Wikipedia newwiki https://new.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%82_%E0%A4%AA%E0%A5%8C MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter माध्यम विशेष खँलाबँला छ्येलेमि छ्येलेमि खँलाबँला विकिपिडिया विकिपिडिया खँलाबँला किपा किपा खँलाबँला मिडियाविकि मिडियाविकि खँलाबँला Template Template talk ग्वाहालि ग्वाहालि खँलाबँला पुचः पुचः खँलाबँला दबू दबू खँलाबँला TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 13129 1127270 1060365 2026-11-09T17:22:00Z ~2026-59359-05 32075 പ്രൊഫസർ പ്രേം രാജ്‌ പുഷ്പാകരന്‍, എൻ.ഐ.റ്റി. കാലിക്കറ്റ് ♡ Professor P̂rém ráj P̂üshp̂ákárán, NIT Calicut ♡ प्रोफेसर प्रें राज पुष्पाकरण, राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान, कालीकट 🪷🌷🪻🌼🌻🌺🌹🌸🏵️💮 1127270 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/केरल}} [[Image:Parshuramsaraswats.jpg|thumb|A painting depicting [[Parashurama]]]] [[Image:MarayoorDolmen.JPG|thumb|A [[dolmen]]]] [[Image:Silk route copy.jpg|thumb|225px|[[Silk Road]]]] {{भारतया थाय्‌ |type = state |native_name = केरल |other_name = കേരളം |state_name = केरल |capital = [[थिरुवन्तपुरम्]] |latd = 08.47 |longd = 76.95 |region = दखिन भारत |largest_city = [[थिरुवन्तपुरम्]] |largest_metro = [[कोची महानगरीय क्षेत्र]] |abbreviation = IN-KL |official_languages = [[मलयालम|मलयालम भाषा]] |legislature_type = Unicameral |legislature_strength = 141^‡ |leader_title_1 = [[Governors of Kerala|Governor]] |leader_name_1 = [[R.S. Gavai]] |leader_title_2 = [[Chief Ministers of Kerala|Chief Minister]] |leader_name_2 = [[V.S. Achuthanandan|V.S.&nbsp;Achuthanandan]] |established_date = 1 November 1956 |area_total = 38863 |area_rank = 21st |area_magnitude = 10 |area_order = 10 |population_total = 31838619 |population_rank = 12th |population_as_of = 2001 |population_density = 819 |districts = [[Districts of Kerala|14]] |major cities = [[Thiruvananthapuram]], [[Kochi, India|Kochi]], [[Thrissur]], [[Kollam]], and [[Kozhikode]] |website = kerala.gov.in |seal = KeralaSeal.jpg |portal = Kerala in India (disputed hatched).svg |footnotes = ^‡ 140 elected, 1 nominated |nickname = God's Own Country }} '''केरल''' (केरलम्) ([[मलयालम|मलयालम भाषा]]:കേരളം) [[भारत]]या छगू [[प्रान्त]] ख। थुकिया राजधानी [[तिरुअनन्तपुरम्]] (त्रिवेन्द्रम) ख। थ्व राज्यया मू भाषा [[मलयालम|मलयालम भाषा]] ख। [[हिन्दू धर्म]] व [[मुस्मां धर्म]] नापं थनः [[ख्रिस्टी धर्म]]या नं तःधंगु जनसंख्या दु। भौगोलिक कथं केरल भारतया दखिन-पश्चिमी सीमाय् [[अरब सागर]] व [[सह्याद्रि पर्वत श्रृंखला]]या दथुइ ला। थ्व राज्यया क्षेत्रफल ३८८६३ वर्ग किलोमीटर दु। थःगु संस्कृति व भाषाया वैशिष्ट्यया कारणं म्हसीकिगु भारतया दखिनय् स्थित प्यंगु राज्यय् केरल छगू ख । थ्व राज्यया मू जलाःखला राज्य तमिलनाडु व कर्नाटक ख। पोंडिच्चेरी (पुतुच्चेरी) राज्यया मय्यष़ि (माहि) नामं म्हसीकिगु थाय्‌ नं केरल राज्यया अन्तर्गतय् ला। अरब सागरय् स्थित केन्द्र शासित प्रदेश लक्षद्वीपया भाषा व संस्कृतिया दृष्टिं केरल नाप बल्लागु स्वापू दु। स्वतंत्रता प्राप्ति न्ह्यः केरलय् जुजुतेगु शासन दयाच्वन। जुलाई १९४९य् तिरुवितांकूर व कोच्चिन शासनयात स्वाना 'तिरुकोच्चि' राज्यया पलिस्था जुवन। व ईले मलबार प्रदेश मद्रास राज्य (आःया तमिलनाडु)या छगू जिल्ला जक्क जुयाच्वन। नोभेम्बर १९५६य् तिरुकोच्चि नाप मलबारयात स्वाना आःया केरलया पलिस्था जुल। == इतिहास == पौराणिक बाखँकथं परशुरामं थःगु परशु लखे वांछःबिले वःहे आकारया भूमि समुद्रं पिहांवल व केरल अस्तित्वय् वल। थन १०गु शताब्दी ईसा पूर्व निसें मनु दूगुया प्रमाण लूगु दु। केरल खँग्वःया व्युत्पत्तिया बारेय् विद्वानत छगूमत मदु। "चेर - स्थल", 'कीचड' व "अलम-प्रदेश" खँग्वः स्वाना केरल खँग्वः दयावःगु धैगु विश्वास दु। केरल खँग्वःया छगू मेगु अर्थ ख : - समुद्रं पिहां वःगु भूभाग। केरल राज्यय्‌ समुद्र व पर्वतया संगम थाय्‌यात नं केरल धैगु या। प्राचीन विदेशीतेसं थ्व थाय्‌यात 'मलबार'या नामं सम्बोधित यानातःगु दु। केरलया संस्कृति द्वलंद्व दं पुलां जु। थुकिया काल ५०० ईं. पूर्व निसें ३०० तक्क जूगु भलसा दु। आपाः महाप्रस्तर युगीन स्मारिकात पहाडी लागां प्राप्त जूगु दु। थुकिलिं केरल अतिप्राचीन काल निसें मनुया वासस्थान ख धैगु प्रमाण ब्यु। केरलय् आवास केन्द्रतेगु विकासया निगु चरण संघमकालय् जूगु विश्वास दु। थ्व काल प्राचीन तमिल साहित्यया निर्माण काल ख। संघमकाल सन् ३०० ई. निसें ८०० ई तक्कया काल ख । प्राचीन केरलयात इतिहासकारतेसं तमिल भूभागया अंगया कथं नाला काःगु दु। अःपुइकेयात केरलया इतिहासयात प्राचीन, मध्यकालीन व आधुनिक कालीन स्वंगु भागय् बायेछिं। * [[प्राचीन केरल]] * [[मध्यकालीन केरल]] * [[आधुनिक केरल]] == भूगोल == {{main|केरलया भूगोल}} भौगोलिक दृष्टिं केरल उत्तर अक्षांश ८ डिग्री १७' ३०" व १२ डिग्री ४७' ४०"या दथुइ व पूर्व रेखांश ७४ डिग्री ७' ४७" व ७७ डिग्री ३७' १२"या दथुइ ला। भौगोलिक प्रकृतिया आधारय् केरलयात यक्व क्षेत्रय् विभक्त यानातै। सर्वप्रचलित विभाज्य प्रदेश ख, पर्वतीय क्षेत्र, मध्य क्षेत्र, समुद्री क्षेत्र आदि । अधिक स्पष्टताया निंतिं थ्व राज्ययात थ्व कथं विभाजन याना तःगु दु - पूर्वी मलनाड (Eastern Highland), अडिवारम (तराई - Foot Hill Zone), तज्जागु पहाडी क्षेत्र (Hilly Uplands), पालक्काड सुरंग, तृश्शूर-कांजगाड समतल, एरणाकुलम - तिरुवनन्तपुरम रोलिङ समतल व पश्चिमी तटीय समतल। थनया भौगोलिक प्रकृतिइ पहाड व समावेश जु। केरलया ४१गु खुसित पश्चिमी दिशाय् स्थित समुद्र वा पुखुलि स्वा वनि। थुकिया नापं पूर्वी दिशाय् बाहा वनिगु स्वंगु खुसि, छुं पुखु व नहर आदि नं थ्व राज्यया जलसम्पदाया अङ्ग ख। केरलया मू झ्वालाय् [[अतिरप्पिळ्ळि झ्वाला|अतिरप्पिळ्ळि]], [[अरुवि झ्वाला| अरुवि]], [[आऱ्ऱुकाल् झ्वाला| आऱ्ऱुकाल्]], [[आड्यन् पाऱ झ्वाला| आड्यन् पाऱ]], [[ओलियरिक् झ्वाला| ओलियरिक् ]], [[करुवार झ्वाला| करुवार]], [[कान्तप्पाऱ झ्वाला| कान्तप्पाऱ]], [[कीऴार्कुत्त् झ्वाला| कीऴार्कुत्त्]], [[कुंभावुरुट्टि झ्वाला| कुंभावुरुट्टि]] , [[काञ्ञिरक्कॊल्लि झ्वाला| काञ्ञिरक्कॊल्लि]] , [[वळञ्ञकानं झ्वाला| वळञ्ञकानं]], [[चार्प्प]], [[तुषारगिरि झ्वाला| तुषारगिरि]], [[तॊम्मन्कुत्त् झ्वाला| तॊम्मन्कुत्त्]], [[न्यायंकाट् झ्वाला| न्यायंकाट्]] , [[पालरुवि झ्वाला| पालरुवि]], [[पॆरुंतेनरुवि झ्वाला| पॆरुंतेनरुवि]], [[मरोट्टिच्चाल् झ्वाला| मरोट्टिच्चाल्]], [[मीन्वल्लं झ्वाला| मीन्वल्लं]], [[माऱामल झ्वाला| माऱामल]], [[मीन्मुट्टि झ्वाला| मीन्मुट्टि]], [[वाऴच्चाल् झ्वाला| वाऴच्चाल्]], [[वेनन्ब्रावटि झ्वाला| वेनन्ब्रावटि]], [[वळञ्ञकानं झ्वाला| वळञ्ञकानं]], [[सूचिप्पाऱ झ्वाला| सूचिप्पाऱ]], [[चीयप्पाऱ झ्वाला| चीयप्पाऱ]], [[पट्टत्तिप्पाऱ झ्वाला| पट्टत्तिप्पाऱ]] , [[पवर् हौस् झ्वाला| पवर् हौस्]], [[चेतालयं झ्वाला| चेतालयं]], [[धोनि झ्वाला| धोनि]], [[सीतार्कुण्ट्]], [[सीतम्मक्कुण्ट् झ्वाला| सीतम्मक्कुण्ट्]] आदि ला। == जलवायु == {{main|केरलया जलवायु}} भूमध्यरेखा स्वया ८ डिग्री जक्क तापाक्क दूगुलिं केरलय् ताहाःन्वैगु मौसम दु। थनया धर्तीया जां (उच्च-निम्न स्थिति) जलवायुय् यक्व प्रभाव या। केरलया जलवायुया विशेषता शीतल मन्द फे व भारी वर्षा ख। प्रमुख वर्षाकाल इडवप्पाति वा पश्चिमी मनसुनकाल ख। निगुगु वर्षाकाल तुलावर्षम् वा उत्तरी-पश्चिमी मनसुन ख। सकल वर्ष करीब १२० निसें १४० दिं वर्षा जुइ। औसत वार्षिक वर्षा ३०१७ मिली मीटर दु। भारी वर्षां याना खुसिबाहा वैगु व जन-धनया हानी नं जुइगु या। == अर्थतन्त्र == {{main|केरलया अर्थतन्त्र}} केरलया आर्थिक व्यवस्थाय् कृषिया तधःगु योगदान दु। मानव विकास परिमापकया आधारभूत डेटा कथं केरलया उपलब्धि बांला। थ्व कथं भारतया अन्य राज्यया तुलनाय् जनसंख्या वृद्धि दर म्हो जूगु, औसत जनघनत्त्व अप्व जूगु, आपाःगु आयु-दर, बांलाःगु स्वास्थ्य चेतना, म्हो शिशु मृत्यु दर, अप्व साक्षरता, प्राथमिक शिक्षाया सार्वजनिकता, उच्च शिक्षाया सुविधा आदिं थ्व राज्ययात आर्थिक कथं बांलागु संकेत ब्यु। ग्लोबलाइजेसनया प्रतिकूल प्रभावं कृषि व मेमेगु परम्परागत क्षेत्रयात धाःसा सिधेका हःगु दु। स्वातंत्र्य पूर्व तिरुवितांकूर, कोच्चि, मलबार क्षेत्रया विकास आधुनिक केरलया आर्थिक व्यवस्थाया पृष्ठभूमि ख। थनया भौगोलिक व प्राकृतिक विशेषतां केरलया अर्थतन्त्रया‍त प्राकृतिक सम्पदाया वैविध्य नापं