-09-09 |website=The Kathmandu Post |language=English}}</ref> औषधि कम्पनी [[USV (company)|USV]]ले घाइतेहरूका लागि {{Currency|15 million|NPR|passthrough=yes}} बराबरका स्वास्थ्य सामग्री उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएको थियो।<ref>{{Cite web |date=September 11, 2026 |title=USV Pharmaceuticals Pledges NPR 1.5 Crore for Bhote Koshi Flood Victims' Healthcare |url=http://english.ratopati.com/story/78764/15-million-rupees-assistance-for-health-treatment-of-flood-victims |access-date=2026-09-11 |website=Ratopati |language=Nepali}}</ref> [[inDrive]]ले नेपाल प्रधानमन्त्री प्राकृतिक विपद् राहत कोषमा {{Currency|75 million|NPR|passthrough=yes|linked=no}} दान गर्‍यो।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-09-11 |title=inDrive contributes Rs 75m to Prime Minister's Disaster Relief Fund |url=https://thehimalayantimes.com/business/indrive-contributes-rs-75m-to-prime-ministers-disaster-relief-fund |access-date=2026-09-11 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> [[Aloft Hotels|Aloft Kathmandu Thamel]]ले {{Currency|1.5 million|NPR|passthrough=yes|linked=no}} दान गर्दै {{Currency|300,000|NPR|linked=no}} बराबरका राहत सामग्री उपलब्ध गरायो।<ref>{{Cite web |date=2026-09-15 |title=Aloft Kathmandu Thamel team contributes Rs 1.5 million to flood relief fund |url=https://thehimalayantimes.com/business/aloft-kathmandu-thamel-team-contributes-rs-15-million-to-flood-relief-fund |access-date=2026-09-16 |website=The Himalayan Times}}</ref> [[Beast Philanthropy]]ले कोष संकलन अभियान सुरु गर्‍यो, जसले १६ सेप्टेम्बरसम्म {{Currency|1 million|USD|passthrough=yes|linked=no}} भन्दा बढी संकलन गरेको थियो।<ref>{{Cite news |date=2026-09-16 |title=MrBeast steps up for Nepal flood victims as YouTuber launches millions-dollar relief campaign |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/us-streamers/mrbeast-steps-up-for-nepal-flood-victims-as-youtuber-launches-millions-dollar-relief-campaign/articleshow/134283887.cms |access-date=2026-09-16 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> [[रोटरी इन्टरनेसनल]]जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय आईएनजीओहरू अन्तर्राष्ट्रिय रोटरी क्लबहरूसँग नजिकबाट सहकार्य गर्दै स्थलमै मानवीय सहायता उपलब्ध गराउन काम गरिरहेका छन्। धेरै स्थानीय रोटरी क्लबहरू द्रुत सेवाका लागि सक्रिय छन्।<ref>{{Cite web |date=2026-09-10 |title=People gave generously to Rotary’s Nepal-Tibet Floods collections in Storrington |url=https://www.sussexexpress.co.uk/your-world/people-gave-generously-to-rotarys-nepal-tibet-floods-collections-in-storrington-9008154 |access-date=2026-09-16 |website=SussexWorld |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-09-16 |title=ShelterBox delivers emergency aid to 1,000 families displaced by Nepal floods |url=https://www.falmouthpacket.co.uk/news/26553981.aid-delivered-shelterbox-1-000-nepal-families/ |access-date=2026-09-16 |website=Falmouth Packet |language=en}}</ref> === व्यक्तिहरू === अस्ट्रेलियाली भूगर्भशास्त्री तथा सुरुङ उद्धार विज्ञ [[Arnold Dix|अर्नोल्ड डिक्स]], जो [[Melbourne|मेलबर्न]]मा रहेका थिए, सुरुङभित्र फसेका मानिसहरूलाई मुक्त गर्न मद्दत गर्ने उद्देश्यले उद्धारकर्ताहरूलाई जलविद्युत् सुरुङका प्रवेशद्वारहरू पत्ता लगाउन सहयोग गरे।<ref>{{cite web | last=Yeung | first=Jessie | title=Race against time to find workers missing in Nepal's hydropower tunnels. Here's what we know | publisher=CNN | date=31 August 2026 | url=https://edition.cnn.com/2026/08/31/asia/nepal-missing-hydropower-tunnels-flood-explainer-intl-hnk | access-date=31 August 2026 | archive-date=31 August 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260831100517/https://edition.cnn.com/2026/08/31/asia/nepal-missing-hydropower-tunnels-flood-explainer-intl-hnk | url-status=live }}</ref><ref name=Dervisevic>{{cite web | last1=Dervisevic | first1=Hanan | last2=Fankhauser | first2=Jarrod | last3=Riga | first3=Jessica | last4=Byrd | first4=Joshua | last5=Liddy | first5=Matt | title=Inside the mission to reach Nepal's underground 'Goldilocks zones' | website=ABC News | date=2 September 2026 | url=https://www.abc.net.au/news/2026-09-03/nepal-hydroelectric-tunnels-rescue-interactive/107101108 | access-date=3 September 2026 | archive-date=2 September 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260902234333/https://www.abc.net.au/news/2026-09-03/nepal-hydroelectric-tunnels-rescue-interactive/107101108 | url-status=live }}</ref> डिक्सले उक्त उद्धारलाई आफ्नो करियरकै सबैभन्दा कठिन उद्धार भने।<ref>{{cite news |title=Arnold Dix calls Nepal tunnel rescue his toughest challenge yet |url=https://english.onlinekhabar.com/arnold-dix-nepal-tunnel-rescue.html |work=OnlineKhabar |date=2026-09-07 |location=Kathmandu |access-date=2026-09-12}}</ref> [[Nvidia]]का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत [[Jensen Huang|जेन्सेन हुआङ]]ले प्रधानमन्त्री प्राकृतिक विपद् राहत कोषमा {{Currency|10 million|USD|passthrough=yes|linked=no}} दान गरे।<ref>{{Cite news |date=2026-09-03 |title=NVIDIA CEO donates $10 million as Nepal faces $5 billion in rebuilding costs, finance minister says |url=https://www.cnn.com/2026/09/03/world/video/nepal-flood-rebuilding-nvidia-donation-costs-economy |access-date=2026-09-03 |work=CNN}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालमा गएका बाढीहरू]] [[श्रेणी:चीनमा गएका बाढीहरू]] [[श्रेणी:नुवाकोट जिल्ला]] [[श्रेणी:धादिङ जिल्ला]] [[श्रेणी:रसुवा जिल्ला]] ni0pj9ne78fs1x8f60avus60wncpyqc 3 151880 1395427 1394412 2026-11-09T21:17:04Z नवीन पतझर 81696 /* विकिपिडिया:पदससूचि शीघ्र मेट्नुपर्नेमा मनोनित */ टिप्पणी 1395427 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, नवीन पतझरज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०७१]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:नवीन पतझर|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०८:४४, ३१ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय)    १, माछापुच्छ्रे सगरमाथा ....                       राष्ट्रिय गीत माछापुच्छ्रे सगरमाथा  तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ    चार जात  छत्तीस  वर्ण  अटाउने  हाम्रो यो  देश    विविध भाषा,  जात, धर्म,  संस्कृतिको  यो देश    चाँदीका द्धार उत्तर, दक्षिण हरियाली अन्न फाँट    पुर्व पश्चिम  बहेकिछिन कन्चन  मेची महाकाली माछापुच्छ्रे  सगरमाथा   तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ    ढोलक, डम्फु, खैजेडी पंञ्चे बाजाका तालमा    डाँफे, मुनाल, मयुर,  गैंडा नाच्ने  हरिया जंगल    जनक, भृकुटी, शिव बुद्धको सिंचित भूमि यो    यहाँ ज्ञान छाउनु पर्छ, यहाँ शान्ति छाउनु पर्छ माछापुच्छ्रे  सगरमाथा   तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ  (यो देशभक्तिको गीत Nabin Patjhar युट्युव च्यानलमा गएर गीत हेर्न र सुन्न सक्नुहुन्छ)                       २०८० असोज १४- आइतबार                   हरहर महादेव, काठमाडौं [[User:नवीन पतझर|नवीन पतझर]] ([[User talk:नवीन पतझर|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:२३, ३१ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) ==[[:विकिपिडिया:पदससूचि]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित== [[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>यदि यो तपाईँले सृजना गर्नुभएको पहिलो लेख हो भने, तपाईँ [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|लेखन सहयोग स्वशिक्षा]] पढ्न सक्नुहुन्छ।</p><p>लेख सृजना गर्न मद्दत गर्ने [[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख सहायिका]] पनि तपाईँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।</p>|width=20%|align=right}} यस [[:विकिपिडिया:पदससूचि]]लाई विकिपिडिया देखि [[विकिपिडिया:पृष्ठ हटाउने नीति|चाँडैनै मेटिने]] भनेर एउटा चिनो राखिएको छ। यसले शीघ्र मेट्नुपर्ने मापदण्ड अन्तर्गतको [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार#सा११|सा११]], '''प्रचार गर्नका निमित्त निर्माण गरिएको''' र '''आधारभुत रूपमा पुनर्लेखन गरी सपार्न नसकिने'''लाई जनाउदछ। यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:विकिपिडिया:पदससूचि|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%3A%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%9A%E0%A4%BF|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}, वा यदि तपाईँले पहिल्यै त्यसो गरिसक्नुभएमा, एउटा अनुरोध तपाईँ [[विकिपिडिया:मेटाइएको संशोधन|यहाँ राख्न सक्नुहुन्छ]]। |rfudlink = no }}<!-- Template:Db-spam-notice --> <!-- Template:Db-csd-notice-custom --> …[[User:Kootak|<span style=" color: #FFAA1D; font-weight: bold;">Kootak !</span>]] — [[User talk:Kootak|<span style="color: #007BA7;">कुरा गर्नुहोस् !</span>]] ०७:२७, ४ नोभेम्बर २०२६ (नेपाली समय) :मैले यहाँ यो बुझ्न सकिरहेको छैन। मेरो कुन कवितामा वा कविताको शिर्षकमा अरुको पनि कपिराइट लाग्यो भन्न खोजिएको हो। मैले लेख्ने गीतहरु सबै मेरा आफ्नै छन। भावना मेरा छन । यदि यो भोले बमबममा लागेको हो भने पनि यो मेरो पहिले देखि प्रकाशित गीत रहेको छ। यसैले यो मेरो आफ्नै गीत, कविता हो। यसैले कसैको गीतको शिर्षै हुदैमा कपिराइट लाग्नु गलत हुन्छ। मेरो सबै कृतिको नाम भावनाका पलहरु रहेको छ। के त्यसो भए के मैले सबै नाम राख्न नपाउने हुन संभ्भव छ। छैन, बिषय बस्तु एउटै भएको भए, भन्नुस शिर्षक एउटै हुदैमा कपिराइट लाग्नु यसैले गलत हुन्छ। :नवीन पतझर- बिधा लेखन:- लेख, रचना, कविता, गीत, गजल, तिनान्त र शत्राक्षरीका आविष्कार ,हाइकु, ताँङ्का, सेदोका, मुक्तक, कथा, लघुकथा, अन्य लेखन विधामा कलम चलेको [[User:नवीन पतझर|नवीन पतझर]] ([[User talk:नवीन पतझर|कुरा गर्नुहोस्]]) ०३:०२, १० नोभेम्बर २०२६ (नेपाली समय) == ॐ भोले बमबम == ॐ भोले बमबम श्मशान  निवासी  पार्वतीका  पति  ॐ  भोले  बमबम यज्ञका कर्ता कैलाशका मालि बोलो ॐ भोले बमबम दक्षका यज्ञ ध्वम्स गर्ने भस्मासुरलाई वर दिने देव त्रिनेत्र त्रिशुल धारी डमडम डमरु ॐ भोले बमबम नन्दि बाहक प्रेत पिसाच गण नाथ श्मशान निवासी नाग चन्द्र मुकुट गेरु धारी बोलो ॐ भोले बमबम बीष भाँङ्ग सेवन गर्ने पर्दा दुःख जनको सुर्ता हर्ने हलाहल बिषपान गर्ने निलकण्ठ ॐ भोले बमबम ब्याख्या हजार जल प्रवाह सक्दिन बर्णन म गर्न बोलो भोले बमबम भोले बमबम ॐ भोले बमबम ७ मार्च २०१६       बाह्रबिसे [[विशेष:Contributions/~2026-58893-39|~2026-58893-39]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:~2026-58893-39|वार्तालाप]]) २१:४८, ५ नोभेम्बर २०२६ (नेपाली समय) == वातावरण दिवश:- कविता == वातावरण दिवश:- सौर्य मण्डल मध्येकै सुन्दर मेरो पृथ्वी पानीको मुख्य रचनाले जीवनको उत्पत्ति प्रकृतिको सुनौलो सृष्टि हो प्राणी जन साना ठुला फरक कोही हुदैन जीवन उत्पत्ति र नष्ट परिभाषा ब्रम्ह अर्थरण संपूर्ण ब्राह्मण्ड जगतको यो नै चरण आकाशगंगा परिवार  अत्यन्त अनन्त छ तारा, ग्रह, चन्द्र, उल्का, ध्रुमकेतु फरक छ फरक फरकमा सुन्दर सृष्टि पृथ्वी यो छ पानीको श्रोतमा पृथ्वी रचना विषम छ सागर, महादेश जल भु-मण्डल सक्कल खहरे, झर्ना, नदीनाला, समुन्द्र बहाब जल पृथ्वीकै सृष्टि रचना प्राणीकै ब्याख्या छ तराई, पहाड, हिमाल अनेक  भू-मण्डल छ यसैको अतुलनिय देनमा प्राणी रचित छ सृङ्गारिएको, पृथ्वी प्रकृतिले प्राणी रचना शोभाएमान अतुल्य हरित वनस्पति छ यै प्राकृतिक अलङ्गकार पृथ्वी जडित छ चराचर जीवजन्तू जीवन, मानव उत्कृष्ट छ सर्बोउत्कृष्ट भन्दछ, प्रकृति दोहनमा सर्दछ त्यहि मानव जमात प्रकृति कणकण बुझ्दछ प्राकृतिक संरक्षणमा हातेमालो  जुत्दछ वातावरण दिवस भब्यतामा यहाँ मान्दछ        :-     सन्दर्भ विश्व वातावरण दिवस [[विशेष:Contributions/~2026-58893-39|~2026-58893-39]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:~2026-58893-39|वार्तालाप]]) ०९:३८, ६ नोभेम्बर २०२६ (नेपाली समय) pswn3qfyhyak6nhehjsar5un6gpyudq 1395605 1395427 2026-11-10T09:51:32Z नवीन पतझर 81696 /* जी छ्म्ह नेवा:- नेपा भाषा यागु चिनांख: */ नयाँ खण्ड 1395605 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, नवीन पतझरज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०७१]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:नवीन पतझर|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०८:४४, ३१ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय)    १, माछापुच्छ्रे सगरमाथा ....                       राष्ट्रिय गीत माछापुच्छ्रे सगरमाथा  तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ    चार जात  छत्तीस  वर्ण  अटाउने  हाम्रो यो  देश    विविध भाषा,  जात, धर्म,  संस्कृतिको  यो देश    चाँदीका द्धार उत्तर, दक्षिण हरियाली अन्न फाँट    पुर्व पश्चिम  बहेकिछिन कन्चन  मेची महाकाली माछापुच्छ्रे  सगरमाथा   तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ    ढोलक, डम्फु, खैजेडी पंञ्चे बाजाका तालमा    डाँफे, मुनाल, मयुर,  गैंडा नाच्ने  हरिया जंगल    जनक, भृकुटी, शिव बुद्धको सिंचित भूमि यो    यहाँ ज्ञान छाउनु पर्छ, यहाँ शान्ति छाउनु पर्छ माछापुच्छ्रे  सगरमाथा   तिलिचो  र  लुम्बिनी नेपाल गाउनु पर्छ, नेपालीभैँ नेपाली रम्नुपर्छ  (यो देशभक्तिको गीत Nabin Patjhar युट्युव च्यानलमा गएर गीत हेर्न र सुन्न सक्नुहुन्छ)                       २०८० असोज १४- आइतबार                   हरहर महादेव, काठमाडौं [[User:नवीन पतझर|नवीन पतझर]] ([[User talk:नवीन पतझर|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:२३, ३१ अक्टोबर २०२६ (नेपाली समय) ==[[:विकिपिडिया:पदससूचि]] [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार|शीघ्र मेट्नुपर्ने]]मा मनोनित== [[File:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>यदि यो तपाईँले सृजना गर्नुभएको पहिलो लेख हो भने, तपाईँ [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा|लेखन सहयोग स्वशिक्षा]] पढ्न सक्नुहुन्छ।</p><p>लेख सृजना गर्न मद्दत गर्ने [[विकिपिडिया:लेख विजार्ड|लेख सहायिका]] पनि तपाईँ प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।</p>|width=20%|align=right}} यस [[:विकिपिडिया:पदससूचि]]लाई विकिपिडिया देखि [[विकिपिडिया:पृष्ठ हटाउने नीति|चाँडैनै मेटिने]] भनेर एउटा चिनो राखिएको छ। यसले शीघ्र मेट्नुपर्ने मापदण्ड अन्तर्गतको [[विकिपिडिया:शीघ्र मेट्नुपर्ने आधार#सा११|सा११]], '''प्रचार गर्नका निमित्त निर्माण गरिएको''' र '''आधारभुत रूपमा पुनर्लेखन गरी सपार्न नसकिने'''लाई जनाउदछ। यदि तपाईँलाई लाग्छ पृष्ठलाई यस कारणले मेटाउनु हुँदैन, तपाईँ '''नामाङ्कन विरोध गर्न''' [[:विकिपिडिया:पदससूचि|पृष्ठमा गएर]] आफ्नो विचार राख्नुहोला। यसले तपाईँलाई पृष्ठ किन मेटाउनु हुँदैन वर्णन गर्ने अवसर दिनेछ। यद्यपि, याद रहोस्, एक पटक पृष्ठ शीघ्र मेटाउन अङ्कित भएमा, यो तत्काल मेटाइनेछ। कृपया पृष्ठबाट शीघ्र मेटाउने चिनो आफैंले नहटाउनुहोला, तर विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरूको सूची|नीति तथा दिशानिर्देशहरू]] अनुरूप जानकारी थप्न नहिचकिचाउनुहोला। यदि पृष्ठ मेटिसकिएको, र भविष्यका सन्दर्भ वा सुधारको लागि तपाईँ मेटाइएको सामग्री पुनःप्राप्त गर्न चाहनुहुन्छ भने, कृपया {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE%3A%E0%A4%AA%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A4%B8%E0%A5%82%E0%A4%9A%E0%A4%BF|मेटाउने प्रशासकलाई सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ}}, वा यदि तपाईँले पहिल्यै त्यसो गरिसक्नुभएमा, एउटा अनुरोध तपाईँ [[विकिपिडिया:मेटाइएको संशोधन|यहाँ राख्न सक्नुहुन्छ]]। |rfudlink = no }}<!-- Template:Db-spam-notice --> <!-- Template:Db-csd-notice-custom --> …[[User:Kootak|<span style=" color: #FFAA1D; font-weight: bold;">Kootak !</span>]] — [[User talk:Kootak|<span style="color: #007BA7;">कुरा गर्नुहोस् !</span>]] ०७:२७, ४ नोभेम्बर २०२६ (नेपाली समय) :मैले यहाँ यो बुझ्न सकिरहेको छैन। मेरो कुन कवितामा वा कविताको शिर्षकमा अरुको पनि कपिराइट लाग्यो भन्न खोजिएको हो। मैले लेख्ने गीतहरु सबै मेरा आफ्नै छन। भावना मेरा छन । यदि यो भोले बमबममा लागेको हो भने पनि यो मेरो पहिले देखि प्रकाशित गीत रहेको छ। यसैले यो मेरो आफ्नै गीत, कविता हो। यसैले कसैको गीतको शिर्षै हुदैमा कपिराइट लाग्नु गलत हुन्छ। मेरो सबै कृतिको नाम भावनाका पलहरु रहेको छ। के त्यसो भए के मैले सबै नाम राख्न नपाउने हुन संभ्भव छ। छैन, बिषय बस्तु एउटै भएको भए, भन्नुस शिर्षक एउटै हुदैमा कपिराइट लाग्नु यसैले गलत हुन्छ। :नवीन पतझर- बिधा लेखन:- लेख, रचना, कविता, गीत, गजल, तिनान्त र शत्राक्षरीका आविष्कार ,हाइकु, ताँङ्का, सेदोका, मुक्तक, कथा, लघुकथा, अन्य लेखन विधामा कलम चलेको [[User:नवीन पतझर|नवीन पतझर]] ([[User talk:नवीन पतझर|कुरा गर्नुहोस्]]) ०३:०२, १० नोभेम्बर २०२६ (नेपाली समय) == ॐ भोले बमबम == ॐ भोले बमबम श्मशान  निवासी  पार्वतीका  पति  ॐ  भोले  बमबम यज्ञका कर्ता कैलाशका मालि बोलो ॐ भोले बमबम दक्षका यज्ञ ध्वम्स गर्ने भस्मासुरलाई वर दिने देव त्रिनेत्र त्रिशुल धारी डमडम डमरु ॐ भोले बमबम नन्दि बाहक प्रेत पिसाच गण नाथ श्मशान निवासी नाग चन्द्र मुकुट गेरु धारी बोलो ॐ भोले बमबम बीष भाँङ्ग सेवन गर्ने पर्दा दुःख जनको सुर्ता हर्ने हलाहल बिषपान गर्ने निलकण्ठ ॐ भोले बमबम ब्याख्या हजार जल प्रवाह सक्दिन बर्णन म गर्न बोलो भोले बमबम भोले बमबम ॐ भोले बमबम ७ मार्च २०१६       बाह्रबिसे [[विशेष:Contributions/~2026-58893-39|~2026-58893-39]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:~2026-58893-39|वार्तालाप]]) २१:४८, ५ नोभेम्बर २०२६ (नेपाली समय) == वातावरण दिवश:- कविता == वातावरण दिवश:- सौर्य मण्डल मध्येकै सुन्दर मेरो पृथ्वी पानीको मुख्य रचनाले जीवनको उत्पत्ति प्रकृतिको सुनौलो सृष्टि हो प्राणी जन साना ठुला फरक कोही हुदैन जीवन उत्पत्ति र नष्ट परिभाषा ब्रम्ह अर्थरण संपूर्ण ब्राह्मण्ड जगतको यो नै चरण आकाशगंगा परिवार  अत्यन्त अनन्त छ तारा, ग्रह, चन्द्र, उल्का, ध्रुमकेतु फरक छ फरक फरकमा सुन्दर सृष्टि पृथ्वी यो छ पानीको श्रोतमा पृथ्वी रचना विषम छ सागर, महादेश जल भु-मण्डल सक्कल खहरे, झर्ना, नदीनाला, समुन्द्र बहाब जल पृथ्वीकै सृष्टि रचना प्राणीकै ब्याख्या छ तराई, पहाड, हिमाल अनेक  भू-मण्डल छ यसैको अतुलनिय देनमा प्राणी रचित छ सृङ्गारिएको, पृथ्वी प्रकृतिले प्राणी रचना शोभाएमान अतुल्य हरित वनस्पति छ यै प्राकृतिक अलङ्गकार पृथ्वी जडित छ चराचर जीवजन्तू जीवन, मानव उत्कृष्ट छ सर्बोउत्कृष्ट भन्दछ, प्रकृति दोहनमा सर्दछ त्यहि मानव जमात प्रकृति कणकण बुझ्दछ प्राकृतिक संरक्षणमा हातेमालो  जुत्दछ वातावरण दिवस भब्यतामा यहाँ मान्दछ        :-     सन्दर्भ विश्व वातावरण दिवस [[विशेष:Contributions/~2026-58893-39|~2026-58893-39]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:~2026-58893-39|वार्तालाप]]) ०९:३८, ६ नोभेम्बर २०२६ (नेपाली समय) == जी छ्म्ह नेवा:- नेपा भाषा यागु चिनांख: == न्हुँ द ने.स. ११४७ याँ गु लसतायं: सकलँ भाजु: म्येंजु व: नेपा मी: त्यत: दु न्हुँग निसे भिन्तुना धई च्वन च्वना अथेंहे: सुन्ती नख यागु यम पञ्चक यु थी थी दक्ह नख यागु लसें माँ लक्ष्मी यागु कृपा देंमा माजु पिंत: विझना च्वना:     जी छ्म्ह नेवा: थ्व दे नेपा: जी वुगु दे दवु नेपा थ्वकिंन जी छम्ह नेवा माँ दवु नेपा, मन्हेँ च्वन च्वन नेपा भ्या: छ्यलभल या: म्हओ द अथेंह: जींइ छम्ह नेवा ख दछीँ दछीँ खे,    नेवा चिनांख च्वई च्वना कुतहं: यान च्वना जीई नेपा दें: योकोह: यँ द अल्हें: नेपा भ्या न्हँ योकोहे यँ नेपा यागु झ:झ: याकेगु म्ह: दु उकिँ, चुनाव या:त बालाकेगु मति दु १, निर्वाचन यागु अर्थ,     मत, मतपत्र, सांसद यागु अर्थ सेन्च्वना     घोषणा पत्र व भोट त:हुँ सक्हँ     नेपामी पींन्त इनाप: या:न च्वना     संसद व सांसद यागु कथं सेन्च्वनागु दु     अझ, बढे जुया ले लपुयु चुनाव सेँ ने मागु दु     अ:लेँ नेपा देके मा- उक्हीं नेता भिम्ह देके मा:ल     झिंसं: लेकम्ह नेता या:त वालाम्ह देकेत:     झिंउ: भोट लिंत:ह क्याउ: अधिकार मागु दु नेपा दे दबु यु बिकास यागु छ्यलभल जुई माँ नेपामी झिंइ छ्हप्ह जुइ मा,     भ्या:, धर्म, जात, संस्कार संस्कृति ञ्हाँगु जुई म्हँ नेपा छ्हप्ह जुइ न्हु,      जय नेपाल, नेपामी जिन्दावाद यु म्ये सक: पिसं ल्हाँमाल:                         ११४७ म्हँ पुजा <nowiki>https://youtu.be/DK0yLr0XZOU</nowiki> [[User:नवीन पतझर|नवीन पतझर]] ([[User talk:नवीन पतझर|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:३६, १० नोभेम्बर २०२६ (नेपाली समय) f0qplv39msgu0xacpylm9nhhpr8yl7b 2 151898 1395538 1393568 2026-11-10T04:32:57Z CommonsDelinker 144 File_0000000065408211b21baf3d3136aa6b.png हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Krd|Krd]]ले No license since 2 November 2026 को कारणले हटाएका कारण । 1395538 wikitext text/x-wiki स्वर्गीय पृथ्वीराज अवस्थी (लालटिन बाजे) : सुदूरपश्चिमका गरिब, निमुखा र सर्वसाधारण जनताका अविचलित आवाज, सामाजिक न्यायका अभियन्ता तथा निःस्वार्थ समाजसेवाका प्रेरणादायी व्यक्तित्व बैतडीको मूलखटालीबाट प्रारम्भ भएको सङ्घर्षपूर्ण जीवनयात्रा, सामाजिक रूपान्तरणको अभियान र जनताको सेवामा समर्पित अविस्मरणीय योगदान प्रस्तावना इतिहासमा केही यस्ता व्यक्तित्व जन्मिन्छन्, जसको जीवनलाई केवल राजनीतिक पद, प्रतिष्ठा, निर्वाचनको सफलता वा प्राप्त राष्ट्रिय सम्मानका आधारमा मूल्याङ्कन गर्न सकिँदैन। उनीहरूको वास्तविक पहिचान समाजप्रतिको समर्पण, जनताप्रतिको उत्तरदायित्व, अन्यायविरुद्धको निर्भीक आवाज र मानव कल्याणका निम्ति समर्पित जीवनबाट स्थापित हुन्छ। उनीहरूले आफ्नो जीवनकालमा गरेका सत्कर्म, सामाजिक योगदान र परिवर्तनका प्रयासले उनीहरूलाई समयको सीमाभन्दा माथि उठाएर जनताको स्मृतिमा चिरस्थायी बनाउँछन्। स्वर्गीय पृथ्वीराज अवस्थी यस्तै एक सङ्घर्षशील, निष्ठावान, दूरदर्शी तथा जनपक्षीय व्यक्तित्व हुनुहुन्थ्यो। नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशको बैतडी जिल्लास्थित तत्कालीन शंकरपुर गाउँ विकास समिति वडा नं. ५, मूलखटालीमा जन्मिएर सामाजिक सेवा, राजनीतिक चेतना, ग्रामीण विकास र सामाजिक न्यायको अभियानमा आफ्नो जीवनको महत्त्वपूर्ण समय समर्पण गर्नुभएका उहाँ सुदूरपश्चिमको सामाजिक तथा राजनीतिक इतिहासका स्मरणीय व्यक्तित्व हुनुहुन्छ। उहाँलाई स्थानीय जनताले आत्मीयतापूर्वक ‘लालटिन बाजे’ भनेर सम्बोधन गर्थे। यो परिचय केवल एउटा निर्वाचन चिह्नसँग जोडिएको नाम थिएन, बरु उहाँको राजनीतिक यात्रा, जनतासँगको आत्मीय सम्बन्ध र सरल जीवनशैलीको प्रतीकसमेत बनेको थियो। उहाँको जीवनको सबैभन्दा विशिष्ट पक्ष भनेको गरिब, निमुखा, असहाय, शोषित, पीडित, किसान, श्रमिक तथा समाजका सीमान्तकृत वर्गको पक्षमा निरन्तर उभिने प्रतिबद्धता थियो। उहाँका लागि समाजसेवा कुनै देखावटी गतिविधि वा व्यक्तिगत प्रतिष्ठा प्राप्त गर्ने माध्यम थिएन। त्यो त जीवनको उद्देश्य, सामाजिक दायित्व र मानवीय धर्म थियो। पृथ्वीराज अवस्थीको जीवनगाथा एउटा व्यक्तिको जीवनी मात्र होइन, सुदूरपश्चिमको सामाजिक चेतना, राजनीतिक सङ्घर्ष, ग्रामीण विकास र जनअधिकारको आन्दोलनसँग गाँसिएको महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक अध्याय हो। १. जन्म, पारिवारिक पृष्ठभूमि र सङ्घर्षपूर्ण बाल्यकाल स्वर्गीय पृथ्वीराज अवस्थीको जन्म वि.सं. १९९४ मा बैतडी जिल्लाको तत्कालीन शंकरपुर गाउँ विकास समिति वडा नं. ५, मूलखटालीमा भएको थियो। हाल उहाँको जन्मस्थान सुर्नया गाउँपालिका वडा नं. ६ अन्तर्गत पर्दछ। प्राचीनकालमा सरयू नामले समेत परिचित सुर्नया नदीको तटीय भूभागमा अवस्थित यस क्षेत्रको प्राकृतिक, सांस्कृतिक तथा ग्रामीण परिवेशले उहाँको प्रारम्भिक जीवनलाई आकार दिएको थियो। उहाँको बाल्यकाल अत्यन्तै सङ्घर्षपूर्ण रह्यो। उहाँ केवल नौ महिनाको शिशु हुँदा नै पिताको निधन भएको थियो। सानै उमेरमा पितृवियोगको असह्य पीडा सहनुपरेपछि उहाँको पालनपोषण र जीवननिर्वाहको सम्पूर्ण जिम्मेवारी आमाको काँधमा आयो। आमाको संरक्षण, माया, त्याग र सङ्घर्षबीच उहाँको बाल्यकाल बित्यो। उहाँ मावलीमा हुर्किनुभएको विवरणसमेत प्रकाशित समाचारमा उल्लेख छ। पिताको स्नेहबाट वञ्चित हुँदै अभाव र कठिनाइबीच हुर्कनुपरेको अनुभवले उहाँको मनोविज्ञान र जीवनदृष्टिमा गहिरो प्रभाव पारेको देखिन्छ। बाल्यकालदेखि नै उहाँले गरिबी, अभाव, सामाजिक असमानता र अवसरको सीमिततालाई नजिकबाट अनुभूत गर्नुभयो। सायद यही जीवनानुभवले उहाँभित्र समाजका दुःखी, असहाय र अवसरबाट वञ्चित मानिसहरूप्रति विशेष संवेदना विकसित गरायो। आफूले भोगेको पीडा अरूले भोग्न नपरोस् र समाजका कमजोर मानिसहरूले पनि सम्मानपूर्वक बाँच्न पाऊन् भन्ने मानवीय भावनाले उहाँलाई सामाजिक सेवाको बाटोतर्फ अग्रसर गराएको बुझ्न सकिन्छ। उहाँले आफ्नो जीवनमा व्यक्तिगत सुखसुविधा, आर्थिक सम्पन्नता र विलासितालाई भन्दा सामाजिक उत्तरदायित्वलाई उच्च प्राथमिकता दिनुभयो। आफ्नै परिवारको आर्थिक उन्नतिभन्दा समाजका साझा समस्या समाधानमा बढी समय र ऊर्जा खर्चिनुभएको कुरा उहाँका परिवारजनको स्मरणमा पाइन्छ। २. सामाजिक चेतनाको विकास र जनसेवामा समर्पित सार्वजनिक जीवन पृथ्वीराज अवस्थीको सार्वजनिक जीवनको आधार सामाजिक सेवा, मानवीय संवेदना र जनताको हितप्रतिको प्रतिबद्धता थियो। उहाँले ग्रामीण समाजमा विद्यमान गरिबी, अशिक्षा, सामाजिक विभेद, आर्थिक असमानता र विकासको अभावलाई नजिकबाट बुझ्नुभएको थियो। त्यस समय बैतडीका दुर्गम गाउँबस्तीमा शिक्षा, स्वास्थ्य, यातायात, सञ्चार, खानेपानी तथा अन्य आधारभूत सेवाको पहुँच अत्यन्तै सीमित थियो। सामान्य नागरिकले आफ्ना दैनिक आवश्यकता पूरा गर्नसमेत अनेक कठिनाइको सामना गर्नुपर्थ्यो। यस्तो परिस्थितिमा समाजको वास्तविक रूपान्तरणका लागि सामूहिक प्रयास, सामाजिक चेतना र जनसहभागिता आवश्यक रहेको उहाँले अनुभूत गर्नुभयो। उहाँको सोच स्पष्ट थियो। समाज परिवर्तनका लागि केवल भाषण, आश्वासन र राजनीतिक नाराले पुग्दैन। जनताको जीवनमा प्रत्यक्ष परिवर्तन ल्याउने काम गर्नुपर्छ। यही मान्यताबाट प्रेरित भएर उहाँ स्थानीय जनतालाई संगठित गर्ने, सामाजिक चेतना अभिवृद्धि गर्ने, सार्वजनिक हितका काममा सहकार्य जुटाउने र गाउँका आधारभूत समस्या समाधान गर्न पहल गर्ने कार्यमा सक्रिय हुनुभयो। सामाजिक सेवाप्रतिको यही लगावले उहाँलाई क्रमशः स्थानीय समाजमा परिचित र विश्वासिलो व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित गरायो। ३. ग्रामीण विकास, शिक्षा, स्वास्थ्य र पूर्वाधार निर्माणमा योगदान पृथ्वीराज अवस्थीको जीवनको सबैभन्दा उल्लेखनीय पक्षमध्ये एक स्थानीय विकासप्रतिको निरन्तर चासो र सक्रियता हो। उहाँले विकासलाई केवल सडक, भवन वा भौतिक संरचनाको निर्माणका रूपमा मात्र बुझ्नुभएन। उहाँका लागि विकास भनेको जनताको जीवनस्तरमा सुधार, शिक्षामा पहुँच, स्वास्थ्य सेवाको उपलब्धता, आर्थिक आत्मनिर्भरता र सामाजिक सम्मानको सुनिश्चितता थियो। बैतडीको पहाडी भूगोल र दुर्गम बस्तीमा विकासका आधारभूत पूर्वाधार पुर्‍याउनु त्यस समय अत्यन्त चुनौतीपूर्ण कार्य थियो। ग्रामीण जनताले सामान्य उपचारका लागि समेत लामो दूरी पार गर्नुपर्ने, बालबालिकाले विद्यालय शिक्षाबाट वञ्चित हुनुपर्ने र खानेपानी तथा सिँचाइको अभावमा कृषकहरूले कठिन जीवन बिताउनुपर्ने अवस्था विद्यमान थियो। यस्तो परिस्थितिमा उहाँले स्थानीय कृषि तथा सिँचाइ व्यवस्थाको सुधार, बाटोघाटो निर्माण, पुलपुलेसाको विकास, खानेपानी योजनाको विस्तार, विद्युत् सुविधाको पहुँच, विद्यालय स्थापना तथा निर्माण र शैक्षिक संस्थाहरूको व्यवस्थापनजस्ता विषयमा विशेष चासो राख्नुभयो। स्थानीय मठमन्दिर, सामुदायिक संरचना तथा सार्वजनिक हितसँग सम्बन्धित निर्माण कार्यमा समेत उहाँले सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्नुभएको परिवारजनको जानकारी छ। उहाँको विशेषता के थियो भने कुनै गाउँ वा बस्तीमा समस्या देखिएपछि त्यसलाई केवल सम्बन्धित व्यक्तिको निजी समस्या मानेर पन्छिनुहुन्नथ्यो। बरु त्यसलाई सामूहिक सरोकारको विषय बनाएर समाधानका लागि आवश्यक पहल गर्नुहुन्थ्यो। शिक्षा समाज रूपान्तरणको आधार हो भन्ने मान्यता उहाँमा थियो। त्यसैले विद्यालय स्थापना, भवन निर्माण, विद्यालयको व्यवस्थापन तथा ग्रामीण बालबालिकाको शैक्षिक पहुँच विस्तारका विषयमा उहाँको विशेष चासो रह्यो। त्यसैगरी स्वास्थ्य सेवाको पहुँच विस्तार, जनस्वास्थ्यप्रतिको चेतना र स्थानीय समुदायको कल्याणसँग सम्बन्धित गतिविधिमा समेत उहाँको संलग्नता रहेको प्रकाशित विवरणहरूमा उल्लेख छ। नेपाल रेडक्रसका आजीवन सदस्यका रूपमा उहाँले सामाजिक तथा मानवीय सेवामा योगदान पुर्‍याउनुभएको थियो। कैलालीको गेटा आँखा अस्पतालसँग सम्बन्धित सामाजिक गतिविधिमा समेत उहाँको भूमिका रहेको समाचारमा उल्लेख गरिएको छ। यसरी उहाँको समाजसेवाको दायरा एउटा गाउँ, एउटा वडा वा एउटा जिल्लामा मात्र सीमित रहेन। बैतडीदेखि कैलालीसम्म फैलिएको उहाँको सामाजिक सम्बन्ध र सक्रियताले उहाँलाई सुदूरपश्चिमको जनजीवनसँग जोडिएको व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित गर्‍यो। ४. पञ्चायतकालीन राजनीतिक यात्रा र सार्वजनिक जिम्मेवारी पृथ्वीराज अवस्थीको राजनीतिक यात्रा नेपालको पञ्चायती व्यवस्थाकै समयमा प्रारम्भ भएको थियो। उहाँले आफ्नो सार्वजनिक जीवनलाई स्थानीय सामाजिक सक्रियताबाट राजनीतिक जिम्मेवारीतर्फ विस्तार गर्नुभयो। उपलब्ध जीवनीपरक विवरणअनुसार वि.सं. २०२७ मा नेपाल युवक संगठनको गाउँ समितिको उपसभापति र वि.सं. २०२८ मा जिल्ला समितिको सभापतिको जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुभएको थियो। यसै अवधिमा उहाँ गाउँ पञ्चायतको उपप्रधानपञ्चसमेत बन्नुभएको थियो। वि.सं. २०३३ मा गाउँ फर्क अभियानमा समेत उहाँ सक्रिय रहनुभएको विवरण प्रकाशित भएको छ। पञ्चायतकालीन राजनीतिक संरचनाभित्र रहेर सार्वजनिक जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुभएका उहाँले राष्ट्रिय राजनीतिमा समेत आफ्नो उपस्थिति स्थापित गर्ने प्रयास गर्नुभयो। वि.सं. २०३८ र २०४३ सालमा राष्ट्रिय पञ्चायत सदस्यका लागि उम्मेदवारी दिनुभएको थियो। उहाँको राजनीतिक सक्रियताको एउटा विशेषता के थियो भने उहाँले स्थानीय जनताको समस्या र राष्ट्रिय राजनीतिक बहसबीच सम्बन्ध स्थापित गर्ने प्रयास गर्नुभयो। ग्रामीण क्षेत्रको गरिबी, अशिक्षा, विकासको असमानता र सर्वसाधारणका अधिकारलाई सार्वजनिक बहसको विषय बनाउनुभयो। त्यस समय उहाँको निर्वाचन चिह्न लालटिन थियो। निर्वाचन प्रचारका क्रममा हातमा लालटिन बोकेर गाउँगाउँ पुग्ने उहाँको शैलीका कारण स्थानीय जनताले उहाँलाई ‘लालटिन बाजे’ भन्न थाले। कालान्तरमा यही नाम उहाँको विशिष्ट सामाजिक तथा राजनीतिक परिचय बन्न पुग्यो। ५. बहुदलीय प्रजातन्त्रको पुनःस्थापना र नेकपा एमालेमा राजनीतिक सक्रियता वि.सं. २०४६ को ऐतिहासिक जनआन्दोलनले नेपालमा बहुदलीय प्रजातन्त्रको पुनःस्थापना गर्‍यो। यस परिवर्तनसँगै मुलुकको राजनीतिक संरचना र जनताको राजनीतिक सहभागितामा नयाँ सम्भावना सिर्जना भयो। पृथ्वीराज अवस्थी पनि देशमा प्रजातान्त्रिक व्यवस्था पुनःस्थापित भएपछि राजनीतिक परिवर्तनमार्फत सामाजिक तथा आर्थिक रूपान्तरण सम्भव हुने विश्वासका साथ बहुदलीय राजनीतिमा सक्रिय हुनुभयो। वि.सं. २०४७ मा उहाँ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी एमालेमा प्रवेश गर्नुभयो। त्यसपछि बैतडीमा पार्टी संगठन विस्तार तथा व्यवस्थापनमा सक्रिय रहँदै संगठन विभाग प्रमुखको जिम्मेवारीसमेत निर्वाह गर्नुभयो। त्यस समय बैतडीमा कम्युनिस्ट विचारधाराको विस्तार तथा संगठन निर्माणमा सक्रिय रहेका अग्रज व्यक्तित्वहरूमध्ये प्राध्यापक आनन्ददेव भट्ट, गंगा पौडेल र धनबहादुर बोहरालगायतको नाम उल्लेखनीय छ। उहाँहरूको राजनीतिक सहकार्य र संगठनात्मक सक्रियताले बैतडीमा वामपन्थी राजनीतिक चेतना विस्तार गर्न सहयोग पुर्‍याएको थियो। पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेकपा एमालेका तत्कालीन नेता मनमोहन अधिकारीसँग उहाँको निकट सम्बन्ध रहेको विवरणसमेत प्रकाशित समाचारमा उल्लेख छ। उहाँका लागि राजनीति केवल सत्ता प्राप्त गर्ने माध्यम थिएन। राजनीति समाजमा विद्यमान असमानता हटाउने, गरिब तथा श्रमजीवी वर्गको जीवनस्तर सुधार्ने र आम नागरिकलाई अधिकारसम्पन्न बनाउने साधन हुनुपर्छ भन्ने मान्यता उहाँको सार्वजनिक जीवनसँग जोडिएको थियो। ६. पूर्वप्रधानमन्त्री लोकेन्द्रबहादुर चन्दसँगको चुनावी प्रतिस्पर्धा पृथ्वीराज अवस्थीको राजनीतिक जीवनको एउटा महत्त्वपूर्ण र चर्चित पक्ष पूर्वप्रधानमन्त्री लोकेन्द्रबहादुर चन्दसँगको चुनावी प्रतिस्पर्धा हो। बैतडीको निर्वाचन राजनीतिमा स्थापित राजनीतिक प्रभाव, लामो अनुभव र आर्थिक स्रोत भएका उम्मेदवारसँग प्रतिस्पर्धा गर्नु उहाँका लागि सहज थिएन। तर उहाँले आफ्नो राजनीतिक अभियानलाई जनताको घरदैलो, सामाजिक सम्बन्ध र जनविश्वासका आधारमा अघि बढाउनुभयो। उहाँले पञ्चायतकालमा वि.सं. २०३८ र २०४३ मा राष्ट्रिय पञ्चायत सदस्यका लागि प्रतिस्पर्धा गर्नुभयो। बहुदलीय व्यवस्थापछि वि.सं. २०४८, २०५१ र २०५६ सालमा प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा उम्मेदवारी दिनुभयो। वि.सं. २०५१ को निर्वाचनमा बैतडी क्षेत्र नं. १ बाट लोकेन्द्रबहादुर चन्दले ११ हजार २३ मत प्राप्त गर्दा पृथ्वीराज अवस्थीले ५ हजार ८६५ मत प्राप्त गर्नुभएको थियो। वि.सं. २०५६ को निर्वाचनमा भने उहाँले लोकेन्द्रबहादुर चन्दभन्दा बढी मत प्राप्त गर्नुभएको विवरण उहाँका छोरालाई उद्धृत गर्दै प्रकाशित समाचारमा उल्लेख छ। उक्त निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसका नरेन्द्रबहादुर बम विजयी हुनुभएको थियो। उहाँको चुनावी अभियानको एउटा विशेष पक्ष ‘एक भोट, एक नोट’ भन्ने मान्यता थियो। निर्वाचन सञ्चालनका लागि मतदातासँग स्वेच्छिक आर्थिक सहयोग माग्ने उहाँको शैली तत्कालीन राजनीतिक परिवेशमा फरक र उल्लेखनीय मानिन्थ्यो। निर्वाचनमा अपेक्षित सफलता प्राप्त गर्न नसके पनि उहाँको राजनीतिक सङ्घर्ष, संगठन निर्माणमा योगदान र जनतासँगको आत्मीय सम्बन्धलाई केवल चुनावी परिणामका आधारमा मूल्याङ्कन गर्न मिल्दैन। उहाँले आफ्नो राजनीतिक यात्रामार्फत सर्वसाधारण नागरिकलाई राजनीतिक रूपमा सचेत बनाउने, उनीहरूका समस्या सार्वजनिक रूपमा उठाउने र ग्रामीण क्षेत्रको आवाज राष्ट्रिय राजनीतिसम्म पुर्‍याउने प्रयास गर्नुभयो। ७. सामाजिक न्याय, समानता र जातीय विभेदविरुद्धको आवाज पृथ्वीराज अवस्थीको जीवनको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष सामाजिक न्याय र समानताको पक्षमा उहाँले निर्वाह गर्नुभएको भूमिका हो। बैतडीको समाजमा विद्यमान जातीय विभेद, छुवाछूत, सामाजिक बहिष्करण र आर्थिक असमानताविरुद्ध उहाँले आवाज उठाउनुभएको स्थानीयवासीको भनाइ प्रकाशित समाचारमा उल्लेख छ। त्यस समय सामाजिक रूपमा कमजोर बनाइएका समुदायको अधिकार, सम्मान र समानताको पक्षमा उभिनु आफैँमा महत्त्वपूर्ण सामाजिक साहसको विषय थियो। उहाँले समाजमा कसैलाई पनि जात, वर्ग, आर्थिक हैसियत वा सामाजिक पृष्ठभूमिका आधारमा अपमानित र विभेदित गर्नु हुँदैन भन्ने मानवीय दृष्टिकोणलाई प्राथमिकता दिनुभयो। गरिब, निमुखा, दलित, किसान, मजदुर, असहाय तथा अवसरबाट वञ्चित समुदायको हकहित उहाँका सार्वजनिक सरोकारका महत्त्वपूर्ण विषय थिए। उहाँका लागि समाजको वास्तविक समृद्धि केही सीमित व्यक्तिको आर्थिक सम्पन्नतामा होइन, समाजका सबै वर्गले सम्मान, समान अवसर र न्यायपूर्ण जीवन प्राप्त गर्न सक्ने अवस्थामा निहित थियो। यही सामाजिक दृष्टिकोणले उहाँलाई राजनीतिक कार्यकर्ताभन्दा फराकिलो अर्थमा जनताको पक्षमा उभिने सामाजिक अभियन्ताका रूपमा परिचित गरायो। ८. राजनीतिक विचलनप्रति असन्तुष्टि र नागरिक समाजको नेतृत्व राजनीतिक जीवनको उत्तरार्धमा पृथ्वीराज अवस्थी पार्टीगत राजनीतिबाट अलग हुनुभयो। उहाँले राजनीतिमा बढ्दै गएको व्यक्तिगत स्वार्थ, आर्थिक अनियमितता र सत्ताकेन्द्रित प्रवृत्तिप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्नुभएको परिवारजन तथा उहाँलाई नजिकबाट चिन्ने व्यक्तिहरूको भनाइ छ। उहाँको राजनीतिक चिन्तनको मूल आधार सामाजिक न्याय, जनताको हित र सार्वजनिक उत्तरदायित्व थियो। तर राजनीतिक गतिविधिमा यी मूल्यहरूको उपेक्षा हुन थालेको अनुभूति भएपछि उहाँ पार्टीगत राजनीतिबाट क्रमशः टाढिनुभयो। पार्टीगत राजनीतिबाट अलग भए पनि उहाँ सार्वजनिक जीवन र सामाजिक अभियानबाट विमुख हुनुभएन। बरु नागरिक समाजमार्फत जनताको आवाज उठाउने र सार्वजनिक सरोकारका विषयमा सक्रिय रहने बाटो रोज्नुभयो। उहाँले नागरिक समाज बैतडीको नेतृत्व गर्नुभएको थियो। यसका अतिरिक्त दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा अखण्ड सुदूरपश्चिम पार्टीबाट समानुपातिक उम्मेदवारसमेत बन्नुभएको विवरण सार्वजनिक समाचारमा उल्लेख छ। यसले उहाँको राजनीतिक जीवन कुनै एउटा दल वा विचारधाराको संगठनात्मक सीमाभित्र मात्र सीमित नरहेको देखाउँछ। उहाँको मूल प्राथमिकता जनताको हित, सामाजिक न्याय, विकास र नागरिक अधिकार नै रह्यो। ९. बैतडीदेखि कैलालीको गेटासम्म : सामाजिक सेवाको निरन्तरता जीवनको उत्तरार्धमा पृथ्वीराज अवस्थी बैतडीबाट कैलाली जिल्लाको गोदावरी नगरपालिका क्षेत्रमा बसाइँ सर्नुभयो। उहाँको पछिल्लो बसोबास गेटा बिजौरा क्षेत्रमा रहेको थियो। तर जन्मभूमिबाट टाढा बसोबास गर्न थालेपछि पनि बैतडीप्रतिको उहाँको आत्मीयता, सामाजिक सम्बन्ध र विकासप्रतिको चासो कहिल्यै समाप्त भएन। उहाँको मनमा आफ्नो जन्मथलो, बाल्यकाल बिताएको गाउँ, त्यहाँका स्थानीय नागरिक र उनीहरूले भोगिरहेका समस्याप्रति गहिरो लगाव थियो। कैलालीमा बसोबास गर्न थालेपछि पनि बैतडीका विद्यालय, बाटोघाटो, पुलपुलेसा, विद्युत्, खानेपानी तथा अन्य विकास निर्माणका विषयमा उहाँले निरन्तर चासो राख्नुभएको परिवारजनको जानकारी छ। स्थानीय जनताका समस्या सुन्ने, आवश्यक ठाउँमा सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गर्ने र विकासका काममा सहयोग पुर्‍याउने उहाँको स्वभाव जीवनको अन्तिम चरणसम्म कायम रह्यो। यस अर्थमा उहाँको जीवनयात्रा बैतडी र कैलालीबीचको भौगोलिक स्थानान्तरण मात्र थिएन। त्यो त आफ्नो जन्मभूमिप्रतिको प्रेम र समाजसेवाको दायरालाई फराकिलो बनाउँदै लगेको एउटा निरन्तर अभियान थियो। १०. राष्ट्रिय सम्मान तथा मानपदवी पृथ्वीराज अवस्थीको सामाजिक तथा सार्वजनिक योगदानको कदरस्वरूप उहाँले नेपाल सरकारबाट विभिन्न राष्ट्रिय सम्मान तथा विभूषण प्राप्त गर्नुभएको विवरण प्रकाशित समाचार र पारिवारिक जानकारीमा पाइन्छ। उपलब्ध विवरणअनुसार उहाँले प्रबल जनसेवा पदक चतुर्थ श्रेणी र गोरखा दक्षिण बाहु प्राप्त गर्नुभएको थियो। यसका अतिरिक्त त्रिशक्ति पट्टसमेत प्राप्त गर्नुभएको जानकारी छ। यी सम्मानले उहाँको सार्वजनिक जीवन र सामाजिक योगदानलाई राष्ट्रिय तहमा समेत मान्यता प्राप्त भएको देखाउँछन्। यद्यपि प्रत्येक सम्मानको प्रदान गरिएको साल, श्रेणी र आधिकारिक विवरणलाई प्रमाणपत्र तथा सरकारी अभिलेखसँग मिलाएर अभिलेखीकरण गर्नु आवश्यक छ। उहाँको जीवनको वास्तविक महत्त्व भने पुरस्कार र पदकमा मात्र सीमित छैन। ती सम्मानभन्दा पनि जनताको दुःखमा साथ दिने, सामाजिक विभेदविरुद्ध उभिने र ग्रामीण विकासका लागि निरन्तर प्रयास गर्ने उहाँको जीवनशैली नै उहाँको सबैभन्दा ठूलो परिचय हो। ११. निधन : एउटा सङ्घर्षशील जीवनयात्राको अन्त्य लामो समयसम्म सामाजिक सेवा, राजनीतिक चेतना, ग्रामीण विकास र जनताको हकहितका लागि सक्रिय रहनुभएका पृथ्वीराज अवस्थीको वि.सं. २०७८ साल असोज ९ गते शनिबार बिहान कैलालीको गोदावरीस्थित आफ्नै निवासमा निधन भयो। निधन हुँदा उहाँ ८४ वर्षको हुनुहुन्थ्यो। पछिल्लो समय स्वास्थ्य समस्याबाट पीडित रहनुभएका उहाँको निधनले बैतडी तथा सुदूरपश्चिमको सामाजिक र राजनीतिक क्षेत्रमा एउटा पुरानो पुस्ताको महत्त्वपूर्ण अध्याय समाप्त भयो। उहाँको निधनप्रति विभिन्न राजनीतिक तथा सामाजिक क्षेत्रका व्यक्तित्व, स्थानीय नागरिक र शुभेच्छुकहरूले दुःख व्यक्त गर्दै श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका थिए। उहाँले आफ्नो जीवनकालमा सामाजिक न्याय, समानता, ग्रामीण विकास र जनताको अधिकारका पक्षमा उठाउनुभएको आवाज उहाँको भौतिक अनुपस्थितिपछि पनि उत्तिकै सान्दर्भिक र स्मरणीय रहिरहनेछ। १२. व्यक्तित्व, विचार र जीवनदर्शन पृथ्वीराज अवस्थीको व्यक्तित्वलाई एउटै परिचयमा सीमित गर्न सकिँदैन। उहाँ समाजसेवी हुनुहुन्थ्यो, राजनीतिक अभियन्ता हुनुहुन्थ्यो, ग्रामीण विकासका पक्षधर हुनुहुन्थ्यो र सर्वसाधारण जनताको हकहितका लागि आवाज उठाउने जनपक्षीय व्यक्तित्व हुनुहुन्थ्यो। उहाँको जीवनदर्शनको केन्द्रमा मानवीय संवेदना, सामाजिक समानता र सार्वजनिक हित रहेको देखिन्छ। उहाँको जीवनका प्रमुख विशेषताहरूलाई यसरी बुझ्न सकिन्छ। मानवीय संवेदना: गरिब, असहाय, दुःखी र पीडित मानिसको पीडालाई आफ्नो पीडाका रूपमा अनुभूत गर्ने स्वभाव। सामाजिक उत्तरदायित्व: गाउँ र समाजका साझा समस्यालाई समाधान गर्ने जिम्मेवारी आफूले पनि लिनुपर्छ भन्ने मान्यता। राजनीतिक चेतना: जनताको अधिकार, समानता, सामाजिक न्याय र लोकतान्त्रिक सहभागितालाई महत्त्व दिने दृष्टिकोण। सामाजिक समानता: जातीय विभेद, छुवाछूत, शोषण र सामाजिक बहिष्करणको विरोध गर्ने विचार। विकासप्रतिको प्रतिबद्धता: शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, सडक, सिँचाइ र अन्य आधारभूत पूर्वाधारलाई ग्रामीण विकासका आधारका रूपमा लिने सोच। नैतिक निष्ठा: व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा सार्वजनिक हितलाई प्राथमिकता दिने जीवनशैली। यिनै विशेषताले उहाँलाई एउटा सामान्य राजनीतिक कार्यकर्ताभन्दा माथि उठाएर सामाजिक चेतना र जनसेवाको प्रतीक बनाएका छन्। १३. नयाँ पुस्ताका लागि प्रेरणा र उहाँको अमर विरासत पृथ्वीराज अवस्थीको जीवन आजको पुस्ताका लागि अनेक दृष्टिले प्रेरणादायी छ। उहाँले अत्यन्तै कठिन पारिवारिक पृष्ठभूमि र आर्थिक अभावबाट जीवनको सुरुवात गर्नुभयो। तर परिस्थितिसँग सम्झौता गरेर व्यक्तिगत जीवनमा मात्र सीमित रहनुभएन। समाजमा विद्यमान समस्या बुझ्नुभयो, जनताको पक्षमा उभिनुभयो र आफ्नो क्षमताले भ्याएसम्म सामाजिक परिवर्तनका लागि निरन्तर प्रयास गर्नुभयो। उहाँको जीवनले स्पष्ट सन्देश दिन्छ कि मानिसको महानता उसको जन्म, धनसम्पत्ति, राजनीतिक शक्ति वा पदले निर्धारण गर्दैन। उसको वास्तविक महानता उसले अरूका लागि गरेको योगदान, समाजप्रतिको जिम्मेवारी र मानवीय मूल्यप्रतिको निष्ठाबाट स्थापित हुन्छ। राजनीतिक निर्वाचनमा विजय प्राप्त गर्नु मात्र सफलताको अन्तिम मापदण्ड होइन। कहिलेकाहीँ चुनावी परिणाममा पराजित देखिएको व्यक्तित्व पनि समाजको चेतना, जनविश्वास र ऐतिहासिक योगदानका दृष्टिले अत्यन्त सफल हुन सक्छ। पृथ्वीराज अवस्थीको जीवनले यही यथार्थलाई स्मरण गराउँछ। उहाँले उठाउनुभएका सामाजिक न्याय, समानता, जनअधिकार, ग्रामीण विकास र सार्वजनिक उत्तरदायित्वका मुद्दाहरू आज पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छन्। समाजमा अझै विद्यमान गरिबी, विभेद, भ्रष्टाचार र विकासको असमानतालाई सम्बोधन गर्न उहाँजस्ता जनपक्षीय व्यक्तित्वको जीवनबाट प्रेरणा लिन आवश्यक छ। निष्कर्ष : लालटिनको उज्यालो सम्झनामा सधैँ जीवित रहनेछ स्वर्गीय पृथ्वीराज अवस्थी अर्थात् ‘लालटिन बाजे’ सुदूरपश्चिमको सामाजिक तथा राजनीतिक इतिहासमा सम्झनलायक व्यक्तित्व हुनुहुन्छ। बैतडीको मूलखटालीबाट प्रारम्भ भएको उहाँको सङ्घर्षपूर्ण जीवनयात्रा सामाजिक सेवा, ग्रामीण विकास, राजनीतिक जागरण, सामाजिक न्याय र नागरिक अधिकारका विभिन्न अभियान हुँदै कैलालीको गोदावरीसम्म आइपुगेको थियो। उहाँले आफ्नो जीवनको ठूलो हिस्सा समाजका गरिब, निमुखा, असहाय, शोषित, पीडित र अवसरबाट वञ्चित नागरिकको पक्षमा आवाज उठाउन खर्चिनुभयो। गाउँको विकास, शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, सडक, सिँचाइ, सामाजिक समानता र जनताको स्वाभिमान उहाँका जीवनपर्यन्त सरोकारका विषय रहे। उहाँको जीवनले एउटा महत्त्वपूर्ण सत्य स्थापित गर्छ : साँचो नेतृत्व पद, शक्ति र प्रतिष्ठामा होइन, जनताको दुःख बुझ्ने संवेदनशील हृदय, अन्यायविरुद्ध उभिने साहस र समाजको हितका लागि गरिने निःस्वार्थ कर्ममा निहित हुन्छ। आज उहाँ हामीमाझ भौतिक रूपमा हुनुहुन्न। तर उहाँले समाजमा छोड्नुभएको योगदान, जनताको पक्षमा उठाउनुभएको आवाज र सेवाभावले भरिएको जीवनदर्शन सम्झनामा जीवित छन्। उहाँको जीवनलाई स्मरण गर्नु भनेको एउटा व्यक्तिलाई मात्र सम्झनु होइन, सामाजिक न्याय, मानवीय गरिमा, समानता र निःस्वार्थ जनसेवाका मूल्यहरूलाई पुनः आत्मसात् गर्नु पनि हो। स्वर्गीय पृथ्वीराज अवस्थीप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली तथा भावपूर्ण सम्मान। उहाँले बाल्नुभएको सामाजिक चेतना र सेवाको लालटिन कहिल्यै निभ्ने छैन। उहाँको योगदान, सङ्घर्ष र प्रेरणादायी जीवनगाथा आगामी पुस्ताका लागि सधैँ स्मरणीय र अनुकरणीय बनिरहनेछ। मानिसको जीवनको वास्तविक उचाइ उसले आफूका लागि कति कमायो भन्ने कुराले होइन, उसले समाजका लागि कति योगदान गर्‍यो भन्ने कुराले निर्धारण गर्छ। स्वर्गीय पृथ्वीराज अवस्थीको जीवन यही मानवीय आदर्शको एउटा प्रेरणादायी उदाहरण हो। 5eu32y98p9swduxgf0iuzr0r64f1jmg 0 151939 1395357 2026-11-09T13:03:51Z Madeshi Brahman 78174 कुशवाहा समुदायसम्बन्धी नयाँ लेख सिर्जना गरियो 1395357 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' (वा '''कुशवाह''' तथा '''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]] तथा तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] जात/जातीय समूह हो।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> == जनसाङ्ख्यिकी == सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार कोइरी/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले कोइरी/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report |title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> कोइरी/कुशवाहा जनसङ्ख्या मधेश प्रदेशमा केन्द्रित छ। सन् २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनामा कोइरी/कुशवाहा "मधेशी जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" /> जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार कुशवाहा कोइरीको कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] slkwybsnskocyczaedxlgfhwyxcijf5 1395360 1395357 2026-11-09T13:27:02Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395360 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]] तथा तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] जात/जातीय समूह हो।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> == जनसाङ्ख्यिकी == सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार कोइरी/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले कोइरी/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report |title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> कोइरी/कुशवाहा जनसङ्ख्या मधेश प्रदेशमा केन्द्रित छ। सन् २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनामा कोइरी/कुशवाहा "मधेशी जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" /> जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार कुशवाहा कोइरीको कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] afschhoz9shjngdwltes499lbpnogxj 1395361 1395360 2026-11-09T13:35:57Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395361 wikitext text/x-wiki <nowiki>{{छोटो विवरण|तराईको एक प्रमुख मधेशी जाति}}</nowiki> '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]] तथा तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] जात/जातीय समूह हो।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> == जनसाङ्ख्यिकी == सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार कोइरी/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले कोइरी/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report |title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> कोइरी/कुशवाहा जनसङ्ख्या मधेश प्रदेशमा केन्द्रित छ। सन् २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनामा कोइरी/कुशवाहा "मधेशी जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" /> जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार कुशवाहा कोइरीको कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] flwb85m74cuf3hh7nt2ploen6fizxso 1395362 1395361 2026-11-09T13:39:03Z Madeshi Brahman 78174 1395362 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|तराईको एक प्रमुख मधेशी जाति}} '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]] तथा तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] जात/जातीय समूह हो।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> == जनसाङ्ख्यिकी == सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार कोइरी/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले कोइरी/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report |title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> कोइरी/कुशवाहा जनसङ्ख्या मधेश प्रदेशमा केन्द्रित छ। सन् २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनामा कोइरी/कुशवाहा "मधेशी जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" /> जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार कुशवाहा कोइरीको कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] 1vy4yzbiwd0v6lf8hpbffb1nqtypt9l 1395365 1395362 2026-11-09T13:53:47Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395365 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]] तथा तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] जात/जातीय समूह हो।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> == जनसाङ्ख्यिकी == सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार कोइरी/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले कोइरी/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report |title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> कोइरी/कुशवाहा जनसङ्ख्या मधेश प्रदेशमा केन्द्रित छ। सन् २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनामा कोइरी/कुशवाहा "मधेशी जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" /> जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार कुशवाहा कोइरीको कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] 13qxt0y4czumj8g0qgusl9t8470xn73 1395368 1395365 2026-11-09T14:13:10Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395368 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]] तथा तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] जात/जातीय समूह हो।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = | caption = | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} == जनसाङ्ख्यिकी == सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार कोइरी/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले कोइरी/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report |title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> कोइरी/कुशवाहा जनसङ्ख्या मधेश प्रदेशमा केन्द्रित छ। सन् २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनामा कोइरी/कुशवाहा "मधेशी जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" /> जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार कुशवाहा कोइरीको कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] 5il9crav6qeeud3u8yclki9582k1v4f 1395370 1395368 2026-11-09T14:29:39Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395370 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]] तथा तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] जात/जातीय समूह हो।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} == जनसाङ्ख्यिकी == सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार कोइरी/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले कोइरी/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report |title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> कोइरी/कुशवाहा जनसङ्ख्या मधेश प्रदेशमा केन्द्रित छ। सन् २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनामा कोइरी/कुशवाहा "मधेशी जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" /> जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार कुशवाहा कोइरीको कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] jtr4ogdacq17d2j1cx7nkqfjf8yfwnt 1395373 1395370 2026-11-09T14:33:31Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395373 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]],[[कोशी प्रदेश]],[[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] जात/जातीय समूह हो।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} == जनसाङ्ख्यिकी == सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार कोइरी/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले कोइरी/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report |title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> कोइरी/कुशवाहा जनसङ्ख्या मधेश प्रदेशमा केन्द्रित छ। सन् २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनामा कोइरी/कुशवाहा "मधेशी जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" /> जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार कुशवाहा कोइरीको कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] 6wiclu6h0e721n9n4m91r9d7azqyw9z 1395374 1395373 2026-11-09T14:37:35Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395374 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] जात/जातीय समूह हो।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} == जनसाङ्ख्यिकी == सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार कोइरी/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले कोइरी/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report |title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> कोइरी/कुशवाहा जनसङ्ख्या मधेश प्रदेशमा केन्द्रित छ। सन् २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनामा कोइरी/कुशवाहा "मधेशी जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" /> जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार कुशवाहा कोइरीको कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] 9zd7bcagmncc4tpvngx4v7vsf81wyk3 1395375 1395374 2026-11-09T14:39:17Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395375 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} == जनसाङ्ख्यिकी == सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार कोइरी/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले कोइरी/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report |title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> कोइरी/कुशवाहा जनसङ्ख्या मधेश प्रदेशमा केन्द्रित छ। सन् २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनामा कोइरी/कुशवाहा "मधेशी जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" /> जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार कुशवाहा कोइरीको कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] kkkbn7sar9ls326ii2eeiqavh1u2lll 1395376 1395375 2026-11-09T14:46:27Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395376 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} == जनसाङ्ख्यिकी == सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार कोइरी/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले कोइरी/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report |title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> कोइरी/कुशवाहा जनसङ्ख्या मधेश प्रदेशमा केन्द्रित छ। सन् २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनामा कोइरी/कुशवाहा "मधेशी जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" /> जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार कुशवाहा कोइरीको कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] bzujhw284obhacxnxtiw4rd3xmtd20h 1395379 1395376 2026-11-09T15:16:06Z Madeshi Brahman 78174 1395379 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार कोइरी/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले कोइरी/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report |title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> कोइरी/कुशवाहा जनसङ्ख्या मधेश प्रदेशमा केन्द्रित छ। सन् २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनामा कोइरी/कुशवाहा "मधेशी जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" /> जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार कुशवाहा कोइरीको कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] 0aysv8sy1w3l79co69tzl1fe7qtbgjq 1395382 1395379 2026-11-09T15:28:01Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395382 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार कुशवाहा कोइरीको कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] htpeit3br9bu1i0qob1fvs4sppyfcfu 1395383 1395382 2026-11-09T15:30:45Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395383 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार कुशवाहा कोइरीको कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] t87a5wgbt1zqk0a08wnnxy62ve7hfod 1395384 1395383 2026-11-09T15:33:37Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395384 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] fost5pav5uwzvxjnl2s1h1whzkwzk6p 1395385 1395384 2026-11-09T15:38:28Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395385 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] 5ug6kmypiq1r5k7s0ad96xahtulbiqn 1395386 1395385 2026-11-09T15:47:20Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395386 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] 5w1k4hojcrl391ke7nybdjzrn5mz11i 1395388 1395386 2026-11-09T16:06:16Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395388 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] 70dugryqjgpo0j88jy6soo2ydb1ajmx 1395389 1395388 2026-11-09T16:23:51Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395389 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] mwgy75wqu46oq47wto3p0qewxzvo0zw 1395390 1395389 2026-11-09T16:24:49Z Madeshi Brahman 78174 /* इतिहास */ 1395390 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] 5hyepz700r0jaugbaznt14aoamkmjlp 1395391 1395390 2026-11-09T16:25:53Z Madeshi Brahman 78174 /* सामाजिक-आर्थिक अवस्था */ 1395391 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] dqhgcrr90n2vi4p0waahpi64e5lvyh7 1395392 1395391 2026-11-09T16:26:58Z Madeshi Brahman 78174 /* तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व */ 1395392 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] adknns4eqtxupn6dkk5pik7t4kwyrp2 1395393 1395392 2026-11-09T16:27:45Z Madeshi Brahman 78174 /* तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व */ 1395393 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] k51c1rf4c6greshizbkpw5hppjl3qu5 1395394 1395393 2026-11-09T16:29:20Z Madeshi Brahman 78174 /* उपसमूह (कुलहरू) */ 1395394 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == वास्तुकला == [[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]] कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । <ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> [[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]] यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] lldwtkuqcicxao2hpetefpb0rsu36pd 1395395 1395394 2026-11-09T16:30:38Z Madeshi Brahman 78174 /* संस्कृति */ 1395395 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == वास्तुकला == [[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]] कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । <ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> [[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]] यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == सामाजिक स्थिति == नेपालका विभिन्न जाति तथा जातीय समूहहरूको ऐतिहासिक रूपमा सरकार, कृषि, व्यापार, निजामती सेवा, न्यायपालिका र सैनिक संस्थाहरूमा प्रतिनिधित्व फरक–फरक रहेको छ। नेपालको [[शाह वंश]]को शासनकाल (१७६८–२००८) मा पहाडी उच्च जाति जस्तै [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]]हरूले निजामती सेवा, न्यायपालिका तथा सेनाको उच्च पदहरूमा उल्लेखनीय प्रभुत्व राखेका थिए। तराई क्षेत्रमा गरिएको केही अध्ययनहरू अनुसार (२०१५ भन्दा अगाडिका तथ्याङ्कहरू), केही मधेसी जाति समूहहरूको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा बढी देखिएको थियो। उदाहरणका लागि, कुशवाहा ([[कोइरी]]) समुदायको नेपाल सरकारको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको राष्ट्रिय जनसंख्या हिस्साभन्दा करिब ३.