श्रम सम्बन्धित वैविध्य नं प्रदान या। केरलय् कृषि खाद्यान्न व निर्यात याइगु अन्नया निंतिं उपयुक्त मौसम दु। कयर उद्योग, सिं उद्योग, खाद्य तेल उत्पादन आदि कृषि आधारित निर्यात थनया मू आर्थिक निर्यातय् छगू ख। == नखः == {{main|केरलया नखः}} केरलय् धर्माश्रित व धर्मनिरपेक्ष कथंया नखः दु। ओणम केरलया राज्योत्सव ख। केरलय् हनिगु मू हिन्दू नखः ख - विषु, नवरात्रि, दीपावली, शिवरात्रि, तिरुवातिरा आदि । मुस्मांतेसं रमजान, बकरीद, मुहरम, मिलाद-ए-शरीफ आदि हनि धाःसा ईसाईतेसं क्रिसमस, ईस्टर आदि हनि। थ्व नापं हिन्दू, मुस्लिम व ईसाइतेगु देगःले थी-थी कथंया नखः हनिगु या। == कला व संस्कृति == {{main|केरलया संस्कृति}} केरलीय कलायात निगु पुचःले बायेछिं - दृश्य कला व श्रव्य कला । दृश्य कलाया अन्तर्गतय् रंगकला, अनुष्ठान कला, चित्रकला व सिनेमा ला। थनया मू नसाय् बनाना ब्रेड, अवल नानचातु, पूरी, कैबेज दोसा, मोरु दोसा, राइस उपमा, उत्तपम, इडली, इमली राइस, वेज उपमा, इडियप्पम, ओनियन दोसा, रवा दोसा, एला अडा, चिरट्टा पुट्टू, ब्रेड उपमा, इडी चक्कै पोदुतुवल, पीचींगा तीयल, पायार तोरन, एरिसेरी, पुलिंकरी, अदरख करी, मम्पज़ा पुलिशरी, लेमन राइस, उल्ली तीवल, बीटरूट रसम, वेज स्ट्यू, कैबेज पेपर फ्राई, पायसम: अवल पायसम, अरवन पायसम, ग्रीन ग्राम पायसम आदि ला। थनया प्याखँय् कैकॊत्तिकळि, कलियाट्टं, तप्पटिक्कलि, कूडियाट्टं आदि मू ख। == कासा == केरलय् कासा संस्कार यक्व शताब्दि न्ह्य रूपायित जुल। केरलया क्रीडा जगतया ख्यले लोक क्रीडा, आयोधन कला, आधुनिक क्रीडा विद्यमान दु । 'कळरिप्पयट्टु' केरलया प्रान्तीय आयुधन कला ख। न्हापा केरलीय गामे कासायात विशिष्ट महत्व बियातःगु जुसां आधुनिक जीवनशैली व आधुनिक कासाया प्रभावं लोक कासा लुप्त प्राय जुइधुंकल। थ्व राज्यय् फुटबल, भलिबल, एथलेटिक्स आदि आधुनिक कासा म्हिति। भारतया धावक पी.टी. उषा केरलया नांजाम्ह कासामि ख। == पर्यटन == {{main|केरलया पर्यटन}} केरलया दर्शनीय थासय् पर्वतीय तराइ, समुद्र तटीय क्षेत्र, अरण्य क्षेत्र, तीर्थाटन केन्द्र आदि ला। मून्नार, नेल्लियांपति, पोन्मुटि आदि पर्वतीय क्षेत्र, कोवलम, वर्कला, चेरायि आदि समुद्र तट, पेरियार, इरविकुळम आदि वन्यजन्तु केन्द्र, कोल्लम, अलप्पुष़ा, कोट्टयम, एरणाकुळम आदि पुखु थनया प्रधान पर्यटकीय लागा ख। थ्व राज्यय् भारतीय चिकित्सा पद्धति - आयुर्वेदं नं पर्यटनय् ग्वहालि या। थनया अर्थतन्त्रय् पर्यटनया महत्वपूर्ण योगदान दु। == भाषा == {{main|केरलया भाषा}} केरलया भाषा [[मलयालम|मलयालम भाषा]] ख। थ्व भाय् द्रविड परिवारया भाषाय् छगू ख। मलयालम भाषाया उत्त्पत्तिया बारेय् यक्व सिद्धान्त प्रस्तुत यानातःगु दु। छगू मत कथं भौगोलिक कारणं आदि द्रविड भाषां मलयालम छ्गू स्वतन्त्र भाषाया कथं विकसित जुयावःगु ख धका नालाः का। थुकिया विपरीत मेगु मत कथं मलयालम [[तमिल भाषा|तमिलं]] व्युत्पन्न जूगु भाषा ख। थ्व ख्यले थ्व निगु दक्ले प्रबल बिचा ख। सकल विद्वानतेसं थ्व धाःसा मानेया कि भाषाया परिवर्त्तनया कारणं मलयालमया उत्त्पत्ति जुयावल। तमिल व संस्कृत निगु भाषाया मलयालम भाषा नाप तःधंगु स्वापू दु। मलयालमया मौखिक साहित्य शताब्दियौं पुलां जु। तर साहित्यिक भाषाया रूपं धाःसा थुकिया विकास १३गु शताब्दी निसें जुयावःगु ख। थ्व कालय् च्वयातःगु 'रामचरितम'यात मलयालमया आदि काव्यया कथं कायेगु या। == केरलया मनु == केरलया अधिकांश मनु द्रविडिय वंशया ख व इमिगु मातृभाषा मलयालम ख। अथे जुसां केरलय् आर्य, अरबी, यहूदी व मिश्रित वंशया मनु नं दु। केरलया निगुगु तधःगु वर्ग आदिवासीतेगु ख। केरल राज्यया रुपय् सन् १९६१य् पलिस्था जुसां आःया केरलया अन्तर्गतय् दूगु प्रदेशया जनगणना १८८१ निसें दूगु खने दु। अनुमानया कथं १७गु शताब्दीया प्रारम्भय् केरलया जनसंख्या लगभग ३० लख दु। १८५०य् थ्व जनसंख्या ४५ लखः थ्यंवन, १८८१य् जनसंख्या अझ अप्वया वन। १९०१य् जनसंख्या ६४ लख जुवन व १९९१य् २९१ लख जुवन। २००१या जनगणना कथं केरलया जनसंख्या ३१८४१३७४ दु। केरलया मू धर्म हिन्दू, ईसाई व इस्लाम धर्म ख। बौद्ध, जैन, पारसी, सिक्ख, बहाई धर्मावलम्बीया मनुत नं थ्व थासय् च्वं। हिन्दू समाज विविध जाति नं निर्मित दु। ईस्वी सन् ८ गु शताब्दी निसें केरलय् जाति-व्यवस्था प्रचलित जुवन। अनुसूचित जाति व अनुसूचित जनजाति तक्क थी-थी श्रेणीया मनुत जाति - व्यवस्थाया अन्तर्गत सम्मिलित जुवन। जाति व्यवस्थाया कारणं समाजय् च्वे-क्वेया भावना व सामाजिक कुरीति प्रचलित जुल। १९गु शताब्दीया अन्तय् जूगु सामाजिक नवोत्थान अभियानं व २०गु शताब्दीया भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्रामं जाति व्यवस्थायात म्हो याःगु दु। वर्तमान केरलीय समाजय् जातीय भेदभाव म्हो दु। == राजनीति == केरलयात भारतया राजनीतिक प्रयोगशाला धैगु या। चुनावं कम्यूनिस्ट पार्टी सत्ताय् वैगु व थी-थी पार्टिया मोर्चातेगु गठन व शासन देकिगु आदि यक्व राजनीतिक प्रयोग भारतय् दक्ले न्ह्यः केरलय् जुल। भारतय् मेशिनया मतपेटीया प्रथम प्रयोग नं केरलय् जुल। केरलय् १४० विधान सभा निर्वाचन क्षेत्र व २० लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र दु। विधान सभाय् एंग्लो इंडियन समुदायया छम्ह प्रतिनिधियात नामित याइ। केरलय् यक्व राजनीतिक खलःया उपस्थिति दु, दसु - भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस, मार्क्सवादी कम्यूनिस्ट पार्टी, भारतीय कम्यूनिस्ट पार्टी, जनतादल (एस), मुस्लिम लीग, केरल कांग्रेस (एम), केरल कॉग्रेस (जे) आदि । सकल मू राजनीतिक दलतेगु ज्यामि, ब्वंमि, मिसा, ल्याम्ह, बुंज्यामि व सेवा संगठन नं सक्रिय दु। ट्रेड यूनियनया ल्याखँ नं यक्व दु । १९७३य् केरलय् पंजीकृत ट्रेड यूनियनतेगु संख्या १६८० दु धाःसा १९९६य् थ्व ल्या १०३२६ जुइधुंकल। थ्व राज्यय् सरकारी जागिररत ३००० मनुया निंतिं छगू ट्रेड यूनियन दु। केरल राज्यया आविर्भाव धुंका राज्यय् १३कः चुनाव जुइधुंकल। नीक्व मन्त्रीमण्डल व १२म्ह मुख्यमत्री हिलेधुंकल। ५ अप्रिल १९५७य् ई. एम. एस. नंपूतिरिप्पाडया नेतृत्वय् प्रथम मन्त्रीमण्डल अधिकारय् वल। आःया मुख्यमन्त्री वी.एस.अच्युतानन्दन नं १८ मे २००६ खुनु शासन काल। == वैज्ञानिक व प्रौद्योगिक क्षेत्र == भारतया अन्य राज्यया तुलनाय् थ्व राज्य थ्व ख्यले बांलागु अवस्थाय् दु। === केरलीय परम्परा === ==== प्राचीन गणित ==== भारतीय परम्परा अनुरूप केरलय् गणित, ज्योतिषी, व ज्योतिषया विकास जुल। गणितया लागाय्‌ प्राचीन केरलय् 'केरल स्कूल ऑफ मैथमेटिक्स' धैगु प्राचीन सीकिगु थाय्‌ प्रसिद्ध जु। केरलीय गणित व ज्योतिषीया विकास आर्यभटया रचना 'आर्यभटीय'या आधारय् जूगु खने दु । केरलीय गणित व ज्योतिषीया विकासक्रमय् ७गु शताब्दीइ हरिदत्तं आविष्कृत 'परहितम्' व ईस्वी सन् १५गु शताब्दीइ वडश्शेरी परमेश्वरनं आविष्कृत 'दृगणितम्' महत्त्वपूर्ण जु। स्तोत्र व ताडपत्र कथं लुयावःगु प्राचीन केरलीय गणितज्ञकत थ्व कथं दु वररुचि प्रथम, वररुचि द्वितीय, हरिदत्तन, गोविन्दस्वामी, शंकरनारायणन, विद्यामाधवन, तलक्कुलम गोविन्द भट्टतिरि, संगम ग्राम माधवन, वडश्शेरी परमेश्वरन, नीलकंठ सोमयाजी, शंकर वारियर, ज्येष्ठ देवन, मात्तूर नंपूतिरिमार, महिषमंगलम शंकरन, तृक्कण्डियूर अच्युतप्पिषारडी, पुतुमना पोमातिरि (पुतुमना सोमयाजी), कोच्चु कृष्णनाशान, मेलपुत्तूर नारायण भट्टतिरि आदि । ==== आयुर्वेद ==== केरलय् आयुर्वेदया परम्परा प्राचीन दु। केरलीय आयुर्वेदया सर्वाधिक प्रामाणिक ग्रन्थ वाग्भटया 'अष्टांगह्रदयम्' व 'अष्टांगसंग्रहम' ख। केरलीय वैद्यतेसं नं यक्व आयुर्वेद ग्रन्थ च्वःगु दु। केरलीय वैद्य परम्पराय् परम्परागत आयुर्वेद विद्यालयय् स्तानक निसें परिवारिक परम्पराया देशज वैद्य तक्क ला। थनया वैद्यपरिवारय् "अष्टवैद्य" सिक्क नांजा। आयुर्वेदिक परम्परां थ्व राज्यय् उसाँय् पर्यटनया कथं ग्वहालि नं या। थनया 'पंचकर्म चिकित्सा' आयुर्वेदिक चिकित्साया छगू मू पर्यटकीय आकर्षण ख। === आधुनिक विज्ञान === आधुनिक शिक्षाया प्रचार-प्रसार नापं वैज्ञानिक क्षेत्रय् केरलीयतेसं नं योग्यता काःगु दु। विज्ञानया थी-थी शाखाय् केरलया वैज्ञानिकतेसं ज्यायाःगु खने दु। दसु - के. आर. रामनाथन, सी. आर. पिषारडी, आर. एस. कृष्णन, जी. एन. रामचन्द्रन, गोपीनाथ कर्ता, यू. एस. नायर, के. आर. नायर, ई. सी. जी. सुदर्शन, एम. एम. मत्तायि, के. आई. वर्गीस, एम. एस. स्वामीनाथन, ताणु पद्मनाभन, पी. के. अय्यंगार, एम. जी. रामदास मेनन, के. के. नायर, एन. के. पणिक्कर, एन. बालकृष्णन नायर, के. के. नायर, के. जी. अडियोडी, जी. माधवन नायर आदि। आधुनिक विज्ञानया केरलय् दूगु संस्थात वैज्ञानिक - प्रौद्योगिकी विद्यालय, वैज्ञानिक अनुसंधान प्रतिष्ठान आदि ख। == केरलया जिल्ला == केरलय् १४ गु जिल्ला दु। थ्व ख: * [[आलप्पुषा़ जिल्ला]] * [[एर्ण्णाकुल़म जिल्ला]] * [[इड्डुक्कि जिल्ला]] * [[कण्णूर जिल्ला]] * [[कासरगोड जिल्ला]] * [[कोल्लम् जिल्ला|कोल्लम जिल्ला]] * [[कोट्टयम जिल्ला]] * [[कोलिक्कोट जिल्ला]] * [[तिरुअनन्तपुरम जिल्ला]] ([[त्रिवेन्द्रम]], तिरुवनन्तपुरम) * [[तृश्शूर जिल्ला|त्रिश्शूर जिल्ला]] * [[पत्तनमत्तिट्टा जिल्ला]] * [[पालाक्काड जिल्ला]] (पालघाट) * [[मलप्पुरम् जिल्ला|मलप्पुरम जिल्ला]] * [[वयनाड जिल्ला]] == पिनेया स्वापू == * [https://web.archive.org/web/20070328143903/http://www.jagran.com/yatra/inner.aspx?articleid=221&editionid=33 केरलय् पर्यटन - जागरण] {{केरलाया जिल्ला}} {{भारत}} {{Commonscat|Kerala}} [[पुचः:भारत]] [[पुचः:केरल]] afrhss1ot3p9yg4hbzjueermm8vgc11 0 14908 1127273 1060856 2026-11-09T17:42:28Z Profpremnitcalicutkeralam 32071 പ്രൊഫസർ പ്രേം രാജ്‌ പുഷ്പാകരന്‍, എൻ.