२ गुणा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई प्रतिनिधित्वको हिसाबले देशमा चौथो स्थानमा राख्दछ। यसैगरी [[राजपूत]] समुदायको प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा करिब ५.६ गुणा बढी रहेको पाइन्छ भने [[मैथिल ब्राह्मण]]हरूको प्रतिनिधित्व करिब ४.२ गुणा रहेको देखिन्छ।<ref name="Hatlebakk07">{{cite web |last=Hatlebakk |first=Magnus |year=2007 |title=Economic and social structures that may explain the recent conflicts in the Terai of Nepal |location=Kathmandu |publisher=Norwegian Embassy |url=http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-date=2011-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |date=2011-07-24 }}</ref> [[यादव]] समुदाय नेपालका मधेसी समुदायभित्रका सबैभन्दा ठूलो जाति समूहहरूमध्ये एक हो। केही जिल्लाहरूमा उनीहरूको ठूलो जनसंख्याका कारण पछिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिनिधित्व पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यस समुदायका एक प्रमुख व्यक्तित्व [[रामबरन यादव]] हुन्, जो सन् २००८ जुलाई २३ देखि २०१५ अक्टोबर २९ सम्म नेपालका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।<ref name="OCHA1">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=12 |date=April 2007 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113112940/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |archive-date=13 November 2009}}</ref> नेपालमा [[नेपाली भाषा]] राष्ट्रिय भाषा हो भने [[मैथिली भाषा]] दोस्रो धेरै बोलिने भाषामध्ये एक हो। हिन्दू समाजमा प्रचलित [[जाति व्यवस्था]]लाई सन् १९६१ मा लागू गरिएको ''नयाँ मुलुकी ऐन'' द्वारा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको थियो।<ref name="OCHA2">{{cite journal|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/2E89F2121C2C57A24925733F000F4F21-Full_report.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=16 |date=July–August 2007 |publisher=OCHA}}</ref><ref name="OCHA3">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=30 |date=June–July 2008 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218090410/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |archive-date=18 February 2010}}</ref><ref name="Him-ext">{{cite web |url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |title=Body of murder victim found in Gulmi |publisher=The Himalayan Times |first=Hari |last=Sharma |date=2010-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |archive-date=25 May 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |date=2012-05-25 }}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] 5rzpk7yszez46c252bf44bv2ufzvttu 1395396 1395395 2026-11-09T16:32:16Z Madeshi Brahman 78174 /* सामाजिक स्थिति */ 1395396 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == वास्तुकला == [[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]] कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । <ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> [[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]] यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == सामाजिक स्थिति == नेपालका विभिन्न जाति तथा जातीय समूहहरूको ऐतिहासिक रूपमा सरकार, कृषि, व्यापार, निजामती सेवा, न्यायपालिका र सैनिक संस्थाहरूमा प्रतिनिधित्व फरक–फरक रहेको छ। नेपालको [[शाह वंश]]को शासनकाल (१७६८–२००८) मा पहाडी उच्च जाति जस्तै [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]]हरूले निजामती सेवा, न्यायपालिका तथा सेनाको उच्च पदहरूमा उल्लेखनीय प्रभुत्व राखेका थिए। तराई क्षेत्रमा गरिएको केही अध्ययनहरू अनुसार (२०१५ भन्दा अगाडिका तथ्याङ्कहरू), केही मधेसी जाति समूहहरूको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा बढी देखिएको थियो। उदाहरणका लागि, कुशवाहा ([[कोइरी]]) समुदायको नेपाल सरकारको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको राष्ट्रिय जनसंख्या हिस्साभन्दा करिब ३.२ गुणा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई प्रतिनिधित्वको हिसाबले देशमा चौथो स्थानमा राख्दछ। यसैगरी [[राजपूत]] समुदायको प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा करिब ५.६ गुणा बढी रहेको पाइन्छ भने [[मैथिल ब्राह्मण]]हरूको प्रतिनिधित्व करिब ४.२ गुणा रहेको देखिन्छ।<ref name="Hatlebakk07">{{cite web |last=Hatlebakk |first=Magnus |year=2007 |title=Economic and social structures that may explain the recent conflicts in the Terai of Nepal |location=Kathmandu |publisher=Norwegian Embassy |url=http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-date=2011-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |date=2011-07-24 }}</ref> [[यादव]] समुदाय नेपालका मधेसी समुदायभित्रका सबैभन्दा ठूलो जाति समूहहरूमध्ये एक हो। केही जिल्लाहरूमा उनीहरूको ठूलो जनसंख्याका कारण पछिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिनिधित्व पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यस समुदायका एक प्रमुख व्यक्तित्व [[रामबरन यादव]] हुन्, जो सन् २००८ जुलाई २३ देखि २०१५ अक्टोबर २९ सम्म नेपालका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।<ref name="OCHA1">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=12 |date=April 2007 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113112940/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |archive-date=13 November 2009}}</ref> नेपालमा [[नेपाली भाषा]] राष्ट्रिय भाषा हो भने [[मैथिली भाषा]] दोस्रो धेरै बोलिने भाषामध्ये एक हो। हिन्दू समाजमा प्रचलित [[जाति व्यवस्था]]लाई सन् १९६१ मा लागू गरिएको ''नयाँ मुलुकी ऐन'' द्वारा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको थियो।<ref name="OCHA2">{{cite journal|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/2E89F2121C2C57A24925733F000F4F21-Full_report.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=16 |date=July–August 2007 |publisher=OCHA}}</ref><ref name="OCHA3">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=30 |date=June–July 2008 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218090410/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |archive-date=18 February 2010}}</ref><ref name="Him-ext">{{cite web |url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |title=Body of murder victim found in Gulmi |publisher=The Himalayan Times |first=Hari |last=Sharma |date=2010-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |archive-date=25 May 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |date=2012-05-25 }}</ref> == जनसंख्या == नेपालको केन्द्रीय तथ्यांक विभागले कुशवाहा जातिलाई व्यापक मधेसी जाति समूह अन्तर्गतको एक उपसमूहका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। यो समुदाय मुख्यतः नेपालको [[तराई]] क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएको छ, जहाँ कृषिलाई मुख्य पेशाका रूपमा अपनाइन्छ। [[राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय]] द्वारा प्रकाशित [[२०२१ नेपाल जनगणना]] अनुसार नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या ३५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसंख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Census2021">{{Cite book |title=National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report |publisher=National Statistics Office, Nepal |year=2021}}</ref> प्रदेश अनुसार कुशवाहा जनसंख्याको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:<ref name="Census2021"/> * [[मधेश प्रदेश]] – ४.५६% * [[लुम्बिनी प्रदेश]] – २% * [[कोशी प्रदेश]] – १% * [[बागमती प्रदेश]] – ०.५% * [[गण्डकी प्रदेश]] – ०.१% * [[कर्णाली प्रदेश]] – ०.१% * [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] – ०.७% राष्ट्रिय औसत (करिब १.३%) भन्दा बढी कुशवाहा जनसंख्या रहेका जिल्लाहरू निम्न छन्:<ref>{{Cite web |title=2011 Nepal Census, District Level Detail Report |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |access-date=2025-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314170005/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |archive-date=2023-03-14 }}</ref> * [[सर्लाही]] – ७.९% * [[रौतहट]] – ३.५% * [[बारा]] – ४.५% * [[पर्सा]] – ३.९% * [[धनुषा]] – ५.१% * [[सिराहा]] – ६.०% * [[सप्तरी]] – १.०% * [[महोत्तरी]] – ५.८% * [[सुनसरी]] – ४.१% * [[मोरङ]] – १.०% * [[कपिलवस्तु]] – ०.५% * [[रुपन्देही]] – १.०% * [[बाँके]] – ०.५% * [[बर्दिया]] – ०.२% * [[झापा]] – ०.१% * [[चितवन]] – <०.१% * [[नवलपरासी]] – <०.१% * [[काठमाडौं]] – ०.१% == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] c2c53vsjz6g571r5m9ypyre2hryml9t 1395397 1395396 2026-11-09T16:33:23Z Madeshi Brahman 78174 /* जनसंख्या */ 1395397 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == वास्तुकला == [[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]] कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । <ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> [[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]] यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == सामाजिक स्थिति == नेपालका विभिन्न जाति तथा जातीय समूहहरूको ऐतिहासिक रूपमा सरकार, कृषि, व्यापार, निजामती सेवा, न्यायपालिका र सैनिक संस्थाहरूमा प्रतिनिधित्व फरक–फरक रहेको छ। नेपालको [[शाह वंश]]को शासनकाल (१७६८–२००८) मा पहाडी उच्च जाति जस्तै [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]]हरूले निजामती सेवा, न्यायपालिका तथा सेनाको उच्च पदहरूमा उल्लेखनीय प्रभुत्व राखेका थिए। तराई क्षेत्रमा गरिएको केही अध्ययनहरू अनुसार (२०१५ भन्दा अगाडिका तथ्याङ्कहरू), केही मधेसी जाति समूहहरूको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा बढी देखिएको थियो। उदाहरणका लागि, कुशवाहा ([[कोइरी]]) समुदायको नेपाल सरकारको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको राष्ट्रिय जनसंख्या हिस्साभन्दा करिब ३.२ गुणा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई प्रतिनिधित्वको हिसाबले देशमा चौथो स्थानमा राख्दछ। यसैगरी [[राजपूत]] समुदायको प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा करिब ५.६ गुणा बढी रहेको पाइन्छ भने [[मैथिल ब्राह्मण]]हरूको प्रतिनिधित्व करिब ४.२ गुणा रहेको देखिन्छ।<ref name="Hatlebakk07">{{cite web |last=Hatlebakk |first=Magnus |year=2007 |title=Economic and social structures that may explain the recent conflicts in the Terai of Nepal |location=Kathmandu |publisher=Norwegian Embassy |url=http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-date=2011-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |date=2011-07-24 }}</ref> [[यादव]] समुदाय नेपालका मधेसी समुदायभित्रका सबैभन्दा ठूलो जाति समूहहरूमध्ये एक हो। केही जिल्लाहरूमा उनीहरूको ठूलो जनसंख्याका कारण पछिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिनिधित्व पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यस समुदायका एक प्रमुख व्यक्तित्व [[रामबरन यादव]] हुन्, जो सन् २००८ जुलाई २३ देखि २०१५ अक्टोबर २९ सम्म नेपालका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।<ref name="OCHA1">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=12 |date=April 2007 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113112940/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |archive-date=13 November 2009}}</ref> नेपालमा [[नेपाली भाषा]] राष्ट्रिय भाषा हो भने [[मैथिली भाषा]] दोस्रो धेरै बोलिने भाषामध्ये एक हो। हिन्दू समाजमा प्रचलित [[जाति व्यवस्था]]लाई सन् १९६१ मा लागू गरिएको ''नयाँ मुलुकी ऐन'' द्वारा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको थियो।<ref name="OCHA2">{{cite journal|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/2E89F2121C2C57A24925733F000F4F21-Full_report.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=16 |date=July–August 2007 |publisher=OCHA}}</ref><ref name="OCHA3">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=30 |date=June–July 2008 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218090410/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |archive-date=18 February 2010}}</ref><ref name="Him-ext">{{cite web |url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |title=Body of murder victim found in Gulmi |publisher=The Himalayan Times |first=Hari |last=Sharma |date=2010-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |archive-date=25 May 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |date=2012-05-25 }}</ref> == जनसंख्या == नेपालको केन्द्रीय तथ्यांक विभागले कुशवाहा जातिलाई व्यापक मधेसी जाति समूह अन्तर्गतको एक उपसमूहका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। यो समुदाय मुख्यतः नेपालको [[तराई]] क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएको छ, जहाँ कृषिलाई मुख्य पेशाका रूपमा अपनाइन्छ। [[राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय]] द्वारा प्रकाशित [[२०२१ नेपाल जनगणना]] अनुसार नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या ३५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसंख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Census2021">{{Cite book |title=National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report |publisher=National Statistics Office, Nepal |year=2021}}</ref> प्रदेश अनुसार कुशवाहा जनसंख्याको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:<ref name="Census2021"/> * [[मधेश प्रदेश]] – ४.५६% * [[लुम्बिनी प्रदेश]] – २% * [[कोशी प्रदेश]] – १% * [[बागमती प्रदेश]] – ०.५% * [[गण्डकी प्रदेश]] – ०.१% * [[कर्णाली प्रदेश]] – ०.१% * [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] – ०.७% राष्ट्रिय औसत (करिब १.३%) भन्दा बढी कुशवाहा जनसंख्या रहेका जिल्लाहरू निम्न छन्:<ref>{{Cite web |title=2011 Nepal Census, District Level Detail Report |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |access-date=2025-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314170005/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |archive-date=2023-03-14 }}</ref> * [[सर्लाही]] – ७.९% * [[रौतहट]] – ३.५% * [[बारा]] – ४.५% * [[पर्सा]] – ३.९% * [[धनुषा]] – ५.१% * [[सिराहा]] – ६.०% * [[सप्तरी]] – १.०% * [[महोत्तरी]] – ५.८% * [[सुनसरी]] – ४.१% * [[मोरङ]] – १.०% * [[कपिलवस्तु]] – ०.५% * [[रुपन्देही]] – १.०% * [[बाँके]] – ०.५% * [[बर्दिया]] – ०.२% * [[झापा]] – ०.१% * [[चितवन]] – <०.१% * [[नवलपरासी]] – <०.१% * [[काठमाडौं]] – ०.१% ==उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू== * '''रामचन्द्र सिंह कुशवाहा''' – नेपालका लोकतान्त्रिक आन्दोलनसँग सम्बन्धित एक स्वतन्त्रता सेनानी। उहाँ महोत्तरी जिल्लाको पडरिया निवासी हुनुहुन्थ्यो। लामो समयदेखि क्यान्सरबाट पीडित रहनु भएका उहाँको काठमाडौँस्थित वीर अस्पतालमा उपचारका क्रममा सन् २०२5 मा निधन भएको थियो।<ref>{{cite web |title=Freedom fighter Kushwaha no more |url=https://english.onlinekhabar.com/freedom-fighter-kushwaha-no-more.html |website=OnlineKhabar |date=16 July 2025}}</ref> * [[डॉ. उपेन्द्र महतो]] (नेपाली: डॉ. उपेन्द्र महतो), व्यवसायी, परोपकारी तथा गैर‑आवासीय नेपाली संघ (NRNA) का संस्थापक अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato: Nepali Business Tycoon & NRNA Founder |url=https://www.sourcenepal.com/upendra-mahato/}}</ref> * [[राजेन्द्र महतो]] (नेपाली: राजेन्द्र महतो; जन्म १९५८), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व उप–प्रधानमन्त्री तथा विभिन्न पार्टीका नेता।<ref>{{cite web |title=Rajendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rajendra_Mahato}}</ref> * [[लक्ष्मी महतो कोइरी]] (नेपाली: लझ्मी महतो कोइरी; जन्म १९६४), नेपाली राजनीतिज्ञ, House of Representatives का सदस्य (२०८० सम्म) र CPN (UML) का प्रतिनिधि।<ref>{{cite web |title=Laxmi Mahato Koiri |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Laxmi_Mahato_Koiri}}</ref> * उपेन्द्र महतो (राजनीतिज्ञ) – मधेश प्रदेश सभाका सदस्य, Sarlahi‑1 (A) बाट निर्वाचित प्रदेश विपक्षी नेता (२०१७ देखि)।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Upendra_Mahato}}</ref> * [[बिरेन्द्र प्रसाद महतो]] (नेपाली: बिरेन्द्र प्रसाद महतो; जन्म १९६९), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व वन तथा वातावरण मन्त्री र संघीय संसद सदस्य।<ref>{{cite web |title=Birendra Prasad Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Birendra_Prasad_Mahato}}</ref> * [[संजय कुमार महतो]] (नेपाली: संजयकुमार महतो), नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा सदस्य, मधेश प्रदेश १ (Dhanusha‑1A) बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sanjay Kumar Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sanjay_Kumar_Mahato}}</ref> * [[सिताराम महतो]] (नेपाली: सिताराम महतो; जन्म १९५५), नेपाली कांग्रेस पार्टीका राजनीतिज्ञ र संघीय प्रतिनिधि सभा सदस्य, Sunsari‑2 बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sitaram Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sitaram_Mahato}}</ref> * [[मुगा लाल महतो]] (नेपाली: मुगा लाल महतो), नेपाली राजनीतिज्ञ, Sunsari‑4 निर्वाचन क्षेत्रमा संविधान सभा सदस्य।<ref>{{cite web |title=Muga Lal Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Muga_Lal_Mahato}}</ref> * रबिन महतो (Rabin Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; सर्लाही–२ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=RSP’s Rabin Mahato defeats NCP’s Yadav in Sarlahi-2 by 33,989 votes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/rsps-rabin-mahato-defeats-ncps-yadav-in-sarlahi-2-by-33989-votes-41-52.html}}</ref> * प्रमोद कुमार महतो (Pramod Kumar Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; महोत्तरी–१ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=Pramod Kumar Mahato Wins Mahottari-1 Seat with 34,636 Votes |url=https://khojsamachar.com/pramod-kumar-mahato-wins-mahottari-1-election/}}</ref> * '''इर. बसन्त कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा इन्जिनियर। उहाँ २०२५ देखि मधेश प्रदेश सरकारमा खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ र मधेश प्रदेश सभाका सदस्य पनि हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Er. Basant Kushwaha |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Er._Basant_Kushwaha}}</ref> * '''सरोज सिंह कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका प्रदेश सभा सदस्य तथा जनता समाजवादी पार्टी (नेपाल) का राजनीतिज्ञ। उहाँ महोत्तरी निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भएका हुन्।<ref>{{cite web |title=JSP-N lawmaker Saroj Singh Kushwaha suspended |url=https://kathmandupost.com/province-no-2/2025/10/17/jsp-n-lawmaker-saroj-singh-kushwaha-suspended}}</ref> * '''अजय कुमार कुशवाहा''' – बारा जिल्लाको कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. ११ का निर्वाचित वडा अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Ajay Kumar Kushwaha |url=https://kalaiyamun.gov.np/en/content/ajay-kumar-kushwaha}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''राम प्रसाद मेहता''' – सुनसरी जिल्लाका नेपाली राजनीतिज्ञ तथा कोशी प्रदेश सरकारका सामाजिक विकास मन्त्री। उहाँ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) (CPN-UML) सँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ। उहाँले २०७९ को निर्वाचनमा सुनसरी २ (ख) बाट प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित भएका थिए र हाल कोशी प्रदेशमा मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Over 47000 votes invalid in Sunsari |url=https://risingnepaldaily.com/news/19590 |website=Rising Nepal}}</ref><ref>{{cite web |title=“Effective Cooperation Needed for Drug Control,” Says Koshi Province Chief Minister |url=https://english.pardafas.com/effective-cooperation-needed-for-drug-control-says-koshi-province-chief-minister |website=Pardafas}}</ref> * '''राजन मेहता''' – सुनसरी जिल्लाको इनरुवा नगरपालिकाका मेयर तथा राजनीतिज्ञ। उहाँ नेपाली कांग्रेससँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ र स्थानीय तह निर्वाचनमा निर्वाचित भएका हुन्। उहाँले जिल्ला समन्वय समिति, सुनसरीको प्रमुखको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हाल्नु भएको छ।<ref>{{cite web |title=District Coordination Committee, Sunsari Chief Mr. Rajan Mehta hosted the coordination meeting |url=https://daosunsari.moha.gov.np/en/post/district-coordination-committee-sunsari-chief-mr-rajan-mehta-hosted-the |website=DAO Sunsari}}</ref><ref>{{cite web |title=Mayor Rajan Mehta Receiving Victory Certificate after Local Level Election |url=https://www.dreamstime.com/rajan-mehta-the-newly-elected-mayor-of-inaruwa-municipality-is-receiving-the-official-certificate-of-victory-from-the-election-image422987909 |website=Dreamstime }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''[[निशा मेहता]]''' सुनसरी जिल्लासँग सम्बन्धित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की नेतृ तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य हुन्। उहाँ २०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा रास्वपाबाट मधेसी महिला क्लस्टर अन्तर्गत समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत निर्वाचित हुनुभएको हो।<ref>{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा समानुपातिक सदस्यहरूको सूची|url=https://election.gov.np}}</ref>उहाँ नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद्मा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री तथा खानेपानी मन्त्रीको रूपमा नियुक्त हुनुभएको छ।<ref>{{cite web |title=नयाँ मन्त्रिपरिषद् गठन |url=https://moha.gov.np}}</ref>मेहता स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्ति हुन्। उहाँले नर्सिङ विषयमा स्नातकोत्तर (Master’s) उपाधि हासिल गर्नुभएको छ र यसअघि स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षण क्षेत्रमा कार्यरत रहनुभएको थियो।<ref>{{cite web |title=Nisha Mehta |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nisha_Mehta}}</ref> *'''जवाहरलाल कुशवाहा''' मधेश प्रदेश सभाका सदस्य हुन्, जो सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ (क) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा निर्वाचित भई पछि नेकपा (माओवादी केन्द्र) मा प्रवेश गरेका हुन्।<ref name="JawaharMaoist">{{cite news |title=स्वतन्त्र सांसद जवाहरलाल कुशवाहा माओवादी केन्द्रमा प्रवेश |url=https://www.ratopati.com/story/321456/jawaharlal-kushwaha |work=रातोपाटी |date=२०२३-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="MadheshAssembly">{{cite web |title=प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''रघुनाथ महतो कोइरी''' सुनसरी जिल्लाका एक स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले विभिन्न तहका निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा सहभागिता जनाउँदै स्थानीय राजनीतिमा सक्रिय भूमिका खेल्दै आएका छन्।<ref name="EC_Nepal_Result">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेश सभा निर्वाचन परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''लक्ष्मण महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लासँग सम्बन्धित राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मधेश प्रदेशको प्रदेश सभा तथा स्थानीय तहका निर्वाचनहरूमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका छन्।<ref name="ElectionRecord">{{cite news |title=धनुषामा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको प्रभाव |url=https://ekantipur.com/news |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''रामनरेश महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लाका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मुख्यतया तराई-मधेस क्षेत्रमा कुशवाहा (कोइरी) समुदायको हकहित र प्रतिनिधित्वको सवालमा आवाज उठाउँदै आएका छन्।<ref name="CommunityLeader">{{cite web |title=मधेसको राजनीतिमा जातीय समीकरण र प्रतिनिधित्व |url=https://gorkhapatraonline.com/ |website=गोरखापत्र अनलाइन |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''राज किशोर महतो''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का राजनीतिज्ञ हुन्। उनी २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट भारी मतका साथ निर्वाचित भएका हुन्। उनले नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता महेन्द्र यादवलाई पराजित गर्दै युवा राजनीतिको लहरलाई स्थापित गरेका थिए।<ref name="Dhanusa4_2082">{{cite news |title=धनुषा ४ मा रास्वपाका राज किशोर महतो विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusa/constituency-4 |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |date=२०२६-०३-११ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''वीरेन्द्र कुमार मेहता''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुन्। उनी मधेस प्रदेशमा पार्टीको संगठन विस्तार र वैकल्पिक राजनीतिको प्रवर्द्धनमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। उनी २०८२ को निर्वाचनमा पार्टीको रणनीतिक योजना निर्माण र युवा परिचालनमा संलग्न रहेका थिए।<ref name="VirendraRSP">{{cite news |title=रास्वपा केन्द्रीय समितिमा नयाँ अनुहार |url=https://kfgo.com/2026/03/07/inside-the-nepal-campaign |work=The Mighty 790 KFGO |date=२०२६-०३-०७ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> *'''फकिरा महतो''' मधेस प्रदेश सभाका सदस्य हुन्। उनी सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ (ख) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी हाल मधेस प्रदेश सभामा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) को प्रतिनिधित्व गर्दै विभिन्न संसदीय समितिहरूमा सक्रिय छन्।<ref name="FakeeraMadhesh">{{cite web |title=मधेस प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''सञ्जय कुमार महतो''' धनुषा जिल्लाका राजनीतिज्ञ हुन्। उनले २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा-४ बाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको तर्फबाट उम्मेदवारी दिएका थिए। उनी मधेसको स्थानीय राजनीति र सामुदायिक विकासका मुद्दाहरूमा सक्रिय रहँदै आएका छन्।<ref name="SanjayDhanusa">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ - परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''प्रमेश्वर महतो''' (सहिद) सिरहा जिल्लाको लाहानसँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको ऐतिहासिक मधेश आन्दोलनका क्रममा लाहानमा भएको प्रदर्शनमा सहादत प्राप्त गरेका थिए। उनलाई नेपाल सरकारले औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ र उनको सम्मानमा लाहानका विभिन्न स्थानमा स्मारकहरू निर्माण गरिएका छन्।<ref name="Sahid_Lahan">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिदहरूको सम्झना |url=https://gorkhapatraonline.com/news/72431 |work=गोरखापत्र अनलाइन |date=२०२२-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="Madesh_Martyrs">{{cite web |title=सहिदहरूको सूची - मधेश प्रदेश सरकार |url=https://madesh.gov.np/martyrs-list |website=मधेश प्रदेश सरकार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''बेचन मेहता''' (सहिद) सुनसरी जिल्लाको इनरुवासँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको मधेश आन्दोलनका क्रममा माघ महिनामा इनरुवामा भएको विरोध प्रदर्शनका क्रममा सहादत प्राप्त गरेका थिए। नेपाल सरकारले उनलाई औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ। इनरुवा नगरपालिका भित्र उनको सम्मानमा 'सहिद बेचन मेहता चोक' र उनको पूर्ण कदको सालिक निर्माण गरिएको छ।<ref name="BechanSahid">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिद बेचन मेहताको स्मरण |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/01/735624 |work=अनलाइनखबर |date=२०१९-०१-२१ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="SunsariMartyr">{{cite web |title=सुनसरीका सहिदहरूको विवरण |url=https://madesh.gov.np/ |website=मधेश प्रदेश सरकार |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''अनिता देवी''' जनमत पार्टीकी एक प्रभावशाली नेतृ हुन्। उनी नेपाल सरकारको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रीको रूपमा कार्य गरिसकेकी छिन्। उनी कुशवाहा समुदायबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा उच्च तहमा पुग्ने थोरै महिला नेतृहरूमध्ये एक हुन्।<ref name="AnitaDevi">{{cite news |title=अनिता देवी सामान्य प्रशासन मन्त्री नियुक्त |url=https://www.nepallive.com/story/301245 |work=नेपाल लाइभ |date=२०२३-०८-१४ |access-date=२०२६-०३-१७ |language=ne}}</ref> === खेलकुद === * [[इन्दु बर्मा]] (नेपाली: इन्दु बर्मा), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी तथा कप्तान।<ref name="ICC">{{cite web |title=Indu Barma |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/70947/indu-barma |publisher=International Cricket Council}}</ref> * [[पुजा महतो]] (नेपाली: पुजा महतो; जन्म १७ फेब्रुअरी २००६), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="ESPNCricinfo"/> * [[किशोर महतो]] (नेपाली: किशोर महतो), नेपाली पुरुष क्रिकेट खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Kishore Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kishore_Mahato |website=Wikipedia}}</ref> * [[संगम महतो]] (नेपाली: संगम महतो), नेपाली महिला भलिबल टोलीकी खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Sangam Mahato Profile |url=https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |website=HamroKhelkud |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114001506/https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |archive-date=2026-01-14 }}</ref> * [[अजय कुशवाहा]] (नेपाली: अजय कुशवाहा; जन्म १४ अप्रिल १९९८), नेपाली बास्केटबल खेलाडी तथा नेपाल राष्ट्रिय बास्केटबल टोलीका अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="FIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha |publisher=FIBA}}</ref> * [[प्रतीक कुशवाहा]] (नेपाली: प्रतीक कुशवाहा), नेपाली युवा क्रिकेट खेलाडी; सन् २०२३ मा नेपालबाट इन्डो–नेपाल मैत्रीपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय यू–१६ क्रिकेट प्रतियोगितामा सहभागी।<ref name="DAV">{{cite web |title=DAV Team Departed for Indo-Nepal Friendship International U-16 Sports Meet |url=https://davnepal.com/news/news.php?id=1170 |publisher=DAV Sushil Kedia Vishwa Bharati School}}</ref> * [[भरत सिंह महता]] (नेपाली: भरत सिंह महता; जन्म १२ अगस्ट १९९७), नेपाली पारा‑टाइक्वान्डो प्रतिस्पर्धी; पेरालम्पिक्समा प्रतिस्पर्धा।<ref>{{cite web |title=Bharat Singh Mahata |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bharat_Singh_Mahata |website=Wikipedia}}</ref> * कुशल सिंह मेहता (Kushal Singh Mehta), क्रिकेट खेलाडी (क्रिकहिरोज प्रोफाइल अनुसार)।<ref>{{cite web |title=Kushal‑singh‑mehta Cricket Stats |url=https://cricheroes.com/player-profile/8161779/kushal-singh-mehta/stats}}</ref> *'''सर्वज्ञ सिंह कुशवाहा''' विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरका 'फिडे रेटेड' (FIDE rated) चेस खेलाडी हुन्। उनले मात्र ३ वर्ष ७ महिनाको उमेरमा १५७२ रेटिङ प्राप्त गरेर गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्समा आफ्नो नाम दर्ता गराउने प्रयास गरिरहेका छन्।<ref name="Sarwagya_Chess">{{cite news |title=Sarwagya Singh Kushwaha becomes youngest FIDE-rated chess player |url=https://khelnow.com/chess/sarwagya-singh-kushwaha-youngest-fide-rated-202512 |work=Khel Now |date=२०२५-१२-०३ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] gxadtkocjsi5ygd0x0rdzrjj7xkxf7l 1395398 1395397 2026-11-09T16:35:05Z Madeshi Brahman 78174 /* उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू */ 1395398 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == वास्तुकला == [[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]] कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । <ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> [[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]] यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == सामाजिक स्थिति == नेपालका विभिन्न जाति तथा जातीय समूहहरूको ऐतिहासिक रूपमा सरकार, कृषि, व्यापार, निजामती सेवा, न्यायपालिका र सैनिक संस्थाहरूमा प्रतिनिधित्व फरक–फरक रहेको छ। नेपालको [[शाह वंश]]को शासनकाल (१७६८–२००८) मा पहाडी उच्च जाति जस्तै [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]]हरूले निजामती सेवा, न्यायपालिका तथा सेनाको उच्च पदहरूमा उल्लेखनीय प्रभुत्व राखेका थिए। तराई क्षेत्रमा गरिएको केही अध्ययनहरू अनुसार (२०१५ भन्दा अगाडिका तथ्याङ्कहरू), केही मधेसी जाति समूहहरूको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा बढी देखिएको थियो। उदाहरणका लागि, कुशवाहा ([[कोइरी]]) समुदायको नेपाल सरकारको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको राष्ट्रिय जनसंख्या हिस्साभन्दा करिब ३.२ गुणा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई प्रतिनिधित्वको हिसाबले देशमा चौथो स्थानमा राख्दछ। यसैगरी [[राजपूत]] समुदायको प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा करिब ५.६ गुणा बढी रहेको पाइन्छ भने [[मैथिल ब्राह्मण]]हरूको प्रतिनिधित्व करिब ४.२ गुणा रहेको देखिन्छ।<ref name="Hatlebakk07">{{cite web |last=Hatlebakk |first=Magnus |year=2007 |title=Economic and social structures that may explain the recent conflicts in the Terai of Nepal |location=Kathmandu |publisher=Norwegian Embassy |url=http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-date=2011-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |date=2011-07-24 }}</ref> [[यादव]] समुदाय नेपालका मधेसी समुदायभित्रका सबैभन्दा ठूलो जाति समूहहरूमध्ये एक हो। केही जिल्लाहरूमा उनीहरूको ठूलो जनसंख्याका कारण पछिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिनिधित्व पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यस समुदायका एक प्रमुख व्यक्तित्व [[रामबरन यादव]] हुन्, जो सन् २००८ जुलाई २३ देखि २०१५ अक्टोबर २९ सम्म नेपालका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।<ref name="OCHA1">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=12 |date=April 2007 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113112940/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |archive-date=13 November 2009}}</ref> नेपालमा [[नेपाली भाषा]] राष्ट्रिय भाषा हो भने [[मैथिली भाषा]] दोस्रो धेरै बोलिने भाषामध्ये एक हो। हिन्दू समाजमा प्रचलित [[जाति व्यवस्था]]लाई सन् १९६१ मा लागू गरिएको ''नयाँ मुलुकी ऐन'' द्वारा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको थियो।<ref name="OCHA2">{{cite journal|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/2E89F2121C2C57A24925733F000F4F21-Full_report.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=16 |date=July–August 2007 |publisher=OCHA}}</ref><ref name="OCHA3">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=30 |date=June–July 2008 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218090410/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |archive-date=18 February 2010}}</ref><ref name="Him-ext">{{cite web |url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |title=Body of murder victim found in Gulmi |publisher=The Himalayan Times |first=Hari |last=Sharma |date=2010-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |archive-date=25 May 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |date=2012-05-25 }}</ref> == जनसंख्या == नेपालको केन्द्रीय तथ्यांक विभागले कुशवाहा जातिलाई व्यापक मधेसी जाति समूह अन्तर्गतको एक उपसमूहका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। यो समुदाय मुख्यतः नेपालको [[तराई]] क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएको छ, जहाँ कृषिलाई मुख्य पेशाका रूपमा अपनाइन्छ। [[राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय]] द्वारा प्रकाशित [[२०२१ नेपाल जनगणना]] अनुसार नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या ३५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसंख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Census2021">{{Cite book |title=National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report |publisher=National Statistics Office, Nepal |year=2021}}</ref> प्रदेश अनुसार कुशवाहा जनसंख्याको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:<ref name="Census2021"/> * [[मधेश प्रदेश]] – ४.५६% * [[लुम्बिनी प्रदेश]] – २% * [[कोशी प्रदेश]] – १% * [[बागमती प्रदेश]] – ०.५% * [[गण्डकी प्रदेश]] – ०.१% * [[कर्णाली प्रदेश]] – ०.१% * [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] – ०.७% राष्ट्रिय औसत (करिब १.३%) भन्दा बढी कुशवाहा जनसंख्या रहेका जिल्लाहरू निम्न छन्:<ref>{{Cite web |title=2011 Nepal Census, District Level Detail Report |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |access-date=2025-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314170005/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |archive-date=2023-03-14 }}</ref> * [[सर्लाही]] – ७.९% * [[रौतहट]] – ३.५% * [[बारा]] – ४.५% * [[पर्सा]] – ३.९% * [[धनुषा]] – ५.१% * [[सिराहा]] – ६.०% * [[सप्तरी]] – १.०% * [[महोत्तरी]] – ५.८% * [[सुनसरी]] – ४.१% * [[मोरङ]] – १.०% * [[कपिलवस्तु]] – ०.५% * [[रुपन्देही]] – १.०% * [[बाँके]] – ०.५% * [[बर्दिया]] – ०.२% * [[झापा]] – ०.१% * [[चितवन]] – <०.१% * [[नवलपरासी]] – <०.१% * [[काठमाडौं]] – ०.१% ==उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू== * '''रामचन्द्र सिंह कुशवाहा''' – नेपालका लोकतान्त्रिक आन्दोलनसँग सम्बन्धित एक स्वतन्त्रता सेनानी। उहाँ महोत्तरी जिल्लाको पडरिया निवासी हुनुहुन्थ्यो। लामो समयदेखि क्यान्सरबाट पीडित रहनु भएका उहाँको काठमाडौँस्थित वीर अस्पतालमा उपचारका क्रममा सन् २०२5 मा निधन भएको थियो।<ref>{{cite web |title=Freedom fighter Kushwaha no more |url=https://english.onlinekhabar.com/freedom-fighter-kushwaha-no-more.html |website=OnlineKhabar |date=16 July 2025}}</ref> * [[डॉ. उपेन्द्र महतो]] (नेपाली: डॉ. उपेन्द्र महतो), व्यवसायी, परोपकारी तथा गैर‑आवासीय नेपाली संघ (NRNA) का संस्थापक अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato: Nepali Business Tycoon & NRNA Founder |url=https://www.sourcenepal.com/upendra-mahato/}}</ref> * [[राजेन्द्र महतो]] (नेपाली: राजेन्द्र महतो; जन्म १९५८), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व उप–प्रधानमन्त्री तथा विभिन्न पार्टीका नेता।<ref>{{cite web |title=Rajendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rajendra_Mahato}}</ref> * [[लक्ष्मी महतो कोइरी]] (नेपाली: लझ्मी महतो कोइरी; जन्म १९६४), नेपाली राजनीतिज्ञ, House of Representatives का सदस्य (२०८० सम्म) र CPN (UML) का प्रतिनिधि।<ref>{{cite web |title=Laxmi Mahato Koiri |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Laxmi_Mahato_Koiri}}</ref> * उपेन्द्र महतो (राजनीतिज्ञ) – मधेश प्रदेश सभाका सदस्य, Sarlahi‑1 (A) बाट निर्वाचित प्रदेश विपक्षी नेता (२०१७ देखि)।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Upendra_Mahato}}</ref> * [[बिरेन्द्र प्रसाद महतो]] (नेपाली: बिरेन्द्र प्रसाद महतो; जन्म १९६९), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व वन तथा वातावरण मन्त्री र संघीय संसद सदस्य।<ref>{{cite web |title=Birendra Prasad Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Birendra_Prasad_Mahato}}</ref> * [[संजय कुमार महतो]] (नेपाली: संजयकुमार महतो), नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा सदस्य, मधेश प्रदेश १ (Dhanusha‑1A) बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sanjay Kumar Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sanjay_Kumar_Mahato}}</ref> * [[सिताराम महतो]] (नेपाली: सिताराम महतो; जन्म १९५५), नेपाली कांग्रेस पार्टीका राजनीतिज्ञ र संघीय प्रतिनिधि सभा सदस्य, Sunsari‑2 बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sitaram Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sitaram_Mahato}}</ref> * [[मुगा लाल महतो]] (नेपाली: मुगा लाल महतो), नेपाली राजनीतिज्ञ, Sunsari‑4 निर्वाचन क्षेत्रमा संविधान सभा सदस्य।<ref>{{cite web |title=Muga Lal Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Muga_Lal_Mahato}}</ref> * रबिन महतो (Rabin Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; सर्लाही–२ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=RSP’s Rabin Mahato defeats NCP’s Yadav in Sarlahi-2 by 33,989 votes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/rsps-rabin-mahato-defeats-ncps-yadav-in-sarlahi-2-by-33989-votes-41-52.html}}</ref> * प्रमोद कुमार महतो (Pramod Kumar Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; महोत्तरी–१ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=Pramod Kumar Mahato Wins Mahottari-1 Seat with 34,636 Votes |url=https://khojsamachar.com/pramod-kumar-mahato-wins-mahottari-1-election/}}</ref> * '''इर. बसन्त कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा इन्जिनियर। उहाँ २०२५ देखि मधेश प्रदेश सरकारमा खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ र मधेश प्रदेश सभाका सदस्य पनि हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Er. Basant Kushwaha |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Er._Basant_Kushwaha}}</ref> * '''सरोज सिंह कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका प्रदेश सभा सदस्य तथा जनता समाजवादी पार्टी (नेपाल) का राजनीतिज्ञ। उहाँ महोत्तरी निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भएका हुन्।<ref>{{cite web |title=JSP-N lawmaker Saroj Singh Kushwaha suspended |url=https://kathmandupost.com/province-no-2/2025/10/17/jsp-n-lawmaker-saroj-singh-kushwaha-suspended}}</ref> * '''अजय कुमार कुशवाहा''' – बारा जिल्लाको कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. ११ का निर्वाचित वडा अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Ajay Kumar Kushwaha |url=https://kalaiyamun.gov.np/en/content/ajay-kumar-kushwaha}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''राम प्रसाद मेहता''' – सुनसरी जिल्लाका नेपाली राजनीतिज्ञ तथा कोशी प्रदेश सरकारका सामाजिक विकास मन्त्री। उहाँ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) (CPN-UML) सँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ। उहाँले २०७९ को निर्वाचनमा सुनसरी २ (ख) बाट प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित भएका थिए र हाल कोशी प्रदेशमा मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Over 47000 votes invalid in Sunsari |url=https://risingnepaldaily.com/news/19590 |website=Rising Nepal}}</ref><ref>{{cite web |title=“Effective Cooperation Needed for Drug Control,” Says Koshi Province Chief Minister |url=https://english.pardafas.com/effective-cooperation-needed-for-drug-control-says-koshi-province-chief-minister |website=Pardafas}}</ref> * '''राजन मेहता''' – सुनसरी जिल्लाको इनरुवा नगरपालिकाका मेयर तथा राजनीतिज्ञ। उहाँ नेपाली कांग्रेससँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ र स्थानीय तह निर्वाचनमा निर्वाचित भएका हुन्। उहाँले जिल्ला समन्वय समिति, सुनसरीको प्रमुखको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हाल्नु भएको छ।<ref>{{cite web |title=District Coordination Committee, Sunsari Chief Mr. Rajan Mehta hosted the coordination meeting |url=https://daosunsari.moha.gov.np/en/post/district-coordination-committee-sunsari-chief-mr-rajan-mehta-hosted-the |website=DAO Sunsari}}</ref><ref>{{cite web |title=Mayor Rajan Mehta Receiving Victory Certificate after Local Level Election |url=https://www.dreamstime.com/rajan-mehta-the-newly-elected-mayor-of-inaruwa-municipality-is-receiving-the-official-certificate-of-victory-from-the-election-image422987909 |website=Dreamstime }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''[[निशा मेहता]]''' सुनसरी जिल्लासँग सम्बन्धित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की नेतृ तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य हुन्। उहाँ २०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा रास्वपाबाट मधेसी महिला क्लस्टर अन्तर्गत समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत निर्वाचित हुनुभएको हो।<ref>{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा समानुपातिक सदस्यहरूको सूची|url=https://election.gov.np}}</ref>उहाँ नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद्मा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री तथा खानेपानी मन्त्रीको रूपमा नियुक्त हुनुभएको छ।<ref>{{cite web |title=नयाँ मन्त्रिपरिषद् गठन |url=https://moha.gov.np}}</ref>मेहता स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्ति हुन्। उहाँले नर्सिङ विषयमा स्नातकोत्तर (Master’s) उपाधि हासिल गर्नुभएको छ र यसअघि स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षण क्षेत्रमा कार्यरत रहनुभएको थियो।<ref>{{cite web |title=Nisha Mehta |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nisha_Mehta}}</ref> *'''जवाहरलाल कुशवाहा''' मधेश प्रदेश सभाका सदस्य हुन्, जो सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ (क) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा निर्वाचित भई पछि नेकपा (माओवादी केन्द्र) मा प्रवेश गरेका हुन्।<ref name="JawaharMaoist">{{cite news |title=स्वतन्त्र सांसद जवाहरलाल कुशवाहा माओवादी केन्द्रमा प्रवेश |url=https://www.ratopati.com/story/321456/jawaharlal-kushwaha |work=रातोपाटी |date=२०२३-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="MadheshAssembly">{{cite web |title=प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''रघुनाथ महतो कोइरी''' सुनसरी जिल्लाका एक स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले विभिन्न तहका निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा सहभागिता जनाउँदै स्थानीय राजनीतिमा सक्रिय भूमिका खेल्दै आएका छन्।<ref name="EC_Nepal_Result">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेश सभा निर्वाचन परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''लक्ष्मण महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लासँग सम्बन्धित राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मधेश प्रदेशको प्रदेश सभा तथा स्थानीय तहका निर्वाचनहरूमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका छन्।<ref name="ElectionRecord">{{cite news |title=धनुषामा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको प्रभाव |url=https://ekantipur.com/news |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''रामनरेश महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लाका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मुख्यतया तराई-मधेस क्षेत्रमा कुशवाहा (कोइरी) समुदायको हकहित र प्रतिनिधित्वको सवालमा आवाज उठाउँदै आएका छन्।<ref name="CommunityLeader">{{cite web |title=मधेसको राजनीतिमा जातीय समीकरण र प्रतिनिधित्व |url=https://gorkhapatraonline.com/ |website=गोरखापत्र अनलाइन |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''राज किशोर महतो''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का राजनीतिज्ञ हुन्। उनी २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट भारी मतका साथ निर्वाचित भएका हुन्। उनले नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता महेन्द्र यादवलाई पराजित गर्दै युवा राजनीतिको लहरलाई स्थापित गरेका थिए।<ref name="Dhanusa4_2082">{{cite news |title=धनुषा ४ मा रास्वपाका राज किशोर महतो विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusa/constituency-4 |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |date=२०२६-०३-११ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''वीरेन्द्र कुमार मेहता''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुन्। उनी मधेस प्रदेशमा पार्टीको संगठन विस्तार र वैकल्पिक राजनीतिको प्रवर्द्धनमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। उनी २०८२ को निर्वाचनमा पार्टीको रणनीतिक योजना निर्माण र युवा परिचालनमा संलग्न रहेका थिए।<ref name="VirendraRSP">{{cite news |title=रास्वपा केन्द्रीय समितिमा नयाँ अनुहार |url=https://kfgo.com/2026/03/07/inside-the-nepal-campaign |work=The Mighty 790 KFGO |date=२०२६-०३-०७ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> *'''फकिरा महतो''' मधेस प्रदेश सभाका सदस्य हुन्। उनी सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ (ख) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी हाल मधेस प्रदेश सभामा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) को प्रतिनिधित्व गर्दै विभिन्न संसदीय समितिहरूमा सक्रिय छन्।<ref name="FakeeraMadhesh">{{cite web |title=मधेस प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''सञ्जय कुमार महतो''' धनुषा जिल्लाका राजनीतिज्ञ हुन्। उनले २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा-४ बाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको तर्फबाट उम्मेदवारी दिएका थिए। उनी मधेसको स्थानीय राजनीति र सामुदायिक विकासका मुद्दाहरूमा सक्रिय रहँदै आएका छन्।<ref name="SanjayDhanusa">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ - परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''प्रमेश्वर महतो''' (सहिद) सिरहा जिल्लाको लाहानसँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको ऐतिहासिक मधेश आन्दोलनका क्रममा लाहानमा भएको प्रदर्शनमा सहादत प्राप्त गरेका थिए। उनलाई नेपाल सरकारले औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ र उनको सम्मानमा लाहानका विभिन्न स्थानमा स्मारकहरू निर्माण गरिएका छन्।<ref name="Sahid_Lahan">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिदहरूको सम्झना |url=https://gorkhapatraonline.com/news/72431 |work=गोरखापत्र अनलाइन |date=२०२२-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="Madesh_Martyrs">{{cite web |title=सहिदहरूको सूची - मधेश प्रदेश सरकार |url=https://madesh.gov.np/martyrs-list |website=मधेश प्रदेश सरकार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''बेचन मेहता''' (सहिद) सुनसरी जिल्लाको इनरुवासँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको मधेश आन्दोलनका क्रममा माघ महिनामा इनरुवामा भएको विरोध प्रदर्शनका क्रममा सहादत प्राप्त गरेका थिए। नेपाल सरकारले उनलाई औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ। इनरुवा नगरपालिका भित्र उनको सम्मानमा 'सहिद बेचन मेहता चोक' र उनको पूर्ण कदको सालिक निर्माण गरिएको छ।<ref name="BechanSahid">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिद बेचन मेहताको स्मरण |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/01/735624 |work=अनलाइनखबर |date=२०१९-०१-२१ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="SunsariMartyr">{{cite web |title=सुनसरीका सहिदहरूको विवरण |url=https://madesh.gov.np/ |website=मधेश प्रदेश सरकार |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''अनिता देवी''' जनमत पार्टीकी एक प्रभावशाली नेतृ हुन्। उनी नेपाल सरकारको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रीको रूपमा कार्य गरिसकेकी छिन्। उनी कुशवाहा समुदायबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा उच्च तहमा पुग्ने थोरै महिला नेतृहरूमध्ये एक हुन्।<ref name="AnitaDevi">{{cite news |title=अनिता देवी सामान्य प्रशासन मन्त्री नियुक्त |url=https://www.nepallive.com/story/301245 |work=नेपाल लाइभ |date=२०२३-०८-१४ |access-date=२०२६-०३-१७ |language=ne}}</ref> === खेलकुद === * [[इन्दु बर्मा]] (नेपाली: इन्दु बर्मा), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी तथा कप्तान।<ref name="ICC">{{cite web |title=Indu Barma |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/70947/indu-barma |publisher=International Cricket Council}}</ref> * [[पुजा महतो]] (नेपाली: पुजा महतो; जन्म १७ फेब्रुअरी २००६), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="ESPNCricinfo"/> * [[किशोर महतो]] (नेपाली: किशोर महतो), नेपाली पुरुष क्रिकेट खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Kishore Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kishore_Mahato |website=Wikipedia}}</ref> * [[संगम महतो]] (नेपाली: संगम महतो), नेपाली महिला भलिबल टोलीकी खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Sangam Mahato Profile |url=https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |website=HamroKhelkud |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114001506/https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |archive-date=2026-01-14 }}</ref> * [[अजय कुशवाहा]] (नेपाली: अजय कुशवाहा; जन्म १४ अप्रिल १९९८), नेपाली बास्केटबल खेलाडी तथा नेपाल राष्ट्रिय बास्केटबल टोलीका अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="FIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha |publisher=FIBA}}</ref> * [[प्रतीक कुशवाहा]] (नेपाली: प्रतीक कुशवाहा), नेपाली युवा क्रिकेट खेलाडी; सन् २०२३ मा नेपालबाट इन्डो–नेपाल मैत्रीपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय यू–१६ क्रिकेट प्रतियोगितामा सहभागी।<ref name="DAV">{{cite web |title=DAV Team Departed for Indo-Nepal Friendship International U-16 Sports Meet |url=https://davnepal.com/news/news.php?id=1170 |publisher=DAV Sushil Kedia Vishwa Bharati School}}</ref> * [[भरत सिंह महता]] (नेपाली: भरत सिंह महता; जन्म १२ अगस्ट १९९७), नेपाली पारा‑टाइक्वान्डो प्रतिस्पर्धी; पेरालम्पिक्समा प्रतिस्पर्धा।<ref>{{cite web |title=Bharat Singh Mahata |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bharat_Singh_Mahata |website=Wikipedia}}</ref> * कुशल सिंह मेहता (Kushal Singh Mehta), क्रिकेट खेलाडी (क्रिकहिरोज प्रोफाइल अनुसार)।