ഐ.റ്റി. കാലിക്കറ്റ് ♡ Professor P̂rém ráj P̂üshp̂ákárán, NIT Calicut ♡ प्रोफेसर प्रें राज पुष्पाकरण, राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान, कालीकट 🪷🌷🪻🌼🌻🌺🌹🌸🏵️💮 1127273 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/कोची}} [[Image:Kochi India area locator map.svg|300px]] [[Image:Miniature of Pedro Alvares Cabral (cropped).jpg|thumb|left|upright|Portuguese explorer [[Pedro Álvares Cabral]]]] [[Image:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumbnail|Names, routes and locations of the [[Periplus of the Erythraean Sea]]]] <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details -->{{भारतयागु नगर इलाकायागु तथ्यांक | native_name = कोची | | native_name_lang = ml | other_name = कोचीन, കൊച്ചി | settlement_type = [[महानगर]] | image_skyline = | imagesize = 270px | image_caption = ऊपर से दक्षिणावर्त: मैरीन ड्राइव स्काईलाइन, चीनी मत्स्यजाल- दोर्ट कोच्चि, कोच्चि मैरीना, मैरीन ड्राइव- नवीन विस्तार, इन्फ़ो पार्क | flag_alt = | image_seal = <!-- Logo of Corporation of Cochin.jpg --> | seal_size = | seal_alt = | nickname ='''अरब सागर की रानी'''<ref>{{Cite book| author=K. C. Sivaramakrishnan| title=People's Participation in Urban Governance| url=http://books.google.co.in/books?id=TJ9dMtfjMToC&pg=PA156| page=156| year=2006| isbn=81-8069-326-0| publisher=Concept Publishing Company| access-date=7 जुलाई 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20150211141736/http://books.google.co.in/books?id=TJ9dMtfjMToC&pg=PA156| archive-date=11 फ़रवरी 2015| url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book| author=Ganesh Kumar| title=Modern General Knowledge| url=http://books.google.co.in/books?id=DbnFSqKSVb0C&pg=PA194| page=194| isbn=81-7482-180-5| publisher=Upkar Prakashan| access-date=7 जुलाई 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20150211144328/http://books.google.co.in/books?id=DbnFSqKSVb0C&pg=PA194| archive-date=11 फ़रवरी 2015| url-status=live}}</ref> | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = center | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = |latd = 9.97 |longd = 76.28 | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{IND}} | subdivision_type1 = [[भारत के राज्य|राज्य]] | subdivision_name1 = [[केरल]] | subdivision_type2 = [[भारत के जिले |ज़िला]] | subdivision_name2 = [[एर्नाकुलम ज़िला]] | governing_body = [[कोच्चि नगर निगम]] | leader_title1 = महापौर | leader_name1 = ([[भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस |भा.रा.काँग्रेस]]) | leader_title2 = पुलिस आयुक्त | leader_name2 = एम आर अजीत कुमार, आईपीएस | unit_pref = Metric | area_footnotes =<ref name="GCDA">{{cite web |url=http://www.gcdaonline.com/gcda/html/gcda.html |title=GCDA - Greater Cochin Development Authority |publisher=Gcdaonline.com |access-date=12 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140414095119/http://www.gcdaonline.com/gcda/html/gcda.html |archive-date=14 अप्रैल 2014 |url-status=dead }}</ref> | area_rank = | area_total_km2 = 94.88 | area_metro_km2 = 440 |area_metro_sq_mi = 170 type = city | latd = | longd = | state_name = केरला | district = [[इर्नाकुलम जिल्ला|इर्नाकुलम]] | leader_title = | leader_name = | altitude = | population_as_of = 2001 | population_total = ५९६,४७३| population_density = | area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = | postal_code = | vehicle_code_range = | sex_ratio = | unlocode = | | timezone1 = [[भारतीय मानक समय|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[पिन संख्या |पिन]] | postal_code = 682 XXX | area_code_type = दूरभाष कूट | area_code = 91-(0)484-XXX XXXX | registration_plate = KL-7,KL-39,KL-41,KL-42,KL-43,KL-63 | blank1_name_sec1 = तटरेखा | blank1_info_sec1 = {{convert|48|km|mi}} | blank2_name_sec1 = [[लिंग अनुपात]] | blank2_info_sec1 = 1.028 [[पुरुष|♂]]/[[महिला|♀]] | blank3_name_sec1 = साक्षरता | blank3_info_sec1 = 98.5% | blank4_name_sec1 = [[नई दिल्ली]] से दूरी | blank4_info_sec1 = {{convert|2594|km|mi}} NE ([[भारतीय राजमार्ग |भूमि]]) | blank5_name_sec1 = [[मुंबई]] से दूरी | blank5_info_sec1 = {{convert|1384|km|mi}} NW ([[भारतीय राजमार्ग |भूमि]]) | blank7_name_sec1 = [[बंगलुरु]] से दूरी | blank7_info_sec1 = {{convert|539|km|mi}} N ([[भारतीय राजमार्ग |भूमि]]) | blank8_name_sec1 = [[चेन्नई]] से दूरी | blank8_info_sec1 = {{convert|697|km|mi}} NE ([[भारतीय राजमार्ग |भूमि]]) | blank1_name_sec3 = विकास संस्था | blank1_info_sec3 = [[ग्रेटर कोचीन डवलपमेंट अथॉरिटी |जीसीडीए]] | blank1_name_sec2 = [[भारत की जलवायु|जलवायु]] | blank1_info_sec2 = [[भारत के जलवायु क्षेत्र |Amw]] <small>([[कोप्पन जलवायु वर्गीकरण|कोप्पन]])</small> | blank2_name_sec2 = [[वर्षा]] | blank2_info_sec2 = {{convert|3228.3|mm|in}} | website = {{URL|www.corporationofcochin.net}} | footnotes = }} '''कोची''' ({{lang-ml|കൊച്ചി}}) ([[अंग्रेजी भाषा|अंग्रेजी]]:Kochi), [[भारत|भारतयागु]] [[केरल|केरला]] राज्ययागु [[इर्नाकुलम जिल्ला|इर्नाकुलम]] जिल्लायागु छगु कर्पोरेसनाधीन इलाका खः। == जनसंख्या == भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं कोची शहरयागु जनसंख्या ५९६,४७३ खः।<ref name="census">{{cite web | accessdate = मार्च ५ | accessyear = २००७ | url = http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 | title = भारतीय जनगणना २००१}}</ref> थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु। थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८६% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८७% दु, व मिसातेगु साक्षरता ८४% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया कोची यागु साक्षरता अप्व दु। थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु। == लिधंसा == <references/> {{केरलायागु-शहर-जगच्वसु}} {{Commonscat|Kochi, Kerala}} [[पुचः:केरलायागु शहर]] qu3690c8awcejlinlitedgavty15g8d 0 64200 1127274 1082184 2026-11-10T04:26:24Z CommonsDelinker 49 Removing [[:c:File:Bharatmani_Sharma_Ghimire.png|Bharatmani_Sharma_Ghimire.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No license since 2 November 2026. 1127274 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/नेपाली काँग्रेस (प्रजातान्त्रिक)}} [[Image:Congress VoteShare PradeshSabha.svg|thumb]] [[Image:Demonstration 01, Kathmandu Nepal, April 2004.jpg|thumb]] सेप्टेम्बर २५, २००७ ले नेपाली काँग्रेस व नेपाली काँग्रेस (प्रजातान्त्रिक) छ्प्पँ जुगु दु | dlxagnog1wqxbygw58y9nklovgvxmrw 0 196248 1127271 1061566 2026-11-09T17:22:25Z ~2026-59359-05 32075 പ്രൊഫസർ പ്രേം രാജ്‌ പുഷ്പാകരന്‍, എൻ.ഐ.