<ref>{{cite web |title=Kushal‑singh‑mehta Cricket Stats |url=https://cricheroes.com/player-profile/8161779/kushal-singh-mehta/stats}}</ref> *'''सर्वज्ञ सिंह कुशवाहा''' विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरका 'फिडे रेटेड' (FIDE rated) चेस खेलाडी हुन्। उनले मात्र ३ वर्ष ७ महिनाको उमेरमा १५७२ रेटिङ प्राप्त गरेर गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्समा आफ्नो नाम दर्ता गराउने प्रयास गरिरहेका छन्।<ref name="Sarwagya_Chess">{{cite news |title=Sarwagya Singh Kushwaha becomes youngest FIDE-rated chess player |url=https://khelnow.com/chess/sarwagya-singh-kushwaha-youngest-fide-rated-202512 |work=Khel Now |date=२०२५-१२-०३ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> == प्राचीन पुर्ख्यौली DNA तथा शारीरिक बनावटको विश्लेषण: नेपालका कुशवाहा (कोइरी) == [[File:Ancient Ancestral DNA Analysis of Kushwaha (Koiri) of Nepal.jpg|thumb|Ancient ancestral DNA breakdown of the Kushwaha (Koiri) community in the Terai/Madhesh region of Nepal.]] '''स्वतःसञ्चालित DNA तथा मानवशास्त्रीय प्रोफाइल: नेपालका कुशवाहा (तराई/मधेश)''' इरान_N + ANE + ANF (सिन्धु / जाग्रोसियन कृषक): ४०.५% AASI (प्राचीन पुर्ख्यौली दक्षिण भारतीय): ३८.५% एन्ड्रोनोभो (मध्य स्टेपी मध्य कांस्य युग): २०.०% तिब्बती (पूर्वी एसियाली / तिब्बती-बर्मेली): १.०% '''औसत उचाइ:''' पुरुष: ५ फिट ९ इन्च (१७५.२६ सेमी) | महिला: ५ फिट ४ इन्च (१६२.५ सेमी) '''सारांश:''' उर्वर मिथिला र मधेशका मैदानहरूमा जरा गाडेको कुशवाहा (मेहता/कोइरी) समुदायको जीनोममा लगभग ७९% सिन्धु उपत्यकासँग सम्बन्धित (Iran_N + AASI) कृषक पुर्ख्यौली आधार रहेको छ, जससँगै कांस्य युगको स्टेपी क्षेत्रका पशुपालकहरूसँग सम्बन्धित २०% (एन्ड्रोनोभो) पुर्ख्यौली योगदान रहेको छ। हिमाली पहाडी समूहहरूको तुलनामा, तराईका मैदानहरूमा कडा अन्तर्विवाह प्रथाका कारण तिब्बती-बर्मेली मिश्रण न्यूनतम (लगभग १%) रहेको र राष्ट्रिय औसतको तुलनामा औसत शारीरिक उचाइ बढी रहेको छ। '''उपकरण तथा मोडेलिङ रूपरेखा:''' Eurogenes G25 / Vahaduo (दक्षिण एसियाली स्केल गरिएका निर्देशाङ्क), IllustrativeDNA (कांस्य युगको विश्वव्यापी चार-घटक मोडेल) र HarappaWorld सन्दर्भ तथ्याङ्क। == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] 9cjh4e4c7juj9dk12nugb4yv513bd73 1395400 1395398 2026-11-09T16:36:15Z Madeshi Brahman 78174 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1395400 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == वास्तुकला == [[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]] कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । <ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> [[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]] यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == सामाजिक स्थिति == नेपालका विभिन्न जाति तथा जातीय समूहहरूको ऐतिहासिक रूपमा सरकार, कृषि, व्यापार, निजामती सेवा, न्यायपालिका र सैनिक संस्थाहरूमा प्रतिनिधित्व फरक–फरक रहेको छ। नेपालको [[शाह वंश]]को शासनकाल (१७६८–२००८) मा पहाडी उच्च जाति जस्तै [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]]हरूले निजामती सेवा, न्यायपालिका तथा सेनाको उच्च पदहरूमा उल्लेखनीय प्रभुत्व राखेका थिए। तराई क्षेत्रमा गरिएको केही अध्ययनहरू अनुसार (२०१५ भन्दा अगाडिका तथ्याङ्कहरू), केही मधेसी जाति समूहहरूको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा बढी देखिएको थियो। उदाहरणका लागि, कुशवाहा ([[कोइरी]]) समुदायको नेपाल सरकारको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको राष्ट्रिय जनसंख्या हिस्साभन्दा करिब ३.२ गुणा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई प्रतिनिधित्वको हिसाबले देशमा चौथो स्थानमा राख्दछ। यसैगरी [[राजपूत]] समुदायको प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा करिब ५.६ गुणा बढी रहेको पाइन्छ भने [[मैथिल ब्राह्मण]]हरूको प्रतिनिधित्व करिब ४.२ गुणा रहेको देखिन्छ।<ref name="Hatlebakk07">{{cite web |last=Hatlebakk |first=Magnus |year=2007 |title=Economic and social structures that may explain the recent conflicts in the Terai of Nepal |location=Kathmandu |publisher=Norwegian Embassy |url=http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-date=2011-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |date=2011-07-24 }}</ref> [[यादव]] समुदाय नेपालका मधेसी समुदायभित्रका सबैभन्दा ठूलो जाति समूहहरूमध्ये एक हो। केही जिल्लाहरूमा उनीहरूको ठूलो जनसंख्याका कारण पछिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिनिधित्व पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यस समुदायका एक प्रमुख व्यक्तित्व [[रामबरन यादव]] हुन्, जो सन् २००८ जुलाई २३ देखि २०१५ अक्टोबर २९ सम्म नेपालका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।<ref name="OCHA1">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=12 |date=April 2007 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113112940/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |archive-date=13 November 2009}}</ref> नेपालमा [[नेपाली भाषा]] राष्ट्रिय भाषा हो भने [[मैथिली भाषा]] दोस्रो धेरै बोलिने भाषामध्ये एक हो। हिन्दू समाजमा प्रचलित [[जाति व्यवस्था]]लाई सन् १९६१ मा लागू गरिएको ''नयाँ मुलुकी ऐन'' द्वारा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको थियो।<ref name="OCHA2">{{cite journal|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/2E89F2121C2C57A24925733F000F4F21-Full_report.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=16 |date=July–August 2007 |publisher=OCHA}}</ref><ref name="OCHA3">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=30 |date=June–July 2008 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218090410/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |archive-date=18 February 2010}}</ref><ref name="Him-ext">{{cite web |url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |title=Body of murder victim found in Gulmi |publisher=The Himalayan Times |first=Hari |last=Sharma |date=2010-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |archive-date=25 May 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |date=2012-05-25 }}</ref> == जनसंख्या == नेपालको केन्द्रीय तथ्यांक विभागले कुशवाहा जातिलाई व्यापक मधेसी जाति समूह अन्तर्गतको एक उपसमूहका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। यो समुदाय मुख्यतः नेपालको [[तराई]] क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएको छ, जहाँ कृषिलाई मुख्य पेशाका रूपमा अपनाइन्छ। [[राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय]] द्वारा प्रकाशित [[२०२१ नेपाल जनगणना]] अनुसार नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या ३५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसंख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Census2021">{{Cite book |title=National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report |publisher=National Statistics Office, Nepal |year=2021}}</ref> प्रदेश अनुसार कुशवाहा जनसंख्याको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:<ref name="Census2021"/> * [[मधेश प्रदेश]] – ४.५६% * [[लुम्बिनी प्रदेश]] – २% * [[कोशी प्रदेश]] – १% * [[बागमती प्रदेश]] – ०.५% * [[गण्डकी प्रदेश]] – ०.१% * [[कर्णाली प्रदेश]] – ०.१% * [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] – ०.७% राष्ट्रिय औसत (करिब १.३%) भन्दा बढी कुशवाहा जनसंख्या रहेका जिल्लाहरू निम्न छन्:<ref>{{Cite web |title=2011 Nepal Census, District Level Detail Report |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |access-date=2025-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314170005/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |archive-date=2023-03-14 }}</ref> * [[सर्लाही]] – ७.९% * [[रौतहट]] – ३.५% * [[बारा]] – ४.५% * [[पर्सा]] – ३.९% * [[धनुषा]] – ५.१% * [[सिराहा]] – ६.०% * [[सप्तरी]] – १.०% * [[महोत्तरी]] – ५.८% * [[सुनसरी]] – ४.१% * [[मोरङ]] – १.०% * [[कपिलवस्तु]] – ०.५% * [[रुपन्देही]] – १.०% * [[बाँके]] – ०.५% * [[बर्दिया]] – ०.२% * [[झापा]] – ०.१% * [[चितवन]] – <०.१% * [[नवलपरासी]] – <०.१% * [[काठमाडौं]] – ०.१% ==उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू== * '''रामचन्द्र सिंह कुशवाहा''' – नेपालका लोकतान्त्रिक आन्दोलनसँग सम्बन्धित एक स्वतन्त्रता सेनानी। उहाँ महोत्तरी जिल्लाको पडरिया निवासी हुनुहुन्थ्यो। लामो समयदेखि क्यान्सरबाट पीडित रहनु भएका उहाँको काठमाडौँस्थित वीर अस्पतालमा उपचारका क्रममा सन् २०२5 मा निधन भएको थियो।<ref>{{cite web |title=Freedom fighter Kushwaha no more |url=https://english.onlinekhabar.com/freedom-fighter-kushwaha-no-more.html |website=OnlineKhabar |date=16 July 2025}}</ref> * [[डॉ. उपेन्द्र महतो]] (नेपाली: डॉ. उपेन्द्र महतो), व्यवसायी, परोपकारी तथा गैर‑आवासीय नेपाली संघ (NRNA) का संस्थापक अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato: Nepali Business Tycoon & NRNA Founder |url=https://www.sourcenepal.com/upendra-mahato/}}</ref> * [[राजेन्द्र महतो]] (नेपाली: राजेन्द्र महतो; जन्म १९५८), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व उप–प्रधानमन्त्री तथा विभिन्न पार्टीका नेता।<ref>{{cite web |title=Rajendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rajendra_Mahato}}</ref> * [[लक्ष्मी महतो कोइरी]] (नेपाली: लझ्मी महतो कोइरी; जन्म १९६४), नेपाली राजनीतिज्ञ, House of Representatives का सदस्य (२०८० सम्म) र CPN (UML) का प्रतिनिधि।<ref>{{cite web |title=Laxmi Mahato Koiri |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Laxmi_Mahato_Koiri}}</ref> * उपेन्द्र महतो (राजनीतिज्ञ) – मधेश प्रदेश सभाका सदस्य, Sarlahi‑1 (A) बाट निर्वाचित प्रदेश विपक्षी नेता (२०१७ देखि)।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Upendra_Mahato}}</ref> * [[बिरेन्द्र प्रसाद महतो]] (नेपाली: बिरेन्द्र प्रसाद महतो; जन्म १९६९), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व वन तथा वातावरण मन्त्री र संघीय संसद सदस्य।<ref>{{cite web |title=Birendra Prasad Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Birendra_Prasad_Mahato}}</ref> * [[संजय कुमार महतो]] (नेपाली: संजयकुमार महतो), नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा सदस्य, मधेश प्रदेश १ (Dhanusha‑1A) बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sanjay Kumar Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sanjay_Kumar_Mahato}}</ref> * [[सिताराम महतो]] (नेपाली: सिताराम महतो; जन्म १९५५), नेपाली कांग्रेस पार्टीका राजनीतिज्ञ र संघीय प्रतिनिधि सभा सदस्य, Sunsari‑2 बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sitaram Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sitaram_Mahato}}</ref> * [[मुगा लाल महतो]] (नेपाली: मुगा लाल महतो), नेपाली राजनीतिज्ञ, Sunsari‑4 निर्वाचन क्षेत्रमा संविधान सभा सदस्य।<ref>{{cite web |title=Muga Lal Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Muga_Lal_Mahato}}</ref> * रबिन महतो (Rabin Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; सर्लाही–२ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=RSP’s Rabin Mahato defeats NCP’s Yadav in Sarlahi-2 by 33,989 votes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/rsps-rabin-mahato-defeats-ncps-yadav-in-sarlahi-2-by-33989-votes-41-52.html}}</ref> * प्रमोद कुमार महतो (Pramod Kumar Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; महोत्तरी–१ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=Pramod Kumar Mahato Wins Mahottari-1 Seat with 34,636 Votes |url=https://khojsamachar.com/pramod-kumar-mahato-wins-mahottari-1-election/}}</ref> * '''इर. बसन्त कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा इन्जिनियर। उहाँ २०२५ देखि मधेश प्रदेश सरकारमा खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ र मधेश प्रदेश सभाका सदस्य पनि हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Er. Basant Kushwaha |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Er._Basant_Kushwaha}}</ref> * '''सरोज सिंह कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका प्रदेश सभा सदस्य तथा जनता समाजवादी पार्टी (नेपाल) का राजनीतिज्ञ। उहाँ महोत्तरी निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भएका हुन्।<ref>{{cite web |title=JSP-N lawmaker Saroj Singh Kushwaha suspended |url=https://kathmandupost.com/province-no-2/2025/10/17/jsp-n-lawmaker-saroj-singh-kushwaha-suspended}}</ref> * '''अजय कुमार कुशवाहा''' – बारा जिल्लाको कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. ११ का निर्वाचित वडा अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Ajay Kumar Kushwaha |url=https://kalaiyamun.gov.np/en/content/ajay-kumar-kushwaha}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''राम प्रसाद मेहता''' – सुनसरी जिल्लाका नेपाली राजनीतिज्ञ तथा कोशी प्रदेश सरकारका सामाजिक विकास मन्त्री। उहाँ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) (CPN-UML) सँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ। उहाँले २०७९ को निर्वाचनमा सुनसरी २ (ख) बाट प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित भएका थिए र हाल कोशी प्रदेशमा मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Over 47000 votes invalid in Sunsari |url=https://risingnepaldaily.com/news/19590 |website=Rising Nepal}}</ref><ref>{{cite web |title=“Effective Cooperation Needed for Drug Control,” Says Koshi Province Chief Minister |url=https://english.pardafas.com/effective-cooperation-needed-for-drug-control-says-koshi-province-chief-minister |website=Pardafas}}</ref> * '''राजन मेहता''' – सुनसरी जिल्लाको इनरुवा नगरपालिकाका मेयर तथा राजनीतिज्ञ। उहाँ नेपाली कांग्रेससँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ र स्थानीय तह निर्वाचनमा निर्वाचित भएका हुन्। उहाँले जिल्ला समन्वय समिति, सुनसरीको प्रमुखको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हाल्नु भएको छ।<ref>{{cite web |title=District Coordination Committee, Sunsari Chief Mr. Rajan Mehta hosted the coordination meeting |url=https://daosunsari.moha.gov.np/en/post/district-coordination-committee-sunsari-chief-mr-rajan-mehta-hosted-the |website=DAO Sunsari}}</ref><ref>{{cite web |title=Mayor Rajan Mehta Receiving Victory Certificate after Local Level Election |url=https://www.dreamstime.com/rajan-mehta-the-newly-elected-mayor-of-inaruwa-municipality-is-receiving-the-official-certificate-of-victory-from-the-election-image422987909 |website=Dreamstime }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''[[निशा मेहता]]''' सुनसरी जिल्लासँग सम्बन्धित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की नेतृ तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य हुन्। उहाँ २०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा रास्वपाबाट मधेसी महिला क्लस्टर अन्तर्गत समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत निर्वाचित हुनुभएको हो।<ref>{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा समानुपातिक सदस्यहरूको सूची|url=https://election.gov.np}}</ref>उहाँ नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद्मा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री तथा खानेपानी मन्त्रीको रूपमा नियुक्त हुनुभएको छ।<ref>{{cite web |title=नयाँ मन्त्रिपरिषद् गठन |url=https://moha.gov.np}}</ref>मेहता स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्ति हुन्। उहाँले नर्सिङ विषयमा स्नातकोत्तर (Master’s) उपाधि हासिल गर्नुभएको छ र यसअघि स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षण क्षेत्रमा कार्यरत रहनुभएको थियो।<ref>{{cite web |title=Nisha Mehta |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nisha_Mehta}}</ref> *'''जवाहरलाल कुशवाहा''' मधेश प्रदेश सभाका सदस्य हुन्, जो सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ (क) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा निर्वाचित भई पछि नेकपा (माओवादी केन्द्र) मा प्रवेश गरेका हुन्।<ref name="JawaharMaoist">{{cite news |title=स्वतन्त्र सांसद जवाहरलाल कुशवाहा माओवादी केन्द्रमा प्रवेश |url=https://www.ratopati.com/story/321456/jawaharlal-kushwaha |work=रातोपाटी |date=२०२३-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="MadheshAssembly">{{cite web |title=प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''रघुनाथ महतो कोइरी''' सुनसरी जिल्लाका एक स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले विभिन्न तहका निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा सहभागिता जनाउँदै स्थानीय राजनीतिमा सक्रिय भूमिका खेल्दै आएका छन्।<ref name="EC_Nepal_Result">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेश सभा निर्वाचन परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''लक्ष्मण महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लासँग सम्बन्धित राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मधेश प्रदेशको प्रदेश सभा तथा स्थानीय तहका निर्वाचनहरूमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका छन्।<ref name="ElectionRecord">{{cite news |title=धनुषामा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको प्रभाव |url=https://ekantipur.com/news |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''रामनरेश महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लाका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मुख्यतया तराई-मधेस क्षेत्रमा कुशवाहा (कोइरी) समुदायको हकहित र प्रतिनिधित्वको सवालमा आवाज उठाउँदै आएका छन्।<ref name="CommunityLeader">{{cite web |title=मधेसको राजनीतिमा जातीय समीकरण र प्रतिनिधित्व |url=https://gorkhapatraonline.com/ |website=गोरखापत्र अनलाइन |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''राज किशोर महतो''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का राजनीतिज्ञ हुन्। उनी २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट भारी मतका साथ निर्वाचित भएका हुन्। उनले नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता महेन्द्र यादवलाई पराजित गर्दै युवा राजनीतिको लहरलाई स्थापित गरेका थिए।<ref name="Dhanusa4_2082">{{cite news |title=धनुषा ४ मा रास्वपाका राज किशोर महतो विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusa/constituency-4 |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |date=२०२६-०३-११ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''वीरेन्द्र कुमार मेहता''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुन्। उनी मधेस प्रदेशमा पार्टीको संगठन विस्तार र वैकल्पिक राजनीतिको प्रवर्द्धनमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। उनी २०८२ को निर्वाचनमा पार्टीको रणनीतिक योजना निर्माण र युवा परिचालनमा संलग्न रहेका थिए।<ref name="VirendraRSP">{{cite news |title=रास्वपा केन्द्रीय समितिमा नयाँ अनुहार |url=https://kfgo.com/2026/03/07/inside-the-nepal-campaign |work=The Mighty 790 KFGO |date=२०२६-०३-०७ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> *'''फकिरा महतो''' मधेस प्रदेश सभाका सदस्य हुन्। उनी सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ (ख) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी हाल मधेस प्रदेश सभामा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) को प्रतिनिधित्व गर्दै विभिन्न संसदीय समितिहरूमा सक्रिय छन्।<ref name="FakeeraMadhesh">{{cite web |title=मधेस प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''सञ्जय कुमार महतो''' धनुषा जिल्लाका राजनीतिज्ञ हुन्। उनले २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा-४ बाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको तर्फबाट उम्मेदवारी दिएका थिए। उनी मधेसको स्थानीय राजनीति र सामुदायिक विकासका मुद्दाहरूमा सक्रिय रहँदै आएका छन्।<ref name="SanjayDhanusa">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ - परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''प्रमेश्वर महतो''' (सहिद) सिरहा जिल्लाको लाहानसँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको ऐतिहासिक मधेश आन्दोलनका क्रममा लाहानमा भएको प्रदर्शनमा सहादत प्राप्त गरेका थिए। उनलाई नेपाल सरकारले औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ र उनको सम्मानमा लाहानका विभिन्न स्थानमा स्मारकहरू निर्माण गरिएका छन्।<ref name="Sahid_Lahan">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिदहरूको सम्झना |url=https://gorkhapatraonline.com/news/72431 |work=गोरखापत्र अनलाइन |date=२०२२-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="Madesh_Martyrs">{{cite web |title=सहिदहरूको सूची - मधेश प्रदेश सरकार |url=https://madesh.gov.np/martyrs-list |website=मधेश प्रदेश सरकार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''बेचन मेहता''' (सहिद) सुनसरी जिल्लाको इनरुवासँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको मधेश आन्दोलनका क्रममा माघ महिनामा इनरुवामा भएको विरोध प्रदर्शनका क्रममा सहादत प्राप्त गरेका थिए। नेपाल सरकारले उनलाई औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ। इनरुवा नगरपालिका भित्र उनको सम्मानमा 'सहिद बेचन मेहता चोक' र उनको पूर्ण कदको सालिक निर्माण गरिएको छ।<ref name="BechanSahid">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिद बेचन मेहताको स्मरण |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/01/735624 |work=अनलाइनखबर |date=२०१९-०१-२१ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="SunsariMartyr">{{cite web |title=सुनसरीका सहिदहरूको विवरण |url=https://madesh.gov.np/ |website=मधेश प्रदेश सरकार |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''अनिता देवी''' जनमत पार्टीकी एक प्रभावशाली नेतृ हुन्। उनी नेपाल सरकारको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रीको रूपमा कार्य गरिसकेकी छिन्। उनी कुशवाहा समुदायबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा उच्च तहमा पुग्ने थोरै महिला नेतृहरूमध्ये एक हुन्।<ref name="AnitaDevi">{{cite news |title=अनिता देवी सामान्य प्रशासन मन्त्री नियुक्त |url=https://www.nepallive.com/story/301245 |work=नेपाल लाइभ |date=२०२३-०८-१४ |access-date=२०२६-०३-१७ |language=ne}}</ref> === खेलकुद === * [[इन्दु बर्मा]] (नेपाली: इन्दु बर्मा), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी तथा कप्तान।<ref name="ICC">{{cite web |title=Indu Barma |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/70947/indu-barma |publisher=International Cricket Council}}</ref> * [[पुजा महतो]] (नेपाली: पुजा महतो; जन्म १७ फेब्रुअरी २००६), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="ESPNCricinfo"/> * [[किशोर महतो]] (नेपाली: किशोर महतो), नेपाली पुरुष क्रिकेट खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Kishore Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kishore_Mahato |website=Wikipedia}}</ref> * [[संगम महतो]] (नेपाली: संगम महतो), नेपाली महिला भलिबल टोलीकी खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Sangam Mahato Profile |url=https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |website=HamroKhelkud |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114001506/https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |archive-date=2026-01-14 }}</ref> * [[अजय कुशवाहा]] (नेपाली: अजय कुशवाहा; जन्म १४ अप्रिल १९९८), नेपाली बास्केटबल खेलाडी तथा नेपाल राष्ट्रिय बास्केटबल टोलीका अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="FIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha |publisher=FIBA}}</ref> * [[प्रतीक कुशवाहा]] (नेपाली: प्रतीक कुशवाहा), नेपाली युवा क्रिकेट खेलाडी; सन् २०२३ मा नेपालबाट इन्डो–नेपाल मैत्रीपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय यू–१६ क्रिकेट प्रतियोगितामा सहभागी।<ref name="DAV">{{cite web |title=DAV Team Departed for Indo-Nepal Friendship International U-16 Sports Meet |url=https://davnepal.com/news/news.php?id=1170 |publisher=DAV Sushil Kedia Vishwa Bharati School}}</ref> * [[भरत सिंह महता]] (नेपाली: भरत सिंह महता; जन्म १२ अगस्ट १९९७), नेपाली पारा‑टाइक्वान्डो प्रतिस्पर्धी; पेरालम्पिक्समा प्रतिस्पर्धा।<ref>{{cite web |title=Bharat Singh Mahata |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bharat_Singh_Mahata |website=Wikipedia}}</ref> * कुशल सिंह मेहता (Kushal Singh Mehta), क्रिकेट खेलाडी (क्रिकहिरोज प्रोफाइल अनुसार)।<ref>{{cite web |title=Kushal‑singh‑mehta Cricket Stats |url=https://cricheroes.com/player-profile/8161779/kushal-singh-mehta/stats}}</ref> *'''सर्वज्ञ सिंह कुशवाहा''' विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरका 'फिडे रेटेड' (FIDE rated) चेस खेलाडी हुन्। उनले मात्र ३ वर्ष ७ महिनाको उमेरमा १५७२ रेटिङ प्राप्त गरेर गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्समा आफ्नो नाम दर्ता गराउने प्रयास गरिरहेका छन्।<ref name="Sarwagya_Chess">{{cite news |title=Sarwagya Singh Kushwaha becomes youngest FIDE-rated chess player |url=https://khelnow.com/chess/sarwagya-singh-kushwaha-youngest-fide-rated-202512 |work=Khel Now |date=२०२५-१२-०३ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> == प्राचीन पुर्ख्यौली DNA तथा शारीरिक बनावटको विश्लेषण: नेपालका कुशवाहा (कोइरी) == [[File:Ancient Ancestral DNA Analysis of Kushwaha (Koiri) of Nepal.jpg|thumb|Ancient ancestral DNA breakdown of the Kushwaha (Koiri) community in the Terai/Madhesh region of Nepal.]] '''स्वतःसञ्चालित DNA तथा मानवशास्त्रीय प्रोफाइल: नेपालका कुशवाहा (तराई/मधेश)''' इरान_N + ANE + ANF (सिन्धु / जाग्रोसियन कृषक): ४०.५% AASI (प्राचीन पुर्ख्यौली दक्षिण भारतीय): ३८.५% एन्ड्रोनोभो (मध्य स्टेपी मध्य कांस्य युग): २०.०% तिब्बती (पूर्वी एसियाली / तिब्बती-बर्मेली): १.०% '''औसत उचाइ:''' पुरुष: ५ फिट ९ इन्च (१७५.२६ सेमी) | महिला: ५ फिट ४ इन्च (१६२.५ सेमी) '''सारांश:''' उर्वर मिथिला र मधेशका मैदानहरूमा जरा गाडेको कुशवाहा (मेहता/कोइरी) समुदायको जीनोममा लगभग ७९% सिन्धु उपत्यकासँग सम्बन्धित (Iran_N + AASI) कृषक पुर्ख्यौली आधार रहेको छ, जससँगै कांस्य युगको स्टेपी क्षेत्रका पशुपालकहरूसँग सम्बन्धित २०% (एन्ड्रोनोभो) पुर्ख्यौली योगदान रहेको छ। हिमाली पहाडी समूहहरूको तुलनामा, तराईका मैदानहरूमा कडा अन्तर्विवाह प्रथाका कारण तिब्बती-बर्मेली मिश्रण न्यूनतम (लगभग १%) रहेको र राष्ट्रिय औसतको तुलनामा औसत शारीरिक उचाइ बढी रहेको छ। '''उपकरण तथा मोडेलिङ रूपरेखा:''' Eurogenes G25 / Vahaduo (दक्षिण एसियाली स्केल गरिएका निर्देशाङ्क), IllustrativeDNA (कांस्य युगको विश्वव्यापी चार-घटक मोडेल) र HarappaWorld सन्दर्भ तथ्याङ्क। == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भ सामग्रीहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] [[श्रेणी:मधेशी समुदाय]] ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] * [[क्षत्रिय ]] * [[मौर्य साम्राज्य ]] * [[मधेश प्रदेश ]] * [[तराई]] * [[निशा मेहता]] jscjsob0p0403cp9drnn4j11g72osv5 1395401 1395400 2026-11-09T16:37:10Z Madeshi Brahman 78174 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1395401 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == वास्तुकला == [[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]] कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । <ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> [[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]] यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == सामाजिक स्थिति == नेपालका विभिन्न जाति तथा जातीय समूहहरूको ऐतिहासिक रूपमा सरकार, कृषि, व्यापार, निजामती सेवा, न्यायपालिका र सैनिक संस्थाहरूमा प्रतिनिधित्व फरक–फरक रहेको छ। नेपालको [[शाह वंश]]को शासनकाल (१७६८–२००८) मा पहाडी उच्च जाति जस्तै [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]]हरूले निजामती सेवा, न्यायपालिका तथा सेनाको उच्च पदहरूमा उल्लेखनीय प्रभुत्व राखेका थिए। तराई क्षेत्रमा गरिएको केही अध्ययनहरू अनुसार (२०१५ भन्दा अगाडिका तथ्याङ्कहरू), केही मधेसी जाति समूहहरूको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा बढी देखिएको थियो। उदाहरणका लागि, कुशवाहा ([[कोइरी]]) समुदायको नेपाल सरकारको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको राष्ट्रिय जनसंख्या हिस्साभन्दा करिब ३.२ गुणा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई प्रतिनिधित्वको हिसाबले देशमा चौथो स्थानमा राख्दछ। यसैगरी [[राजपूत]] समुदायको प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा करिब ५.६ गुणा बढी रहेको पाइन्छ भने [[मैथिल ब्राह्मण]]हरूको प्रतिनिधित्व करिब ४.२ गुणा रहेको देखिन्छ।<ref name="Hatlebakk07">{{cite web |last=Hatlebakk |first=Magnus |year=2007 |title=Economic and social structures that may explain the recent conflicts in the Terai of Nepal |location=Kathmandu |publisher=Norwegian Embassy |url=http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-date=2011-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |date=2011-07-24 }}</ref> [[यादव]] समुदाय नेपालका मधेसी समुदायभित्रका सबैभन्दा ठूलो जाति समूहहरूमध्ये एक हो। केही जिल्लाहरूमा उनीहरूको ठूलो जनसंख्याका कारण पछिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिनिधित्व पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यस समुदायका एक प्रमुख व्यक्तित्व [[रामबरन यादव]] हुन्, जो सन् २००८ जुलाई २३ देखि २०१५ अक्टोबर २९ सम्म नेपालका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।<ref name="OCHA1">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=12 |date=April 2007 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113112940/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |archive-date=13 November 2009}}</ref> नेपालमा [[नेपाली भाषा]] राष्ट्रिय भाषा हो भने [[मैथिली भाषा]] दोस्रो धेरै बोलिने भाषामध्ये एक हो। हिन्दू समाजमा प्रचलित [[जाति व्यवस्था]]लाई सन् १९६१ मा लागू गरिएको ''नयाँ मुलुकी ऐन'' द्वारा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको थियो।<ref name="OCHA2">{{cite journal|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/2E89F2121C2C57A24925733F000F4F21-Full_report.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=16 |date=July–August 2007 |publisher=OCHA}}</ref><ref name="OCHA3">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=30 |date=June–July 2008 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218090410/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |archive-date=18 February 2010}}</ref><ref name="Him-ext">{{cite web |url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |title=Body of murder victim found in Gulmi |publisher=The Himalayan Times |first=Hari |last=Sharma |date=2010-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |archive-date=25 May 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |date=2012-05-25 }}</ref> == जनसंख्या == नेपालको केन्द्रीय तथ्यांक विभागले कुशवाहा जातिलाई व्यापक मधेसी जाति समूह अन्तर्गतको एक उपसमूहका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। यो समुदाय मुख्यतः नेपालको [[तराई]] क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएको छ, जहाँ कृषिलाई मुख्य पेशाका रूपमा अपनाइन्छ। [[राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय]] द्वारा प्रकाशित [[२०२१ नेपाल जनगणना]] अनुसार नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या ३५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसंख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Census2021">{{Cite book |title=National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report |publisher=National Statistics Office, Nepal |year=2021}}</ref> प्रदेश अनुसार कुशवाहा जनसंख्याको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:<ref name="Census2021"/> * [[मधेश प्रदेश]] – ४.५६% * [[लुम्बिनी प्रदेश]] – २% * [[कोशी प्रदेश]] – १% * [[बागमती प्रदेश]] – ०.५% * [[गण्डकी प्रदेश]] – ०.१% * [[कर्णाली प्रदेश]] – ०.१% * [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] – ०.७% राष्ट्रिय औसत (करिब १.३%) भन्दा बढी कुशवाहा जनसंख्या रहेका जिल्लाहरू निम्न छन्:<ref>{{Cite web |title=2011 Nepal Census, District Level Detail Report |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |access-date=2025-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314170005/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |archive-date=2023-03-14 }}</ref> * [[सर्लाही]] – ७.९% * [[रौतहट]] – ३.५% * [[बारा]] – ४.५% * [[पर्सा]] – ३.९% * [[धनुषा]] – ५.१% * [[सिराहा]] – ६.०% * [[सप्तरी]] – १.०% * [[महोत्तरी]] – ५.८% * [[सुनसरी]] – ४.१% * [[मोरङ]] – १.०% * [[कपिलवस्तु]] – ०.५% * [[रुपन्देही]] – १.०% * [[बाँके]] – ०.५% * [[बर्दिया]] – ०.२% * [[झापा]] – ०.१% * [[चितवन]] – <०.१% * [[नवलपरासी]] – <०.१% * [[काठमाडौं]] – ०.१% ==उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू== * '''रामचन्द्र सिंह कुशवाहा''' – नेपालका लोकतान्त्रिक आन्दोलनसँग सम्बन्धित एक स्वतन्त्रता सेनानी। उहाँ महोत्तरी जिल्लाको पडरिया निवासी हुनुहुन्थ्यो। लामो समयदेखि क्यान्सरबाट पीडित रहनु भएका उहाँको काठमाडौँस्थित वीर अस्पतालमा उपचारका क्रममा सन् २०२5 मा निधन भएको थियो।<ref>{{cite web |title=Freedom fighter Kushwaha no more |url=https://english.onlinekhabar.com/freedom-fighter-kushwaha-no-more.html |website=OnlineKhabar |date=16 July 2025}}</ref> * [[डॉ. उपेन्द्र महतो]] (नेपाली: डॉ. उपेन्द्र महतो), व्यवसायी, परोपकारी तथा गैर‑आवासीय नेपाली संघ (NRNA) का संस्थापक अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato: Nepali Business Tycoon & NRNA Founder |url=https://www.sourcenepal.com/upendra-mahato/}}</ref> * [[राजेन्द्र महतो]] (नेपाली: राजेन्द्र महतो; जन्म १९५८), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व उप–प्रधानमन्त्री तथा विभिन्न पार्टीका नेता।<ref>{{cite web |title=Rajendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rajendra_Mahato}}</ref> * [[लक्ष्मी महतो कोइरी]] (नेपाली: लझ्मी महतो कोइरी; जन्म १९६४), नेपाली राजनीतिज्ञ, House of Representatives का सदस्य (२०८० सम्म) र CPN (UML) का प्रतिनिधि।<ref>{{cite web |title=Laxmi Mahato Koiri |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Laxmi_Mahato_Koiri}}</ref> * उपेन्द्र महतो (राजनीतिज्ञ) – मधेश प्रदेश सभाका सदस्य, Sarlahi‑1 (A) बाट निर्वाचित प्रदेश विपक्षी नेता (२०१७ देखि)।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Upendra_Mahato}}</ref> * [[बिरेन्द्र प्रसाद महतो]] (नेपाली: बिरेन्द्र प्रसाद महतो; जन्म १९६९), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व वन तथा वातावरण मन्त्री र संघीय संसद सदस्य।<ref>{{cite web |title=Birendra Prasad Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Birendra_Prasad_Mahato}}</ref> * [[संजय कुमार महतो]] (नेपाली: संजयकुमार महतो), नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा सदस्य, मधेश प्रदेश १ (Dhanusha‑1A) बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sanjay Kumar Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sanjay_Kumar_Mahato}}</ref> * [[सिताराम महतो]] (नेपाली: सिताराम महतो; जन्म १९५५), नेपाली कांग्रेस पार्टीका राजनीतिज्ञ र संघीय प्रतिनिधि सभा सदस्य, Sunsari‑2 बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sitaram Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sitaram_Mahato}}</ref> * [[मुगा लाल महतो]] (नेपाली: मुगा लाल महतो), नेपाली राजनीतिज्ञ, Sunsari‑4 निर्वाचन क्षेत्रमा संविधान सभा सदस्य।<ref>{{cite web |title=Muga Lal Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Muga_Lal_Mahato}}</ref> * रबिन महतो (Rabin Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; सर्लाही–२ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=RSP’s Rabin Mahato defeats NCP’s Yadav in Sarlahi-2 by 33,989 votes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/rsps-rabin-mahato-defeats-ncps-yadav-in-sarlahi-2-by-33989-votes-41-52.html}}</ref> * प्रमोद कुमार महतो (Pramod Kumar Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; महोत्तरी–१ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=Pramod Kumar Mahato Wins Mahottari-1 Seat with 34,636 Votes |url=https://khojsamachar.com/pramod-kumar-mahato-wins-mahottari-1-election/}}</ref> * '''इर. बसन्त कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा इन्जिनियर। उहाँ २०२५ देखि मधेश प्रदेश सरकारमा खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ र मधेश प्रदेश सभाका सदस्य पनि हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Er. Basant Kushwaha |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Er._Basant_Kushwaha}}</ref> * '''सरोज सिंह कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका प्रदेश सभा सदस्य तथा जनता समाजवादी पार्टी (नेपाल) का राजनीतिज्ञ। उहाँ महोत्तरी निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भएका हुन्।<ref>{{cite web |title=JSP-N lawmaker Saroj Singh Kushwaha suspended |url=https://kathmandupost.com/province-no-2/2025/10/17/jsp-n-lawmaker-saroj-singh-kushwaha-suspended}}</ref> * '''अजय कुमार कुशवाहा''' – बारा जिल्लाको कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. ११ का निर्वाचित वडा अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Ajay Kumar Kushwaha |url=https://kalaiyamun.gov.np/en/content/ajay-kumar-kushwaha}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''राम प्रसाद मेहता''' – सुनसरी जिल्लाका नेपाली राजनीतिज्ञ तथा कोशी प्रदेश सरकारका सामाजिक विकास मन्त्री। उहाँ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) (CPN-UML) सँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ। उहाँले २०७९ को निर्वाचनमा सुनसरी २ (ख) बाट प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित भएका थिए र हाल कोशी प्रदेशमा मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Over 47000 votes invalid in Sunsari |url=https://risingnepaldaily.com/news/19590 |website=Rising Nepal}}</ref><ref>{{cite web |title=“Effective Cooperation Needed for Drug Control,” Says Koshi Province Chief Minister |url=https://english.pardafas.com/effective-cooperation-needed-for-drug-control-says-koshi-province-chief-minister |website=Pardafas}}</ref> * '''राजन मेहता''' – सुनसरी जिल्लाको इनरुवा नगरपालिकाका मेयर तथा राजनीतिज्ञ। उहाँ नेपाली कांग्रेससँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ र स्थानीय तह निर्वाचनमा निर्वाचित भएका हुन्। उहाँले जिल्ला समन्वय समिति, सुनसरीको प्रमुखको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हाल्नु भएको छ।<ref>{{cite web |title=District Coordination Committee, Sunsari Chief Mr. Rajan Mehta hosted the coordination meeting |url=https://daosunsari.moha.gov.np/en/post/district-coordination-committee-sunsari-chief-mr-rajan-mehta-hosted-the |website=DAO Sunsari}}</ref><ref>{{cite web |title=Mayor Rajan Mehta Receiving Victory Certificate after Local Level Election |url=https://www.dreamstime.com/rajan-mehta-the-newly-elected-mayor-of-inaruwa-municipality-is-receiving-the-official-certificate-of-victory-from-the-election-image422987909 |website=Dreamstime }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''[[निशा मेहता]]''' सुनसरी जिल्लासँग सम्बन्धित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की नेतृ तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य हुन्। उहाँ २०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा रास्वपाबाट मधेसी महिला क्लस्टर अन्तर्गत समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत निर्वाचित हुनुभएको हो।<ref>{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा समानुपातिक सदस्यहरूको सूची|url=https://election.gov.np}}</ref>उहाँ नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद्मा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री तथा खानेपानी मन्त्रीको रूपमा नियुक्त हुनुभएको छ।<ref>{{cite web |title=नयाँ मन्त्रिपरिषद् गठन |url=https://moha.gov.np}}</ref>मेहता स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्ति हुन्। उहाँले नर्सिङ विषयमा स्नातकोत्तर (Master’s) उपाधि हासिल गर्नुभएको छ र यसअघि स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षण क्षेत्रमा कार्यरत रहनुभएको थियो।<ref>{{cite web |title=Nisha Mehta |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nisha_Mehta}}</ref> *'''जवाहरलाल कुशवाहा''' मधेश प्रदेश सभाका सदस्य हुन्, जो सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ (क) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा निर्वाचित भई पछि नेकपा (माओवादी केन्द्र) मा प्रवेश गरेका हुन्।<ref name="JawaharMaoist">{{cite news |title=स्वतन्त्र सांसद जवाहरलाल कुशवाहा माओवादी केन्द्रमा प्रवेश |url=https://www.ratopati.com/story/321456/jawaharlal-kushwaha |work=रातोपाटी |date=२०२३-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="MadheshAssembly">{{cite web |title=प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''रघुनाथ महतो कोइरी''' सुनसरी जिल्लाका एक स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले विभिन्न तहका निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा सहभागिता जनाउँदै स्थानीय राजनीतिमा सक्रिय भूमिका खेल्दै आएका छन्।<ref name="EC_Nepal_Result">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेश सभा निर्वाचन परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''लक्ष्मण महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लासँग सम्बन्धित राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मधेश प्रदेशको प्रदेश सभा तथा स्थानीय तहका निर्वाचनहरूमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका छन्।<ref name="ElectionRecord">{{cite news |title=धनुषामा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको प्रभाव |url=https://ekantipur.com/news |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''रामनरेश महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लाका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मुख्यतया तराई-मधेस क्षेत्रमा कुशवाहा (कोइरी) समुदायको हकहित र प्रतिनिधित्वको सवालमा आवाज उठाउँदै आएका छन्।<ref name="CommunityLeader">{{cite web |title=मधेसको राजनीतिमा जातीय समीकरण र प्रतिनिधित्व |url=https://gorkhapatraonline.com/ |website=गोरखापत्र अनलाइन |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''राज किशोर महतो''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का राजनीतिज्ञ हुन्। उनी २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट भारी मतका साथ निर्वाचित भएका हुन्। उनले नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता महेन्द्र यादवलाई पराजित गर्दै युवा राजनीतिको लहरलाई स्थापित गरेका थिए।<ref name="Dhanusa4_2082">{{cite news |title=धनुषा ४ मा रास्वपाका राज किशोर महतो विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusa/constituency-4 |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |date=२०२६-०३-११ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''वीरेन्द्र कुमार मेहता''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुन्। उनी मधेस प्रदेशमा पार्टीको संगठन विस्तार र वैकल्पिक राजनीतिको प्रवर्द्धनमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। उनी २०८२ को निर्वाचनमा पार्टीको रणनीतिक योजना निर्माण र युवा परिचालनमा संलग्न रहेका थिए।<ref name="VirendraRSP">{{cite news |title=रास्वपा केन्द्रीय समितिमा नयाँ अनुहार |url=https://kfgo.com/2026/03/07/inside-the-nepal-campaign |work=The Mighty 790 KFGO |date=२०२६-०३-०७ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> *'''फकिरा महतो''' मधेस प्रदेश सभाका सदस्य हुन्। उनी सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ (ख) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी हाल मधेस प्रदेश सभामा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) को प्रतिनिधित्व गर्दै विभिन्न संसदीय समितिहरूमा सक्रिय छन्।<ref name="FakeeraMadhesh">{{cite web |title=मधेस प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''सञ्जय कुमार महतो''' धनुषा जिल्लाका राजनीतिज्ञ हुन्। उनले २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा-४ बाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको तर्फबाट उम्मेदवारी दिएका थिए। उनी मधेसको स्थानीय राजनीति र सामुदायिक विकासका मुद्दाहरूमा सक्रिय रहँदै आएका छन्।<ref name="SanjayDhanusa">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ - परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''प्रमेश्वर महतो''' (सहिद) सिरहा जिल्लाको लाहानसँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको ऐतिहासिक मधेश आन्दोलनका क्रममा लाहानमा भएको प्रदर्शनमा सहादत प्राप्त गरेका थिए। उनलाई नेपाल सरकारले औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ र उनको सम्मानमा लाहानका विभिन्न स्थानमा स्मारकहरू निर्माण गरिएका छन्।<ref name="Sahid_Lahan">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिदहरूको सम्झना |url=https://gorkhapatraonline.com/news/72431 |work=गोरखापत्र अनलाइन |date=२०२२-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="Madesh_Martyrs">{{cite web |title=सहिदहरूको सूची - मधेश प्रदेश सरकार |url=https://madesh.gov.np/martyrs-list |website=मधेश प्रदेश सरकार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''बेचन मेहता''' (सहिद) सुनसरी जिल्लाको इनरुवासँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको मधेश आन्दोलनका क्रममा माघ महिनामा इनरुवामा भएको विरोध प्रदर्शनका क्रममा सहादत प्राप्त गरेका थिए। नेपाल सरकारले उनलाई औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ। इनरुवा नगरपालिका भित्र उनको सम्मानमा 'सहिद बेचन मेहता चोक' र उनको पूर्ण कदको सालिक निर्माण गरिएको छ।<ref name="BechanSahid">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिद बेचन मेहताको स्मरण |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/01/735624 |work=अनलाइनखबर |date=२०१९-०१-२१ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="SunsariMartyr">{{cite web |title=सुनसरीका सहिदहरूको विवरण |url=https://madesh.gov.np/ |website=मधेश प्रदेश सरकार |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''अनिता देवी''' जनमत पार्टीकी एक प्रभावशाली नेतृ हुन्। उनी नेपाल सरकारको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रीको रूपमा कार्य गरिसकेकी छिन्। उनी कुशवाहा समुदायबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा उच्च तहमा पुग्ने थोरै महिला नेतृहरूमध्ये एक हुन्।<ref name="AnitaDevi">{{cite news |title=अनिता देवी सामान्य प्रशासन मन्त्री नियुक्त |url=https://www.nepallive.com/story/301245 |work=नेपाल लाइभ |date=२०२३-०८-१४ |access-date=२०२६-०३-१७ |language=ne}}</ref> === खेलकुद === * [[इन्दु बर्मा]] (नेपाली: इन्दु बर्मा), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी तथा कप्तान।<ref name="ICC">{{cite web |title=Indu Barma |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/70947/indu-barma |publisher=International Cricket Council}}</ref> * [[पुजा महतो]] (नेपाली: पुजा महतो; जन्म १७ फेब्रुअरी २००६), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="ESPNCricinfo"/> * [[किशोर महतो]] (नेपाली: किशोर महतो), नेपाली पुरुष क्रिकेट खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Kishore Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kishore_Mahato |website=Wikipedia}}</ref> * [[संगम महतो]] (नेपाली: संगम महतो), नेपाली महिला भलिबल टोलीकी खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Sangam Mahato Profile |url=https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |website=HamroKhelkud |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114001506/https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |archive-date=2026-01-14 }}</ref> * [[अजय कुशवाहा]] (नेपाली: अजय कुशवाहा; जन्म १४ अप्रिल १९९८), नेपाली बास्केटबल खेलाडी तथा नेपाल राष्ट्रिय बास्केटबल टोलीका अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="FIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha |publisher=FIBA}}</ref> * [[प्रतीक कुशवाहा]] (नेपाली: प्रतीक कुशवाहा), नेपाली युवा क्रिकेट खेलाडी; सन् २०२३ मा नेपालबाट इन्डो–नेपाल मैत्रीपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय यू–१६ क्रिकेट प्रतियोगितामा सहभागी।<ref name="DAV">{{cite web |title=DAV Team Departed for Indo-Nepal Friendship International U-16 Sports Meet |url=https://davnepal.com/news/news.php?id=1170 |publisher=DAV Sushil Kedia Vishwa Bharati School}}</ref> * [[भरत सिंह महता]] (नेपाली: भरत सिंह महता; जन्म १२ अगस्ट १९९७), नेपाली पारा‑टाइक्वान्डो प्रतिस्पर्धी; पेरालम्पिक्समा प्रतिस्पर्धा।<ref>{{cite web |title=Bharat Singh Mahata |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bharat_Singh_Mahata |website=Wikipedia}}</ref> * कुशल सिंह मेहता (Kushal Singh Mehta), क्रिकेट खेलाडी (क्रिकहिरोज प्रोफाइल अनुसार)।<ref>{{cite web |title=Kushal‑singh‑mehta Cricket Stats |url=https://cricheroes.com/player-profile/8161779/kushal-singh-mehta/stats}}</ref> *'''सर्वज्ञ सिंह कुशवाहा''' विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरका 'फिडे रेटेड' (FIDE rated) चेस खेलाडी हुन्। उनले मात्र ३ वर्ष ७ महिनाको उमेरमा १५७२ रेटिङ प्राप्त गरेर गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्समा आफ्नो नाम दर्ता गराउने प्रयास गरिरहेका छन्।<ref name="Sarwagya_Chess">{{cite news |title=Sarwagya Singh Kushwaha becomes youngest FIDE-rated chess player |url=https://khelnow.com/chess/sarwagya-singh-kushwaha-youngest-fide-rated-202512 |work=Khel Now |date=२०२५-१२-०३ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> == प्राचीन पुर्ख्यौली DNA तथा शारीरिक बनावटको विश्लेषण: नेपालका कुशवाहा (कोइरी) == [[File:Ancient Ancestral DNA Analysis of Kushwaha (Koiri) of Nepal.jpg|thumb|Ancient ancestral DNA breakdown of the Kushwaha (Koiri) community in the Terai/Madhesh region of Nepal.]] '''स्वतःसञ्चालित DNA तथा मानवशास्त्रीय प्रोफाइल: नेपालका कुशवाहा (तराई/मधेश)''' इरान_N + ANE + ANF (सिन्धु / जाग्रोसियन कृषक): ४०.५% AASI (प्राचीन पुर्ख्यौली दक्षिण भारतीय): ३८.५% एन्ड्रोनोभो (मध्य स्टेपी मध्य कांस्य युग): २०.०% तिब्बती (पूर्वी एसियाली / तिब्बती-बर्मेली): १.०% '''औसत उचाइ:''' पुरुष: ५ फिट ९ इन्च (१७५.२६ सेमी) | महिला: ५ फिट ४ इन्च (१६२.५ सेमी) '''सारांश:''' उर्वर मिथिला र मधेशका मैदानहरूमा जरा गाडेको कुशवाहा (मेहता/कोइरी) समुदायको जीनोममा लगभग ७९% सिन्धु उपत्यकासँग सम्बन्धित (Iran_N + AASI) कृषक पुर्ख्यौली आधार रहेको छ, जससँगै कांस्य युगको स्टेपी क्षेत्रका पशुपालकहरूसँग सम्बन्धित २०% (एन्ड्रोनोभो) पुर्ख्यौली योगदान रहेको छ। हिमाली पहाडी समूहहरूको तुलनामा, तराईका मैदानहरूमा कडा अन्तर्विवाह प्रथाका कारण तिब्बती-बर्मेली मिश्रण न्यूनतम (लगभग १%) रहेको र राष्ट्रिय औसतको तुलनामा औसत शारीरिक उचाइ बढी रहेको छ। '''उपकरण तथा मोडेलिङ रूपरेखा:''' Eurogenes G25 / Vahaduo (दक्षिण एसियाली स्केल गरिएका निर्देशाङ्क), IllustrativeDNA (कांस्य युगको विश्वव्यापी चार-घटक मोडेल) र HarappaWorld सन्दर्भ तथ्याङ्क। == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]] * [[क्षत्रिय ]] * [[मौर्य साम्राज्य ]] * [[मधेश प्रदेश ]] * [[तराई]] * [[निशा मेहता]] 61h9ldfcu651yr8dn75e6ab8biq59t8 1395402 1395401 2026-11-09T16:37:36Z Madeshi Brahman 78174 1395402 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। <ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == वास्तुकला == [[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]] कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । <ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> [[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]] यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == सामाजिक स्थिति == नेपालका विभिन्न जाति तथा जातीय समूहहरूको ऐतिहासिक रूपमा सरकार, कृषि, व्यापार, निजामती सेवा, न्यायपालिका र सैनिक संस्थाहरूमा प्रतिनिधित्व फरक–फरक रहेको छ। नेपालको [[शाह वंश]]को शासनकाल (१७६८–२००८) मा पहाडी उच्च जाति जस्तै [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]]हरूले निजामती सेवा, न्यायपालिका तथा सेनाको उच्च पदहरूमा उल्लेखनीय प्रभुत्व राखेका थिए। तराई क्षेत्रमा गरिएको केही अध्ययनहरू अनुसार (२०१५ भन्दा अगाडिका तथ्याङ्कहरू), केही मधेसी जाति समूहहरूको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा बढी देखिएको थियो। उदाहरणका लागि, कुशवाहा ([[कोइरी]]) समुदायको नेपाल सरकारको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको राष्ट्रिय जनसंख्या हिस्साभन्दा करिब ३.२ गुणा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई प्रतिनिधित्वको हिसाबले देशमा चौथो स्थानमा राख्दछ। यसैगरी [[राजपूत]] समुदायको प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा करिब ५.६ गुणा बढी रहेको पाइन्छ भने [[मैथिल ब्राह्मण]]हरूको प्रतिनिधित्व करिब ४.२ गुणा रहेको देखिन्छ।<ref name="Hatlebakk07">{{cite web |last=Hatlebakk |first=Magnus |year=2007 |title=Economic and social structures that may explain the recent conflicts in the Terai of Nepal |location=Kathmandu |publisher=Norwegian Embassy |url=http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-date=2011-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |date=2011-07-24 }}</ref> [[यादव]] समुदाय नेपालका मधेसी समुदायभित्रका सबैभन्दा ठूलो जाति समूहहरूमध्ये एक हो। केही जिल्लाहरूमा उनीहरूको ठूलो जनसंख्याका कारण पछिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिनिधित्व पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यस समुदायका एक प्रमुख व्यक्तित्व [[रामबरन यादव]] हुन्, जो सन् २००८ जुलाई २३ देखि २०१५ अक्टोबर २९ सम्म नेपालका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।<ref name="OCHA1">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=12 |date=April 2007 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113112940/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |archive-date=13 November 2009}}</ref> नेपालमा [[नेपाली भाषा]] राष्ट्रिय भाषा हो भने [[मैथिली भाषा]] दोस्रो धेरै बोलिने भाषामध्ये एक हो। हिन्दू समाजमा प्रचलित [[जाति व्यवस्था]]लाई सन् १९६१ मा लागू गरिएको ''नयाँ मुलुकी ऐन'' द्वारा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको थियो।<ref name="OCHA2">{{cite journal|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/2E89F2121C2C57A24925733F000F4F21-Full_report.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=16 |date=July–August 2007 |publisher=OCHA}}</ref><ref name="OCHA3">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=30 |date=June–July 2008 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218090410/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |archive-date=18 February 2010}}</ref><ref name="Him-ext">{{cite web |url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |title=Body of murder victim found in Gulmi |publisher=The Himalayan Times |first=Hari |last=Sharma |date=2010-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |archive-date=25 May 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |date=2012-05-25 }}</ref> == जनसंख्या == नेपालको केन्द्रीय तथ्यांक विभागले कुशवाहा जातिलाई व्यापक मधेसी जाति समूह अन्तर्गतको एक उपसमूहका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। यो समुदाय मुख्यतः नेपालको [[तराई]] क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएको छ, जहाँ कृषिलाई मुख्य पेशाका रूपमा अपनाइन्छ। [[राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय]] द्वारा प्रकाशित [[२०२१ नेपाल जनगणना]] अनुसार नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या ३५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसंख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Census2021">{{Cite book |title=National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report |publisher=National Statistics Office, Nepal |year=2021}}</ref> प्रदेश अनुसार कुशवाहा जनसंख्याको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:<ref name="Census2021"/> * [[मधेश प्रदेश]] – ४.५६% * [[लुम्बिनी प्रदेश]] – २% * [[कोशी प्रदेश]] – १% * [[बागमती प्रदेश]] – ०.५% * [[गण्डकी प्रदेश]] – ०.१% * [[कर्णाली प्रदेश]] – ०.१% * [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] – ०.७% राष्ट्रिय औसत (करिब १.३%) भन्दा बढी कुशवाहा जनसंख्या रहेका जिल्लाहरू निम्न छन्:<ref>{{Cite web |title=2011 Nepal Census, District Level Detail Report |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |access-date=2025-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314170005/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |archive-date=2023-03-14 }}</ref> * [[सर्लाही]] – ७.९% * [[रौतहट]] – ३.५% * [[बारा]] – ४.५% * [[पर्सा]] – ३.९% * [[धनुषा]] – ५.१% * [[सिराहा]] – ६.०% * [[सप्तरी]] – १.०% * [[महोत्तरी]] – ५.८% * [[सुनसरी]] – ४.१% * [[मोरङ]] – १.०% * [[कपिलवस्तु]] – ०.५% * [[रुपन्देही]] – १.०% * [[बाँके]] – ०.५% * [[बर्दिया]] – ०.२% * [[झापा]] – ०.१% * [[चितवन]] – <०.१% * [[नवलपरासी]] – <०.१% * [[काठमाडौं]] – ०.१% ==उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू== * '''रामचन्द्र सिंह कुशवाहा''' – नेपालका लोकतान्त्रिक आन्दोलनसँग सम्बन्धित एक स्वतन्त्रता सेनानी। उहाँ महोत्तरी जिल्लाको पडरिया निवासी हुनुहुन्थ्यो। लामो समयदेखि क्यान्सरबाट पीडित रहनु भएका उहाँको काठमाडौँस्थित वीर अस्पतालमा उपचारका क्रममा सन् २०२5 मा निधन भएको थियो।<ref>{{cite web |title=Freedom fighter Kushwaha no more |url=https://english.onlinekhabar.com/freedom-fighter-kushwaha-no-more.html |website=OnlineKhabar |date=16 July 2025}}</ref> * [[डॉ. उपेन्द्र महतो]] (नेपाली: डॉ. उपेन्द्र महतो), व्यवसायी, परोपकारी तथा गैर‑आवासीय नेपाली संघ (NRNA) का संस्थापक अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato: Nepali Business Tycoon & NRNA Founder |url=https://www.sourcenepal.com/upendra-mahato/}}</ref> * [[राजेन्द्र महतो]] (नेपाली: राजेन्द्र महतो; जन्म १९५८), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व उप–प्रधानमन्त्री तथा विभिन्न पार्टीका नेता।<ref>{{cite web |title=Rajendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rajendra_Mahato}}</ref> * [[लक्ष्मी महतो कोइरी]] (नेपाली: लझ्मी महतो कोइरी; जन्म १९६४), नेपाली राजनीतिज्ञ, House of Representatives का सदस्य (२०८० सम्म) र CPN (UML) का प्रतिनिधि।<ref>{{cite web |title=Laxmi Mahato Koiri |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Laxmi_Mahato_Koiri}}</ref> * उपेन्द्र महतो (राजनीतिज्ञ) – मधेश प्रदेश सभाका सदस्य, Sarlahi‑1 (A) बाट निर्वाचित प्रदेश विपक्षी नेता (२०१७ देखि)।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Upendra_Mahato}}</ref> * [[बिरेन्द्र प्रसाद महतो]] (नेपाली: बिरेन्द्र प्रसाद महतो; जन्म १९६९), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व वन तथा वातावरण मन्त्री र संघीय संसद सदस्य।<ref>{{cite web |title=Birendra Prasad Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Birendra_Prasad_Mahato}}</ref> * [[संजय कुमार महतो]] (नेपाली: संजयकुमार महतो), नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा सदस्य, मधेश प्रदेश १ (Dhanusha‑1A) बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sanjay Kumar Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sanjay_Kumar_Mahato}}</ref> * [[सिताराम महतो]] (नेपाली: सिताराम महतो; जन्म १९५५), नेपाली कांग्रेस पार्टीका राजनीतिज्ञ र संघीय प्रतिनिधि सभा सदस्य, Sunsari‑2 बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sitaram Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sitaram_Mahato}}</ref> * [[मुगा लाल महतो]] (नेपाली: मुगा लाल महतो), नेपाली राजनीतिज्ञ, Sunsari‑4 निर्वाचन क्षेत्रमा संविधान सभा सदस्य।<ref>{{cite web |title=Muga Lal Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Muga_Lal_Mahato}}</ref> * रबिन महतो (Rabin Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; सर्लाही–२ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=RSP’s Rabin Mahato defeats NCP’s Yadav in Sarlahi-2 by 33,989 votes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/rsps-rabin-mahato-defeats-ncps-yadav-in-sarlahi-2-by-33989-votes-41-52.html}}</ref> * प्रमोद कुमार महतो (Pramod Kumar Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; महोत्तरी–१ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=Pramod Kumar Mahato Wins Mahottari-1 Seat with 34,636 Votes |url=https://khojsamachar.com/pramod-kumar-mahato-wins-mahottari-1-election/}}</ref> * '''इर. बसन्त कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा इन्जिनियर। उहाँ २०२५ देखि मधेश प्रदेश सरकारमा खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ र मधेश प्रदेश सभाका सदस्य पनि हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Er. Basant Kushwaha |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Er._Basant_Kushwaha}}</ref> * '''सरोज सिंह कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका प्रदेश सभा सदस्य तथा जनता समाजवादी पार्टी (नेपाल) का राजनीतिज्ञ। उहाँ महोत्तरी निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भएका हुन्।<ref>{{cite web |title=JSP-N lawmaker Saroj Singh Kushwaha suspended |url=https://kathmandupost.com/province-no-2/2025/10/17/jsp-n-lawmaker-saroj-singh-kushwaha-suspended}}</ref> * '''अजय कुमार कुशवाहा''' – बारा जिल्लाको कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. ११ का निर्वाचित वडा अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Ajay Kumar Kushwaha |url=https://kalaiyamun.gov.np/en/content/ajay-kumar-kushwaha}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''राम प्रसाद मेहता''' – सुनसरी जिल्लाका नेपाली राजनीतिज्ञ तथा कोशी प्रदेश सरकारका सामाजिक विकास मन्त्री। उहाँ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) (CPN-UML) सँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ। उहाँले २०७९ को निर्वाचनमा सुनसरी २ (ख) बाट प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित भएका थिए र हाल कोशी प्रदेशमा मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Over 47000 votes invalid in Sunsari |url=https://risingnepaldaily.com/news/19590 |website=Rising Nepal}}</ref><ref>{{cite web |title=“Effective Cooperation Needed for Drug Control,” Says Koshi Province Chief Minister |url=https://english.pardafas.com/effective-cooperation-needed-for-drug-control-says-koshi-province-chief-minister |website=Pardafas}}</ref> * '''राजन मेहता''' – सुनसरी जिल्लाको इनरुवा नगरपालिकाका मेयर तथा राजनीतिज्ञ। उहाँ नेपाली कांग्रेससँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ र स्थानीय तह निर्वाचनमा निर्वाचित भएका हुन्। उहाँले जिल्ला समन्वय समिति, सुनसरीको प्रमुखको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हाल्नु भएको छ।<ref>{{cite web |title=District Coordination Committee, Sunsari Chief Mr. Rajan Mehta hosted the coordination meeting |url=https://daosunsari.moha.gov.np/en/post/district-coordination-committee-sunsari-chief-mr-rajan-mehta-hosted-the |website=DAO Sunsari}}</ref><ref>{{cite web |title=Mayor Rajan Mehta Receiving Victory Certificate after Local Level Election |url=https://www.dreamstime.com/rajan-mehta-the-newly-elected-mayor-of-inaruwa-municipality-is-receiving-the-official-certificate-of-victory-from-the-election-image422987909 |website=Dreamstime }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''[[निशा मेहता]]''' सुनसरी जिल्लासँग सम्बन्धित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की नेतृ तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य हुन्। उहाँ २०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा रास्वपाबाट मधेसी महिला क्लस्टर अन्तर्गत समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत निर्वाचित हुनुभएको हो।<ref>{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा समानुपातिक सदस्यहरूको सूची|url=https://election.gov.np}}</ref>उहाँ नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद्मा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री तथा खानेपानी मन्त्रीको रूपमा नियुक्त हुनुभएको छ।<ref>{{cite web |title=नयाँ मन्त्रिपरिषद् गठन |url=https://moha.gov.np}}</ref>मेहता स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्ति हुन्। उहाँले नर्सिङ विषयमा स्नातकोत्तर (Master’s) उपाधि हासिल गर्नुभएको छ र यसअघि स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षण क्षेत्रमा कार्यरत रहनुभएको थियो।<ref>{{cite web |title=Nisha Mehta |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nisha_Mehta}}</ref> *'''जवाहरलाल कुशवाहा''' मधेश प्रदेश सभाका सदस्य हुन्, जो सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ (क) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा निर्वाचित भई पछि नेकपा (माओवादी केन्द्र) मा प्रवेश गरेका हुन्।<ref name="JawaharMaoist">{{cite news |title=स्वतन्त्र सांसद जवाहरलाल कुशवाहा माओवादी केन्द्रमा प्रवेश |url=https://www.ratopati.com/story/321456/jawaharlal-kushwaha |work=रातोपाटी |date=२०२३-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="MadheshAssembly">{{cite web |title=प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''रघुनाथ महतो कोइरी''' सुनसरी जिल्लाका एक स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले विभिन्न तहका निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा सहभागिता जनाउँदै स्थानीय राजनीतिमा सक्रिय भूमिका खेल्दै आएका छन्।<ref name="EC_Nepal_Result">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेश सभा निर्वाचन परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''लक्ष्मण महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लासँग सम्बन्धित राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मधेश प्रदेशको प्रदेश सभा तथा स्थानीय तहका निर्वाचनहरूमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका छन्।<ref name="ElectionRecord">{{cite news |title=धनुषामा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको प्रभाव |url=https://ekantipur.com/news |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''रामनरेश महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लाका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मुख्यतया तराई-मधेस क्षेत्रमा कुशवाहा (कोइरी) समुदायको हकहित र प्रतिनिधित्वको सवालमा आवाज उठाउँदै आएका छन्।<ref name="CommunityLeader">{{cite web |title=मधेसको राजनीतिमा जातीय समीकरण र प्रतिनिधित्व |url=https://gorkhapatraonline.com/ |website=गोरखापत्र अनलाइन |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''राज किशोर महतो''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का राजनीतिज्ञ हुन्। उनी २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट भारी मतका साथ निर्वाचित भएका हुन्। उनले नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता महेन्द्र यादवलाई पराजित गर्दै युवा राजनीतिको लहरलाई स्थापित गरेका थिए।<ref name="Dhanusa4_2082">{{cite news |title=धनुषा ४ मा रास्वपाका राज किशोर महतो विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusa/constituency-4 |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |date=२०२६-०३-११ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''वीरेन्द्र कुमार मेहता''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुन्। उनी मधेस प्रदेशमा पार्टीको संगठन विस्तार र वैकल्पिक राजनीतिको प्रवर्द्धनमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। उनी २०८२ को निर्वाचनमा पार्टीको रणनीतिक योजना निर्माण र युवा परिचालनमा संलग्न रहेका थिए।<ref name="VirendraRSP">{{cite news |title=रास्वपा केन्द्रीय समितिमा नयाँ अनुहार |url=https://kfgo.com/2026/03/07/inside-the-nepal-campaign |work=The Mighty 790 KFGO |date=२०२६-०३-०७ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> *'''फकिरा महतो''' मधेस प्रदेश सभाका सदस्य हुन्। उनी सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ (ख) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी हाल मधेस प्रदेश सभामा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) को प्रतिनिधित्व गर्दै विभिन्न संसदीय समितिहरूमा सक्रिय छन्।<ref name="FakeeraMadhesh">{{cite web |title=मधेस प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''सञ्जय कुमार महतो''' धनुषा जिल्लाका राजनीतिज्ञ हुन्। उनले २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा-४ बाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको तर्फबाट उम्मेदवारी दिएका थिए। उनी मधेसको स्थानीय राजनीति र सामुदायिक विकासका मुद्दाहरूमा सक्रिय रहँदै आएका छन्।<ref name="SanjayDhanusa">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ - परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''प्रमेश्वर महतो''' (सहिद) सिरहा जिल्लाको लाहानसँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको ऐतिहासिक मधेश आन्दोलनका क्रममा लाहानमा भएको प्रदर्शनमा सहादत प्राप्त गरेका थिए। उनलाई नेपाल सरकारले औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ र उनको सम्मानमा लाहानका विभिन्न स्थानमा स्मारकहरू निर्माण गरिएका छन्।<ref name="Sahid_Lahan">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिदहरूको सम्झना |url=https://gorkhapatraonline.com/news/72431 |work=गोरखापत्र अनलाइन |date=२०२२-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="Madesh_Martyrs">{{cite web |title=सहिदहरूको सूची - मधेश प्रदेश सरकार |url=https://madesh.gov.np/martyrs-list |website=मधेश प्रदेश सरकार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''बेचन मेहता''' (सहिद) सुनसरी जिल्लाको इनरुवासँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको मधेश आन्दोलनका क्रममा माघ महिनामा इनरुवामा भएको विरोध प्रदर्शनका क्रममा सहादत प्राप्त गरेका थिए। नेपाल सरकारले उनलाई औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ। इनरुवा नगरपालिका भित्र उनको सम्मानमा 'सहिद बेचन मेहता चोक' र उनको पूर्ण कदको सालिक निर्माण गरिएको छ।<ref name="BechanSahid">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिद बेचन मेहताको स्मरण |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/01/735624 |work=अनलाइनखबर |date=२०१९-०१-२१ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="SunsariMartyr">{{cite web |title=सुनसरीका सहिदहरूको विवरण |url=https://madesh.gov.np/ |website=मधेश प्रदेश सरकार |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''अनिता देवी''' जनमत पार्टीकी एक प्रभावशाली नेतृ हुन्। उनी नेपाल सरकारको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रीको रूपमा कार्य गरिसकेकी छिन्। उनी कुशवाहा समुदायबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा उच्च तहमा पुग्ने थोरै महिला नेतृहरूमध्ये एक हुन्।<ref name="AnitaDevi">{{cite news |title=अनिता देवी सामान्य प्रशासन मन्त्री नियुक्त |url=https://www.nepallive.com/story/301245 |work=नेपाल लाइभ |date=२०२३-०८-१४ |access-date=२०२६-०३-१७ |language=ne}}</ref> === खेलकुद === * [[इन्दु बर्मा]] (नेपाली: इन्दु बर्मा), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी तथा कप्तान।<ref name="ICC">{{cite web |title=Indu Barma |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/70947/indu-barma |publisher=International Cricket Council}}</ref> * [[पुजा महतो]] (नेपाली: पुजा महतो; जन्म १७ फेब्रुअरी २००६), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="ESPNCricinfo"/> * [[किशोर महतो]] (नेपाली: किशोर महतो), नेपाली पुरुष क्रिकेट खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Kishore Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kishore_Mahato |website=Wikipedia}}</ref> * [[संगम महतो]] (नेपाली: संगम महतो), नेपाली महिला भलिबल टोलीकी खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Sangam Mahato Profile |url=https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |website=HamroKhelkud |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114001506/https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |archive-date=2026-01-14 }}</ref> * [[अजय कुशवाहा]] (नेपाली: अजय कुशवाहा; जन्म १४ अप्रिल १९९८), नेपाली बास्केटबल खेलाडी तथा नेपाल राष्ट्रिय बास्केटबल टोलीका अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="FIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha |publisher=FIBA}}</ref> * [[प्रतीक कुशवाहा]] (नेपाली: प्रतीक कुशवाहा), नेपाली युवा क्रिकेट खेलाडी; सन् २०२३ मा नेपालबाट इन्डो–नेपाल मैत्रीपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय यू–१६ क्रिकेट प्रतियोगितामा सहभागी।<ref name="DAV">{{cite web |title=DAV Team Departed for Indo-Nepal Friendship International U-16 Sports Meet |url=https://davnepal.com/news/news.php?id=1170 |publisher=DAV Sushil Kedia Vishwa Bharati School}}</ref> * [[भरत सिंह महता]] (नेपाली: भरत सिंह महता; जन्म १२ अगस्ट १९९७), नेपाली पारा‑टाइक्वान्डो प्रतिस्पर्धी; पेरालम्पिक्समा प्रतिस्पर्धा।<ref>{{cite web |title=Bharat Singh Mahata |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bharat_Singh_Mahata |website=Wikipedia}}</ref> * कुशल सिंह मेहता (Kushal Singh Mehta), क्रिकेट खेलाडी (क्रिकहिरोज प्रोफाइल अनुसार)।<ref>{{cite web |title=Kushal‑singh‑mehta Cricket Stats |url=https://cricheroes.com/player-profile/8161779/kushal-singh-mehta/stats}}</ref> *'''सर्वज्ञ सिंह कुशवाहा''' विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरका 'फिडे रेटेड' (FIDE rated) चेस खेलाडी हुन्। उनले मात्र ३ वर्ष ७ महिनाको उमेरमा १५७२ रेटिङ प्राप्त गरेर गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्समा आफ्नो नाम दर्ता गराउने प्रयास गरिरहेका छन्।<ref name="Sarwagya_Chess">{{cite news |title=Sarwagya Singh Kushwaha becomes youngest FIDE-rated chess player |url=https://khelnow.com/chess/sarwagya-singh-kushwaha-youngest-fide-rated-202512 |work=Khel Now |date=२०२५-१२-०३ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> == प्राचीन पुर्ख्यौली DNA तथा शारीरिक बनावटको विश्लेषण: नेपालका कुशवाहा (कोइरी) == [[File:Ancient Ancestral DNA Analysis of Kushwaha (Koiri) of Nepal.jpg|thumb|Ancient ancestral DNA breakdown of the Kushwaha (Koiri) community in the Terai/Madhesh region of Nepal.]] '''स्वतःसञ्चालित DNA तथा मानवशास्त्रीय प्रोफाइल: नेपालका कुशवाहा (तराई/मधेश)''' इरान_N + ANE + ANF (सिन्धु / जाग्रोसियन कृषक): ४०.५% AASI (प्राचीन पुर्ख्यौली दक्षिण भारतीय): ३८.५% एन्ड्रोनोभो (मध्य स्टेपी मध्य कांस्य युग): २०.०% तिब्बती (पूर्वी एसियाली / तिब्बती-बर्मेली): १.०% '''औसत उचाइ:''' पुरुष: ५ फिट ९ इन्च (१७५.२६ सेमी) | महिला: ५ फिट ४ इन्च (१६२.५ सेमी) '''सारांश:''' उर्वर मिथिला र मधेशका मैदानहरूमा जरा गाडेको कुशवाहा (मेहता/कोइरी) समुदायको जीनोममा लगभग ७९% सिन्धु उपत्यकासँग सम्बन्धित (Iran_N + AASI) कृषक पुर्ख्यौली आधार रहेको छ, जससँगै कांस्य युगको स्टेपी क्षेत्रका पशुपालकहरूसँग सम्बन्धित २०% (एन्ड्रोनोभो) पुर्ख्यौली योगदान रहेको छ। हिमाली पहाडी समूहहरूको तुलनामा, तराईका मैदानहरूमा कडा अन्तर्विवाह प्रथाका कारण तिब्बती-बर्मेली मिश्रण न्यूनतम (लगभग १%) रहेको र राष्ट्रिय औसतको तुलनामा औसत शारीरिक उचाइ बढी रहेको छ। '''उपकरण तथा मोडेलिङ रूपरेखा:''' Eurogenes G25 / Vahaduo (दक्षिण एसियाली स्केल गरिएका निर्देशाङ्क), IllustrativeDNA (कांस्य युगको विश्वव्यापी चार-घटक मोडेल) र HarappaWorld सन्दर्भ तथ्याङ्क। == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == ad9d2g0v1qgqn78dlnafn9lw76o8ssm 1395404 1395402 2026-11-09T16:42:07Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395404 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। यिनीहरूको मुख्य पुरखौली पेशा कृषि अनि जमिन्दारी हो । तर अब तिनीहरू हरेक पेशा, व्यवसाय, शिक्षा, निजामती सेवा, सेना आदिमा छन्, तिनीहरू अन्य मधेशी जातिहरूको तुलनामा प्रभावशाली र सुव्यवस्थित शक्तिशाली जाति हुन्। यिनीहरू निकै परिश्रमी हुन्छन् । कुशवाहा समुदाय मधेशी उच्च जातिको वैश्य वर्ग मा पर्दछन्[४], तर धेरैले आफूलाई क्षत्रिय दर्जा भएको दाबी पनि गर्छन्। यिनीहरूका पूर्वज शाकाहारी भएतापनि हाल यसमा परिवर्तन हुँदै आएको छ।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == वास्तुकला == [[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]] कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । <ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> [[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]] यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == सामाजिक स्थिति == नेपालका विभिन्न जाति तथा जातीय समूहहरूको ऐतिहासिक रूपमा सरकार, कृषि, व्यापार, निजामती सेवा, न्यायपालिका र सैनिक संस्थाहरूमा प्रतिनिधित्व फरक–फरक रहेको छ। नेपालको [[शाह वंश]]को शासनकाल (१७६८–२००८) मा पहाडी उच्च जाति जस्तै [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]]हरूले निजामती सेवा, न्यायपालिका तथा सेनाको उच्च पदहरूमा उल्लेखनीय प्रभुत्व राखेका थिए। तराई क्षेत्रमा गरिएको केही अध्ययनहरू अनुसार (२०१५ भन्दा अगाडिका तथ्याङ्कहरू), केही मधेसी जाति समूहहरूको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा बढी देखिएको थियो। उदाहरणका लागि, कुशवाहा ([[कोइरी]]) समुदायको नेपाल सरकारको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको राष्ट्रिय जनसंख्या हिस्साभन्दा करिब ३.२ गुणा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई प्रतिनिधित्वको हिसाबले देशमा चौथो स्थानमा राख्दछ। यसैगरी [[राजपूत]] समुदायको प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा करिब ५.६ गुणा बढी रहेको पाइन्छ भने [[मैथिल ब्राह्मण]]हरूको प्रतिनिधित्व करिब ४.२ गुणा रहेको देखिन्छ।<ref name="Hatlebakk07">{{cite web |last=Hatlebakk |first=Magnus |year=2007 |title=Economic and social structures that may explain the recent conflicts in the Terai of Nepal |location=Kathmandu |publisher=Norwegian Embassy |url=http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-date=2011-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |date=2011-07-24 }}</ref> [[यादव]] समुदाय नेपालका मधेसी समुदायभित्रका सबैभन्दा ठूलो जाति समूहहरूमध्ये एक हो। केही जिल्लाहरूमा उनीहरूको ठूलो जनसंख्याका कारण पछिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिनिधित्व पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यस समुदायका एक प्रमुख व्यक्तित्व [[रामबरन यादव]] हुन्, जो सन् २००८ जुलाई २३ देखि २०१५ अक्टोबर २९ सम्म नेपालका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।<ref name="OCHA1">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=12 |date=April 2007 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113112940/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |archive-date=13 November 2009}}</ref> नेपालमा [[नेपाली भाषा]] राष्ट्रिय भाषा हो भने [[मैथिली भाषा]] दोस्रो धेरै बोलिने भाषामध्ये एक हो। हिन्दू समाजमा प्रचलित [[जाति व्यवस्था]]लाई सन् १९६१ मा लागू गरिएको ''नयाँ मुलुकी ऐन'' द्वारा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको थियो।<ref name="OCHA2">{{cite journal|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/2E89F2121C2C57A24925733F000F4F21-Full_report.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=16 |date=July–August 2007 |publisher=OCHA}}</ref><ref name="OCHA3">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=30 |date=June–July 2008 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218090410/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |archive-date=18 February 2010}}</ref><ref name="Him-ext">{{cite web |url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |title=Body of murder victim found in Gulmi |publisher=The Himalayan Times |first=Hari |last=Sharma |date=2010-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |archive-date=25 May 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |date=2012-05-25 }}</ref> == जनसंख्या == नेपालको केन्द्रीय तथ्यांक विभागले कुशवाहा जातिलाई व्यापक मधेसी जाति समूह अन्तर्गतको एक उपसमूहका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। यो समुदाय मुख्यतः नेपालको [[तराई]] क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएको छ, जहाँ कृषिलाई मुख्य पेशाका रूपमा अपनाइन्छ। [[राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय]] द्वारा प्रकाशित [[२०२१ नेपाल जनगणना]] अनुसार नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या ३५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसंख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Census2021">{{Cite book |title=National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report |publisher=National Statistics Office, Nepal |year=2021}}</ref> प्रदेश अनुसार कुशवाहा जनसंख्याको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:<ref name="Census2021"/> * [[मधेश प्रदेश]] – ४.५६% * [[लुम्बिनी प्रदेश]] – २% * [[कोशी प्रदेश]] – १% * [[बागमती प्रदेश]] – ०.५% * [[गण्डकी प्रदेश]] – ०.१% * [[कर्णाली प्रदेश]] – ०.१% * [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] – ०.७% राष्ट्रिय औसत (करिब १.३%) भन्दा बढी कुशवाहा जनसंख्या रहेका जिल्लाहरू निम्न छन्:<ref>{{Cite web |title=2011 Nepal Census, District Level Detail Report |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |access-date=2025-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314170005/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |archive-date=2023-03-14 }}</ref> * [[सर्लाही]] – ७.९% * [[रौतहट]] – ३.५% * [[बारा]] – ४.५% * [[पर्सा]] – ३.९% * [[धनुषा]] – ५.१% * [[सिराहा]] – ६.०% * [[सप्तरी]] – १.०% * [[महोत्तरी]] – ५.८% * [[सुनसरी]] – ४.१% * [[मोरङ]] – १.०% * [[कपिलवस्तु]] – ०.५% * [[रुपन्देही]] – १.०% * [[बाँके]] – ०.५% * [[बर्दिया]] – ०.२% * [[झापा]] – ०.१% * [[चितवन]] – <०.१% * [[नवलपरासी]] – <०.१% * [[काठमाडौं]] – ०.१% ==उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू== * '''रामचन्द्र सिंह कुशवाहा''' – नेपालका लोकतान्त्रिक आन्दोलनसँग सम्बन्धित एक स्वतन्त्रता सेनानी। उहाँ महोत्तरी जिल्लाको पडरिया निवासी हुनुहुन्थ्यो। लामो समयदेखि क्यान्सरबाट पीडित रहनु भएका उहाँको काठमाडौँस्थित वीर अस्पतालमा उपचारका क्रममा सन् २०२5 मा निधन भएको थियो।<ref>{{cite web |title=Freedom fighter Kushwaha no more |url=https://english.onlinekhabar.com/freedom-fighter-kushwaha-no-more.html |website=OnlineKhabar |date=16 July 2025}}</ref> * [[डॉ. उपेन्द्र महतो]] (नेपाली: डॉ. उपेन्द्र महतो), व्यवसायी, परोपकारी तथा गैर‑आवासीय नेपाली संघ (NRNA) का संस्थापक अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato: Nepali Business Tycoon & NRNA Founder |url=https://www.sourcenepal.com/upendra-mahato/}}</ref> * [[राजेन्द्र महतो]] (नेपाली: राजेन्द्र महतो; जन्म १९५८), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व उप–प्रधानमन्त्री तथा विभिन्न पार्टीका नेता।<ref>{{cite web |title=Rajendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rajendra_Mahato}}</ref> * [[लक्ष्मी महतो कोइरी]] (नेपाली: लझ्मी महतो कोइरी; जन्म १९६४), नेपाली राजनीतिज्ञ, House of Representatives का सदस्य (२०८० सम्म) र CPN (UML) का प्रतिनिधि।<ref>{{cite web |title=Laxmi Mahato Koiri |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Laxmi_Mahato_Koiri}}</ref> * उपेन्द्र महतो (राजनीतिज्ञ) – मधेश प्रदेश सभाका सदस्य, Sarlahi‑1 (A) बाट निर्वाचित प्रदेश विपक्षी नेता (२०१७ देखि)।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Upendra_Mahato}}</ref> * [[बिरेन्द्र प्रसाद महतो]] (नेपाली: बिरेन्द्र प्रसाद महतो; जन्म १९६९), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व वन तथा वातावरण मन्त्री र संघीय संसद सदस्य।<ref>{{cite web |title=Birendra Prasad Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Birendra_Prasad_Mahato}}</ref> * [[संजय कुमार महतो]] (नेपाली: संजयकुमार महतो), नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा सदस्य, मधेश प्रदेश १ (Dhanusha‑1A) बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sanjay Kumar Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sanjay_Kumar_Mahato}}</ref> * [[सिताराम महतो]] (नेपाली: सिताराम महतो; जन्म १९५५), नेपाली कांग्रेस पार्टीका राजनीतिज्ञ र संघीय प्रतिनिधि सभा सदस्य, Sunsari‑2 बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sitaram Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sitaram_Mahato}}</ref> * [[मुगा लाल महतो]] (नेपाली: मुगा लाल महतो), नेपाली राजनीतिज्ञ, Sunsari‑4 निर्वाचन क्षेत्रमा संविधान सभा सदस्य।<ref>{{cite web |title=Muga Lal Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Muga_Lal_Mahato}}</ref> * रबिन महतो (Rabin Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; सर्लाही–२ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=RSP’s Rabin Mahato defeats NCP’s Yadav in Sarlahi-2 by 33,989 votes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/rsps-rabin-mahato-defeats-ncps-yadav-in-sarlahi-2-by-33989-votes-41-52.html}}</ref> * प्रमोद कुमार महतो (Pramod Kumar Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; महोत्तरी–१ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=Pramod Kumar Mahato Wins Mahottari-1 Seat with 34,636 Votes |url=https://khojsamachar.com/pramod-kumar-mahato-wins-mahottari-1-election/}}</ref> * '''इर. बसन्त कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा इन्जिनियर। उहाँ २०२५ देखि मधेश प्रदेश सरकारमा खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ र मधेश प्रदेश सभाका सदस्य पनि हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Er. Basant Kushwaha |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Er._Basant_Kushwaha}}</ref> * '''सरोज सिंह कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका प्रदेश सभा सदस्य तथा जनता समाजवादी पार्टी (नेपाल) का राजनीतिज्ञ। उहाँ महोत्तरी निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भएका हुन्।<ref>{{cite web |title=JSP-N lawmaker Saroj Singh Kushwaha suspended |url=https://kathmandupost.com/province-no-2/2025/10/17/jsp-n-lawmaker-saroj-singh-kushwaha-suspended}}</ref> * '''अजय कुमार कुशवाहा''' – बारा जिल्लाको कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. ११ का निर्वाचित वडा अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Ajay Kumar Kushwaha |url=https://kalaiyamun.gov.np/en/content/ajay-kumar-kushwaha}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''राम प्रसाद मेहता''' – सुनसरी जिल्लाका नेपाली राजनीतिज्ञ तथा कोशी प्रदेश सरकारका सामाजिक विकास मन्त्री। उहाँ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) (CPN-UML) सँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ। उहाँले २०७९ को निर्वाचनमा सुनसरी २ (ख) बाट प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित भएका थिए र हाल कोशी प्रदेशमा मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Over 47000 votes invalid in Sunsari |url=https://risingnepaldaily.com/news/19590 |website=Rising Nepal}}</ref><ref>{{cite web |title=“Effective Cooperation Needed for Drug Control,” Says Koshi Province Chief Minister |url=https://english.pardafas.com/effective-cooperation-needed-for-drug-control-says-koshi-province-chief-minister |website=Pardafas}}</ref> * '''राजन मेहता''' – सुनसरी जिल्लाको इनरुवा नगरपालिकाका मेयर तथा राजनीतिज्ञ। उहाँ नेपाली कांग्रेससँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ र स्थानीय तह निर्वाचनमा निर्वाचित भएका हुन्। उहाँले जिल्ला समन्वय समिति, सुनसरीको प्रमुखको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हाल्नु भएको छ।<ref>{{cite web |title=District Coordination Committee, Sunsari Chief Mr. Rajan Mehta hosted the coordination meeting |url=https://daosunsari.moha.gov.np/en/post/district-coordination-committee-sunsari-chief-mr-rajan-mehta-hosted-the |website=DAO Sunsari}}</ref><ref>{{cite web |title=Mayor Rajan Mehta Receiving Victory Certificate after Local Level Election |url=https://www.dreamstime.com/rajan-mehta-the-newly-elected-mayor-of-inaruwa-municipality-is-receiving-the-official-certificate-of-victory-from-the-election-image422987909 |website=Dreamstime }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''[[निशा मेहता]]''' सुनसरी जिल्लासँग सम्बन्धित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की नेतृ तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य हुन्। उहाँ २०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा रास्वपाबाट मधेसी महिला क्लस्टर अन्तर्गत समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत निर्वाचित हुनुभएको हो।<ref>{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा समानुपातिक सदस्यहरूको सूची|url=https://election.gov.np}}</ref>उहाँ नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद्मा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री तथा खानेपानी मन्त्रीको रूपमा नियुक्त हुनुभएको छ।<ref>{{cite web |title=नयाँ मन्त्रिपरिषद् गठन |url=https://moha.gov.np}}</ref>मेहता स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्ति हुन्। उहाँले नर्सिङ विषयमा स्नातकोत्तर (Master’s) उपाधि हासिल गर्नुभएको छ र यसअघि स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षण क्षेत्रमा कार्यरत रहनुभएको थियो।<ref>{{cite web |title=Nisha Mehta |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nisha_Mehta}}</ref> *'''जवाहरलाल कुशवाहा''' मधेश प्रदेश सभाका सदस्य हुन्, जो सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ (क) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा निर्वाचित भई पछि नेकपा (माओवादी केन्द्र) मा प्रवेश गरेका हुन्।<ref name="JawaharMaoist">{{cite news |title=स्वतन्त्र सांसद जवाहरलाल कुशवाहा माओवादी केन्द्रमा प्रवेश |url=https://www.ratopati.com/story/321456/jawaharlal-kushwaha |work=रातोपाटी |date=२०२३-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="MadheshAssembly">{{cite web |title=प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''रघुनाथ महतो कोइरी''' सुनसरी जिल्लाका एक स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले विभिन्न तहका निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा सहभागिता जनाउँदै स्थानीय राजनीतिमा सक्रिय भूमिका खेल्दै आएका छन्।<ref name="EC_Nepal_Result">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेश सभा निर्वाचन परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''लक्ष्मण महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लासँग सम्बन्धित राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मधेश प्रदेशको प्रदेश सभा तथा स्थानीय तहका निर्वाचनहरूमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका छन्।<ref name="ElectionRecord">{{cite news |title=धनुषामा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको प्रभाव |url=https://ekantipur.com/news |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''रामनरेश महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लाका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मुख्यतया तराई-मधेस क्षेत्रमा कुशवाहा (कोइरी) समुदायको हकहित र प्रतिनिधित्वको सवालमा आवाज उठाउँदै आएका छन्।<ref name="CommunityLeader">{{cite web |title=मधेसको राजनीतिमा जातीय समीकरण र प्रतिनिधित्व |url=https://gorkhapatraonline.com/ |website=गोरखापत्र अनलाइन |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''राज किशोर महतो''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का राजनीतिज्ञ हुन्। उनी २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट भारी मतका साथ निर्वाचित भएका हुन्। उनले नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता महेन्द्र यादवलाई पराजित गर्दै युवा राजनीतिको लहरलाई स्थापित गरेका थिए।<ref name="Dhanusa4_2082">{{cite news |title=धनुषा ४ मा रास्वपाका राज किशोर महतो विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusa/constituency-4 |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |date=२०२६-०३-११ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''वीरेन्द्र कुमार मेहता''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुन्। उनी मधेस प्रदेशमा पार्टीको संगठन विस्तार र वैकल्पिक राजनीतिको प्रवर्द्धनमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। उनी २०८२ को निर्वाचनमा पार्टीको रणनीतिक योजना निर्माण र युवा परिचालनमा संलग्न रहेका थिए।<ref name="VirendraRSP">{{cite news |title=रास्वपा केन्द्रीय समितिमा नयाँ अनुहार |url=https://kfgo.com/2026/03/07/inside-the-nepal-campaign |work=The Mighty 790 KFGO |date=२०२६-०३-०७ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> *'''फकिरा महतो''' मधेस प्रदेश सभाका सदस्य हुन्। उनी सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ (ख) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी हाल मधेस प्रदेश सभामा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) को प्रतिनिधित्व गर्दै विभिन्न संसदीय समितिहरूमा सक्रिय छन्।<ref name="FakeeraMadhesh">{{cite web |title=मधेस प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''सञ्जय कुमार महतो''' धनुषा जिल्लाका राजनीतिज्ञ हुन्। उनले २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा-४ बाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको तर्फबाट उम्मेदवारी दिएका थिए। उनी मधेसको स्थानीय राजनीति र सामुदायिक विकासका मुद्दाहरूमा सक्रिय रहँदै आएका छन्।<ref name="SanjayDhanusa">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ - परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''प्रमेश्वर महतो''' (सहिद) सिरहा जिल्लाको लाहानसँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको ऐतिहासिक मधेश आन्दोलनका क्रममा लाहानमा भएको प्रदर्शनमा सहादत प्राप्त गरेका थिए। उनलाई नेपाल सरकारले औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ र उनको सम्मानमा लाहानका विभिन्न स्थानमा स्मारकहरू निर्माण गरिएका छन्।<ref name="Sahid_Lahan">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिदहरूको सम्झना |url=https://gorkhapatraonline.com/news/72431 |work=गोरखापत्र अनलाइन |date=२०२२-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="Madesh_Martyrs">{{cite web |title=सहिदहरूको सूची - मधेश प्रदेश सरकार |url=https://madesh.gov.np/martyrs-list |website=मधेश प्रदेश सरकार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''बेचन मेहता''' (सहिद) सुनसरी जिल्लाको इनरुवासँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको मधेश आन्दोलनका क्रममा माघ महिनामा इनरुवामा भएको विरोध प्रदर्शनका क्रममा सहादत प्राप्त गरेका थिए। नेपाल सरकारले उनलाई औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ। इनरुवा नगरपालिका भित्र उनको सम्मानमा 'सहिद बेचन मेहता चोक' र उनको पूर्ण कदको सालिक निर्माण गरिएको छ।<ref name="BechanSahid">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिद बेचन मेहताको स्मरण |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/01/735624 |work=अनलाइनखबर |date=२०१९-०१-२१ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="SunsariMartyr">{{cite web |title=सुनसरीका सहिदहरूको विवरण |url=https://madesh.gov.np/ |website=मधेश प्रदेश सरकार |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''अनिता देवी''' जनमत पार्टीकी एक प्रभावशाली नेतृ हुन्। उनी नेपाल सरकारको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रीको रूपमा कार्य गरिसकेकी छिन्। उनी कुशवाहा समुदायबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा उच्च तहमा पुग्ने थोरै महिला नेतृहरूमध्ये एक हुन्।<ref name="AnitaDevi">{{cite news |title=अनिता देवी सामान्य प्रशासन मन्त्री नियुक्त |url=https://www.nepallive.com/story/301245 |work=नेपाल लाइभ |date=२०२३-०८-१४ |access-date=२०२६-०३-१७ |language=ne}}</ref> === खेलकुद === * [[इन्दु बर्मा]] (नेपाली: इन्दु बर्मा), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी तथा कप्तान।<ref name="ICC">{{cite web |title=Indu Barma |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/70947/indu-barma |publisher=International Cricket Council}}</ref> * [[पुजा महतो]] (नेपाली: पुजा महतो; जन्म १७ फेब्रुअरी २००६), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="ESPNCricinfo"/> * [[किशोर महतो]] (नेपाली: किशोर महतो), नेपाली पुरुष क्रिकेट खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Kishore Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kishore_Mahato |website=Wikipedia}}</ref> * [[संगम महतो]] (नेपाली: संगम महतो), नेपाली महिला भलिबल टोलीकी खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Sangam Mahato Profile |url=https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |website=HamroKhelkud |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114001506/https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |archive-date=2026-01-14 }}</ref> * [[अजय कुशवाहा]] (नेपाली: अजय कुशवाहा; जन्म १४ अप्रिल १९९८), नेपाली बास्केटबल खेलाडी तथा नेपाल राष्ट्रिय बास्केटबल टोलीका अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="FIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha |publisher=FIBA}}</ref> * [[प्रतीक कुशवाहा]] (नेपाली: प्रतीक कुशवाहा), नेपाली युवा क्रिकेट खेलाडी; सन् २०२३ मा नेपालबाट इन्डो–नेपाल मैत्रीपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय यू–१६ क्रिकेट प्रतियोगितामा सहभागी।<ref name="DAV">{{cite web |title=DAV Team Departed for Indo-Nepal Friendship International U-16 Sports Meet |url=https://davnepal.com/news/news.php?id=1170 |publisher=DAV Sushil Kedia Vishwa Bharati School}}</ref> * [[भरत सिंह महता]] (नेपाली: भरत सिंह महता; जन्म १२ अगस्ट १९९७), नेपाली पारा‑टाइक्वान्डो प्रतिस्पर्धी; पेरालम्पिक्समा प्रतिस्पर्धा।<ref>{{cite web |title=Bharat Singh Mahata |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bharat_Singh_Mahata |website=Wikipedia}}</ref> * कुशल सिंह मेहता (Kushal Singh Mehta), क्रिकेट खेलाडी (क्रिकहिरोज प्रोफाइल अनुसार)।<ref>{{cite web |title=Kushal‑singh‑mehta Cricket Stats |url=https://cricheroes.com/player-profile/8161779/kushal-singh-mehta/stats}}</ref> *'''सर्वज्ञ सिंह कुशवाहा''' विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरका 'फिडे रेटेड' (FIDE rated) चेस खेलाडी हुन्। उनले मात्र ३ वर्ष ७ महिनाको उमेरमा १५७२ रेटिङ प्राप्त गरेर गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्समा आफ्नो नाम दर्ता गराउने प्रयास गरिरहेका छन्।<ref name="Sarwagya_Chess">{{cite news |title=Sarwagya Singh Kushwaha becomes youngest FIDE-rated chess player |url=https://khelnow.com/chess/sarwagya-singh-kushwaha-youngest-fide-rated-202512 |work=Khel Now |date=२०२५-१२-०३ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> == प्राचीन पुर्ख्यौली DNA तथा शारीरिक बनावटको विश्लेषण: नेपालका कुशवाहा (कोइरी) == [[File:Ancient Ancestral DNA Analysis of Kushwaha (Koiri) of Nepal.jpg|thumb|Ancient ancestral DNA breakdown of the Kushwaha (Koiri) community in the Terai/Madhesh region of Nepal.]] '''स्वतःसञ्चालित DNA तथा मानवशास्त्रीय प्रोफाइल: नेपालका कुशवाहा (तराई/मधेश)''' इरान_N + ANE + ANF (सिन्धु / जाग्रोसियन कृषक): ४०.५% AASI (प्राचीन पुर्ख्यौली दक्षिण भारतीय): ३८.५% एन्ड्रोनोभो (मध्य स्टेपी मध्य कांस्य युग): २०.०% तिब्बती (पूर्वी एसियाली / तिब्बती-बर्मेली): १.०% '''औसत उचाइ:''' पुरुष: ५ फिट ९ इन्च (१७५.२६ सेमी) | महिला: ५ फिट ४ इन्च (१६२.५ सेमी) '''सारांश:''' उर्वर मिथिला र मधेशका मैदानहरूमा जरा गाडेको कुशवाहा (मेहता/कोइरी) समुदायको जीनोममा लगभग ७९% सिन्धु उपत्यकासँग सम्बन्धित (Iran_N + AASI) कृषक पुर्ख्यौली आधार रहेको छ, जससँगै कांस्य युगको स्टेपी क्षेत्रका पशुपालकहरूसँग सम्बन्धित २०% (एन्ड्रोनोभो) पुर्ख्यौली योगदान रहेको छ। हिमाली पहाडी समूहहरूको तुलनामा, तराईका मैदानहरूमा कडा अन्तर्विवाह प्रथाका कारण तिब्बती-बर्मेली मिश्रण न्यूनतम (लगभग १%) रहेको र राष्ट्रिय औसतको तुलनामा औसत शारीरिक उचाइ बढी रहेको छ। '''उपकरण तथा मोडेलिङ रूपरेखा:''' Eurogenes G25 / Vahaduo (दक्षिण एसियाली स्केल गरिएका निर्देशाङ्क), IllustrativeDNA (कांस्य युगको विश्वव्यापी चार-घटक मोडेल) र HarappaWorld सन्दर्भ तथ्याङ्क। == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == qvtjjd1q7365kqtz0aqj9zvfsdr2xo8 1395405 1395404 2026-11-09T16:45:05Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395405 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा([[कोइरी]]) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। यिनीहरूको मुख्य पुरखौली पेशा कृषि अनि जमिन्दारी हो । तर अब तिनीहरू हरेक पेशा, व्यवसाय, शिक्षा, निजामती सेवा, सेना आदिमा छन्, तिनीहरू अन्य मधेशी जातिहरूको तुलनामा प्रभावशाली र सुव्यवस्थित शक्तिशाली जाति हुन्। यिनीहरू निकै परिश्रमी हुन्छन् । कुशवाहा समुदाय मधेशी उच्च जातिको [[वैश्य]] वर्ग मा पर्दछन्, तर धेरैले आफूलाई [[क्षत्रिय]] दर्जा भएको दाबी पनि गर्छन्। यिनीहरूका पूर्वज शाकाहारी भएतापनि हाल यसमा परिवर्तन हुँदै आएको छ।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == वास्तुकला == [[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]] कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । <ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> [[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]] यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == सामाजिक स्थिति == नेपालका विभिन्न जाति तथा जातीय समूहहरूको ऐतिहासिक रूपमा सरकार, कृषि, व्यापार, निजामती सेवा, न्यायपालिका र सैनिक संस्थाहरूमा प्रतिनिधित्व फरक–फरक रहेको छ। नेपालको [[शाह वंश]]को शासनकाल (१७६८–२००८) मा पहाडी उच्च जाति जस्तै [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]]हरूले निजामती सेवा, न्यायपालिका तथा सेनाको उच्च पदहरूमा उल्लेखनीय प्रभुत्व राखेका थिए। तराई क्षेत्रमा गरिएको केही अध्ययनहरू अनुसार (२०१५ भन्दा अगाडिका तथ्याङ्कहरू), केही मधेसी जाति समूहहरूको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा बढी देखिएको थियो। उदाहरणका लागि, कुशवाहा ([[कोइरी]]) समुदायको नेपाल सरकारको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको राष्ट्रिय जनसंख्या हिस्साभन्दा करिब ३.२ गुणा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई प्रतिनिधित्वको हिसाबले देशमा चौथो स्थानमा राख्दछ। यसैगरी [[राजपूत]] समुदायको प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा करिब ५.६ गुणा बढी रहेको पाइन्छ भने [[मैथिल ब्राह्मण]]हरूको प्रतिनिधित्व करिब ४.२ गुणा रहेको देखिन्छ।<ref name="Hatlebakk07">{{cite web |last=Hatlebakk |first=Magnus |year=2007 |title=Economic and social structures that may explain the recent conflicts in the Terai of Nepal |location=Kathmandu |publisher=Norwegian Embassy |url=http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-date=2011-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |date=2011-07-24 }}</ref> [[यादव]] समुदाय नेपालका मधेसी समुदायभित्रका सबैभन्दा ठूलो जाति समूहहरूमध्ये एक हो। केही जिल्लाहरूमा उनीहरूको ठूलो जनसंख्याका कारण पछिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिनिधित्व पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यस समुदायका एक प्रमुख व्यक्तित्व [[रामबरन यादव]] हुन्, जो सन् २००८ जुलाई २३ देखि २०१५ अक्टोबर २९ सम्म नेपालका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।<ref name="OCHA1">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=12 |date=April 2007 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113112940/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |archive-date=13 November 2009}}</ref> नेपालमा [[नेपाली भाषा]] राष्ट्रिय भाषा हो भने [[मैथिली भाषा]] दोस्रो धेरै बोलिने भाषामध्ये एक हो। हिन्दू समाजमा प्रचलित [[जाति व्यवस्था]]लाई सन् १९६१ मा लागू गरिएको ''नयाँ मुलुकी ऐन'' द्वारा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको थियो।<ref name="OCHA2">{{cite journal|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/2E89F2121C2C57A24925733F000F4F21-Full_report.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=16 |date=July–August 2007 |publisher=OCHA}}</ref><ref name="OCHA3">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=30 |date=June–July 2008 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218090410/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |archive-date=18 February 2010}}</ref><ref name="Him-ext">{{cite web |url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |title=Body of murder victim found in Gulmi |publisher=The Himalayan Times |first=Hari |last=Sharma |date=2010-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |archive-date=25 May 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |date=2012-05-25 }}</ref> == जनसंख्या == नेपालको केन्द्रीय तथ्यांक विभागले कुशवाहा जातिलाई व्यापक मधेसी जाति समूह अन्तर्गतको एक उपसमूहका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। यो समुदाय मुख्यतः नेपालको [[तराई]] क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएको छ, जहाँ कृषिलाई मुख्य पेशाका रूपमा अपनाइन्छ। [[राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय]] द्वारा प्रकाशित [[२०२१ नेपाल जनगणना]] अनुसार नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या ३५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसंख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Census2021">{{Cite book |title=National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report |publisher=National Statistics Office, Nepal |year=2021}}</ref> प्रदेश अनुसार कुशवाहा जनसंख्याको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:<ref name="Census2021"/> * [[मधेश प्रदेश]] – ४.५६% * [[लुम्बिनी प्रदेश]] – २% * [[कोशी प्रदेश]] – १% * [[बागमती प्रदेश]] – ०.५% * [[गण्डकी प्रदेश]] – ०.१% * [[कर्णाली प्रदेश]] – ०.१% * [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] – ०.७% राष्ट्रिय औसत (करिब १.३%) भन्दा बढी कुशवाहा जनसंख्या रहेका जिल्लाहरू निम्न छन्:<ref>{{Cite web |title=2011 Nepal Census, District Level Detail Report |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |access-date=2025-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314170005/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |archive-date=2023-03-14 }}</ref> * [[सर्लाही]] – ७.९% * [[रौतहट]] – ३.५% * [[बारा]] – ४.५% * [[पर्सा]] – ३.९% * [[धनुषा]] – ५.१% * [[सिराहा]] – ६.०% * [[सप्तरी]] – १.०% * [[महोत्तरी]] – ५.८% * [[सुनसरी]] – ४.१% * [[मोरङ]] – १.०% * [[कपिलवस्तु]] – ०.५% * [[रुपन्देही]] – १.०% * [[बाँके]] – ०.५% * [[बर्दिया]] – ०.२% * [[झापा]] – ०.१% * [[चितवन]] – <०.१% * [[नवलपरासी]] – <०.१% * [[काठमाडौं]] – ०.१% ==उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू== * '''रामचन्द्र सिंह कुशवाहा''' – नेपालका लोकतान्त्रिक आन्दोलनसँग सम्बन्धित एक स्वतन्त्रता सेनानी। उहाँ महोत्तरी जिल्लाको पडरिया निवासी हुनुहुन्थ्यो। लामो समयदेखि क्यान्सरबाट पीडित रहनु भएका उहाँको काठमाडौँस्थित वीर अस्पतालमा उपचारका क्रममा सन् २०२5 मा निधन भएको थियो।<ref>{{cite web |title=Freedom fighter Kushwaha no more |url=https://english.onlinekhabar.com/freedom-fighter-kushwaha-no-more.html |website=OnlineKhabar |date=16 July 2025}}</ref> * [[डॉ. उपेन्द्र महतो]] (नेपाली: डॉ. उपेन्द्र महतो), व्यवसायी, परोपकारी तथा गैर‑आवासीय नेपाली संघ (NRNA) का संस्थापक अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato: Nepali Business Tycoon & NRNA Founder |url=https://www.sourcenepal.com/upendra-mahato/}}</ref> * [[राजेन्द्र महतो]] (नेपाली: राजेन्द्र महतो; जन्म १९५८), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व उप–प्रधानमन्त्री तथा विभिन्न पार्टीका नेता।<ref>{{cite web |title=Rajendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rajendra_Mahato}}</ref> * [[लक्ष्मी महतो कोइरी]] (नेपाली: लझ्मी महतो कोइरी; जन्म १९६४), नेपाली राजनीतिज्ञ, House of Representatives का सदस्य (२०८० सम्म) र CPN (UML) का प्रतिनिधि।<ref>{{cite web |title=Laxmi Mahato Koiri |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Laxmi_Mahato_Koiri}}</ref> * उपेन्द्र महतो (राजनीतिज्ञ) – मधेश प्रदेश सभाका सदस्य, Sarlahi‑1 (A) बाट निर्वाचित प्रदेश विपक्षी नेता (२०१७ देखि)।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Upendra_Mahato}}</ref> * [[बिरेन्द्र प्रसाद महतो]] (नेपाली: बिरेन्द्र प्रसाद महतो; जन्म १९६९), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व वन तथा वातावरण मन्त्री र संघीय संसद सदस्य।<ref>{{cite web |title=Birendra Prasad Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Birendra_Prasad_Mahato}}</ref> * [[संजय कुमार महतो]] (नेपाली: संजयकुमार महतो), नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा सदस्य, मधेश प्रदेश १ (Dhanusha‑1A) बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sanjay Kumar Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sanjay_Kumar_Mahato}}</ref> * [[सिताराम महतो]] (नेपाली: सिताराम महतो; जन्म १९५५), नेपाली कांग्रेस पार्टीका राजनीतिज्ञ र संघीय प्रतिनिधि सभा सदस्य, Sunsari‑2 बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sitaram Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sitaram_Mahato}}</ref> * [[मुगा लाल महतो]] (नेपाली: मुगा लाल महतो), नेपाली राजनीतिज्ञ, Sunsari‑4 निर्वाचन क्षेत्रमा संविधान सभा सदस्य।<ref>{{cite web |title=Muga Lal Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Muga_Lal_Mahato}}</ref> * रबिन महतो (Rabin Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; सर्लाही–२ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=RSP’s Rabin Mahato defeats NCP’s Yadav in Sarlahi-2 by 33,989 votes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/rsps-rabin-mahato-defeats-ncps-yadav-in-sarlahi-2-by-33989-votes-41-52.html}}</ref> * प्रमोद कुमार महतो (Pramod Kumar Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; महोत्तरी–१ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=Pramod Kumar Mahato Wins Mahottari-1 Seat with 34,636 Votes |url=https://khojsamachar.com/pramod-kumar-mahato-wins-mahottari-1-election/}}</ref> * '''इर. बसन्त कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा इन्जिनियर। उहाँ २०२५ देखि मधेश प्रदेश सरकारमा खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ र मधेश प्रदेश सभाका सदस्य पनि हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Er. Basant Kushwaha |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Er._Basant_Kushwaha}}</ref> * '''सरोज सिंह कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका प्रदेश सभा सदस्य तथा जनता समाजवादी पार्टी (नेपाल) का राजनीतिज्ञ। उहाँ महोत्तरी निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भएका हुन्।