റ്റി. കാലിക്കറ്റ് ♡ Professor P̂rém ráj P̂üshp̂ákárán, NIT Calicut ♡ प्रोफेसर प्रें राज पुष्पाकरण, राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान, कालीकट 🪷🌷🪻🌼🌻🌺🌹🌸🏵️💮 1127271 wikitext text/x-wiki {{नेपाललिपिपरिक्षण|छ्येलेमि:Eukesh/Auto/NepalScript/कोलिक्कोट जिल्ला}} [[Image:Uru.jpg|thumbnail|left|''[[Uru (boat)|Uru]]]] [[Image:Kozhikode district in 1961.svg|thumbnail|Kozhikode district map during [[1961 census of India]]]] [[Image:Caminho maritimo para a India.png|thumb|The path [[Vasco da Gama]]]] {{Infobox settlement | name = कोलिक्कोट जिल्ला | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | nickname = | settlement_type = जिल्ला | image_map = India Kerala Kozhikode district.svg | subdivision_type = देय् | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[भारतया राज्यतेगु धलः|राज्य]] | subdivision_name1 = [[केरल]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | seat_type = मुख्यालय | seat = [[कोलिक्कोट]] | government_type = | governing_body = | leader_title1 = Collector | leader_name1 = K. V. Mohan Kumar I.A.S | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2878498 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = 2025 | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = भाय् | demographics1_title1 = आधिकारिक | demographics1_info1 = [[मलयालम]], [[अंग्रेजी भाषा]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL-]] | registration_plate = KL-11,KL-18,KL-56,KL-57 | website = {{URL|www.kozhikode.gov.in}} | footnotes = }} '''कोलिक्कोट जिल्ला''' (मलयालम भासय् उच्चारण:कोळिक्कोट) भारतया [[केरल]]या छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्लायात न्हापा क्यालिकट धाइगु या। थ्व भारतया छगू ऐतिहासिक नाविक व्यापार केन्द्र ख। ==प्रशासन== ;मू नगर * [[भिल्लीअपल्ली]] * [[बेपुर]] * [[चेरुभन्नुर]] * [[फेरोक]] * [[करुभन्थुरुथी]] * [[कोलिक्कोट]] * [[मवूर]] ;'''जिल्ला पञ्चायत''' कोऴिक्कोट् जिल्ला पञ्चायत ;'''कर्पोरेसन''' कोऴिक्कोट ;'''नगरसभा''' कॊयिलाण्टि, वटकर ;'''तालूक ''' कोऴिक्कोट्, कॊयिलाण्टि, वटकर ;'''ब्लक पञ्चायत''' बालुश्शेरि, चेळन्नूर्, कॊटुवळ्ळि, कोऴिक्कोट्, कुन्दमंगलं, कुन्नुम्मल्, मेलटि, पन्तलायिनि, पेराम्प्र, तोटनूर्, तुणेरि, वटकर ;'''ग्राम पञ्चायत ''' अरिक्कुळं, अत्तोळि, आयञ्चेरि, अऴियूर्, बालुश्शेरि, चक्किट्टप्पाऱ, चङ्ङरोत्त्, [[चाथमंगलम]], चॆक्याट्, चेळन्नूर्, चेमञ्चेरि, चॆङ्ङोट्टुकाव्, चॆऱुवण्णूर् , चोऱोट्, ऎटच्चेरि, एऱामल, फऱोक्क्, कटलुण्टि, कक्कोटि, काक्कूर्, कारश्शेरि, कट्टिप्पाऱ, काविलुम्पाऱ, कायक्कॊटि, कायण्ण, कीऴरियूर्, किऴक्कोत्त्, कोटञ्चेरि, कॊटियत्तूर्, कॊटुवळ्ळि, कूटरञ्ञि, कूराच्चुण्ट्, कूत्ताळि, कोट्टूर्, कुन्दमंगलं, कुन्नुम्मल्, कुरुवट्टूर्, कुऱ्ऱ्याटि, मटवूर्, मणियूर्, मरुतोङ्कर, मावूर्, मेप्पयूर्, मूटाटि, मुक्कं, नादापुरं, नटुवण्णूर्, नन्मण्ट, नरिक्कुनि, नरिप्पऱ्ऱ, नॊच्चाट्, ऒळवण्ण, ओमश्शेरि, ऒञ्चियं, पनङ्ङाट्, पय्योळि, पेराम्प्र, पॆरुमण्ण, पॆरुवयल्, पुऱमेरि, पुतुप्पाटि, रामनाट्टुकर, तलक्कुळत्तूर्, तामरश्शेरि, तिक्कोटि, तिरुवळ्ळूर्, तिरुवम्पाटि, तुणेरि, तुऱयूर्, उळ्ळियेरि, उण्णिकुळं, वळयं, वाणिमेल्, वेळं, विल्याप्पळ्ळि ;'''नियमसभामण्डल''' वटकर, कुऱ्ऱ्याटि, नादापुरं, कॊयिलाण्टि, पेराम्प्र, बालुश्शेरि, ऎलत्तूर्, कोऴिक्कोट् नोर्त्त्, कोऴिक्कोट् सौत्त्, बेप्पूर्, कुन्दमंगलं, कॊटुवळ्ळि, तिरुवम्पाटि ==ग्राम पञ्चायत== {| class="wikitable sortable" |- ! ग्राम पञ्चायत ! वार्ड ! क्षेत्रफल (वर्ग किमि) ! जनसंख्या ! ब्लक ! तालुका ! जिल्ला</noinclude> |- <!------------------------------------------------------ कोऴिक्कोट् जिल्ला ------------------------------------------------------> |अरिक्कुळं ग्राम पञ्चायत|अरिक्कुळं | | | |पन्तलायनि ब्लक पञ्चायत्त्|पन्तलायनि |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |अत्तोळि ग्राम पञ्चायत|अत्तोळि | | | |बालुश्शेरि ब्लक पञ्चायत्त्|बालुश्शेरि |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |आयञ्चरि ग्राम पञ्चायत|आयञ्चरि | | | |तोटन्नूर् ब्लक पञ्चायत्त्|तोटन्नूर् |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |अऴियूर् ग्राम पञ्चायत|अऴियूर् | | | |वटकर ब्लक पञ्चायत्त्|वटकर |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |बालुश्शेरि ग्राम पञ्चायत|बालुश्शेरि | | | |बालुश्शेरि ब्लक पञ्चायत्त्|बालुश्शेरि |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |चक्किट्टप्पाऱ ग्राम पञ्चायत|चक्किट्टप्पाऱ | | | |पेराम्प्र ब्लक पञ्चायत्त्|पेराम्प्र |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |चङ्ङरोत्त् ग्राम पञ्चायत|चङ्ङरोत्त् | | | |पेराम्प्र ब्लक पञ्चायत्त्|पेराम्प्र |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |चाथमंगलम ग्राम पञ्चायत|चाथमंगलम | | | |कुन्दमंगलं ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्दमंगलं |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |चेक्याट् ग्राम पञ्चायत|चेक्याट् | | | |तूणेरि ब्लक पञ्चायत्त्|तूणेरि |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |चेळन्नूर् ग्राम पञ्चायत|चेळन्नूर् | | | |चेळन्नूर् ब्लक पञ्चायत्त्|चेळन्नूर् |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |चेमञ्चरि ग्राम पञ्चायत|चेमञ्चरि | | | |पन्तलायनि ब्लक पञ्चायत्त्|पन्तलायनि |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |चेङ्ङोट्टुकाव् ग्राम पञ्चायत|चेङ्ङोट्टुकाव् | | | |पन्तलायनि ब्लक पञ्चायत्त्|पन्तलायनि |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |चेऱुवण्णूर् ग्राम पञ्चायत|चेऱुवण्णूर् | | | |पेराम्प्र ब्लक पञ्चायत्त्|पेराम्प्र |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |चोऱोट् ग्राम पञ्चायत|चोऱोट् | | | |वटकर ब्लक पञ्चायत्त्|वटकर |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |ऐटच्चेरि ग्राम पञ्चायत|ऐटच्चेरि | | | |तूणेरि ब्लक पञ्चायत्त्|तूणेरि |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |एऱामल ग्राम पञ्चायत|एऱामल | | | |वटकर ब्लक पञ्चायत्त्|वटकर |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |फऱोक्क् ग्राम पञ्चायत|फऱोक्क् | | | |कोऴिक्कोट् ब्लक पञ्चायत्त्|कोऴिक्कोट् |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कटलुण्टि ग्राम पञ्चायत|कटलुण्टि | | | |कोऴिक्कोट् ब्लक पञ्चायत्त्|कोऴिक्कोट् |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कक्कोटि ग्राम पञ्चायत|कक्कोटि | | | |चेळन्नूर् ब्लक पञ्चायत्त्|चेळन्नूर् |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |काक्कूर् ग्राम पञ्चायत|काक्कूर् | | | |चेळन्नूर् ब्लक पञ्चायत्त्|चेळन्नूर् |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कारश्शेरि ग्राम पञ्चायत|कारश्शेरि | | | |कुन्दमंगलं ब्लक पञ्चायत्त्|कोऴिक्कोट् |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कट्टिप्पाऱ ग्राम पञ्चायत|कट्टिप्पाऱ | | | |कोटुवळ्ळि |कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |काविलुम्पाऱ ग्राम पञ्चायत|काविलुम्पाऱ | | | |कुन्नुम्मल्ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्नुम्मल् |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कायक्कोटि ग्राम पञ्चायत|कायक्कोटि | | | |कुन्नुम्मल्ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्नुम्मल् |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कायण्ण ग्राम पञ्चायत|कायण्ण | | | |पेराम्प्र ब्लक पञ्चायत्त्|पेराम्प्र |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कीऴरियूर् ग्राम पञ्चायत|कीऴरियूर् | | | |मेलटि ब्लक पञ्चायत्त्|मेलटि |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |किऴक्कोत्त् ग्राम पञ्चायत|किऴक्कोत्त् | | | |कोटुवळ्ळि |कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कोटञ्चेरि ग्राम पञ्चायत|कोटञ्चेरि | | | |कुन्दमंगलं ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्दमंगलं |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कोटियत्तूर् ग्राम पञ्चायत|कोटियत्तूर् | | | |कुन्दमंगलं ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्दमंगलं |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कोटुवळ्ळि ग्राम पञ्चायत|कोटुवळ्ळि | | | |कोटुवळ्ळि |कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कूटरञ्ञि ग्राम पञ्चायत|कूटरञ्ञि | | | |कोटुवळ्ळि |कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कूराच्चुण्ट् ग्राम पञ्चायत|कूराच्चुण्ट् | | | |बालुश्शेरि |कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कूत्ताळि ग्राम पञ्चायत|कूत्ताळि | | | |पेराम्प्र ब्लक पञ्चायत्त्|पेराम्प्र |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कोट्टूर् ग्राम पञ्चायत|कोट्टूर् | | | |बालुश्शेरि |कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कुन्दमंगलं ग्राम पञ्चायत|कुन्दमंगलं | | | |कुन्दमंगलं ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्दमंगलं |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कुन्नुम्मल् ग्राम पञ्चायत|कुन्नुम्मल् | | | |कुन्नुम्मल्ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्नुम्मल् |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कुरुवट्टूर् ग्राम पञ्चायत|कुरुवट्टूर् | | | |कुन्दमंगलं ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्दमंगलं |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |कुऱ्ऱ्याटि ग्राम पञ्चायत|कुऱ्ऱ्याटि | | | | |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |मटवूर् ग्राम पञ्चायत (कोऴिक्कोट्)|मटवूर् | | | |कोटुवळ्ळि |कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |मणियूर् ग्राम पञ्चायत|मणियूर् | | | |तोटन्नूर् ब्लक पञ्चायत्त्|तोटन्नूर् |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |मरुतोङ्कर ग्राम पञ्चायत|मरुतोङ्कर | | | |कुन्नुम्मल्ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्नुम्मल् |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |मावूर् ग्राम पञ्चायत|मावूर् | | | |कुन्दमंगलं ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्दमंगलं |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |मेप्पयूर् ग्राम पञ्चायत|मेप्पयूर् | | | |मेलटि ब्लक पञ्चायत्त्|मेलटि |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |मूटाटि ग्राम पञ्चायत|मूटाटि | | | |पन्तलायनि ब्लक पञ्चायत्त्|पन्तलायनि |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |मुक्कं ग्राम पञ्चायत|मुक्कं | | | |कुन्दमंगलं ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्दमंगलं |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |नादापुरं ग्राम पञ्चायत|नादापुरं | | | |कुन्नुम्मल्ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्नुम्मल् |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |नटुवण्णूर् ग्राम पञ्चायत|नटुवण्णूर् | | | |बालुश्शेरि |कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |नन्मण्ट ग्राम पञ्चायत|नन्मण्ट | | | |चेळन्नूर् |कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |नरिक्कुनि ग्राम पञ्चायत|नरिक्कुनि | | | |चेळन्नूर् ब्लक पञ्चायत्त्|चेळन्नूर् |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |नरिप्पऱ्ऱ ग्राम पञ्चायत|नरिप्पऱ्ऱ | | | | |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |नोच्चाट् ग्राम पञ्चायत|नोच्चाट् | | | |पेराम्प्र ब्लक पञ्चायत्त्|पेराम्प्र |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |ओळवण्ण ग्राम पञ्चायत|ओळवण्ण |२२ |२३.४३ |४४३९८ |कोऴिक्कोट् ब्लक पञ्चायत्त्|कोऴिक्कोट् |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |ओमश्शेरि ग्राम पञ्चायत|ओमश्शेरि | | | |कोटुवळ्ळि |कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |ओञ्चियं ग्राम पञ्चायत|ओञ्चियं | | | |वटकर ब्लक पञ्चायत्त्|वटकर |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |पनङ्ङाट् ग्राम पञ्चायत|पनङ्ङाट् | | | |बालुश्शेरि |कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |पय्योळि ग्राम पञ्चायत|पय्योळि | | | |मेलटि ब्लक पञ्चायत्त्|मेलटि |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |पेराम्प्र ग्राम पञ्चायत|पेराम्प्र | | | |पेराम्प्र ब्लक पञ्चायत्त्|पेराम्प्र |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |पेरुमण्ण ग्राम पञ्चायत|पेरुमण्ण | | | |कुन्दमंगलं ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्दमंगलं |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |पेरुवयल् ग्राम पञ्चायत|पेरुवयल् | | | |कुन्दमंगलं ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्दमंगलं |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |पुतुप्पाटि ग्राम पञ्चायत|पुतुप्पाटि | | | |कोटुवळ्ळि |कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |पुऱमेरि ग्राम पञ्चायत|पुऱमेरि | | | |तूणेरि ब्लक पञ्चायत्त्|तूणेरि |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |रामनाट्टुकर ग्राम पञ्चायत|रामनाट्टुकर | | | |कोऴिक्कोट् ब्लक पञ्चायत्त्|कोऴिक्कोट् |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |तलक्कुळत्तूर् ग्राम पञ्चायत|तलक्कुळत्तूर् | | | |चेळन्नूर् ब्लक पञ्चायत्त्|चेळन्नूर् |कोऴिक्कोट् तालुका|कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |तामरश्शेरि ग्राम पञ्चायत|तामरश्शेरि | | | |कोटुवळ्ळि |कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |तिक्कोटि ग्राम पञ्चायत|तिक्कोटि | | | |मेलटि ब्लक पञ्चायत्त्|मेलटि |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |तिरुवळ्ळूर् ग्राम पञ्चायत|तिरुवळ्ळूर् | | | |तोटन्नूर् ब्लक पञ्चायत्त्|तोटन्नूर् | वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |तिरुवम्पाटि ग्राम पञ्चायत|तिरुवम्पाटि | | | |कोटुवळ्ळि |कोऴिक्कोट् |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |तुऱयूर् ग्राम पञ्चायत|तुऱयूर् | | | |मेलटि ब्लक पञ्चायत्त्|मेलटि |कोयिलाण्टि तालुका|कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |तूणेरि ग्राम पञ्चायत|तूणेरि | | | |तूणेरि ब्लक पञ्चायत्त्|तूणेरि |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |उळ्ळियेरि ग्राम पञ्चायत|उळ्ळियेरि | | | |बालुश्शेरि |कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |उणिक्कुळं ग्राम पञ्चायत|उणिक्कुळं | | | |बालुश्शेरि |कोयिलाण्टि |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |वळयं ग्राम पञ्चायत|वळयं | | | |तूणेरि ब्लक पञ्चायत्त्|तूणेरि |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |वाणिमल् ग्राम पञ्चायत|वाणिमल् | | | |तूणेरि ब्लक पञ्चायत्त्|तूणेरि |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |वेळं ग्राम पञ्चायत|वेळं | | | |कुन्नुम्मल्ब्लक पञ्चायत्त्|कुन्नुम्मल् |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |- |विल्याप्पळ्ळि ग्राम पञ्चायत|विल्याप्पळ्ळि | | | |तोटन्नूर् ब्लक पञ्चायत्त्|तोटन्नूर् |वटकर तालुका|वटकर |कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट् |} ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} {{केरलया जिल्ला}} [[पुचः:केरलया जिल्ला]] f73lm63m7ywgy4b7cmq3f9va42bu6by 2 256600 1127275 988609 2026-11-10T04:26:27Z CommonsDelinker 49 Removing [[:c:File:Bharatmani_Sharma_Ghimire.png|Bharatmani_Sharma_Ghimire.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No license since 2 November 2026. 1127275 wikitext text/x-wiki {{देवनागरी|नेपाली काँग्रेस (प्रजातान्त्रिक)}} ''थ्व पौ देवनागरीं बोट छ्यला थःमंतुं नेपाललिपिइ हिलातःगु ख। थ्व पौयात च्वसु पतिइ यंकेन्ह्यः छकः ब्वनाः पाय्छि जू/मजूगू स्वयादिसँ।'' [[Image:Congress VoteShare PradeshSabha.svg|thumb]] [[Image:Demonstration 01, Kathmandu Nepal, April 2004.jpg|thumb]] 𑐳𑐾𑐥𑑂𑐚𑐾𑐩𑑂𑐧𑐬 𑑒𑑕, 𑑒𑑐𑑐𑑗 𑐮𑐾 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐷 𑐎𑐵𑑃𑐐𑑂𑐬𑐾𑐳 𑐰 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐷 𑐎𑐵𑑃𑐐𑑂𑐬𑐾𑐳 (𑐥𑑂𑐬𑐖𑐵𑐟𑐵𑐣𑑂𑐟𑑂𑐬𑐶𑐎) 𑐕𑑂𑐥𑑂𑐥𑑃 𑐖𑐸𑐐𑐸 𑐡𑐸 | 0zucnbzm8vs5p6gb0ngxp14mttsv5xl 0 309237 1127268 2026-11-09T15:26:37Z Profpremnitcalicutkeralam 32071 പ്രൊഫസർ പ്രേം രാജ്‌ പുഷ്പാകരന്‍, എൻ.ഐ.റ്റി. കാലിക്കറ്റ് ♡ Professor P̂rém ráj P̂üshp̂ákárán, NIT Calicut ♡ प्रोफेसर प्रें राज पुष्पाकरण, राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान, कालीकट 🪷🌷🪻🌼🌻🌺🌹🌸🏵️💮 1127268 wikitext text/x-wiki चाथमंगलम भारतको केरल (वा केरलम) राज्यको कोझिकोड जिल्लामा अवस्थित एक नगर हो। 