<ref>{{cite web |title=JSP-N lawmaker Saroj Singh Kushwaha suspended |url=https://kathmandupost.com/province-no-2/2025/10/17/jsp-n-lawmaker-saroj-singh-kushwaha-suspended}}</ref> * '''अजय कुमार कुशवाहा''' – बारा जिल्लाको कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. ११ का निर्वाचित वडा अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Ajay Kumar Kushwaha |url=https://kalaiyamun.gov.np/en/content/ajay-kumar-kushwaha}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''राम प्रसाद मेहता''' – सुनसरी जिल्लाका नेपाली राजनीतिज्ञ तथा कोशी प्रदेश सरकारका सामाजिक विकास मन्त्री। उहाँ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) (CPN-UML) सँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ। उहाँले २०७९ को निर्वाचनमा सुनसरी २ (ख) बाट प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित भएका थिए र हाल कोशी प्रदेशमा मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Over 47000 votes invalid in Sunsari |url=https://risingnepaldaily.com/news/19590 |website=Rising Nepal}}</ref><ref>{{cite web |title=“Effective Cooperation Needed for Drug Control,” Says Koshi Province Chief Minister |url=https://english.pardafas.com/effective-cooperation-needed-for-drug-control-says-koshi-province-chief-minister |website=Pardafas}}</ref> * '''राजन मेहता''' – सुनसरी जिल्लाको इनरुवा नगरपालिकाका मेयर तथा राजनीतिज्ञ। उहाँ नेपाली कांग्रेससँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ र स्थानीय तह निर्वाचनमा निर्वाचित भएका हुन्। उहाँले जिल्ला समन्वय समिति, सुनसरीको प्रमुखको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हाल्नु भएको छ।<ref>{{cite web |title=District Coordination Committee, Sunsari Chief Mr. Rajan Mehta hosted the coordination meeting |url=https://daosunsari.moha.gov.np/en/post/district-coordination-committee-sunsari-chief-mr-rajan-mehta-hosted-the |website=DAO Sunsari}}</ref><ref>{{cite web |title=Mayor Rajan Mehta Receiving Victory Certificate after Local Level Election |url=https://www.dreamstime.com/rajan-mehta-the-newly-elected-mayor-of-inaruwa-municipality-is-receiving-the-official-certificate-of-victory-from-the-election-image422987909 |website=Dreamstime }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''[[निशा मेहता]]''' सुनसरी जिल्लासँग सम्बन्धित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की नेतृ तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य हुन्। उहाँ २०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा रास्वपाबाट मधेसी महिला क्लस्टर अन्तर्गत समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत निर्वाचित हुनुभएको हो।<ref>{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा समानुपातिक सदस्यहरूको सूची|url=https://election.gov.np}}</ref>उहाँ नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद्मा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री तथा खानेपानी मन्त्रीको रूपमा नियुक्त हुनुभएको छ।<ref>{{cite web |title=नयाँ मन्त्रिपरिषद् गठन |url=https://moha.gov.np}}</ref>मेहता स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्ति हुन्। उहाँले नर्सिङ विषयमा स्नातकोत्तर (Master’s) उपाधि हासिल गर्नुभएको छ र यसअघि स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षण क्षेत्रमा कार्यरत रहनुभएको थियो।<ref>{{cite web |title=Nisha Mehta |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nisha_Mehta}}</ref> *'''जवाहरलाल कुशवाहा''' मधेश प्रदेश सभाका सदस्य हुन्, जो सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ (क) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा निर्वाचित भई पछि नेकपा (माओवादी केन्द्र) मा प्रवेश गरेका हुन्।<ref name="JawaharMaoist">{{cite news |title=स्वतन्त्र सांसद जवाहरलाल कुशवाहा माओवादी केन्द्रमा प्रवेश |url=https://www.ratopati.com/story/321456/jawaharlal-kushwaha |work=रातोपाटी |date=२०२३-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="MadheshAssembly">{{cite web |title=प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''रघुनाथ महतो कोइरी''' सुनसरी जिल्लाका एक स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले विभिन्न तहका निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा सहभागिता जनाउँदै स्थानीय राजनीतिमा सक्रिय भूमिका खेल्दै आएका छन्।<ref name="EC_Nepal_Result">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेश सभा निर्वाचन परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''लक्ष्मण महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लासँग सम्बन्धित राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मधेश प्रदेशको प्रदेश सभा तथा स्थानीय तहका निर्वाचनहरूमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका छन्।<ref name="ElectionRecord">{{cite news |title=धनुषामा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको प्रभाव |url=https://ekantipur.com/news |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''रामनरेश महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लाका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मुख्यतया तराई-मधेस क्षेत्रमा कुशवाहा (कोइरी) समुदायको हकहित र प्रतिनिधित्वको सवालमा आवाज उठाउँदै आएका छन्।<ref name="CommunityLeader">{{cite web |title=मधेसको राजनीतिमा जातीय समीकरण र प्रतिनिधित्व |url=https://gorkhapatraonline.com/ |website=गोरखापत्र अनलाइन |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''राज किशोर महतो''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का राजनीतिज्ञ हुन्। उनी २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट भारी मतका साथ निर्वाचित भएका हुन्। उनले नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता महेन्द्र यादवलाई पराजित गर्दै युवा राजनीतिको लहरलाई स्थापित गरेका थिए।<ref name="Dhanusa4_2082">{{cite news |title=धनुषा ४ मा रास्वपाका राज किशोर महतो विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusa/constituency-4 |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |date=२०२६-०३-११ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''वीरेन्द्र कुमार मेहता''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुन्। उनी मधेस प्रदेशमा पार्टीको संगठन विस्तार र वैकल्पिक राजनीतिको प्रवर्द्धनमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। उनी २०८२ को निर्वाचनमा पार्टीको रणनीतिक योजना निर्माण र युवा परिचालनमा संलग्न रहेका थिए।<ref name="VirendraRSP">{{cite news |title=रास्वपा केन्द्रीय समितिमा नयाँ अनुहार |url=https://kfgo.com/2026/03/07/inside-the-nepal-campaign |work=The Mighty 790 KFGO |date=२०२६-०३-०७ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> *'''फकिरा महतो''' मधेस प्रदेश सभाका सदस्य हुन्। उनी सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ (ख) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी हाल मधेस प्रदेश सभामा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) को प्रतिनिधित्व गर्दै विभिन्न संसदीय समितिहरूमा सक्रिय छन्।<ref name="FakeeraMadhesh">{{cite web |title=मधेस प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''सञ्जय कुमार महतो''' धनुषा जिल्लाका राजनीतिज्ञ हुन्। उनले २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा-४ बाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको तर्फबाट उम्मेदवारी दिएका थिए। उनी मधेसको स्थानीय राजनीति र सामुदायिक विकासका मुद्दाहरूमा सक्रिय रहँदै आएका छन्।<ref name="SanjayDhanusa">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ - परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''प्रमेश्वर महतो''' (सहिद) सिरहा जिल्लाको लाहानसँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको ऐतिहासिक मधेश आन्दोलनका क्रममा लाहानमा भएको प्रदर्शनमा सहादत प्राप्त गरेका थिए। उनलाई नेपाल सरकारले औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ र उनको सम्मानमा लाहानका विभिन्न स्थानमा स्मारकहरू निर्माण गरिएका छन्।<ref name="Sahid_Lahan">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिदहरूको सम्झना |url=https://gorkhapatraonline.com/news/72431 |work=गोरखापत्र अनलाइन |date=२०२२-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="Madesh_Martyrs">{{cite web |title=सहिदहरूको सूची - मधेश प्रदेश सरकार |url=https://madesh.gov.np/martyrs-list |website=मधेश प्रदेश सरकार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''बेचन मेहता''' (सहिद) सुनसरी जिल्लाको इनरुवासँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको मधेश आन्दोलनका क्रममा माघ महिनामा इनरुवामा भएको विरोध प्रदर्शनका क्रममा सहादत प्राप्त गरेका थिए। नेपाल सरकारले उनलाई औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ। इनरुवा नगरपालिका भित्र उनको सम्मानमा 'सहिद बेचन मेहता चोक' र उनको पूर्ण कदको सालिक निर्माण गरिएको छ।<ref name="BechanSahid">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिद बेचन मेहताको स्मरण |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/01/735624 |work=अनलाइनखबर |date=२०१९-०१-२१ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="SunsariMartyr">{{cite web |title=सुनसरीका सहिदहरूको विवरण |url=https://madesh.gov.np/ |website=मधेश प्रदेश सरकार |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''अनिता देवी''' जनमत पार्टीकी एक प्रभावशाली नेतृ हुन्। उनी नेपाल सरकारको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रीको रूपमा कार्य गरिसकेकी छिन्। उनी कुशवाहा समुदायबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा उच्च तहमा पुग्ने थोरै महिला नेतृहरूमध्ये एक हुन्।<ref name="AnitaDevi">{{cite news |title=अनिता देवी सामान्य प्रशासन मन्त्री नियुक्त |url=https://www.nepallive.com/story/301245 |work=नेपाल लाइभ |date=२०२३-०८-१४ |access-date=२०२६-०३-१७ |language=ne}}</ref> === खेलकुद === * [[इन्दु बर्मा]] (नेपाली: इन्दु बर्मा), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी तथा कप्तान।<ref name="ICC">{{cite web |title=Indu Barma |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/70947/indu-barma |publisher=International Cricket Council}}</ref> * [[पुजा महतो]] (नेपाली: पुजा महतो; जन्म १७ फेब्रुअरी २००६), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="ESPNCricinfo"/> * [[किशोर महतो]] (नेपाली: किशोर महतो), नेपाली पुरुष क्रिकेट खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Kishore Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kishore_Mahato |website=Wikipedia}}</ref> * [[संगम महतो]] (नेपाली: संगम महतो), नेपाली महिला भलिबल टोलीकी खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Sangam Mahato Profile |url=https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |website=HamroKhelkud |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114001506/https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |archive-date=2026-01-14 }}</ref> * [[अजय कुशवाहा]] (नेपाली: अजय कुशवाहा; जन्म १४ अप्रिल १९९८), नेपाली बास्केटबल खेलाडी तथा नेपाल राष्ट्रिय बास्केटबल टोलीका अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="FIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha |publisher=FIBA}}</ref> * [[प्रतीक कुशवाहा]] (नेपाली: प्रतीक कुशवाहा), नेपाली युवा क्रिकेट खेलाडी; सन् २०२३ मा नेपालबाट इन्डो–नेपाल मैत्रीपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय यू–१६ क्रिकेट प्रतियोगितामा सहभागी।<ref name="DAV">{{cite web |title=DAV Team Departed for Indo-Nepal Friendship International U-16 Sports Meet |url=https://davnepal.com/news/news.php?id=1170 |publisher=DAV Sushil Kedia Vishwa Bharati School}}</ref> * [[भरत सिंह महता]] (नेपाली: भरत सिंह महता; जन्म १२ अगस्ट १९९७), नेपाली पारा‑टाइक्वान्डो प्रतिस्पर्धी; पेरालम्पिक्समा प्रतिस्पर्धा।<ref>{{cite web |title=Bharat Singh Mahata |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bharat_Singh_Mahata |website=Wikipedia}}</ref> * कुशल सिंह मेहता (Kushal Singh Mehta), क्रिकेट खेलाडी (क्रिकहिरोज प्रोफाइल अनुसार)।<ref>{{cite web |title=Kushal‑singh‑mehta Cricket Stats |url=https://cricheroes.com/player-profile/8161779/kushal-singh-mehta/stats}}</ref> *'''सर्वज्ञ सिंह कुशवाहा''' विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरका 'फिडे रेटेड' (FIDE rated) चेस खेलाडी हुन्। उनले मात्र ३ वर्ष ७ महिनाको उमेरमा १५७२ रेटिङ प्राप्त गरेर गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्समा आफ्नो नाम दर्ता गराउने प्रयास गरिरहेका छन्।<ref name="Sarwagya_Chess">{{cite news |title=Sarwagya Singh Kushwaha becomes youngest FIDE-rated chess player |url=https://khelnow.com/chess/sarwagya-singh-kushwaha-youngest-fide-rated-202512 |work=Khel Now |date=२०२५-१२-०३ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> == प्राचीन पुर्ख्यौली DNA तथा शारीरिक बनावटको विश्लेषण: नेपालका कुशवाहा (कोइरी) == [[File:Ancient Ancestral DNA Analysis of Kushwaha (Koiri) of Nepal.jpg|thumb|Ancient ancestral DNA breakdown of the Kushwaha (Koiri) community in the Terai/Madhesh region of Nepal.]] '''स्वतःसञ्चालित DNA तथा मानवशास्त्रीय प्रोफाइल: नेपालका कुशवाहा (तराई/मधेश)''' इरान_N + ANE + ANF (सिन्धु / जाग्रोसियन कृषक): ४०.५% AASI (प्राचीन पुर्ख्यौली दक्षिण भारतीय): ३८.५% एन्ड्रोनोभो (मध्य स्टेपी मध्य कांस्य युग): २०.०% तिब्बती (पूर्वी एसियाली / तिब्बती-बर्मेली): १.०% '''औसत उचाइ:''' पुरुष: ५ फिट ९ इन्च (१७५.२६ सेमी) | महिला: ५ फिट ४ इन्च (१६२.५ सेमी) '''सारांश:''' उर्वर मिथिला र मधेशका मैदानहरूमा जरा गाडेको कुशवाहा (मेहता/कोइरी) समुदायको जीनोममा लगभग ७९% सिन्धु उपत्यकासँग सम्बन्धित (Iran_N + AASI) कृषक पुर्ख्यौली आधार रहेको छ, जससँगै कांस्य युगको स्टेपी क्षेत्रका पशुपालकहरूसँग सम्बन्धित २०% (एन्ड्रोनोभो) पुर्ख्यौली योगदान रहेको छ। हिमाली पहाडी समूहहरूको तुलनामा, तराईका मैदानहरूमा कडा अन्तर्विवाह प्रथाका कारण तिब्बती-बर्मेली मिश्रण न्यूनतम (लगभग १%) रहेको र राष्ट्रिय औसतको तुलनामा औसत शारीरिक उचाइ बढी रहेको छ। '''उपकरण तथा मोडेलिङ रूपरेखा:''' Eurogenes G25 / Vahaduo (दक्षिण एसियाली स्केल गरिएका निर्देशाङ्क), IllustrativeDNA (कांस्य युगको विश्वव्यापी चार-घटक मोडेल) र HarappaWorld सन्दर्भ तथ्याङ्क। == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == 8ja4bx66o4asih7i5y213dyt845lgam 1395417 1395405 2026-11-09T18:11:36Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395417 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी समुदाय|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा([[कोइरी]]) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। यिनीहरूको मुख्य पुरखौली पेशा कृषि अनि जमिन्दारी हो । तर अब तिनीहरू हरेक पेशा, व्यवसाय, शिक्षा, निजामती सेवा, सेना आदिमा छन्, तिनीहरू अन्य मधेशी जातिहरूको तुलनामा प्रभावशाली र सुव्यवस्थित शक्तिशाली जाति हुन्। यिनीहरू निकै परिश्रमी हुन्छन् । कुशवाहा समुदाय मधेशी उच्च जातिको [[वैश्य]] वर्ग मा पर्दछन्, तर धेरैले आफूलाई [[क्षत्रिय]] दर्जा भएको दाबी पनि गर्छन्। यिनीहरूका पूर्वज शाकाहारी भएतापनि हाल यसमा परिवर्तन हुँदै आएको छ।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg|190px]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == वास्तुकला == [[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]] कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । <ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> [[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]] यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == सामाजिक स्थिति == नेपालका विभिन्न जाति तथा जातीय समूहहरूको ऐतिहासिक रूपमा सरकार, कृषि, व्यापार, निजामती सेवा, न्यायपालिका र सैनिक संस्थाहरूमा प्रतिनिधित्व फरक–फरक रहेको छ। नेपालको [[शाह वंश]]को शासनकाल (१७६८–२००८) मा पहाडी उच्च जाति जस्तै [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]]हरूले निजामती सेवा, न्यायपालिका तथा सेनाको उच्च पदहरूमा उल्लेखनीय प्रभुत्व राखेका थिए। तराई क्षेत्रमा गरिएको केही अध्ययनहरू अनुसार (२०१५ भन्दा अगाडिका तथ्याङ्कहरू), केही मधेसी जाति समूहहरूको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा बढी देखिएको थियो। उदाहरणका लागि, कुशवाहा ([[कोइरी]]) समुदायको नेपाल सरकारको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको राष्ट्रिय जनसंख्या हिस्साभन्दा करिब ३.२ गुणा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई प्रतिनिधित्वको हिसाबले देशमा चौथो स्थानमा राख्दछ। यसैगरी [[राजपूत]] समुदायको प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा करिब ५.६ गुणा बढी रहेको पाइन्छ भने [[मैथिल ब्राह्मण]]हरूको प्रतिनिधित्व करिब ४.२ गुणा रहेको देखिन्छ।<ref name="Hatlebakk07">{{cite web |last=Hatlebakk |first=Magnus |year=2007 |title=Economic and social structures that may explain the recent conflicts in the Terai of Nepal |location=Kathmandu |publisher=Norwegian Embassy |url=http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-date=2011-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |date=2011-07-24 }}</ref> [[यादव]] समुदाय नेपालका मधेसी समुदायभित्रका सबैभन्दा ठूलो जाति समूहहरूमध्ये एक हो। केही जिल्लाहरूमा उनीहरूको ठूलो जनसंख्याका कारण पछिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिनिधित्व पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यस समुदायका एक प्रमुख व्यक्तित्व [[रामबरन यादव]] हुन्, जो सन् २००८ जुलाई २३ देखि २०१५ अक्टोबर २९ सम्म नेपालका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।<ref name="OCHA1">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=12 |date=April 2007 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113112940/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |archive-date=13 November 2009}}</ref> नेपालमा [[नेपाली भाषा]] राष्ट्रिय भाषा हो भने [[मैथिली भाषा]] दोस्रो धेरै बोलिने भाषामध्ये एक हो। हिन्दू समाजमा प्रचलित [[जाति व्यवस्था]]लाई सन् १९६१ मा लागू गरिएको ''नयाँ मुलुकी ऐन'' द्वारा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको थियो।<ref name="OCHA2">{{cite journal|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/2E89F2121C2C57A24925733F000F4F21-Full_report.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=16 |date=July–August 2007 |publisher=OCHA}}</ref><ref name="OCHA3">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=30 |date=June–July 2008 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218090410/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |archive-date=18 February 2010}}</ref><ref name="Him-ext">{{cite web |url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |title=Body of murder victim found in Gulmi |publisher=The Himalayan Times |first=Hari |last=Sharma |date=2010-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |archive-date=25 May 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |date=2012-05-25 }}</ref> == जनसंख्या == नेपालको केन्द्रीय तथ्यांक विभागले कुशवाहा जातिलाई व्यापक मधेसी जाति समूह अन्तर्गतको एक उपसमूहका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। यो समुदाय मुख्यतः नेपालको [[तराई]] क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएको छ, जहाँ कृषिलाई मुख्य पेशाका रूपमा अपनाइन्छ। [[राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय]] द्वारा प्रकाशित [[२०२१ नेपाल जनगणना]] अनुसार नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या ३५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसंख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Census2021">{{Cite book |title=National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report |publisher=National Statistics Office, Nepal |year=2021}}</ref> प्रदेश अनुसार कुशवाहा जनसंख्याको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:<ref name="Census2021"/> * [[मधेश प्रदेश]] – ४.५६% * [[लुम्बिनी प्रदेश]] – २% * [[कोशी प्रदेश]] – १% * [[बागमती प्रदेश]] – ०.५% * [[गण्डकी प्रदेश]] – ०.१% * [[कर्णाली प्रदेश]] – ०.१% * [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] – ०.७% राष्ट्रिय औसत (करिब १.३%) भन्दा बढी कुशवाहा जनसंख्या रहेका जिल्लाहरू निम्न छन्:<ref>{{Cite web |title=2011 Nepal Census, District Level Detail Report |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |access-date=2025-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314170005/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |archive-date=2023-03-14 }}</ref> * [[सर्लाही]] – ७.९% * [[रौतहट]] – ३.५% * [[बारा]] – ४.५% * [[पर्सा]] – ३.९% * [[धनुषा]] – ५.१% * [[सिराहा]] – ६.०% * [[सप्तरी]] – १.०% * [[महोत्तरी]] – ५.८% * [[सुनसरी]] – ४.१% * [[मोरङ]] – १.०% * [[कपिलवस्तु]] – ०.५% * [[रुपन्देही]] – १.०% * [[बाँके]] – ०.५% * [[बर्दिया]] – ०.२% * [[झापा]] – ०.१% * [[चितवन]] – <०.१% * [[नवलपरासी]] – <०.१% * [[काठमाडौं]] – ०.१% ==उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू== * '''रामचन्द्र सिंह कुशवाहा''' – नेपालका लोकतान्त्रिक आन्दोलनसँग सम्बन्धित एक स्वतन्त्रता सेनानी। उहाँ महोत्तरी जिल्लाको पडरिया निवासी हुनुहुन्थ्यो। लामो समयदेखि क्यान्सरबाट पीडित रहनु भएका उहाँको काठमाडौँस्थित वीर अस्पतालमा उपचारका क्रममा सन् २०२5 मा निधन भएको थियो।<ref>{{cite web |title=Freedom fighter Kushwaha no more |url=https://english.onlinekhabar.com/freedom-fighter-kushwaha-no-more.html |website=OnlineKhabar |date=16 July 2025}}</ref> * [[डॉ. उपेन्द्र महतो]] (नेपाली: डॉ. उपेन्द्र महतो), व्यवसायी, परोपकारी तथा गैर‑आवासीय नेपाली संघ (NRNA) का संस्थापक अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato: Nepali Business Tycoon & NRNA Founder |url=https://www.sourcenepal.com/upendra-mahato/}}</ref> * [[राजेन्द्र महतो]] (नेपाली: राजेन्द्र महतो; जन्म १९५८), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व उप–प्रधानमन्त्री तथा विभिन्न पार्टीका नेता।<ref>{{cite web |title=Rajendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rajendra_Mahato}}</ref> * [[लक्ष्मी महतो कोइरी]] (नेपाली: लझ्मी महतो कोइरी; जन्म १९६४), नेपाली राजनीतिज्ञ, House of Representatives का सदस्य (२०८० सम्म) र CPN (UML) का प्रतिनिधि।<ref>{{cite web |title=Laxmi Mahato Koiri |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Laxmi_Mahato_Koiri}}</ref> * उपेन्द्र महतो (राजनीतिज्ञ) – मधेश प्रदेश सभाका सदस्य, Sarlahi‑1 (A) बाट निर्वाचित प्रदेश विपक्षी नेता (२०१७ देखि)।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Upendra_Mahato}}</ref> * [[बिरेन्द्र प्रसाद महतो]] (नेपाली: बिरेन्द्र प्रसाद महतो; जन्म १९६९), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व वन तथा वातावरण मन्त्री र संघीय संसद सदस्य।<ref>{{cite web |title=Birendra Prasad Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Birendra_Prasad_Mahato}}</ref> * [[संजय कुमार महतो]] (नेपाली: संजयकुमार महतो), नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा सदस्य, मधेश प्रदेश १ (Dhanusha‑1A) बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sanjay Kumar Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sanjay_Kumar_Mahato}}</ref> * [[सिताराम महतो]] (नेपाली: सिताराम महतो; जन्म १९५५), नेपाली कांग्रेस पार्टीका राजनीतिज्ञ र संघीय प्रतिनिधि सभा सदस्य, Sunsari‑2 बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sitaram Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sitaram_Mahato}}</ref> * [[मुगा लाल महतो]] (नेपाली: मुगा लाल महतो), नेपाली राजनीतिज्ञ, Sunsari‑4 निर्वाचन क्षेत्रमा संविधान सभा सदस्य।<ref>{{cite web |title=Muga Lal Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Muga_Lal_Mahato}}</ref> * रबिन महतो (Rabin Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; सर्लाही–२ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=RSP’s Rabin Mahato defeats NCP’s Yadav in Sarlahi-2 by 33,989 votes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/rsps-rabin-mahato-defeats-ncps-yadav-in-sarlahi-2-by-33989-votes-41-52.html}}</ref> * प्रमोद कुमार महतो (Pramod Kumar Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; महोत्तरी–१ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=Pramod Kumar Mahato Wins Mahottari-1 Seat with 34,636 Votes |url=https://khojsamachar.com/pramod-kumar-mahato-wins-mahottari-1-election/}}</ref> * '''इर. बसन्त कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा इन्जिनियर। उहाँ २०२५ देखि मधेश प्रदेश सरकारमा खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ र मधेश प्रदेश सभाका सदस्य पनि हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Er. Basant Kushwaha |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Er._Basant_Kushwaha}}</ref> * '''सरोज सिंह कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका प्रदेश सभा सदस्य तथा जनता समाजवादी पार्टी (नेपाल) का राजनीतिज्ञ। उहाँ महोत्तरी निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भएका हुन्।<ref>{{cite web |title=JSP-N lawmaker Saroj Singh Kushwaha suspended |url=https://kathmandupost.com/province-no-2/2025/10/17/jsp-n-lawmaker-saroj-singh-kushwaha-suspended}}</ref> * '''अजय कुमार कुशवाहा''' – बारा जिल्लाको कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. ११ का निर्वाचित वडा अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Ajay Kumar Kushwaha |url=https://kalaiyamun.gov.np/en/content/ajay-kumar-kushwaha}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''राम प्रसाद मेहता''' – सुनसरी जिल्लाका नेपाली राजनीतिज्ञ तथा कोशी प्रदेश सरकारका सामाजिक विकास मन्त्री। उहाँ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) (CPN-UML) सँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ। उहाँले २०७९ को निर्वाचनमा सुनसरी २ (ख) बाट प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित भएका थिए र हाल कोशी प्रदेशमा मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Over 47000 votes invalid in Sunsari |url=https://risingnepaldaily.com/news/19590 |website=Rising Nepal}}</ref><ref>{{cite web |title=“Effective Cooperation Needed for Drug Control,” Says Koshi Province Chief Minister |url=https://english.pardafas.com/effective-cooperation-needed-for-drug-control-says-koshi-province-chief-minister |website=Pardafas}}</ref> * '''राजन मेहता''' – सुनसरी जिल्लाको इनरुवा नगरपालिकाका मेयर तथा राजनीतिज्ञ। उहाँ नेपाली कांग्रेससँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ र स्थानीय तह निर्वाचनमा निर्वाचित भएका हुन्। उहाँले जिल्ला समन्वय समिति, सुनसरीको प्रमुखको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हाल्नु भएको छ।<ref>{{cite web |title=District Coordination Committee, Sunsari Chief Mr. Rajan Mehta hosted the coordination meeting |url=https://daosunsari.moha.gov.np/en/post/district-coordination-committee-sunsari-chief-mr-rajan-mehta-hosted-the |website=DAO Sunsari}}</ref><ref>{{cite web |title=Mayor Rajan Mehta Receiving Victory Certificate after Local Level Election |url=https://www.dreamstime.com/rajan-mehta-the-newly-elected-mayor-of-inaruwa-municipality-is-receiving-the-official-certificate-of-victory-from-the-election-image422987909 |website=Dreamstime }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''[[निशा मेहता]]''' सुनसरी जिल्लासँग सम्बन्धित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की नेतृ तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य हुन्। उहाँ २०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा रास्वपाबाट मधेसी महिला क्लस्टर अन्तर्गत समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत निर्वाचित हुनुभएको हो।<ref>{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा समानुपातिक सदस्यहरूको सूची|url=https://election.gov.np}}</ref>उहाँ नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद्मा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री तथा खानेपानी मन्त्रीको रूपमा नियुक्त हुनुभएको छ।<ref>{{cite web |title=नयाँ मन्त्रिपरिषद् गठन |url=https://moha.gov.np}}</ref>मेहता स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्ति हुन्। उहाँले नर्सिङ विषयमा स्नातकोत्तर (Master’s) उपाधि हासिल गर्नुभएको छ र यसअघि स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षण क्षेत्रमा कार्यरत रहनुभएको थियो।<ref>{{cite web |title=Nisha Mehta |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nisha_Mehta}}</ref> *'''जवाहरलाल कुशवाहा''' मधेश प्रदेश सभाका सदस्य हुन्, जो सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ (क) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा निर्वाचित भई पछि नेकपा (माओवादी केन्द्र) मा प्रवेश गरेका हुन्।<ref name="JawaharMaoist">{{cite news |title=स्वतन्त्र सांसद जवाहरलाल कुशवाहा माओवादी केन्द्रमा प्रवेश |url=https://www.ratopati.com/story/321456/jawaharlal-kushwaha |work=रातोपाटी |date=२०२३-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="MadheshAssembly">{{cite web |title=प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''रघुनाथ महतो कोइरी''' सुनसरी जिल्लाका एक स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले विभिन्न तहका निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा सहभागिता जनाउँदै स्थानीय राजनीतिमा सक्रिय भूमिका खेल्दै आएका छन्।<ref name="EC_Nepal_Result">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेश सभा निर्वाचन परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''लक्ष्मण महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लासँग सम्बन्धित राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मधेश प्रदेशको प्रदेश सभा तथा स्थानीय तहका निर्वाचनहरूमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका छन्।<ref name="ElectionRecord">{{cite news |title=धनुषामा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको प्रभाव |url=https://ekantipur.com/news |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''रामनरेश महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लाका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मुख्यतया तराई-मधेस क्षेत्रमा कुशवाहा (कोइरी) समुदायको हकहित र प्रतिनिधित्वको सवालमा आवाज उठाउँदै आएका छन्।<ref name="CommunityLeader">{{cite web |title=मधेसको राजनीतिमा जातीय समीकरण र प्रतिनिधित्व |url=https://gorkhapatraonline.com/ |website=गोरखापत्र अनलाइन |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''राज किशोर महतो''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का राजनीतिज्ञ हुन्। उनी २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट भारी मतका साथ निर्वाचित भएका हुन्। उनले नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता महेन्द्र यादवलाई पराजित गर्दै युवा राजनीतिको लहरलाई स्थापित गरेका थिए।<ref name="Dhanusa4_2082">{{cite news |title=धनुषा ४ मा रास्वपाका राज किशोर महतो विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusa/constituency-4 |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |date=२०२६-०३-११ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''वीरेन्द्र कुमार मेहता''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुन्। उनी मधेस प्रदेशमा पार्टीको संगठन विस्तार र वैकल्पिक राजनीतिको प्रवर्द्धनमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। उनी २०८२ को निर्वाचनमा पार्टीको रणनीतिक योजना निर्माण र युवा परिचालनमा संलग्न रहेका थिए।<ref name="VirendraRSP">{{cite news |title=रास्वपा केन्द्रीय समितिमा नयाँ अनुहार |url=https://kfgo.com/2026/03/07/inside-the-nepal-campaign |work=The Mighty 790 KFGO |date=२०२६-०३-०७ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> *'''फकिरा महतो''' मधेस प्रदेश सभाका सदस्य हुन्। उनी सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ (ख) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी हाल मधेस प्रदेश सभामा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) को प्रतिनिधित्व गर्दै विभिन्न संसदीय समितिहरूमा सक्रिय छन्।<ref name="FakeeraMadhesh">{{cite web |title=मधेस प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''सञ्जय कुमार महतो''' धनुषा जिल्लाका राजनीतिज्ञ हुन्। उनले २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा-४ बाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको तर्फबाट उम्मेदवारी दिएका थिए। उनी मधेसको स्थानीय राजनीति र सामुदायिक विकासका मुद्दाहरूमा सक्रिय रहँदै आएका छन्।<ref name="SanjayDhanusa">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ - परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''प्रमेश्वर महतो''' (सहिद) सिरहा जिल्लाको लाहानसँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको ऐतिहासिक मधेश आन्दोलनका क्रममा लाहानमा भएको प्रदर्शनमा सहादत प्राप्त गरेका थिए। उनलाई नेपाल सरकारले औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ र उनको सम्मानमा लाहानका विभिन्न स्थानमा स्मारकहरू निर्माण गरिएका छन्।<ref name="Sahid_Lahan">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिदहरूको सम्झना |url=https://gorkhapatraonline.com/news/72431 |work=गोरखापत्र अनलाइन |date=२०२२-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="Madesh_Martyrs">{{cite web |title=सहिदहरूको सूची - मधेश प्रदेश सरकार |url=https://madesh.gov.np/martyrs-list |website=मधेश प्रदेश सरकार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''बेचन मेहता''' (सहिद) सुनसरी जिल्लाको इनरुवासँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको मधेश आन्दोलनका क्रममा माघ महिनामा इनरुवामा भएको विरोध प्रदर्शनका क्रममा सहादत प्राप्त गरेका थिए। नेपाल सरकारले उनलाई औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ। इनरुवा नगरपालिका भित्र उनको सम्मानमा 'सहिद बेचन मेहता चोक' र उनको पूर्ण कदको सालिक निर्माण गरिएको छ।<ref name="BechanSahid">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिद बेचन मेहताको स्मरण |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/01/735624 |work=अनलाइनखबर |date=२०१९-०१-२१ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="SunsariMartyr">{{cite web |title=सुनसरीका सहिदहरूको विवरण |url=https://madesh.gov.np/ |website=मधेश प्रदेश सरकार |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''अनिता देवी''' जनमत पार्टीकी एक प्रभावशाली नेतृ हुन्। उनी नेपाल सरकारको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रीको रूपमा कार्य गरिसकेकी छिन्। उनी कुशवाहा समुदायबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा उच्च तहमा पुग्ने थोरै महिला नेतृहरूमध्ये एक हुन्।<ref name="AnitaDevi">{{cite news |title=अनिता देवी सामान्य प्रशासन मन्त्री नियुक्त |url=https://www.nepallive.com/story/301245 |work=नेपाल लाइभ |date=२०२३-०८-१४ |access-date=२०२६-०३-१७ |language=ne}}</ref> === खेलकुद === * [[इन्दु बर्मा]] (नेपाली: इन्दु बर्मा), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी तथा कप्तान।<ref name="ICC">{{cite web |title=Indu Barma |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/70947/indu-barma |publisher=International Cricket Council}}</ref> * [[पुजा महतो]] (नेपाली: पुजा महतो; जन्म १७ फेब्रुअरी २००६), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="ESPNCricinfo"/> * [[किशोर महतो]] (नेपाली: किशोर महतो), नेपाली पुरुष क्रिकेट खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Kishore Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kishore_Mahato |website=Wikipedia}}</ref> * [[संगम महतो]] (नेपाली: संगम महतो), नेपाली महिला भलिबल टोलीकी खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Sangam Mahato Profile |url=https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |website=HamroKhelkud |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114001506/https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |archive-date=2026-01-14 }}</ref> * [[अजय कुशवाहा]] (नेपाली: अजय कुशवाहा; जन्म १४ अप्रिल १९९८), नेपाली बास्केटबल खेलाडी तथा नेपाल राष्ट्रिय बास्केटबल टोलीका अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="FIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha |publisher=FIBA}}</ref> * [[प्रतीक कुशवाहा]] (नेपाली: प्रतीक कुशवाहा), नेपाली युवा क्रिकेट खेलाडी; सन् २०२३ मा नेपालबाट इन्डो–नेपाल मैत्रीपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय यू–१६ क्रिकेट प्रतियोगितामा सहभागी।<ref name="DAV">{{cite web |title=DAV Team Departed for Indo-Nepal Friendship International U-16 Sports Meet |url=https://davnepal.com/news/news.php?id=1170 |publisher=DAV Sushil Kedia Vishwa Bharati School}}</ref> * [[भरत सिंह महता]] (नेपाली: भरत सिंह महता; जन्म १२ अगस्ट १९९७), नेपाली पारा‑टाइक्वान्डो प्रतिस्पर्धी; पेरालम्पिक्समा प्रतिस्पर्धा।<ref>{{cite web |title=Bharat Singh Mahata |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bharat_Singh_Mahata |website=Wikipedia}}</ref> * कुशल सिंह मेहता (Kushal Singh Mehta), क्रिकेट खेलाडी (क्रिकहिरोज प्रोफाइल अनुसार)।<ref>{{cite web |title=Kushal‑singh‑mehta Cricket Stats |url=https://cricheroes.com/player-profile/8161779/kushal-singh-mehta/stats}}</ref> *'''सर्वज्ञ सिंह कुशवाहा''' विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरका 'फिडे रेटेड' (FIDE rated) चेस खेलाडी हुन्। उनले मात्र ३ वर्ष ७ महिनाको उमेरमा १५७२ रेटिङ प्राप्त गरेर गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्समा आफ्नो नाम दर्ता गराउने प्रयास गरिरहेका छन्।<ref name="Sarwagya_Chess">{{cite news |title=Sarwagya Singh Kushwaha becomes youngest FIDE-rated chess player |url=https://khelnow.com/chess/sarwagya-singh-kushwaha-youngest-fide-rated-202512 |work=Khel Now |date=२०२५-१२-०३ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> == प्राचीन पुर्ख्यौली DNA तथा शारीरिक बनावटको विश्लेषण: नेपालका कुशवाहा (कोइरी) == [[File:Ancient Ancestral DNA Analysis of Kushwaha (Koiri) of Nepal.jpg|thumb|Ancient ancestral DNA breakdown of the Kushwaha (Koiri) community in the Terai/Madhesh region of Nepal.]] '''स्वतःसञ्चालित DNA तथा मानवशास्त्रीय प्रोफाइल: नेपालका कुशवाहा (तराई/मधेश)''' इरान_N + ANE + ANF (सिन्धु / जाग्रोसियन कृषक): ४०.५% AASI (प्राचीन पुर्ख्यौली दक्षिण भारतीय): ३८.५% एन्ड्रोनोभो (मध्य स्टेपी मध्य कांस्य युग): २०.०% तिब्बती (पूर्वी एसियाली / तिब्बती-बर्मेली): १.०% '''औसत उचाइ:''' पुरुष: ५ फिट ९ इन्च (१७५.२६ सेमी) | महिला: ५ फिट ४ इन्च (१६२.५ सेमी) '''सारांश:''' उर्वर मिथिला र मधेशका मैदानहरूमा जरा गाडेको कुशवाहा (मेहता/कोइरी) समुदायको जीनोममा लगभग ७९% सिन्धु उपत्यकासँग सम्बन्धित (Iran_N + AASI) कृषक पुर्ख्यौली आधार रहेको छ, जससँगै कांस्य युगको स्टेपी क्षेत्रका पशुपालकहरूसँग सम्बन्धित २०% (एन्ड्रोनोभो) पुर्ख्यौली योगदान रहेको छ। हिमाली पहाडी समूहहरूको तुलनामा, तराईका मैदानहरूमा कडा अन्तर्विवाह प्रथाका कारण तिब्बती-बर्मेली मिश्रण न्यूनतम (लगभग १%) रहेको र राष्ट्रिय औसतको तुलनामा औसत शारीरिक उचाइ बढी रहेको छ। '''उपकरण तथा मोडेलिङ रूपरेखा:''' Eurogenes G25 / Vahaduo (दक्षिण एसियाली स्केल गरिएका निर्देशाङ्क), IllustrativeDNA (कांस्य युगको विश्वव्यापी चार-घटक मोडेल) र HarappaWorld सन्दर्भ तथ्याङ्क। == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == 1fbxvk309dzd4qhtktqolzp2dyu19vz 1395604 1395417 2026-11-10T08:51:34Z Madeshi Brahman 78174 1395604 wikitext text/x-wiki '''कुशवाहा''' ('''[[कोइरी]]''') मुख्यतया [[नेपाल]]को [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] तथा समग्र तराई क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख [[मधेशी|मधेशी]] उच्च जातीय समूह हो। काठमाडौं महानगरपालिकामा पनि कुशवाहा समुदायको जनसंख्या राम्रो छ। नेपालका ''कुशवाहा''/[[कोइरी]] समुदायका थरहरू :- महतो, मेहता, सिन्हा, वर्मा, भगत, सिंह, मौर्य, शाक्य, डाँगी, प्रसाद, कुमार/कुमारी आदि, उनीहरूले प्रशस्त थर प्रयोग गर्छन्। कुशवाहरू राजनीतिक र सामाजिक रूपमा धेरै सक्रिय छन् र अन्य मधेशी जातिको तुलनामा उच्च साक्षरता दर भएका जमिनदार जाति पनि हुन। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा([[कोइरी]]) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ। यिनीहरूको मुख्य पुरखौली पेशा कृषि अनि जमिन्दारी हो । तर अब तिनीहरू हरेक पेशा, व्यवसाय, शिक्षा, निजामती सेवा, सेना आदिमा छन्, तिनीहरू अन्य मधेशी जातिहरूको तुलनामा प्रभावशाली र सुव्यवस्थित शक्तिशाली जाति हुन्। यिनीहरू निकै परिश्रमी हुन्छन् । कुशवाहा समुदाय मधेशी उच्च जातिको [[वैश्य]] वर्ग मा पर्दछन्, तर धेरैले आफूलाई [[क्षत्रिय]] दर्जा भएको दाबी पनि गर्छन्। यिनीहरूका पूर्वज शाकाहारी भएतापनि हाल यसमा परिवर्तन हुँदै आएको छ।<ref name="Atlas2025ix" /><ref name="Dahal2003" /> {{Infobox ethnic group | group = कुशवाहा (कोइरी) | native_name = Kushwaha (Koiri) | image = [[File:Koeri or koiri or kushwaha caste couple of nepal.jpg|190px]] | caption = Koeri/koiri/kushwaha community couple of Nepal | total = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना | regions = {{flag|नेपाल}} ([[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]]) | languages = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[भोजपुरी भाषा|भोजपुरी]], [[अवधी भाषा|अवधी]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] | religions = [[हिन्दू धर्म]] | related = [[कोइरी]], [[मौर्य वंश]], [[शाक्य]] }} सन् २०२१ को राष्ट्रिय जनसङ्ख्या तथा आवास जनगणना अनुसार [[कोइरी]]/कुशवाहा समूहको जनसङ्ख्या ३,५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसङ्ख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Atlas2025ix">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table D, p. ix |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> जनगणनाले [[कोइरी]]/कुशवाहालाई जनसङ्ख्याको वर्गीकरणमा जात/जातीय समूहका रूपमा अभिलेख गर्दछ। सन् २०११ को जनगणनामा यो सङ्ख्या ३,०६,३९३ थियो।<ref name="CBS2014">{{cite report ni|title=Statistical Pocket Book Nepal 2014 |publisher=Central Bureau of Statistics, Government of Nepal |location=Kathmandu |date=June 2015 |at=Table 1.14, p. 42 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1695537893_62.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>[[कोइरी]]/कुशवाहा मधेश प्रदेशमा ठूलो संख्यामा छन्। २०२१ मा २,७६,१५५ जना (समूहको ७७.६५%) मधेश प्रदेशमा बसोबास गर्थे, त्यसपछि कोशी प्रदेशमा ४२,१४० (११.८५%) र लुम्बिनी प्रदेशमा ३१,६९१ (८.९१%) थिए। सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएका जिल्लाहरू सर्लाही (७१,२३५), सिराहा (४४,६८५), धनुषा (४३,०५०) र महोत्तरी (४०,३८१) थिए।<ref name="Atlas2025p160">{{cite book |title=Nepal Atlas: Caste and Ethnic Groups |publisher=National Foundation for Development of Indigenous Nationalities (NFDIN), Government of Nepal |location=Lalitpur |date=June 2025 |at=Table 7, p. 160 |url=https://giwmscdnone.gov.np/media/pdf_upload/Nepal_Atlas_Caste_and_Ethnic_Groups_mkuqof1.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref>जनगणनामा [[कोइरी]]/कुशवाहा "मधेशी उच्च जाति" अन्तर्गत वर्गीकृत छ। ३,५५,७०७ जनसङ्ख्यासहित, सन् २०२१ मा यो जाति मदेशी अन्तर्गत उक्त वर्गमा यादव (१२,२८,५८१) र तेली (४,३१,३४७) पछि तेस्रो ठुलो समूह थियो।<ref name="Atlas2025ix" />जात तथा जातीयतासम्बन्धी तथ्याङ्क पहिलोपटक सन् १९९१ को जनगणनामा प्रकाशित भएको थियो, जसमा २,०५,७९७ जनालाई कुशवाहाका रूपमा अभिलेख गरिएको थियो।<ref name="Gurung2003">{{cite book |last=Gurung |first=Harka |title=Social Demography of Nepal: Census 2001 |publisher=Himal Books |location=Lalitpur |year=2003 |pages=1, 3, 39–40 |url=https://soscbaha.org/wp-content/uploads/2019/11/Social-Demography-of-Nepal.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> मानवशास्त्री डिल्लीराम दाहालका अनुसार '''कुशवाहा''' [[कोइरी]]को कुलको नाम हो, र सन् २००१ को जनगणनामा यो समूहलाई [[कोइरी]]का रूपमा अभिलेख गरिएको थियो, जसको सङ्ख्या २,५१,२७४ थियो।<ref name="Dahal2003">{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=p. 94; Annex 3.1, p. 117 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == इतिहास == === उत्पत्ति === कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}</ref> ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}</ref><ref name="madeshi EthnicGroupsNepal">{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।<ref name="KushwahaSurname">{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}</ref> कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।<ref name="AjayKushwahaFIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}</ref> नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}</ref> कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory">{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}</ref> {{Infobox royalty | name = कुश | title = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार<br>कासुर का राजा | type = हिन्दू | image = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg | image_size = 100px | caption = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक | father = [[राम]] | mother = [[सीता]] | dynasty = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]] | issue = अतिथि | spouse = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने) }} नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।<ref name="KushwahaHistory"/> भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।<ref>{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}</ref> यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ। कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]] [[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]] [[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।<ref>{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}</ref> त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।<ref>{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}</ref> उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ। कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।<ref>{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}</ref> यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।<ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&dq=kasur+arabic&pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}</ref><ref>{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}</ref> काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ। कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ। === वंशहरूको सूची === कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्: * '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।<ref>{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}</ref> कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।<ref name="MauryaHistory">{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |archive-date=2025-06-10 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |url=https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=[https://archive.org/details/asokadeclineofma0000thap/page/334 334]}}</ref> * '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।<ref name="ShakyaCaste">{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}</ref> [[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb| Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]] * '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। <ref>{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}</ref> * '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।<ref>{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}</ref> *'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।<ref name="Ray2014">{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}</ref> हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए। [[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]] मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''"येन धर्मदत्त कोइरी"''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।<ref name="Ray2014" /> [[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]] [[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]] [[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]] == सामाजिक-आर्थिक अवस्था == [[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]] नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ। कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।<ref name="NKKS">{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |archive-date=2025-06-10 }}</ref> == तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व == [[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]] नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्। यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो। यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो। == उपसमूह (कुलहरू) == ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:<ref>{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}</ref> * बरकी-दांगी (Barki-Dangi) * छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi) * जरुहार (Jaruhar) * कनौजिया (Kanaujia) * मगहिया (Magahiya) * तिरहुतिया (Tirhutia) * चिरमैट (Chirmait) * कुम्रह (Kumrh) * बनाफर (Banaphar) * गोइता (Goita) * धार (Dhar) * रेतिया (Reutia) * पौरिया (Pauria) * बराकर (Barakar) * पालमोहाँ (Palmohan) == वास्तुकला == [[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]] कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । <ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> [[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]] यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।<ref>{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}</ref> यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ। == संस्कृति == [[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]] [[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]] कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।<ref>{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}</ref> == सामाजिक स्थिति == नेपालका विभिन्न जाति तथा जातीय समूहहरूको ऐतिहासिक रूपमा सरकार, कृषि, व्यापार, निजामती सेवा, न्यायपालिका र सैनिक संस्थाहरूमा प्रतिनिधित्व फरक–फरक रहेको छ। नेपालको [[शाह वंश]]को शासनकाल (१७६८–२००८) मा पहाडी उच्च जाति जस्तै [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]]हरूले निजामती सेवा, न्यायपालिका तथा सेनाको उच्च पदहरूमा उल्लेखनीय प्रभुत्व राखेका थिए। तराई क्षेत्रमा गरिएको केही अध्ययनहरू अनुसार (२०१५ भन्दा अगाडिका तथ्याङ्कहरू), केही मधेसी जाति समूहहरूको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा बढी देखिएको थियो। उदाहरणका लागि, कुशवाहा ([[कोइरी]]) समुदायको नेपाल सरकारको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको राष्ट्रिय जनसंख्या हिस्साभन्दा करिब ३.२ गुणा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई प्रतिनिधित्वको हिसाबले देशमा चौथो स्थानमा राख्दछ। यसैगरी [[राजपूत]] समुदायको प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा करिब ५.६ गुणा बढी रहेको पाइन्छ भने [[मैथिल ब्राह्मण]]हरूको प्रतिनिधित्व करिब ४.२ गुणा रहेको देखिन्छ।<ref name="Hatlebakk07">{{cite web |last=Hatlebakk |first=Magnus |year=2007 |title=Economic and social structures that may explain the recent conflicts in the Terai of Nepal |location=Kathmandu |publisher=Norwegian Embassy |url=http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-date=2011-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |date=2011-07-24 }}</ref> [[यादव]] समुदाय नेपालका मधेसी समुदायभित्रका सबैभन्दा ठूलो जाति समूहहरूमध्ये एक हो। केही जिल्लाहरूमा उनीहरूको ठूलो जनसंख्याका कारण पछिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिनिधित्व पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यस समुदायका एक प्रमुख व्यक्तित्व [[रामबरन यादव]] हुन्, जो सन् २००८ जुलाई २३ देखि २०१५ अक्टोबर २९ सम्म नेपालका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।<ref name="OCHA1">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=12 |date=April 2007 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113112940/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |archive-date=13 November 2009}}</ref> नेपालमा [[नेपाली भाषा]] राष्ट्रिय भाषा हो भने [[मैथिली भाषा]] दोस्रो धेरै बोलिने भाषामध्ये एक हो। हिन्दू समाजमा प्रचलित [[जाति व्यवस्था]]लाई सन् १९६१ मा लागू गरिएको ''नयाँ मुलुकी ऐन'' द्वारा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको थियो।<ref name="OCHA2">{{cite journal|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/2E89F2121C2C57A24925733F000F4F21-Full_report.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=16 |date=July–August 2007 |publisher=OCHA}}</ref><ref name="OCHA3">{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=30 |date=June–July 2008 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218090410/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |archive-date=18 February 2010}}</ref><ref name="Him-ext">{{cite web |url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |title=Body of murder victim found in Gulmi |publisher=The Himalayan Times |first=Hari |last=Sharma |date=2010-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |archive-date=25 May 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&NewsID=266104 |date=2012-05-25 }}</ref> == जनसंख्या == नेपालको केन्द्रीय तथ्यांक विभागले कुशवाहा जातिलाई व्यापक मधेसी जाति समूह अन्तर्गतको एक उपसमूहका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। यो समुदाय मुख्यतः नेपालको [[तराई]] क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएको छ, जहाँ कृषिलाई मुख्य पेशाका रूपमा अपनाइन्छ। [[राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय]] द्वारा प्रकाशित [[२०२१ नेपाल जनगणना]] अनुसार नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या ३५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसंख्याको करिब १.२२% हो।<ref name="Census2021">{{Cite book |title=National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report |publisher=National Statistics Office, Nepal |year=2021}}</ref> प्रदेश अनुसार कुशवाहा जनसंख्याको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:<ref name="Census2021"/> * [[मधेश प्रदेश]] – ४.५६% * [[लुम्बिनी प्रदेश]] – २% * [[कोशी प्रदेश]] – १% * [[बागमती प्रदेश]] – ०.५% * [[गण्डकी प्रदेश]] – ०.१% * [[कर्णाली प्रदेश]] – ०.१% * [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] – ०.७% राष्ट्रिय औसत (करिब १.३%) भन्दा बढी कुशवाहा जनसंख्या रहेका जिल्लाहरू निम्न छन्:<ref>{{Cite web |title=2011 Nepal Census, District Level Detail Report |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |access-date=2025-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314170005/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |archive-date=2023-03-14 }}</ref> * [[सर्लाही]] – ७.९% * [[रौतहट]] – ३.५% * [[बारा]] – ४.५% * [[पर्सा]] – ३.९% * [[धनुषा]] – ५.१% * [[सिराहा]] – ६.०% * [[सप्तरी]] – १.०% * [[महोत्तरी]] – ५.८% * [[सुनसरी]] – ४.१% * [[मोरङ]] – १.०% * [[कपिलवस्तु]] – ०.५% * [[रुपन्देही]] – १.०% * [[बाँके]] – ०.५% * [[बर्दिया]] – ०.२% * [[झापा]] – ०.१% * [[चितवन]] – <०.१% * [[नवलपरासी]] – <०.१% * [[काठमाडौं]] – ०.