'चाथमंगलम' शब्दको उत्पत्तिका सम्बन्धमा दुई प्रमुख ऐतिहासिक दृष्टिकोणहरू विद्यमान छन्। प्रथम मतअनुसार, यो शब्द 'कुट्टिचाथन' बाट उत्प्रेरित रहेको मानिन्छ; किनभने प्राचीन कालमा यहाँ तान्त्रिक साधना गर्ने परिवारहरूको निवास थियो, जसका कारण यसलाई 'चाथनको निवास स्थान' अर्थात् चाथमंगलम भनियो। चेथुकडावुको ऐतिहासिक घटना: अर्को क्षेत्रीय किंवदन्तीअनुसार, प्राचीन कालमा 'चेथुकडावु' उत्सवका दौरान दुई समूहहरूबीच एक भीषण संघर्ष भएको थियो। यस संघर्षमा हताहत भएका व्यक्तिहरू (पीडितहरू) लाई 'चाथमंगलम' भनियो र जहाँ यो युद्ध लडिएको थियो, त्यस स्थानलाई 'पदनीलम' नामकरण गरियो। नारनाथु भ्रान्थनको कथा: स्थानीय जनश्रुतिअनुसार, यहाँको प्राचीन 'चाथमंगलथप्पन मन्दिर' (श्री कृष्ण मन्दिर) को शिलान्यास प्रसिद्ध पौराणिक पात्र नारनाथु भ्रान्थनद्वारा गरिएको थियो, जसको सम्बन्ध गुरुवायुर परम्परासँग जोडिन्छ। आधुनिक इतिहासमा चाथमंगलम ग्राम पञ्चायतको औपचारिक गठन २४ सेप्टेम्बर १९५६ मा भएको थियो। केट्टांगलको ऐतिहासिक महत्त्व: चाथमंगलमको मुख्य वाणिज्य केन्द्र 'केट्टांगल' हो। यसको नाम मूल रूपमा 'केट्टूथांगल' थियो। प्राचीन कालमा जब मुक्कम-कोझिकोड मार्गमा श्रमिक र व्यापारीहरू भारी वजन लिएर यात्रा गर्दथे, तब यो स्थान उनीहरूको विश्राम र भार बिसाउने (थांगल) एक प्रमुख आश्रयस्थल हुने गर्दथ्यो। यो क्षेत्र चारैतिरबाट नदीहरूले घेरिएको एक टापु-सदृश कृषि क्षेत्र हो। यसको दक्षिण, पश्चिम र उत्तर दिशामा चेरुपुझा नदी बग्दछ भने पूर्वमा इरुवझिंजी नदीले सीमा निर्धारण गर्दछ। यी दुवै नदीहरू अगाडि बढेर केरलको प्रमुख चालियाड नदीमा विलीन हुन्छन्। यहाँको स्थलाकृतिमा ल्याटेराइट पहाडहरू, भिराला उपत्यकाहरू र जलोढ माटो (Alluvial Soil) ले समृद्ध धानका खेतहरू समावेश छन्। यहाँको औसत वार्षिक वर्षा अत्यधिक छ, जुन लगभग ३,२६६ मिमी अभिलेख गरिएको छ। यो चाथमंगलमको एक अत्यन्त शान्त र प्राकृतिक रूपमा समृद्ध हरित क्षेत्र हो, जुन आफ्नो स्थानीय जैवविविधता र चिसो जलवायुका लागि चिनिन्छ। सकेतम्: कला र सांस्कृतिक गतिविधिहरूको एक प्रमुख केन्द्र, जसले स्थानीय समुदायहरूलाई आपसमा जोड्ने कार्य गर्दछ। चालियाड - इरुवझिंजी भ्यू पोइन्ट: यो चाथमंगलम नजिकैको एक मनोरम पर्यटकीय स्थल हो, जहाँ चालियाड र इरुवझिंजी नदीहरूको त्रिवेणी सङ्गम अवलोकन गर्न सकिन्छ। यहाँबाट सूर्यास्त र प्राकृतिक दृश्यहरूको विहङ्गम परिदृश्य देखिन्छ। यहाँ विभिन्न धार्मिक आस्थाहरूको सह-अस्तित्व रहेको छ, जसमा प्रमुख हिन्दु मन्दिरहरू निम्न बमोजिम छन्: • चाथमंगलम श्री कृष्ण मन्दिर, पूलाक्कोड: अत्यन्त प्राचीन र दिव्य ऊर्जाले परिपूर्ण मन्दिर, जसलाई चाथमंगलथप्पन पनि भनिन्छ। • कोट्टोल परादेवता मन्दिर: पहाडमा अवस्थित एक प्राचीन 'कावू' (पवित्र वन), जहाँ वार्षिक 'थिरा महोत्सव' अत्यन्त धूमधामका साथ मनाइन्छ। • कोझिकोड धन्वन्तरी नरसिंह मूर्ति मन्दिर: एक अद्वितीय पुरातात्विक विस्मय, जहाँ भगवान नरसिंहको मुख पूर्वतर्फ र धन्वन्तरी मूर्तिको मुख पश्चिमतर्फ एउटै श्रीकोभिल (गर्भगृह) मा स्थापित छ। प्रमुख उत्सवहरू: यहाँ नागाकाली, कुट्टिचाथन र भगवती थिरा उत्सव स्थानीय संस्कृतिका अभिन्न अङ्ग हुन्। यो एक कृषिप्रधान गाउँ रहिआएको छ। यहाँ 'वेल्लनूर' जस्ता क्षेत्रहरू विशेष रूपमा ठुलो मात्रामा केरा खेतीका लागि प्रसिद्ध छन्। यसबाहेक धान र रबर खेती पनि प्रमुख रूपमा गरिन्छ। वाणिज्य: एनआईटी कालीकट को स्थापना पश्चात् केट्टांगल र चाथमंगलमको अर्थव्यवस्था पूर्ण रूपमा रूपान्तरित भएको छ। यहाँ विद्यार्थी र प्राध्यापकहरूको उपस्थितिका कारण घरजग्गा, छात्रावास, आपूर्ति व्यवस्था र खाद्यजन्य व्यापारको व्यापक विकास भएको छ। • राष्ट्रिय प्रविधि संस्थान, कालीकट : भारतको एक शीर्ष स्वायत्त इन्जिनियरिङ संस्थान, जो यसै पञ्चायतको कट्टांगलमा अवस्थित छ। • राष्ट्रिय इलेक्ट्रोनिकी एवं सूचना प्रविधि संस्थान, कालीकट: यो इलेक्ट्रोनिकी, सूचना प्रविधि तथा उन्नत विधाहरूमा उच्च-स्तरीय प्राविधिक शिक्षा, तालिम र अनुसन्धान प्रदान गर्ने एक प्रमुख राष्ट्रिय स्वायत्त संस्थान हो। • एमभीआर क्यान्सर सेन्टर एन्ड रिसर्च इन्स्टिच्युट, कोझिकोड: यो संस्थान पनि चाथमंगलम पञ्चायतको भौगोलिक एवं प्रशासनिक सीमाभित्र अवस्थित छ। यो संस्थान अन्कोलोजी (अर्बुद विज्ञान / क्यान्सर विज्ञान) को क्षेत्रमा उन्नत नैदानिक उपचार, अत्याधुनिक चिकित्सा सेवाहरू तथा उच्च-स्तरीय क्लिनिकल अनुसन्धानका लागि समर्पित एक प्रमुख स्वास्थ्य केन्द्र हो। • फ्यामिली हेल्थ सेन्टर, चूलूर: यो स्वास्थ्य केन्द्र स्थानीय स्तरमा प्राथमिक एवं जनस्वास्थ्य सेवाहरू प्रदान गर्ने एक प्रमुख सार्वजनिक स्वास्थ्य संस्थान हो। चाथमंगलम कोझिकोड-मुक्कम सडकमा अवस्थित छ। यसले पश्चिममा कोझिकोड सहर (२० किमी) र पूर्वमा मुक्कम (८ किमी) तथा तामरस्सेरीलाई जोड्दछ। राज्यका राजमार्गहरूले यस क्षेत्रलाई बलियो आबद्धता प्रदान गर्दछन्। केरल राज्य सडक परिवहन निगम र निजी बसहरू कोझिकोडको मफास्सिल बस पार्क र केएसआरटीसी टर्मिनलबाट नियमित अन्तरालमा कट्टांगल र चाथमंगलमका लागि सञ्चालित हुन्छन्। निकटतम रेलवे स्टेशन कोझिकोड रेलवे स्टेशन हो, जुन लगभग २२ किलोमिटर टाढा छ। निकटतम विमानस्थल कालीकट अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल (करीपुर) हो, जुन यहाँबाट लगभग ३० किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित छ। राष्ट्रिय प्रविधि संस्थान कालीकटको अनुसन्धान शाखा र विभिन्न स्टार्ट-अप इन्कुबेटर्स का कारण यस क्षेत्रलाई एक 'सफ्टवेयर र टेक्नोलोजी सब-हब' को रूपमा विकसित गर्ने योजनाहरू छन्। यसबाहेक, चालियार नदीको किनारमा रिभर-क्रुज पर्यटन र जलमार्गलाई प्रवर्द्धन गर्नका लागि पनि केरल सरकारले पूर्वाधारको विस्तार गरिरहेको छ। sg7hsg9lvqrph5zrkvol765o35ukvk8 1127269 1127268 2026-11-09T15:30:21Z ~2026-59526-41 32072 പ്രൊഫസർ പ്രേം രാജ്‌ പുഷ്പാകരന്‍, എൻ.ഐ.റ്റി. കാലിക്കറ്റ് ♡ Professor P̂rém ráj P̂üshp̂ákárán, NIT Calicut ♡ प्रोफेसर प्रें राज पुष्पाकरण, राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान, कालीकट 🪷🌷🪻🌼🌻🌺🌹🌸🏵️💮 1127269 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = चाथमंगलम |other_name = Chathamangalam<br />ചാത്തമംഗലം |native_name_lang = ml |settlement_type = [[उपनगर]] |nickname = मालाबार का ज्ञान गलियारा; इरुवंजी-चालियार दोआब का लैटेराइट पठार पारिस्थितिकी तंत्र; उत्तरी केरल का तकनीकी एवं नवाचार केंद्रक |image = |image_caption = |pushpin_label = |pushpin_map = India Kerala |coordinates = {{coord|11.296|75.915|display=inline, title}} |pushpin_map_caption = केरल में स्थिति |subdivision_type = [[भारत के ज़िले|ज़िला]] |subdivision_name = [[कोड़िकोड ज़िला]] |subdivision_type2 = [[भारत के राज्य तथा केन्द्र-शासित प्रदेश|प्रान्त]] |subdivision_name2 = [[केरल]] |subdivision_type3 = देश |subdivision_name3= {{IND}} |population_total = 90,402 |population_as_of = 2026 |demographics_type1 = भाषाएँ |demographics1_title1= प्रचलित |demographics1_info1= [[मलयालम भाषा|मलयालम]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 40.23 | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = |population_demonym = चाथमंगलमवासी, [[मलयाली]]; केरलवासी |population_footnotes = <ref name="census2011">{{cite web |url=https://census2011.co.in |title="चाथमंगलम जनसंख्या" - जनगणना 2011 |publisher=भारत की जनगणना 2011 |accessdate=20 अक्टूबर 2026}}</ref> |government_type = [[पंचायत]] |governing_body = ज़िले [[पंचायत]]=[[कोष़िक्कोड]]; [[तालुक]]=[[कुन्नमंगलम]]; [[पंचायत समिति (ब्लॉक)]]=[[कुन्नमंगलम]] |subdivision_type5 = [[विधान सभा|विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र]] |subdivision_name5 = [[कुन्नमंगलम]] |subdivision_type4 = [[लोक सभा|लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र]] |subdivision_name4 = [[कोष़िक्कोड लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र|कोष़िक्कोड]] |elevation_m = 36 |elevation_footnotes = <ref name="topo">{{cite web |url=https://topographic-map.com |title=चाथमंगलम स्थलाकृतिक मानचित्र, ऊँचाई, भूभाग |publisher=topographic-map.com |accessdate=20 अक्टूबर 2026}}</ref> |postal_code_type = [[डाक सूचक संख्या|पिन]] |postal_code = 673601 |area_code_type = दूरभाष कूट |area_code = +91 495 |registration_plate = KL-11 |blank1_name_sec1 = [[लिंगानुपात]] |blank1_info_sec1 = 1000: 1061 [[पुरुष|♂]] / [[महिला|♀]] |blank3_name_sec1 = [[साक्षरता]] |blank3_info_sec1 = 95.03% (पुरुष: 97.53%, महिला: 92.28%) |blank4_name_sec1 = [[नई दिल्ली]] से दूरी |blank4_info_sec1 = {{convert|2493|km|mi|abbr=on}} NE ([[भारतीय राजमार्ग|भूमि]]) | blank5_name_sec1 = [[मुंबई]] से दूरी | blank5_info_sec1 = {{convert|1145|km|mi}} NW ([[भारतीय राजमार्ग|भूमि]]) | blank7_name_sec1 = [[बंगलुरु]] से दूरी | blank7_info_sec1 = {{convert|392|km|mi}} N ([[भारतीय राजमार्ग|भूमि]]) | blank7_name_sec2 = [[चेन्नई]] से दूरी | blank7_info_sec2 = {{convert|659|km|mi}} NE ([[भारतीय राजमार्ग|भूमि]]) |blank1_name_sec2 = [[भारत की जलवायु|जलवायु]] |blank1_info_sec2 = उष्णकटिबंधीय मानसून जलवायु <small>([[कोप्पन जलवायु वर्गीकरण|कोप्पन]] ''Am'')</small> |blank2_name_sec2 = औसत वार्षिक [[वर्षा]] |blank2_info_sec2 = {{convert|3266|mm|in|abbr=on}} |timezone1 = [[भारतीय मानक समय]] |utc_offset1 = +5:30 |website = {{URL|https://chathamangalampanchayat.lsgkerala.gov.in/ml}} |footnotes = {{URL|https://www.kudumbashree.org/sub-district/854/27}} }} चाथमंगलम ({{lang-ml|ചാത്തമംഗലം}}) भारतको केरल (वा केरलम) राज्यको [[कोड़िकोड ज़िले]] अवस्थित एक नगर हो। 