१% ==उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू== * '''रामचन्द्र सिंह कुशवाहा''' – नेपालका लोकतान्त्रिक आन्दोलनसँग सम्बन्धित एक स्वतन्त्रता सेनानी। उहाँ महोत्तरी जिल्लाको पडरिया निवासी हुनुहुन्थ्यो। लामो समयदेखि क्यान्सरबाट पीडित रहनु भएका उहाँको काठमाडौँस्थित वीर अस्पतालमा उपचारका क्रममा सन् २०२5 मा निधन भएको थियो।<ref>{{cite web |title=Freedom fighter Kushwaha no more |url=https://english.onlinekhabar.com/freedom-fighter-kushwaha-no-more.html |website=OnlineKhabar |date=16 July 2025}}</ref> * [[डॉ. उपेन्द्र महतो]] (नेपाली: डॉ. उपेन्द्र महतो), व्यवसायी, परोपकारी तथा गैर‑आवासीय नेपाली संघ (NRNA) का संस्थापक अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato: Nepali Business Tycoon & NRNA Founder |url=https://www.sourcenepal.com/upendra-mahato/}}</ref> * [[राजेन्द्र महतो]] (नेपाली: राजेन्द्र महतो; जन्म १९५८), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व उप–प्रधानमन्त्री तथा विभिन्न पार्टीका नेता।<ref>{{cite web |title=Rajendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rajendra_Mahato}}</ref> * [[लक्ष्मी महतो कोइरी]] (नेपाली: लझ्मी महतो कोइरी; जन्म १९६४), नेपाली राजनीतिज्ञ, House of Representatives का सदस्य (२०८० सम्म) र CPN (UML) का प्रतिनिधि।<ref>{{cite web |title=Laxmi Mahato Koiri |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Laxmi_Mahato_Koiri}}</ref> * उपेन्द्र महतो (राजनीतिज्ञ) – मधेश प्रदेश सभाका सदस्य, Sarlahi‑1 (A) बाट निर्वाचित प्रदेश विपक्षी नेता (२०१७ देखि)।<ref>{{cite web |title=Upendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Upendra_Mahato}}</ref> * [[बिरेन्द्र प्रसाद महतो]] (नेपाली: बिरेन्द्र प्रसाद महतो; जन्म १९६९), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व वन तथा वातावरण मन्त्री र संघीय संसद सदस्य।<ref>{{cite web |title=Birendra Prasad Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Birendra_Prasad_Mahato}}</ref> * [[संजय कुमार महतो]] (नेपाली: संजयकुमार महतो), नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा सदस्य, मधेश प्रदेश १ (Dhanusha‑1A) बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sanjay Kumar Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sanjay_Kumar_Mahato}}</ref> * [[सिताराम महतो]] (नेपाली: सिताराम महतो; जन्म १९५५), नेपाली कांग्रेस पार्टीका राजनीतिज्ञ र संघीय प्रतिनिधि सभा सदस्य, Sunsari‑2 बाट निर्वाचित।<ref>{{cite web |title=Sitaram Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sitaram_Mahato}}</ref> * [[मुगा लाल महतो]] (नेपाली: मुगा लाल महतो), नेपाली राजनीतिज्ञ, Sunsari‑4 निर्वाचन क्षेत्रमा संविधान सभा सदस्य।<ref>{{cite web |title=Muga Lal Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Muga_Lal_Mahato}}</ref> * रबिन महतो (Rabin Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; सर्लाही–२ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=RSP’s Rabin Mahato defeats NCP’s Yadav in Sarlahi-2 by 33,989 votes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/rsps-rabin-mahato-defeats-ncps-yadav-in-sarlahi-2-by-33989-votes-41-52.html}}</ref> * प्रमोद कुमार महतो (Pramod Kumar Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; महोत्तरी–१ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।<ref>{{cite news |title=Pramod Kumar Mahato Wins Mahottari-1 Seat with 34,636 Votes |url=https://khojsamachar.com/pramod-kumar-mahato-wins-mahottari-1-election/}}</ref> * '''इर. बसन्त कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा इन्जिनियर। उहाँ २०२५ देखि मधेश प्रदेश सरकारमा खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ र मधेश प्रदेश सभाका सदस्य पनि हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Er. Basant Kushwaha |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Er._Basant_Kushwaha}}</ref> * '''सरोज सिंह कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका प्रदेश सभा सदस्य तथा जनता समाजवादी पार्टी (नेपाल) का राजनीतिज्ञ। उहाँ महोत्तरी निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भएका हुन्।<ref>{{cite web |title=JSP-N lawmaker Saroj Singh Kushwaha suspended |url=https://kathmandupost.com/province-no-2/2025/10/17/jsp-n-lawmaker-saroj-singh-kushwaha-suspended}}</ref> * '''अजय कुमार कुशवाहा''' – बारा जिल्लाको कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. ११ का निर्वाचित वडा अध्यक्ष।<ref>{{cite web |title=Ajay Kumar Kushwaha |url=https://kalaiyamun.gov.np/en/content/ajay-kumar-kushwaha}} {{Dead link|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''राम प्रसाद मेहता''' – सुनसरी जिल्लाका नेपाली राजनीतिज्ञ तथा कोशी प्रदेश सरकारका सामाजिक विकास मन्त्री। उहाँ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) (CPN-UML) सँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ। उहाँले २०७९ को निर्वाचनमा सुनसरी २ (ख) बाट प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित भएका थिए र हाल कोशी प्रदेशमा मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ।<ref>{{cite web |title=Over 47000 votes invalid in Sunsari |url=https://risingnepaldaily.com/news/19590 |website=Rising Nepal}}</ref><ref>{{cite web |title=“Effective Cooperation Needed for Drug Control,” Says Koshi Province Chief Minister |url=https://english.pardafas.com/effective-cooperation-needed-for-drug-control-says-koshi-province-chief-minister |website=Pardafas}}</ref> * '''राजन मेहता''' – सुनसरी जिल्लाको इनरुवा नगरपालिकाका मेयर तथा राजनीतिज्ञ। उहाँ नेपाली कांग्रेससँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ र स्थानीय तह निर्वाचनमा निर्वाचित भएका हुन्। उहाँले जिल्ला समन्वय समिति, सुनसरीको प्रमुखको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हाल्नु भएको छ।<ref>{{cite web |title=District Coordination Committee, Sunsari Chief Mr. Rajan Mehta hosted the coordination meeting |url=https://daosunsari.moha.gov.np/en/post/district-coordination-committee-sunsari-chief-mr-rajan-mehta-hosted-the |website=DAO Sunsari}}</ref><ref>{{cite web |title=Mayor Rajan Mehta Receiving Victory Certificate after Local Level Election |url=https://www.dreamstime.com/rajan-mehta-the-newly-elected-mayor-of-inaruwa-municipality-is-receiving-the-official-certificate-of-victory-from-the-election-image422987909 |website=Dreamstime }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''[[निशा मेहता]]''' सुनसरी जिल्लासँग सम्बन्धित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की नेतृ तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य हुन्। उहाँ २०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा रास्वपाबाट मधेसी महिला क्लस्टर अन्तर्गत समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत निर्वाचित हुनुभएको हो।<ref>{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा समानुपातिक सदस्यहरूको सूची|url=https://election.gov.np}}</ref>उहाँ नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद्मा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री तथा खानेपानी मन्त्रीको रूपमा नियुक्त हुनुभएको छ।<ref>{{cite web |title=नयाँ मन्त्रिपरिषद् गठन |url=https://moha.gov.np}}</ref>मेहता स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्ति हुन्। उहाँले नर्सिङ विषयमा स्नातकोत्तर (Master’s) उपाधि हासिल गर्नुभएको छ र यसअघि स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षण क्षेत्रमा कार्यरत रहनुभएको थियो।<ref>{{cite web |title=Nisha Mehta |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nisha_Mehta}}</ref> *'''जवाहरलाल कुशवाहा''' मधेश प्रदेश सभाका सदस्य हुन्, जो सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ (क) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा निर्वाचित भई पछि नेकपा (माओवादी केन्द्र) मा प्रवेश गरेका हुन्।<ref name="JawaharMaoist">{{cite news |title=स्वतन्त्र सांसद जवाहरलाल कुशवाहा माओवादी केन्द्रमा प्रवेश |url=https://www.ratopati.com/story/321456/jawaharlal-kushwaha |work=रातोपाटी |date=२०२३-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="MadheshAssembly">{{cite web |title=प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''रघुनाथ महतो कोइरी''' सुनसरी जिल्लाका एक स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले विभिन्न तहका निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा सहभागिता जनाउँदै स्थानीय राजनीतिमा सक्रिय भूमिका खेल्दै आएका छन्।<ref name="EC_Nepal_Result">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेश सभा निर्वाचन परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''लक्ष्मण महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लासँग सम्बन्धित राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मधेश प्रदेशको प्रदेश सभा तथा स्थानीय तहका निर्वाचनहरूमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका छन्।<ref name="ElectionRecord">{{cite news |title=धनुषामा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको प्रभाव |url=https://ekantipur.com/news |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''रामनरेश महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लाका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मुख्यतया तराई-मधेस क्षेत्रमा कुशवाहा (कोइरी) समुदायको हकहित र प्रतिनिधित्वको सवालमा आवाज उठाउँदै आएका छन्।<ref name="CommunityLeader">{{cite web |title=मधेसको राजनीतिमा जातीय समीकरण र प्रतिनिधित्व |url=https://gorkhapatraonline.com/ |website=गोरखापत्र अनलाइन |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''राज किशोर महतो''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का राजनीतिज्ञ हुन्। उनी २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट भारी मतका साथ निर्वाचित भएका हुन्। उनले नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता महेन्द्र यादवलाई पराजित गर्दै युवा राजनीतिको लहरलाई स्थापित गरेका थिए।<ref name="Dhanusa4_2082">{{cite news |title=धनुषा ४ मा रास्वपाका राज किशोर महतो विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusa/constituency-4 |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |date=२०२६-०३-११ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref> *'''वीरेन्द्र कुमार मेहता''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुन्। उनी मधेस प्रदेशमा पार्टीको संगठन विस्तार र वैकल्पिक राजनीतिको प्रवर्द्धनमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। उनी २०८२ को निर्वाचनमा पार्टीको रणनीतिक योजना निर्माण र युवा परिचालनमा संलग्न रहेका थिए।<ref name="VirendraRSP">{{cite news |title=रास्वपा केन्द्रीय समितिमा नयाँ अनुहार |url=https://kfgo.com/2026/03/07/inside-the-nepal-campaign |work=The Mighty 790 KFGO |date=२०२६-०३-०७ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> *'''फकिरा महतो''' मधेस प्रदेश सभाका सदस्य हुन्। उनी सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ (ख) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी हाल मधेस प्रदेश सभामा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) को प्रतिनिधित्व गर्दै विभिन्न संसदीय समितिहरूमा सक्रिय छन्।<ref name="FakeeraMadhesh">{{cite web |title=मधेस प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''सञ्जय कुमार महतो''' धनुषा जिल्लाका राजनीतिज्ञ हुन्। उनले २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा-४ बाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको तर्फबाट उम्मेदवारी दिएका थिए। उनी मधेसको स्थानीय राजनीति र सामुदायिक विकासका मुद्दाहरूमा सक्रिय रहँदै आएका छन्।<ref name="SanjayDhanusa">{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ - परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |archive-date=2022-11-23 }}</ref> *'''प्रमेश्वर महतो''' (सहिद) सिरहा जिल्लाको लाहानसँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको ऐतिहासिक मधेश आन्दोलनका क्रममा लाहानमा भएको प्रदर्शनमा सहादत प्राप्त गरेका थिए। उनलाई नेपाल सरकारले औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ र उनको सम्मानमा लाहानका विभिन्न स्थानमा स्मारकहरू निर्माण गरिएका छन्।<ref name="Sahid_Lahan">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिदहरूको सम्झना |url=https://gorkhapatraonline.com/news/72431 |work=गोरखापत्र अनलाइन |date=२०२२-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="Madesh_Martyrs">{{cite web |title=सहिदहरूको सूची - मधेश प्रदेश सरकार |url=https://madesh.gov.np/martyrs-list |website=मधेश प्रदेश सरकार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''बेचन मेहता''' (सहिद) सुनसरी जिल्लाको इनरुवासँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको मधेश आन्दोलनका क्रममा माघ महिनामा इनरुवामा भएको विरोध प्रदर्शनका क्रममा सहादत प्राप्त गरेका थिए। नेपाल सरकारले उनलाई औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ। इनरुवा नगरपालिका भित्र उनको सम्मानमा 'सहिद बेचन मेहता चोक' र उनको पूर्ण कदको सालिक निर्माण गरिएको छ।<ref name="BechanSahid">{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिद बेचन मेहताको स्मरण |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/01/735624 |work=अनलाइनखबर |date=२०१९-०१-२१ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}</ref><ref name="SunsariMartyr">{{cite web |title=सुनसरीका सहिदहरूको विवरण |url=https://madesh.gov.np/ |website=मधेश प्रदेश सरकार |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *'''अनिता देवी''' जनमत पार्टीकी एक प्रभावशाली नेतृ हुन्। उनी नेपाल सरकारको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रीको रूपमा कार्य गरिसकेकी छिन्। उनी कुशवाहा समुदायबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा उच्च तहमा पुग्ने थोरै महिला नेतृहरूमध्ये एक हुन्।<ref name="AnitaDevi">{{cite news |title=अनिता देवी सामान्य प्रशासन मन्त्री नियुक्त |url=https://www.nepallive.com/story/301245 |work=नेपाल लाइभ |date=२०२३-०८-१४ |access-date=२०२६-०३-१७ |language=ne}}</ref> === खेलकुद === * [[इन्दु बर्मा]] (नेपाली: इन्दु बर्मा), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी तथा कप्तान।<ref name="ICC">{{cite web |title=Indu Barma |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/70947/indu-barma |publisher=International Cricket Council}}</ref> * [[पुजा महतो]] (नेपाली: पुजा महतो; जन्म १७ फेब्रुअरी २००६), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="ESPNCricinfo"/> * [[किशोर महतो]] (नेपाली: किशोर महतो), नेपाली पुरुष क्रिकेट खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Kishore Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kishore_Mahato |website=Wikipedia}}</ref> * [[संगम महतो]] (नेपाली: संगम महतो), नेपाली महिला भलिबल टोलीकी खेलाडी।<ref>{{cite web |title=Sangam Mahato Profile |url=https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |website=HamroKhelkud |access-date=2026-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114001506/https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |archive-date=2026-01-14 }}</ref> * [[अजय कुशवाहा]] (नेपाली: अजय कुशवाहा; जन्म १४ अप्रिल १९९८), नेपाली बास्केटबल खेलाडी तथा नेपाल राष्ट्रिय बास्केटबल टोलीका अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।<ref name="FIBA">{{cite web |title=Ajay Kushwaha |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha |publisher=FIBA}}</ref> * [[प्रतीक कुशवाहा]] (नेपाली: प्रतीक कुशवाहा), नेपाली युवा क्रिकेट खेलाडी; सन् २०२३ मा नेपालबाट इन्डो–नेपाल मैत्रीपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय यू–१६ क्रिकेट प्रतियोगितामा सहभागी।<ref name="DAV">{{cite web |title=DAV Team Departed for Indo-Nepal Friendship International U-16 Sports Meet |url=https://davnepal.com/news/news.php?id=1170 |publisher=DAV Sushil Kedia Vishwa Bharati School}}</ref> * [[भरत सिंह महता]] (नेपाली: भरत सिंह महता; जन्म १२ अगस्ट १९९७), नेपाली पारा‑टाइक्वान्डो प्रतिस्पर्धी; पेरालम्पिक्समा प्रतिस्पर्धा।<ref>{{cite web |title=Bharat Singh Mahata |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bharat_Singh_Mahata |website=Wikipedia}}</ref> * कुशल सिंह मेहता (Kushal Singh Mehta), क्रिकेट खेलाडी (क्रिकहिरोज प्रोफाइल अनुसार)।<ref>{{cite web |title=Kushal‑singh‑mehta Cricket Stats |url=https://cricheroes.com/player-profile/8161779/kushal-singh-mehta/stats}}</ref> *'''सर्वज्ञ सिंह कुशवाहा''' विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरका 'फिडे रेटेड' (FIDE rated) चेस खेलाडी हुन्। उनले मात्र ३ वर्ष ७ महिनाको उमेरमा १५७२ रेटिङ प्राप्त गरेर गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्समा आफ्नो नाम दर्ता गराउने प्रयास गरिरहेका छन्।<ref name="Sarwagya_Chess">{{cite news |title=Sarwagya Singh Kushwaha becomes youngest FIDE-rated chess player |url=https://khelnow.com/chess/sarwagya-singh-kushwaha-youngest-fide-rated-202512 |work=Khel Now |date=२०२५-१२-०३ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}</ref> == प्राचीन पुर्ख्यौली DNA तथा शारीरिक बनावटको विश्लेषण: नेपालका कुशवाहा (कोइरी) == [[File:Ancient Ancestral DNA Analysis of Kushwaha (Koiri) of Nepal.jpg|thumb|Ancient ancestral DNA breakdown of the Kushwaha (Koiri) community in the Terai/Madhesh region of Nepal.]] '''स्वतःसञ्चालित DNA तथा मानवशास्त्रीय प्रोफाइल: नेपालका कुशवाहा (तराई/मधेश)''' इरान_N + ANE + ANF (सिन्धु / जाग्रोसियन कृषक): ४०.५% AASI (प्राचीन पुर्ख्यौली दक्षिण भारतीय): ३८.५% एन्ड्रोनोभो (मध्य स्टेपी मध्य कांस्य युग): २०.०% तिब्बती (पूर्वी एसियाली / तिब्बती-बर्मेली): १.०% '''औसत उचाइ:''' पुरुष: ५ फिट ९ इन्च (१७५.२६ सेमी) | महिला: ५ फिट ४ इन्च (१६२.५ सेमी) '''सारांश:''' उर्वर मिथिला र मधेशका मैदानहरूमा जरा गाडेको कुशवाहा (मेहता/कोइरी) समुदायको जीनोममा लगभग ७९% सिन्धु उपत्यकासँग सम्बन्धित (Iran_N + AASI) कृषक पुर्ख्यौली आधार रहेको छ, जससँगै कांस्य युगको स्टेपी क्षेत्रका पशुपालकहरूसँग सम्बन्धित २०% (एन्ड्रोनोभो) पुर्ख्यौली योगदान रहेको छ। हिमाली पहाडी समूहहरूको तुलनामा, तराईका मैदानहरूमा कडा अन्तर्विवाह प्रथाका कारण तिब्बती-बर्मेली मिश्रण न्यूनतम (लगभग १%) रहेको र राष्ट्रिय औसतको तुलनामा औसत शारीरिक उचाइ बढी रहेको छ। '''उपकरण तथा मोडेलिङ रूपरेखा:''' Eurogenes G25 / Vahaduo (दक्षिण एसियाली स्केल गरिएका निर्देशाङ्क), IllustrativeDNA (कांस्य युगको विश्वव्यापी चार-घटक मोडेल) र HarappaWorld सन्दर्भ तथ्याङ्क। == समाज र संस्कृति == सन् २००१ को जनगणनामा कोइरीका रूपमा अभिलेख गरिएका २,५१,२७४ जनामध्ये २,५०,७०५ जना (करिब ९९.८%) हिन्दू थिए।<ref>{{cite book |last=Dahal |first=Dilli Ram |chapter=Social Composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |title=Population Monograph of Nepal |publisher=Central Bureau of Statistics |location=Kathmandu |year=2003 |at=Annex 3.4, p. 133 |chapter-url=https://giwmscdnone.gov.np/media/app/public/36/posts/1692369928_24.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> गोलबजार नगरपालिकाको बहुजातीय बस्ती लालपुरमा गरिएको एक नृवंशीय (एथ्नोग्राफिक) अध्ययनमा मानवशास्त्री मधु गिरीले कोइरी र यादवको कृषि उत्पादन र स्थानीय अर्थतन्त्रमा बलियो पकड रहेको पाएका थिए।<ref name="Giri2024">{{cite journal |last=Giri |first=Madhu |title=Inter-Caste Hierarchy and Relations in a Multi-Caste Madhesi Village in Nepal |journal=Contemporary Social Sciences |volume=33 |issue=3 |date=July–September 2024 |page=161 |issn=0302-9298 |doi=10.62047/CSS.2024.09.30.154 |url=https://jndmeerut.org/wp-content/uploads/2024/10/CSS-13.pdf |access-date=4 November 2026}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == pr5d1hfgcedn50guh7b6reh40hu5z7b 0 151940 1395409 2026-11-09T17:28:25Z Madeshi Brahman 78174 नयाँ पृष्ठ: {{Short description|भारतको जातीय समुदाय}} {{for|एस्टोनियाको गाउँ|:en:Koeri, Estonia}} {{Infobox caste | caste_name = कोइरी | region = [[:en:Bihar|बिहार]], [[:en:Uttar Pradesh|उत्तर प्रदेश]], [[:en:Jharkhand|झारखण्ड]], [[:en:Madhesh Province|मधेश]] | languages = [[:en:Bhojpuri language|भोजपुरी]], :... 1395409 wikitext text/x-wiki {{Short description|भारतको जातीय समुदाय}} {{for|एस्टोनियाको गाउँ|:en:Koeri, Estonia}} {{Infobox caste | caste_name = कोइरी | region = [[:en:Bihar|बिहार]], [[:en:Uttar Pradesh|उत्तर प्रदेश]], [[:en:Jharkhand|झारखण्ड]], [[:en:Madhesh Province|मधेश]] | languages = [[:en:Bhojpuri language|भोजपुरी]], [[:en:Magahi language|मगही]], [[:en:Awadhi language|अवधी]], [[:en:Hindi|हिन्दी]]-[[:en:Urdu|उर्दू]] | religions = [[:en:Hinduism|हिन्दू धर्म]], [[:en:Buddhism|बौद्ध धर्म]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/sri-lankan-missionary-engineers-conversion-in-gaya-about-500-embrace-buddhism/articleshow/45752797.cms|title=Sri Lankan missionary engineers conversion in Gaya|website=Times of India|date=5 January 2015 |accessdate=28 August 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103202/https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/sri-lankan-missionary-engineers-conversion-in-gaya-about-500-embrace-buddhism/articleshow/45752797.cms|url-status=live}}</ref> | image = | caption = | country = [[:en:India|भारत]] र [[:en:Nepal|नेपाल]] | classification = [[:en:Other Backward Class|अन्य पिछडा वर्ग]] }} '''कोइरी''' ('''Koeri''', '''Koiry''' वा '''Koiri''' पनि लेखिन्छ), जसलाई [[:en:Kushwaha|कुशवाहा]] पनि भनिन्छ र उत्तर भारतका धेरै भागमा पछिल्लो समय आफूलाई '''मौर्य''' भनी चिनाउने गरिन्छ,<ref>{{cite web|url=https://thewire.in/politics/nitish-kumar-triveni-sangh-caste-coalition|title=Nitish Kumar's 'Triveni Sangh' of Backward Castes May Threaten BJP's Monopoly in 2024 Polls|editor=Soroor Ahmed|website=The Wire|accessdate=2 January 2023|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200228/https://thewire.in/politics/nitish-kumar-triveni-sangh-caste-coalition|url-status=live}}</ref> भारतको एक गैर-कुलीन<ref>{{cite book |last1=Bayly |first1=Susan |title=Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age, Part 4, Volume 3 |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521798426 |page=200 |url=https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&dq=koeri+non-elite&pg=PA200 |quote=In eastern Gangetic Hindustan, there were yet more high-farming zones where superior rent-receivers could claim to have been following a life of lordly refinement for many centuries. Here the established patricians included many co-parcenors from 'secular' or lokika Brahman groupings such as the Kanyakubjas and Sarjuparins of Awadh; these areas also contained clusters of landed Rajputs. Other Gangetic 'squireens' belonged to the north Indian status group known as Bhumihar, who had achieved a somewhat ambiguous entitlement to be regarded as Brahmans under the patronage of eighteenth-century rulers and their local deputies. In addition, some of upper India's high-farming localities contained sizable groups of elite landed Muslims; landed families of scribal and service origin who used the jati title Kayastha had also come to be included among the proprietary 'squireen' populations. In southern Awadh, eastern NWP, and much of Bihar, non-labouring gentry groups lived in tightly-knit enclaves among much larger populations of non-elite 'peasants' and labouring people. These other groupings included 'untouchable' Chamars and newly recruited 'tribal' labourers, as well as non-elite tilling and cattle keeping people who came to be known by such titles as Kurmi, Koeri and Goala/Ahir. |access-date=14 May 2022 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200224/https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&dq=koeri+non-elite&pg=PA200 |url-status=live }}</ref>&nbsp;[[:en:Caste|जाति]] हो,<ref>{{Cite news|title=उत्तर प्रदेश चुनावः कितने ताक़तवर हैं स्वामी प्रसाद मौर्य?|language=hi|work=BBC News हिंदी|url=https://www.bbc.com/hindi/india-59967724|access-date=14 January 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200224/https://www.bbc.com/hindi/india-59967724|url-status=live}}</ref> जो मुख्यतया [[:en:Bihar|बिहार]] र [[:en:Uttar Pradesh|उत्तर प्रदेश]]मा पाइन्छ र जसको परम्परागत पेसा कृषि हो। [[:en:Arvind Narayan Das|अरविन्द नारायण दास]]का अनुसार, उनीहरू कृषकभन्दा बढी [[:en:Horticulturist|बागवानी गर्ने]] थिए।<ref>{{Cite book |last=Das |first=Arvind N. |url=https://books.google.com/books?id=UHhuAAAAMAAJ |title=The Republic of Bihar |date=1992 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-012351-7 |pages=23 |language=en}}</ref> सन् १८८० को दशकमा बिहार र [[:en:Bengal Presidency|बंगाल]]का ग्रामीण क्षेत्रको ऋण बजारमा उनीहरूले महाजन (ग्रामीण साहुकार) को काम गरेको अभिलेख पनि पाइन्छ।<ref name=Ram/><ref name=Chakraborty/> कोइरीहरूले सामाजिक पुनर्जागरणको एक अंशका रूपमा [[:en:Sanskritisation|संस्कृतीकरण]]को प्रयास गरेका छन्। ब्रिटिश शासनकालमा कोइरीहरूलाई [[:en:Kurmi|कुर्मी]] तथा [[:en:Caste system in India|अन्य खेती गर्ने जाति]]हरूसँगै "कृषक" भनेर वर्णन गरिएको थियो। विभिन्न मतमा उनीहरूलाई [[:en:Dominant caste|प्रभावशाली जाति]] भनिएको छ।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=IVxODwAAQBAJ&pg=PT66 |last=Kumar |first=S. |year=2018 |title=Post-Mandal Politics in Bihar: Changing Electoral Patterns|place=India|publisher=SAGE Publications |isbn=9789352805860 |access-date=11 March 2023 |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311173417/https://books.google.com/books?id=IVxODwAAQBAJ&pg=PT66 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ew2rCwAAQBAJ&pg=PA190|first=Samaddar|last=Ranabir|year=2016|title=Government of Peace: Social Governance, Security and the Problematic of Peace|place=United Kingdom|publisher=[[:en:Taylor & Francis|Taylor & Francis]]|isbn=9781317125389|access-date=13 March 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103157/https://books.google.com/books?id=Ew2rCwAAQBAJ&pg=PA190|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.outlookindia.com/opinion/india-news-upper-caste-leaders-back-in-circulation-in-bihar-news-304876|title=Upper Caste Leaders Back In Circulation In Bihar|website=outlookindia|editor=Giridhar Jha|access-date=12 March 2023|archive-date=11 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311194416/https://www.outlookindia.com/magazine/story/india-news-upper-caste-leaders-back-in-circulation-in-bihar/304876|url-status=live}}</ref> सन् १९५० को दशकमा बिहारमा भएको भूमि सुधार अभियानबाट कोइरी जस्ता समूहहरूले लाभ उठाए र ठूला जमिन्दारहरूको जमिन घट्दै गएको बेला उनीहरूले आफ्नो भूस्वामित्व सुदृढ गर्न सके। यी सुधारहरू कृषि समाजका सबैभन्दा कमजोर समूह [[:en:Scheduled Castes|अनुसूचित जाति]]सम्म पुगेनन् भन्ने तर्क गरिन्छ, तर जातमा आधारित परम्परागत कृषि सम्बन्धमा केही परिवर्तन भने आए। यही परिवर्तनको पृष्ठभूमिमा सुधारपछिको कालका धेरै नयाँ [[:en:Landlords|जमिन्दार]] कोइरी जस्ता समूहबाट आए।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ju2wEAAAQBAJ|title=Migration, Food Security and Development: Insights from Rural India|author=Chetan Choithani|publisher=[[:en:Cambridge University Press|Cambridge University Press]]|year=2023|isbn=978-1009276771|page=107|quote=Although the end of zamindari led to a mass eviction of sharecroppers and tenant cultivators who were the actual tillers of the land, big landlords from high castes also saw their landholdings diminish. A new class of landlords belonging to the upper-middle caste groups such as Kurmi, Koeri and Yadavs- officially categorised as other backward classes in contemporary Bihar - emerged. These were mostly small and middle peasants who were able to consolidate their landholdings and position in society in the midst of zamindari reforms (Wilson, 1999; Sharma, 2005).|access-date=18 August 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103157/https://books.google.com/books/about/Migration_Food_Security_and_Development.html?id=ju2wEAAAQBAJ#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref> स्वतन्त्रतापछिको भारतमा कोइरीहरूलाई बिहारका चार [[:en:Other Backward Class|ओबीसी]] समुदायको समूहको हिस्सा भएकै कारण [[:en:Upper Backward Castes|उच्च पिछडा जाति]]का रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ। यी समुदायले समयक्रममा जमिन प्राप्त गरे, सुधारिएको कृषि प्रविधि अपनाए र राजनीतिक शक्ति हासिल गरी भारतीय कृषि समाजमा उदाउँदो ''[[:en:Kulak|कुलाक]]'' वर्ग बने।<ref name="BergerHeidemann2013"/> बिहारका केही जिल्लामा उनीहरू [[:en:Feudal|सामन्ती]] व्यवस्थाविरुद्धको [[:en:Naxalite–Maoist insurgency|नक्सलवादी–माओवादी विद्रोह]]मा पनि सहभागी भएका छन्। उत्तर भारतका केही भागमा [[:en:Yadav|यादव]], [[:en:Jat|जाट]] र कुर्मीसँगै उनीहरू सबैभन्दा बढी राजनीतिक रूपमा सङ्गठित किसान समुदायमध्ये मानिन्छन्।<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/amit-shahs-choice-of-up-bjp-chief-to-dampen-nitish-kumars-pitch/articleshow/51771360.cms|title=Amit Shah's choice of UP BJP chief to dampen Nitish Kumar's pitch|website=Economic Times|date=11 April 2016 |access-date=2 January 2023|archive-date=4 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804222626/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/amit-shahs-choice-of-up-bjp-chief-to-dampen-nitish-kumars-pitch/articleshow/51771360.cms|url-status=live |last1=Tiwari |first1=Ravish }}</ref> कोइरीहरू [[:en:Saran district|सारन जिल्ला]]मा पाइन्छन् र [[:en:Munger|मुङ्गेर]], [[:en:Banka, Bihar|बाँका]], [[:en:Khagaria|खगडिया]], [[:en:Samastipur|समस्तीपुर]], [[:en:East Champaran|पूर्वी चम्पारण]], [[:en:West Champaran|पश्चिम चम्पारण]] र [[:en:Bhojpur district, India|भोजपुर]] जिल्लामा अपेक्षाकृत छरिएर बसोबास गर्छन्।<ref name="News18">{{cite web |date=30 January 2021 |title=Bihar: Nitish Kumar is Trying to Consolidate the Luv-Kush-Dhanuk Axis to Expand Social Base |url=https://www.news18.com/news/politics/nitish-kumar-bihar-kurmi-koeri-electoral-base-3364709.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413103338/https://www.news18.com/news/politics/nitish-kumar-bihar-kurmi-koeri-electoral-base-3364709.html |archive-date=13 April 2021 |access-date=11 April 2021 |website=News18}}</ref> भारतबाहिर, [[:en:Mauritius|मौरिसस]]मा रहेको बिहारी प्रवासी समुदायमा कोइरीहरू पाइन्छन्, जहाँ उनीहरूलाई करारका मजदुरका रूपमा लगिएको थियो।<ref>{{cite journal |last1=Claveyrolas |first1=Mathieu |title=The 'Land of the Vaish'? Caste Structure and Ideology in Mauritius |journal=[[:en:Archives de sciences sociales des religions|Archives de sciences sociales des religions]] |date=2013 |pages=191–216 |doi=10.4000/samaj.3886 |doi-access=free }}</ref> [[:en:Nepal|नेपाल]]मा पनि उनीहरूको उल्लेख्य जनसङ्ख्या छ। सन् १९७७ मा बिहार सरकारले सरकारी जागिर र विश्वविद्यालयमा आरक्षण (कोटा) को सकारात्मक विभेद लागू गर्‍यो, जसबाट कोइरी जस्ता पिछडा जातिहरू लाभान्वित भए। भारत सरकारको सकारात्मक विभेद प्रणाली अन्तर्गत उनीहरू "पिछडा जाति" वा "अन्य पिछडा जाति" का रूपमा वर्गीकृत छन्। ==संस्कृतीकरण== [[File:Twee Koeri mannen op een pad in Gorakhpur met gereedschap voor de landbouw Koerees. Low caste tribe, possibly aboriginal. Goruckpoor (titel op object), RP-F-2001-7-1122B-44.jpg|thumb|तल्लो जातिका र सम्भवतः आदिवासी मूलका भनी वर्णन गरिएका कोइरी जातिका दुई पुरुषको ब्रिटिशकालीन तस्बिर।]] [[:en:University of Tokyo|टोकियो विश्वविद्यालय]]का प्राध्यापक एमेरिटस हारुका यानागिसावाले आफ्नो कृतिमा उल्लेख गरेका छन् कि कोइरीलाई यादव र कुर्मीसँगै उच्च-मध्यम जातिमा वर्गीकृत गरिएको थियो, जो आफ्नो बलियो र कठोर स्वभावका लागि चिनिन्थे।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hf-VEAAAQBAJ |last=Yanagisawa|first =H.|title=Indian Economic Growth in Historical Perspective: The Roots of Development|date=23 December 2022 |place=United States|publisher=[[:en:Taylor & Francis|Taylor & Francis]]|isbn=9781000803396 |quote= Three upper-middle castes, the Yadav, Koeri and Kurmi (designated OBC), considerably improved their economic position. "These three castes have been the major beneficiaries of the so- called Green Revolution in Bihar.... These sturdy and hardy castes, traditionally engaged in cultivation, have managed to produce more from cultivation than their upper caste counterparts".}}</ref> कोइरीहरू परम्परागत रूपमा "[[:en:Shudra|शूद्र]]" जातिमा वर्गीकृत थिए<ref>{{cite book |last1=Sharma |first1=Shalendra |title=Development and Democracy in India |date=1999 |publisher=Lynne Rienner Publishers |isbn=9781555878108 |page=157 |url=https://books.google.com/books?id=i4bV4cKpPlIC&pg=PA157 |quote=Upper of forward caste(brahmin thakur bania kayastha), cultivating or middle castes(jat bhumihar tyagi), lower shudra or backward caste(yadav, kurmi, lodh koeri gujar kahar gadaria teli harhai nai kachi others), scheduled castes(chamar pasis dhobi bhangi) |access-date=18 April 2022 |archive-date=18 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418013913/https://books.google.com/books?id=i4bV4cKpPlIC&pg=PA157 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Omvedt |first=Gail |url=https://books.google.com/books?id=Wlxb0uacnRcC |title=Reinventing Revolution: New Social Movements and the Socialist Tradition in India |date=18 June 1993 |publisher=M.E. Sharpe |isbn=978-0-7656-3176-3 |pages=58 |language=en |quote=But in eastern U.P. and Bihar, marked much more by landlordism and within this the domination of the "twice-born" upper castes (brahmans, bhumihars, and rajputs), even the "shudra" peasant castes (kurmis, koeris, and yadavas) were cruelly subordinated, and there had been little of a broad anticaste movement. |access-date=15 August 2020 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200227/https://books.google.com/books?id=Wlxb0uacnRcC |url-status=live }}</ref> र आज कोइरीहरूले [[:en:Sanskritisation|संस्कृतीकरण]]को प्रयास गरेका छन्। संस्कृतीकरण भनेको परम्परागत रूपमा मध्यम र तल्ला जातिले सामाजिक तह माथि उक्लने प्रयास हो, जसमा प्रायः पौराणिक पात्रहरूसँग आफ्नो उत्पत्ति जोड्ने वा उच्च ''[[:en:Varna (Hinduism)|वर्ण]]''को जीवनशैली अपनाउने गरिन्छ, जस्तै [[:en:Vegetarianism|शाकाहार]], महिलाहरूलाई एकान्तमा राख्ने, वा पवित्र धागो ''[[:en:Upanayana|जनै]]'' लगाउने।<ref name="Jayapalan2001">{{cite book|author=N. Jayapalan|title=Indian society and social institutions|url=https://books.google.com/books?id=AumuJ2jtRZIC&pg=PA428|access-date=17 January 2013|year=2001|publisher=Atlantic Publishers & Distri|isbn=978-81-7156-925-0|page=428}}</ref> कोइरी लगायत उत्तर भारतका जातिहरूमा देखिएको संस्कृतीकरणको यो प्रवृत्ति [[:en:Vaishnavism|वैष्णव]] परम्परा बाट प्रेरित थियो, जुन उनीहरूले [[:en:Vishnu|विष्णु]]का अवतारसँग सम्बन्ध खोजेबाट पुष्टि हुन्छ। लेखक विलियम पिन्चले लेखेका छन्: {{blockquote|"कुशवाहा-क्षत्रिय आन्दोलनका उन्नाइसौँ शताब्दीका अग्रगामी तत्वहरूले शिव र उनकी दिव्य अर्धाङ्गिनी पार्वतीसँगको स्पष्ट ब्रह्माण्डीय सम्बन्ध देखाउँछन्। कुशवाहा-क्षत्रिय पहिचान गङ्गाको उत्तरी क्षेत्रभर तरकारी र (बीसौँ शताब्दीको सुरुपछि क्रमशः सीमित मात्रामा) अफिम खेतीको विशेषज्ञताका लागि प्रसिद्ध कृषक समुदायले अँगालेको थियो। तीमध्ये मध्य उत्तर प्रदेशका ''कछी'' र ''[[:en:Murao people|मुराओ]]'' कृषक, पश्चिमी उत्तर प्रदेशका ''कछवाहा'' र बिहार तथा पूर्वी उत्तर प्रदेशका ''कोइरी'' प्रमुख थिए।"<ref>{{cite book |title=Peasants and monks in British India |first=William R. |last=Pinch |publisher=University of California Press |year=1996 |isbn=978-0-520-20061-6 |url=https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC&q=peasants+and+monk+in+br&pg=PA92 |page=91,92 |access-date=4 October 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417221352/https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC&q=peasants+and+monk+in+br&pg=PA92 |url-status=live }}</ref>}} कोइरीहरूको जातीय सङ्गठन कुशवाहा क्षत्रिय महासभाले सन् १९२२ मा आफ्नो पहिलो अधिवेशन गर्‍यो।<ref name="Ashwani2008_36">{{cite book |first=Ashwani |last=Kumar |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC&pg=PA36 |year=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=978-1-84331-709-8 |pages=36 |quote=The Koiris are known as great horticulturists and engage primarily in agricultural operations in the capacity of small landowners and poor peasants. Unlike Kurmis and Yadavs, they are generally considered non aggressive and disinterested in caste riots. They also attempted to attain higher social status by claiming to be descendants of Lord Ram's son Kush. They formed the Kushwaha Kshatriya Mahasabha as their nodal caste association and held the first session of the association in March 1922. |access-date=29 June 2020 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200226/https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC&pg=PA36 |url-status=live }}</ref> बनारसका [[:en:Ganga Prasad|गङ्गा प्रसाद]] गुप्त जस्ता केही [[:en:Kushwaha|कुशवाहा]] सुधारकहरूले कोइरीहरू [[:en:Kusha|कुश]]का वंशज हुन् र [[:en:Muhammad of Ghor|शिहाबुद्दिन गोरी]]को नेतृत्वमा मुस्लिम शक्ति सुदृढ हुँदै गएको बेला उनीहरूले राजा [[:en:Jayachandra|जयचन्द्र]]को सेवामा सैन्य हैसियतमा काम गरेका थिए भनी तर्क गरे। उनले अझ भने कि पराजयपछि मुस्लिमहरूबाट सताइने डरले कुशवाहा क्षत्रियहरू अस्तव्यस्त भई जङ्गलमा भागे र हिन्दू धर्मका पूर्व रक्षकका रूपमा नचिनिन आफ्ना पवित्र धागा फालिदिए। ब्रिटिश नृविज्ञानी [[:en:Herbert Hope Risley|हर्बर्ट होप रिस्ले]]ले सन् १८९० को दशकमा कोइरीका विभिन्न उत्पत्ति कथा अभिलेख गरेका थिए। एउटा कथा अनुसार, [[:en:Shiva|शिव]] र [[:en:Parvati|पार्वती]]ले बनारसमा आफ्ना तरकारी र फूलका बगैँचाको हेरचाह गर्न कोइरी र [[:en:Kachhi (caste)|कछी]]लाई सिर्जना गरे। अस्सी वर्षअघि [[:en:Francis Buchanan-Hamilton|फ्रान्सिस बुकानन-ह्यामिल्टन]]ले बिहारका कोइरीहरू [[:en:Dashanami Sampradaya|दशनामी सम्प्रदाय]]का अनुयायी थिए भने गोरखपुर र अयोध्याका कोइरीहरू आध्यात्मिक मार्गदर्शनका लागि [[:en:Ramanandi Sampradaya|रामानन्दी]] सन्तहरूतिर लागेका थिए भनी अभिलेख गरेका थिए।<ref>{{cite book |title=Peasants and monks in British India |first=William R. |last=Pinch |publisher=[[:en:University of California Press|University of California Press]] |year=1996 |isbn=978-0-520-20061-6 |url=https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC|page=92}}</ref> [[:en:Christophe Jaffrelot|क्रिस्टोफ जाफ्रेलो]]का अनुसार जातीय सङ्गठनहरू व्यक्तिगत जातिहरूलाई एकताबद्ध गर्ने मूल उद्देश्यले बनेका थिए। कोइरी, कछी र मुराओ जस्ता बागवानी तथा तरकारी बजार खेती गर्ने समुदायलाई एउटै छातामुनि ल्याउन अखिल भारतीय कुशवाहा क्षत्रिय महासभा गठन गरिएको थियो। कोइरीहरूले [[:en:Kurmi|कुर्मी]]हरूको समर्थनमा "राघव समाज" नामक जातीय गठबन्धन बनाउने प्रयास पनि गरे, जुन [[:en:Rama|राम]]का एक नामबाट राखिएको थियो। यो क्रमशः [[:en:Lava (Ramayana)|लव]] र [[:en:Kusha (Ramayana)|कुश]]बाट आफ्ना समुदायको वंश जोड्ने दाबीलाई औचित्य दिन गरिएको थियो। सन् १९२८ मा महासभाले कोइरी समुदायका विभिन्न उपजातिको तर्फबाट [[:en:Simon Commission|साइमन आयोग]]समक्ष क्षत्रियका रूपमा मान्यता पाउन निवेदन पनि दिएको थियो।<ref>{{cite book |title=India's silent revolution: the rise of the lower castes in North India |pages=197–199 |first=Christophe |last=Jaffrelot |publisher=[[:en:C. Hurst & Co.|C. Hurst & Co.]] |location=London |year=2003 |isbn=978-1-85065-670-8 |url=https://books.google.com/books?id=HWms_1WzF1sC&q=india+silent+revolution+luv+kush&pg=PA197 |access-date=29 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131231223916/http://books.google.com/books?id=OAkW94DtUMAC |archive-date=31 December 2013 |url-status=live }}</ref> कोइरी-कुर्मी समुदायका लागि प्रयोग हुने "लव-कुश" शब्दावली संस्कृतिभन्दा राजनीतिमा बढी महत्त्वपूर्ण बन्यो। बिहारमा यसले कोइरी र कुर्मी जातिको राजनीतिक एकताको प्रतिनिधित्व गर्न थाल्यो।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hTjbCgAAQBAJ&q=koeri+kurmi+luv+kush&pg=PA91|title=Why India Votes? :Exploring the Political in South Asia|first=Mukulika|last=Banerjee|publisher=[[:en:Routledge|Routledge]]|year=2017|isbn=978-1317341666|access-date=25 June 2020|archive-date=21 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421095019/https://books.google.com/books?id=hTjbCgAAQBAJ&q=koeri+kurmi+luv+kush&pg=PA91|url-status=live}}</ref> गोरक्षासँग सम्बन्धित साम्प्रदायिक दङ्गाको सन्दर्भमा, केही लेखकहरूको मत छ कि कोइरी, अहिर जस्ता तल्ला जातिका समूहहरूले पनि उच्च सामाजिक हैसियत जनाउन गोरक्षा अँगाले, किनभने हिन्दू धर्ममा ''गाई''को पहिलेदेखि नै प्रतीकात्मक महत्त्व थियो। गोरक्षाबारे यो दृष्टिकोण उत्तर प ijqr51mupw6goc5ojs28mk27vsv43st 1395411 1395409 2026-11-09T17:33:57Z ~2026-59497-85 81858 1395411 wikitext text/x-wiki {{Short description|भारतको जातीय समुदाय}} {{for|एस्टोनियाको गाउँ|:en:Koeri, Estonia}} {{Infobox caste | caste_name = कोइरी | region = [[:en:Bihar|बिहार]], [[:en:Uttar Pradesh|उत्तर प्रदेश]], [[:en:Jharkhand|झारखण्ड]], [[:en:Madhesh Province|मधेश]] | languages = [[:en:Bhojpuri language|भोजपुरी]], [[:en:Magahi language|मगही]], [[:en:Awadhi language|अवधी]], [[:en:Hindi|हिन्दी]]-[[:en:Urdu|उर्दू]] | religions = [[:en:Hinduism|हिन्दू धर्म]], [[:en:Buddhism|बौद्ध धर्म]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/sri-lankan-missionary-engineers-conversion-in-gaya-about-500-embrace-buddhism/articleshow/45752797.cms|title=Sri Lankan missionary engineers conversion in Gaya|website=Times of India|date=5 January 2015 |accessdate=28 August 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103202/https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/sri-lankan-missionary-engineers-conversion-in-gaya-about-500-embrace-buddhism/articleshow/45752797.cms|url-status=live}}</ref> | image = | caption = | country = [[:en:India|भारत]] र [[:en:Nepal|नेपाल]] | classification = [[:en:Other Backward Class|अन्य पिछडा वर्ग]] }} '''कोइरी''' ('''Koeri''', '''Koiry''' वा '''Koiri''' पनि लेखिन्छ), जसलाई [[:en:Kushwaha|कुशवाहा]] पनि भनिन्छ र उत्तर भारतका धेरै भागमा पछिल्लो समय आफूलाई '''मौर्य''' भनी चिनाउने गरिन्छ,<ref>{{cite web|url=https://thewire.in/politics/nitish-kumar-triveni-sangh-caste-coalition|title=Nitish Kumar's 'Triveni Sangh' of Backward Castes May Threaten BJP's Monopoly in 2024 Polls|editor=Soroor Ahmed|website=The Wire|accessdate=2 January 2023|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200228/https://thewire.in/politics/nitish-kumar-triveni-sangh-caste-coalition|url-status=live}}</ref> भारतको एक गैर-कुलीन<ref>{{cite book |last1=Bayly |first1=Susan |title=Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age, Part 4, Volume 3 |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521798426 |page=200 |url=https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&dq=koeri+non-elite&pg=PA200 |quote=In eastern Gangetic Hindustan, there were yet more high-farming zones where superior rent-receivers could claim to have been following a life of lordly refinement for many centuries. Here the established patricians included many co-parcenors from 'secular' or lokika Brahman groupings such as the Kanyakubjas and Sarjuparins of Awadh; these areas also contained clusters of landed Rajputs. Other Gangetic 'squireens' belonged to the north Indian status group known as Bhumihar, who had achieved a somewhat ambiguous entitlement to be regarded as Brahmans under the patronage of eighteenth-century rulers and their local deputies. In addition, some of upper India's high-farming localities contained sizable groups of elite landed Muslims; landed families of scribal and service origin who used the jati title Kayastha had also come to be included among the proprietary 'squireen' populations. In southern Awadh, eastern NWP, and much of Bihar, non-labouring gentry groups lived in tightly-knit enclaves among much larger populations of non-elite 'peasants' and labouring people. These other groupings included 'untouchable' Chamars and newly recruited 'tribal' labourers, as well as non-elite tilling and cattle keeping people who came to be known by such titles as Kurmi, Koeri and Goala/Ahir. |access-date=14 May 2022 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200224/https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&dq=koeri+non-elite&pg=PA200 |url-status=live }}</ref>&nbsp;[[:en:Caste|जाति]] हो,<ref>{{Cite news|title=उत्तर प्रदेश चुनावः कितने ताक़तवर हैं स्वामी प्रसाद मौर्य?|language=hi|work=BBC News हिंदी|url=https://www.bbc.com/hindi/india-59967724|access-date=14 January 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200224/https://www.bbc.com/hindi/india-59967724|url-status=live}}</ref> जो मुख्यतया [[:en:Bihar|बिहार]] र [[:en:Uttar Pradesh|उत्तर प्रदेश]]मा पाइन्छ र जसको परम्परागत पेसा कृषि हो। [[:en:Arvind Narayan Das|अरविन्द नारायण दास]]का अनुसार, उनीहरू कृषकभन्दा बढी [[:en:Horticulturist|बागवानी गर्ने]] थिए।<ref>{{Cite book |last=Das |first=Arvind N. |url=https://books.google.com/books?id=UHhuAAAAMAAJ |title=The Republic of Bihar |date=1992 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-012351-7 |pages=23 |language=en}}</ref> सन् १८८० को दशकमा बिहार र [[:en:Bengal Presidency|बंगाल]]का ग्रामीण क्षेत्रको ऋण बजारमा उनीहरूले महाजन (ग्रामीण साहुकार) को काम गरेको अभिलेख पनि पाइन्छ।<ref name=Ram/><ref name=Chakraborty/> कोइरीहरूले सामाजिक पुनर्जागरणको एक अंशका रूपमा [[:en:Sanskritisation|संस्कृतीकरण]]को प्रयास गरेका छन्। ब्रिटिश शासनकालमा कोइरीहरूलाई [[:en:Kurmi|कुर्मी]] तथा [[:en:Caste system in India|अन्य खेती गर्ने जाति]]हरूसँगै "कृषक" भनेर वर्णन गरिएको थियो। विभिन्न मतमा उनीहरूलाई [[:en:Dominant caste|प्रभावशाली जाति]] भनिएको छ।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=IVxODwAAQBAJ&pg=PT66 |last=Kumar |first=S. |year=2018 |title=Post-Mandal Politics in Bihar: Changing Electoral Patterns|place=India|publisher=SAGE Publications |isbn=9789352805860 |access-date=11 March 2023 |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311173417/https://books.google.com/books?id=IVxODwAAQBAJ&pg=PT66 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ew2rCwAAQBAJ&pg=PA190|first=Samaddar|last=Ranabir|year=2016|title=Government of Peace: Social Governance, Security and the Problematic of Peace|place=United Kingdom|publisher=[[:en:Taylor & Francis|Taylor & Francis]]|isbn=9781317125389|access-date=13 March 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103157/https://books.google.com/books?id=Ew2rCwAAQBAJ&pg=PA190|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.outlookindia.com/opinion/india-news-upper-caste-leaders-back-in-circulation-in-bihar-news-304876|title=Upper Caste Leaders Back In Circulation In Bihar|website=outlookindia|editor=Giridhar Jha|access-date=12 March 2023|archive-date=11 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311194416/https://www.outlookindia.com/magazine/story/india-news-upper-caste-leaders-back-in-circulation-in-bihar/304876|url-status=live}}</ref> सन् १९५० को दशकमा बिहारमा भएको भूमि सुधार अभियानबाट कोइरी जस्ता समूहहरूले लाभ उठाए र ठूला जमिन्दारहरूको जमिन घट्दै गएको बेला उनीहरूले आफ्नो भूस्वामित्व सुदृढ गर्न सके। यी सुधारहरू कृषि समाजका सबैभन्दा कमजोर समूह [[:en:Scheduled Castes|अनुसूचित जाति]]सम्म पुगेनन् भन्ने तर्क गरिन्छ, तर जातमा आधारित परम्परागत कृषि सम्बन्धमा केही परिवर्तन भने आए। यही परिवर्तनको पृष्ठभूमिमा सुधारपछिको कालका धेरै नयाँ [[:en:Landlords|जमिन्दार]] कोइरी जस्ता समूहबाट आए।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ju2wEAAAQBAJ|title=Migration, Food Security and Development: Insights from Rural India|author=Chetan Choithani|publisher=[[:en:Cambridge University Press|Cambridge University Press]]|year=2023|isbn=978-1009276771|page=107|quote=Although the end of zamindari led to a mass eviction of sharecroppers and tenant cultivators who were the actual tillers of the land, big landlords from high castes also saw their landholdings diminish. A new class of landlords belonging to the upper-middle caste groups such as Kurmi, Koeri and Yadavs- officially categorised as other backward classes in contemporary Bihar - emerged. These were mostly small and middle peasants who were able to consolidate their landholdings and position in society in the midst of zamindari reforms (Wilson, 1999; Sharma, 2005).|access-date=18 August 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103157/https://books.google.com/books/about/Migration_Food_Security_and_Development.html?id=ju2wEAAAQBAJ#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref> स्वतन्त्रतापछिको भारतमा कोइरीहरूलाई बिहारका चार [[:en:Other Backward Class|ओबीसी]] समुदायको समूहको हिस्सा भएकै कारण [[:en:Upper Backward Castes|उच्च पिछडा जाति]]का रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ। यी समुदायले समयक्रममा जमिन प्राप्त गरे, सुधारिएको कृषि प्रविधि अपनाए र राजनीतिक शक्ति हासिल गरी भारतीय कृषि समाजमा उदाउँदो ''[[:en:Kulak|कुलाक]]'' वर्ग बने।<ref name="BergerHeidemann2013"/> बिहारका केही जिल्लामा उनीहरू [[:en:Feudal|सामन्ती]] व्यवस्थाविरुद्धको [[:en:Naxalite–Maoist insurgency|नक्सलवादी–माओवादी विद्रोह]]मा पनि सहभागी भएका छन्। उत्तर भारतका केही भागमा [[:en:Yadav|यादव]], [[:en:Jat|जाट]] र कुर्मीसँगै उनीहरू सबैभन्दा बढी राजनीतिक रूपमा सङ्गठित किसान समुदायमध्ये मानिन्छन्।<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/amit-shahs-choice-of-up-bjp-chief-to-dampen-nitish-kumars-pitch/articleshow/51771360.cms|title=Amit Shah's choice of UP BJP chief to dampen Nitish Kumar's pitch|website=Economic Times|date=11 April 2016 |access-date=2 January 2023|archive-date=4 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804222626/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/amit-shahs-choice-of-up-bjp-chief-to-dampen-nitish-kumars-pitch/articleshow/51771360.cms|url-status=live |last1=Tiwari |first1=Ravish }}</ref> कोइरीहरू [[:en:Saran district|सारन जिल्ला]]मा पाइन्छन् र [[:en:Munger|मुङ्गेर]], [[:en:Banka, Bihar|बाँका]], [[:en:Khagaria|खगडिया]], [[:en:Samastipur|समस्तीपुर]], [[:en:East Champaran|पूर्वी चम्पारण]], [[:en:West Champaran|पश्चिम चम्पारण]] र [[:en:Bhojpur district, India|भोजपुर]] जिल्लामा अपेक्षाकृत छरिएर बसोबास गर्छन्।<ref name="News18">{{cite web |date=30 January 2021 |title=Bihar: Nitish Kumar is Trying to Consolidate the Luv-Kush-Dhanuk Axis to Expand Social Base |url=https://www.news18.com/news/politics/nitish-kumar-bihar-kurmi-koeri-electoral-base-3364709.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413103338/https://www.news18.com/news/politics/nitish-kumar-bihar-kurmi-koeri-electoral-base-3364709.html |archive-date=13 April 2021 |access-date=11 April 2021 |website=News18}}</ref> भारतबाहिर, [[:en:Mauritius|मौरिसस]]मा रहेको बिहारी प्रवासी समुदायमा कोइरीहरू पाइन्छन्, जहाँ उनीहरूलाई करारका मजदुरका रूपमा लगिएको थियो।<ref>{{cite journal |last1=Claveyrolas |first1=Mathieu |title=The 'Land of the Vaish'? Caste Structure and Ideology in Mauritius |journal=[[:en:Archives de sciences sociales des religions|Archives de sciences sociales des religions]] |date=2013 |pages=191–216 |doi=10.4000/samaj.3886 |doi-access=free }}</ref> [[:en:Nepal|नेपाल]]मा पनि उनीहरूको उल्लेख्य जनसङ्ख्या छ। सन् १९७७ मा बिहार सरकारले सरकारी जागिर र विश्वविद्यालयमा आरक्षण (कोटा) को सकारात्मक विभेद लागू गर्‍यो, जसबाट कोइरी जस्ता पिछडा जातिहरू लाभान्वित भए। भारत सरकारको सकारात्मक विभेद प्रणाली अन्तर्गत उनीहरू "पिछडा जाति" वा "अन्य पिछडा जाति" का रूपमा वर्गीकृत छन्। ==संस्कृतीकरण== [[:en:University of Tokyo|टोकियो विश्वविद्यालय]]का प्राध्यापक एमेरिटस हारुका यानागिसावाले आफ्नो कृतिमा उल्लेख गरेका छन् कि कोइरीलाई यादव र कुर्मीसँगै उच्च-मध्यम जातिमा वर्गीकृत गरिएको थियो, जो आफ्नो बलियो र कठोर स्वभावका लागि चिनिन्थे।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hf-VEAAAQBAJ |last=Yanagisawa|first =H.|title=Indian Economic Growth in Historical Perspective: The Roots of Development|date=23 December 2022 |place=United States|publisher=[[:en:Taylor & Francis|Taylor & Francis]]|isbn=9781000803396 |quote= Three upper-middle castes, the Yadav, Koeri and Kurmi (designated OBC), considerably improved their economic position. "These three castes have been the major beneficiaries of the so- called Green Revolution in Bihar.... These sturdy and hardy castes, traditionally engaged in cultivation, have managed to produce more from cultivation than their upper caste counterparts".}}</ref> कोइरीहरू परम्परागत रूपमा "[[:en:Shudra|शूद्र]]" जातिमा वर्गीकृत थिए<ref>{{cite book |last1=Sharma |first1=Shalendra |title=Development and Democracy in India |date=1999 |publisher=Lynne Rienner Publishers |isbn=9781555878108 |page=157 |url=https://books.google.com/books?id=i4bV4cKpPlIC&pg=PA157 |quote=Upper of forward caste(brahmin thakur bania kayastha), cultivating or middle castes(jat bhumihar tyagi), lower shudra or backward caste(yadav, kurmi, lodh koeri gujar kahar gadaria teli harhai nai kachi others), scheduled castes(chamar pasis dhobi bhangi) |access-date=18 April 2022 |archive-date=18 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418013913/https://books.google.com/books?id=i4bV4cKpPlIC&pg=PA157 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Omvedt |first=Gail |url=https://books.google.com/books?id=Wlxb0uacnRcC |title=Reinventing Revolution: New Social Movements and the Socialist Tradition in India |date=18 June 1993 |publisher=M.E. Sharpe |isbn=978-0-7656-3176-3 |pages=58 |language=en |quote=But in eastern U.P. and Bihar, marked much more by landlordism and within this the domination of the "twice-born" upper castes (brahmans, bhumihars, and rajputs), even the "shudra" peasant castes (kurmis, koeris, and yadavas) were cruelly subordinated, and there had been little of a broad anticaste movement. |access-date=15 August 2020 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200227/https://books.google.com/books?id=Wlxb0uacnRcC |url-status=live }}</ref> र आज कोइरीहरूले [[:en:Sanskritisation|संस्कृतीकरण]]को प्रयास गरेका छन्। संस्कृतीकरण भनेको परम्परागत रूपमा मध्यम र तल्ला जातिले सामाजिक तह माथि उक्लने प्रयास हो, जसमा प्रायः पौराणिक पात्रहरूसँग आफ्नो उत्पत्ति जोड्ने वा उच्च ''[[:en:Varna (Hinduism)|वर्ण]]''को जीवनशैली अपनाउने गरिन्छ, जस्तै [[:en:Vegetarianism|शाकाहार]], महिलाहरूलाई एकान्तमा राख्ने, वा पवित्र धागो ''[[:en:Upanayana|जनै]]'' लगाउने।