'चाथमंगलम' शब्दको उत्पत्तिका सम्बन्धमा दुई प्रमुख ऐतिहासिक दृष्टिकोणहरू विद्यमान छन्। प्रथम मतअनुसार, यो शब्द 'कुट्टिचाथन' बाट उत्प्रेरित रहेको मानिन्छ; किनभने प्राचीन कालमा यहाँ तान्त्रिक साधना गर्ने परिवारहरूको निवास थियो, जसका कारण यसलाई 'चाथनको निवास स्थान' अर्थात् चाथमंगलम भनियो। चेथुकडावुको ऐतिहासिक घटना: अर्को क्षेत्रीय किंवदन्तीअनुसार, प्राचीन कालमा 'चेथुकडावु' उत्सवका दौरान दुई समूहहरूबीच एक भीषण संघर्ष भएको थियो। यस संघर्षमा हताहत भएका व्यक्तिहरू (पीडितहरू) लाई 'चाथमंगलम' भनियो र जहाँ यो युद्ध लडिएको थियो, त्यस स्थानलाई 'पदनीलम' नामकरण गरियो। नारनाथु भ्रान्थनको कथा: स्थानीय जनश्रुतिअनुसार, यहाँको प्राचीन 'चाथमंगलथप्पन मन्दिर' (श्री कृष्ण मन्दिर) को शिलान्यास प्रसिद्ध पौराणिक पात्र नारनाथु भ्रान्थनद्वारा गरिएको थियो, जसको सम्बन्ध गुरुवायुर परम्परासँग जोडिन्छ। आधुनिक इतिहासमा चाथमंगलम ग्राम पञ्चायतको औपचारिक गठन २४ सेप्टेम्बर १९५६ मा भएको थियो। केट्टांगलको ऐतिहासिक महत्त्व: चाथमंगलमको मुख्य वाणिज्य केन्द्र 'केट्टांगल' हो। यसको नाम मूल रूपमा 'केट्टूथांगल' थियो। प्राचीन कालमा जब मुक्कम-कोझिकोड मार्गमा श्रमिक र व्यापारीहरू भारी वजन लिएर यात्रा गर्दथे, तब यो स्थान उनीहरूको विश्राम र भार बिसाउने (थांगल) एक प्रमुख आश्रयस्थल हुने गर्दथ्यो। यो क्षेत्र चारैतिरबाट नदीहरूले घेरिएको एक टापु-सदृश कृषि क्षेत्र हो। यसको दक्षिण, पश्चिम र उत्तर दिशामा चेरुपुझा नदी बग्दछ भने पूर्वमा इरुवझिंजी नदीले सीमा निर्धारण गर्दछ। यी दुवै नदीहरू अगाडि बढेर केरलको प्रमुख चालियाड नदीमा विलीन हुन्छन्। यहाँको स्थलाकृतिमा ल्याटेराइट पहाडहरू, भिराला उपत्यकाहरू र जलोढ माटो (Alluvial Soil) ले समृद्ध धानका खेतहरू समावेश छन्। यहाँको औसत वार्षिक वर्षा अत्यधिक छ, जुन लगभग ३,२६६ मिमी अभिलेख गरिएको छ। यो चाथमंगलमको एक अत्यन्त शान्त र प्राकृतिक रूपमा समृद्ध हरित क्षेत्र हो, जुन आफ्नो स्थानीय जैवविविधता र चिसो जलवायुका लागि चिनिन्छ। सकेतम्: कला र सांस्कृतिक गतिविधिहरूको एक प्रमुख केन्द्र, जसले स्थानीय समुदायहरूलाई आपसमा जोड्ने कार्य गर्दछ। चालियाड - इरुवझिंजी भ्यू पोइन्ट: यो चाथमंगलम नजिकैको एक मनोरम पर्यटकीय स्थल हो, जहाँ चालियाड र इरुवझिंजी नदीहरूको त्रिवेणी सङ्गम अवलोकन गर्न सकिन्छ। यहाँबाट सूर्यास्त र प्राकृतिक दृश्यहरूको विहङ्गम परिदृश्य देखिन्छ। यहाँ विभिन्न धार्मिक आस्थाहरूको सह-अस्तित्व रहेको छ, जसमा प्रमुख हिन्दु मन्दिरहरू निम्न बमोजिम छन्: • चाथमंगलम श्री कृष्ण मन्दिर, पूलाक्कोड: अत्यन्त प्राचीन र दिव्य ऊर्जाले परिपूर्ण मन्दिर, जसलाई चाथमंगलथप्पन पनि भनिन्छ। • कोट्टोल परादेवता मन्दिर: पहाडमा अवस्थित एक प्राचीन 'कावू' (पवित्र वन), जहाँ वार्षिक 'थिरा महोत्सव' अत्यन्त धूमधामका साथ मनाइन्छ। • कोझिकोड धन्वन्तरी नरसिंह मूर्ति मन्दिर: एक अद्वितीय पुरातात्विक विस्मय, जहाँ भगवान नरसिंहको मुख पूर्वतर्फ र धन्वन्तरी मूर्तिको मुख पश्चिमतर्फ एउटै श्रीकोभिल (गर्भगृह) मा स्थापित छ। प्रमुख उत्सवहरू: यहाँ नागाकाली, कुट्टिचाथन र भगवती थिरा उत्सव स्थानीय संस्कृतिका अभिन्न अङ्ग हुन्। यो एक कृषिप्रधान गाउँ रहिआएको छ। यहाँ 'वेल्लनूर' जस्ता क्षेत्रहरू विशेष रूपमा ठुलो मात्रामा केरा खेतीका लागि प्रसिद्ध छन्। यसबाहेक धान र रबर खेती पनि प्रमुख रूपमा गरिन्छ। वाणिज्य: एनआईटी कालीकट को स्थापना पश्चात् केट्टांगल र चाथमंगलमको अर्थव्यवस्था पूर्ण रूपमा रूपान्तरित भएको छ। यहाँ विद्यार्थी र प्राध्यापकहरूको उपस्थितिका कारण घरजग्गा, छात्रावास, आपूर्ति व्यवस्था र खाद्यजन्य व्यापारको व्यापक विकास भएको छ। • राष्ट्रिय प्रविधि संस्थान, कालीकट : भारतको एक शीर्ष स्वायत्त इन्जिनियरिङ संस्थान, जो यसै पञ्चायतको कट्टांगलमा अवस्थित छ। • राष्ट्रिय इलेक्ट्रोनिकी एवं सूचना प्रविधि संस्थान, कालीकट: यो इलेक्ट्रोनिकी, सूचना प्रविधि तथा उन्नत विधाहरूमा उच्च-स्तरीय प्राविधिक शिक्षा, तालिम र अनुसन्धान प्रदान गर्ने एक प्रमुख राष्ट्रिय स्वायत्त संस्थान हो। • एमभीआर क्यान्सर सेन्टर एन्ड रिसर्च इन्स्टिच्युट, कोझिकोड: यो संस्थान पनि चाथमंगलम पञ्चायतको भौगोलिक एवं प्रशासनिक सीमाभित्र अवस्थित छ। यो संस्थान अन्कोलोजी (अर्बुद विज्ञान / क्यान्सर विज्ञान) को क्षेत्रमा उन्नत नैदानिक उपचार, अत्याधुनिक चिकित्सा सेवाहरू तथा उच्च-स्तरीय क्लिनिकल अनुसन्धानका लागि समर्पित एक प्रमुख स्वास्थ्य केन्द्र हो। • फ्यामिली हेल्थ सेन्टर, चूलूर: यो स्वास्थ्य केन्द्र स्थानीय स्तरमा प्राथमिक एवं जनस्वास्थ्य सेवाहरू प्रदान गर्ने एक प्रमुख सार्वजनिक स्वास्थ्य संस्थान हो। चाथमंगलम कोझिकोड-मुक्कम सडकमा अवस्थित छ। यसले पश्चिममा कोझिकोड सहर (२० किमी) र पूर्वमा मुक्कम (८ किमी) तथा तामरस्सेरीलाई जोड्दछ। राज्यका राजमार्गहरूले यस क्षेत्रलाई बलियो आबद्धता प्रदान गर्दछन्। केरल राज्य सडक परिवहन निगम र निजी बसहरू कोझिकोडको मफास्सिल बस पार्क र केएसआरटीसी टर्मिनलबाट नियमित अन्तरालमा कट्टांगल र चाथमंगलमका लागि सञ्चालित हुन्छन्। निकटतम रेलवे स्टेशन कोझिकोड रेलवे स्टेशन हो, जुन लगभग २२ किलोमिटर टाढा छ। निकटतम विमानस्थल कालीकट अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल (करीपुर) हो, जुन यहाँबाट लगभग ३० किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित छ। राष्ट्रिय प्रविधि संस्थान कालीकटको अनुसन्धान शाखा र विभिन्न स्टार्ट-अप इन्कुबेटर्स का कारण यस क्षेत्रलाई एक 'सफ्टवेयर र टेक्नोलोजी सब-हब' को रूपमा विकसित गर्ने योजनाहरू छन्। यसबाहेक, चालियार नदीको किनारमा रिभर-क्रुज पर्यटन र जलमार्गलाई प्रवर्द्धन गर्नका लागि पनि केरल सरकारले पूर्वाधारको विस्तार गरिरहेको छ। == इन्हें भी देखें == * [[कोड़िकोड ज़िला]] == सन्दर्भ == {{टिप्पणीसूची}} {{केरल}} [[श्रेणी:कोड़िकोड ज़िला]] [[श्रेणी:केरल के शहर]] [[श्रेणी:कोड़िकोड ज़िले के नगर]] [[श्रेणी:केरल के गाँव]] [[श्रेणी:कोड़िकोड ज़िले के गाँव]] fdx2vzoyxi5bwt8eajlh0anb27bjkd7 1127272 1127269 2026-11-09T17:22:47Z ~2026-59359-05 32075 പ്രൊഫസർ പ്രേം രാജ്‌ പുഷ്പാകരന്‍, എൻ.ഐ.റ്റി. കാലിക്കറ്റ് ♡ Professor P̂rém ráj P̂üshp̂ákárán, NIT Calicut ♡ प्रोफेसर प्रें राज पुष्पाकरण, राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान, कालीकट 🪷🌷🪻🌼🌻🌺🌹🌸🏵️💮 1127272 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = चाथमंगलम |other_name = Chathamangalam<br />ചാത്തമംഗലം |native_name_lang = ml |settlement_type = [[उपनगर]] |nickname = मालाबार का ज्ञान गलियारा; इरुवंजी-चालियार दोआब का लैटेराइट पठार पारिस्थितिकी तंत्र; उत्तरी केरल का तकनीकी एवं नवाचार केंद्रक |image = |image_caption = |pushpin_label = |pushpin_map = India Kerala |latd = 11.296 |longd = 75.915 |pushpin_map_caption = केरल में स्थिति |subdivision_type = [[भारत के ज़िले|ज़िला]] |subdivision_name = [[कोलिक्कोट जिल्ला]] |subdivision_type2 = [[भारत के राज्य तथा केन्द्र-शासित प्रदेश|प्रान्त]] |subdivision_name2 = [[केरल]] |subdivision_type3 = देश |subdivision_name3= {{IND}} |population_total = 90,402 |population_as_of = 2026 |demographics_type1 = भाषाएँ |demographics1_title1= प्रचलित |demographics1_info1= [[मलयालम भाषा|मलयालम]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 40.23 | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = |population_demonym = चाथमंगलमवासी, [[मलयाली]]; केरलवासी |population_footnotes = <ref name="census2011">{{cite web |url=https://census2011.co.in |title="चाथमंगलम जनसंख्या" - जनगणना 2011 |publisher=भारत की जनगणना 2011 |accessdate=20 अक्टूबर 2026}}</ref> |government_type = [[पंचायत]] |governing_body = ज़िले [[पंचायत]]=[[कोलिक्कोट]]; [[तालुक]]=[[कुन्नमंगलम]]; [[पंचायत समिति (ब्लॉक)]]=[[कुन्नमंगलम]] |subdivision_type5 = [[विधान सभा|विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र]] |subdivision_name5 = [[कुन्नमंगलम]] |subdivision_type4 = [[लोक सभा|लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र]] |subdivision_name4 = [[कोष़िक्कोड लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र|कोलिक्कोट]] |elevation_m = 36 |elevation_footnotes = <ref name="topo">{{cite web |url=https://topographic-map.com |title=चाथमंगलम स्थलाकृतिक मानचित्र, ऊँचाई, भूभाग |publisher=topographic-map.com |accessdate=20 अक्टूबर 2026}}</ref> |postal_code_type = [[डाक सूचक संख्या|पिन]] |postal_code = 673601 |area_code_type = दूरभाष कूट |area_code = +91 495 |registration_plate = KL-11 |blank1_name_sec1 = [[लिंगानुपात]] |blank1_info_sec1 = 1000: 1061 [[पुरुष|♂]] / [[महिला|♀]] |blank3_name_sec1 = [[साक्षरता]] |blank3_info_sec1 = 95.03% (पुरुष: 97.53%, महिला: 92.28%) |blank4_name_sec1 = [[नई दिल्ली]] से दूरी |blank4_info_sec1 = {{convert|2493|km|mi|abbr=on}} NE ([[भारतीय राजमार्ग|भूमि]]) | blank5_name_sec1 = [[मुंबई]] से दूरी | blank5_info_sec1 = {{convert|1145|km|mi}} NW ([[भारतीय राजमार्ग|भूमि]]) | blank7_name_sec1 = [[बंगलुरु]] से दूरी | blank7_info_sec1 = {{convert|392|km|mi}} N ([[भारतीय राजमार्ग|भूमि]]) | blank7_name_sec2 = [[चेन्नई]] से दूरी | blank7_info_sec2 = {{convert|659|km|mi}} NE ([[भारतीय राजमार्ग|भूमि]]) |blank1_name_sec2 = [[भारत की जलवायु|जलवायु]] |blank1_info_sec2 = उष्णकटिबंधीय मानसून जलवायु <small>([[कोप्पन जलवायु वर्गीकरण|कोप्पन]] ''Am'')</small> |blank2_name_sec2 = औसत वार्षिक [[वर्षा]] |blank2_info_sec2 = {{convert|3266|mm|in|abbr=on}} |timezone1 = [[भारतीय मानक समय]] |utc_offset1 = +5:30 |website = {{URL|https://chathamangalampanchayat.lsgkerala.gov.in/ml}} |footnotes = {{URL|https://www.kudumbashree.org/sub-district/854/27}} }} चाथमंगलम ({{lang-ml|ചാത്തമംഗലം}}) भारतको केरल (वा केरलम) राज्यको [[कोलिक्कोट जिल्ला]] अवस्थित एक नगर हो। 'चाथमंगलम' शब्दको उत्पत्तिका सम्बन्धमा दुई प्रमुख ऐतिहासिक दृष्टिकोणहरू विद्यमान छन्। प्रथम मतअनुसार, यो शब्द 'कुट्टिचाथन' बाट उत्प्रेरित रहेको मानिन्छ; किनभने प्राचीन कालमा यहाँ तान्त्रिक साधना गर्ने परिवारहरूको निवास थियो, जसका कारण यसलाई 'चाथनको निवास स्थान' अर्थात् चाथमंगलम भनियो। चेथुकडावुको ऐतिहासिक घटना: अर्को क्षेत्रीय किंवदन्तीअनुसार, प्राचीन कालमा 'चेथुकडावु' उत्सवका दौरान दुई समूहहरूबीच एक भीषण संघर्ष भएको थियो। यस संघर्षमा हताहत भएका व्यक्तिहरू (पीडितहरू) लाई 'चाथमंगलम' भनियो र जहाँ यो युद्ध लडिएको थियो, त्यस स्थानलाई 'पदनीलम' नामकरण गरियो। नारनाथु भ्रान्थनको कथा: स्थानीय जनश्रुतिअनुसार, यहाँको प्राचीन 'चाथमंगलथप्पन मन्दिर' (श्री कृष्ण मन्दिर) को शिलान्यास प्रसिद्ध पौराणिक पात्र नारनाथु भ्रान्थनद्वारा गरिएको थियो, जसको सम्बन्ध गुरुवायुर परम्परासँग जोडिन्छ। आधुनिक इतिहासमा चाथमंगलम ग्राम पञ्चायतको औपचारिक गठन २४ सेप्टेम्बर १९५६ मा भएको थियो। केट्टांगलको ऐतिहासिक महत्त्व: चाथमंगलमको मुख्य वाणिज्य केन्द्र 'केट्टांगल' हो। यसको नाम मूल रूपमा 'केट्टूथांगल' थियो। प्राचीन कालमा जब मुक्कम-कोझिकोड मार्गमा श्रमिक र व्यापारीहरू भारी वजन लिएर यात्रा गर्दथे, तब यो स्थान उनीहरूको विश्राम र भार बिसाउने (थांगल) एक प्रमुख आश्रयस्थल हुने गर्दथ्यो। यो क्षेत्र चारैतिरबाट नदीहरूले घेरिएको एक टापु-सदृश कृषि क्षेत्र हो। यसको दक्षिण, पश्चिम र उत्तर दिशामा चेरुपुझा नदी बग्दछ भने पूर्वमा इरुवझिंजी नदीले सीमा निर्धारण गर्दछ। यी दुवै नदीहरू अगाडि बढेर केरलको प्रमुख चालियाड नदीमा विलीन हुन्छन्। यहाँको स्थलाकृतिमा ल्याटेराइट पहाडहरू, भिराला उपत्यकाहरू र जलोढ माटो (Alluvial Soil) ले समृद्ध धानका खेतहरू समावेश छन्। यहाँको औसत वार्षिक वर्षा अत्यधिक छ, जुन लगभग ३,२६६ मिमी अभिलेख गरिएको छ। यो चाथमंगलमको एक अत्यन्त शान्त र प्राकृतिक रूपमा समृद्ध हरित क्षेत्र हो, जुन आफ्नो स्थानीय जैवविविधता र चिसो जलवायुका लागि चिनिन्छ। सकेतम्: कला र सांस्कृतिक गतिविधिहरूको एक प्रमुख केन्द्र, जसले स्थानीय समुदायहरूलाई आपसमा जोड्ने कार्य गर्दछ। चालियाड - इरुवझिंजी भ्यू पोइन्ट: यो चाथमंगलम नजिकैको एक मनोरम पर्यटकीय स्थल हो, जहाँ चालियाड र इरुवझिंजी नदीहरूको त्रिवेणी सङ्गम अवलोकन गर्न सकिन्छ। यहाँबाट सूर्यास्त र प्राकृतिक दृश्यहरूको विहङ्गम परिदृश्य देखिन्छ। यहाँ विभिन्न धार्मिक आस्थाहरूको सह-अस्तित्व रहेको छ, जसमा प्रमुख हिन्दु मन्दिरहरू निम्न बमोजिम छन्: • चाथमंगलम श्री कृष्ण मन्दिर, पूलाक्कोड: अत्यन्त प्राचीन र दिव्य ऊर्जाले परिपूर्ण मन्दिर, जसलाई चाथमंगलथप्पन पनि भनिन्छ। • कोट्टोल परादेवता मन्दिर: पहाडमा अवस्थित एक प्राचीन 'कावू' (पवित्र वन), जहाँ वार्षिक 'थिरा महोत्सव' अत्यन्त धूमधामका साथ मनाइन्छ। • कोझिकोड धन्वन्तरी नरसिंह मूर्ति मन्दिर: एक अद्वितीय पुरातात्विक विस्मय, जहाँ भगवान नरसिंहको मुख पूर्वतर्फ र धन्वन्तरी मूर्तिको मुख पश्चिमतर्फ एउटै श्रीकोभिल (गर्भगृह) मा स्थापित छ। प्रमुख उत्सवहरू: यहाँ नागाकाली, कुट्टिचाथन र भगवती थिरा उत्सव स्थानीय संस्कृतिका अभिन्न अङ्ग हुन्। यो एक कृषिप्रधान गाउँ रहिआएको छ। यहाँ 'वेल्लनूर' जस्ता क्षेत्रहरू विशेष रूपमा ठुलो मात्रामा केरा खेतीका लागि प्रसिद्ध छन्। यसबाहेक धान र रबर खेती पनि प्रमुख रूपमा गरिन्छ। वाणिज्य: एनआईटी कालीकट को स्थापना पश्चात् केट्टांगल र चाथमंगलमको अर्थव्यवस्था पूर्ण रूपमा रूपान्तरित भएको छ। यहाँ विद्यार्थी र प्राध्यापकहरूको उपस्थितिका कारण घरजग्गा, छात्रावास, आपूर्ति व्यवस्था र खाद्यजन्य व्यापारको व्यापक विकास भएको छ। • राष्ट्रिय प्रविधि संस्थान, कालीकट : भारतको एक शीर्ष स्वायत्त इन्जिनियरिङ संस्थान, जो यसै पञ्चायतको कट्टांगलमा अवस्थित छ। • राष्ट्रिय इलेक्ट्रोनिकी एवं सूचना प्रविधि संस्थान, कालीकट: यो इलेक्ट्रोनिकी, सूचना प्रविधि तथा उन्नत विधाहरूमा उच्च-स्तरीय प्राविधिक शिक्षा, तालिम र अनुसन्धान प्रदान गर्ने एक प्रमुख राष्ट्रिय स्वायत्त संस्थान हो। • एमभीआर क्यान्सर सेन्टर एन्ड रिसर्च इन्स्टिच्युट, कोझिकोड: यो संस्थान पनि चाथमंगलम पञ्चायतको भौगोलिक एवं प्रशासनिक सीमाभित्र अवस्थित छ। यो संस्थान अन्कोलोजी (अर्बुद विज्ञान / क्यान्सर विज्ञान) को क्षेत्रमा उन्नत नैदानिक उपचार, अत्याधुनिक चिकित्सा सेवाहरू तथा उच्च-स्तरीय क्लिनिकल अनुसन्धानका लागि समर्पित एक प्रमुख स्वास्थ्य केन्द्र हो। • फ्यामिली हेल्थ सेन्टर, चूलूर: यो स्वास्थ्य केन्द्र स्थानीय स्तरमा प्राथमिक एवं जनस्वास्थ्य सेवाहरू प्रदान गर्ने एक प्रमुख सार्वजनिक स्वास्थ्य संस्थान हो। चाथमंगलम कोझिकोड-मुक्कम सडकमा अवस्थित छ। यसले पश्चिममा कोझिकोड सहर (२० किमी) र पूर्वमा मुक्कम (८ किमी) तथा तामरस्सेरीलाई जोड्दछ। राज्यका राजमार्गहरूले यस क्षेत्रलाई बलियो आबद्धता प्रदान गर्दछन्। केरल राज्य सडक परिवहन निगम र निजी बसहरू कोझिकोडको मफास्सिल बस पार्क र केएसआरटीसी टर्मिनलबाट नियमित अन्तरालमा कट्टांगल र चाथमंगलमका लागि सञ्चालित हुन्छन्। निकटतम रेलवे स्टेशन कोझिकोड रेलवे स्टेशन हो, जुन लगभग २२ किलोमिटर टाढा छ। निकटतम विमानस्थल कालीकट अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल (करीपुर) हो, जुन यहाँबाट लगभग ३० किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित छ। राष्ट्रिय प्रविधि संस्थान कालीकटको अनुसन्धान शाखा र विभिन्न स्टार्ट-अप इन्कुबेटर्स का कारण यस क्षेत्रलाई एक 'सफ्टवेयर र टेक्नोलोजी सब-हब' को रूपमा विकसित गर्ने योजनाहरू छन्। यसबाहेक, चालियार नदीको किनारमा रिभर-क्रुज पर्यटन र जलमार्गलाई प्रवर्द्धन गर्नका लागि पनि केरल सरकारले पूर्वाधारको विस्तार गरिरहेको छ। == इन्हें भी देखें == * [[कोड़िकोड ज़िला]] == सन्दर्भ == {{टिप्पणीसूची}} {{केरल}} [[श्रेणी:कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट्]] [[श्रेणी:केरल के शहर]] [[श्रेणी:कोड़िकोड ज़िले के नगर]] [[श्रेणी:केरल के गाँव]] [[श्रेणी:कोड़िकोड ज़िले के गाँव]] ==लिधंसा== {{लिधंसा|}} {{केरलया जिल्ला}} [[पुचः:|कोलिक्कोट जिल्ला|कोऴिक्कोट्]] [[पुचः:केरलया जिल्ला]] 36kp9trl69wbanhjb0586nmi1c4t3g2