<ref name="Jayapalan2001">{{cite book|author=N. Jayapalan|title=Indian society and social institutions|url=https://books.google.com/books?id=AumuJ2jtRZIC&pg=PA428|access-date=17 January 2013|year=2001|publisher=Atlantic Publishers & Distri|isbn=978-81-7156-925-0|page=428}}</ref> कोइरी लगायत उत्तर भारतका जातिहरूमा देखिएको संस्कृतीकरणको यो प्रवृत्ति [[:en:Vaishnavism|वैष्णव]] परम्परा बाट प्रेरित थियो, जुन उनीहरूले [[:en:Vishnu|विष्णु]]का अवतारसँग सम्बन्ध खोजेबाट पुष्टि हुन्छ। लेखक विलियम पिन्चले लेखेका छन्: {{blockquote|"कुशवाहा-क्षत्रिय आन्दोलनका उन्नाइसौँ शताब्दीका अग्रगामी तत्वहरूले शिव र उनकी दिव्य अर्धाङ्गिनी पार्वतीसँगको स्पष्ट ब्रह्माण्डीय सम्बन्ध देखाउँछन्। कुशवाहा-क्षत्रिय पहिचान गङ्गाको उत्तरी क्षेत्रभर तरकारी र (बीसौँ शताब्दीको सुरुपछि क्रमशः सीमित मात्रामा) अफिम खेतीको विशेषज्ञताका लागि प्रसिद्ध कृषक समुदायले अँगालेको थियो। तीमध्ये मध्य उत्तर प्रदेशका ''कछी'' र ''[[:en:Murao people|मुराओ]]'' कृषक, पश्चिमी उत्तर प्रदेशका ''कछवाहा'' र बिहार तथा पूर्वी उत्तर प्रदेशका ''कोइरी'' प्रमुख थिए।"<ref>{{cite book |title=Peasants and monks in British India |first=William R. |last=Pinch |publisher=University of California Press |year=1996 |isbn=978-0-520-20061-6 |url=https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC&q=peasants+and+monk+in+br&pg=PA92 |page=91,92 |access-date=4 October 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417221352/https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC&q=peasants+and+monk+in+br&pg=PA92 |url-status=live }}</ref>}} कोइरीहरूको जातीय सङ्गठन कुशवाहा क्षत्रिय महासभाले सन् १९२२ मा आफ्नो पहिलो अधिवेशन गर्‍यो।<ref name="Ashwani2008_36">{{cite book |first=Ashwani |last=Kumar |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC&pg=PA36 |year=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=978-1-84331-709-8 |pages=36 |quote=The Koiris are known as great horticulturists and engage primarily in agricultural operations in the capacity of small landowners and poor peasants. Unlike Kurmis and Yadavs, they are generally considered non aggressive and disinterested in caste riots. They also attempted to attain higher social status by claiming to be descendants of Lord Ram's son Kush. They formed the Kushwaha Kshatriya Mahasabha as their nodal caste association and held the first session of the association in March 1922. |access-date=29 June 2020 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200226/https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC&pg=PA36 |url-status=live }}</ref> बनारसका [[:en:Ganga Prasad|गङ्गा प्रसाद]] गुप्त जस्ता केही [[:en:Kushwaha|कुशवाहा]] सुधारकहरूले कोइरीहरू [[:en:Kusha|कुश]]का वंशज हुन् र [[:en:Muhammad of Ghor|शिहाबुद्दिन गोरी]]को नेतृत्वमा मुस्लिम शक्ति सुदृढ हुँदै गएको बेला उनीहरूले राजा [[:en:Jayachandra|जयचन्द्र]]को सेवामा सैन्य हैसियतमा काम गरेका थिए भनी तर्क गरे। उनले अझ भने कि पराजयपछि मुस्लिमहरूबाट सताइने डरले कुशवाहा क्षत्रियहरू अस्तव्यस्त भई जङ्गलमा भागे र हिन्दू धर्मका पूर्व रक्षकका रूपमा नचिनिन आफ्ना पवित्र धागा फालिदिए। ब्रिटिश नृविज्ञानी [[:en:Herbert Hope Risley|हर्बर्ट होप रिस्ले]]ले सन् १८९० को दशकमा कोइरीका विभिन्न उत्पत्ति कथा अभिलेख गरेका थिए। एउटा कथा अनुसार, [[:en:Shiva|शिव]] र [[:en:Parvati|पार्वती]]ले बनारसमा आफ्ना तरकारी र फूलका बगैँचाको हेरचाह गर्न कोइरी र [[:en:Kachhi (caste)|कछी]]लाई सिर्जना गरे। अस्सी वर्षअघि [[:en:Francis Buchanan-Hamilton|फ्रान्सिस बुकानन-ह्यामिल्टन]]ले बिहारका कोइरीहरू [[:en:Dashanami Sampradaya|दशनामी सम्प्रदाय]]का अनुयायी थिए भने गोरखपुर र अयोध्याका कोइरीहरू आध्यात्मिक मार्गदर्शनका लागि [[:en:Ramanandi Sampradaya|रामानन्दी]] सन्तहरूतिर लागेका थिए भनी अभिलेख गरेका थिए।<ref>{{cite book |title=Peasants and monks in British India |first=William R. |last=Pinch |publisher=[[:en:University of California Press|University of California Press]] |year=1996 |isbn=978-0-520-20061-6 |url=https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC|page=92}}</ref> [[:en:Christophe Jaffrelot|क्रिस्टोफ जाफ्रेलो]]का अनुसार जातीय सङ्गठनहरू व्यक्तिगत जातिहरूलाई एकताबद्ध गर्ने मूल उद्देश्यले बनेका थिए। कोइरी, कछी र मुराओ जस्ता बागवानी तथा तरकारी बजार खेती गर्ने समुदायलाई एउटै छातामुनि ल्याउन अखिल भारतीय कुशवाहा क्षत्रिय महासभा गठन गरिएको थियो। कोइरीहरूले [[:en:Kurmi|कुर्मी]]हरूको समर्थनमा "राघव समाज" नामक जातीय गठबन्धन बनाउने प्रयास पनि गरे, जुन [[:en:Rama|राम]]का एक नामबाट राखिएको थियो। यो क्रमशः [[:en:Lava (Ramayana)|लव]] र [[:en:Kusha (Ramayana)|कुश]]बाट आफ्ना समुदायको वंश जोड्ने दाबीलाई औचित्य दिन गरिएको थियो। सन् १९२८ मा महासभाले कोइरी समुदायका विभिन्न उपजातिको तर्फबाट [[:en:Simon Commission|साइमन आयोग]]समक्ष क्षत्रियका रूपमा मान्यता पाउन निवेदन पनि दिएको थियो।<ref>{{cite book |title=India's silent revolution: the rise of the lower castes in North India |pages=197–199 |first=Christophe |last=Jaffrelot |publisher=[[:en:C. Hurst & Co.|C. Hurst & Co.]] |location=London |year=2003 |isbn=978-1-85065-670-8 |url=https://books.google.com/books?id=HWms_1WzF1sC&q=india+silent+revolution+luv+kush&pg=PA197 |access-date=29 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131231223916/http://books.google.com/books?id=OAkW94DtUMAC |archive-date=31 December 2013 |url-status=live }}</ref> कोइरी-कुर्मी समुदायका लागि प्रयोग हुने "लव-कुश" शब्दावली संस्कृतिभन्दा राजनीतिमा बढी महत्त्वपूर्ण बन्यो। बिहारमा यसले कोइरी र कुर्मी जातिको राजनीतिक एकताको प्रतिनिधित्व गर्न थाल्यो।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hTjbCgAAQBAJ&q=koeri+kurmi+luv+kush&pg=PA91|title=Why India Votes? :Exploring the Political in South Asia|first=Mukulika|last=Banerjee|publisher=[[:en:Routledge|Routledge]]|year=2017|isbn=978-1317341666|access-date=25 June 2020|archive-date=21 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421095019/https://books.google.com/books?id=hTjbCgAAQBAJ&q=koeri+kurmi+luv+kush&pg=PA91|url-status=live}}</ref> गोरक्षासँग सम्बन्धित साम्प्रदायिक दङ्गाको सन्दर्भमा, केही लेखकहरूको मत छ कि कोइरी, अहिर जस्ता तल्ला जातिका समूहहरूले पनि उच्च सामाजिक हैसियत जनाउन गोरक्षा अँगाले, किनभने हिन्दू धर्ममा ''गाई''को पहिलेदेखि नै प्रतीकात्मक महत्त्व थियो। गोरक्षाबारे यो दृष्टिकोण उत्तर प dofy71ufmq1ow9khsmi1ylfkgl3zy10 1395414 1395411 2026-11-09T17:52:14Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395414 wikitext text/x-wiki {{Short description|भारतको जातीय समुदाय}} {{for|एस्टोनियाको गाउँ|:en:Koeri, Estonia}} {{Infobox caste | caste_name = कोइरी | region = [[:en:Bihar|बिहार]], [[:en:Uttar Pradesh|उत्तर प्रदेश]], [[:en:Jharkhand|झारखण्ड]], [[:en:Madhesh Province|मधेश]] | languages = [[:en:Bhojpuri language|भोजपुरी]], [[:en:Magahi language|मगही]], [[:en:Awadhi language|अवधी]], [[:en:Hindi|हिन्दी]]-[[:en:Urdu|उर्दू]] | religions = [[:en:Hinduism|हिन्दू धर्म]], [[:en:Buddhism|बौद्ध धर्म]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/sri-lankan-missionary-engineers-conversion-in-gaya-about-500-embrace-buddhism/articleshow/45752797.cms|title=Sri Lankan missionary engineers conversion in Gaya|website=Times of India|date=5 January 2015 |accessdate=28 August 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103202/https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/sri-lankan-missionary-engineers-conversion-in-gaya-about-500-embrace-buddhism/articleshow/45752797.cms|url-status=live}}</ref> | image =[[File:Ajayb Mahto was Koiri Zamindar from Bhojpur District of Bihar who played major role in 1857 revolt of Bhojpur.jpg]] | caption = Ajayb Mahto was Koiri Zamindar from Bhojpur District of Bihar who played major role in 1857 revolt of Bhojpur | country = [[:en:India|भारत]] र [[:en:Nepal|नेपाल]] | classification = [[:en:Other Backward Class|अन्य पिछडा वर्ग]] }} '''कोइरी''' ('''Koeri''', '''Koiry''' वा '''Koiri''' पनि लेखिन्छ), जसलाई [[:en:Kushwaha|कुशवाहा]] पनि भनिन्छ र उत्तर भारतका धेरै भागमा पछिल्लो समय आफूलाई '''मौर्य''' भनी चिनाउने गरिन्छ,<ref>{{cite web|url=https://thewire.in/politics/nitish-kumar-triveni-sangh-caste-coalition|title=Nitish Kumar's 'Triveni Sangh' of Backward Castes May Threaten BJP's Monopoly in 2024 Polls|editor=Soroor Ahmed|website=The Wire|accessdate=2 January 2023|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200228/https://thewire.in/politics/nitish-kumar-triveni-sangh-caste-coalition|url-status=live}}</ref> भारतको एक गैर-कुलीन<ref>{{cite book |last1=Bayly |first1=Susan |title=Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age, Part 4, Volume 3 |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521798426 |page=200 |url=https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&dq=koeri+non-elite&pg=PA200 |quote=In eastern Gangetic Hindustan, there were yet more high-farming zones where superior rent-receivers could claim to have been following a life of lordly refinement for many centuries. Here the established patricians included many co-parcenors from 'secular' or lokika Brahman groupings such as the Kanyakubjas and Sarjuparins of Awadh; these areas also contained clusters of landed Rajputs. Other Gangetic 'squireens' belonged to the north Indian status group known as Bhumihar, who had achieved a somewhat ambiguous entitlement to be regarded as Brahmans under the patronage of eighteenth-century rulers and their local deputies. In addition, some of upper India's high-farming localities contained sizable groups of elite landed Muslims; landed families of scribal and service origin who used the jati title Kayastha had also come to be included among the proprietary 'squireen' populations. In southern Awadh, eastern NWP, and much of Bihar, non-labouring gentry groups lived in tightly-knit enclaves among much larger populations of non-elite 'peasants' and labouring people. These other groupings included 'untouchable' Chamars and newly recruited 'tribal' labourers, as well as non-elite tilling and cattle keeping people who came to be known by such titles as Kurmi, Koeri and Goala/Ahir. |access-date=14 May 2022 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200224/https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&dq=koeri+non-elite&pg=PA200 |url-status=live }}</ref>&nbsp;[[:en:Caste|जाति]] हो,<ref>{{Cite news|title=उत्तर प्रदेश चुनावः कितने ताक़तवर हैं स्वामी प्रसाद मौर्य?|language=hi|work=BBC News हिंदी|url=https://www.bbc.com/hindi/india-59967724|access-date=14 January 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200224/https://www.bbc.com/hindi/india-59967724|url-status=live}}</ref> जो मुख्यतया [[:en:Bihar|बिहार]] र [[:en:Uttar Pradesh|उत्तर प्रदेश]]मा पाइन्छ र जसको परम्परागत पेसा कृषि हो। [[:en:Arvind Narayan Das|अरविन्द नारायण दास]]का अनुसार, उनीहरू कृषकभन्दा बढी [[:en:Horticulturist|बागवानी गर्ने]] थिए।<ref>{{Cite book |last=Das |first=Arvind N. |url=https://books.google.com/books?id=UHhuAAAAMAAJ |title=The Republic of Bihar |date=1992 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-012351-7 |pages=23 |language=en}}</ref> सन् १८८० को दशकमा बिहार र [[:en:Bengal Presidency|बंगाल]]का ग्रामीण क्षेत्रको ऋण बजारमा उनीहरूले महाजन (ग्रामीण साहुकार) को काम गरेको अभिलेख पनि पाइन्छ।<ref name=Ram/><ref name=Chakraborty/> कोइरीहरूले सामाजिक पुनर्जागरणको एक अंशका रूपमा [[:en:Sanskritisation|संस्कृतीकरण]]को प्रयास गरेका छन्। ब्रिटिश शासनकालमा कोइरीहरूलाई [[:en:Kurmi|कुर्मी]] तथा [[:en:Caste system in India|अन्य खेती गर्ने जाति]]हरूसँगै "कृषक" भनेर वर्णन गरिएको थियो। विभिन्न मतमा उनीहरूलाई [[:en:Dominant caste|प्रभावशाली जाति]] भनिएको छ।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=IVxODwAAQBAJ&pg=PT66 |last=Kumar |first=S. |year=2018 |title=Post-Mandal Politics in Bihar: Changing Electoral Patterns|place=India|publisher=SAGE Publications |isbn=9789352805860 |access-date=11 March 2023 |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311173417/https://books.google.com/books?id=IVxODwAAQBAJ&pg=PT66 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ew2rCwAAQBAJ&pg=PA190|first=Samaddar|last=Ranabir|year=2016|title=Government of Peace: Social Governance, Security and the Problematic of Peace|place=United Kingdom|publisher=[[:en:Taylor & Francis|Taylor & Francis]]|isbn=9781317125389|access-date=13 March 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103157/https://books.google.com/books?id=Ew2rCwAAQBAJ&pg=PA190|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.outlookindia.com/opinion/india-news-upper-caste-leaders-back-in-circulation-in-bihar-news-304876|title=Upper Caste Leaders Back In Circulation In Bihar|website=outlookindia|editor=Giridhar Jha|access-date=12 March 2023|archive-date=11 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311194416/https://www.outlookindia.com/magazine/story/india-news-upper-caste-leaders-back-in-circulation-in-bihar/304876|url-status=live}}</ref> सन् १९५० को दशकमा बिहारमा भएको भूमि सुधार अभियानबाट कोइरी जस्ता समूहहरूले लाभ उठाए र ठूला जमिन्दारहरूको जमिन घट्दै गएको बेला उनीहरूले आफ्नो भूस्वामित्व सुदृढ गर्न सके। यी सुधारहरू कृषि समाजका सबैभन्दा कमजोर समूह [[:en:Scheduled Castes|अनुसूचित जाति]]सम्म पुगेनन् भन्ने तर्क गरिन्छ, तर जातमा आधारित परम्परागत कृषि सम्बन्धमा केही परिवर्तन भने आए। यही परिवर्तनको पृष्ठभूमिमा सुधारपछिको कालका धेरै नयाँ [[:en:Landlords|जमिन्दार]] कोइरी जस्ता समूहबाट आए।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ju2wEAAAQBAJ|title=Migration, Food Security and Development: Insights from Rural India|author=Chetan Choithani|publisher=[[:en:Cambridge University Press|Cambridge University Press]]|year=2023|isbn=978-1009276771|page=107|quote=Although the end of zamindari led to a mass eviction of sharecroppers and tenant cultivators who were the actual tillers of the land, big landlords from high castes also saw their landholdings diminish. A new class of landlords belonging to the upper-middle caste groups such as Kurmi, Koeri and Yadavs- officially categorised as other backward classes in contemporary Bihar - emerged. These were mostly small and middle peasants who were able to consolidate their landholdings and position in society in the midst of zamindari reforms (Wilson, 1999; Sharma, 2005).|access-date=18 August 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103157/https://books.google.com/books/about/Migration_Food_Security_and_Development.html?id=ju2wEAAAQBAJ#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref> स्वतन्त्रतापछिको भारतमा कोइरीहरूलाई बिहारका चार [[:en:Other Backward Class|ओबीसी]] समुदायको समूहको हिस्सा भएकै कारण [[:en:Upper Backward Castes|उच्च पिछडा जाति]]का रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ। यी समुदायले समयक्रममा जमिन प्राप्त गरे, सुधारिएको कृषि प्रविधि अपनाए र राजनीतिक शक्ति हासिल गरी भारतीय कृषि समाजमा उदाउँदो ''[[:en:Kulak|कुलाक]]'' वर्ग बने।<ref name="BergerHeidemann2013"/> बिहारका केही जिल्लामा उनीहरू [[:en:Feudal|सामन्ती]] व्यवस्थाविरुद्धको [[:en:Naxalite–Maoist insurgency|नक्सलवादी–माओवादी विद्रोह]]मा पनि सहभागी भएका छन्। उत्तर भारतका केही भागमा [[:en:Yadav|यादव]], [[:en:Jat|जाट]] र कुर्मीसँगै उनीहरू सबैभन्दा बढी राजनीतिक रूपमा सङ्गठित किसान समुदायमध्ये मानिन्छन्।<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/amit-shahs-choice-of-up-bjp-chief-to-dampen-nitish-kumars-pitch/articleshow/51771360.cms|title=Amit Shah's choice of UP BJP chief to dampen Nitish Kumar's pitch|website=Economic Times|date=11 April 2016 |access-date=2 January 2023|archive-date=4 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804222626/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/amit-shahs-choice-of-up-bjp-chief-to-dampen-nitish-kumars-pitch/articleshow/51771360.cms|url-status=live |last1=Tiwari |first1=Ravish }}</ref> कोइरीहरू [[:en:Saran district|सारन जिल्ला]]मा पाइन्छन् र [[:en:Munger|मुङ्गेर]], [[:en:Banka, Bihar|बाँका]], [[:en:Khagaria|खगडिया]], [[:en:Samastipur|समस्तीपुर]], [[:en:East Champaran|पूर्वी चम्पारण]], [[:en:West Champaran|पश्चिम चम्पारण]] र [[:en:Bhojpur district, India|भोजपुर]] जिल्लामा अपेक्षाकृत छरिएर बसोबास गर्छन्।<ref name="News18">{{cite web |date=30 January 2021 |title=Bihar: Nitish Kumar is Trying to Consolidate the Luv-Kush-Dhanuk Axis to Expand Social Base |url=https://www.news18.com/news/politics/nitish-kumar-bihar-kurmi-koeri-electoral-base-3364709.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413103338/https://www.news18.com/news/politics/nitish-kumar-bihar-kurmi-koeri-electoral-base-3364709.html |archive-date=13 April 2021 |access-date=11 April 2021 |website=News18}}</ref> भारतबाहिर, [[:en:Mauritius|मौरिसस]]मा रहेको बिहारी प्रवासी समुदायमा कोइरीहरू पाइन्छन्, जहाँ उनीहरूलाई करारका मजदुरका रूपमा लगिएको थियो।<ref>{{cite journal |last1=Claveyrolas |first1=Mathieu |title=The 'Land of the Vaish'? Caste Structure and Ideology in Mauritius |journal=[[:en:Archives de sciences sociales des religions|Archives de sciences sociales des religions]] |date=2013 |pages=191–216 |doi=10.4000/samaj.3886 |doi-access=free }}</ref> [[:en:Nepal|नेपाल]]मा पनि उनीहरूको उल्लेख्य जनसङ्ख्या छ। सन् १९७७ मा बिहार सरकारले सरकारी जागिर र विश्वविद्यालयमा आरक्षण (कोटा) को सकारात्मक विभेद लागू गर्‍यो, जसबाट कोइरी जस्ता पिछडा जातिहरू लाभान्वित भए। भारत सरकारको सकारात्मक विभेद प्रणाली अन्तर्गत उनीहरू "पिछडा जाति" वा "अन्य पिछडा जाति" का रूपमा वर्गीकृत छन्। ==संस्कृतीकरण== [[:en:University of Tokyo|टोकियो विश्वविद्यालय]]का प्राध्यापक एमेरिटस हारुका यानागिसावाले आफ्नो कृतिमा उल्लेख गरेका छन् कि कोइरीलाई यादव र कुर्मीसँगै उच्च-मध्यम जातिमा वर्गीकृत गरिएको थियो, जो आफ्नो बलियो र कठोर स्वभावका लागि चिनिन्थे।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hf-VEAAAQBAJ |last=Yanagisawa|first =H.|title=Indian Economic Growth in Historical Perspective: The Roots of Development|date=23 December 2022 |place=United States|publisher=[[:en:Taylor & Francis|Taylor & Francis]]|isbn=9781000803396 |quote= Three upper-middle castes, the Yadav, Koeri and Kurmi (designated OBC), considerably improved their economic position. "These three castes have been the major beneficiaries of the so- called Green Revolution in Bihar.... These sturdy and hardy castes, traditionally engaged in cultivation, have managed to produce more from cultivation than their upper caste counterparts".}}</ref> कोइरीहरू परम्परागत रूपमा "[[:en:Shudra|शूद्र]]" जातिमा वर्गीकृत थिए<ref>{{cite book |last1=Sharma |first1=Shalendra |title=Development and Democracy in India |date=1999 |publisher=Lynne Rienner Publishers |isbn=9781555878108 |page=157 |url=https://books.google.com/books?id=i4bV4cKpPlIC&pg=PA157 |quote=Upper of forward caste(brahmin thakur bania kayastha), cultivating or middle castes(jat bhumihar tyagi), lower shudra or backward caste(yadav, kurmi, lodh koeri gujar kahar gadaria teli harhai nai kachi others), scheduled castes(chamar pasis dhobi bhangi) |access-date=18 April 2022 |archive-date=18 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418013913/https://books.google.com/books?id=i4bV4cKpPlIC&pg=PA157 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Omvedt |first=Gail |url=https://books.google.com/books?id=Wlxb0uacnRcC |title=Reinventing Revolution: New Social Movements and the Socialist Tradition in India |date=18 June 1993 |publisher=M.E. Sharpe |isbn=978-0-7656-3176-3 |pages=58 |language=en |quote=But in eastern U.P. and Bihar, marked much more by landlordism and within this the domination of the "twice-born" upper castes (brahmans, bhumihars, and rajputs), even the "shudra" peasant castes (kurmis, koeris, and yadavas) were cruelly subordinated, and there had been little of a broad anticaste movement. |access-date=15 August 2020 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200227/https://books.google.com/books?id=Wlxb0uacnRcC |url-status=live }}</ref> र आज कोइरीहरूले [[:en:Sanskritisation|संस्कृतीकरण]]को प्रयास गरेका छन्। संस्कृतीकरण भनेको परम्परागत रूपमा मध्यम र तल्ला जातिले सामाजिक तह माथि उक्लने प्रयास हो, जसमा प्रायः पौराणिक पात्रहरूसँग आफ्नो उत्पत्ति जोड्ने वा उच्च ''[[:en:Varna (Hinduism)|वर्ण]]''को जीवनशैली अपनाउने गरिन्छ, जस्तै [[:en:Vegetarianism|शाकाहार]], महिलाहरूलाई एकान्तमा राख्ने, वा पवित्र धागो ''[[:en:Upanayana|जनै]]'' लगाउने।<ref name="Jayapalan2001">{{cite book|author=N. Jayapalan|title=Indian society and social institutions|url=https://books.google.com/books?id=AumuJ2jtRZIC&pg=PA428|access-date=17 January 2013|year=2001|publisher=Atlantic Publishers & Distri|isbn=978-81-7156-925-0|page=428}}</ref> कोइरी लगायत उत्तर भारतका जातिहरूमा देखिएको संस्कृतीकरणको यो प्रवृत्ति [[:en:Vaishnavism|वैष्णव]] परम्परा बाट प्रेरित थियो, जुन उनीहरूले [[:en:Vishnu|विष्णु]]का अवतारसँग सम्बन्ध खोजेबाट पुष्टि हुन्छ। लेखक विलियम पिन्चले लेखेका छन्: {{blockquote|"कुशवाहा-क्षत्रिय आन्दोलनका उन्नाइसौँ शताब्दीका अग्रगामी तत्वहरूले शिव र उनकी दिव्य अर्धाङ्गिनी पार्वतीसँगको स्पष्ट ब्रह्माण्डीय सम्बन्ध देखाउँछन्। कुशवाहा-क्षत्रिय पहिचान गङ्गाको उत्तरी क्षेत्रभर तरकारी र (बीसौँ शताब्दीको सुरुपछि क्रमशः सीमित मात्रामा) अफिम खेतीको विशेषज्ञताका लागि प्रसिद्ध कृषक समुदायले अँगालेको थियो। तीमध्ये मध्य उत्तर प्रदेशका ''कछी'' र ''[[:en:Murao people|मुराओ]]'' कृषक, पश्चिमी उत्तर प्रदेशका ''कछवाहा'' र बिहार तथा पूर्वी उत्तर प्रदेशका ''कोइरी'' प्रमुख थिए।"<ref>{{cite book |title=Peasants and monks in British India |first=William R. |last=Pinch |publisher=University of California Press |year=1996 |isbn=978-0-520-20061-6 |url=https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC&q=peasants+and+monk+in+br&pg=PA92 |page=91,92 |access-date=4 October 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417221352/https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC&q=peasants+and+monk+in+br&pg=PA92 |url-status=live }}</ref>}} कोइरीहरूको जातीय सङ्गठन कुशवाहा क्षत्रिय महासभाले सन् १९२२ मा आफ्नो पहिलो अधिवेशन गर्‍यो।<ref name="Ashwani2008_36">{{cite book |first=Ashwani |last=Kumar |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC&pg=PA36 |year=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=978-1-84331-709-8 |pages=36 |quote=The Koiris are known as great horticulturists and engage primarily in agricultural operations in the capacity of small landowners and poor peasants. Unlike Kurmis and Yadavs, they are generally considered non aggressive and disinterested in caste riots. They also attempted to attain higher social status by claiming to be descendants of Lord Ram's son Kush. They formed the Kushwaha Kshatriya Mahasabha as their nodal caste association and held the first session of the association in March 1922. |access-date=29 June 2020 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200226/https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC&pg=PA36 |url-status=live }}</ref> बनारसका [[:en:Ganga Prasad|गङ्गा प्रसाद]] गुप्त जस्ता केही [[:en:Kushwaha|कुशवाहा]] सुधारकहरूले कोइरीहरू [[:en:Kusha|कुश]]का वंशज हुन् र [[:en:Muhammad of Ghor|शिहाबुद्दिन गोरी]]को नेतृत्वमा मुस्लिम शक्ति सुदृढ हुँदै गएको बेला उनीहरूले राजा [[:en:Jayachandra|जयचन्द्र]]को सेवामा सैन्य हैसियतमा काम गरेका थिए भनी तर्क गरे। उनले अझ भने कि पराजयपछि मुस्लिमहरूबाट सताइने डरले कुशवाहा क्षत्रियहरू अस्तव्यस्त भई जङ्गलमा भागे र हिन्दू धर्मका पूर्व रक्षकका रूपमा नचिनिन आफ्ना पवित्र धागा फालिदिए। ब्रिटिश नृविज्ञानी [[:en:Herbert Hope Risley|हर्बर्ट होप रिस्ले]]ले सन् १८९० को दशकमा कोइरीका विभिन्न उत्पत्ति कथा अभिलेख गरेका थिए। एउटा कथा अनुसार, [[:en:Shiva|शिव]] र [[:en:Parvati|पार्वती]]ले बनारसमा आफ्ना तरकारी र फूलका बगैँचाको हेरचाह गर्न कोइरी र [[:en:Kachhi (caste)|कछी]]लाई सिर्जना गरे। अस्सी वर्षअघि [[:en:Francis Buchanan-Hamilton|फ्रान्सिस बुकानन-ह्यामिल्टन]]ले बिहारका कोइरीहरू [[:en:Dashanami Sampradaya|दशनामी सम्प्रदाय]]का अनुयायी थिए भने गोरखपुर र अयोध्याका कोइरीहरू आध्यात्मिक मार्गदर्शनका लागि [[:en:Ramanandi Sampradaya|रामानन्दी]] सन्तहरूतिर लागेका थिए भनी अभिलेख गरेका थिए।<ref>{{cite book |title=Peasants and monks in British India |first=William R. |last=Pinch |publisher=[[:en:University of California Press|University of California Press]] |year=1996 |isbn=978-0-520-20061-6 |url=https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC|page=92}}</ref> [[:en:Christophe Jaffrelot|क्रिस्टोफ जाफ्रेलो]]का अनुसार जातीय सङ्गठनहरू व्यक्तिगत जातिहरूलाई एकताबद्ध गर्ने मूल उद्देश्यले बनेका थिए। कोइरी, कछी र मुराओ जस्ता बागवानी तथा तरकारी बजार खेती गर्ने समुदायलाई एउटै छातामुनि ल्याउन अखिल भारतीय कुशवाहा क्षत्रिय महासभा गठन गरिएको थियो। कोइरीहरूले [[:en:Kurmi|कुर्मी]]हरूको समर्थनमा "राघव समाज" नामक जातीय गठबन्धन बनाउने प्रयास पनि गरे, जुन [[:en:Rama|राम]]का एक नामबाट राखिएको थियो। यो क्रमशः [[:en:Lava (Ramayana)|लव]] र [[:en:Kusha (Ramayana)|कुश]]बाट आफ्ना समुदायको वंश जोड्ने दाबीलाई औचित्य दिन गरिएको थियो। सन् १९२८ मा महासभाले कोइरी समुदायका विभिन्न उपजातिको तर्फबाट [[:en:Simon Commission|साइमन आयोग]]समक्ष क्षत्रियका रूपमा मान्यता पाउन निवेदन पनि दिएको थियो।<ref>{{cite book |title=India's silent revolution: the rise of the lower castes in North India |pages=197–199 |first=Christophe |last=Jaffrelot |publisher=[[:en:C. Hurst & Co.|C. Hurst & Co.]] |location=London |year=2003 |isbn=978-1-85065-670-8 |url=https://books.google.com/books?id=HWms_1WzF1sC&q=india+silent+revolution+luv+kush&pg=PA197 |access-date=29 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131231223916/http://books.google.com/books?id=OAkW94DtUMAC |archive-date=31 December 2013 |url-status=live }}</ref> कोइरी-कुर्मी समुदायका लागि प्रयोग हुने "लव-कुश" शब्दावली संस्कृतिभन्दा राजनीतिमा बढी महत्त्वपूर्ण बन्यो। बिहारमा यसले कोइरी र कुर्मी जातिको राजनीतिक एकताको प्रतिनिधित्व गर्न थाल्यो।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hTjbCgAAQBAJ&q=koeri+kurmi+luv+kush&pg=PA91|title=Why India Votes? :Exploring the Political in South Asia|first=Mukulika|last=Banerjee|publisher=[[:en:Routledge|Routledge]]|year=2017|isbn=978-1317341666|access-date=25 June 2020|archive-date=21 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421095019/https://books.google.com/books?id=hTjbCgAAQBAJ&q=koeri+kurmi+luv+kush&pg=PA91|url-status=live}}</ref> गोरक्षासँग सम्बन्धित साम्प्रदायिक दङ्गाको सन्दर्भमा, केही लेखकहरूको मत छ कि कोइरी, अहिर जस्ता तल्ला जातिका समूहहरूले पनि उच्च सामाजिक हैसियत जनाउन गोरक्षा अँगाले, किनभने हिन्दू धर्ममा ''गाई''को पहिलेदेखि नै प्रतीकात्मक महत्त्व थियो। गोरक्षाबारे यो दृष्टिकोण उत्तर प ijlpghnkwy07qcl3eskx9b46vo72k63 1395415 1395414 2026-11-09T17:53:43Z Madeshi Brahman 78174 /* */ 1395415 wikitext text/x-wiki {{Short description|भारतको जातीय समुदाय}} {{Infobox caste | caste_name = कोइरी | region = [[:en:Bihar|बिहार]], [[:en:Uttar Pradesh|उत्तर प्रदेश]], [[:en:Jharkhand|झारखण्ड]], [[:en:Madhesh Province|मधेश]] | languages = [[:en:Bhojpuri language|भोजपुरी]], [[:en:Magahi language|मगही]], [[:en:Awadhi language|अवधी]], [[:en:Hindi|हिन्दी]]-[[:en:Urdu|उर्दू]] | religions = [[:en:Hinduism|हिन्दू धर्म]], [[:en:Buddhism|बौद्ध धर्म]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/sri-lankan-missionary-engineers-conversion-in-gaya-about-500-embrace-buddhism/articleshow/45752797.cms|title=Sri Lankan missionary engineers conversion in Gaya|website=Times of India|date=5 January 2015 |accessdate=28 August 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103202/https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/sri-lankan-missionary-engineers-conversion-in-gaya-about-500-embrace-buddhism/articleshow/45752797.cms|url-status=live}}</ref> | image =[[File:Ajayb Mahto was Koiri Zamindar from Bhojpur District of Bihar who played major role in 1857 revolt of Bhojpur.jpg]] | caption = Ajayb Mahto was Koiri Zamindar from Bhojpur District of Bihar who played major role in 1857 revolt of Bhojpur | country = [[:en:India|भारत]] र [[:en:Nepal|नेपाल]] | classification = [[:en:Other Backward Class|अन्य पिछडा वर्ग]] }} '''कोइरी''' ('''Koeri''', '''Koiry''' वा '''Koiri''' पनि लेखिन्छ), जसलाई [[:en:Kushwaha|कुशवाहा]] पनि भनिन्छ र उत्तर भारतका धेरै भागमा पछिल्लो समय आफूलाई '''मौर्य''' भनी चिनाउने गरिन्छ,<ref>{{cite web|url=https://thewire.in/politics/nitish-kumar-triveni-sangh-caste-coalition|title=Nitish Kumar's 'Triveni Sangh' of Backward Castes May Threaten BJP's Monopoly in 2024 Polls|editor=Soroor Ahmed|website=The Wire|accessdate=2 January 2023|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200228/https://thewire.in/politics/nitish-kumar-triveni-sangh-caste-coalition|url-status=live}}</ref> भारतको एक गैर-कुलीन<ref>{{cite book |last1=Bayly |first1=Susan |title=Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age, Part 4, Volume 3 |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521798426 |page=200 |url=https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&dq=koeri+non-elite&pg=PA200 |quote=In eastern Gangetic Hindustan, there were yet more high-farming zones where superior rent-receivers could claim to have been following a life of lordly refinement for many centuries. Here the established patricians included many co-parcenors from 'secular' or lokika Brahman groupings such as the Kanyakubjas and Sarjuparins of Awadh; these areas also contained clusters of landed Rajputs. Other Gangetic 'squireens' belonged to the north Indian status group known as Bhumihar, who had achieved a somewhat ambiguous entitlement to be regarded as Brahmans under the patronage of eighteenth-century rulers and their local deputies. In addition, some of upper India's high-farming localities contained sizable groups of elite landed Muslims; landed families of scribal and service origin who used the jati title Kayastha had also come to be included among the proprietary 'squireen' populations. In southern Awadh, eastern NWP, and much of Bihar, non-labouring gentry groups lived in tightly-knit enclaves among much larger populations of non-elite 'peasants' and labouring people. These other groupings included 'untouchable' Chamars and newly recruited 'tribal' labourers, as well as non-elite tilling and cattle keeping people who came to be known by such titles as Kurmi, Koeri and Goala/Ahir. |access-date=14 May 2022 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200224/https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&dq=koeri+non-elite&pg=PA200 |url-status=live }}</ref>&nbsp;[[:en:Caste|जाति]] हो,<ref>{{Cite news|title=उत्तर प्रदेश चुनावः कितने ताक़तवर हैं स्वामी प्रसाद मौर्य?|language=hi|work=BBC News हिंदी|url=https://www.bbc.com/hindi/india-59967724|access-date=14 January 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200224/https://www.bbc.com/hindi/india-59967724|url-status=live}}</ref> जो मुख्यतया [[:en:Bihar|बिहार]] र [[:en:Uttar Pradesh|उत्तर प्रदेश]]मा पाइन्छ र जसको परम्परागत पेसा कृषि हो। [[:en:Arvind Narayan Das|अरविन्द नारायण दास]]का अनुसार, उनीहरू कृषकभन्दा बढी [[:en:Horticulturist|बागवानी गर्ने]] थिए।<ref>{{Cite book |last=Das |first=Arvind N. |url=https://books.google.com/books?id=UHhuAAAAMAAJ |title=The Republic of Bihar |date=1992 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-012351-7 |pages=23 |language=en}}</ref> सन् १८८० को दशकमा बिहार र [[:en:Bengal Presidency|बंगाल]]का ग्रामीण क्षेत्रको ऋण बजारमा उनीहरूले महाजन (ग्रामीण साहुकार) को काम गरेको अभिलेख पनि पाइन्छ।<ref name=Ram/><ref name=Chakraborty/> कोइरीहरूले सामाजिक पुनर्जागरणको एक अंशका रूपमा [[:en:Sanskritisation|संस्कृतीकरण]]को प्रयास गरेका छन्। ब्रिटिश शासनकालमा कोइरीहरूलाई [[:en:Kurmi|कुर्मी]] तथा [[:en:Caste system in India|अन्य खेती गर्ने जाति]]हरूसँगै "कृषक" भनेर वर्णन गरिएको थियो। विभिन्न मतमा उनीहरूलाई [[:en:Dominant caste|प्रभावशाली जाति]] भनिएको छ।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=IVxODwAAQBAJ&pg=PT66 |last=Kumar |first=S. |year=2018 |title=Post-Mandal Politics in Bihar: Changing Electoral Patterns|place=India|publisher=SAGE Publications |isbn=9789352805860 |access-date=11 March 2023 |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311173417/https://books.google.com/books?id=IVxODwAAQBAJ&pg=PT66 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ew2rCwAAQBAJ&pg=PA190|first=Samaddar|last=Ranabir|year=2016|title=Government of Peace: Social Governance, Security and the Problematic of Peace|place=United Kingdom|publisher=[[:en:Taylor & Francis|Taylor & Francis]]|isbn=9781317125389|access-date=13 March 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103157/https://books.google.com/books?id=Ew2rCwAAQBAJ&pg=PA190|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.outlookindia.com/opinion/india-news-upper-caste-leaders-back-in-circulation-in-bihar-news-304876|title=Upper Caste Leaders Back In Circulation In Bihar|website=outlookindia|editor=Giridhar Jha|access-date=12 March 2023|archive-date=11 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311194416/https://www.outlookindia.com/magazine/story/india-news-upper-caste-leaders-back-in-circulation-in-bihar/304876|url-status=live}}</ref> सन् १९५० को दशकमा बिहारमा भएको भूमि सुधार अभियानबाट कोइरी जस्ता समूहहरूले लाभ उठाए र ठूला जमिन्दारहरूको जमिन घट्दै गएको बेला उनीहरूले आफ्नो भूस्वामित्व सुदृढ गर्न सके। यी सुधारहरू कृषि समाजका सबैभन्दा कमजोर समूह [[:en:Scheduled Castes|अनुसूचित जाति]]सम्म पुगेनन् भन्ने तर्क गरिन्छ, तर जातमा आधारित परम्परागत कृषि सम्बन्धमा केही परिवर्तन भने आए। यही परिवर्तनको पृष्ठभूमिमा सुधारपछिको कालका धेरै नयाँ [[:en:Landlords|जमिन्दार]] कोइरी जस्ता समूहबाट आए।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ju2wEAAAQBAJ|title=Migration, Food Security and Development: Insights from Rural India|author=Chetan Choithani|publisher=[[:en:Cambridge University Press|Cambridge University Press]]|year=2023|isbn=978-1009276771|page=107|quote=Although the end of zamindari led to a mass eviction of sharecroppers and tenant cultivators who were the actual tillers of the land, big landlords from high castes also saw their landholdings diminish. A new class of landlords belonging to the upper-middle caste groups such as Kurmi, Koeri and Yadavs- officially categorised as other backward classes in contemporary Bihar - emerged. These were mostly small and middle peasants who were able to consolidate their landholdings and position in society in the midst of zamindari reforms (Wilson, 1999; Sharma, 2005).|access-date=18 August 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103157/https://books.google.com/books/about/Migration_Food_Security_and_Development.html?id=ju2wEAAAQBAJ#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref> स्वतन्त्रतापछिको भारतमा कोइरीहरूलाई बिहारका चार [[:en:Other Backward Class|ओबीसी]] समुदायको समूहको हिस्सा भएकै कारण [[:en:Upper Backward Castes|उच्च पिछडा जाति]]का रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ। यी समुदायले समयक्रममा जमिन प्राप्त गरे, सुधारिएको कृषि प्रविधि अपनाए र राजनीतिक शक्ति हासिल गरी भारतीय कृषि समाजमा उदाउँदो ''[[:en:Kulak|कुलाक]]'' वर्ग बने।<ref name="BergerHeidemann2013"/> बिहारका केही जिल्लामा उनीहरू [[:en:Feudal|सामन्ती]] व्यवस्थाविरुद्धको [[:en:Naxalite–Maoist insurgency|नक्सलवादी–माओवादी विद्रोह]]मा पनि सहभागी भएका छन्। उत्तर भारतका केही भागमा [[:en:Yadav|यादव]], [[:en:Jat|जाट]] र कुर्मीसँगै उनीहरू सबैभन्दा बढी राजनीतिक रूपमा सङ्गठित किसान समुदायमध्ये मानिन्छन्।<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/amit-shahs-choice-of-up-bjp-chief-to-dampen-nitish-kumars-pitch/articleshow/51771360.cms|title=Amit Shah's choice of UP BJP chief to dampen Nitish Kumar's pitch|website=Economic Times|date=11 April 2016 |access-date=2 January 2023|archive-date=4 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804222626/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/amit-shahs-choice-of-up-bjp-chief-to-dampen-nitish-kumars-pitch/articleshow/51771360.cms|url-status=live |last1=Tiwari |first1=Ravish }}</ref> कोइरीहरू [[:en:Saran district|सारन जिल्ला]]मा पाइन्छन् र [[:en:Munger|मुङ्गेर]], [[:en:Banka, Bihar|बाँका]], [[:en:Khagaria|खगडिया]], [[:en:Samastipur|समस्तीपुर]], [[:en:East Champaran|पूर्वी चम्पारण]], [[:en:West Champaran|पश्चिम चम्पारण]] र [[:en:Bhojpur district, India|भोजपुर]] जिल्लामा अपेक्षाकृत छरिएर बसोबास गर्छन्।<ref name="News18">{{cite web |date=30 January 2021 |title=Bihar: Nitish Kumar is Trying to Consolidate the Luv-Kush-Dhanuk Axis to Expand Social Base |url=https://www.news18.com/news/politics/nitish-kumar-bihar-kurmi-koeri-electoral-base-3364709.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413103338/https://www.news18.com/news/politics/nitish-kumar-bihar-kurmi-koeri-electoral-base-3364709.html |archive-date=13 April 2021 |access-date=11 April 2021 |website=News18}}</ref> भारतबाहिर, [[:en:Mauritius|मौरिसस]]मा रहेको बिहारी प्रवासी समुदायमा कोइरीहरू पाइन्छन्, जहाँ उनीहरूलाई करारका मजदुरका रूपमा लगिएको थियो।<ref>{{cite journal |last1=Claveyrolas |first1=Mathieu |title=The 'Land of the Vaish'? Caste Structure and Ideology in Mauritius |journal=[[:en:Archives de sciences sociales des religions|Archives de sciences sociales des religions]] |date=2013 |pages=191–216 |doi=10.4000/samaj.3886 |doi-access=free }}</ref> [[:en:Nepal|नेपाल]]मा पनि उनीहरूको उल्लेख्य जनसङ्ख्या छ। सन् १९७७ मा बिहार सरकारले सरकारी जागिर र विश्वविद्यालयमा आरक्षण (कोटा) को सकारात्मक विभेद लागू गर्‍यो, जसबाट कोइरी जस्ता पिछडा जातिहरू लाभान्वित भए। भारत सरकारको सकारात्मक विभेद प्रणाली अन्तर्गत उनीहरू "पिछडा जाति" वा "अन्य पिछडा जाति" का रूपमा वर्गीकृत छन्। ==संस्कृतीकरण== [[:en:University of Tokyo|टोकियो विश्वविद्यालय]]का प्राध्यापक एमेरिटस हारुका यानागिसावाले आफ्नो कृतिमा उल्लेख गरेका छन् कि कोइरीलाई यादव र कुर्मीसँगै उच्च-मध्यम जातिमा वर्गीकृत गरिएको थियो, जो आफ्नो बलियो र कठोर स्वभावका लागि चिनिन्थे।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hf-VEAAAQBAJ |last=Yanagisawa|first =H.|title=Indian Economic Growth in Historical Perspective: The Roots of Development|date=23 December 2022 |place=United States|publisher=[[:en:Taylor & Francis|Taylor & Francis]]|isbn=9781000803396 |quote= Three upper-middle castes, the Yadav, Koeri and Kurmi (designated OBC), considerably improved their economic position. "These three castes have been the major beneficiaries of the so- called Green Revolution in Bihar.... These sturdy and hardy castes, traditionally engaged in cultivation, have managed to produce more from cultivation than their upper caste counterparts".}}</ref> कोइरीहरू परम्परागत रूपमा "[[:en:Shudra|शूद्र]]" जातिमा वर्गीकृत थिए<ref>{{cite book |last1=Sharma |first1=Shalendra |title=Development and Democracy in India |date=1999 |publisher=Lynne Rienner Publishers |isbn=9781555878108 |page=157 |url=https://books.google.com/books?id=i4bV4cKpPlIC&pg=PA157 |quote=Upper of forward caste(brahmin thakur bania kayastha), cultivating or middle castes(jat bhumihar tyagi), lower shudra or backward caste(yadav, kurmi, lodh koeri gujar kahar gadaria teli harhai nai kachi others), scheduled castes(chamar pasis dhobi bhangi) |access-date=18 April 2022 |archive-date=18 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418013913/https://books.google.com/books?id=i4bV4cKpPlIC&pg=PA157 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Omvedt |first=Gail |url=https://books.google.com/books?id=Wlxb0uacnRcC |title=Reinventing Revolution: New Social Movements and the Socialist Tradition in India |date=18 June 1993 |publisher=M.E. Sharpe |isbn=978-0-7656-3176-3 |pages=58 |language=en |quote=But in eastern U.P. and Bihar, marked much more by landlordism and within this the domination of the "twice-born" upper castes (brahmans, bhumihars, and rajputs), even the "shudra" peasant castes (kurmis, koeris, and yadavas) were cruelly subordinated, and there had been little of a broad anticaste movement. |access-date=15 August 2020 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200227/https://books.google.com/books?id=Wlxb0uacnRcC |url-status=live }}</ref> र आज कोइरीहरूले [[:en:Sanskritisation|संस्कृतीकरण]]को प्रयास गरेका छन्। संस्कृतीकरण भनेको परम्परागत रूपमा मध्यम र तल्ला जातिले सामाजिक तह माथि उक्लने प्रयास हो, जसमा प्रायः पौराणिक पात्रहरूसँग आफ्नो उत्पत्ति जोड्ने वा उच्च ''[[:en:Varna (Hinduism)|वर्ण]]''को जीवनशैली अपनाउने गरिन्छ, जस्तै [[:en:Vegetarianism|शाकाहार]], महिलाहरूलाई एकान्तमा राख्ने, वा पवित्र धागो ''[[:en:Upanayana|जनै]]'' लगाउने।<ref name="Jayapalan2001">{{cite book|author=N. Jayapalan|title=Indian society and social institutions|url=https://books.google.com/books?id=AumuJ2jtRZIC&pg=PA428|access-date=17 January 2013|year=2001|publisher=Atlantic Publishers & Distri|isbn=978-81-7156-925-0|page=428}}</ref> कोइरी लगायत उत्तर भारतका जातिहरूमा देखिएको संस्कृतीकरणको यो प्रवृत्ति [[:en:Vaishnavism|वैष्णव]] परम्परा बाट प्रेरित थियो, जुन उनीहरूले [[:en:Vishnu|विष्णु]]का अवतारसँग सम्बन्ध खोजेबाट पुष्टि हुन्छ। लेखक विलियम पिन्चले लेखेका छन्: {{blockquote|"कुशवाहा-क्षत्रिय आन्दोलनका उन्नाइसौँ शताब्दीका अग्रगामी तत्वहरूले शिव र उनकी दिव्य अर्धाङ्गिनी पार्वतीसँगको स्पष्ट ब्रह्माण्डीय सम्बन्ध देखाउँछन्। कुशवाहा-क्षत्रिय पहिचान गङ्गाको उत्तरी क्षेत्रभर तरकारी र (बीसौँ शताब्दीको सुरुपछि क्रमशः सीमित मात्रामा) अफिम खेतीको विशेषज्ञताका लागि प्रसिद्ध कृषक समुदायले अँगालेको थियो। तीमध्ये मध्य उत्तर प्रदेशका ''कछी'' र ''[[:en:Murao people|मुराओ]]'' कृषक, पश्चिमी उत्तर प्रदेशका ''कछवाहा'' र बिहार तथा पूर्वी उत्तर प्रदेशका ''कोइरी'' प्रमुख थिए।"<ref>{{cite book |title=Peasants and monks in British India |first=William R. |last=Pinch |publisher=University of California Press |year=1996 |isbn=978-0-520-20061-6 |url=https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC&q=peasants+and+monk+in+br&pg=PA92 |page=91,92 |access-date=4 October 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417221352/https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC&q=peasants+and+monk+in+br&pg=PA92 |url-status=live }}</ref>}} कोइरीहरूको जातीय सङ्गठन कुशवाहा क्षत्रिय महासभाले सन् १९२२ मा आफ्नो पहिलो अधिवेशन गर्‍यो।<ref name="Ashwani2008_36">{{cite book |first=Ashwani |last=Kumar |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC&pg=PA36 |year=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=978-1-84331-709-8 |pages=36 |quote=The Koiris are known as great horticulturists and engage primarily in agricultural operations in the capacity of small landowners and poor peasants. Unlike Kurmis and Yadavs, they are generally considered non aggressive and disinterested in caste riots. They also attempted to attain higher social status by claiming to be descendants of Lord Ram's son Kush. They formed the Kushwaha Kshatriya Mahasabha as their nodal caste association and held the first session of the association in March 1922. |access-date=29 June 2020 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200226/https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC&pg=PA36 |url-status=live }}</ref> बनारसका [[:en:Ganga Prasad|गङ्गा प्रसाद]] गुप्त जस्ता केही [[:en:Kushwaha|कुशवाहा]] सुधारकहरूले कोइरीहरू [[:en:Kusha|कुश]]का वंशज हुन् र [[:en:Muhammad of Ghor|शिहाबुद्दिन गोरी]]को नेतृत्वमा मुस्लिम शक्ति सुदृढ हुँदै गएको बेला उनीहरूले राजा [[:en:Jayachandra|जयचन्द्र]]को सेवामा सैन्य हैसियतमा काम गरेका थिए भनी तर्क गरे। उनले अझ भने कि पराजयपछि मुस्लिमहरूबाट सताइने डरले कुशवाहा क्षत्रियहरू अस्तव्यस्त भई जङ्गलमा भागे र हिन्दू धर्मका पूर्व रक्षकका रूपमा नचिनिन आफ्ना पवित्र धागा फालिदिए। ब्रिटिश नृविज्ञानी [[:en:Herbert Hope Risley|हर्बर्ट होप रिस्ले]]ले सन् १८९० को दशकमा कोइरीका विभिन्न उत्पत्ति कथा अभिलेख गरेका थिए। एउटा कथा अनुसार, [[:en:Shiva|शिव]] र [[:en:Parvati|पार्वती]]ले बनारसमा आफ्ना तरकारी र फूलका बगैँचाको हेरचाह गर्न कोइरी र [[:en:Kachhi (caste)|कछी]]लाई सिर्जना गरे। अस्सी वर्षअघि [[:en:Francis Buchanan-Hamilton|फ्रान्सिस बुकानन-ह्यामिल्टन]]ले बिहारका कोइरीहरू [[:en:Dashanami Sampradaya|दशनामी सम्प्रदाय]]का अनुयायी थिए भने गोरखपुर र अयोध्याका कोइरीहरू आध्यात्मिक मार्गदर्शनका लागि [[:en:Ramanandi Sampradaya|रामानन्दी]] सन्तहरूतिर लागेका थिए भनी अभिलेख गरेका थिए।<ref>{{cite book |title=Peasants and monks in British India |first=William R. |last=Pinch |publisher=[[:en:University of California Press|University of California Press]] |year=1996 |isbn=978-0-520-20061-6 |url=https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC|page=92}}</ref> [[:en:Christophe Jaffrelot|क्रिस्टोफ जाफ्रेलो]]का अनुसार जातीय सङ्गठनहरू व्यक्तिगत जातिहरूलाई एकताबद्ध गर्ने मूल उद्देश्यले बनेका थिए। कोइरी, कछी र मुराओ जस्ता बागवानी तथा तरकारी बजार खेती गर्ने समुदायलाई एउटै छातामुनि ल्याउन अखिल भारतीय कुशवाहा क्षत्रिय महासभा गठन गरिएको थियो। कोइरीहरूले [[:en:Kurmi|कुर्मी]]हरूको समर्थनमा "राघव समाज" नामक जातीय गठबन्धन बनाउने प्रयास पनि गरे, जुन [[:en:Rama|राम]]का एक नामबाट राखिएको थियो। यो क्रमशः [[:en:Lava (Ramayana)|लव]] र [[:en:Kusha (Ramayana)|कुश]]बाट आफ्ना समुदायको वंश जोड्ने दाबीलाई औचित्य दिन गरिएको थियो। सन् १९२८ मा महासभाले कोइरी समुदायका विभिन्न उपजातिको तर्फबाट [[:en:Simon Commission|साइमन आयोग]]समक्ष क्षत्रियका रूपमा मान्यता पाउन निवेदन पनि दिएको थियो।<ref>{{cite book |title=India's silent revolution: the rise of the lower castes in North India |pages=197–199 |first=Christophe |last=Jaffrelot |publisher=[[:en:C. Hurst & Co.|C. Hurst & Co.]] |location=London |year=2003 |isbn=978-1-85065-670-8 |url=https://books.google.com/books?id=HWms_1WzF1sC&q=india+silent+revolution+luv+kush&pg=PA197 |access-date=29 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131231223916/http://books.google.com/books?id=OAkW94DtUMAC |archive-date=31 December 2013 |url-status=live }}</ref> कोइरी-कुर्मी समुदायका लागि प्रयोग हुने "लव-कुश" शब्दावली संस्कृतिभन्दा राजनीतिमा बढी महत्त्वपूर्ण बन्यो। बिहारमा यसले कोइरी र कुर्मी जातिको राजनीतिक एकताको प्रतिनिधित्व गर्न थाल्यो।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hTjbCgAAQBAJ&q=koeri+kurmi+luv+kush&pg=PA91|title=Why India Votes? :Exploring the Political in South Asia|first=Mukulika|last=Banerjee|publisher=[[:en:Routledge|Routledge]]|year=2017|isbn=978-1317341666|access-date=25 June 2020|archive-date=21 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421095019/https://books.google.com/books?id=hTjbCgAAQBAJ&q=koeri+kurmi+luv+kush&pg=PA91|url-status=live}}</ref> गोरक्षासँग सम्बन्धित साम्प्रदायिक दङ्गाको सन्दर्भमा, केही लेखकहरूको मत छ कि कोइरी, अहिर जस्ता तल्ला जातिका समूहहरूले पनि उच्च सामाजिक हैसियत जनाउन गोरक्षा अँगाले, किनभने हिन्दू धर्ममा ''गाई''को पहिलेदेखि नै प्रतीकात्मक महत्त्व थियो। गोरक्षाबारे यो दृष्टिकोण उत्तर प fpnqdasfufmj5zm428mrwreho7bbwo7 1395416 1395415 2026-11-09T18:07:42Z ~2026-59802-22 81859 /* */ 1395416 wikitext text/x-wiki {{Short description|भारतको जातीय समुदाय}} {{Infobox caste | caste_name = कोइरी | region = [[:en:Bihar|बिहार]], [[:en:Uttar Pradesh|उत्तर प्रदेश]], [[:en:Jharkhand|झारखण्ड]], [[:en:Madhesh Province|मधेश]] | languages = [[:en:Bhojpuri language|भोजपुरी]], [[:en:Magahi language|मगही]], [[:en:Awadhi language|अवधी]], [[:en:Hindi|हिन्दी]]-[[:en:Urdu|उर्दू]] | religions = [[:en:Hinduism|हिन्दू धर्म]], [[:en:Buddhism|बौद्ध धर्म]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/sri-lankan-missionary-engineers-conversion-in-gaya-about-500-embrace-buddhism/articleshow/45752797.cms|title=Sri Lankan missionary engineers conversion in Gaya|website=Times of India|date=5 January 2015 |accessdate=28 August 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103202/https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/sri-lankan-missionary-engineers-conversion-in-gaya-about-500-embrace-buddhism/articleshow/45752797.cms|url-status=live}}</ref> | image =| image = [[File:Ajayb Mahto was Koiri Zamindar from Bhojpur District of Bihar who played major role in 1857 revolt of Bhojpur.jpg|180px]] | caption = Ajayb Mahto was Koiri Zamindar from Bhojpur District of Bihar who played major role in 1857 revolt of Bhojpur | country = [[:en:India|भारत]] र [[:en:Nepal|नेपाल]] | classification = [[:en:Other Backward Class|अन्य पिछडा वर्ग]] }} '''कोइरी''' ('''Koeri''', '''Koiry''' वा '''Koiri''' पनि लेखिन्छ), जसलाई [[:en:Kushwaha|कुशवाहा]] पनि भनिन्छ र उत्तर भारतका धेरै भागमा पछिल्लो समय आफूलाई '''मौर्य''' भनी चिनाउने गरिन्छ,<ref>{{cite web|url=https://thewire.in/politics/nitish-kumar-triveni-sangh-caste-coalition|title=Nitish Kumar's 'Triveni Sangh' of Backward Castes May Threaten BJP's Monopoly in 2024 Polls|editor=Soroor Ahmed|website=The Wire|accessdate=2 January 2023|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200228/https://thewire.in/politics/nitish-kumar-triveni-sangh-caste-coalition|url-status=live}}</ref> भारतको एक गैर-कुलीन<ref>{{cite book |last1=Bayly |first1=Susan |title=Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age, Part 4, Volume 3 |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521798426 |page=200 |url=https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&dq=koeri+non-elite&pg=PA200 |quote=In eastern Gangetic Hindustan, there were yet more high-farming zones where superior rent-receivers could claim to have been following a life of lordly refinement for many centuries. Here the established patricians included many co-parcenors from 'secular' or lokika Brahman groupings such as the Kanyakubjas and Sarjuparins of Awadh; these areas also contained clusters of landed Rajputs. Other Gangetic 'squireens' belonged to the north Indian status group known as Bhumihar, who had achieved a somewhat ambiguous entitlement to be regarded as Brahmans under the patronage of eighteenth-century rulers and their local deputies. In addition, some of upper India's high-farming localities contained sizable groups of elite landed Muslims; landed families of scribal and service origin who used the jati title Kayastha had also come to be included among the proprietary 'squireen' populations. In southern Awadh, eastern NWP, and much of Bihar, non-labouring gentry groups lived in tightly-knit enclaves among much larger populations of non-elite 'peasants' and labouring people. These other groupings included 'untouchable' Chamars and newly recruited 'tribal' labourers, as well as non-elite tilling and cattle keeping people who came to be known by such titles as Kurmi, Koeri and Goala/Ahir. |access-date=14 May 2022 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200224/https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&dq=koeri+non-elite&pg=PA200 |url-status=live }}</ref>&nbsp;[[:en:Caste|जाति]] हो,<ref>{{Cite news|title=उत्तर प्रदेश चुनावः कितने ताक़तवर हैं स्वामी प्रसाद मौर्य?|language=hi|work=BBC News हिंदी|url=https://www.bbc.com/hindi/india-59967724|access-date=14 January 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200224/https://www.bbc.com/hindi/india-59967724|url-status=live}}</ref> जो मुख्यतया [[:en:Bihar|बिहार]] र [[:en:Uttar Pradesh|उत्तर प्रदेश]]मा पाइन्छ र जसको परम्परागत पेसा कृषि हो। [[:en:Arvind Narayan Das|अरविन्द नारायण दास]]का अनुसार, उनीहरू कृषकभन्दा बढी [[:en:Horticulturist|बागवानी गर्ने]] थिए।<ref>{{Cite book |last=Das |first=Arvind N. |url=https://books.google.com/books?id=UHhuAAAAMAAJ |title=The Republic of Bihar |date=1992 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-012351-7 |pages=23 |language=en}}</ref> सन् १८८० को दशकमा बिहार र [[:en:Bengal Presidency|बंगाल]]का ग्रामीण क्षेत्रको ऋण बजारमा उनीहरूले महाजन (ग्रामीण साहुकार) को काम गरेको अभिलेख पनि पाइन्छ।<ref name=Ram/><ref name=Chakraborty/> कोइरीहरूले सामाजिक पुनर्जागरणको एक अंशका रूपमा [[:en:Sanskritisation|संस्कृतीकरण]]को प्रयास गरेका छन्। ब्रिटिश शासनकालमा कोइरीहरूलाई [[:en:Kurmi|कुर्मी]] तथा [[:en:Caste system in India|अन्य खेती गर्ने जाति]]हरूसँगै "कृषक" भनेर वर्णन गरिएको थियो। विभिन्न मतमा उनीहरूलाई [[:en:Dominant caste|प्रभावशाली जाति]] भनिएको छ।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=IVxODwAAQBAJ&pg=PT66 |last=Kumar |first=S. |year=2018 |title=Post-Mandal Politics in Bihar: Changing Electoral Patterns|place=India|publisher=SAGE Publications |isbn=9789352805860 |access-date=11 March 2023 |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311173417/https://books.google.com/books?id=IVxODwAAQBAJ&pg=PT66 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ew2rCwAAQBAJ&pg=PA190|first=Samaddar|last=Ranabir|year=2016|title=Government of Peace: Social Governance, Security and the Problematic of Peace|place=United Kingdom|publisher=[[:en:Taylor & Francis|Taylor & Francis]]|isbn=9781317125389|access-date=13 March 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103157/https://books.google.com/books?id=Ew2rCwAAQBAJ&pg=PA190|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.outlookindia.com/opinion/india-news-upper-caste-leaders-back-in-circulation-in-bihar-news-304876|title=Upper Caste Leaders Back In Circulation In Bihar|website=outlookindia|editor=Giridhar Jha|access-date=12 March 2023|archive-date=11 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311194416/https://www.outlookindia.com/magazine/story/india-news-upper-caste-leaders-back-in-circulation-in-bihar/304876|url-status=live}}</ref> सन् १९५० को दशकमा बिहारमा भएको भूमि सुधार अभियानबाट कोइरी जस्ता समूहहरूले लाभ उठाए र ठूला जमिन्दारहरूको जमिन घट्दै गएको बेला उनीहरूले आफ्नो भूस्वामित्व सुदृढ गर्न सके। यी सुधारहरू कृषि समाजका सबैभन्दा कमजोर समूह [[:en:Scheduled Castes|अनुसूचित जाति]]सम्म पुगेनन् भन्ने तर्क गरिन्छ, तर जातमा आधारित परम्परागत कृषि सम्बन्धमा केही परिवर्तन भने आए। यही परिवर्तनको पृष्ठभूमिमा सुधारपछिको कालका धेरै नयाँ [[:en:Landlords|जमिन्दार]] कोइरी जस्ता समूहबाट आए।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ju2wEAAAQBAJ|title=Migration, Food Security and Development: Insights from Rural India|author=Chetan Choithani|publisher=[[:en:Cambridge University Press|Cambridge University Press]]|year=2023|isbn=978-1009276771|page=107|quote=Although the end of zamindari led to a mass eviction of sharecroppers and tenant cultivators who were the actual tillers of the land, big landlords from high castes also saw their landholdings diminish. A new class of landlords belonging to the upper-middle caste groups such as Kurmi, Koeri and Yadavs- officially categorised as other backward classes in contemporary Bihar - emerged. These were mostly small and middle peasants who were able to consolidate their landholdings and position in society in the midst of zamindari reforms (Wilson, 1999; Sharma, 2005).|access-date=18 August 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103157/https://books.google.com/books/about/Migration_Food_Security_and_Development.html?id=ju2wEAAAQBAJ#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref> स्वतन्त्रतापछिको भारतमा कोइरीहरूलाई बिहारका चार [[:en:Other Backward Class|ओबीसी]] समुदायको समूहको हिस्सा भएकै कारण [[:en:Upper Backward Castes|उच्च पिछडा जाति]]का रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ। यी समुदायले समयक्रममा जमिन प्राप्त गरे, सुधारिएको कृषि प्रविधि अपनाए र राजनीतिक शक्ति हासिल गरी भारतीय कृषि समाजमा उदाउँदो ''[[:en:Kulak|कुलाक]]'' वर्ग बने।<ref name="BergerHeidemann2013"/> बिहारका केही जिल्लामा उनीहरू [[:en:Feudal|सामन्ती]] व्यवस्थाविरुद्धको [[:en:Naxalite–Maoist insurgency|नक्सलवादी–माओवादी विद्रोह]]मा पनि सहभागी भएका छन्। उत्तर भारतका केही भागमा [[:en:Yadav|यादव]], [[:en:Jat|जाट]] र कुर्मीसँगै उनीहरू सबैभन्दा बढी राजनीतिक रूपमा सङ्गठित किसान समुदायमध्ये मानिन्छन्।<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/amit-shahs-choice-of-up-bjp-chief-to-dampen-nitish-kumars-pitch/articleshow/51771360.cms|title=Amit Shah's choice of UP BJP chief to dampen Nitish Kumar's pitch|website=Economic Times|date=11 April 2016 |access-date=2 January 2023|archive-date=4 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804222626/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/amit-shahs-choice-of-up-bjp-chief-to-dampen-nitish-kumars-pitch/articleshow/51771360.cms|url-status=live |last1=Tiwari |first1=Ravish }}</ref> कोइरीहरू [[:en:Saran district|सारन जिल्ला]]मा पाइन्छन् र [[:en:Munger|मुङ्गेर]], [[:en:Banka, Bihar|बाँका]], [[:en:Khagaria|खगडिया]], [[:en:Samastipur|समस्तीपुर]], [[:en:East Champaran|पूर्वी चम्पारण]], [[:en:West Champaran|पश्चिम चम्पारण]] र [[:en:Bhojpur district, India|भोजपुर]] जिल्लामा अपेक्षाकृत छरिएर बसोबास गर्छन्।<ref name="News18">{{cite web |date=30 January 2021 |title=Bihar: Nitish Kumar is Trying to Consolidate the Luv-Kush-Dhanuk Axis to Expand Social Base |url=https://www.news18.com/news/politics/nitish-kumar-bihar-kurmi-koeri-electoral-base-3364709.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413103338/https://www.news18.com/news/politics/nitish-kumar-bihar-kurmi-koeri-electoral-base-3364709.html |archive-date=13 April 2021 |access-date=11 April 2021 |website=News18}}</ref> भारतबाहिर, [[:en:Mauritius|मौरिसस]]मा रहेको बिहारी प्रवासी समुदायमा कोइरीहरू पाइन्छन्, जहाँ उनीहरूलाई करारका मजदुरका रूपमा लगिएको थियो।<ref>{{cite journal |last1=Claveyrolas |first1=Mathieu |title=The 'Land of the Vaish'? Caste Structure and Ideology in Mauritius |journal=[[:en:Archives de sciences sociales des religions|Archives de sciences sociales des religions]] |date=2013 |pages=191–216 |doi=10.4000/samaj.3886 |doi-access=free }}</ref> [[:en:Nepal|नेपाल]]मा पनि उनीहरूको उल्लेख्य जनसङ्ख्या छ। सन् १९७७ मा बिहार सरकारले सरकारी जागिर र विश्वविद्यालयमा आरक्षण (कोटा) को सकारात्मक विभेद लागू गर्‍यो, जसबाट कोइरी जस्ता पिछडा जातिहरू लाभान्वित भए। भारत सरकारको सकारात्मक विभेद प्रणाली अन्तर्गत उनीहरू "पिछडा जाति" वा "अन्य पिछडा जाति" का रूपमा वर्गीकृत छन्। ==संस्कृतीकरण== [[:en:University of Tokyo|टोकियो विश्वविद्यालय]]का प्राध्यापक एमेरिटस हारुका यानागिसावाले आफ्नो कृतिमा उल्लेख गरेका छन् कि कोइरीलाई यादव र कुर्मीसँगै उच्च-मध्यम जातिमा वर्गीकृत गरिएको थियो, जो आफ्नो बलियो र कठोर स्वभावका लागि चिनिन्थे।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hf-VEAAAQBAJ |last=Yanagisawa|first =H.|title=Indian Economic Growth in Historical Perspective: The Roots of Development|date=23 December 2022 |place=United States|publisher=[[:en:Taylor & Francis|Taylor & Francis]]|isbn=9781000803396 |quote= Three upper-middle castes, the Yadav, Koeri and Kurmi (designated OBC), considerably improved their economic position. "These three castes have been the major beneficiaries of the so- called Green Revolution in Bihar.... These sturdy and hardy castes, traditionally engaged in cultivation, have managed to produce more from cultivation than their upper caste counterparts".}}</ref> कोइरीहरू परम्परागत रूपमा "[[:en:Shudra|शूद्र]]" जातिमा वर्गीकृत थिए<ref>{{cite book |last1=Sharma |first1=Shalendra |title=Development and Democracy in India |date=1999 |publisher=Lynne Rienner Publishers |isbn=9781555878108 |page=157 |url=https://books.google.com/books?id=i4bV4cKpPlIC&pg=PA157 |quote=Upper of forward caste(brahmin thakur bania kayastha), cultivating or middle castes(jat bhumihar tyagi), lower shudra or backward caste(yadav, kurmi, lodh koeri gujar kahar gadaria teli harhai nai kachi others), scheduled castes(chamar pasis dhobi bhangi) |access-date=18 April 2022 |archive-date=18 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418013913/https://books.google.com/books?id=i4bV4cKpPlIC&pg=PA157 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Omvedt |first=Gail |url=https://books.google.com/books?id=Wlxb0uacnRcC |title=Reinventing Revolution: New Social Movements and the Socialist Tradition in India |date=18 June 1993 |publisher=M.E. Sharpe |isbn=978-0-7656-3176-3 |pages=58 |language=en |quote=But in eastern U.P. and Bihar, marked much more by landlordism and within this the domination of the "twice-born" upper castes (brahmans, bhumihars, and rajputs), even the "shudra" peasant castes (kurmis, koeris, and yadavas) were cruelly subordinated, and there had been little of a broad anticaste movement. |access-date=15 August 2020 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200227/https://books.google.com/books?id=Wlxb0uacnRcC |url-status=live }}</ref> र आज कोइरीहरूले [[:en:Sanskritisation|संस्कृतीकरण]]को प्रयास गरेका छन्। संस्कृतीकरण भनेको परम्परागत रूपमा मध्यम र तल्ला जातिले सामाजिक तह माथि उक्लने प्रयास हो, जसमा प्रायः पौराणिक पात्रहरूसँग आफ्नो उत्पत्ति जोड्ने वा उच्च ''[[:en:Varna (Hinduism)|वर्ण]]''को जीवनशैली अपनाउने गरिन्छ, जस्तै [[:en:Vegetarianism|शाकाहार]], महिलाहरूलाई एकान्तमा राख्ने, वा पवित्र धागो ''[[:en:Upanayana|जनै]]'' लगाउने।<ref name="Jayapalan2001">{{cite book|author=N. Jayapalan|title=Indian society and social institutions|url=https://books.google.com/books?id=AumuJ2jtRZIC&pg=PA428|access-date=17 January 2013|year=2001|publisher=Atlantic Publishers & Distri|isbn=978-81-7156-925-0|page=428}}</ref> कोइरी लगायत उत्तर भारतका जातिहरूमा देखिएको संस्कृतीकरणको यो प्रवृत्ति [[:en:Vaishnavism|वैष्णव]] परम्परा बाट प्रेरित थियो, जुन उनीहरूले [[:en:Vishnu|विष्णु]]का अवतारसँग सम्बन्ध खोजेबाट पुष्टि हुन्छ। लेखक विलियम पिन्चले लेखेका छन्: {{blockquote|"कुशवाहा-क्षत्रिय आन्दोलनका उन्नाइसौँ शताब्दीका अग्रगामी तत्वहरूले शिव र उनकी दिव्य अर्धाङ्गिनी पार्वतीसँगको स्पष्ट ब्रह्माण्डीय सम्बन्ध देखाउँछन्। कुशवाहा-क्षत्रिय पहिचान गङ्गाको उत्तरी क्षेत्रभर तरकारी र (बीसौँ शताब्दीको सुरुपछि क्रमशः सीमित मात्रामा) अफिम खेतीको विशेषज्ञताका लागि प्रसिद्ध कृषक समुदायले अँगालेको थियो। तीमध्ये मध्य उत्तर प्रदेशका ''कछी'' र ''[[:en:Murao people|मुराओ]]'' कृषक, पश्चिमी उत्तर प्रदेशका ''कछवाहा'' र बिहार तथा पूर्वी उत्तर प्रदेशका ''कोइरी'' प्रमुख थिए।"<ref>{{cite book |title=Peasants and monks in British India |first=William R. |last=Pinch |publisher=University of California Press |year=1996 |isbn=978-0-520-20061-6 |url=https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC&q=peasants+and+monk+in+br&pg=PA92 |page=91,92 |access-date=4 October 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417221352/https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC&q=peasants+and+monk+in+br&pg=PA92 |url-status=live }}</ref>}} कोइरीहरूको जातीय सङ्गठन कुशवाहा क्षत्रिय महासभाले सन् १९२२ मा आफ्नो पहिलो अधिवेशन गर्‍यो।<ref name="Ashwani2008_36">{{cite book |first=Ashwani |last=Kumar |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC&pg=PA36 |year=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=978-1-84331-709-8 |pages=36 |quote=The Koiris are known as great horticulturists and engage primarily in agricultural operations in the capacity of small landowners and poor peasants. Unlike Kurmis and Yadavs, they are generally considered non aggressive and disinterested in caste riots. They also attempted to attain higher social status by claiming to be descendants of Lord Ram's son Kush. They formed the Kushwaha Kshatriya Mahasabha as their nodal caste association and held the first session of the association in March 1922. |access-date=29 June 2020 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200226/https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC&pg=PA36 |url-status=live }}</ref> बनारसका [[:en:Ganga Prasad|गङ्गा प्रसाद]] गुप्त जस्ता केही [[:en:Kushwaha|कुशवाहा]] सुधारकहरूले कोइरीहरू [[:en:Kusha|कुश]]का वंशज हुन् र [[:en:Muhammad of Ghor|शिहाबुद्दिन गोरी]]को नेतृत्वमा मुस्लिम शक्ति सुदृढ हुँदै गएको बेला उनीहरूले राजा [[:en:Jayachandra|जयचन्द्र]]को सेवामा सैन्य हैसियतमा काम गरेका थिए भनी तर्क गरे। उनले अझ भने कि पराजयपछि मुस्लिमहरूबाट सताइने डरले कुशवाहा क्षत्रियहरू अस्तव्यस्त भई जङ्गलमा भागे र हिन्दू धर्मका पूर्व रक्षकका रूपमा नचिनिन आफ्ना पवित्र धागा फालिदिए। ब्रिटिश नृविज्ञानी [[:en:Herbert Hope Risley|हर्बर्ट होप रिस्ले]]ले सन् १८९० को दशकमा कोइरीका विभिन्न उत्पत्ति कथा अभिलेख गरेका थिए। एउटा कथा अनुसार, [[:en:Shiva|शिव]] र [[:en:Parvati|पार्वती]]ले बनारसमा आफ्ना तरकारी र फूलका बगैँचाको हेरचाह गर्न कोइरी र [[:en:Kachhi (caste)|कछी]]लाई सिर्जना गरे। अस्सी वर्षअघि [[:en:Francis Buchanan-Hamilton|फ्रान्सिस बुकानन-ह्यामिल्टन]]ले बिहारका कोइरीहरू [[:en:Dashanami Sampradaya|दशनामी सम्प्रदाय]]का अनुयायी थिए भने गोरखपुर र अयोध्याका कोइरीहरू आध्यात्मिक मार्गदर्शनका लागि [[:en:Ramanandi Sampradaya|रामानन्दी]] सन्तहरूतिर लागेका थिए भनी अभिलेख गरेका थिए।<ref>{{cite book |title=Peasants and monks in British India |first=William R. |last=Pinch |publisher=[[:en:University of California Press|University of California Press]] |year=1996 |isbn=978-0-520-20061-6 |url=https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC|page=92}}</ref> [[:en:Christophe Jaffrelot|क्रिस्टोफ जाफ्रेलो]]का अनुसार जातीय सङ्गठनहरू व्यक्तिगत जातिहरूलाई एकताबद्ध गर्ने मूल उद्देश्यले बनेका थिए। कोइरी, कछी र मुराओ जस्ता बागवानी तथा तरकारी बजार खेती गर्ने समुदायलाई एउटै छातामुनि ल्याउन अखिल भारतीय कुशवाहा क्षत्रिय महासभा गठन गरिएको थियो। कोइरीहरूले [[:en:Kurmi|कुर्मी]]हरूको समर्थनमा "राघव समाज" नामक जातीय गठबन्धन बनाउने प्रयास पनि गरे, जुन [[:en:Rama|राम]]का एक नामबाट राखिएको थियो। यो क्रमशः [[:en:Lava (Ramayana)|लव]] र [[:en:Kusha (Ramayana)|कुश]]बाट आफ्ना समुदायको वंश जोड्ने दाबीलाई औचित्य दिन गरिएको थियो। सन् १९२८ मा महासभाले कोइरी समुदायका विभिन्न उपजातिको तर्फबाट [[:en:Simon Commission|साइमन आयोग]]समक्ष क्षत्रियका रूपमा मान्यता पाउन निवेदन पनि दिएको थियो।<ref>{{cite book |title=India's silent revolution: the rise of the lower castes in North India |pages=197–199 |first=Christophe |last=Jaffrelot |publisher=[[:en:C. Hurst & Co.|C. Hurst & Co.]] |location=London |year=2003 |isbn=978-1-85065-670-8 |url=https://books.google.com/books?id=HWms_1WzF1sC&q=india+silent+revolution+luv+kush&pg=PA197 |access-date=29 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131231223916/http://books.google.com/books?id=OAkW94DtUMAC |archive-date=31 December 2013 |url-status=live }}</ref> कोइरी-कुर्मी समुदायका लागि प्रयोग हुने "लव-कुश" शब्दावली संस्कृतिभन्दा राजनीतिमा बढी महत्त्वपूर्ण बन्यो। बिहारमा यसले कोइरी र कुर्मी जातिको राजनीतिक एकताको प्रतिनिधित्व गर्न थाल्यो।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hTjbCgAAQBAJ&q=koeri+kurmi+luv+kush&pg=PA91|title=Why India Votes? :Exploring the Political in South Asia|first=Mukulika|last=Banerjee|publisher=[[:en:Routledge|Routledge]]|year=2017|isbn=978-1317341666|access-date=25 June 2020|archive-date=21 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421095019/https://books.google.com/books?id=hTjbCgAAQBAJ&q=koeri+kurmi+luv+kush&pg=PA91|url-status=live}}</ref> गोरक्षासँग सम्बन्धित साम्प्रदायिक दङ्गाको सन्दर्भमा, केही लेखकहरूको मत छ कि कोइरी, अहिर जस्ता तल्ला जातिका समूहहरूले पनि उच्च सामाजिक हैसियत जनाउन गोरक्षा अँगाले, किनभने हिन्दू धर्ममा ''गाई''को पहिलेदेखि नै प्रतीकात्मक महत्त्व थियो। गोरक्षाबारे यो दृष्टिकोण उत्तर प 76o4bs8e3sygcnh87j89gipa7ygouxc 1395582 1395416 2026-11-10T06:10:16Z ~2026-55138-03 81423 /* */ 1395582 wikitext text/x-wiki {{Short description|भारतको जातीय समुदाय}} {{Infobox caste | caste_name = कोइरी | region = [[:en:Bihar|बिहार]], [[:en:Uttar Pradesh|उत्तर प्रदेश]], [[:en:Jharkhand|झारखण्ड]], [[:en:Madhesh Province|मधेश]] | languages = [[:en:Bhojpuri language|भोजपुरी]], [[:en:Magahi language|मगही]], [[:en:Awadhi language|अवधी]], [[:en:Hindi|हिन्दी]]-[[:en:Urdu|उर्दू]] | religions = [[:en:Hinduism|हिन्दू धर्म]], [[:en:Buddhism|बौद्ध धर्म]]<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/sri-lankan-missionary-engineers-conversion-in-gaya-about-500-embrace-buddhism/articleshow/45752797.cms|title=Sri Lankan missionary engineers conversion in Gaya|website=Times of India|date=5 January 2015 |accessdate=28 August 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103202/https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/sri-lankan-missionary-engineers-conversion-in-gaya-about-500-embrace-buddhism/articleshow/45752797.cms|url-status=live}}</ref> | image =| image = [[File:Ajayb Mahto was Koiri Zamindar from Bhojpur District of Bihar who played major role in 1857 revolt of Bhojpur.jpg|180px]] | caption = Ajayb Mahto was Koiri Zamindar from Bhojpur District of Bihar who played major role in 1857 revolt of Bhojpur | country = [[:en:India|भारत]] र [[:en:Nepal|नेपाल]] | classification = [[:en:Other Backward Class|अन्य पिछडा वर्ग]] }} '''कोइरी''' ('''Koeri''', '''Koiry''' वा '''Koiri''' पनि लेखिन्छ), जसलाई [[:en:Kushwaha|कुशवाहा]] पनि भनिन्छ र उत्तर भारतका धेरै भागमा पछिल्लो समय आफूलाई '''मौर्य''' भनी चिनाउने गरिन्छ,<ref>{{cite web|url=https://thewire.in/politics/nitish-kumar-triveni-sangh-caste-coalition|title=Nitish Kumar's 'Triveni Sangh' of Backward Castes May Threaten BJP's Monopoly in 2024 Polls|editor=Soroor Ahmed|website=The Wire|accessdate=2 January 2023|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200228/https://thewire.in/politics/nitish-kumar-triveni-sangh-caste-coalition|url-status=live}}</ref> भारतको एक क्षत्रिय <ref>{{cite book |last1=Bayly |first1=Susan |title=Caste, Society and Politics in India from the Eighteenth Century to the Modern Age, Part 4, Volume 3 |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521798426 |page=200 |url=https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&dq=koeri+non-elite&pg=PA200 |quote=In eastern Gangetic Hindustan, there were yet more high-farming zones where superior rent-receivers could claim to have been following a life of lordly refinement for many centuries. Here the established patricians included many co-parcenors from 'secular' or lokika Brahman groupings such as the Kanyakubjas and Sarjuparins of Awadh; these areas also contained clusters of landed Rajputs. Other Gangetic 'squireens' belonged to the north Indian status group known as Bhumihar, who had achieved a somewhat ambiguous entitlement to be regarded as Brahmans under the patronage of eighteenth-century rulers and their local deputies. In addition, some of upper India's high-farming localities contained sizable groups of elite landed Muslims; landed families of scribal and service origin who used the jati title Kayastha had also come to be included among the proprietary 'squireen' populations. In southern Awadh, eastern NWP, and much of Bihar, non-labouring gentry groups lived in tightly-knit enclaves among much larger populations of non-elite 'peasants' and labouring people. These other groupings included 'untouchable' Chamars and newly recruited 'tribal' labourers, as well as non-elite tilling and cattle keeping people who came to be known by such titles as Kurmi, Koeri and Goala/Ahir. |access-date=14 May 2022 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200224/https://books.google.com/books?id=HbAjKR_iHogC&dq=koeri+non-elite&pg=PA200 |url-status=live }}</ref>&nbsp;[[:en:Caste|जाति]] हो,<ref>{{Cite news|title=उत्तर प्रदेश चुनावः कितने ताक़तवर हैं स्वामी प्रसाद मौर्य?|language=hi|work=BBC News हिंदी|url=https://www.bbc.com/hindi/india-59967724|access-date=14 January 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200224/https://www.bbc.com/hindi/india-59967724|url-status=live}}</ref> जो मुख्यतया [[:en:Bihar|बिहार]] र [[:en:Uttar Pradesh|उत्तर प्रदेश]]मा पाइन्छ र जसको परम्परागत पेसा कृषि हो। [[:en:Arvind Narayan Das|अरविन्द नारायण दास]]का अनुसार, उनीहरू कृषकभन्दा बढी [[:en:Horticulturist|बागवानी गर्ने]] थिए।<ref>{{Cite book |last=Das |first=Arvind N. |url=https://books.google.com/books?id=UHhuAAAAMAAJ |title=The Republic of Bihar |date=1992 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-012351-7 |pages=23 |language=en}}</ref> सन् १८८० को दशकमा बिहार र [[:en:Bengal Presidency|बंगाल]]का ग्रामीण क्षेत्रको ऋण बजारमा उनीहरूले महाजन (ग्रामीण साहुकार) को काम गरेको अभिलेख पनि पाइन्छ।<ref name=Ram/><ref name=Chakraborty/> कोइरीहरूले सामाजिक पुनर्जागरणको एक अंशका रूपमा [[:en:Sanskritisation|संस्कृतीकरण]]को प्रयास गरेका छन्। ब्रिटिश शासनकालमा कोइरीहरूलाई [[:en:Kurmi|कुर्मी]] तथा [[:en:Caste system in India|अन्य खेती गर्ने जाति]]हरूसँगै "कृषक" भनेर वर्णन गरिएको थियो। विभिन्न मतमा उनीहरूलाई [[:en:Dominant caste|प्रभावशाली जाति]] भनिएको छ।<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=IVxODwAAQBAJ&pg=PT66 |last=Kumar |first=S. |year=2018 |title=Post-Mandal Politics in Bihar: Changing Electoral Patterns|place=India|publisher=SAGE Publications |isbn=9789352805860 |access-date=11 March 2023 |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311173417/https://books.google.com/books?id=IVxODwAAQBAJ&pg=PT66 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ew2rCwAAQBAJ&pg=PA190|first=Samaddar|last=Ranabir|year=2016|title=Government of Peace: Social Governance, Security and the Problematic of Peace|place=United Kingdom|publisher=[[:en:Taylor & Francis|Taylor & Francis]]|isbn=9781317125389|access-date=13 March 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103157/https://books.google.com/books?id=Ew2rCwAAQBAJ&pg=PA190|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.outlookindia.com/opinion/india-news-upper-caste-leaders-back-in-circulation-in-bihar-news-304876|title=Upper Caste Leaders Back In Circulation In Bihar|website=outlookindia|editor=Giridhar Jha|access-date=12 March 2023|archive-date=11 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230311194416/https://www.outlookindia.com/magazine/story/india-news-upper-caste-leaders-back-in-circulation-in-bihar/304876|url-status=live}}</ref> सन् १९५० को दशकमा बिहारमा भएको भूमि सुधार अभियानबाट कोइरी जस्ता समूहहरूले लाभ उठाए र ठूला जमिन्दारहरूको जमिन घट्दै गएको बेला उनीहरूले आफ्नो भूस्वामित्व सुदृढ गर्न सके। यी सुधारहरू कृषि समाजका सबैभन्दा कमजोर समूह [[:en:Scheduled Castes|अनुसूचित जाति]]सम्म पुगेनन् भन्ने तर्क गरिन्छ, तर जातमा आधारित परम्परागत कृषि सम्बन्धमा केही परिवर्तन भने आए। यही परिवर्तनको पृष्ठभूमिमा सुधारपछिको कालका धेरै नयाँ [[:en:Landlords|जमिन्दार]] कोइरी जस्ता समूहबाट आए।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ju2wEAAAQBAJ|title=Migration, Food Security and Development: Insights from Rural India|author=Chetan Choithani|publisher=[[:en:Cambridge University Press|Cambridge University Press]]|year=2023|isbn=978-1009276771|page=107|quote=Although the end of zamindari led to a mass eviction of sharecroppers and tenant cultivators who were the actual tillers of the land, big landlords from high castes also saw their landholdings diminish. A new class of landlords belonging to the upper-middle caste groups such as Kurmi, Koeri and Yadavs- officially categorised as other backward classes in contemporary Bihar - emerged. These were mostly small and middle peasants who were able to consolidate their landholdings and position in society in the midst of zamindari reforms (Wilson, 1999; Sharma, 2005).|access-date=18 August 2023|archive-date=29 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829103157/https://books.google.com/books/about/Migration_Food_Security_and_Development.html?id=ju2wEAAAQBAJ#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref> स्वतन्त्रतापछिको भारतमा कोइरीहरूलाई बिहारका चार [[:en:Other Backward Class|ओबीसी]] समुदायको समूहको हिस्सा भएकै कारण [[:en:Upper Backward Castes|उच्च पिछडा जाति]]का रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ। यी समुदायले समयक्रममा जमिन प्राप्त गरे, सुधारिएको कृषि प्रविधि अपनाए र राजनीतिक शक्ति हासिल गरी भारतीय कृषि समाजमा उदाउँदो ''[[:en:Kulak|कुलाक]]'' वर्ग बने।<ref name="BergerHeidemann2013"/> बिहारका केही जिल्लामा उनीहरू [[:en:Feudal|सामन्ती]] व्यवस्थाविरुद्धको [[:en:Naxalite–Maoist insurgency|नक्सलवादी–माओवादी विद्रोह]]मा पनि सहभागी भएका छन्। उत्तर भारतका केही भागमा [[:en:Yadav|यादव]], [[:en:Jat|जाट]] र कुर्मीसँगै उनीहरू सबैभन्दा बढी राजनीतिक रूपमा सङ्गठित किसान समुदायमध्ये मानिन्छन्।<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/amit-shahs-choice-of-up-bjp-chief-to-dampen-nitish-kumars-pitch/articleshow/51771360.cms|title=Amit Shah's choice of UP BJP chief to dampen Nitish Kumar's pitch|website=Economic Times|date=11 April 2016 |access-date=2 January 2023|archive-date=4 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220804222626/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/amit-shahs-choice-of-up-bjp-chief-to-dampen-nitish-kumars-pitch/articleshow/51771360.cms|url-status=live |last1=Tiwari |first1=Ravish }}</ref> कोइरीहरू [[:en:Saran district|सारन जिल्ला]]मा पाइन्छन् र [[:en:Munger|मुङ्गेर]], [[:en:Banka, Bihar|बाँका]], [[:en:Khagaria|खगडिया]], [[:en:Samastipur|समस्तीपुर]], [[:en:East Champaran|पूर्वी चम्पारण]], [[:en:West Champaran|पश्चिम चम्पारण]] र [[:en:Bhojpur district, India|भोजपुर]] जिल्लामा अपेक्षाकृत छरिएर बसोबास गर्छन्।<ref name="News18">{{cite web |date=30 January 2021 |title=Bihar: Nitish Kumar is Trying to Consolidate the Luv-Kush-Dhanuk Axis to Expand Social Base |url=https://www.news18.com/news/politics/nitish-kumar-bihar-kurmi-koeri-electoral-base-3364709.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210413103338/https://www.news18.com/news/politics/nitish-kumar-bihar-kurmi-koeri-electoral-base-3364709.html |archive-date=13 April 2021 |access-date=11 April 2021 |website=News18}}</ref> भारतबाहिर, [[:en:Mauritius|मौरिसस]]मा रहेको बिहारी प्रवासी समुदायमा कोइरीहरू पाइन्छन्, जहाँ उनीहरूलाई करारका मजदुरका रूपमा लगिएको थियो।<ref>{{cite journal |last1=Claveyrolas |first1=Mathieu |title=The 'Land of the Vaish'? Caste Structure and Ideology in Mauritius |journal=[[:en:Archives de sciences sociales des religions|Archives de sciences sociales des religions]] |date=2013 |pages=191–216 |doi=10.4000/samaj.3886 |doi-access=free }}</ref> [[:en:Nepal|नेपाल]]मा पनि उनीहरूको उल्लेख्य जनसङ्ख्या छ। सन् १९७७ मा बिहार सरकारले सरकारी जागिर र विश्वविद्यालयमा आरक्षण (कोटा) को सकारात्मक विभेद लागू गर्‍यो, जसबाट कोइरी जस्ता पिछडा जातिहरू लाभान्वित भए। भारत सरकारको सकारात्मक विभेद प्रणाली अन्तर्गत उनीहरू "पिछडा जाति" वा "अन्य पिछडा जाति" का रूपमा वर्गीकृत छन्। ==संस्कृतीकरण== [[:en:University of Tokyo|टोकियो विश्वविद्यालय]]का प्राध्यापक एमेरिटस हारुका यानागिसावाले आफ्नो कृतिमा उल्लेख गरेका छन् कि कोइरीलाई यादव र कुर्मीसँगै उच्च-मध्यम जातिमा वर्गीकृत गरिएको थियो, जो आफ्नो बलियो र कठोर स्वभावका लागि चिनिन्थे।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hf-VEAAAQBAJ |last=Yanagisawa|first =H.|title=Indian Economic Growth in Historical Perspective: The Roots of Development|date=23 December 2022 |place=United States|publisher=[[:en:Taylor & Francis|Taylor & Francis]]|isbn=9781000803396 |quote= Three upper-middle castes, the Yadav, Koeri and Kurmi (designated OBC), considerably improved their economic position. "These three castes have been the major beneficiaries of the so- called Green Revolution in Bihar.... These sturdy and hardy castes, traditionally engaged in cultivation, have managed to produce more from cultivation than their upper caste counterparts".}}</ref> कोइरीहरू परम्परागत रूपमा "[[:en:Shudra|शूद्र]]" जातिमा वर्गीकृत थिए<ref>{{cite book |last1=Sharma |first1=Shalendra |title=Development and Democracy in India |date=1999 |publisher=Lynne Rienner Publishers |isbn=9781555878108 |page=157 |url=https://books.google.com/books?id=i4bV4cKpPlIC&pg=PA157 |quote=Upper of forward caste(brahmin thakur bania kayastha), cultivating or middle castes(jat bhumihar tyagi), lower shudra or backward caste(yadav, kurmi, lodh koeri gujar kahar gadaria teli harhai nai kachi others), scheduled castes(chamar pasis dhobi bhangi) |access-date=18 April 2022 |archive-date=18 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418013913/https://books.google.com/books?id=i4bV4cKpPlIC&pg=PA157 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Omvedt |first=Gail |url=https://books.google.com/books?id=Wlxb0uacnRcC |title=Reinventing Revolution: New Social Movements and the Socialist Tradition in India |date=18 June 1993 |publisher=M.E. Sharpe |isbn=978-0-7656-3176-3 |pages=58 |language=en |quote=But in eastern U.P. and Bihar, marked much more by landlordism and within this the domination of the "twice-born" upper castes (brahmans, bhumihars, and rajputs), even the "shudra" peasant castes (kurmis, koeris, and yadavas) were cruelly subordinated, and there had been little of a broad anticaste movement. |access-date=15 August 2020 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200227/https://books.google.com/books?id=Wlxb0uacnRcC |url-status=live }}</ref> र आज कोइरीहरूले [[:en:Sanskritisation|संस्कृतीकरण]]को प्रयास गरेका छन्। संस्कृतीकरण भनेको परम्परागत रूपमा मध्यम र तल्ला जातिले सामाजिक तह माथि उक्लने प्रयास हो, जसमा प्रायः पौराणिक पात्रहरूसँग आफ्नो उत्पत्ति जोड्ने वा उच्च ''[[:en:Varna (Hinduism)|वर्ण]]''को जीवनशैली अपनाउने गरिन्छ, जस्तै [[:en:Vegetarianism|शाकाहार]], महिलाहरूलाई एकान्तमा राख्ने, वा पवित्र धागो ''[[:en:Upanayana|जनै]]'' लगाउने।<ref name="Jayapalan2001">{{cite book|author=N. Jayapalan|title=Indian society and social institutions|url=https://books.google.com/books?id=AumuJ2jtRZIC&pg=PA428|access-date=17 January 2013|year=2001|publisher=Atlantic Publishers & Distri|isbn=978-81-7156-925-0|page=428}}</ref> कोइरी लगायत उत्तर भारतका जातिहरूमा देखिएको संस्कृतीकरणको यो प्रवृत्ति [[:en:Vaishnavism|वैष्णव]] परम्परा बाट प्रेरित थियो, जुन उनीहरूले [[:en:Vishnu|विष्णु]]का अवतारसँग सम्बन्ध खोजेबाट पुष्टि हुन्छ। लेखक विलियम पिन्चले लेखेका छन्: {{blockquote|"कुशवाहा-क्षत्रिय आन्दोलनका उन्नाइसौँ शताब्दीका अग्रगामी तत्वहरूले शिव र उनकी दिव्य अर्धाङ्गिनी पार्वतीसँगको स्पष्ट ब्रह्माण्डीय सम्बन्ध देखाउँछन्। कुशवाहा-क्षत्रिय पहिचान गङ्गाको उत्तरी क्षेत्रभर तरकारी र (बीसौँ शताब्दीको सुरुपछि क्रमशः सीमित मात्रामा) अफिम खेतीको विशेषज्ञताका लागि प्रसिद्ध कृषक समुदायले अँगालेको थियो। तीमध्ये मध्य उत्तर प्रदेशका ''कछी'' र ''[[:en:Murao people|मुराओ]]'' कृषक, पश्चिमी उत्तर प्रदेशका ''कछवाहा'' र बिहार तथा पूर्वी उत्तर प्रदेशका ''कोइरी'' प्रमुख थिए।"<ref>{{cite book |title=Peasants and monks in British India |first=William R. |last=Pinch |publisher=University of California Press |year=1996 |isbn=978-0-520-20061-6 |url=https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC&q=peasants+and+monk+in+br&pg=PA92 |page=91,92 |access-date=4 October 2020 |archive-date=17 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417221352/https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC&q=peasants+and+monk+in+br&pg=PA92 |url-status=live }}</ref>}} कोइरीहरूको जातीय सङ्गठन कुशवाहा क्षत्रिय महासभाले सन् १९२२ मा आफ्नो पहिलो अधिवेशन गर्‍यो।<ref name="Ashwani2008_36">{{cite book |first=Ashwani |last=Kumar |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC&pg=PA36 |year=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=978-1-84331-709-8 |pages=36 |quote=The Koiris are known as great horticulturists and engage primarily in agricultural operations in the capacity of small landowners and poor peasants. Unlike Kurmis and Yadavs, they are generally considered non aggressive and disinterested in caste riots. They also attempted to attain higher social status by claiming to be descendants of Lord Ram's son Kush. They formed the Kushwaha Kshatriya Mahasabha as their nodal caste association and held the first session of the association in March 1922. |access-date=29 June 2020 |archive-date=2 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230202200226/https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC&pg=PA36 |url-status=live }}</ref> बनारसका [[:en:Ganga Prasad|गङ्गा प्रसाद]] गुप्त जस्ता केही [[:en:Kushwaha|कुशवाहा]] सुधारकहरूले कोइरीहरू [[:en:Kusha|कुश]]का वंशज हुन् र [[:en:Muhammad of Ghor|शिहाबुद्दिन गोरी]]को नेतृत्वमा मुस्लिम शक्ति सुदृढ हुँदै गएको बेला उनीहरूले राजा [[:en:Jayachandra|जयचन्द्र]]को सेवामा सैन्य हैसियतमा काम गरेका थिए भनी तर्क गरे। उनले अझ भने कि पराजयपछि मुस्लिमहरूबाट सताइने डरले कुशवाहा क्षत्रियहरू अस्तव्यस्त भई जङ्गलमा भागे र हिन्दू धर्मका पूर्व रक्षकका रूपमा नचिनिन आफ्ना पवित्र धागा फालिदिए। ब्रिटिश नृविज्ञानी [[:en:Herbert Hope Risley|हर्बर्ट होप रिस्ले]]ले सन् १८९० को दशकमा कोइरीका विभिन्न उत्पत्ति कथा अभिलेख गरेका थिए। एउटा कथा अनुसार, [[:en:Shiva|शिव]] र [[:en:Parvati|पार्वती]]ले बनारसमा आफ्ना तरकारी र फूलका बगैँचाको हेरचाह गर्न कोइरी र [[:en:Kachhi (caste)|कछी]]लाई सिर्जना गरे। अस्सी वर्षअघि [[:en:Francis Buchanan-Hamilton|फ्रान्सिस बुकानन-ह्यामिल्टन]]ले बिहारका कोइरीहरू [[:en:Dashanami Sampradaya|दशनामी सम्प्रदाय]]का अनुयायी थिए भने गोरखपुर र अयोध्याका कोइरीहरू आध्यात्मिक मार्गदर्शनका लागि [[:en:Ramanandi Sampradaya|रामानन्दी]] सन्तहरूतिर लागेका थिए भनी अभिलेख गरेका थिए।<ref>{{cite book |title=Peasants and monks in British India |first=William R. |last=Pinch |publisher=[[:en:University of California Press|University of California Press]] |year=1996 |isbn=978-0-520-20061-6 |url=https://books.google.com/books?id=uEP-ceGYsnYC|page=92}}</ref> [[:en:Christophe Jaffrelot|क्रिस्टोफ जाफ्रेलो]]का अनुसार जातीय सङ्गठनहरू व्यक्तिगत जातिहरूलाई एकताबद्ध गर्ने मूल उद्देश्यले बनेका थिए। कोइरी, कछी र मुराओ जस्ता बागवानी तथा तरकारी बजार खेती गर्ने समुदायलाई एउटै छातामुनि ल्याउन अखिल भारतीय कुशवाहा क्षत्रिय महासभा गठन गरिएको थियो। कोइरीहरूले [[:en:Kurmi|कुर्मी]]हरूको समर्थनमा "राघव समाज" नामक जातीय गठबन्धन बनाउने प्रयास पनि गरे, जुन [[:en:Rama|राम]]का एक नामबाट राखिएको थियो। यो क्रमशः [[:en:Lava (Ramayana)|लव]] र [[:en:Kusha (Ramayana)|कुश]]बाट आफ्ना समुदायको वंश जोड्ने दाबीलाई औचित्य दिन गरिएको थियो। सन् १९२८ मा महासभाले कोइरी समुदायका विभिन्न उपजातिको तर्फबाट [[:en:Simon Commission|साइमन आयोग]]समक्ष क्षत्रियका रूपमा मान्यता पाउन निवेदन पनि दिएको थियो।<ref>{{cite book |title=India's silent revolution: the rise of the lower castes in North India |pages=197–199 |first=Christophe |last=Jaffrelot |publisher=[[:en:C. Hurst & Co.|C. Hurst & Co.]] |location=London |year=2003 |isbn=978-1-85065-670-8 |url=https://books.google.com/books?id=HWms_1WzF1sC&q=india+silent+revolution+luv+kush&pg=PA197 |access-date=29 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131231223916/http://books.google.com/books?id=OAkW94DtUMAC |archive-date=31 December 2013 |url-status=live }}</ref> कोइरी-कुर्मी समुदायका लागि प्रयोग हुने "लव-कुश" शब्दावली संस्कृतिभन्दा राजनीतिमा बढी महत्त्वपूर्ण बन्यो। बिहारमा यसले कोइरी र कुर्मी जातिको राजनीतिक एकताको प्रतिनिधित्व गर्न थाल्यो।<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=hTjbCgAAQBAJ&q=koeri+kurmi+luv+kush&pg=PA91|title=Why India Votes? :Exploring the Political in South Asia|first=Mukulika|last=Banerjee|publisher=[[:en:Routledge|Routledge]]|year=2017|isbn=978-1317341666|access-date=25 June 2020|archive-date=21 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421095019/https://books.google.com/books?id=hTjbCgAAQBAJ&q=koeri+kurmi+luv+kush&pg=PA91|url-status=live}}</ref> गोरक्षासँग सम्बन्धित साम्प्रदायिक दङ्गाको सन्दर्भमा, केही लेखकहरूको मत छ कि कोइरी, अहिर जस्ता तल्ला जातिका समूहहरूले पनि उच्च सामाजिक हैसियत जनाउन गोरक्षा अँगाले, किनभने हिन्दू धर्ममा ''गाई''को पहिलेदेखि नै प्रतीकात्मक महत्त्व थियो। गोरक्षाबारे यो दृष्टिकोण उत्तर प aznoxyxkyr2vg5nxtd3i2cldstuioxu 2 151941 1395429 2026-11-09T21:21:30Z नवीन पतझर 81696 नयाँ पृष्ठ: १, "निर्वाचन शिक्षा गीति संग्रह" मेरो भावनाका पलहरु गीति संग्रहको पाँचौं गीति संग्रह मात्र हैन- पूर्ण निर्वाचन शिक्षा गीति संग्रह को लागि विश्वको पहिलो गीति संग्रह हो भन्न पाउँ... 1395429 wikitext text/x-wiki १, "निर्वाचन शिक्षा गीति संग्रह" मेरो भावनाका पलहरु गीति संग्रहको पाँचौं गीति संग्रह मात्र हैन- पूर्ण निर्वाचन शिक्षा गीति संग्रह को लागि विश्वको पहिलो गीति संग्रह हो भन्न पाउँदा आफैलाई गर्व लाग्ने कुरा भएको छ।       यो मेरो कुनै लक्ष्य लिएर विश्व माझ पहिलो बनाउने हेतुले बनाएको गीति संग्रह हैन। तर, नेपालमा पटक पटकको आन्दोलनले शहिद जन्माउने कारखाना बनाउदा निराश भएको छु। र, यसरी हरेक पटकका आन्दोलनले जुन रुपले शहिद बन्न बाध्य भयो, त्यतिनै डरलाग्दो रुपमा नेता बन्ने होडबाजीले नेपालीलाई अर्को भार थपिएको थपिए भयो।        मलाई थाहा थियो :- Politics are dirty in the world भन्ने फोटोग्राफर डाडाले आफ्ना सहपाठीसंग कुरा गर्दा मेरो बाल मस्तिष्कमा गदेको कुरा आज पनि याद छ। त्यो डाडाका कुरा अनि पछि अध्ययन गर्ने क्रममा; राजनिती यस्तो चिज हो। नेताहरु यस्तो सपना वा कल्पनाको भव्य पुल बनाउछ। जस्को भव्यताले पुल बनाउने स्थानमा हेर्न जाँदा कमिला मज्जाले दौडिरहेको हुन्छ।"         यस्तो ज्ञान हासिल गरेको र पंञ्चायति ब्यबस्थामै भुमिगत पाँचौ र छैठौं को अनेरास्ववियुको बारेमा मेरो बाल मस्तिष्कमा बाध्य भएर सकि नसकि घुसेका थिए। यसैले राजनितीक चेत नभए तापनि सकिनसकी राजनितीक चेत अर्द्धतामा रहेको थियो।         यसैले मैले पंञ्चायत ब्यबस्था राजा र युवराज संविधान भन्दा माथि भयो। पंञ्चायत तानाशाही ब्यबस्था भन्दै ब्यबस्था परिवर्तन गरायो। अधिकार प्राप्त भयो - २१ वर्षमा मात्र निर्वाचनमा सहभागिता हुन पाउने अधिकारमा रुपान्तरण गरियो। अब, १८ बर्षकै उमेरमा निर्वाचनमा भोट दिन पाउने अधिकार प्राप्त भयो। यही उपलब्धि भयो।         राजा भन्दा स्वार्थी नेताहरु यिनै राजनितिक दल वृत जनता फुटाएर राजनिती गरिरहे, यसैले जनताबाट राजनिती चोखो बनाउदै गए। अन्तत! माओवादी जन्मिएयो र माओवादीलाई यहि बहुदलिय ब्यबस्थामा ल्यायो। तर, यिनले पनि नेपालीलाई नेपाली भन्ने चिनेन।        यसैले मलाई दल प्रति बितृष्णा पैदा भयो तर बहुदलिय ब्यबस्था मात्र हैन स्वतन्त्र अधिकारको लागि बहुदलिय ब्यबस्था उत्कृष्ट हो तर जनतालाई काँग्रेस, एमाले , माओवादी बनाइरहदा जनतामा कुशासन लाड्न सफल भए। र, जनताको मतको घोषणापत्र बाचा पत्र नभएर एउटा जनता माझ सफल झुक्याउने साधन भएको छ।          यसैले मेरो उदेश्य जनताको मतको अधिकार सिकाउदै विश्व माझ निर्वाचनको पूर्ण शिक्षा दिने उदेश्यले यो गीति तयार मात्र गरेको छैन, आज विश्व माझ पुर्याउने जमर्को गरेको छु। एआईको सहयोगमा रुपान्तर र समालोचना समेत गराउन सफल भएको छ।         यसैले पहिलो गीत :- निर्वाचणको परिणाभाषाको गीतलाई थप छ वटा भाषामा यो गीतलाई रुपान्तर गरेरको छु र चाँडै नेपाली भाषाको गीतलाई अन्य भाषामा रुपान्तरण गर्दै जनताको मतको अधिकारको बारेमा सहि बिश्लेसन गरोस् भन्ने चाहनाका साथ अनुवाद गर्दै यहाँहरु माझ राखेको छु।       १, निर्वाचनको परिभाषा:-   बिषय प्रवेश [संवाद शैलीमा बिस्तारै र प्रस्टसँग बोल्ने] सुन्नु है! आज चुनावको महत्त्वपूर्ण कुरा भन्दैछु सिक्नु सिकाउनु अनि बुझ्नु बुझाउनु जरुरी छ यसैले मेरो गीतले सिकाउँछु म, ध्यान दिएर सुन! स्थायी - धेरै नेता धेरै कुरा भद्रगोल हो सटिक कुरा एउटै नेता चुन्ने चुनाव हो अन्तरा -१ तिम्रो मेरो सबैको अधिकार छ देशमा प्रत्याभूत गरिएको मत छ हाम्रो हातमा देश र जनताको योग्य नेता पाउने छनोट हो सबैभन्दा उत्कृष्ट छनोटको विधि चुनाव हो स्थायी - पुनरावृत्ति -२ धेरै नेता धेरै कुरा भद्रगोल हो सटिक कुरा एउटै नेता चुन्ने चुनाव हो अन्तरा -२ पर्ख बुझ हेर घोषणा-पत्र योजना खाका हेरी लोभ, लालच, भोजभतेरमा मत नबेचौं फेरि तिम्रा मेरा हैन देशको विकास कर्तव्य हाम्रो योग्य नेता रोजौं कुरा मेरो खस्रो होला चाम्रो स्थायी- पुनरावृत्ति -२ (धेरै नेता धेरै कुरा भद्रगोल हो सटिक कुरा एउटै नेता चुन्ने चुनाव हो)  ---२ धेरै नेता धेरै कुरा भद्रगोल हो सटिक कुरा एउटै नेता चुन्ने चुनाव हो बाहिरिदै:- गोप्य हुन्छ मतदान, विवेक लगाऔं... सही ठाउँमा भोट हाली देशलाई बचाऔं... यहाँ तपाईंको "निर्वाचनको परिभाषा" (Definition of Election) गीतलाई विश्वका ४ प्रमुख लोकतान्त्रिक भाषाहरूमा लयबद्ध (Rhyming) रूपान्तरण र सुनो एआई (Suno AI) का लागि विशेष फ्युजन स्टाइल प्रम्प्टहरू प्रस्तुत छ: २,  Description of election - English [Intro :- Male Spoken Dialogue:] "Listen up! Today I bring you words of utmost worth, To learn and teach, to grasp the truth of our own earth! So lend your ears and hear my song unfold, A vital lesson waiting to be told!" [ Verse -1 ] So many leaders, so much noise, a tangled, crowded maze, The simple truth: one leader chosen, clears away the haze! Choosing an election is the path we all must trace, To find the proper leader for our nation and our place! [ Verse - 2 ] You and I, we hold the right within this land of ours, A sacred ballot in our hands, possessing sovereign powers. To find a worthy leader who can guide the country right, The finest choice of method is the ballot in our sight! [ Verse - 3 ] So many leaders, so much noise, a tangled, crowded maze, The simple truth: one leader chosen, clears away the haze! [ Verse - 4 ] Pause and look, examine well their manifestos' plan, Don't sell your vote for empty feasts or greed within the span. Not yours or mine, but for the realm, our duty must remain, Let's pick a worthy leader, though my words may feel quite plain! [ Verse - 5 ] So many leaders, so much noise, a tangled, crowded maze, The simple truth: one leader chosen, clears away the haze! [Repeat] So many leaders, so much noise, a tangled, crowded maze, The simple truth: one leader chosen, clears away the haze! [Outro; Spoken Dialogue: ] "The ballot is secret, let your conscience guide your hand... Cast your vote where it belongs, and save our native land!" ३, चुनाव की परिभाषा (Definition of Election) [Extended Ambient Intro ] [संवाद शैली में धीरे और स्पष्ट आवाज़] सुनो भाई! आज चुनाव की एक बहुत अहम बात बता रहा हूँ। सीखना-सिखाना और समझना-समझाना बहुत ज़रूरी है। इसीलिए अपने इस गीत से मैं आपको सिखा रहा हूँ, ज़रा ध्यान से सुनो! [Verse - 1] बहुत से नेता, बहुत सी बातें, सब कुछ गोलमाल है! एक सच्चा नेता चुनना, यही तो चुनाव का कमाल है! [Verse - 2 ] तुम्हारा, मेरा, हम सबका इस देश पे अधिकार है, संविधान का दिया वोट, हमारे हाथों का अधिकार है! देश और जनता को एक योग्य नेता मिल जाए, लोकतंत्र में चुनाव ही है, जो सबसे सही राह दिखाए! [Verse -3 ] बहुत से नेता, बहुत सी बातें, सब कुछ गोलमाल है! एक सच्चा नेता चुनना, यही तो चुनाव का कमाल है! [Verse - 4 ] रुको, समझो, घोषणा-पत्र और उनके वादे जान लो, लालच, पैसों और दावतों में वोट ना बेचना ठान लो! तेरा-मेरा नहीं, देश का विकास अब कर्तव्य है हमारा, योग्य नेता ही चुनें, चाहे कड़वा लगे सच ये सारा! [Pre-Chorus Build up - Drum rolls] [Verse - 5 ] बहुत से नेता, बहुत सी बातें, सब कुछ गोलमाल है! एक सच्चा नेता चुनना, यही तो चुनाव का कमाल है! [Repeat] बहुत से नेता, बहुत सी बातें, सब कुछ गोलमाल है! एक सच्चा नेता चुनना, यही तो चुनाव का कमाल है! [Outro - Spoken Dialogue] गुप्त होता है मतदान, अपने विवेक को जगाएं... सही जगह पर वोट देकर, अपने देश को बचाएं... ४. स्पेनिस (Spanish - Latin America & Spain) Definición de Elección (La Voz del Pueblo) [Extended Ambient Intro - (Spoken) ¡Escuchen bien! Hoy les cuento algo vital sobre la elección. Aprender y enseñar, esa es nuestra misión. ¡Por eso con mi canto les explico, presten atención! verse -1 ¡Tantos líderes, tantas voces, todo es confusión! ¡Elegir a un líder justo, esa es la elección! [Verse -2 ] Tú y yo tenemos derechos en esta nación, El voto garantizado es nuestra decisión. Para hallar un buen líder, con gran vocación, El método más grande es la votación. [ Verse - 3] ¡Tantos líderes, tantas voces, todo es confusión! ¡Elegir a un líder justo, esa es la elección! [Verse -4 ] Espera, lee los planes con mucha razón, No vendas tu voto por fiesta o tentación. El avance de la patria es nuestra obligación, Elijamos al mejor, aunque dura sea mi canción. [Verse -5] ¡Tantos líderes, tantas voces, todo es confusión! ¡Elegir a un líder justo, esa es la elección! [Outro - (Spoken)] El voto es secreto, usa tu conciencia... Votando en el lugar correcto, salvamos nuestra independencia... ५. फ्रेन्च (French - France, Canada & Francophone Africa) La Définition de l'Élection (Le Choix Juste) [Extended Ambient Intro - [Spoken]] Écoutez bien ! Aujourd'hui je vous parle d'élection. Il faut apprendre et comprendre, c'est notre mission. C'est pourquoi ma chanson vous guide, faites attention ! [Verse - 1] Tant de chefs, tant de mots, c'est la confusion ! Choisir un chef honnête, c'est la vraie élection ! [Verse -2 ] Toi et moi avons des droits dans cette nation, Le vote garanti est dans nos mains, sans question. Pour offrir au pays un guide d'exception, La meilleure des méthodes reste l'élection. [Verse -3] Tant de chefs, tant de mots, c'est la confusion ! Choisir un chef honnête, c'est la vraie élection ! [Verse 4- Passionate and Powerful Vocal Delivery] Attends, lis les promesses et leurs intentions, Ne vends pas ton vote pour de vaines tentations. Le progrès du pays est notre obligation, Choisissons le meilleur, malgré mes dures expressions. [Verse -5 ] Tant de chefs, tant de mots, c'est la confusion ! Choisir un chef honnête, c'est la vraie élection ! [Outro - [Spoken]] Le vote est secret, agissons avec conscience... En votant juste, nous sauvons notre existence... ६. पोर्चुगिज (Portuguese - Brazil & Portugal) Definição de Eleição (A Nossa Voz) [Extended Ambient Intro - (Spoken)] Ouçam bem! Hoje falo do valor da eleição. Aprender e ensinar é a nossa missão. Por isso com meu canto eu explico, prestem atenção! [Verse - 1] Tantos líderes, tantas falas, é uma confusão! Escolher um líder justo, essa é a eleição! [Verse - 2 ] Você e eu temos direitos nesta nação, O voto garantido está na nossa mão. Para dar ao povo um líder de visão, O método mais nobre é a votação. [Verse -3 ] Tantos líderes, tantas falas, é uma confusão! Escolher um líder justo, essa é a eleição! [Verse - 4 ] Espere, leia os planos com muita razão, Não venda seu voto por festa ou tentação. O avanço da pátria é nossa obrigação, Vamos escolher bem, ouçam minha canção! [Verse - 5] Tantos líderes, tantas falas, é uma confusão! Escolher um líder justo, essa é a eleição! [Outro - (Spoken) ] O voto é secreto, use a consciência... Votando no lugar certo, salvamos nossa essência... ७. इन्डोनेसियन (Indonesian - Indonesia) Definisi Pemilu (Pilihan Kita) [Extended Ambient Intro - (Spoken) ] Dengarkanlah! Hari ini aku bicara soal pemilu. Belajar dan mengajar, itu yang harus selalu. Karena itu lewat lagu ini, dengarkanlah pesanku! [Verse 1] Banyak tokoh, banyak janji, membuat kita bingung! Memilih satu yang jujur, itulah pemilu yang agung! [Verse - 2 ] Kau dan aku punya hak di negara ini, Suara yang pasti ada di tangan kita sendiri. Untuk mendapat pemimpin yang berbakti, Pemilu adalah cara yang paling sejati. [Verse - 3] Banyak tokoh, banyak janji, membuat kita bingung! Memilih satu yang jujur, itulah pemilu yang agung! [Verse -4] Tunggu, pahami, lihat rencana mereka, Jangan jual suaramu demi uang dan pesta. Membangun bangsa adalah tugas kita bersama, Pilih pemimpin hebat, walau keras nada bicara. [Verse -5] Banyak tokoh, banyak janji, membuat kita bingung! Memilih satu yang jujur, itulah pemilu yang agung! [Outro - (Spoken) ] Memilih itu rahasia, gunakan nurani... Berikan suara yang tepat, selamatkan negeri ini... jyl0ydebw0pnys3ifxlahb49t9fagl0 2 151942 1395483 2026-11-10T02:19:34Z Chhiringsherpavlog 81861 /* */ {{Infobox YouTube personality | name = टेक्निकल छिरिङ | birth_name = छिरिङ शेर्पा | other_names = साइलो दाई (Sailo Dai) | nationality = [[नेपाली]] | residence = [[सिद्धिचरण नगरपालिका|सिद्धिचरण]], [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]], [[नेपाल]] | occupation = युट्युबर, कन्टेन्ट क्रिएटर | channel_name = Technical Chhiring | years_active = [सुरू भएको साल लेख्नुहोस्]–हालसम्म | genre = प्रविधि (Tech), डिजिटल ट्युटोरियल, भ्लग | subscribers = 76K+ 1395483 wikitext text/x-wiki '''टेक्निकल छिरिङ (Technical Chhiring)''' '''परिचय''' '''टेक्निकल छिरिङ''' (अङ्ग्रेजी: Technical Chhiring) एक नेपाली प्रविधि (टेक) सम्बन्धी युट्युब च्यानल तथा डिजिटल प्लेटफर्म हो। यस च्यानलमार्फत नेपाली भाषामा स्मार्टफोन, कम्प्युटर, इन्टरनेट, सफ्टवेयर र नवीनतम प्रविधिका विषयमा जानकारीमूलक भिडियो सामग्रीहरू प्रस्तुत गरिन्छ। '''च्यानल कहिले र किन सुरू गरियो ?''' यो च्यानल सन् [साल र महिना लेख्नुहोस्, जस्तै: २०२२ जनवरी] मा सुरू गरिएको हो। नेपालमा अझै पनि धेरै इन्टरनेट तथा मोबाइल प्रयोगकर्ताहरूलाई अङ्ग्रेजी भाषामा प्रविधिका जटिल विषयहरू बुझ्न कठिन हुने भएकाले, सरल नेपाली भाषामा डिजिटल साक्षरता (Digital Literacy) फैलाउने मुख्य उद्देश्यका साथ यो च्यानल सञ्चालनमा ल्याइएको हो। सर्वसाधारणलाई मोबाइल तथा कम्प्युटरमा आउने प्राविधिक समस्याहरूको समाधान सिकाउनु, नयाँ प्रविधिसँग जोड्नु र अनलाइन सुरक्षाका बारेमा सचेत गराउनु यसको प्रमुख लक्ष्य रहेको छ | nlv01tu1y2s2764pfornys4y91akepk 1395486 1395483 2026-11-10T02:29:38Z Chhiringsherpavlog 81861 /* */ च्यानलको परिचय थापे 1395486 wikitext text/x-wiki '''टेक्निकल छिरिङ (Technical Chhiring)''' '''परिचय''' '''टेक्निकल छिरिङ''' (अङ्ग्रेजी: Technical Chhiring) एक नेपाली प्रविधि (टेक) सम्बन्धी युट्युब च्यानल तथा डिजिटल प्लेटफर्म हो। यस च्यानलमार्फत नेपाली भाषामा स्मार्टफोन, कम्प्युटर, इन्टरनेट, सफ्टवेयर र नवीनतम प्रविधिका विषयमा जानकारीमूलक भिडियो सामग्रीहरू प्रस्तुत गरिन्छ। '''च्यानल कहिले र किन सुरू गरियो ?''' यो च्यानल सन् [२०१९ अगस्ट ५] मा सुरू गरिएको हो। नेपालमा अझै पनि धेरै इन्टरनेट तथा मोबाइल प्रयोगकर्ताहरूलाई अङ्ग्रेजी भाषामा प्रविधिका जटिल विषयहरू बुझ्न कठिन हुने भएकाले, सरल नेपाली भाषामा डिजिटल साक्षरता (Digital Literacy) फैलाउने मुख्य उद्देश्यका साथ यो च्यानल सञ्चालनमा ल्याइएको हो। सर्वसाधारणलाई मोबाइल तथा कम्प्युटरमा आउने प्राविधिक समस्याहरूको समाधान सिकाउनु, नयाँ प्रविधिसँग जोड्नु र अनलाइन सुरक्षाका बारेमा सचेत गराउनु यसको प्रमुख लक्ष्य रहेको छ | '''सञ्चालक को हुन् ?''' यस च्यानलका संस्थापक तथा मुख्य सञ्चालक '''छिरिङ''' '''शेर्पा''' हुन्। नेपालको [आफ्नो जिल्ला वा ठाउँको नाम लेख्नुहोस्] निवासी उनी प्रविधि र डिजिटल कन्टेन्ट क्रिएसनमा सक्रिय छन्। प्रविधिमा रुचि राख्ने उनले आम दर्शकलाई बुझ्न सजिलो हुने शैलीमा प्राविधिक ज्ञान र जानकारीहरू प्रस्तुत गर्दै आएका छन्। '''के यो नेपाली भाषाको पहिलो टेक च्यानल हो ?''' टेक्निकल छिरिङ नेपाली भाषाको पहिलो टेक च्यानल भने होइन। नेपालमा सन् २०१४–२०१५ तिरै 'ग्याजेटबाइट नेपाल' (Gadgetbyte Nepal) लगायतका अन्य च्यानलहरूले नेपालीमा प्रविधि सम्बन्धी सामग्रीहरू बनाउन सुरू गरिसकेका थिए। यद्यपि, प्रविधिका विषयलाई अझ सरल, व्यावहारिक र आम प्रयोगकर्ताको दैनिक आवश्यकतासँग जोडेर प्रस्तुत गर्ने सन्दर्भमा टेक्निकल छिरिङले नेपाली टेक समुदायमा आफ्नै मौलिक पहिचान बनाएको छ। '''च्यानलका मुख्य सामग्रीहरू''' * '''ग्याजेट समीक्षा:''' नयाँ स्मार्टफोन, ल्यापटप र अन्य इलेक्ट्रोनिक उपकरणहरूको अनबक्सिङ तथा रिभ्यु। * '''टिप्स र ट्रिक्स:''' मोबाइल एप, सफ्टवेयर र इन्टरनेट चलाउँदा काम लाग्ने उपयोगी जानकारी। * '''समस्या समाधान:''' सामाजिक सञ्जालको सुरक्षा र दैनिक आइपर्ने प्राविधिक समस्याहरूको समाधान (Tech Troubleshooting)। tjdkvxy01karn5jogup9aup6qwhyyev 1395496 1395486 2026-11-10T03:01:46Z Chhiringsherpavlog 81861 /* */ 1395496 wikitext text/x-wiki <ref>{{Cite web |title=Technical chhiring |url=https://onlinenews9000.blogspot.com/2026/11/technical-chhiring-technical-chhiring.html |access-date=2026-11-10 |language=en}}</ref>'''टेक्निकल छिरिङ (Technical Chhiring)''' '''परिचय''' '''टेक्निकल छिरिङ''' (अङ्ग्रेजी: Technical Chhiring) एक नेपाली प्रविधि (टेक) सम्बन्धी युट्युब च्यानल तथा डिजिटल प्लेटफर्म हो। यस च्यानलमार्फत नेपाली भाषामा स्मार्टफोन, कम्प्युटर, इन्टरनेट, सफ्टवेयर र नवीनतम प्रविधिका विषयमा जानकारीमूलक भिडियो सामग्रीहरू प्रस्तुत गरिन्छ। '''च्यानल कहिले र किन सुरू गरियो ?''' यो च्यानल सन् [२०१९ अगस्ट ५] मा सुरू गरिएको हो। नेपालमा अझै पनि धेरै इन्टरनेट तथा मोबाइल प्रयोगकर्ताहरूलाई अङ्ग्रेजी भाषामा प्रविधिका जटिल विषयहरू बुझ्न कठिन हुने भएकाले, सरल नेपाली भाषामा डिजिटल साक्षरता (Digital Literacy) फैलाउने मुख्य उद्देश्यका साथ यो च्यानल सञ्चालनमा ल्याइएको हो। सर्वसाधारणलाई मोबाइल तथा कम्प्युटरमा आउने प्राविधिक समस्याहरूको समाधान सिकाउनु, नयाँ प्रविधिसँग जोड्नु र अनलाइन सुरक्षाका बारेमा सचेत गराउनु यसको प्रमुख लक्ष्य रहेको छ | '''सञ्चालक को हुन् ?''' यस च्यानलका संस्थापक तथा मुख्य सञ्चालक '''छिरिङ''' '''शेर्पा''' हुन्। नेपालको [आफ्नो जिल्ला वा ठाउँको नाम लेख्नुहोस्] निवासी उनी प्रविधि र डिजिटल कन्टेन्ट क्रिएसनमा सक्रिय छन्। प्रविधिमा रुचि राख्ने उनले आम दर्शकलाई बुझ्न सजिलो हुने शैलीमा प्राविधिक ज्ञान र जानकारीहरू प्रस्तुत गर्दै आएका छन्। '''के यो नेपाली भाषाको पहिलो टेक च्यानल हो ?''' टेक्निकल छिरिङ नेपाली भाषाको पहिलो टेक च्यानल भने होइन। नेपालमा सन् २०१४–२०१५ तिरै 'ग्याजेटबाइट नेपाल' (Gadgetbyte Nepal) लगायतका अन्य च्यानलहरूले नेपालीमा प्रविधि सम्बन्धी सामग्रीहरू बनाउन सुरू गरिसकेका थिए। यद्यपि, प्रविधिका विषयलाई अझ सरल, व्यावहारिक र आम प्रयोगकर्ताको दैनिक आवश्यकतासँग जोडेर प्रस्तुत गर्ने सन्दर्भमा टेक्निकल छिरिङले नेपाली टेक समुदायमा आफ्नै मौलिक पहिचान बनाएको छ। '''च्यानलका मुख्य सामग्रीहरू''' * '''ग्याजेट समीक्षा:''' नयाँ स्मार्टफोन, ल्यापटप र अन्य इलेक्ट्रोनिक उपकरणहरूको अनबक्सिङ तथा रिभ्यु। * '''टिप्स र ट्रिक्स:''' मोबाइल एप, सफ्टवेयर र इन्टरनेट चलाउँदा काम लाग्ने उपयोगी जानकारी। * '''समस्या समाधान:''' सामाजिक सञ्जालको सुरक्षा र दैनिक आइपर्ने प्राविधिक समस्याहरूको समाधान (Tech Troubleshooting)। jxcexidsja52g363tb23csj6afindkd 3 151943 1395514 2026-11-10T03:47:01Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1395514 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, बिशाल जोशीज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|३०,०७९]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:बिशाल जोशी|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:३२, १० नोभेम्बर २०२६ (नेपाली समय) p88aa8sxteeppjyjob4jnj5gvcl9lgn